Herziening financieringsstelsel kinderopvang
Stelselarchitectuur
Greenfield fase 1

Datum
Status
Versie

31 maart 2023
Concept
0.8.2

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Colofon

Programma
Versienummer
Datum

Stelselherziening financiering kinderopvang
Greenfield fase 1
0.8.2
31 maart 2023

Ambtelijk opdrachtgever
Gedelegeerd ambtelijk
opdrachtgever
Contactpersoon
Auteur

Interdepartementaal architectenteam greenfield

Versiebeheer
Revisies
Versie

Status

0.1

Concept

0.2

Datum

Wijzigingen

Concept

10-01-2023

1e versie principes

0.3

Concept

31-01-2023

Revisie hoofdstuk 1 en 2

0.4

Draft

28-02-2023

Eerste invulling hoofdstukken 4, 5, 6 en 7

0.5

Draft

07-03-2023

Twee invulling hoofdstukken 6 en 7

0.6

Draft

10-03-2023

Redactie op H3 en H8: Uitbreiding 6 en 7

0.7

Concept

16-03-2023

Redactie + leeswijzer + H4 principes vernieuwd.
Toezicht en handhaving in H7 ingevuld.

0.8

Concept

22-03-2023

0.8.1

Concept

23-03-2023

0.7.6. Opgeleverd aan SZW
Redactie, uitlijning met baseline, uitwerking
aanvraag en continuering. Opgeleverd t.b.v.
directieoverleg en topoverleg 23-03-2023
Afmaken bijlage E (aanvragen en continueren)
Kop en voetteksten, layout,
Openstaand: grondslagentabel in sync met
baseline, review bijlage E.
23-03-2023 aangeboden aan MSZW

0.8.2

31 maart 2023

Concept

31-03-2023

Openstaande punten 0.8.1 verwerkt:
grondslagentabel in sync met baseline, review
bijlage E.
Baseline-uitspraken over gastouderopvang
verwerkt.
Van KOV naar VKO
2 nieuwe aandachtspunten in hoofdstuk 9 ‘Voor
het vervolg’
31-03-2023 aangebonden aan SZW t.b.v.
impactanalyse

Versie 0.8.2

Pagina 2 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Inhoud

1
1.1
1.2
1.3
1.4

Doel en inhoud .................................................................................................................... 5
Greenfield fase 1 ................................................................................................................... 5
Doel stelselarchitectuur en processen ....................................................................................... 5
Leeswijzer ............................................................................................................................. 6
Disclaimer ............................................................................................................................. 8

2
2.1
2.2
2.3

De context .......................................................................................................................... 9
Aanleiding en afspraken coalitieakkoord .................................................................................... 9
Doelstelling herziening financieringsstelsel kinderopvang ............................................................ 9
Doel fase 1 greenfield ............................................................................................................. 9

3
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9

Betrokkenen, wensen en dilemma’s .................................................................................. 11
Ouder en kind ...................................................................................................................... 12
Kinderopvangorganisatie ........................................................................................................ 12
Uitvoerder(s) ........................................................................................................................ 13
Opdrachtgever...................................................................................................................... 14
Leveranciers grondslagen....................................................................................................... 15
Softwareleveranciers kinderopvangorganisatie .......................................................................... 15
Eigenaar uitvoerder ............................................................................................................... 15
Toezichtpartners ................................................................................................................... 15
Dilemma’s ............................................................................................................................ 16

4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7

Principes en uitgangspunten ............................................................................................. 18
Dienstverlening op maat ........................................................................................................ 18
Robuust en veerkrachtig ........................................................................................................ 19
Snel en actueel ..................................................................................................................... 20
Gegevensbescherming ........................................................................................................... 20
Openheid ............................................................................................................................. 21
Wendbaarheid ...................................................................................................................... 22
Standaardisatie en standaarden .............................................................................................. 22

5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5

Overzicht architectuur ...................................................................................................... 24
Primair proces ...................................................................................................................... 24
Deelname kinderopvangorganisatie in het financiële stelsel ........................................................ 25
Toezicht en handhaving ......................................................................................................... 25
Verantwoording door uitvoerder.............................................................................................. 25
Stelselregie voor financiering kinderopvang .............................................................................. 26

6
6.2
6.3
6.4
6.5
6.6

Primair proces directe financiering KO .............................................................................. 27
Plaatsen en aanvragen Vergoeding Kinderopvang ..................................................................... 30
Betalen Vergoeding Kinderopvang en facturen bij ouder ............................................................ 32
Continueren Vergoeding Kinderopvang .................................................................................... 35
Wijzigen en beëindigen contract of Vergoeding Kinderopvang ..................................................... 37
Gastouderopvang .................................................................................................................. 43

7
7.1
7.2
7.3
7.4
7.5

Benodigde capabilities ...................................................................................................... 45
Capabilities ouder ................................................................................................................. 46
Capabilities kinderopvangorganisatie ....................................................................................... 46
Capabilities uitvoerder(s) ....................................................................................................... 49
Capabilities ketenpartners ...................................................................................................... 61
Capabilities opdrachtgever en Eigenaar uitvoerder .................................................................... 66

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 3 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

8
8.1
8.2
8.3

Gegevensbescherming, informatiebeveiliging en archivering ........................................... 67
Gegevensbescherming ........................................................................................................... 67
Informatiebeveiliging ............................................................................................................. 67
Bewaren en vernietigen (archivering) ...................................................................................... 68

9

Voor het vervolg ............................................................................................................... 69

Bijlage A: Primair proces ................................................................................................................ 71
Bijlage B: Overzicht capabilities ...................................................................................................... 72
Bijlage C: Wendbaarheid nader bezien ............................................................................................ 73
Bijlage D: Cijfers kinderopvang ....................................................................................................... 74
Bijlage E: Toelichting aanvragen en continueren ............................................................................ 76
Aanvragen ......................................................................................................................................... 77
Continueren: ...................................................................................................................................... 79

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 4 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

1

Doel en inhoud

1.1

Greenfield fase 1
Het ministerie van SZW werkt samen met uitvoeringsorganisaties (DUO, Toeslagen, UWV en SVB),
en veldpartijen (brancheorganisaties en oudervertegenwoordiging) projectmatig in een greenfield
aan het ontwerp van een nieuw financieringsstelsel kinderopvang.
De greenfield benadering gaat uit van een aanpak waarbij vanuit de te realiseren opgave wordt
geredeneerd in plaats vanuit de bestaande situatie en organisaties. De begrenzing van het greenfield
zijn de afspraken in het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ van het
kabinet Rutte IV. Zie hoofdstuk 2 “De context”.
De greenfieldaanpak is een multidisciplinaire en innovatieve aanpak, zoveel mogelijk werkend buiten
de bestaande kaders. Gezamenlijk én in samenhang wordt het nieuwe financieringsstelsel
ontworpen, door alle beschikbare expertise en ervaring te benutten.
Het ontwerp van het stelsel bestaat uit een baseline en een stelselarchitectuur. De baseline is een
document met concrete afspraken over de uitgangspunten, definities, beleidskeuzes, grondslagen en
architectuurkeuzen voor het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang. Het vormt de basis voor het
opstellen van wet- en regelgeving. Doel van de stelselarchitectuur is beschreven in de volgende
paragraaf.
Zie voor verdere informatie over achtergrond en aanpak van Greenfield fase 1 het plan van aanpak.

1.2

Doel stelselarchitectuur en processen
De architectuur geeft inzicht in de werking van het financieringsstelsel kinderopvang. In hoeverre
past de werking van het stelsel bij de maatschappelijke opgave, de uitgangspunten uit het
coalitieakkoord en de eisen en belangen van de verschillende stakeholders. Het geeft inzicht in welke
diensten worden geleverd met de belangrijkste kwaliteitseisen en wat nodig is om dat te realiseren.
De architectuur maakt overwegingen voor (te maken) keuzes expliciet evenals risico’s en
openstaande vraagstukken.
De stelselarchitectuur is inrichtingsonafhankelijk. Het betreft de verantwoordelijkheden, diensten en
producten, de werking van het stelsel en de eisen aan de betrokkenen in het stelsel. Het gaat niet in
op de interne werking van de betrokken organisaties.

1.2.1

Doel
Gezamenlijk inzicht krijgen door overzicht, ordening en een concrete uitwerking van het
financieringsstelsel ten behoeve van:
•
Impactanalyses door betrokken organisaties en het veld;
•
Besluitvorming over: (fasering) realisatie, keuze uitvoerder, wet- en regelgeving en beleid;
•
Kader voor ontwerp en realisatie van het uitvoeringsproces en de bijbehorende IT-systemen.

1.2.2

Inhoud
De architectuur beschrijft de werking van het stelsel van buiten naar binnen in termen van afnemers
(ouders, KOO’s, opdrachtgever, uitvoerder), diensten, kwaliteitseisen, interacties tussen afnemers en
informatiestromen.
•
Hierbij worden mogelijkheden voor eenvoudige, slimme en robuuste dienstverlening
onderzocht;
•
Ook dient rekening gehouden met de variëteit in niet standaard situaties en de verschillen
tussen ouders onderling (o.a. doenvermogen, samenstelling huishouden) en
kinderopvangorganisaties (o.a. groot, klein, beginnend, gastouder(bureau)).
•
De wijze waarop verantwoording over het stelsel en de deelnemers daarin kan worden
afgelegd.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 5 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

De architectuur beschrijft de werking van het stelsel van binnen naar buiten in termen van actoren
(ouder, KOO’s, uitvoerder, opdrachtgever en derden) functies c.q. bouwstenen (mensen/functionaristypes, processen, kennis en informatie), gegevensuitwisseling met derden (o.a. UWV, SVB, BD).
•
Hierbij beschouwen we naast de uitvoerder ook KOO’s, ouders en de opdrachtgever: waarin
zij moeten voorzien en wat daarvoor nodig is. Te denken valt bijvoorbeeld aan
ondersteunende dienstverlening of informatievoorziening voor kleine KOO’s bij aanpassingen
in de administratie.
•
Hierbij is ook beschreven hoe op rechtmatigheid wordt toegezien/ gehandhaafd.
•
Omdat de uitvoerder(s) nog worden bepaald is het ontwerp inrichtingsonafhankelijk.
De architectuur geeft kaderstellende principes, en uitgangspunten voor ontwerp en realisatie.
Waarbij ook kaders voor gegevensbescherming en herstelvermogen worden gegeven.
In het product kunnen ook openstaande punten worden vastgelegd zodat duidelijk is dat hier nog
een besluit over moet worden genomen.
1.3

Leeswijzer

1.3.1

Opbouw van het document

In hoofdstuk 2 wordt het waarom van de stelselwijziging kort beschreven (“why”). Vervolgens staat
hoofdstuk 3 stil bij de betrokken bij de stelwijziging, met een indicatie van de wensen van
betrokkenen en de dilemma’s die daarbij spelen.
Op basis van deze twee hoofdstukken en de overheidsreferentiearchitectuur (NORA) beschrijft
Hoofdstuk 4 de principes (uitgangspunten) die gehanteerd worden bij het maken van de
stelselarchitectuur. Iedere keuze in de stelselarchitectuur dient hieraan te voldoen.
Hierna volgt het ontwerp (“how”). Eerst wordt in hoofdstuk 5 een overzicht op hoofdlijnen gegeven
van de stelselarchitectuur. Daarin wordt kort de onderdelen van de werkgroepen, bepalen recht,
betalen, toezicht en handhaving, deelname KOO, verantwoording en stelselregie bij elkaar gebracht.
In hoofdstuk 6 wordt het primaire proces van het stelsel beschreven. Dit omvat het bepalen recht,
het betalen van de Vergoeding Kinderopvang (VKO), de facturering aan de ouder en het beëindigen
van het recht.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 6 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

De hoofdstukken 6.7 en 8 beschrijven wat daarvoor nodig is, in termen van de capabilities
(vermogen) van de betrokkenen bij het stelsel, (“what”) en eisen te stellen aan de
informatievoorziening, zoals gegevensbescherming, beveiliging en archivering.
Omdat gastouderopvang op een aantal onderdelen anders werkt is hiervoor zijn deze ‘afwijkingen’ in
één paragraaf (6.7) beschreven.
Niet alle onderwerpen van het ontwerp worden even ver uitgewerkt. Wat urgent is voor de fase
‘impact’ heeft hoogste prioriteit gekregen. Dat zijn het primair proces en toezicht en handhaving.
Onderwerpen die intern voor een organisatie zijn blijven buiten beschouwing (voorbeeld huisvesting,
personeelsbeleid, IC). Ook de overheidsdriehoek ‘opdrachtgever-eigenaar-uitvoerder’ wordt niet
uitgewerkt omdat daarvoor teruggevallen kan worden op bestaande processen, procedures en
raamwerken. De architectuur benoemt in hoofdstuk 9 een aantal witte of grijze vlekken. Dat zijn de
onderwerpen die in de volgende fase extra verdieping behoeven omdat deze vanwege de beperkte
tijd, minder aandacht hebben gekregen dan werd beoogd en was gewenst.
Voor de leesbaarheid zijn de stelselarchitectuur soms baseline uitspraken opgenomen. Daar waar
inconsistentie zijn prevaleert de baseline.
1.3.2

Duiding en begrippen
Het ontwerp beschrijft het stelsel op logisch niveau. Dat wil zeggen op het niveau van het beoogde
ontwerp is organisatie-inrichting, functionaliteit en techniek onafhankelijk.
Capability
In dit document wordt veel het architectuurbegrip capability gebruikt. Hieronder wordt verstaan:
Een capability is het vermogen dat een organisatie
bezit of kan ontwikkelen om een bepaald doel of
bepaalde uitkomst te behalen. Capabilities zijn
eigenlijk voor organisaties wat competenties voor
medewerkers zijn. Capabilities worden gevormd door
de combinatie mensen, processen, regels, gegevens
en technologie.
Het is van belang dat deze onderdelen goed op elkaar
worden afgesmeed voor een optimale werking van
het nieuwe stelsel.
De term bouwblok is daarmee vervallen omdat die
term te veel met IT-systemen wordt geassocieerd. Het stelsel is een socio-technisch systeem, dat is
veel rijker dan IT.
Stelsel
Als in dit document wordt gesproken over stelsel dan wordt het stelsel voor de financiering van de
kinderopvang bedoeld.
Techniek
De beschrijving op logisch niveau laat de ruimte om in de realisatie en in de toekomst mee te
bewegen met technische ontwikkelingen. Als in het document techniek wordt gebruikt dat is dat ter
illustratie en voor de leesbaarheid.
Voorbeeld: DigiD is de technische invulling van de eis voor een door de overheid erkend digitaal
identificatie authenticatiemechanisme voor de digitale communicatie tussen burger en overheid. Met
de ontwikkelingen van het eiDAS-stelsel zal dat op termijn meer en anders zijn dan het huidige
DigiD.

1.3.3

Status
Versie 0.8 is de versie die donderdag 22-03-2023 is overhandigd aan de opdrachtgever van de
greenfield, het ministerie SZW. Dit ten behoeve van de integrale beeldvorming van het ontwerp van
het stelsel (baseline en architectuur).
Versie 0.8.1 de versie die is aangeboden als bijlage bij de brief aan de minister van SZW. Voor
openstaande punten in die versie zie versiebeheer.
Versie 0.8.2 is de eindversie van de stelselarchitectuur in fase 1 van de greenfield aanpak. Dit is de
versie ten behoeve van de impact analyse. Voor de aanpassingen in deze versie zie versiebeheer op
pagina 2.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 7 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Deze en vorige versies van de stelselarchitectuur zijn te vinden op de samenwerkingsruimte
Greenfield.
1.4

Disclaimer
De architecten hebben naar eer en geweten de resultaten van de werkgroepen, het
issuemanagementoverleg, de baseline verwerkt. Door tijdgebrek zijn er geen reviewrondes geweest
en geen brede integrale afweging van het ontwerp. Dat doet voor het schrijfteam professioneel
afbreuk aan het resultaat. Het ontneemt de inbrengers de mogelijkheid voor feedback en
samenspraak. Daar wordt de architectuur altijd beter van.
De lezer is uitdrukkelijk uitgenodigd om in de impactanalyse als feedback te geven.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 8 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

2

De context

Dit hoofdstuk beschrijft de aanleiding van de herziening van het financieringsstelsel kinderopvang en
afspraken in het coalitieakkoord. Daarnaast gaat het hoofdstuk in op de doelen die worden
nagestreefd.
2.1

Aanleiding en afspraken coalitieakkoord
Er zijn drie aanleidingen die hebben geleid tot de afspraken over herziening van het
financieringsstelsel kinderopvang in het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV:
1. De kinderopvangtoeslagaffaire;
2. De terugvorderingsproblematiek en complexiteit in het huidige stelsel;
3. Ambtelijke onderzoeken, rapporten, en verkenningen over onder andere toeslagsystematiek,
deeltijdwerk, kinderopvangstelsel.
Het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ van het kabinet Rutte IV
bevat het voornemen voor een grote herziening van het kinderopvangstelsel. Het kabinet zet in op
een nieuw stelsel en investeert €2,6 miljard extra om een hoge, inkomensonafhankelijke vergoeding
van 96%1 voor alle werkende ouders mogelijk te maken, rechtstreeks gefinancierd aan
kinderopvang-organisaties. Ook wordt per 1 januari 2023 de koppeling gewerkte uren2 losgelaten,
waardoor het aantal uren kinderopvang waarop werkende ouders recht hebben niet meer afhangt
van het aantal gewerkte uren. In het coalitieakkoord is de ambitie uitgesproken om het nieuwe
stelsel per 1 januari 2025 in werking te laten treden.

2.2

Doelstelling herziening financieringsstelsel kinderopvang
De herziening van het financieringsstelsel kent twee doelstellingen:
1. Het stelsel eenvoudiger en begrijpelijker maken voor ouders door het realiseren van een
eenvoudige financiering;
2. Het voor ouders makkelijker maken om arbeid en zorg te combineren door het realiseren van
een betaalbaardere en financieel toegankelijke kinderopvang;
•
Vergroten (financiële) zekerheid voor ouder(s) en het voorkomen van hoge
terugvorderingen.
Bij het ontwerpen van het nieuwe financieringsstelsel wordt daarnaast rekening gehouden met de
impact op de twee algemene doelstellingen van kinderopvangbeleid, namelijk het bevorderen van de
arbeidsparticipatie en de ontwikkeling van kinderen. Bijlage 1 bij de Kamerbrief van 7 oktober jl.
geeft een nadere toelichting op deze doelen.3

2.3

Doel fase 1 greenfield
Om tot een geslaagd ontwerp te komen van het nieuwe financieringsstelsel is het van belang om te
bepalen welk doel de ontwerpfase (fase 1) dient, welke uitgangspunten gelden om dit doel te halen,
en welke betrokkenen er zijn.
Het doel van fase 1, de ontwerpfase greenfield is het ontwerpen van het nieuwe financieringsstelsel
kinderopvang binnen de afspraken uit het coalitieakkoord. Bij de vertaling van de opdracht uit het
coalitieakkoord naar de betekenis hiervan voor ouders, kinderopvangorganisaties en uitvoering kan
onderscheid worden gemaakt in drie categorieën:
1. Eenvoudige grondslagen voor financiering
Invoeren van inkomensonafhankelijkheid: De hoogte van de vergoeding voor kinderopvang
hangt niet af van het inkomen van de ouders.
Loslaten van de koppeling gewerkte uren: De hoogte van de vergoeding is niet langer
afhankelijk van het aantal gewerkte uren.4
Was oorspronkelijk 95% maar is verhoogd naar 96%.
De verhouding tussen het aantal gewerkte uren en het aantal uren kinderopvang dat voor kinderopvangtoeslag
in aanmerking komt.
3
Bijlage 1 - Doelstellingen stelselherziening: naar een eenvoudigere financiering van de kinderopvang |
Kamerstuk | Rijksoverheid.nl
4
Deze vereenvoudiging treedt in werking vanaf 1 januari 2023
1
2

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 9 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

2. Rechtstreekse financiering aan de kinderopvang
Afschaffen van de kinderopvangtoeslag aan ouders
De overheidsvergoeding wordt rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties uitbetaald.
3. Een hoge vergoeding voor werkende ouders
Vergoeding van 96% van de kosten (tot een maximum uurprijs) voor kinderopvang voor
werkende ouders. De 4% eigen bijdrage en de kosten boven de maximum uurprijs zijn voor
de rekening van ouders.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 10 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

3

Betrokkenen, wensen en dilemma’s

In het hoofdstuk 2 is de aanleiding en de bedoeling van de stelwijziging beschreven. In dit hoofdstuk
geven we een beschrijving van de betrokkenen en hun rol in het stelsel. Ook zijn, indicatief, wensen
met betrekking tot het financiële stelsel opgenomen5. Het hoofdstuk wordt afgesloten met dillema’s
waarbij in het ontwerp van de stelselarchitectuur afgewogen moet worden.
De stakeholderanalyse onder betrokkenen is uitgesteld naar de fase impactanalyse. De hier
opgenomen wensen zijn een eerste aanzet, gehoord en gelezen hebbende de discussies en stukken
binnen de werkgroepen en het issuemanagementoverleg. Een voorbehoud is op zijn plaats. Een
uitspraak met betrekking over ouders is niet algemeen geldig voor alle ouders en de
belangenorganisaties, zo is dat ook voor de kinderopvangorganisaties. Het palet aan opvattingen is
kleurrijk.
Wat door alle betrokken in het greenfield breed wordt gedeeld is dat er lessen geleerd moeten
worden uit de toeslagenaffaire en dat herhaling voorkomen moet worden. De pijn en wonden zijn
nog voelbaar. Dit naast de constatering dat het huidige stelsel voor veel ouders goed werkt. Voor
een klein percentage ouders, in absolute aantallen een grote groep, zijn door meerdere oorzaken
problemen ontstaan6.
Voor de diepgaande beschrijving van verantwoordelijkheden van ouder, kinderopvangorganisatie en
uitvoerder wordt verwezen naar de baseline.

