Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

24 077

Drugbeleid

Nr. 474

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juni 2021
Tijdens het commissiedebat van 2 juni jl. over het drugsbeleid heb ik een
aantal toezeggingen gedaan rond de trajecten m.b.t. lachgas en Nieuwe
Psychoactieve Stoffen (NPS). In deze brief ga ik in op de toezeggingen om
de quickscan van de politie over de gevolgen van de strafbaarstelling van
lachgas van augustus 2020 en de impactanalyses bij de wetswijziging
Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) van juni 2020 aan u te doen
toekomen, en schets ik hoe we ons zo goed mogelijk voorbereiden op de
inwerkingtreding. De toezegging dat de Staatssecretaris van VWS zou
ingaan op de redenen waarom 3-mmc op lijst II van de Opiumwet wordt
gezet, heeft hij gestand gedaan in zijn brief aan uw Kamer van 16 juni jl.1
Bijgaand treft u de quickscan en impactanalyses aan2. In de beantwoording van de Kamervragen van het lid Bikker van de ChristenUnie van
1 juni jl. ben ik reeds inhoudelijk ingegaan op deze documenten
(Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3028).
Het Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving vereist dat
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid worden getoetst zodra het beleid of
regelgevingsvoorstel in concept gereed is, en er sprake is van substantiële
(neven)effecten voor uitvoerende en handhavende instanties. Daarom zijn
een aantal organisaties geconsulteerd en sommige ook om een uitvoeringstoets verzocht.3
Op basis van de quickscan met betrekking tot de strafbaarstelling van
lachgas en de impactanalyses bij de wetswijziging NPS wordt beoordeeld
in welke mate de betrokken organisaties aanvullende financiering
behoeven om de uitvoering c.q. handhaving ter hand te kunnen nemen.
Uit deze analyses kwam naar voren dat de financiële gevolgen van de
1
2
3

kst-24077-474
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 35 863, nr. 1.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Door het Ministerie van JenV zijn de Raad voor de Rechtspraak, het Ministerie van Defensie, de
Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
geconsulteerd, en het Openbaar Ministerie (OM), de politie, het Nederlands Forensisch Instituut
(NFI) en de Douane ook om een uitvoeringstoets gevraagd. Door het Ministerie van VWS zijn
de Inspectie voor Gezondsheidszorg & Jeugd (IGJ), het CIBG en de Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (NVWA) geconsulteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 077, nr. 474

1

wetsvoorstellen NPS en Lachgas substantieel zullen zijn. Om de lange
termijn financierbaarheid van de betrokken organisaties te kunnen
garanderen, hoort bij nieuwe opgaven de bijbehorende financiering
geregeld te worden. Het plaatsen van nieuwe stoffen onder de Opiumwet
is vaste praktijk en leidt doorgaans niet tot substantieel hogere handhavingskosten. We hebben hier echter te maken met een majeure verandering door de toevoeging van een nieuwe lijst (NPS) en de toevoeging
van de eerste gasvormige stof aan een van de lijsten van de Opiumwet
(lachgas). De hiervoor benodigde middelen zijn niet binnen de huidige
begroting gevonden. In de brief van 31 maart jl. van de Staatssecretaris
van VWS en mij hebben we u gemeld, mede gezien de demissionaire
status van het kabinet, dat we het besluit over het tot stand brengen van
regelgeving op het gebied van NPS en het voorgenomen lachgasverbod
daarom overlaten aan een nieuw kabinet (Kamerstuk 24 077, nr. 471).
Ik ga kort in op de door de politie opgeleverde quickscan naar de
handhavingskosten van lachgas, omdat daarin het zwaartepunt van de
aanvullende benodigde middelen ligt. Hierbij is het belangrijk om te
beseffen dat de strafbaarstelling van het gebruik van een middel als
lachgas andere gevolgen heeft voor de uitvoering, dan opname van een
verbod op handelingen met datzelfde middel in lokale verordeningen.
Opname in de APV is gericht op de bescherming van de openbare orde en
op handhaving in overlastsituaties. De primaire focus ligt op het beëindigen van de overlastgevende situatie, wat betekent dat de handhaving de
mogelijkheid heeft om het middel dat bijdraagt aan de overlast in beslag
te nemen, maar dat dit niet noodzakelijk is. Bij strafbaarstelling via de
Opiumwet van het bezit van een middel, dient bij strafrechtelijke
handhaving het middel altijd in beslag te worden genomen en veilig
gesteld te worden voor strafrechtelijk onderzoek. Dit stelt andere eisen
aan de uitvoering.
De politie heeft haar verwachte inzet gebaseerd op een prognose van het
aantal lachgasincidenten na invoering van een lachgasverbod. Hiervoor is
een berekening gemaakt op basis van het woord «lachgas» in de
registraties. In 2019 was dat 19.367 keer. De politie heeft vervolgens
ingeschat hoeveel capaciteit gemoeid zou zijn om alle 19.367 incidenten af
te handelen in een toekomstige situatie, waarbij lachgas op lijst II van de
Opiumwet staat en er dus intensiever op gaat worden gehandhaafd. Ik
hecht eraan hierbij op te merken dat het bij een dergelijk verbod aan het
Openbaar Ministerie is om te beslissen waarop de politie wordt ingezet.
De politie heeft een algemene taakopdracht om te handhaven; wat daarin
op enig moment in Nederland of daarbuiten prioriteit van de politie moet
krijgen, is aan het Openbaar Ministerie.
Er is in de verschillende scenario’s vooral een effect in tijdsbeslag van de
benodigde afhandelcapaciteit zichtbaar. De keuze om afhandelcapaciteit
richting de politie te vergoeden door hen hiervoor extra capaciteit
beschikbaar te stellen, is er één die nog gemaakt moeten worden. Bij
gelijkblijvende politiecapaciteit gaat het versterkt inzetten op het
handhaven van het ene onderwerp naar zijn aard onvermijdelijk ten koste
van de inzet op een ander onderwerp. Dat hoeft niet per sé erg te zijn
maar moet wel afgewogen worden.
Eventuele uitbreiding van politiecapaciteit zal overigens ook niet zomaar
op korte termijn kunnen worden gerealiseerd. Dergelijke wensen zullen
nog op hun uitvoerbaarheid beoordeeld moeten worden tegen de
achtergrond van de grote vervangings- en uitbreidingsoperatie van politie
die thans al gaande is.
De kosten die onvermijdelijk zijn hebben te maken met de aanvullende
eisen die aan het vervoer, opslag en testen gesteld gaan worden. Die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 077, nr. 474

