Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 70

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 oktober 2009
Met de brief van 23 april 2009, kenmerk 2009Z05600/2009D20206 heeft de
Vaste Commissie voor OCW mij gevraagd een oplossing te vinden voor
de examenkwestie op het Vespucci College te Curaçao. Met mijn brief van
19 juni 2009, kenmerk 2009Z11887/2009D31151, heb ik gemeld dat een
feitelijke beantwoording niet eerder kan plaatsvinden dan nadat de
bodemprocedure is afgerond. Dat is thans het geval.
Met deze brief informeer ik u mede namens de staatsecretaris van
Defensie en de staatssecretaris van BZK over de uitkomsten van de
bodemprocedure. Hiermee beantwoord ik tevens de brieven van de Vaste
Commissie van 23 april en 14 september 2009.
Uitkomsten van de bodemprocedure
Op 5 augustus heeft de Rechtbank te ’s-Gravenhage vonnis gewezen in de
bodemprocedure die door het Vespucci College was aangespannen tegen
mijn besluit om een eind te maken aan de uitvoering van een examenovereenkomst tussen het Vespucci College op Curaçao en een school in
Nederland. De rechter heeft de Staat op alle onderdelen van dit besluit in
het gelijk gesteld. Het vonnis is als bijlage toegevoegd.
De kern van het vonnis kan als volgt worden samengevat:
1. De door het Vespucci College gesloten examenovereenkomst is strijdig
met de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) en het daarop gebaseerde eindexamenbesluit;
2. de WVO heeft slechts betrekking op de regeling van het voortgezet
onderwijs aan scholen in Nederland, waarbij ook de eindexamens
geacht worden in Nederland te moeten worden afgenomen;
3. de WVO en de Wet op het onderwijstoezicht zijn geen rijkswetten zodat
de onderwijsinspectie haar bij de eindexamens vereiste taak niet kan
vervullen;
4. de Staat heeft niet onrechtmatig gehandeld door een einde te maken
aan de uitvoering van de examenovereenkomst;

KST136005
0910tkkst31289-70
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 289, nr. 70

1

5. de Staat heeft een einde gemaakt aan een situatie die in strijd was met
formele wetgeving.
Voorts heeft de Rechtbank aangegeven dat de door mij getroffen tijdelijke
overgangsregeling voor de beëindiging van de oude situatie en het voorzien in nieuwe examenregelingen qua vorm en tijd (met het vooruitzicht
op de mogelijkheid om na de staatkundige transitie staatsexamens af te
leggen op Bonaire) passend is. Dezerzijds is de bereidheid uitgesproken,
mocht de statuswijziging van de drie BES-eilanden tot openbaar lichaam
van Nederland vertraging ondervinden, de overgangsregeling in 2011
voort te zetten.
Vervolgtraject
In de brief van 23 april wordt gevraagd hoe in deze kwestie kan worden
gekomen tot een oplossing die vergelijkbaar is met de situatie met andere
landen waar Nederlandse examens op een ambassade kunnen worden
afgenomen.
Allereerst zij opgemerkt dat de vergelijking met Nederlandse grondgebied
en Nederlandse ambassades in deze kwestie niet bruikbaar is, omdat deze
ambassades geen Nederlands grondgebied vormen. Ambassades
behoren tot het grondgebied van het betreffende gastland, maar
beschikken op grond van het internationale recht over immuniteit. De
territoriale reikwijdte van de onderwijswetgeving is beperkt tot het Nederlandse grondgebied.
Bovendien is de bedoelde situatie niet vergelijkbaar met die van het
Vespucci College. De onderwijswetgeving staat toe dat in individuele
gevallen een uitzondering kan worden gemaakt voor het afleggen van een
examen in het buitenland op een ambassade. In die gevallen maakt de
staatsexamencommissie Voortgezet Onderwijs (VO) gebruik van de
hardheidsclausule opgenomen in het Besluit staatsexamens VWO-HAVOMAVO- om kandidaten die in Nederland onderwijs volgen maar juist op
het moment van (een deel van) de VO-examens noodgedwongen in het
buitenland verblijven – hierbij valt te denken aan uitgezonden militairen,
topsporters bij Europese of wereldkampioenschappen – toch in de gelegenheid te stellen het examen af te leggen.
Er kan alleen gebruik worden gemaakt van ambassades met medewerking
van het ministerie van Buitenlandse zaken en de ambassadeur in het
betrokken land. Hierbij spelen zaken mee als geheimhouding van
examens, tijdsverschil met Nederland, maar ook de vraag of de vestiging
van de ambassade daarvoor is toegerust, qua ruimte maar ook personeel,
qua openingstijden en daarmee de bereidheid daartoe. Het is dus geen
recht, maar in enkele individuele bijzondere situaties een eventuele mogelijkheid voor kandidaten die in Nederland onderwijs volgen. De ambassade is dan een veilige en passende examenlocatie. Bij hoge uitzondering
kan in een enkel geval ook een examen worden afgenomen op een
marineschip resp. legerbasis in het buitenland voor iemand die in Nederland onderwijs volgt.
Deze individuele uitzonderingen voor kandidaten voor het afleggen van
examens die in Nederland onderwijs volgen zien dus op een andere
situatie dan klassen met leerlingen op een school buiten Nederland die
een Nederlands (staats)examen willen afleggen. Daarom is geen sprake
van een vergelijkbare situatie zoals door u is voorgesteld.
Staatsexamen Bonaire
Ik heb daarom gezocht naar andere mogelijkheden om leerlingen van het
Vespucci College op Curaçao ook na de staatkundige transitie de mogelijk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 289, nr. 70