Figuur 1: Betrokkenen bij het stelsel directe financiering kinderopvang

5 (lange termijn) visie en opvattingen over de kinderopvang worden buiten beschouwing gelaten.
6 Oorzaken zijn uiteenlopend: van complexe regelgeving tot harde terugvordering bij kleine fouten tot een groot beroep op doenvermogen

van ouders. Voor gedetailleerde en grondige analyse wordt verwezen naar de veel rapporten en artikelen hierover.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 11 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

3.1

Ouder en kind
Ouder(s) willen zorg voor het gezin en werk lonend kunnen combineren. Daarvoor zoeken zij
kwalitatief goede opvang voor hun kind waarbij de ouder kan kiezen voor de
kinderopvangorganisatie. Ouders oriënteren zich op kinderopvang en de financiering daarvan bij
vrienden, familie, tijdschriften, websites, de kinderopvangorganisatie, ouderorganisaties, de
uitvoerder, etc. Ouders willen graag duidelijkheid over prijs en voorwaarden van de
kinderopvangorganisaties zodat ze deze kunnen vergelijken. Snel zekerheid over een plaats en
vergoeding is voor ouders van belang in het kader van plannen werk en studie, zeker in deze tijd
met wachtlijsten.
Ouders willen zowel financiële zekerheid, dat wil zeggen geen terugvorderingen achteraf alsook
zekerheid over de continuïteit van die financiële zekerheid. Ouders willen kunnen begrijpen waarom
zij wel of geen recht hebben. Ouders willen daarvoor een zo eenvoudig mogelijk en een begrijpelijk
mogelijk proces. Er zijn ook ouders graag regie willen houden en actief betrokken willen zijn.
Ouders willen geen juridische verantwoordelijkheid dragen voor zaken die de ouder niet kan
beïnvloeden. Ouders moeten de gelegenheid hebben zelfgemaakte fouten te herstellen. Voor het
draagvlak van het stelsel dient daar waar ouders misbruik maken opgetreden te worden. Wel met
oog voor de persoonlijke omstandigheden en de impact van maatregelen op het leven van de
betrokkene. Lessen uit de toeslagenaffaire zijn belangrijk in het ontwerp.
Digitale vaardigheden bij ouders zijn zeer verschillend. Zo kan er niet op worden vertrouwd dat
iedere ouder een DigiD heeft en dat ook kan gebruiken of dat het gebruik van mijn.overheid.nl tot de
gewoonten behoort.
Er zijn ouders die om zeer uiteenlopende redenen de overheid niet vertrouwen of begrijpen en
daarom mijden dan wel terugschrikken voor direct contact zoals via de belastingtelefoon. De
kinderopvangtoeslagaffaire laat zijn sporen na bij de ouders.
Als één ding duidelijk wordt uit de gesprekken en ervaringen met de huidige kinderopvangtoeslag is
dat “dé ouder” niet bestaat. Ouders verschillen in doenvermogen, zijn van zeer proactief tot zeer
reactief en alle stijlen daartussen in. Ouders verkeren soms in een gecompliceerde en/of schrijnende
situatie zoals vechtscheiding, met de noorderzon vertrokken partner, armoede. Iedere ouder wil zich
gezien en gehoord weten.
BOinK (Belangenvereniging van Ouders in de Kinderopvang) en Stichting ‘Voor werkende ouders’ zijn
twee belangenorganisaties. Naast belangbehartiging adviseren en helpen zij ouders.

3.2

Kinderopvangorganisatie
Kinderopvangorganisaties, zijn privaatrechtelijke organisaties, die de opvang van kinderen
verzorgen. Er wordt onderscheid gemaakt in 4 soorten kinderopvangvoorzieningen die in
aanmerking komen voor Vergoeding Kinderopvang:
o Buitenschoolse opvang (BSO)
o Kinderdagverblijf (KDV)
o Voorziening voor gastouderopvang (VGO)
o Ouderparticipatiecreche (OPC)
Een speciale rol hebben de gastouderbureaus (GOB). Zij dragen bij aan de kwaliteit bij de gastouder,
vervullen administratieve taken (o.a. contracten) en de kassiersfunctie voor de gastouder. Een
gastouderbureau brengt hiervoor bemiddelingskosten in rekening.
Er zijn circa 3500 kinderorganisaties voor kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang met circa
18000 locaties. Er zijn circa 480 gastouderbureaus en circa 18.000 gastouders. Zie ook Bijlage D:
Cijfers kinderopvang’
Naast deze vormen van kinderopvang zijn er vormen van opvang die niet in aanmerking komen voor
Vergoeding Kinderopvang. Voorbeelden hiervan zijn: tussenschoolse opvang (TSO) en voorschoolse

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 12 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

educatie (VVE). Er zijn wel overlappen in de opvang waarbij bijvoorbeeld plaatsen voor kinderen op
een VVE locatie deels vanuit VVE middelen en deels vanuit de Vergoeding Kinderopvang worden
gefinancierd.

Figuur 2 Soorten kinderopvang en wet kinderopvang (WKO)

Voor kinderopvangorganisaties is het pedagogisch klimaat van belang. In de context van deze
stelselherziening gaat het dan om stabiliteit in de groepen, d.w.z. niet te veel wijzigingen in de groep
omdat ouders niet meer aan de voorwaarden voldoen. Kinderopvang organisatie willen graag snel en
vroeg zekerheid of ouder voldoet zodat kindplaatsen niet leeg blijven.
Het verleggen van de financiering van ouders naar de kinderopvangorganisaties heeft gevolgen voor
de verantwoordelijkheden, administratie en dienstverlening van de organisaties. Een beperkt
proportionele toename van administratieve- en verantwoordingslasten is begrijpelijk. De zorg is
echter dat die eisen te groot worden en te veel vragen van met name de kleine
kinderopvangorganisaties. De transitie van oud naar nieuw dient doenlijk te zijn.
De kinderopvangorganisaties hechten sterk aan het feit dat het contract tussen ouder en
kinderopvangorganisatie een privaatrechtelijk contract is waar de overheid op afstand moet blijven.
Voor de kinderopvangorganisaties zijn een laag debiteurenrisico en een stabiele cashflow van belang.
Tijdig betalen door ouder en uitvoerder is van belang. Ook hechten een deel van de
kinderopvangorganisaties aan ruimte voor ondernemen in een gelijk speelveld zodat
ondernemingsrisco’s aanvaardbaar zijn.
Net zoals bij de ouders zijn er grote verschillen tussen de kinderopvangorganisaties, niet alleen naar
soort opvang maar ook naar omvang, opvatting en mate van administratieve professionaliteit. Er zijn
kleine organisaties met 1 of 2 locaties waarbij opvang en administratie in één hand zijn en in de
avonduren de administratie wordt gedaan. Er zijn ook een aantal grote organisaties met vele
locaties.
In 2022 zijn de KOO’s verplicht maandelijks gegevens over de opvang van kinderen aan Dienst
Toeslagen aan te leveren: de gegevensleveringen. Het heeft twee jaar geduurd om dit gefaseerd te
realiseren. De kwaliteit is niet altijd voldoende en sommige KOO’s komen deze verplichting niet goed
na. Het heeft er in ieder geval toe geleid dat veel KOO’s al een digitale uitwisseling met de uitvoerder
hebben. Uit dit traject zijn ongetwijfeld aandachtspunten voor de transitie naar het nieuw stelsel.
Er zijn vier branche- en belangenorganisaties:
Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK)
Brancheorganisatie Kinderopvang (BK)
Branchevereniging voor Ondernemers in Kinderopvang (BVOK)
Brancheorganisatie voor Gastouders (NYSA)

3.3

Uitvoerder(s)
Uitvoerder(s) zijn de organisatie(s) die de overheidstaken in het kader van het stelsel verrichten. Het
stelselontwerp is organisatie-inrichting onafhankelijk. De architectuur beschrijft welke capabilities
nodig zijn (zie hoofdstuk 7, ‘Benodigde capabilities’). De vraag voor de volgende fase is hoe de
uitvoering wordt georganiseerd. Bij één of meerdere organisaties en bij welke organisatie(s). Dat is
ook de reden dat er consequent over uitvoerder(s) wordt gesproken.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 13 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Grofstoffelijk zijn de volgende grote uitvoeringsgebieden te onderkennen bij grote
uitkeringsinstanties:
1) Bepalen recht;
2) Uitkeren van het recht;
3) Toezien op rechtmatigheid en doelmatigheid.
Uitvoerder(s) willen betrouwbaar kunnen uitvoeren, met een scherp oog voor rechtmatigheid en
ruimte voor rechtvaardigheid. Dat vraagt ruimte om te kunnen beslissen waar het knelt (maatwerk).
Dienstverlening op maat die door de ouders en de kinderopvangorganisaties wordt vertrouwd.
Tegelijkertijd gaat het bij de Vergoeding Kinderopvang over zeer grote aantallen ouders en kinderen
waarbij snelle en doelmatige uitvoering van groot belang is. Enerzijds is er massaliteit, anderzijds
moet er ruimte zijn voor de individuele situatie.
De uitvoering wordt door wet- en regelgeving gestuurd. Deze staat niet stil. Ook komen er wensen
(extern en intern) voor vernieuwing of aanpassing van de dienstverlening. De uitvoerder heeft
proportionele middelen (tijd, capaciteit) nodig om tijdig te kunnen reageren op deze wijzigingen. Dat
vraagt dat in de uitvoering enerzijds voldoende flexibiliteit om wijzigingen binnen de systeemgrenzen
relatief eenvoudig te kunnen accommoderen. Anderzijds vraagt dit het beperken van de complexiteit
in wet- en regelgeving en het aantal uitzonderingen.
Het is algemeen bekend dat bijna alle uitvoerders binnen de overheid een (over)vol ICT-portfolio
hebben.
De huidige uitvoering van de kinderopvangtoeslag is belegd bij de Dienst Toeslagen. Voor
Vergoeding Kinderopvang over de grens hebben SVB en DUO uitvoerende taken.
Op weg naar het nieuwe financieringsstelsel is het belangrijk om rekening te houden met een
zorgvuldige transitiefase.

3.4

Opdrachtgever
SZW is stelselverantwoordelijk voor de kinderopvang. Daarmee is zij ook verantwoordelijk en
opdrachtgever voor het financiële deel van het stelsel. SZW ondersteunt de politieke afwegingen en
keuzes m.b.t. de kinderopvang. Verantwoordelijk voor het tot stand komen van wet- en regelgeving,
waaronder tarieven, grondslagen voor vergoeding, etc., en het beleggen van de uitvoering van het
financiële stelsel. Zij treedt vervolgens op als opdrachtgever voor de uitvoerders.
Het nieuwe financieringsstelsel wordt binnen de kaders van het coalitieakkoord uitgewerkt.
Uitgangspunt is dat het nieuwe stelsel veel eenvoudiger moet worden voor ouders en hen meer
zekerheid biedt. Het kabinet heeft de ambitie uitgesproken om de voorschotsystematiek af te
schaffen zodat ouders niet meer geconfronteerd worden met hoge terugvorderingen. Bovendien
moet het nieuwe beleid zowel voor kinderopvangorganisaties als de uitvoering uitvoerbaar,
doenbaar, realiseerbaar en haalbaar zijn. Dit sluit aan bij de visie van het overheidsbrede
programma Werk aan Uitvoering (WaU).
Met het verleggen van de financieringsstroom van ouder naar kinderopvangorganisatie en meer
zekerheid vooraf wordt ook beoogd te voorkomen dat ouders in een kwetsbare financiële positie door
het ontvangen van kinderopvangtoeslagen in een nog kwetsbaardere financiële positie terecht komen
als later blijkt dat moet worden teruggevorderd.
Daarnaast dient bij het ontwerp rekening gehouden met het feit dat een toekomstbestendig
financieringsstelsel altijd ruimte moet bieden voor andere politieke keuzes op termijn. Een balans
moet worden gezocht tussen wendbaarheid en de andere uitgangspunten uitvoerbaar, doenbaar,
realiseerbaar en haalbaar.
Voor opdrachtgever zijn naast realisatie van de politieke ambities en de maatschappelijke opgave
met deze stelselwijziging ook van belang:
Betrouwbare uitvoering die burgers ontzorgt. En passend en proportioneel bij de
professionaliteit van kinderopvangorganisaties is;

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 14 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

-

3.5

Rechtmatige, rechtvaardige en doelmatige besteding van overheidsgelden;
Proportionele uitvoeringskosten van de uitvoerder;
Zekerheid dat de uitgaven voor de Vergoeding Kinderopvang in de pas zijn met de begroting.
In het nieuwe stelsel circa 6 miljard per jaar.

Leveranciers grondslagen
Overheidsorganisaties verantwoordelijk voor het tijdig aanleveren van correcte en betrouwbare
gegevens ten behoeve van het toetsen van kind en ouder(s) aan de voorwaarden voldoen voor
Vergoeding Kinderopvang voldoen. Leveranciers zijn: UWV, DUO, Belastingdienst, BRP, Gemeenten
(via het Inlichtingenbureau), CIZ, DJI
Leveranciers leveren bij voorkeur rechtstreeks digitaal aan de uitvoerder. Dat is niet altijd mogelijk
omdat er binnen de overheid geen administratie is die aan de eisen m.b.t. actualiteit en
betrouwbaarheid voor de Vergoeding Kinderopvang voldoet. Er zijn leveranciers die vanuit
privacyoverwegingen alleen aan de ouder gegevens leveren.
Met de leveranciers van de grondslagen zijn, in afwachting van het ontwerp, nog geen gesprekken
gevoerd. Het is algemeen bekend dat alle leveranciers binnen de overheid een vol ICT-portfolio
hebben.
Zie verder paragraaf 7.4.1 Leveranciers grondslagen.

3.6

Softwareleveranciers kinderopvangorganisatie
Kinderopvangorganisaties maken gebruik van software voor hun administratie voor aanwezigheid,
contracten en facturering. De mate van automatisering verschilt sterk tussen
kinderopvangorganisaties. Het gaat van een spreadsheet tot uitgebreide pakketten als Exact. Er zijn
ook tal van op de branche gerichte pakketten en diensten.
Naast ondersteuning voor de administratie wordt ook gebruik gemaakt van, vaak aan de
administratie gekoppelde, apps voor ouders. Functies zijn o.a. delen van opvanginformatie, melden
aan- en afwezigheid kind.
Veel software-oplossingen hebben al functionaliteit voor het aanleveren van opvanggegevens aan de
Dienst Toeslagen in het kader van de huidige kinderopvangtoeslag, de zogenaamde
‘gegevenslevering’.
Met verplichte digitale uitwisseling van aanvragen en financiële gegevens tussen
kinderopvangorganisatie en uitvoerder(s) zal ook een beroep gedaan worden op deze
softwareleveranciers. Waarbij de softwareleveranciers de ruimte willen hebben voor ondernemen in
een gelijk speelveld.
Zie verder 7.4.2 Softwareleveranciers.

3.7

Eigenaar uitvoerder
De rijksoverheid kent de driehoek opdrachtgever – uitvoerder – eigenaar. Iedere uitvoerder heeft
één eigenaar. Een uitvoerder kan meerdere opdrachtgevers hebben, zoals een opdrachtgever
meerdere uitvoerders kan hebben. Waar de opdrachtgever stuurt op politieke doelbereiking, dient de
eigenaar te waken over de continuïteit van de uitvoerder. Voor de afstemming in de driehoek en de
bijbehorende mandaten zijn rijksoverheid breed spelregels opgesteld.
Voor de eigenaar is het van belang dat de werkzaamheden voor de uitvoering van financiering
kinderopvang passen bij de (te ontwikkelen) capaciteiten van de uitvoerder en geen verdringing of
conflicten veroorzaken met uitvoeringstaken van andere opdrachtgevers.

3.8

Toezichtpartners
Het totale stelsel van kinderopvang is groter dan het deel dat betrekking heeft op de
kinderopvangtoeslag.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 15 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 3 Stelsel kinderopvang inclusief toezicht
In de kinderopvang zijn verantwoordelijkheden en taken belegd voor het toezien op de kwaliteit van
de kinderopvang. Deze taken en organisaties zijn geen onderdeel van de herziening van het
financieringsstelsel. Een korte beschrijving is opgenomen omdat in het kader van toezicht op de KOO
samenwerking gezocht kan worden en informatie-uitwisseling nodig kan zijn met organisaties belast
met toezicht op kwaliteit.
Gemeenten
Verantwoordelijk kwaliteitstoezicht op KOO/GOB/KO
Verwerken kwaliteitscontrole KOO door GGD
GGD
Uitvoeren kwaliteitscontrole KOO namens gemeente.
Toezicht op administratie gastouderbureau’s.
DUO
Beheer landelijke registratie KOO (LRK)
Inschrijven en beoordelen van buitenlandse Kinderopvangorganisatie welke in aanmerking
komen voor Vergoeding Kinderopvang (VKO).
- Beheer register personen in de kinderopvang (PRK)
Justis
Screening personen in de kinderopvang

3.9

Dilemma’s
Er zijn verschillende dilemma’s te onderkennen. Snelheid van beslissen versus zorgvuldigheid en
rechtmatigheid. Toezicht op rechtmatigheid versus beperkte administratieve lasten. Maatwerk in de
wetgeving versus eenvoud van de uitvoering. In deze paragraaf lichten wij deze dilemma’s toe.
In het huidige stelsel kunnen ouders starten met de kinderopvang en gelijktijdig een aanvraag
kinderopvangtoeslag (KOT) indienen. De aanvraag wordt op minimale startcriteria getoetst. De
financiering is snel geregeld. Daarmee is er een zeer lage startdrempel. Er is nauwelijks een
wachtmoment, afgezien van de huidige wachtlijsten in de kinderopvang. Daar staat tegenover dat
achteraf wordt vernomen of er recht is en wat de omvang daarvan is. Waardoor een lange periode
van financiële onzekerheid en de kans op flinke terugvorderingen.
In het nieuwe stelsel gaat de financiële zekerheid naar vooraf: “eens gegeven, blijft gegeven”. Dat
betekent dat zoveel mogelijk in de actualiteit wordt getoetst7. Vanuit het oogpunt van doelmatige
besteding van middelen dient het recht kortcyclisch te worden bepaald. Bij de start wordt strikter
geoordeeld en dat vraagt verwerkingstijd en het moment van bepalen recht moet binnen de cyclus
passen. Dat verhoogt de startdrempel omdat het recht op Vergoeding Kinderopvang later bekend is.
Tegelijk ontstaat er druk op het moment van bepalen recht door de uitvoerder. Dit moet zeer snel
zodat de ouder en kinderopvangorganisatie snel weten dat het recht op de vergoeding bestaat en de
opvang kan worden gestart.
7 In het huidige stelsel van de kinderopvangtoeslag is er sprake van een jaarsystematiek mede omdat deze is gebaseerd op het jaarinkomen

van de ouder.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 16 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Deze kenmerken van het nieuwe stelsel vertalen zich sterk naar de inrichting van het processen van
oriënteren tot en met aanvragen. Om de druk op het beslismoment te verlichten is het van belang
dat de ouder goed is geïnformeerd over het processen inschrijven en aanvragen, wat is daarvoor
nodig en wat van de ouder wordt verwacht. Dit vraagt een toereikend doenvermogen van de ouder
of anders ondersteuning van de ouder.
De vraag om tijdige zekerheid voor de Vergoeding Kinderopvang, zowel financieel als met betrekking
tot de toegang tot een plaats in de kinderopvang, vraagt enerzijds om langere periodes van
verkrijgen recht en een ruimhartige toelating. Anderzijds zet dit druk op de doelmatigheid van de
besteding van de financiële middelen door hogere bezetting van kindplaatsen en gezien de huidige
schaarste zorgt dit mogelijk voor verdringing van werkende ouders door niet (meer) werkende
ouders.
Gegeven de verschillen tussen ouders in wensen en doenvermogen zullen de
kinderopvangorganisaties en de uitvoerder(s) hun dienstverlening afstemmen op zowel ouders die
alles zelf kunnen en willen regelen tot ouders die hulp nodig hebben. Dit vraagt dienstverlening op
maat en een extra inspanning.
Snel beslissen op aanvragen en betaalverzoeken Vergoeding Kinderopvang zet druk op de
zorgvuldigheid voor rechtmatigheid. Grondige beoordeling verdraagt zich slecht met snelheid. Daar
waar alles duidelijk is en eenvoudig kan worden vastgesteld is het mogelijk om snel te beslissen.
Waarbij het risico ontstaat dat ouders uit de stroom “gemakkelijk vast te stellen” anders behandeld
worden dan ouders waarbij meer controle nodig is, wat op gespannen voet kan staan met
rechtvaardigheid.
Ook hier is de spanning tussen enerzijds massale verwerking en anderzijds de behoefte aan
maatwerk voelbaar en de gevolgen daarvan voor proportionele uitvoeringskosten.
In het stelsel gaat veel geld om. Veel geld is een potentiële bron voor onbedoeld dan wel frauduleus
handelen. In het kader van rechtmatigheid en doelmatigheid is toezicht door de uitvoerder(s)
gewenst. Met de hoge vergoeding veranderen checks & balances. Door de lagere wettelijke
ouderbijdrage (4%) aan kinderopvang zal de factuur waarschijnlijk minder kritisch worden bekeken
dan nu het geval is. Voorkomen van misbruik is ook belangrijk voor het draagvlak voor het stelsel.
Controle kan voor de kinderopvangorganisaties leiden tot grote ongewenste administratieve lasten.
Tegelijkertijd is eenieder het er over eens dat misbruik niet mag lonen.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 17 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

4

Principes en uitgangspunten

Architectuurprincipes zijn richtinggevende uitspraken die als leidraad gebruikt worden bij ontwerpen
en realiseren van het nieuw financieringsstelsel kinderopvang. Principes hebben implicaties waarbij
een implicatie laat zien wat er moet gebeuren om het principe te realiseren.
De algemene architectuur richtlijnen van de Nederlandse overheid (NORA) gelden voor ieder
overheidsproject. Voor dit stelsel zijn op basis van de doelstellingen (zie paragraaf 2.2) en de
specifieke problematiek die speelt rond de financiering van kinderopvang de volgende principes
uitgelicht en uitgewerkt voor dit stelsel.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

4.1

Dienstverlening op maat voor ouder en KOO
Robuust en veerkrachtig
Snel en actueel
Gegevensbescherming
Openheid
Wendbaarheid
Standaardisatie en standaarden

Dienstverlening op maat
Principe 1: dienstverlening op maat
Omschrijving

Voor een kwalitatief goede dienst met ondersteuning te leveren is het perspectief,
de beweegredenen, verwachtingen en context van de ouders en
kinderopvangorganisaties leidend. Dit naast het perspectief van de
overheidsdienstverlener.