2

kosten staan relatief los van het uiteindelijk aantal incidenten waarop zal
worden gehandhaafd. Door verschillende scenario’s ontstaat een
bandbreedte van de daarmee corresponderende kosten. De verwachte
meerkosten van de politie zijn tussen € 9,8 mln. (laag scenario) en
€ 24,4 mln. (hoog scenario) aan structurele kosten, zoals deze in de
quickscan zijn omschreven. Over onderdelen van deze structurele kosten
dient echter nog besluitvorming en nadere uitwerking plaats te vinden,
zoals over de opslag, de vernietiging en het vervoer. Wat betreft het
vervoer van lachgas dient de korpsleiding als werkgever een beslissing te
nemen of politiemedewerkers dit zelf gaan doen of dat uitbesteding
hiervan zal plaatsvinden.
De vraag van welk scenario zou moeten worden uitgegaan kan niet
worden beantwoord los van de keuzes die worden gemaakt ten aanzien
van de algehele handhavingstaak van de politie. Immers, de inzet van de
politie op handhaving van de openbare orde en strafrechtelijke opsporing
wordt bepaald in de lokale driehoeken. De inzet op een eventueel
toekomstig verbod op lachgas zal dan ook binnen de driehoek moeten
worden afgewogen tegen de noodzakelijke inzet op andere strafbare
feiten en openbare orde-feiten. Voorts wordt de politie niet per
(deel)opgave toegerust. Zoals regelmatig met uw Kamer besproken en
ook gemeld aan het aan uw Kamer gezonden position paper over de
politie4 is de noodzaak om de gebiedsgebonden politie te versterken zeker
aanwezig. Ten aanzien van de benodigde fte’s wijs ik u nog naar mijn
halfjaarberichten politie van 4 november jl. en 4 juni jl. waarin ik aangeef
dat de formatie en bezetting van de politie eerst in 2024–2025 in balans
zullen geraken5.
Uit het bovenstaande blijkt dat voor de strafbaarstelling van lachgas de
quickscan geen volledig of precies beeld geeft van de impact van het
ontwerpbesluit. Eén en ander is nog afhankelijk van nadere besluitvorming over verschillende uitvoeringsvraagstukken.
Tijdens het debat van 2 juni heeft uw Kamer mij ook gevraagd welke
acties kunnen worden genomen om te versnellen, zodat we klaar staan als
de wetsvoorstellen voorzien van financiële dekking zijn aangenomen.
Vooruitlopend op het voorgenomen verbod, gaan we met alle betrokken
partijen verder in overleg over hoe zij zich zo goed mogelijk voor kunnen
bereiden, zodat een eventueel verbod zo spoedig mogelijk in werking kan
treden. Ik denk daarbij aan het tijdig formuleren van werkinstructies en het
maken van de keuze wie het vervoer en de opslag ter hand zal nemen.
Door dergelijke voorbereidingen kan de implementatietermijn tot een
minimum worden beperkt.
Op het moment dat de benodigde budgettaire middelen beschikbaar zijn,
staat niets de voortgang van het wetgevingsproces meer in de weg en
zullen de voornemens na een voorhangprocedure bij de Kamer, om
advies aan de Raad van State worden voorgelegd.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

4
5

Kamerstuk 29 628, nr. 1009.
Kamerstuk 29 628, nrs. 986 en 1015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 077, nr. 474

3