2

heid te bieden een Nederlands diploma te behalen. In de nieuwe situatie
valt het onderwijs op Bonaire onder de Nederlandse onderwijswetgeving.
Leerlingen van het Vespucci College kunnen dan als extraneï worden
ingeschreven bij een dan bestaande bekostigde Nederlandse school en
daar hun schoolexamens en het centraal eindexamen afleggen.
Daarnaast zal de mogelijkheid worden geboden om een staatsexamen af
te leggen via de staatsexamencommissie die alsdan ook op Bonaire zitting
zal hebben. Daarmee wordt naar mijn oordeel een passende oplossing
geboden voor de leerlingen van het Vespucci college.
Internationaal Baccalaureaat
Verder heeft het Vespucci College nog de mogelijkheid om een licentie
Internationaal Baccalaureaat aan te vragen in Genève zoals ook een
andere particuliere opleiding op Curaçao waar veel Nederlandse leerlingen onderwijs volgen heeft gedaan. Het behaalde diploma geeft
voldoende doorstroom mogelijkheden in Nederland en veel andere
landen.
Nederlands-Antilliaans diploma
Ook kan het Vespucci College aan het dan verantwoordelijke bestuur op
Curaçao verzoeken of zij hun opleiding – geschoeid op het Nederlandse
model – mogen afsluiten met een Nederlands-Antilliaans examen dan wel
staatsexamen waardoor een Nederlands-Antilliaans diploma wordt
verkregen.
Deze diploma’s geven – voor zover niet te veel wordt afgeweken van de
profielstructuur bij de Nederlandse havo- en vwo-scholen – dezelfde doorstroom mogelijkheden als de Nederlandse diploma’s. Deze diploma’s
worden volledig erkend.
Wel stellen vervolgopleidingen in Nederland de voorwaarde dat de Nederlandse taal voldoende wordt beheerst zeker wanneer de opleiding op één
van de eilanden in het Papiaments of het Engels is gevolgd. Gezien het
feit dat de instructietaal op het Vespucci College Nederlands is, zou dit in
de praktijk niet tot belemmeringen moeten leiden.
Het Vespucci College zal voor beide opties zelf de stappen moeten zetten.
Indien een technische briefing nog noodzakelijk of wenselijk is dan
verneem ik dat gaarne.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 289, nr. 70

3