Rationale

De diversiteit in de doelgroep van het stelsel is groot, zowel onder ouders als
onder kinderopvangorganisaties. Het is van belang goed rekening te houden met
verschillen in doenvermogen zodat het stelsel goed toegankelijk en begrijpelijk is
voor iedere betrokkene.

Implicaties /
Voorbeelden

Ouders:
Procesinrichting afgestemd op doelgroep en voor de ouder relevante
gebeurtenissen. (eerste kind, verhuizen, scheiden, …)
Inrichten steunpunten, intermediairs voor ondersteuning
Ouders kunnen communicatiekanaal kiezen: persoon (balie, telefoon),
post, e-mail, internet, app, etc. Met behoud van dezelfde informatie, en
met dezelfde uitkomst van het proces.
Teksten (brief, mail, website, etc.) zijn eenvoudig en begrijpelijk
(taalniveau A1, B1), meertalig beschikbaar
Eenduidige, betrouwbare rekentools en beslisbomen
KOO
-

-

31 maart 2023

Procesinrichting afgestemd op doelgroep en voor de KOO relevante
gebeurtenissen. (kostenoverzicht, correcties,…)
De KOO kan gebruiken maken van de volgende digitale kanalen:
machine-machine (M2M). Dit betreft volledig geautomatiseerde
gegevensuitwisselingen tussen de software van de KOO en de software
van uitvoerder.
Human-machine (H2M). Als alternatief kanaal, een portaal van de
uitvoerder waarin de KOO het kostenoverzicht handmatig kan uploaden.

Versie 0.8.2

Pagina 18 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

NB. Voor grote aantallen is deze optie niet wenselijk omdat het
arbeidsintensief en foutgevoelig is.
Stelsel
doelstellingen

Draagt bij aan de hoofddoelstelling die vraagt om een voor de gebruikers
eenvoudig en begrijpelijk stelsel.
Draagt bij aan de doelstelling “klantvriendelijk”.

Relatie NORA

4.2

https://www.noraonline.nl/wiki/Toegankelijk_(Doel)
https://www.noraonline.nl/wiki/Verplaats_je_in_de_gebruiker
https://www.noraonline.nl/wiki/Ken_je_afnemers_en_stem_diensten_hierop_af
https://www.noraonline.nl/wiki/Maak_de_dienst_toegankelijk_voor_anderstaligen

Robuust en veerkrachtig
Principe 2: robuust en veerkrachtig
Omschrijving

Het stelsel kan adequaat met “uitzonderingen” omgaan en snel fouten herstellen.

Rationale

Na de toeslagenaffaire is het in dit stelsel van belang extra zorg te dragen voor
rechtmatig en rechtvaardig handelen. Dit onder andere door om kunnen gaan met
maatwerk en uitzonderingen. En daar waar nodig het kunnen herstellen van eigen
en andermans fouten en vergissingen.

Implicaties /
Voorbeelden

-

Snel kunnen reageren op gebeurtenissen die afwijken van de “gladde
stroom”. Technisch: Event-gedreven ontwerp i.p.v. één standaardproces.
Altijd een eenvoudige uitweg in het digitale systeem.
Discretionaire ruimte bij uitvoerder.
Bij ieder ontwerp ook foutafhandeling expliciet beschrijven
Compartimentering functionaliteit (zie principe wendbaarheid) waardoor
fouten beperkt blijven tot een beperkt gebied.

Stelsel
doelstellingen

Draagt bij aan de doelstelling “robuust stelsel”
Komt tegemoet aan de Kamerbrief stelselherziening kinderopvang

Relatie NORA

https://www.noraonline.nl/wiki/Ontvankelijk_(Doel)
https://www.noraonline.nl/wiki/Verplaats_je_in_de_gebruiker
https://www.noraonline.nl/wiki/Vertrouwen

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 19 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

4.3

Snel en actueel
Principe 3: snel en actueel
Omschrijving

Een snelle afhandeling is een wezenlijke factor voor de kwaliteit van het stelsel.
Gebeurtenissen worden waar mogelijk direct afgehandeld en zijn direct inzichtelijk
voor betrokkenen.

Rationale

Zekerheid, niet verdwalen (= duidelijkheid), openheid, uitvoerbaarheid
(massaliteit te behandelen zaken zoals aanvragen, continueringen en financiële
claims), regie kunnen nemen, kosten

Implicaties /
Voorbeelden

-

4.4

Bij aanvragen, veranderingen etc. is het streven alle informatie in één
keer compleet te krijgen zodat deze direct verwerkt kan worden.
Geen wachttijden, direct duidelijk maken indien iets ontbreekt
Streven naar Straight Through Processing (STP) waar van toepassing
Voortgang van proces is altijd inzichtelijk en wordt verantwoord
Standaardisatie communicatie tussen kinderopvangorganisatie en
uitvoerder (semantisch, syntactisch, technisch)

Stelsel
doelstellingen

Draagt bij aan de doelstelling “zekerheid vooraf”, Kamerbrief stelselherziening
kinderopvang.

Relatie NORA

https://www.noraonline.nl/wiki/Vertrouwen
https://www.noraonline.nl/wiki/Transparant_(Doel)

Gegevensbescherming
Principe 4: Gegevensbescherming, privacy
Omschrijving

Het stelsel respecteert en beschermt de privacy van de burgers, bedrijven en
medewerkers

Rationale

Zorg voor een betrouwbare overheid. Geef burgers en bedrijven de zekerheid dat
informatie over hen alleen wordt gebruikt voor de doelen waarvoor deze
oorspronkelijk is verzameld. Vanwege de driehoeksrelatie (ouder –
kinderopvangorganisatie – uitvoerder(s) dient extra aandacht te zijn dat
informatie die vertrouwelijk tussen twee actoren is niet breder beschikbaar komt.

Implicaties /
Voorbeelden

-

-

31 maart 2023

Minimaliseren gebruik van persoonsgegevens door het toepassen van
dataminimalisatie conform de AVG.
Betrokkene (ouder, kinderopvangorganisatie) heeft inzicht in het gebruik
van zijn (persoons)gegevens.
Iedere partij beschikt enkel over die persoonsgegevens van ouders en
kinderen die nodig zijn voor de dienstverlening.
Voor bijzondere (meer gevoelige) persoonsgegevens en ook het BSN geldt
dat deze alleen gebruikt mogen worden indien dit noodzakelijk is voor de
dienst.
Gegevens worden tijdig verwijderd (archivering, vernietiging)
Privacy by design, privacy by default
Uitvoeren assessments: Data Protection Impact Assessment (DPIA),
Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA)
Archive by design, duurzame toegankelijkheid

Versie 0.8.2

Pagina 20 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

4.5

Stelsel
doelstellingen

Dit principe hangt niet samen met een specifieke stelseldoelstelling, maar is van
belang voor het vertrouwen in het stelsel.

Relatie NORA

https://www.noraonline.nl/wiki/Vertrouwen

Openheid
Principe 5: Openheid, transparantie
Omschrijving

Relevante informatie is actueel en altijd inzichtelijk voor betrokkenen.
Ouder, kinderopvangorganisatie en uitvoerder hebben dezelfde informatiepositie
ten opzichte van elkaar.
De uitvoerder zorgt ervoor dat haar werkwijze transparant is, kan zich hierover
verantwoorden en stelt de informatie die hiervoor nodig is actief beschikbaar.

Rationale

Implicaties /
Voorbeelden

Openheid en transparantie in dienstverlening draagt bij aan vertrouwen,
rechtmatigheid en rechtvaardigheid. Ook stelt het bedrijven en burgers in staat
regie te kunnen nemen in zaken die hen aangaan met betrekking tot deze dienst.
‐

‐

‐
‐
‐
‐

Ouders en kinderopvangorganisaties kunnen gemakkelijk te weten komen
hoe de uitvoerder werkt en krijgen inzicht waarom ze voor bepaalde
dienstverlening wel of niet in aanmerking komen
Het stelsel geeft stakeholders vooraf, tijdens en achteraf inzage in voor
hen relevante informatie. Het stelsel informeert hen (ook vooraf) over het
procesverloop, de regels, de gebruikte gegevens en het (mogelijk)
resultaat van de gevraagde dienst.
Gebruikte algoritmen en beslisbomen voor (geautomatiseerd) beslissen
zijn openbaar
Informeer ouders en kinderopvangorganisaties over voortgang en
beslissingen van de uitvoerder, zowel procesmatig als inhoudelijk.
Informatie bij de uitvoerder die betrekking heeft op ouder en kind zijn
inzichtelijk voor de ouder
Informatie bij de uitvoerder die betrekking heeft op de
kinderopvangorganisatie is inzichtelijk voor de kinderopvangorganisatie

Stelsel
doelstellingen

Dit draagt aan een begrijpelijk stelsel met zekerheid voor ouders en vertrouwen in
het stelsel.

Relatie NORA

https://www.noraonline.nl/wiki/Vertrouwen
https://www.noraonline.nl/wiki/Transparant_(Doel)

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 21 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

4.6

Wendbaarheid
Principe 6: Wendbaarheid, design for change

4.7

Omschrijving

Het stelsel wordt zo ontworpen dat de veranderingen in wet- en regelgeving,
samenwerking tussen partijen en in dienstverlening op een eenvoudige en
beheerste wijze is door te voeren. De keten moet zich kunnen aanpassen aan
veranderende omstandigheden.
Een balans moet worden gezocht tussen wendbaarheid, de andere principes, en
de invoeringsaspecten uitvoerbaarheid, realiseerbaarheid en haalbaarheid.

Rationale

Voorbereid zijn op de toekomst.
Wendbaarheid moet ruimte bieden voor toekomstige wijzigingen in het
financieringsstelsel. Bijvoorbeeld, n.a.v. andere politieke keuzes op termijn of
maatschappelijke ontwikkelingen.

Implicaties /
Voorbeelden

Wendbaarheid wordt bevorderd door:
‐
Verantwoordelijkheden, processen en systemen duidelijk af te bakenen
(Separation of concerns).
‐
Als gevolg hiervan processen en informatievoorzieningen modulair in te
richten dat ze zoveel mogelijk onafhankelijk van elkaar kunnen worden
ontwikkeld, onderhouden en/of vervangen. Met maximale interne
samenhang, en minimale externe afhankelijkheid.
‐
Belangen afzonderlijk te beschouwen en zeggenschap enkelvoudig te
beleggen. En alleen daar verbindingen en afhankelijkheden te creëren
waar deze noodzakelijk zijn.
‐
(Open) standaarden toe te passen. Door standaardisatie van taal,
definities, berichten, documenten, etc ontstaat een flexibeler en
wendbaarder systeem (zie ook principe 7, standaardisatie en
standaarden)

Stelsel
doelstellingen

Draag bij aan de doelstelling een “wendbaar stelsel” Kamerbrief stelselherziening
kinderopvang, PVA Greenfield.

Relatie NORA

Dit principe is in lijn met NORA (Toekomstgericht)
https://www.noraonline.nl/wiki/Bouw_diensten_modulair_op

Standaardisatie en standaarden
Principe 7: Standaardisatie en standaarden
Omschrijving

Voor communicatie met de overheid zijn de standaarden van de overheid
van toepassing.

Rationale

Standaardisatie is van belang voor de flexibiliteit en wendbaarheid van het
stelsel. Door het standaardiseren van interfaces, gegevens, informatie,
autorisatie en berichten kan informatie efficiënt worden uitgewisseld, en
kunnen makkelijker onderdelen van het stelsel worden gewijzigd of
toegevoegd. Het verhoogt tevens de begrijpelijkheid en eenduidigheid van
het stelsel.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 22 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Implicaties

Gebruik de standaarden van de overheid, zoals:
Portalen:
Toegankelijkheid websites
Berichten:
Mijn overheid (burger)
Berichtenbox (bedrijven)
Autorisatie:
Digid + machtigen (burger)
E-Herkenning (bedijven)
M2M Uitwisseling:
Digikoppeling
E-Factureren?
Verantwoording:
XBRL
Standaardisatie in de keten:
standaardisatie van contracten en facturen
eenduidigheid in gegevens en definities van gegevens
ICT
De uitvoerder voldoet aan de standaarden voor de (rijks)overheid. Dat
vertaalt zich in aansluitvoorwaarden aan voor de kinderopvangorganisatie op
het gebied van gegevensuitwisseling

Stelsel
doelstellingen

Draagt bij aan de doelstellingen van “Eenvoud in de uitvoering” en een
“Robuust en wendbaar stelsel”, Kamerbrief stelselherziening kinderopvang.

Relatie NORA

https://www.noraonline.nl/wiki/Beschrijf_informatieobjecten_in_een_model
https://www.noraonline.nl/wiki/Bouwstenen

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 23 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

5

Overzicht architectuur

In dit hoofdstuk geven we een overzicht en korte introductie van de grote procesgebieden van de
stelselarchitectuur. De architectuur onderscheidt vijf procesgebieden welke in hoofdstuk 7
zijn gedecomponeerd in capabilities.

Figuur 4 Financiering kinderopvang (architectuuroverzicht)

5.1

Primair proces
Het primair proces betreft het verkrijgen van het recht op Vergoeding Kinderopvang, het verkrijgen
van de Vergoeding Kinderopvang tot en met het beëindigen ervan.
Het proces begint met de ouder die zich oriënteert op opvangmogelijkheden en de financiële kant
daarvan. Vervolgens vraagt de KOO de Vergoeding Kinderopvang (VKO) aan bij de uitvoerder. Nadat
de ouder(s) zich als contractpartij van de KOO hebben gemeld beslist de uitvoerder of aan de
voorwaarden voor VKO is voldaan. Na een positief besluit kan de KOO kostenoverzichten indienen bij
de Uitvoerder die tot betaling van de VKO overgaat. De ouder betaalt de ouderbijdrage aan de KOO.
De processtap van kostenoverzicht indienen en betalen herhaalt zich tot de beëindiging van het
contract, de opvang of de Vergoeding Kinderopvang. De uitvoerder controleert periodiek of nog aan
de voorwaarden door ouder en KOO wordt voldaan.
De producten van de uitvoerder zijn, en daarmee de kern van het primaire proces:
Verstrekken informatie aan ouders en kinderopvangorganisaties;
Beslissen over het recht op Vergoeding Kinderopvang;
Betalen Vergoeding Kinderopvang.
Rond ieder product zijn diensten ingericht voor het leveren van het product. Zo wordt het product
‘betalen Vergoeding Kinderopvang’ gerealiseerd door o.a. de diensten ‘bepalen hoogte VKO’,
‘verwerken correctie’, en ‘uitkeren Vergoeding Kinderopvang’. In deze architectuur zijn de diensten

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 24 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

niet verder uitgewerkt. In de beschrijving van de capabilities zijn de diensten op hoofdlijnen terug te
vinden.
In dit proces kunnen verstoringen, fouten en bijzonderheden optreden welke adequaat moeten
worden afgehandeld. (principe 4.2 Robuust en veerkrachtig)
De uitwerking van het primair proces is in hoofdstuk 6 ‘Primair proces directe financiering KO’
beschreven.
5.2

Deelname kinderopvangorganisatie in het financiële stelsel
In het nieuwe stelsel is de KOO de aanvrager en ontvanger van de VKO. De KOO krijgt daarmee de
rol van een stelselpartij. Dat wil zeggen dat zij een belangrijke verantwoordelijkheid hebben in het
functioneren van het stelsel.
Dit betekent dat aan de KOO eisen worden gesteld met betrekking tot o.a.:
Vooraf toetsen op deelname in het stelsel (o.a. aansluitvoorwaarden voor digitale
communicatie);
De (financiële) administratie betreffende o.a. contracten, Vergoeding Kinderopvang, en
facturen;
De verantwoording hierover.
In de baseline is een nadere invulling van eisen aan de KOO opgenomen. De invulling van toezicht
vooraf en achteraf zijn onderwerp voor een ontwerpbrede risicoanalyse.
Behalve verantwoordelijkheden dient ook ondersteuning en advisering voor de KOO ingericht te zijn.
Met enige voorzichtigheid worden in hoofdstuk 7 deze onderwerpen uitgewerkt. Zie hiervoor
paragraaf 7.3.4.

5.3

Toezicht en handhaving
In de baseline zijn zaken rond naleving, toezicht en handhaving beschreven. Uitgangspunt zijn de
volgende principes:
Balans tussen vertrouwen en draagvlak
Recht doen aan verschillen
Handhaving zoveel mogelijk preventief
Proportionaliteit
Zorgvuldigheid
Er moet toegezien worden op de rechtmatigheid van het verstrekken van de Vergoeding
Kinderopvang. Dit betekent dat het toezicht zich voornamelijk zal moeten richten op de administratie
van de kinderopvangorganisaties. Daarnaast is er beperkt toezicht op ouders in het kader van de
voorwaarden die aan ouders gesteld worden. Het toezicht op de rechtmatigheid van de Vergoeding
Kinderopvang wordt belegd bij de uitvoerder.
Daarnaast is er ook onafhankelijk toezicht nodig op de uitvoerder, gericht op de uitvoering en
dienstverleningen en op thema’s zoals proportionaliteit van terugvordering en sanctionering. Dit
toezicht wordt deels door de opdrachtgever en deels door andere partijen (ADR, Rekenkamer)
vormgegeven.
In hoofdstuk 7 wordt toezicht en handhaving verder uitgewerkt. Zie paragraaf 7.3.4 ‘Toezicht en
handhaving rechtmatigheid’.

5.4

Verantwoording door uitvoerder
Uitvoerder(s) dienen verantwoording af te leggen over de uitvoering (programmakosten, kwaliteit,
uitvoeringskosten, etc.) aan de opdrachtgever (ministerie SZW) en eigenaar/eigenaren van de
uitvoerder(s).
Naast de verantwoording dient de uitvoerder de opdrachtgever en eigenaar/en van informatie te
voorzien ten behoeve van o.a. beleidsontwikkeling en -evaluatie.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 25 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

In de greenfield is verantwoording niet uitgewerkt. De aanname is dat de bestaande procedures en
processen met name inhoudelijk zullen wijzigen, hiervoor zijn in de baseline uitspraken opgenomen.
Verdere aanpassingen lijken nu niet nodig.
In de stelselarchitectuur is hiervoor op de grondplaat een capability onderkend. Deze wordt nu niet
verder uitgewerkt.
Aandachtspunt: in de greenfield is beoogd dat de uitvoerder meer discretionaire ruimte en
bevoegdheid krijgt dan in de huidige situatie. De vraag is of dat extra of andere afstemming met
opdrachtgever vraagt.
De KOO’s hebben ook verantwoording af te leggen. Dat valt onder het vorige blok 5.3 Toezicht en
handhaving.

5.5

Stelselregie voor financiering kinderopvang
In het nieuwe financieringsstelsel is een prominente rol weggelegd voor de kinderopvangorganisaties
waarbij de digitalisering en de afhankelijkheid van de digitalisering aanzienlijk zal toenemen. Niet
alleen bij de realisatie van het stelsel alsook in de doorontwikkeling. Dit vraagt coördinatie en
afstemming. Hiervoor wordt stelselregie ingericht.
Doelstelling van stelselregie het bevorderen van een goede productieve en kwalitatieve uitvoering
van het stelsel.
Stelselregie richt zich op tactisch (inrichtend) niveau op:
Bepalen van impact van wijzigingen in wetgeving, beleid en uitvoering op de werking van het
stelsel;
Coördineren van wijzingen in het stelsel zodat wijziging in samenhang gelijktijdig plaats
vinden;
Verbeteren van de kwaliteit en productiviteit van de uitvoering van het stelsel;
Hiervoor dient structureel overleg en coördinatie geregeld te zijn tussen opdrachtgever, KOO’s en
hun softwareleveranciers en de uitvoerder(s) en de leveranciers voor de grondslagen.
Het onderwerp is in de greenfield niet verder uitgewerkt. Naast nadere uitwerking zijn openstaande
vragen o.a.:
wie is de leidende partij is voor stelselregie?
welke partijen participeren in stelregie?
zijn mandaten nodig?
hoe is de verbinding tussen deelnemers en achterban georganiseerd?
In de stelselarchitectuur is hiervoor een capability onderkend in hoofdstuk 7. In het vervolgtraject
dient dit ander geconcretiseerd te worden.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 26 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

6

Primair proces directe financiering KO

Figuur 5 Overview primair proces Vergoeding Kinderopvang (zie Bijlage A: Primair proces voor grote
versie)

Het primair proces, zoals hierboven gevisualiseerd, wordt in de volgende deelprocessen verder
uitgewerkt:
7
Plaatsen en aanvragen en bepalen recht;
Betalen Vergoeding Kinderopvang en facturen bij ouder;
Continueren ;
Wijzigen en beëindigen contract of Vergoeding Kinderopvang.
Aan het eind van iedere paragraaf wordt gevisualiseerd welke capabilities, beschreven in hoofdstuk
7, hiervoor nodig zijn.
Het nieuwe stelsel beoogt voor de ouder meer zekerheid vooraf te geven en hoge terugvorderingen
te voorkomen. Dat is een ingrijpende verandering. Hoofdstuk 3.9 ‘Dilemma’s’ beschrijft de
verschuiving van de onzekerheid naar de start van de opvang en daarmee de druk op dat proces.
Daarom is er uitgebreid aandacht voor de periode van oriënteren en inschrijven. Beoogd wordt de
ouder(s) in die periode goed voor te bereiden c.q. equiperen op de bijdrage van de ouder in het
aanvraagproces. Dit met het de bedoeling dat de ouder het aanvraagproces, dat onder tijdsdruk
staat, zo snel en goed mogelijk kan doorlopen.
6.1.1

Oriënteren
Algemeen, brede oriëntatie door de ouder: “als ouder heb ik vragen over de kinderopvang: waar,
wanneer, wat kost dat, etc. Meer specifiek heb ik ook nog vragen over financiën. Kan ik een bijdrage
in de kosten krijgen?”
Deze paragraaf is op gericht op het financiële deel van de vragen waarbij het wenselijk is dat die
informatie in samenhang met andere informatie over kinderopvang aangeboden en vernomen kan
worden.
Doel: Ouder is geïnformeerd voor VKO algemeen en specifiek voor de situatie van de ouder

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 27 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Initiatiefnemer: Ouder.
Aanleiding:
o Ouder krijgt kind en zoekt opvang.
o Ouder met kind gaat werken en zoekt opvang.
o ….
Gebeurtenissen:
o ….
Hoofdstappen:
Uitwerking in processtappen niet relevant
De praktijk zal zijn dat ouder veelal via vrienden, familie, bronnen als tijdschriften, internet,
kinderopvang, etc. informatie zal verzamelen. Het is van belang dat ouder tijdig informatie van de
uitvoerder verneemt. Tijdig is verschillend voor ouders. De ene ouder zal de informatie willen hebben
op het moment dat het nodig is, de ander wil van ruim tevoren alles weten en regelen. Tegelijkertijd
is voor ouders van belang om tijdig zekerheid te hebben of zij wel niet gebruik kunnen maken van
VKO. De Uitvoerder is heeft de plicht hierover volledig en juiste informatie te verstrekken en is de
bron van deze informatie. Bij Uitvoerder en KOO/GOB/GO ligt een inspanningsverplichting om ouders
te verwijzen naar de informatie van de Uitvoerder.
De uitvoerder beidt de ouder de volgende diensten aan:
o Inzicht verschaffen in het voorwaarden, proces, termijnen en doorlooptijden van het aanvragen
van de VKO.
o Ouder kan, zonder zich bekend te maken een indicatie verkregen of ouder en kind in aanmerking
komt voor bijdrage van de overheid en wat ouder evt. moet overleggen.
o Indien gewenst kan de ouder zich bekend maken en een verzoek doen voor een toetsing door
uitvoerder op de voorwaarden ouder en kind en wat de ouder hiervoor aan aanvullende
informatie moet aanleveren.
o De Uitvoerder draagt zorg voor een rekenmodule voor het berekenen van de prijs van de opvang
en VKO aan de hand van afgesproken componenten. Zodat voor de ouder en de KOO / GOB / GO
er altijd hetzelfde eenduidig resultaat uitkomt, zowel bij oriëntatie als bij de uiteindelijke factuur.
o N.b. Rekenmodule is ook beschikbaar voor KOO/GOB zodat zij de eigen tarieven voor de
berekening kunnen opgeven.
o Voor de ouder is op één plaats inzichtelijk dat de KOO erkend is zowel vanuit oogpunt van
kwaliteit (huidige LRK) als toegelaten tot het stelsel van Directe financiering. Zodat de ouder
zeker weet dat de KOO / GOB / GO voldoet aan de voorwaarden.
Uitgangspunten
o De informatie wordt door uitvoerder op een zodanig manier aangeboden dat deze informatie door
KOO/GOB/GO in de eigen uiting kan worden gebruikt (vb op website). Zodat informatie
eenduidig blijft als deze informatie op meerdere plaatsen beschikbaar is en kleine KOO/GOB op
dit punt wordt ondersteund.
o De informatie wordt dichtbij / in samenhang met ander informatie over kinderopvang of zorg
voor kinderen of financiën aangeboden.
o Uitvoerder spant zich in om deze informatie bij de ouder onder de aandacht te brengen zodat
deze voor de ouder makkelijk vindbaar en toegankelijk is8.
o KOO/GOB en branche- en ouderorganisaties spannen zich in om deze informatie bij de ouder
onder de aandacht te brengen en toe te lichten of te verwijzen naar de Uitvoerder.
Openstaand: de wens om voorwaarden in contracten en prijs kinderopvang vergelijkbaar te
maken. Als ook om minimale voorwaarden in contracten af te spreken. Bij de concretisering dient
dit nader bepaald en uitgewerkt te worden .

8 Uitvoerder kan op velerelei wijzen de Ouder attenderen op Vergoeding Kinderopvang. Van website tot folders bij bibliotheken tot

aanwezigheid op beurzen. Dit wordt nu niet verder uitgewerkt dan de volgende uitspraken 4 en 5.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 28 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

6.1.2

Inschrijven
Doel: Kind is ingeschreven bij een KOO en staat op de wachtlijst.
Initiatiefnemer: Ouder.
Aanleiding:
o Ouder wil tijdig opvang
o Ouder heeft voorkeur voor KOO(s).
o ….
Gebeurtenissen:
o Ouder trekt inschrijving in
o ….
Hoofdstappen:
Uitwerking in processtappen niet relevant.
Ouder schrijft zich in bij een of meerdere KOO’s. Ouder wordt door de KOO actief geïnformeerd over
prijs, voorwaarden KOO, wachtlijsten aanvraagproces VKO.
De uitvoerder biedt dezelfde diensten aan als beschreven in de oriëntatiefase.
Uitgangspunten:
o Zorgplicht bij KOO: d.w.z. ouder volledig en correct informeren over diensten, voorwaarden,
prijzen etc.
o KOO/GOB informeert ouder wat nodig is voor de aanvraag zodat ouder en KOO zo snel mogelijk
de uitkomst van de aanvraag vernemen.
o Vb. Zorg dat er een Digid is, zorg voor e-mailadres, eventuele verklaring i.h.k.v. opvang
Kind, Co-ouderschap, etc.
o KOO/GOB stimuleert de ouder om bij de uitvoerder een ‘voorlopige beoordeling’ op voorwaarden
te doen zodat duidelijk is of en welke gegevens de ouder extra dient aan te leveren.
o Uitvoerder informeert ouder over wat nodig is voor de aanvraag zodat ouder en KOO zo snel
mogelijk de uitkomst van de aanvraag vernemen.
o Vb. m.b.v. ‘voorlopige beoordeling’ op het voldoen van ouder en Kind aan de
voorwaarden.
o Bij inschrijven bij de KOO/GOB worden geen BSN’s verstrekt aan de KOO/GOB.
Benodigde capabilities
De KOO’s, uitvoerder en ouder moeten beschikken over de volgende capabilities deze zijn
inzichtelijk gemaakt in onderstaande figuur.

Figuur 6 Capabilities voor oriënteren en inschrijven

In H7 zijn deze verder uitgewerkt. Zie hiervoor:
7.1 Capabilities ouder
7.2 Capabilities kinderopvangorganisatie
7.3.1 Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
7.3.2 Recht op vergoeding

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 29 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

7.3.3 Betaling
7.3.5 Toegang KOO tot het stelsel
6.2

Plaatsen en aanvragen Vergoeding Kinderopvang
In het nieuwe stelsel verzorgt de kinderopvangorganisatie de aanvraag van de Vergoeding
Kinderopvang9. Hieronder een globale beschrijving van het moment van plaatsen, het doen van de
aanvraag tot en met de beslissing van de uitvoerder op de aanvraag.
Doel: Verkrijgen recht op Vergoeding Kinderopvang voor ouder en kind bij een
kinderopvangorganisatie.
Initiatiefnemer: KOO of GOB initieert dit proces.
Aanleiding: Ouder heeft contract getekend met kinderopvang organisatie. Of in geval van
gastouderopvang met de gastouder en het gastouderbureau. En ouder en kinderopvangorganisatie
willen in aanmerking komen voor Vergoeding Kinderopvang.
Gebeurtenissen:
o Een nieuwe aanvraag VKO;
o Correctie op de lopende aanvraag door de kinderopvangorganisatie;
o Correctie op de aangeleverde gegevens van de ouder;
o Ouder wijst plaatsingsaanbod af;
o Kind is nog niet geboren, wel een aanvraag.
o …
Hoofdstappen:
1. De kinderopvangorganisatie dient digitaal een aanvraag in bij de uitvoerder.
2. a) de uitvoerder accepteert de aanvraag als deze technisch, syntactisch en semantisch juist is.
Uitvoerder controleert of de kinderopvangorganisatie deelnemer is in het financiële stelsel (en
dus aan de voorwaarden daarvoor voldoet).
b) Uitvoerder nodigt direct de ouder uit om zich als contractpartij aan te melden.
3. Ouder meldt zich als contract partij en geeft daarmee toestemming voor gegevensverwerking
door de uitvoerder. In geval van twee ouders dient ook de twee ouder toestemming te geven.
Aanmelden gaat bij voorkeur digitaal.
4. De uitvoerder voert direct een controle uit op het voldoen aan de voorwaarden voor kind en
ouder(s) door het raadplegen van administraties binnen de overheid.
5. a) Uitvoerder voert logische controles uit op de aanvraag (vb. opvangsoort en leeftijd/onderwijs,
dubbele aanvraag, overschrijding maximum uren vergoeding.
Indien aan alle voorwaarden is voldaan kan worden beslist over het recht.
b) Mocht de uitvoerder in stap 4 niet direct kunnen beslissen over het voldoen aan de
voorwaarden van ouder en kind dat laat de uitvoerder middels een dialoog weten welke
aanvullende informatie ouders moet aanleveren.
6. Indien nodig: Ouder levert gevraagd informatie aan.
7. Uitvoerder deelt beslissing mee aan kinderopvangorganisatie en ouder.

9 Indien opvang in buitenland plaats vindt verzorgt de ouder de aanvraag. Zie ook hoofdstuk 9

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 30 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 7 Van aanvraag VKO tot en met beslissing

Uitgangspunten:
o Een kan ruim voor de aanvang van de opvang ingediend worden. Ouders kunnen zich vanaf dat
moment melden. De behandeling van de aanvraag door de uitvoerder is start niet eerder dan een
vastgesteld moment voor aanvang opvang. Zie baseline.
o Een aanvraag heeft betrekking op één kind, éen ouder met evt. tweede ouder/partner, één KOO
(GOB/GO), één opvangsoort;
o Het beslissingsproces, inclusief stoplichten, is opgenomen in de baseline.
o In geval van volledig digitale uitwisseling en als geen extra informatie van de ouder nodig beslist
de uitvoerder binnen twee weken nadat ouders zich gemeld hebben als contractpartij en
toestemming hebben gegeven voor gegevensverwerking. Indien de ouder gegevens moet
aanleveren beslist de uitvoerder binnen twee weken nadat ouders de gegevens hebben
aangeboden.
o Interactie van uitvoerder met kinderopvangorganisatie en ouder verloopt bij voorkeur digitaal.
Uitwijk naar papieren proces indien digitaal melden voor de ouder niet mogelijk is.
o Ouder krijgt ruimte voor aanvullen informatie voordat uitvoerder negatief beslist. Overweging:
voorkomen langer lopende bezwaarprocedures.
o Indien een ouder in een periode waarvoor recht is verleend van KOO wisselt wordt de ouder niet
opnieuw getoetst voor die periode.
Complicaties:
o KOO/GOB dient aanvraag VKO niet / te laat in:
o Dan krijgt ouder geen uitnodiging van de uitvoerder om te melden en zal de KOO vragen
stellen;
o Er is ruimte voor met terugwerkende kracht recht verlenen (zie baseline)
o Ouder meldt zich niet of te laat / ouder levert niet gevraagde informatie:
o Uitvoerder rappelleert ouder en informeert KOO;
o Binnen 6 weken geen melding dan wijst de uitvoerder de aanvraag af.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 31 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Benodigde capabilities
Voor het uitvoeren van de processtappen zoals weergegeven in Figuur 7 Van aanvraag VKO tot en
met beslissing’ moeten de KOO’s, uitvoerder en ouder beschikken over de volgende capabilities deze
zijn inzichtelijk gemaakt in onderstaande figuren.

Figuur 8 Aanvraagproces: perspectief kinderopvangorganisatie

Figuur 9 Aanvraagproces: perspectief ouder

In H7 zijn deze verder uitgewerkt. Zie hiervoor:
7.1 Capabilities ouder
7.2 Capabilities kinderopvangorganisatie
7.3.1 Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
7.3.2 Recht op vergoeding
7.3.5 Toegang KOO tot het stelsel
7.3.6 Verantwoording over uitvoering
6.3

Betalen Vergoeding Kinderopvang en facturen bij ouder
Nadat door de uitvoerder het recht op VKO is vastgesteld (zie 6.2) kan worden overgegaan tot
uitbetaling. In het nieuwe stelsel betaalt de uitvoerder de Vergoeding Kinderopvang rechtstreeks aan
de KOO. De ouder betaalt de Wettelijke Ouderbijdrage (WOB) en eventueel andere kosten aan de
KOO. Hieronder een globaal beschrijving van het betaalproces. Het betaalproces specifiek voor de
gastouderopvang is te vinden in 6.3.2.

6.3.1

Globaal betaalproces
Doel: betaling van de Vergoeding Kinderopvang aan de KOO door uitvoeder en factuurbedrag door
de ouder.
Initiatiefnemer: KOO initieert dit proces.
Gebeurtenissen:
o Een nieuw betaalverzoek
o Een gewijzigd betaalverzoek (correctieverzoek)
o Een ingetrokken betaalverzoek
Hoofdstappen:
1. De KOO dient het betaalverzoek door het kostenoverzicht naar de uitvoerder te sturen.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 32 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

2. a) Uitvoerder bepaalt de hoogte van de VKO en de WOB op basis van:
o Vastgesteld recht
o Kostenoverzicht (en eventueel correctieoverzicht)
o Rekenregels hoogte VKO en WOB
b) Uitvoerder koppelt per ommegaande de berekening terug aan de KOO (hoogte van de VKO en
de ouderbijdrage).
3. Uitvoerder betaalt de VKO aan KOO (incl. verstrekking van betaalspecificatie per
verzamelbetaling)
4. De KOO stelt factuur op en stuurt deze aan ouder.
5. Ouder betaalt het verschuldigde bedrag aan de KOO.

Figuur 10: Betaalproces - schematische weergave
6.3.2

Betaalproces gastouderopvang
Voor de gastouderopvang gelden nr. 1 en 7 als extra stappen t.o.v. vorige algemeen proces:
1. De gastouder (GO) levert de urenregistratie aan het gastouderbureau (GOB).
2. Het GOB dient het betaalverzoek door het kostenoverzicht naar de uitvoerder te sturen.
3. a) Uitvoerder bepaalt de hoogte van de VKO en de WOB op basis van:
o Vastgesteld recht
o Kostenoverzicht (en eventueel correctieoverzicht)
o Rekenregels hoogte VKO en WOB

4.
5.
6.
7.

b) Uitvoerder koppelt per ommegaande de berekening terug aan het GOB (hoogte van de VKO en
de ouderbijdrage).
Uitvoerder betaalt de VKO aan GOB (incl. verstrekking van betaalspecificatie per
verzamelbetaling)
Het GOB stelt mede namens de gastouder de factuur op en verstuurt deze naar de ouder
Ouder betaalt het verschuldigde bedrag aan het GOB.
GOB betaalt het GO-deel uit aan GO.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 33 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 11: Betaalproces gastouderopvang - schematische weergave
Uitgangspunten:
•
Termijnen:
o Streven is dat betaalverzoeken zo snel mogelijk na het leveren van de dienst worden
ingediend door de KOO.
o Streven is dat afhandeling en uitbetaling van de VKO door de uitvoerder aan de KOO
zo snel mogelijk plaatsvindt. Zie baseline uitspraken voor de termijnen.
o Afhandeling van correctieverzoeken vindt plaats op dezelfde wijze als de
betaalverzoeken. Zie baseline voor de termijnen die gelden voor correctieverzoeken.
•
Openheid/transparantie:
o De ouder krijgt inzage in het kostenoverzicht dat de KOO instuurt naar de uitvoerder
en in de betaling aan de KOO (bijv. via een portaal).
Benodigde capabilities
Voor het uitvoeren van de processtappen zoals weergegeven is in figuur 13 en 14 moeten de KOO’s,
uitvoerder en ouder beschikken over een aantal capabilities.

Figuur 12 capabilities t.b.v. Betalen Vergoeding Kinderopvang

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 34 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 13 Capabilities t.b.v. facturen bij ouders
In H7 zijn deze verder uitgewerkt.
7.1 Capabilities ouder
7.2 Capabilities kinderopvangorganisatie
7.3.1 Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
7.3.2 Recht op vergoeding
7.3.3 Betaling

6.4

Continueren Vergoeding Kinderopvang
Bij de start wordt het recht op Vergoeding Kinderopvang voor een bepaalde periode verstrekt (zie
baseline). Dit recht loopt door tot dat het tegendeel ontstaat door wijzigingen in de oudersituatie of
op een andere manier wordt beëindigd. Zie voor dit laatste paragraaf 6.5.2 ‘Beëindigen contract en
beëindigen ’.
Voorbeelden van wijzigingen in de oudersituatie zijn: er is een nieuwe partner die niet aan de
arbeidseis voldoet, ouder is gestopt met werken, etc.
De uitvoerder zal periodiek bepalen of nog aan de voorwaarden voor het recht wordt voldaan en dan
het recht verlengen of beëindigen.
Doel: Vaststellen of het recht op de Vergoeding Kinderopvang voor ouder en kind bij een
kinderopvangorganisatie gecontinueerd kan worden.
Initiatiefnemer: Uitvoerder initieert dit proces.
Aanleiding: Periodiek, ruim voor het verstrijken van de periode waarvoor recht is toegekend. Voor
termijnen zie baseline.
Gebeurtenissen:
o Uitvoerder heeft nieuw feiten ontvangen m.b.t. de voorwaarden;
o Ouder moet aanvullende informatie aanleveren.
o …
Hoofdstappen:
1. Uitvoerder voert controle uit op het voldoen aan de voorwaarden voor kinderopvang.
2. a) Indien aan alle voorwaarden is voldaan kan worden beslist over het recht.
b) Mocht de uitvoerder niet direct kunnen beslissen over het voldoen aan de voorwaarden van
ouder en kind dat vraagt de uitvoerder bij de ouder aanvullende informatie op.
3. Indien nodig: Ouder levert gevraagd informatie aan.
4. Uitvoerder beslist op grond van de verzamelde informatie.
5. Uitvoerder deelt beslissing mee aan kinderopvangorganisatie en ouder.
•
Indien het recht wordt gecontinueerd middels een notificatie;
•
Indien het recht wordt beëindigd middels een beschikking waar tegen bezwaar en beroep
open staat.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 35 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 14 Continueren Vergoeding Kinderopvang
Uitgangspunten:
o Het continueren van het recht is geen beslissing. Het recht wordt als het ware stilzwijgend
verlengd. Het beëindigen daarentegen wel.
Complicaties:
o Ouder levert niet tijdig gevraagde informatie aan/
Benodigde capabilities
Voor het uitvoeren van de processtappen zoals weergegeven is in Figuur 14 moeten de KOO’s,
uitvoerder en ouder beschikken over een aantal capabilities

Figuur 15 Capabilities continueren recht (uitvoerder perspectief)

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 36 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 16 Capabilities continueren recht (ouder perspectief)
In H7 zijn deze verder uitgewerkt. Zie hiervoor:
•
7.1 Capabilities ouder
•
7.3.1 Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
•
7.3.2 Recht op vergoeding
•
7.3.5 Toegang KOO tot het stelsel

6.5

Wijzigen en beëindigen contract of Vergoeding Kinderopvang

6.5.1

Wijzigen
Afspraken tussen ouder en KOO kunnen wijzigen. Als deze relevant zijn voor de VKO dienen deze
gemeld te worden, zie baseline voor nadere afspraken.
Doel: Uitvoerder is geïnformeerd over, voor de uitvoerder relevante, wijzigingen in het contract
tussen ouder en KOO / GOB /GO.
Initiatiefnemer: KOO of GOB initieert dit proces.
Aanleiding: Ouder en KOO / GOB /GO hebben wijzigingen in contract afgesproken die relevant zijn
voor de VKO.
Gebeurtenissen:
o Kind is geboren na aanvraag;
o Een nieuwe einddatum van het contract;
o Aanpassing uren opvang;
o …

Hoofdstappen:
1. De kinderopvangorganisatie meldt wijzigingen in het contract en de ingangsdatum van de
wijzigingen aan de uitvoerder.
2. De uitvoerder accepteert de melding als deze technisch, syntactisch en semantisch juist is.
3. Uitvoerder behandelt de wijziging.
o N.b. hiervoor zijn geen controles voor afgesproken.
o Nieuwe gegevens worden toegevoegd.
o Indien wijzigingen met terugwerkende kracht zijn gemeld kan dit gevolgen hebben voor
bepalen hoogte VKO. Dit leidt tot een interne melding bij de uitvoerder.
4. Uitvoerder meldt aan KOO en ouder dat de ‘melding wijzing contract’ is verwerkt.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 37 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 17 Wijziging contract ouder - KOO
Uitgangspunten:
o Alleen die wijzigingen worden doorgegeven die relevant zijn voor recht op VKO en de uitbetaling
daarvan. Wijziging in contractpartijen, kind10 en opvangsoort vallen hier niet onder. Die leiden
tot een nieuwe aanvraag.
o Incidentele meer- en minderuren worden niet als contractwijziging gezien.
o Ouder hoeft niet in te stemmen met wijziging. Wordt wel genotificeerd door uitvoerder.
o Het proces is onderverdeeld in logische stappen. Het proces wordt bij voorkeur in een digitale
actie uitgevoerd (= straight through processing. Het principe snel en actueel).
Complicaties:
o Nog niet bepaald.
Benodigde capabilities
Voor het uitvoeren van de processtappen zoals weergegeven in Figuur 17 moeten de KOO’s,
uitvoerder en ouder beschikken over de volgende capabilities deze zijn inzichtelijk gemaakt in
onderstaande figuren. De uitwerking daarvan is te vinden in hoofdstuk 7 'Benodigde capabilities’.

Figuur 18 Capabilities verwerken wijziging contract

6.5.2

Beëindigen contract en beëindigen VKO
Het beëindigen van het contract betekent ook de beëindiging van de VKO. Andersom hoeft dat niet
het geval te zijn. De uitvoerder kent de geplande einddatum van het contract. Zonder nader bericht
10 Tenzij sprake was van een nog ongeboren kind bij de aanvraag.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 38 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

van de KOO zal de uitvoerder deze datum hanteren voor het bepalen van het beëindigen van het
recht op een kostenvergoeding. Er zijn ook situaties dat een contract of de VKO eerder wordt
beëindigd of dat het recht op VKO wordt opgeschort.
Doel: Uitvoerder is geïnformeerd over het beëindigen van het contract tussen ouder en KOO / GOB /
GO of het einde recht op VKO.
Initiatiefnemer: KOO of GOB initieert dit proces.
Aanleiding:
o Ouder en/of KOO / GOB /GO beëindigen het contract (al dan niet met overeenstemming).
o Ouder heeft niet voldaan aan de voorwaarden voor voldoen ouderbijdrage (zie baseline)
Gebeurtenissen:
o Ouder verhuist;
o Ouder wil naar andere KOO;
o Ouder houdt zich niet aan afspraken;
o KOO houdt zich niet aan afspraken;
o Ouder en KOO hebben een geschil over opzeggen contract.
o …
Hoofdstappen:
1. De kinderopvangorganisatie meldt het beëindigen van het contract per datum xx-xx-xxxx aan de
uitvoerder en of hier over overeenstemming is.
2. De uitvoerder accepteert de melding als deze technisch, syntactisch en semantisch juist is.
3. Uitvoerder behandelt de beëindiging.
o N.b. hiervoor zijn geen controles voor afgesproken.
o Ingeval van geschil tussen ouder en KOO schorst de uitvoerder het recht, anders wordt het
recht per datum xx-xx-xxxx beëindigd.
o Indien sprake is beëindiging of opschorten VKO leidt dat tot een interne melding bij de
uitvoerder t.b.v. het betaalproces.
4. Uitvoerder meldt aan KOO en ouder dat de ‘melding einde contract’ is verwerkt.

Figuur 19 Beëindigen contract – VKO (initiatief kinderopvangorganisatie)
In de meeste gevallen zal de einddatum van de beschikking bereikt worden zonder initiatief van de
KOO. Uitvoerder bewaakt de verstrijkingsdatum en notificeert ouder en KOO hierover.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 39 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Figuur 20 Beëindigen Vergoeding Kinderopvang (verstrijken datum)
Uitgangspunten:
o Ouder hoeft niet bij uitvoerder kenbaar te maken dat ouder in stemt met beëindigen contract of
het beëindigen voldoen aan voorwaarden VKO.
o Ouder wordt door uitvoerder genotificeerd over gebeurtenis.
Complicaties:
o Opzegging door een van de contractpartijen zonder het respecteren van de opzegtermijn. Zie
baseline voor de uitspraken
o Privaatrechtelijk geschil.
o Uitvoerder kan recht opschorten in afwachten van uitkomst.
o KOO meldt niet dat contract is beëindigd.
o Uit oogpunt administratieve hygiëne controleert uitvoerder periodiek in de eigen
administratie of beschikkingen op staan waarop geen kostenoverzichten binnenkomen.
En vraagt de KOO naar de stand van zaken.
Benodigde capabilities
Voor het uitvoeren van de processtappen zoals weergegeven in Figuur 19 en Figuur 20 moeten de
KOO’s en uitvoerder beschikken over de volgende capabilities deze zijn inzichtelijk gemaakt in
onderstaande figuren. De uitwerking daarvan is te vinden in hoofdstuk 7 ‘Benodigde capabilities'

Figuur 21 Capabilities voor beëindigen contract en/of VKO

6.6

Gastouderopvang

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 40 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Rond gastouderopvang stonden lang nog veel vragen open. De (juridische) verhoudingen tussen
ouder, gastouder (GO) en gastouderbureau (GOB) vroegen nadere aandacht. Op 29 maart zijn 27
uitspraken in de baseline opgenomen.
Voor de leesbaarheid worden in deze paragraaf de consequenties en bijzonderheden voor de hiervoor
beschreven processen en capabilities samengebracht.
Grosso modo is het GOB het contactpunt voor de uitvoerder. Om de positie van gastouder te
versterken zijn aanvullende maatregelen getroffen.
Alle informatie is toegankelijk voor GOB, GO en ouder. Waar in voorgaande beschrijvingen de KOO
wordt genotificeerd zal dat in de gastouderopvang het GOB en de GO zijn.
Proces plaatsen en aanvragen VKO:
Aanvragen VKO:
o Er is sprake van meerdere contracten:
▪
tussen ouder en gastouder (m.b.t. de opvang);
▪
tussen gastouderbureau en de ouder (m.b.t. prijs en bemiddelingstarief);
▪
tussen gastouder en gastouderbureau over de bemiddeling en de kosten.
Deze contracten dienen onderling gelijkluidend te zijn.
o GOB verzorgt de aanvraag VKO.
▪
GO hoeft de aanvraag niet te bevestigen (geen verwerking persoonsgegevens)
▪
GO wordt door uitvoerder over ingediende aanvraag geïnformeerd.
▪
Bij de aanvraag dient het GOB de gegevens van GOB en GO aan te leveren.
▪
Zowel gastouder als gastouderbureau worden door de uitvoerder in kennis gesteld
van de beslissing op de aanvraag.
▪
Ouder, gastouder en gastouderbureau hebben toegang tot bezwaar en beroep m.b.t
de beslissing van de uitvoerder op de aanvraag.
Dit raakt de capabilities:
GOB:
o Opstelling aanvraag recht op VKO
o Gegevensuitwisseling (met uitvoerder)
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
o Recht op vergoeding (vaststellen Recht VKO)
Eisen GOB en GO:
o GOB en GO dienen ingeschreven te staan in het LRK.
o GOB dient te voldoen aan de aansluitvoorwaarden van de uitvoerder.
Dit raakt de capabilities:
o Toegang KOO tot het stelsel.
Betalen VKO en factureren (zie ook 6.3.2):
Bepalen hoogte VKO
o GOB dient kostenoverzicht in
▪
In kostenoverzicht ook zijn de bemiddelingskosten van het GOB / het gecombineerde
tarief gespecificeerd (zie baseline)
o GOB stelt factuur op voor ouders.
Dit raakt de capabilities:
GOB:
o Opstelling kostenoverzicht
o Gegevensuitwisseling (met uitvoerder)
o Opstelling factuur (voor ouders)
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie);
o Betaling (bepalen hoogte VKO).
Betalen
o Uitvoerder keert VKO uit aan GOB;
o GOB dient dit binnen 5 werkdagen door te storten aan GO;

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 41 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

▪

Indien GOB in gebreke blijft kan GO een beroep doen op de uitvoerder voor
bemiddeling.

Dit raakt de capabilities:
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie).
o Betaling (effectueren: betalen/innen).
Faillissement van het GOB
o GO dient zich bij een ander GOB aan te sluiten.
o GO mag maximaal 4 maanden zelf kosten overzicht indienden bij uitvoerder.
▪
Voor deze uitzondering ligt een afwijkend proces voor de hand.
Dit raakt de capabilities:
GO:
o Opstelling kostenoverzicht
o Gegevensuitwisseling (met uitvoerder via portaal vs. papier)
o Opstelling factuur (voor ouders)
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie);
o Betaling (bepalen hoogte VKO en effectueren: betalen/innen).
Wijzigen en beëindigen contract of VKO:
o Als een van de drie contracten ontbonden wordt vervalt het recht op VKO;
o Het is aan het GOB om dit te melden.
o Ouder of GO kan dit ook melden bij de uitvoerder als GOB in gebreke blijft. Uitvoerder stelt
dan een onderzoek in bij GOB.
Dit raakt de capabilities:
Uivoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie).
o Recht op vergoeding (vaststellen Recht VKO).
Toezicht en handhaving:
o GOB dient een financiële administratie te voeren waarin de voor de gastouder bestemde
middelen zo goed mogelijk worden gescheiden en niet met andere verplichtingen van het
gastouderbureau worden vermengd.
Dit raakt de capability:
o Toezicht en handhaving rechtmatigheid (controles uitvoeren).

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 42 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Benodigde capabilities zijn in hoofdstuk 7 verder uitgewerkt. Zie hiervoor:
7.2 Capabilities kinderopvangorganisatie
7.3.1 Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
7.3.2 Recht op vergoeding
7.3.3 Betaling

6.7

Gastouderopvang
Rond gastouderopvang stonden lang nog veel vragen open. De (juridische) verhoudingen tussen
ouder, gastouder (GO) en gastouderbureau (GOB) vroegen nadere aandacht. Op 29 maart zijn 27
uitspraken in de baseline opgenomen.
Voor de leesbaarheid worden in deze paragraaf de consequenties en bijzonderheden voor de hiervoor
beschreven processen en capabilities samengebracht.
Grosso modo is het GOB het contactpunt voor de uitvoerder. Om de positie van gastouder te
versterken zijn aanvullende maatregelen getroffen.
Alle informatie is toegankelijk voor GOB, GO en ouder. Waar in voorgaande beschrijvingen de KOO
wordt genotificeerd zal dat in de gastouderopvang het GOB en de GO zijn.
Proces plaatsen en aanvragen VKO:
Aanvragen VKO:
o Er is sprake van meerdere contracten:
▪
tussen ouder en gastouder (m.b.t. de opvang);
▪
tussen gastouderbureau en de ouder (m.b.t. prijs en bemiddelingstarief);
▪
tussen gastouder en gastouderbureau over de bemiddeling en de kosten.
Deze contracten dienen onderling gelijkluidend te zijn.
o GOB verzorgt de aanvraag VKO.
▪
GO hoeft de aanvraag niet te bevestigen (geen verwerking persoonsgegevens)
▪
GO wordt door uitvoerder over ingediende aanvraag geïnformeerd.
▪
Bij de aanvraag dient het GOB de gegevens van GOB en GO aan te leveren.
▪
Zowel gastouder als gastouderbureau worden door de uitvoerder in kennis gesteld
van de beslissing op de aanvraag.
▪
Ouder, gastouder en gastouderbureau hebben toegang tot bezwaar en beroep m.b.t
de beslissing van de uitvoerder op de aanvraag.
Dit raakt de capabilities:
GOB:
o Opstelling aanvraag recht op VKO
o Gegevensuitwisseling (met uitvoerder)
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
o Recht op vergoeding (vaststellen Recht VKO)
Eisen GOB en GO:
o GOB en GO dienen ingeschreven te staan in het LRK.
o GOB dient te voldoen aan de aansluitvoorwaarden van de uitvoerder.
Dit raakt de capabilities:
o Toegang KOO tot het stelsel.
Betalen VKO en factureren (zie ook 6.3.2):
Bepalen hoogte VKO
o GOB dient kostenoverzicht in
▪
In kostenoverzicht ook zijn de bemiddelingskosten van het GOB / het gecombineerde
tarief gespecificeerd (zie baseline)
o GOB stelt factuur op voor ouders.
Dit raakt de capabilities:
GOB:
o Opstelling kostenoverzicht
o Gegevensuitwisseling (met uitvoerder)

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 43 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

o Opstelling factuur (voor ouders)
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie);
o Betaling (bepalen hoogte VKO).
Betalen
o Uitvoerder keert VKO uit aan GOB;
o GOB dient dit binnen 5 werkdagen door te storten aan GO;
▪
Indien GOB in gebreke blijft kan GO een beroep doen op de uitvoerder voor
bemiddeling.
Dit raakt de capabilities:
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie).
o Betaling (effectueren: betalen/innen).
Faillissement van het GOB
o GO dient zich bij een ander GOB aan te sluiten.
o GO mag maximaal 4 maanden zelf kosten overzicht indienden bij uitvoerder.
▪
Voor deze uitzondering ligt een afwijkend proces voor de hand.
Dit raakt de capabilities:
GO:
o Opstelling kostenoverzicht
o Gegevensuitwisseling (met uitvoerder via portaal vs. papier)
o Opstelling factuur (voor ouders)
Uitvoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie);
o Betaling (bepalen hoogte VKO en effectueren: betalen/innen).
Wijzigen en beëindigen contract of VKO:
o Als een van de drie contracten ontbonden wordt vervalt het recht op VKO;
o Het is aan het GOB om dit te melden.
o Ouder of GO kan dit ook melden bij de uitvoerder als GOB in gebreke blijft. Uitvoerder stelt
dan een onderzoek in bij GOB.
Dit raakt de capabilities:
Uivoerder:
o Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie).
o Recht op vergoeding (vaststellen Recht VKO).
Toezicht en handhaving:
o GOB dient een financiële administratie te voeren waarin de voor de gastouder bestemde
middelen zo goed mogelijk worden gescheiden en niet met andere verplichtingen van het
gastouderbureau worden vermengd.
Dit raakt de capability:
o Toezicht en handhaving rechtmatigheid (controles uitvoeren).

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 44 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

7

Benodigde capabilities

Het is essentieel dat stakeholders over een aantal capabilities moeten beschikken. Een capability is
het vermogen dat een stakeholder bezit of kan ontwikkelen om een bepaald doel of bepaalde
uitkomst te behalen. Capabilities zijn eigenlijk voor organisaties wat competenties voor medewerkers
zijn. Capabilities worden gevormd door de combinatie mensen, processen, regels, gegevens en
technologie.
Het is van belang dat deze onderdelen goed op elkaar worden afgesmeed voor een optimale werking
van het nieuwe stelsel (een geoliede machine).
Beheersbaar- en wendbaarheid
Om beheersbaar toegevoegde waarde te kunnen leveren aan alle stakeholders en om wendbaar te
zijn, wordt gezocht naar manieren van ordening. Waarbij het principe ‘scheiden van belangen’ wordt
toegepast. Een eerste vindt plaats vanuit de stakeholders en daarna gericht op bundeling van
samenhangende capabilities.
Naast het principe ‘scheiden van belangen’ worden concepten zoals modulaire inrichting van
processen en informatievoorzieningen, parameterisering van beslis- en rekenregels toegepast om de
wenbaarheid van het stelsel te vergroten en daarmee voorbereid te kunnen zijn op toekomstige
veranderingen.
De architectuur van de nieuwe Financiering Kinderopvang is geordend vanuit de stakeholders en leidt
tot de volgende capabilities.

Figuur 22: Totaaloverzicht benodigde capabilities per stakeholder (zie Bijlage B: Overzicht
capabilities voor groot formaat)
In de onderstaande paragrafen worden de capabilities per stakeholder verder uitgewerkt. Waarbij, in
deze stelselarchitectuur, alleen essentiële aspecten voor fase 1 van de Greenfield zijn uitgewerkt.
Deze uitwerking geeft inzicht in het doel, globale werking, afspraken en de benodigde gegevens bij
een capability.
Deze uitwerking is input voor de impact analyse en geeft richting voor de fase 2 (bouwfase).

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 45 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

7.1

Capabilities ouder
Om zelfstandig digitaal mee te kunnen doen in het stelsel en gebruik maken van de digitale
dienstverlening hebben ouders digitale vaardigheden nodig. Het betreft het vermogen om digitale
apparaten te gebruiken om toegang te krijgen tot informatie en deze te beheren.
Naast de digitale dienstverlening zal de uitvoerder alternatieve kanalen bieden voor ouders die
minder digivaardig zijn zodat iedereen mee kan doen in dit stelsel (inclusiviteit).

Capability: Digitale vaardigheid
Stakeholder: Ouder
Doel: Digitaal kunnen communiceren met de uitvoerder en KOO over bijv. aanvraag
VKO, het kunnen aanleveren van gegevens en het kunnen inzien informatie zoals
kostenoverzichten.
Aanleiding: Initiatief bij ouder of uitvoerder
Werking:
• Ouder heeft digitale vaardigheden
• Ouder heeft een DigiD en kan deze gebruiken
• Ouder kan digitaal machtigen
• Ouder kan gebruik maken van berichtenbox van mijn.overheid.nl
• Ouder kan gebruik maken van portaal uitvoerder
• Ouder kan informatie vinden en eigen gegevens inzien en beheren.
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Conform afspraken digitale overheid
•
In geval van papier: kopie
dient er altijd een papieren route te zijn
identiteitsbewijs i.p.v. DigiD.
voor ouders die niet digitaal vaardig
zijn.

7.2

Capabilities kinderopvangorganisatie
Kinderopvangorganisatie zullen beschikken over een aantal vermogens die nodig zijn om zaken te
kunnen doen met uitvoerder(s) en ouders. Alleen de essentiële aspecten en afspraken in de context
van het nieuwe stelsel zijn hieronder uitgewerkt.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 46 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Capability: Informatieverstrekking aan ouder
Stakeholder: KOO
Doel: Informeren van ouder over opvang, inschrijven, plaatsen, aanvragen VKO etc.
Aanleiding: Op initiatief van de ouder of KOO.
Werking:
• Kan mondeling, per mail, website, app
Afspraken:
•
Informatie van de overheid worden 1
op 1 overgenomen /gebruikt.
•
Meertaligheid m.n. m.b.t.
voorwaarden

Benodigde gegevens:
•
Informatie van overheid
•
Informatie van KOO (diensten,
tarieven, etc.

Capability: Opstelling aanvraag recht op VKO
Stakeholder: KOO
Doel: Indiening van aanvraag VKO, contractwijzigingen of beëindigingen
Aanleiding: Op initiatief van de KOO.
Werking:
• De wijze waarop een aanvraag of wijziging wordt opgesteld wordt verder niet
uitgewerkt in stelselarchitectuur. Dit is een interne aangelegenheid van de KOO.
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Te doen: afspraken over inhoud en
•
Contract-gegevens voor zover
vorm
relevant voor VKO
•
Uit te zoeken: Bij veel KOO’s is
o Identificerende gegevens
digitaal ondertekenen door de ouder
contractouder, 2e ouder,
van het contract mogelijk. Kan deze
kind
digitale handtekening door de
o Opvangsoort, prijs, uren,
uitvoerder worden gebruikt voor de
vast / flexibel
stap “melden als contractpartij”?
o Begin- en einddatum
opvang
o Identificerende attributen
houder/locatie/GOB/GO
o …
•
Reden beëindigingen en
instemming

Capability: Opstelling kostenoverzicht
Stakeholder: KOO
Doel: Een kostenoverzicht bevat de benodigde gegevens die nodig zijn om een
betaalverzoek in te kunnen dienen bij de uitvoerder.
Aanleiding: Op initiatief van de KOO.
Werking:
•
De wijze waarop een kostenoverzicht wordt opgesteld wordt verder niet
uitgewerkt in deze stelselarchitectuur. Dit is een interne aangelegenheid van de
KOO. Echter, de afspraken over inhoud en vorm zijn wel van belang!

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 47 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Afspraken:
•
De inhoud van het kostenoverzicht is
beschreven in de baseline.
•
Bekende gegevens bij de uitvoerder
worden niet opnieuw opgevraagd. Bijv.
contractgegevens zijn al eerder
ontvangen in het kader van vaststelling
recht.
•
Afspraken moeten worden gemaakt
over de te gebruiken standaarden en
format.

Benodigde gegevens:
•
Gegevens uit eigen administratie,
zoals contract-gegevens en urenregistratie.

Capability: Opstelling factuur
Stakeholder: KOO
Doel: Innen van ouderbijdrage (WOB) en eventueel Kosten meeruren, Kosten
prijsverschil of kosten overige diensten bij ouder.
Aanleiding: Op initiatief van de KOO.
Werking:
•
De wijze waarop factuur wordt opgesteld wordt verder niet uitgewerkt in deze
stelselarchitectuur. Dit is een interne aangelegenheid van de KOO. De factuur
dient, echter wel te voldoen aan afspraken over de termijnen en inhoudelijke
vereisten.
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
De KOO stelt de factuur op basis van de •
Gegevens uit eigen administratie,
berekeningen van de uitvoerder
zoals contract-gegevens en
(Hoogte VKO en WOB).
kostenoverzichten.
•
Voor termijnen die gelden voor de
•
Ontvangen berekening van de
factuur zie baseline-uitspraken
uitvoerder.
•
De factuur van de KOO dient inzage te
geven in de verschillende componenten
van het totaalbedrag (zie baseline
uitspraken).

Capability: Uitvoering administratie
Stakeholder: KOO
Doel: Zodanig controleerbare administratie dat alle voor de vaststelling en betaling
van de Vergoeding Kinderopvang van belang zijnde gegevens kunnen worden
nagegaan.
Aanleiding: Continu
Werking:
•
Een goede administratie is de basis voor een onderneming.
•
De wijze waarop de administratie van de KOO is vormgegeven wordt verder niet
uitgewerkt in deze stelselarchitectuur. Echter, in de context van het nieuwe stelsel
moet de administratie wel voldoen aan een aantal eisen.
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Alle voor de vaststelling en betaling
•
De administratie bevat de vastlegging
van de Vergoeding Kinderopvang
van de contracten, facturen, etc.
van belang zijnde gegevens. Denk
•
Zie baseline (Toezicht op de
aan contract-gegevens en
administratieve kwaliteit van de KOO)
aanwezigheidsuren en facturen.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 48 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Capability: Gegevensuitwisseling
Stakeholder: KOO
Doel: Het digitaal kunnen uitwisselen van gegevens met de uitvoerder. Dit betreft
zowel het indienen van aanvragen, betaal- en correctieverzoeken bij de uitvoerder.
Tevens het ontvangen van mededelingen van de uitvoerder.
Aanleiding: Op initiatief van de KOO of uitvoerder.
Werking:
•
M2M: De software van de KOO communiceert direct met de software van de
uitvoerder en voert de volgende stappen uit:
o Aanroepen van een service bij de uitvoerder
o De software van de uitvoerder controleert of het aangeleverde bericht
voldoet aan de afgesproken syntaxis. Indien dit niet het geval is, dan
wordt het bericht afgekeurd en wordt de geconstateerde fout teruggemeld
aan de KOO. Voldoet het bericht wel, dan krijgt de KOO een
ontvangstbevestiging.
o Na ontvangst wordt het verzoek afgehandeld. Het resultaat hiervan wordt
teruggemeld aan de aanleverende partij (KOO).
•
H2M (portaal): Als alternatief kanaal, een portaal van de uitvoerder waarin de
medewerker van de KOO gegevens kan uploaden. Zie baseline uitspraak nr: #.
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Identificatiegegevens van de KOO.
•
De (digitale) gegevensuitwisseling
tussen kinderopvangorganisatie en
uitvoerder verloopt volgens afgesproken
technische, syntactische en
semantische standaarden. (Principe 4.7
Standaardisatie en standaarden)

7.3

Capabilities uitvoerder(s)
Om beheersbaar toegevoegde waarde te kunnen leveren aan alle stakeholders en om wendbaar te
zijn, wordt gezocht naar manieren van ordening. Waarbij het principe ‘scheiden van belangen’ wordt
toegepast.
De capabilities van de uitvoerder(s) zijn daarom gebundeld in de volgende domeinen.
•
Dienstverlening
•
Toezicht & handhaving
•
Dienstontwikkeling
•
Organisatieontwikkeling
•
Bedrijfsondersteuning
Toelichting:
•
Dienstverlening richt zich op het leveren van diensten. Deze is verder onderverdeeld in:
o Interactie (ouder en KOO), betreft de capabilities die nodig zijn t.b.v. interactie met
ouders en KOO’s
o Recht op vergoeding, betreft capabilities voor de toetsing voorwaarden ouder en kind
en Vaststelling recht VKO
o Betaling, betreft de capabilities voor Vaststelling financiële consequenties (bepalen
Hoogte VKO en WOB) en Effectuering (betaling/inning))
o Toezicht & handhaving rechtmatigheid, betreft de capabilities voor het toezicht houden
op de rechtmatige verstrekking van de VKO. Waaronder monitoring, risicoanalyses uitvoeren,
controles uitvoeren, oordeelsvorming en sanctionering.
Voor de volledigheid en t.b.v. de impact analyse zijn onderstaande capabilities opgenomen in het
totaaloverzicht. De uitwerking daarvan is echter een interne aangelegenheid van de uitvoerder(s) en
daarmee buiten scope van de stelselarchitectuur.
•
Dienstontwikkeling betreft het ontwikkelen van (nieuwe) diensten en producten. Waaronder
het toetsen van voorgenomen beleid op uitvoering, het leveren van beleidsinformatie.
Verantwoording over de uitvoering en Toegang KOO tot stelsel worden wel gezien als essentiële
capabilities van dit stelsel en moeten daarom meer aandacht krijgen.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 49 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

•

•

Organisatieontwikkeling betreft de ontwikkeling van ‘uitvoering’ als organisatie. Denk aan een
strategieontwikkeling, verandermanagement en de enterprise architectuur. Maar ook
verantwoording aan de eigenaar.
Bedrijfsondersteuning is het ervoor zorgen dat de juiste mensen en middelen beschikbaar zijn
zodat de overige functies uitgevoerd kunnen worden.

Afspraak:
De opdeling in capabilities heeft twee doeleinden. Het kunnen toewijzen van een capability aan de
daarvoor meest geschikte uitvoerder (onderwerp na impactanalyses) en het vergroten van de
wendbaarheid van het stelsel door het creëren van “maximale interne cohesie en minimale externe
afhankelijkheden”.
Voor de Ouder en KOO moet dit transparant blijven. Er is één toegangspunt voor alle dienstverlening
zodat de ouder of KOO niet hoeft te zoeken waar ouder / KOO terecht kan voor vragen, informatie
etc. Vandaar de onderkende capabilities voor interactie met ouder en KOO.
Dit is de realisatie van de NORA kernwaarde voor dienstverlening ‘doeltreffend’. Dat schrijft voor dat
diensten gebundeld, toegankelijk en begrijpelijk worden aangeboden.

Figuur 23: Capabilities uitvoerder(s)

7.3.1

Interactie (ouder en kinderopvangorganisatie)
Betreft de capabilities die nodig zijn in de interactie met de ouders en kinderopvangorganisaties voor,
tijdens en na afname van de dienst op basis van het principe dienstverlening op maat worden de
volgende capabilities onderkend.
Capability: Identificatie ouder en kinderopvangorganisatie
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het kunnen identificeren van de ouder en KOO via verschillende kanalen.
Aanleiding: Ouder of KOO die contact neemt met de uitvoerder.
Werking:
•
Identificeren van ouder of KOO via verschillende kanalen (online, tel, e-mail, live
chat, social media, papier).
•
Haar/zijn voorkeuren
•
Persoonlijke situatie
•
Welke gegevens weet de uitvoerder (mag weten) over deze klant
Afspraken:
•
Gebruik Digid + machtigen
(ouder)
•
EHerkenning (KOO)

31 maart 2023

Benodigde gegevens:
•
Identificatie-gegevens

Versie 0.8.2

Pagina 50 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Capability: Kanalen
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Heeft tot doel om ouders en KOO’s via verschillende communicatiekanalen
toegang te geven tot de producten en diensten en om hen te informeren daarover.
Aanleiding: Continu of op initiatief van de ouders en KOO
Werking:
•
Diverse kanalen worden ingezet in de dienstverlening. Enerzijds afhankelijk van
de voorkeur van de ouder en KOO, anderzijds van de aard (complexiteit) van de
geleverde dienst.
•
De volgende communicatievormen worden onderkend:
mens-machine (H2M). Betreft de kanalen: portalen, email, informatiesite,
apps.
machine-machine (M2M). Betreft volledig geautomatiseerde
gegevensuitwisselingen.
mens-mens (H2H). Direct contact tussen mensen via telefonie of bezoeken.
Papier. Het ontvangen en versturen van berichten op papier.
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Klantgegevens
•
Naast de digitale dienstverlening zal
•
Lopende zaken bij de uitvoerder(s)
de uitvoerder alternatieve kanalen
•
Etc.
bieden voor ouders die minder
•

•

•
•
•
•

digivaardig (inclusiviteit).
Het resultaat van de dienst is
gelijkwaardig, ongeacht het kanaal
waarlangs de dienst wordt
aangevraagd of geleverd.
Producten en diensten toegankelijk
maken op een manier die bij de
afnemer past.
Op een veilige manier producten en
diensten aanbieden aan afnemers
Op een manier die bij de afnemer past
(denk aan meertalige content)
Persoonlijke dienstverlening (op basis
van hun voorkeuren).
Uitvoerder voldoet in haar
communicatie aan de eisen voor
toegankelijkheid zodat de ouders en
KOO’s op een begrijpelijke wijze
informatie krijgen.

Capability: Informatieverstrekking
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Infomeren van ouders en KOO’s over het stelsel
Aanleiding: Continu of op initiatief van ouder of KOO
Werking:
•
De uitvoerder informeert de ouder en KOO over:
o de werking van het stelsel
o de gebruikte beslis- en rekenregels
o de procedures en termijnen
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Wet- en regelgeving
•
Heldere boodschap
•
Beslisregels
Uitvoerder formuleert haar
•
Procedures en termijnen.
correspondentie op B1
•
Etc.
taalniveau zodat de ouder op
een begrijpelijke wijze informatie
krijgt.
•
Meertalige informatieverstrekking

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 51 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Capability: Beantwoording vragen
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het kunnen beantwoorden van vragen van ouders en KOO’s. Het betreft vragen
over het gebruik van diensten (voor, tijdens en na afname van de dienst).
Aanleiding: Continu of op initiatief van ouders en KOO’s.
Werking:
•
Denk aan vragen die een medewerker zou moeten/kunnen beantwoorden vs
geautomatiseerd kunnen.
•
Hiervoor is het nodig om de klanten en hun verwachtingen goed te kennen en te
begrijpen (zie ook Identificatie).
•
Denk aan empathisch vermogen en interpersoonlijke vaardigheden van
medewerkers.
▪

...
Afspraken:
•
n.t.b.

Benodigde gegevens:
•
n.t.b.

Capability: Signaleren en meten
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het kunnen meten van hoe de klant de dienstverlening ervaart en beleeft om
deze te kunnen verbeteren en problemen te voorkomen.
Aanleiding: Continu of als een klant die contact neemt met de uitvoerder ....
Werking:
N.t.b.
•
Denk bijv. aan meten klanttevredenheid, klantreis, volumes en
responstijden/doorlooptijden.
•
Het kunnen ontvangen van klantsignalen (via verschillende kanalen, doelgroepen)
Afspraken:
Benodigde gegevens:
•
n.t.b.
Denk aan:
•
Signalen
•
Klant-onderzoeken/enquêtes
•
Web-data

7.3.2

Recht op vergoeding
Capability: Toetsing voorwaarden ouder en kind
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Vaststelling of ouder en kind voldoen aan de voorwaarden voor VKO.
Aanleiding:
•
N.a.v. aanvraag VKO door KOO door capability “Vaststellen recht op VKO”
•
Verkregen informatie van leveranciersgrondslagen
•
Initiatief van ouder om ‘voorlopige beoordeling’ te doen
•
Periodieke toetsing op voorwaarden vanuit capability “Vaststellen recht op
VKO”
•
Ouder meldt dat gegevens zijn gewijzigd (vb scheiding, overgang naar
ZZP’er, ondernemer)
Werking:
•
Bekendmaking informatie over wet- & regelgeving m.b.t. voorwaarden
aan ouders en kind t.b.v. de VKO
•
Matchen van gegevens ouder – kind aan de voorwaarden voor VKO en
beslissen of aan de voorwaarden wordt voldaan (start en continuering):
a) Verkrijgen instemming ouder voor gegevensverwerking

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 52 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

b) Ophalen en verkrijgen van gegevens voor toetsing bij
leveranciersgrondslagen
c) Opvragen aanvullende gegevens ouder
d) Ontvangen en valideren aangeleverde aanvullende gegevens
e) Beslissen over voldoen aan voorwaarden
f) Uitkomst toetsing bekend maken aan de capability “Vaststellen
recht op VKO” (niet bij ‘voorlopige beoordeling’)
•
Bij de aanvraag VKO of bij een ‘voorlopige beoordeling’ wordt in één
dialoog gestreefd naar het doorlopen van de stappen ‘a’ t.m. ’f’, tenzij de
stappen ‘d’ separaat uitgevoerd wordt. Dan in éen dialoog de stappen ‘d’
t.m. ‘f’.
•
Ouder kan anoniem een beslisboom van de uitvoerder doorlopen met
door de ouder aangegeven gegevens.
•
Ouder kan een ‘voorlopige beoordeling’ laten uitvoeren. Deze is gelijk aan
de toets bij de aanvraag echter zonder juridische status
•
Real time informatie verstrekken of ouder – kind voldoen aan de
voorwaarden en voor welke periode
•
Vastlegging uitgevoerde toetsingen, beslissingen en de grondslagen van
de beslissing
•
Gegevens (proces en inhoud) beschikbaar stellen t.b.v.
o ouder
o de capabilities “Vaststellen recht op VKO”, “Vaststellen financiële
consequenties”, “Verantwoording” en “Toezicht en handhaving”
Bedrijfsregels:
Benodigde gegevens:
•
De beslis- en procesregels m.b.t.
Gegevens t.b.v. toetsing:
voorwaarden ouder en kind (zie
•
Onderwijsgegevens kind
baseline).
•
Gegevens ouder kind partner en
•
Bij een nieuwe toetsing wordt
onderlinge relaties
rekening gehouden met de
•
Arbeidsgegevens ouder (van
voorgaande toetsing. D.w.z. is bij de
leveranciers grondslag en door
voorgaande toetsing het voordeel
ouder aangeleverd)
van de twijfel gegeven (Oranje) dan
•
P.m. in kader EU
dient de uitkomst van de volgende
toets geen twijfel te bevatten
(groen/rood).
Afspraken:
•
De beslissing of ouder aan de
voorwaarden voldoet is geen
zelfstandige beschikking. De
beschikking ligt bij de capability
“vaststellen recht VKO”
•
De toetsing van de ouder(s) aan de
voorwaarden wordt direct
uitgevoerd. (principe 4.3 Snel en
actueel)
•
Ouder moet instemmen met
gegevensverwerking voor toetsing.
•
Indien een ouder en/of kind in
twee bijna gelijktijdige VKO
aanvragen voorkomt wordt een
ouder niet tweemaal getoetst. (vb.
twee aanvragen VKO door twee
KOO’s m.b.t. één ouder met een
kind op de BSO en een kind op de
dagopvang)
•
Ouder heeft mogelijkheid tot
correctie en aanleveren van
aanvullende informatie voordat
negatief wordt beslist.
•

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 53 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Voorwaarden:
De benodigde bronnen zijn opgenomen in 7.4.1’Leveranciers grondslagen’. Gegevens voor
bepalen recht moeten realtime aan leveranciers grondslagen bevraagd kunnen worden of via
een abonnement worden aangeleverd. Dit is (nog) niet voor alle benodigde bronnen mogelijk.
Aandachtspunt:
De aanname is nu dat de uitvoerder de tariefwijzigingen verkrijgt via het kostenoverzicht en dat de
KOO deze niet apart aanlevert aan de uitvoerder via aanvraag of bij contractwijziging. Overweging:
Prijswijzigingen door geven gaat leiden tot enorme pieken (dec/jan) in nieuwe berichten en zorgt
voor een volgordelijke noodzaak: eerst nieuwe prijs dan pas kostenoverzicht.

Capability: Vaststellen recht VKO
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het doel van deze capability is vaststelling van recht op een VKO.
Aanleiding:
•
Een ontvangen aanvraag VKO
•
Wijziging in grondslaggegeven of periodieke bepalen recht (continueren)
•
Deze kunnen ook komen van de capabilities “Toetsing voorwaarden ouder en
kind” en “Toegang KOO tot het stelsel”
•
Naam kind is bekend (bij de aanvraag was kind nog niet geboren)
•
Wijziging in contractgegevens
•
Beëindigen contract of VKO door KOO
•
Verstrijken einddatum beschikking recht op VKO
Werking:
•
Bekendmaking informatie aan ouder en KOO over wet- & regelgeving m.b.t.
voorwaarden voor verkrijgen VKO in samenhang met de capabilities “Toetsing
voorwaarden ouder en kind” en “Toegang KOO tot het stelsel”.
•
Op basis van beslisregels, aanvraaggegevens en grondslagen beslissen of
kinderopvangorganisaties in aanmerking komen voor een VKO voor de ouder/kind
waarmee een contract is afgesloten.
•
Ontvangen aanvraag VKO
•
Informatie verzamelen en beslissen:
o Beoordelen aanvraag op contractuele gegevens (o.a. volledigheid,
voorwaarden)
o Aan de capability “Toetsing voorwaarden ouder en kind” wordt gevraagd
of ouder en kind aan de voorwaarden voldoen.
o Aan de capability “Toegang KOO tot het stelsel” wordt gevraagd of KOO
aan de voorwaarden voldoet.
o Beslissen of aan alle voorwaarden is voldaan.
o Een beslissing wordt middels een beschikking kenbaar gemaakt aan de
aanvrager en de ouder.
•
Periodiek bepalen of recht gecontinueerd kan worden
•
Verwerken wijzigingen in contractgegevens en informeren ouder.
•
Verwerken beëindiging contract of VKO en informeren ouder.
•
Vastlegging uitgevoerde toetsingen, beslissingen en de grondslagen van de
beslissing, contractgegevens inclusief wijzigingen.
•
Gegevens (proces en inhoud) beschikbaar stellen t.b.v.
o Ouder, KOO
o de capabilities, “Vaststellen financiële consequenties”,
“Verantwoording” en “Toezicht en handhaving”.
Bedrijfsregels:
Benodigde gegevens:
•
aanvraag/contractgegevens (baseline)
•
de beslisregels voor vaststelling
o Gegevens over ouders en kind
recht VKO worden afgeleid uit wet
o Gegevens over KOO / GOB
en regelgeving (zie baseline)
/GO
•
Regels met betrekking tot termijnen
o Contractgegevens
aanvraagproces (zie ook baseline?)
(opvangsoort, uren, …)
•
een aanvraag betreft één kind, één
o Resultaat toetsing
opvangsoort, één KOO, één ouder
voorwaarden ouder en kind
•
controle op dubbele aanvragen

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 54 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

•

•
•

•

•

•

signalering op overschrijding
maximum uren vergoeding VKO.
Overschrijding is geen reden voor
negatief beslissen. Ouder en KOO
worden hierop geattendeerd.
mogelijkheid tot indienen aanvraag
VKO met terugwerkende kracht
wijzigingen in contract (meer/minder
dagen, andere start- einddatum)
leiden niet tot een nieuwe
beschikking.
wijziging in contractpartijen, kind,
opvangsoort vragen een nieuwe
beslissing en beëindiging van de
huidige beschikking.
Als de beschikking verstrijkt of wordt
beëindigd worden KOO en ouder
genotificeerd.
Bij een negatieve beslissing op grond
van niet voldoen aan de
voorwaarden ouder / kind wordt
alleen de ouder geïnformeerd over
de afwijzingsgronden (privacy ouder)
(baseline?)

o
o

Resultaat toetsing
voorwaarden KOO
N.b. contract zelf wordt niet
meegestuurd naar de
uitvoerder.

•

Afspraken:
•
Voorkeur voor M2M communicatie,
tweede optie H2M.
•
Een aanvraag voor VKO wordt direct
uitgevoerd. (principe 4.3 Snel en
actueel).

7.3.3

Betaling
Capability: Bepaling hoogte (VKO en WOB)
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het doel van deze capability is het nemen van betalingsbeslissingen. Dit betreft
beslissingen over de hoogte van de VKO en ouderbijdrage.
Aanleiding: een ontvangen kostenoverzicht, correctieoverzicht maar ook een
beslissing vanuit Toezicht en handhaving met financiële consequenties.
Werking:
•
Nemen betaalbeslissingen waaronder berekenen hoogte VKO en WOB op basis
van beslis- en rekenregels en de benodigde gegevens.
•
Melden van betaalbeslissingen, waaronder hoogte VKO en WOB aan de indiener
van kostenoverzicht/correctieverzoek.
•
Opnieuw nemen van een beslissing als gevolg van een wijziging in recht of een
correctie.
•
Vastleggen van de beslissing en berekeningen. De handelingen worden in de
capability ‘Effectuering’ uitgevoerd.
•
Beschikbaar stellen van de data t.b.v. inzage voor ouder en KOO.
Bedrijfsregels:
Benodigde gegevens:
•
De beslis- en rekenregels voor het
•
Besluiten over recht (zie vaststelling
bepalen van de VKO en WOB zijn
recht VKO)
opgenomen in de baseline.
•
Gegevens uit
Afspraken:
kostenoverzicht/correctieoverzicht
•
Eerdere genomen
betalingsbeslissingen

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 55 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

•
•

Vasstelling VKO en WOB vindt op 1
plek plaats (bij uitvoerder).
Streven binnen 1 werkdag (principe
4.3 Snel en actueel, zie ook
baseline)

Capability: Effectuering (betaling/inning)
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het doel van deze capability is het effectueren van de financiële gevolgen van
beslissingen.
Aanleiding: een genomen beslissing met financiële consequenties
Werking:
•
Aanmaken van betalings- en incasso-opdrachten
•
Uitvoeren van verrekeningen
•
Verwerken rekeningmutaties afkomstig van de bank.
•
Administreren betalingen en ontvangsten
•
Beschikbaar stellen gegevens t.b.v. verantwoordingsinformatie
Bedrijfsregels:
•
De Vergoeding Kinderopvang wordt door
de uitvoerder rechtstreeks uitbetaald aan
de KOO (of in geval van gastouderopvang
is dit het gastouderbureau). Zie baseline.
•
Algemene beleid voor financiële
processen.

Benodigde gegevens:
•
Betalingsbeslissing zie Bepalen
hoogte
•
Bankrekening-gegevens
•
Bankafschriften

Afspraken:
•
Streven is dat Betaling aan de KOO
binnen 5 werkdagen. (principe 4.3 Snel
en actueel, zie ook baseline).

7.3.4

Toezicht en handhaving rechtmatigheid
Om toezicht te kunnen houden op de rechtmatige verstrekking van de VKO zijn de volgende
capabilities nodig: monitoring, risicoanalyses uitvoeren, controles uitvoeren, oordeelsvorming en
sanctionering. Deze worden hieronder uitgewerkt.
Capability: Monitoring
Stakeholder: Uitvoerder
Doel: Het doel van deze capability is het systematisch volgen van gegevens in het
kader van naleving om mogelijke onrechtmatigheid te signaleren en ter
oordeelsvorming voor te leggen.
AANLEIDING: Alle aanvragen en toegekende vergoedingen worden vanuit toezicht
perspectief gemonitord om de rechtmatigheid van de financiering (Vergoeding
Kinderopvang) te borgen.
Werking:
•
Op basis van de gegevens die in het primaire proces bij de uitvoerder bekend zijn
wordt gekeken naar patronen die een indicatie van mogelijke onrechtmatigheid
kunnen zijn. Bijvoorbeeld door te kijken naar: verhouding tussen contracturen en
kindplaatsen, aantal contractwijzigingen, ontwikkeling van het aantal uren.
•
Casussen die uit deze monitoring volgen, worden doorgezet naar controles
uitvoeren (aparte capability), of direct naar Oordeelsvorming (aparte capability).
•
De monitoring wordt continue geëvalueerd en waar nodig bijgesteld op inhoud en
proces.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 56 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

BEDRIJFSREGELS :
AFSPRAKEN :
•
De uitvoerder stelt een kader met
waarborgen op voor het gebruik van
detectie en selectie instrumenten.

BENODIGDE GEGEVENS :
Voor monitoring wordt gebruikt
gemaakt van de gegevens die in het
primaire proces al beschikbaar zijn
(voor vaststelling recht en bepalen
hoogte VKO) of in LRK:
•
Gegevens over ouders en kind
•
Gegevens over KOO / GOB /GO
•
Contractgegevens (opvangsoort,
uren, etc.)
•
Gegevens uit
kostenoverzicht/correctieoverzicht
•
LRK-gegevens

Capability: Risicoanalyses uitvoeren
Stakeholder: Uitvoerder
DOEL: Het doel van deze capability is het gestructureerd en gewogen gebruiken van
beschikbare kennis en data om te bepalen hoe vaak onrechtmatigheid zich kan
voordoen en hoe groot de gevolgen daarvan kunnen zijn, om tot onderbouwde keuzes
van inhoud en prioriteiten te komen voor monitoring en controles.
AANLEIDING: Huidige wetgeving maar ook gewijzigde wet- en regelgeving van de
Vergoeding Kinderopvang kan aanleiding zijn tot risico analyses t.b.v. inhoud en
prioriteiten van monitoring en controles.
Werking:
•
In overleg met de opdrachtgever worden periodiek risicoanalyses opgesteld.
•
De uitkomst van de risicoanalyses wordt toegepast bij monitoring en controles,
om de monitoring en controles beter in te richten
BEDRIJFSREGELS :
AFSPRAKEN :
•
De doelstelling, middelen en
besluitvorming rondom risicoanalyses moet
vastgelegd worden in het kader van
traceerbaarheid.
•
Risicoanalyses worden uitgevoerd in de
ontwerp-, realisatie- en uitvoeringsfase.

BENODIGDE GEGEVENS :
•
Wetgeving en evt. wijzigingen
hierop
•
Gegevens uit primair proces

Capability: Controles uitvoeren
Stakeholder: Uitvoerder
DOEL: Het doel van deze capability is het uitvoeren van aanvullende controles op
(gegevens van) specifieke actoren (een KOO of Ouder), naar aanleiding van
monitoring, op basis van signalen of steekproefsgewijs.
AANLEIDING : Monitoring of risicoanalyses kunnen leiden tot de noodzaak van
controles op specifieke actoren (een KOO of Ouder). Steekproefsgewijs zijn er ook
controles mogelijk.
W ERKING :
In de controles wordt aanvullende informatie opgevraagd om tot oordeelsvorming te
komen over de rechtmatigheid van de vergoeding. De controles zijn vooral gericht op
zaken die niet in het primaire proces te ondervangen zijn (omdat er aanvullende
informatie nodig is):
Consistentie tussen kostenoverzicht aan uitvoerder en facturen aan ouder
(uurtarief en aantal uren)
Aantal gefactureerde uren niet hoger dan aangeboden opvang uren KOO
Betaling eigen bijdrage door ouder of andere partij (m.u.v. KOO)
Juistheid van aanvullend aangeleverde informatie of bewijsstukken

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 57 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

-

Balans tussen gefactureerde uren en aanwezigheidsuren

INSTRUMENTEN VOOR CONTROLES :
Controles ter plaatse (bij KOO)
Aanvullende informatie opvragen bij KOO of Ouder
Aanvullende informatie opvragen bij andere partij
Uitkomst van de controle wordt aangeboden ter oordeelsvorming (aparte capability).
BEDRIJFSREGELS :
•
Uurtarief en aantal uren in kostenoverzicht
van een periode moeten overeenkomen met
uurtarief en aantal uren in de factuur van
diezelfde periode naar Ouder
•
Eigen bijdrage wordt betaald door ouder of
andere partij (m.u.v. KOO)
•
Aangeleverde informatie of bewijsstukken
zijn juist en betrouwbaar
•
Contracturen en aanwezigheid kind dienen
tot elkaar in verhouding te staan
AFSPRAKEN:
•
Beleid over controles is van toepassing
(beleid nog te formuleren)
• In de wet- en regelgeving zijn de
verplichtingen van ouders en KOO’s (o.a.
informatieplicht, administratieve
verplichtingen en tijdige
informatievoorziening) opgenomen.

BENODIGDE GEGEVENS :
Bij controles kunnen de volgende
gegevens opgevraagd worden:
•
•
•
•
•

Facturen van KOO aan ouders
Betaalbewijzen (eigen
bijdrage)
Contract tussen ouder en KOO
Aanwezigheidsregistratie
Openingstijden

Capability: Oordeelsvorming
Stakeholder: Uitvoerder
DOEL: Het doel van deze capability is het vormen van een oordeel over de vraag of
een Vergoeding Kinderopvang onrechtmatig is geweest en of er terugvordering of
andere vorm van sanctionering nodig is.
AANLEIDING : Uit de monitoring of controles is mogelijke onrechtmatigheid
gesignaleerd. Over deze casussen moet oordeelsvorming plaats vinden.
W ERKING :
•
Vanuit monitoring of controles komt een casus van mogelijke onrechtmatigheid,
met gegevens/informatie ter onderbouwing hiervan.
•
De situatie wordt beoordeeld om te bepalen of er inderdaad sprake is van
onrechtmatigheid.
•
Als het oordeel is dat er geen sprake van onrechtmatigheid is, dan wordt de casus
teruggekoppeld en de casus afgesloten.
•
Als er wordt bepaald dat er wel sprake is van onrechtmatigheid, wordt de casus
afhandeling bepaald:
o Onrechtmatigheid zonder sanctie of terugvordering tot gevolg
o Onrechtmatigheid met een terugvordering of sanctie tot gevolg
•
Vaststellen hoogte terugvordering of sanctie
•
Als het oordeel is dat er een terugvordering of sanctie plaats moet vinden, wordt
de casus doorgezet naar de betreffende afhandeling (aparte capability)
BEDRIJFSREGELS :
BENODIGDE GEGEVENS :
•
Uitkomsten monitoring en
AFSPRAKEN :
controles
•
In het beleid wordt rekening gehouden met
•
Beleid rond terugvordering en
de persoonlijke omstandigheden rond het
sanctionering
ontstaan van de onrechtmatigheid en de
•
Kennis van de persoonlijke
persoonlijke omstandigheden waar het gaat
omstandigheden (of
om terugvordering en sanctionering (impact
mogelijkheden om deze
op het leven van de betrokkene).

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 58 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

informatie op te vragen als dat
van toepassing is)

Capability: Sanctionering
Stakeholder: Uitvoerder
DOEL: Het doel van deze capability is het opleggen van sancties, bijvoorbeeld
terugvorderingen, als gevolg van onrechtmatig verstrekking van de Vergoeding
Kinderopvang.
AANLEIDING : Als er bij de oordeelsvorming is vastgesteld dat er sprake is van
onrechtmatigheid met sanctie (bijv. terugvordering) als gevolg, dan moet er een
sanctionering plaats vinden.
Werking:
•
Vanuit oordeelsvorming van de casus is bepaald dat er een sanctie plaats moet
vinden.
•
De sanctie wordt als beschikking geïnformeerd aan de betreffende actor (KOO of
Ouder)
•
De sanctie wordt uitgezet naar de betreffende actor (KOO of Ouder)
•
Als er sprake is van een betaling, wordt er gemonitord of deze heeft plaats
gevonden.
•
De casus wordt afgesloten als de sanctie plaats heeft gevonden.
BEDRIJFSREGELS :
AFSPRAKEN :
•
Als een kinderopvangorganisatie/ouder
regelmatig fouten maakt en herhaaldelijk
door de uitvoerder is gewaarschuwd dan kan
de uitvoerder een actie als bewust handelen
beschouwen met als gevolg dat de
uitvoerder afhankelijk van het beleid een
sanctie kan opleggen.
•
Een fout kan bewust of onbewust worden
gemaakt. In het geval dat kan worden
aangetoond dat een
kinderopvangorganisatie regels bewust
overtreedt dan zal sanctionerend worden
opgetreden
•
Voorwaarde voor het terugvorderen van
onrechtmatige verstrekte vergoedingen en
het opleggen van sancties is dat
kinderopvangorganisaties/organisaties goed
zijn geïnformeerd over de rechten en
plichten en de voorwaarden waaraan moet
zijn voldaan voor het verkrijgen van de
vergoeding en de mogelijkheid om in
aanmerking te komen voor de
ouderbijdrage.
•
Rond terugvordering en sancties wordt
aangesloten bij het SZW brede beleid waarin
persoonlijke omstandigheden en de impact
van een maatregel op het leven van de
betrokkene meewegen

31 maart 2023

BENODIGDE GEGEVENS :
•
...
•

Versie 0.8.2

Pagina 59 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

7.3.5

Toegang KOO tot het stelsel
Capability: Toegang KOO tot het stelsel
Stakeholder: Uitvoerder(s)
Doel: Het doel van deze capability is het toelaten en het bekendmaken van de
toelating, schorsing of uitsluiting van de kinderopvangorganisatie in het financiële
stelsel kinderopvang en de ondersteuning van de kinderopvangorganisatie hierbij.
Aanleiding: gewenste deelname door KOO aan DF Stelsel
Werking:
•
Bekendmaking informatie over wet- & regelgeving m.b.t. voorwaarden die aan
KOO worden gesteld t.b.v. de VKO
•
Adviseren en ondersteunen van de KOO m.b.t. Toelating of inrichting
administratie
•
Real time informatie verstrekken of KOO/GOB/GO voldoen aan de voorwaarden
voor VKO en voor welke periode
•
Vooraf wordt de KOO getoetst op het voldoen aan de aansluitvoorwaarden. N.b.
Raakvlak met de capability ‘Controles uitvoeren’
•
Werkhypothese nu: nu geen toetsing vooraf op administratieve eisen. Eerst
risicoanalyse.
•
Bekendmaken van de status toelating (toegelaten, geschorst, niet toegelaten)
•
Intrekken toelating en deze bekendmaken
Bedrijfsregels:
•
Regels in wet- en regelgeving wat betreft de
voorwaarden waaraan een KOO moet
voldoen:
o geregistreerd in het LRK.
o aansluitvoorwaarden voor digitale
communicatie met de uitvoerder
o Administratieve eisen
•
Toetsing vindt in principe plaats op het
niveau van houder, niet van locatie. Als de
houder meerdere administratieve of ICTeenheden heeft (vb. t.g.v. fusies) dan
worden deze afzonderlijk getoetst.

Benodigde gegevens:
•
Gegevens LRK
•
Gegevens Buitenlandse
kinderopvangorganisatie
•
Opgelegde maatregelen en
sancties VANUit capability
“toezicht en handhaving”

Afspraken:
•
Voor ouders is in één oogopslag duidelijk dat
de KOO zowel voldoet aan kwaliteitseisen als
aan de voorwaarden voor deelname aan het
financiële stelsel. Uitbreiding van het LRK is
een optie. Hiervoor dient aansluiting gezocht
te worden met Gemeenten, GGD en DUO
(eigenaren, gebruikers en beheerder).

7.3.6

Verantwoording over uitvoering
Capability: Verantwoording over uitvoering
Stakeholder: Uitvoerder
DOEL: Het doel van deze capability is het afleggen van (financiële) verantwoording
over dienstverlening en over Toezicht en Handhaving in het stelsel, om aan te tonen
dat dit binnen de wettelijke kaders, gestelde principes en doelstellingen van het
nieuwe stelsel gebeurt.
Beschikbaarstelling van uitvoeringsinformatie ten behoeve van beleidsvorming en evaluatie (o.a. ontwikkelingen en risico’s).
AANLEIDING :
•
Proactief en op verzoek (van bijv. opdrachtgever)

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 60 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Werking:
Verantwoording over Toezicht en handhaving:
•
Toezicht op frequentie en type fouten: monitoring van hoe vaak dingen misgaan
en om wat voor fouten het dan gaat
•
Toezicht op tijdigheid beslissingen en betalingen: houdt de uitvoerder zich aan de
wettelijke termijnen
•
Toezicht op aantal klachten en bezwaarschriften
•
Toezicht op aard van de klachten en bezwaarschriften
•
Toezicht op rechtmatigheid beslissingen: in hoeverre is de beslissing van de
Vergoeding Kinderopvang rechtmatig geweest
•
Toezicht op mate en kwaliteit van afhandeling bezwaar en beroep
•
BEDRIJFSREGELS :
BENODIGDE GEGEVENS :
Gegevens uit:
•
n.t.b.
•
Vaststelling recht
AFSPRAKEN :
•
Betalingen
•
Zie principe openheid
•
Klantinteractie
•
Frequentie en type Fouten
•
Snelheid van beslissingen en
betalingen
•
Klachten en bezwaarschriften
•
Inhoud van klachten en
bezwaarschriften
•
Proces van beschikkingen
•
Proces van toezicht en
handhaving
•
Proces rond bezwaar en
beroep
•

7.4

Capabilities ketenpartners

7.4.1

Leveranciers grondslagen
Het uitgangspunt is dat het toetsen van de ouder(s) op het voldoen aan de voorwaarden kan plaats
vinden aan de hand van betrouwbare administraties bij de overheid. Zoals uit onderstaande tabel
blijkt is dat nu niet voor alle grondslagen mogelijk. Met ZZP’ers en ondernemers zijn momenteel niet
in de actualiteit te toetsen en vragen actie van de ouder. Voor het verkrijgen van detentiegegevens
is handelen van de ouder noodzakelijk.
Urgent knelpunt: er is geen betrouwbare bron voor het vaststellen van ondernemers en actief ZZPschap, hooguit indirect via de btw-aangifte. ZZP’ers zijn substantieel deel van de aanvragende
ouders en de groep ZZP’ers groeit nog. In 2027 wordt het verplicht dat ZZP’ers zich verzekeren.
Mogelijk ontstaat dan en betrouwbare administratie.
Het moment van beslissen over het voldoen aan voorwaarden voor de VKO wordt bepaald door het
moment van aanvraag. Een aanvraag voor VKO of de toetsing van de ouder(s) aan de voorwaarden
wordt direct uitgevoerd. (principe 4.3 Snel en actueel).

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 61 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Capability: Beschikbaarstelling grondslagen
Stakeholder: Leveranciers grondslagen (BRP, DUO, UWV, Belastingdienst,
Gemeenten (via Inlichtingenbureau), etc.)
Doel: Het doel van deze capability is het beschikbaar stellen van betrouwbare
grondslagen uit eigen bronnen.
Aanleiding: op initiatief van de uitvoerder (bevraging) of bij wijziging in de bron van
de leverancier (abonnement).
Werking:
•
De bronhouder stelt gegeven beschikbaar aan de uitvoerder(s)
•
Zij dienen direct bevraagd te kunnen worden en te kunnen antwoorden (real time)
in plaats van bestaande periodieke bestandsuitwisseling. Eventueel dienen zij de
mogelijkheid te bieden dat een de leverancier een signaal geven als de gegevens
bij de leverancier veranderen. Vergelijkbaar met de abonnementen die op de BRP
kunnen worden afgesloten.
Bedrijfsregels/afspraken:
Benodigde gegevens:
•
Gegevens zo veel mogelijk bij de bron
•
Zie onderstaande tabel.
(De gegevens van de bron worden en
kunnen als ‘waarheid’ beschouwd en
worden nooit of te nimmer gewijzigd door
afnemer/gebruiker)
•
Indien gegevens via de ouder aan de
uitvoerder worden geleverd is dat bij
voorkeur in een gestandaardiseerd
format t.b.v. digitale verwerking (bijv.
met OCR)
In de onderstaande tabel zijn de gegevens opgenomen die nodig zijn voor de uitvoering van dit
stelsel.
•
De gegevens in de categorie Kind, Ouder en Ouder-kind relatie zijn nodig om kind en ouder te
kunnen identificeren en te toetsen op leeftijd en onderwijs van het kind.
•
De gegevens in de categorie Ouderbegrip, Arbeidseis en Doelgroepen zijn nodig t.b.v. toetsen op
arbeidseis.
•
De categorie Contractgegevens en Factuurgegevens zijn nodig t.b.v. vaststelling recht resp.
betaalproces.
•
De categorie Toezicht gegevens betreft de gegevens die nodig zijn t.b.v. toezicht
Het is belangrijk om te benadrukken dat de betrouwbaarheid van de gegevens en de snelheid van
gegevensleveringen cruciale voorwaarden zijn voor een succesvolle en snelle uitvoering. Een aantal
bronnen zijn al real-time opvraagbaar via m2m, zoals de Basisregistratie Personen en de
onderwijsgegevens.
Voor andere bronnen dient nog onderzocht te worden welke mogelijkheden er zijn voor uitwisseling,
waaronder real-time bevraging, abonnementen en portalen.
Al met al zijn deze gegevens van cruciaal belang voor de uitvoering, en het is van groot belang dat
de benodigde gegevens op een betrouwbare en tijdige manier worden geleverd om een succesvolle
uitvoering te garanderen.
Voorwaarde

Bron

Betrouwbaarheid
gegeven

Geldigheid

Gewenste
frequentie11

NAW

BRP

Groen

Abonnement

Continue12

Kind volgt
basisonderwijs (of is
leerplichtig)

DUO

Groen

Een jaar

Jaarlijks

Kind

11
12

Bij een abonnement ontvangt de uitvoerder een bericht bij wijziging van het gegeven.
Uitvoerder heeft continue inzicht in BRP.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 62 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Voorwaarde

Bron

Betrouwbaarheid
gegeven

Geldigheid

Gewenste
frequentie11

Kind volgt voortgezet
onderwijs

DUO

Groen

Een jaar

Jaarlijks

BRP

Groen

Abonnement

Continue

Ouder natuurlijk kind

BRP

Groen

Abonnement

Continue

Pleegkind

BRP: Alleen
controle op
adres mogelijk
in BRP. Uitval
in situatie dat
pleegkind nog
niet verwerkt
is.

Oranje

Abonnement

Continue

Kind bij co-ouderschap

Ouder levert
aan. Gelijk
aan huidige
situatie.

Oranje

Tot wijziging
door de ouder

n.v.t.

Is ouder van het kind

BRP

Groen

Abonnement

Continue

Woont op het adres van
het kind

BRP

Groen

Abonnement

Continue

Heeft overeenkomst met
KOO.

Contractgegevens

Oranje

Opgave KOO

Eenmalig bij
aanvraag (Of
bij wijziging)

Co-ouderschap

Ouder levert
aan. Gelijk
aan huidige
situatie.

Oranje

Tot wijziging
door ouder

n.v.t.

Loondienst

UWV

Groen

maand

Elke drie
maanden

Eigen onderneming

KVK
inschrijving

Oranje

N.t.b. kwartaal of
jaar

Elke drie
maanden

BD;
inkomstenbelasting.

Groen

Jaarlijks van
voorgaande
jaar (T-1, T-2,
…)

Jaarlijks

BD; omzetbelasting

Groen

Kwartaal, half
jaar of jaar

Elk kwartaal,

Ouder levert
aan

Oranje

Opgave ouder

Elke drie
maanden

Meewerken in bedrijf
partner

Ouder levert
aan

Oranje

Opgave ouder

Elke drie
maanden

Promovendus

Ouder levert
aan; deel van
de beurs- en
studentpromo
vendi

Oranje

Tot einddatum
overeenkomst

Eenmalig bij
aanvraag

UWV;
werknemerpromovendi

Groen

Tot einddatum
overeenkomst

Elke drie
maanden

Ouder
NAW
Ouder-kind relatie

Ouderbegrip

Arbeidseis

Doelgroepen

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 63 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Voorwaarde

Bron

Betrouwbaarheid
gegeven

Geldigheid

Gewenste
frequentie11

Traject naar werk via
UWV

UWV

Oranje

Tot einddatum
traject

nvt

Traject naar werk via
gemeente

Inlichtingen
bureau

Groen

Tot einddatum
traject

nvt

Student

DUO

Groen

Een jaar

Per studiejaar

Inburgeraar

DUO

Groen

Abonnement

Continue

Wlz

CIZ

Groen

Abonnement

Continue

Detentie

Ouder levert
aan

Oranje

Tot
einddatum.

Eenmalig

Identificerende
persoonsgegevens van
de ouder die het
opvangcontract afsluit

KOO

Rood/ Groen(
bevestiging
ouder)

Tot einddatum
contract

Eenmalig

Identificerende
persoonsgegevens van
het kind

KOO

Groen

Tot einddatum
contract

Eenmalig

Aantal gecontracteerde
uren

KOO

Oranje

Tot einddatum
contract

Eenmalig

Overeengekomen tarief

KOO

Oranje

Tot wijziging

Eenmalig

LRK van de
opvanglocatie of de
gastouder en/of
gastouderbureau

LRK

Groen

Abonnement

Continue

Soort opvang

KOO

Groen

Tot einddatum
contract

Eenmalig

Rood/
Groen(bevesti
ging ouder)

Tot einddatum

Eenmalig

KOO

ROOD/Groen
(verificatie
bank)

Tot wijziging

Eenmalig

Aantal gefactureerde
uren

KOO

Oranje

Uurtarief gefactureerde
opvang

KOO

Oranje

KOO

Oranje

Contractgegevens

Start en einddatum
overeenkomst
Iban KOO

Factuurgegevens

Toezicht gegevens
Aanwezigheidsuren

7.4.2

Softwareleveranciers
Wijzigingen in afspraken en standaarden dienen in samenhang doorgevoerd te worden zodat
continuïteit en betrouwbaarheid van digitale communicatie is geborgd. Dit vraagt coördinatie en
afstemming met alle betrokkenen. Dit is een van de taken van stelselregie. Softwareleveranciers
dienen zich hierbij aansluiten. De vormgeving daarvan is een vraag voor de realisatie. Een voorbeeld
is de “Ondersteuning SoftWareOntwikkelaars” (OSWO) dat de Loonaangifteketen / Belastingdienst
hebben ingericht.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 64 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Capability: Levering en ondersteuning Software KOO’s
Stakeholder: Software leveranciers
Doel: Het kunnen leveren en ondersteunen van administratieve software waarmee
KOO’s hun administraties kunnen uitvoeren en gegevens kunnen uitwisselen volgens
de afspraken binnen dit stelsel.
Aanleiding: voor de werking van dit stelsel is het gebruik van administratieve
software wenselijk.
Werking:
•
Software die administratieve bedrijfsvoering van KOO’s kan ondersteunen
•
Software die gegevensuitwisseling met de uitvoerder mogelijk maakt, via M2M of
H2M middels bestanden
Afspraken:
•
Gebruik van standaarden voor de
gegevensuitwisselingen en
archivering ....
•
Softwareleveranciers zijn partner in
stelselregie.

Benodigde gegevens:

Waard om nader te onderzoeken:
1) Betrouwbaarheid, inzicht in en het gemak van administraties en gegevensuitwisseling, wordt
vergroot als de software voor kinderopvangorganisaties aan afgesproken eisen voldoet. Het
is de vraag of accreditatie van software wenselijk is?
2) De kosten voor (geaccrediteerde) software kan voor kleine ondernemingen een te hoge
drempel zijn. Is het mogelijk een initiatief te starten voor een passende lichtgewicht
oplossing, eventueel met een startsubsidie van de overheid?

7.4.3

Toezichtpartners
Nadere afspraken te maken over:
actualiteit LRK;
inzicht geven aan / tijdig informeren van betrokkenen (ouder, toezichthouders en uitvoerder(s))
over het voldoen van de kinderopvangorganisatie aan de voorwaarden voor financiële stelsel
kinderopvang;
samenwerking in toezicht en gegevensdeling.

7.4.4

Huisbankier
Mogelijk zijn nieuwe of aanvullende afspraken nodig met de bank over transactiekosten als wordt
overgeschakeld van maandelijks naar x keren per maand betalen.

7.4.5

Stelselregie
Mechanisme voor het coördineren van veranderingen in het stelsel op tactisch, operationeel niveau.
Dit is een gezamenlijke capability van alle betrokken partijen. Deelnemers in de stelregie zijn
opdrachtgever, KOO’s, brancheorganisaties, softwareleveranciers, ouderorganisatie, uitvoerder(s) en
leveranciers grondslagen. Nadere uitwerking nog nodig.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 65 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

7.5

Capabilities opdrachtgever en Eigenaar uitvoerder

In de

baseline is opgenomen dat de uitvoerder discretionaire ruimte krijgt voor het beslissen in maatwerk
situatie. Dat vraagt van opdrachtgever ruimte geven en het gesprek hierover aan gaan.
Nu geen noodzaak voor verdere uitwerking.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 66 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

8

Gegevensbescherming, informatiebeveiliging en archivering

8.1

Gegevensbescherming
Dit onderwerp is deels behandeld.
Voor gegevensbescherming is de AVG van toepassing. Geconcretiseerd in de Data Protection Impact
Assessment (DPIA).
Tijdens de greenfield zijn een aantal aandachtpunten aangedragen voor het stelsel:
Gebruik BSN in administratie KOO
In het huidige stelsel (KOT) is de ouder wettelijk verplicht de BSN te verstrekken aan de KOO t.b.v.
de datalevering van de KOO aan Toeslagen.
Een deel van de ouders vindt dat ongewenst.
Het valt te onderzoeken of het mogelijk is het gebruik van de BSN te beperken tot de interactie
tussen ouder en uitvoerder en leveranciers grondslagen. I.p.v. BSN zou de unieke identificatie van de
beschikking gebruikt kunnen worden.
Gebruik algoritmen
De uitvoerder(s) zal algoritmen ontwikkelen voor onder andere risicogericht toezicht. Voor het
ontwikkelen en beheren is het Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA) binnen
afzienbare tijd verplicht. Voor het gebruik van persoonsgegevens in algoritmen moet een wettelijke
basis zijn. Algoritmen dienen op termijn verplicht aangemeld te worden in het Algoritmeregister. De
Autoriteit Persoonsgegevens intensiveert het toezicht op algoritmen.
De overheid is de laatste jaren regelmatig op de vingers getikt voor onzorgvuldige gebruik van
algoritmen. Algoritmen speelden ook een rol in de Toeslagenaffaire. Extra zorgvuldigheid is op dit
punt geboden.
Zwarte lijsten
Het is de driehoek mogelijk dat een ouder een melding doet bij de uitvoerder over fouten of
onjuistheden van een KOO, evenzo kan een KOO een melding doen over een ouder. Uitvoerder dient
hier zeer prudent mee om te gaan. Meldingen worden of geverifieerd en eventueel besproken of
vernietigd. Voorkomen moet worden dat er impliciete en niet gevalideerde signaallijsten ontstaan.
Data lekken
Als in samenwerkingsverband persoonsgegevens worden uitgewisseld dien afspraken gemaakt te
worden hoe te handelen bij datalekken. Dit zal een van de onderdelen van de aansluitvoorwaarden
moeten zijn.

8.2

Informatiebeveiliging
Dit onderwerp is niet uitgewerkt.
Voor de uitvoerder is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid van toepassing.
Omdat gebruik gemaakt zal worden van M2M koppelingen is voor het stelsel extra aandacht nodig
voor:
Uitval van belangrijke systemen DigiD of eHerkenning, Digipoort, etc.;
Uitval van bij uitvoerder van de systemen voor het primaire proces en interactie;
Uitval van systemen bij de KOO’s;
Verspreiding cyberdreigingen (aanvallen, virussen, phishing, etc.).
Uitzoeken: Is een wettelijke grondslag nodig voor het verplicht gebruik door de KOO van door de
overheid erkende authenticatie middelen? (DigiD, eHerkenning). Vergelijkbaar als bij de
Belastingdienst.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 67 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

8.3

Bewaren en vernietigen (archivering)
Dit onderwerp is zeer beperkt behandeld. De volgende uitspraken zijn gedaan:
Voor het bewaken van de rechtmatigheid VKO en het toezicht op het stelsel dienen Ouder, KOO en
Uitvoerder stukken (contracten, kostenoverzichten, facturen, beschikkingen, etc.) te kunnen
overleggen. Een bewaartermijn hiervoor is nog niet gegeven.
KOO’s dienen niet gerealiseerde inschrijvingen te verwijderen. Termijn te bepalen in privacy
voorwaarden KOO.
Opdrachtgever, eigenaar en uitvoerders dienen de selectielijsten te actualiseren voor de
informatieproducties die in het kader van de financiering VKO ontvangen, ontstaan en verzonden
worden.
Bij het vaststellen van bewaartermijnen dient rekening te houden met de wettelijke termijn die
gelden voor het kunnen corrigeren. Dit geldt voor ouder, kinderopvang en uitvoerder.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 68 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

9

Voor het vervolg

In dit hoofdstuk zijn onderwerpen opgenomen die in de eerste fase van de greenfield niet of beperkt
zijn uitgewerkt.
Gastouderopvang
Rond gastouderopvang stonden lang nog veel vragen open. De (juridische) verhoudingen tussen
ouder, gastouder (GO) en gastouderbureau (GOB) vroegen nadere aandacht. Op 29 maart zijn een
27 uitspraken in de baseline opgenomen. Deze zijn verwerkt in paragraaf 6.7. Verder doordenking is
wellicht nog nodig.
Bezwaar en beroep
Nader uitwerken de gevolgen en verwerking van bezwaar en beroep. Onderkend is wanneer bezwaar
en beroep openstaan. De gevolgen, al dan niet opschorten, etc. zijn niet vertaalt in de
werkprocessen en capabilities.
Buitenland / EU
In de baseline zijn een aantal uitspraken opgenomen. Vertaling naar processen en capabilities is zeer
mager.
Voor architectuur relevante bijzonderheden bij opvang in buitenland:
o Ouder doet de aanvraag VKO i.p.v. de KOO
o Ouder verzoekt registratie van de buitenlandse kinderopvang uitvoerder (thans DUO)
o Openstaand: wordt de VKO uitgekeerd aan de ouder of de buitenlandse KOO?
o Er is aan EU anti-cumulatiebeding dat voorkomt dat een ouder in twee landen recht heeft op
vergelijkbare vergoedingen / toeslagen. Momenteel ligt de uitvoeringen betaling daarvan bij
de SVB.
Klantreizen, variaties en foutherstel.
Vast gesteld is dat er een variëteit is aan ouders en kinderopvangorganisaties en dat het allerlei
afwijkingen kunnen zijn van het ‘sunny day scenario’. Dit is hoofdstuk 4 ‘Principes en
uitgangspunten’ geformuleerd in de principes ‘Dienstverlening op maat’, ‘Robuust en veerkrachtig’.
Op een aantal plaatsen in de processen is hier aandacht aan besteed. Een grondiger analyse is
gewenst. Evenals het concretiseren van de kwaliteitseisen aan de dienstverlening.
Betalingen
Nog te doordenken welke maatregelen ter voorkoming van fouten en fraude in het betalingsproces
aan de KOO opgenomen moeten worden. Denk aan waarschijnlijkheidscontroles zoals “het
vergelijken op grote afwijkingen tussen de actuele betaling en de vorige betaling” of “het totaal te
betalen bedrag overstijgt het aantal kindplaatsen”.
Verschillen, signalen en bemiddeling
In de driehoek ouder – KOO – uitvoerder kunnen verschillen van inzicht ontstaan of fouten worden
geconstateerd. Uitgangspunt is dat fouten opgelost worden door degene die de fout veroorzaakt. En
in geval van verschillen tussen ouder en KOO dat ouder en KOO dat zonder tussenkomst van de
uitvoerder oplossen. Soms is handelen van de uitvoerder nodig. Bijvoorbeeld in het geval dat het
GOB de VKO niet tijdig doorstort naar de GO (zie 6.7). Of in geval een KOO de beëindiging van een
contract niet door geeft aan de uitvoerder en de ouder daar hinder van ondervindt (zie 6.5). Het is
nog niet grondig doordacht wat hier voor nodig is, was zou passen bij ‘toezicht en handhaving’ en of
het wenselijk is een capability hiervoor te onderkennen.
Deelname KOO in het stelsel / Eisen aan de KOO
Eisen aan de KOO zijn in de baseline vastgelegd. Hoe en wanneer die gecontroleerd worden dient in
een ontwerpbrede risicoanalyse nog bepaald te worden.
Integrale beoordeling en risicoanalyse
Het ontwerp is tot stand gekomen in verschillende werkgroepen. Daarbij hebben de werkgroepen bij
elkaar in de keuken gekeken. Echter een integrale beoordeling en afweging van het totale ontwerp

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 69 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

heeft niet plaats gevonden even zo de bijpassende risicoanalyse. Of de dilemma’s, zoals benoemd in
paragraaf 3.9, evenwichtig zijn afgewogen is een vraag voor de impactanalyse.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 70 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Bijlage A: Primair proces

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 71 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Bijlage B: Overzicht capabilities

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 72 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Bijlage C: Wendbaarheid nader bezien

Wendbaarheid kan worden beschouwd op twee niveaus. Veranderingen van de eerste orde zijn de
veranderingen binnen het stelsel. Veranderingen van de tweede orde wijzigen het stelsel zelf.
Eerste orde wendbaarheid
Dan valt te denken aan het aanpassen van het maximum te vergoeden uurtarief, maximum aantal
uren, de hoogte van de eigen bijdrage, voorwaarden arbeidseis, partnerschapseisen, andere
doelgroepen, etc. Op dergelijke veranderingen moeten het stelsel voorbereid zodat deze binnen een
redelijk termijn kunnen worden gerealiseerd.
Wendbaarheid wordt ook gerealiseerd door het isoleren van de impact van veranderingen. Door
afhankelijkheden tussen, clusters van, functionaliteiten te minimaliseren wordt de doorwerking van
veranderingen beperkt. In de architectuur zullen die clusters worden bepaald.
Tweede orde wendbaarheid
Met deze stelselwijziging wordt de Vergoeding Kinderopvang minder gericht. Doordat de vergoeding
in het nieuwe stelsel inkomensonafhankelijkheid is, wordt een beweging gemaakt richting een
algemene voorziening. Met deze stelselwijziging bevindt het nieuwe financieringsstelsel zich tussen
twee uitersten: enerzijds het huidige zeer gerichte financiering, anderzijds een, mogelijk toekomstig,
algemene voorziening toegankelijk voor iedereen. Het is de vraag waar het in de toekomst naar toe
gaat. Wordt bijvoorbeeld bij economische tegenwind weer ingezet op inkomensafhankelijkheid of is
een volgende stap het laten vallen van de arbeidseis?
Het nieuwe stelsel kan niet voorbereid zijn op alle mogelijke richtingen. Bij keuzes voor verandering
van de tweede orde ligt het voor de hand om voor te sorteren op het meer generiek worden van het
stelsel en het daarmee laten vallen van eisen en voorwaarden, zoals de arbeidseis. Met de optie dat
het stelsel weer zeer gericht gaat worden, door bijvoorbeeld weer inkomensafhankelijk te
introduceren, wordt geen rekening gehouden. Een dergelijke wijziging heeft grote gevolgen voor de
eisen uit oogpunt van gegevensbescherming. Eisen die op zeer gespannen voet staan met de huidige
ambities om het stelsel te vereenvoudigen Een dergelijke verandering zal een forse inspanning
kosten.
De eerdergenoemde minimalisering van afhankelijkheden tussen, clusters van, functionaliteit (de
indeling in capabilities) zal bijdragen om de wendbaarheid op het tweede niveau te vergroten.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 73 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Bijlage D: Cijfers kinderopvang

In deze bijlage zijn cijfers opgenomen als achtergrondinformatie bij het stelselontwerp. De cijfers zijn
ook ter ondersteuning van de impact analyses en verdere uitwerking van het stelsel. Het betreft met
name cijfers van de huidige situatie (en op basis van het huidige stelsel), en in beperkte mate
prognose cijfers voor de nieuwe situatie, het stelsel op basis van het coalitieakkoord.

Huidige cijfers
Hieronder worden aantal cijfers gepresenteerd van de huidige situatie.
Aanbod kinderopvang (2023)
Hieronder in het linkerdiagram staat het aantal locaties dat kinderopvang aanbiedt en de verdeling
over de verschillende typen kinderopvang:
•
Buitenschoolse opvang
•
Kinderdagverblijven
•
Gastouderopvang
In het rechter diagram zijn de aantallen gastouderbureaus (GOB) in 2023 opgenomen.

Aantal GOB

Aantal locaties

7.832

Buitenschoolse
opvang ( BSO

18.259
9.196

477

Kinderdagverblijven
(KDV)
Gastouderopvang
(GO)

BRON: Gegevens kinderopvanglocaties LRK | Data overheid (geraadpleegd op 20-03-2023)
Totaal locaties (BSO+ KDV+ GO) = 35287
Aantal kinderen met Kinderopvangtoeslag (2022)
In Nederland zijn ongeveer 690.000 kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar en 1,45 miljoen kinderen in
de basisschoolleeftijd 0-12 jaar (bron CBS 1 jan 2022).
Voor 890.000 kinderen wordt kinderopvangtoeslag (KOT) verstrekt. In onderstaande diagram staat
de verdeling van de kinderen met KOT over de opvangsoort:

Aantal kinderen met KOT

57.000

Kinderdagcentra
33.000
372.000

428.000

Buitenschoolse opvang
Gastouderopvang 0- t/m 3jarigen
Gastouderopvang 4- t/m 11jarigen

Bron: De derde kwartaalrapportage 2022 staat online

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 74 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Totaal aantal kinderen met KOT = 890.000
Aantal beschikkingen Kinderopvangtoeslag (2022)

In 2022 waren er 1.200.000 lopende aanvragen voor de kinderopvangtoeslag (KOT),
240.000 nieuwe aanvragen en 1.000.000 mutaties. Dit leidt tot een totaal van 2.440.000
beschikkingen KOT in 2022.

Aantal beschikkingen huidige KOT van 2022

1.000.000

Lopende aanvragen
1.200.000

Nieuwe aanvragen

240.000

Mutaties

Bron: Stand van de Uitvoering 2022 (overheid.nl)
Totaal beschikkingen KOT in 2022 = 2.440.000

Prognose cijfers
De huidige cijfers zijn niet volledig representatief voor de situatie van het nieuwe stelsel gezien dit
andere uitgangspunten en principes betreft dan het huidige stelsel. Er zijn nog beperkt prognose
cijfers beschikbaar voor de nieuwe situatie.
Arbeidsmarktprognose kinderopvang
Wat wel beschikbaar is, is een arbeidsmarktprognose voor de kinderopvang voor het nieuwe stelsel
door ABF Research: Arbeidsmarktprognoses kinderopvang | Rapport | Rijksoverheid.nl
In dit rapport zijn 2 scenario’s doorgerekend om de stijging in de arbeidsvraag en de
personeelstekorten inzichtelijk te maken:
1. Een basisscenario zonder de gevolgen van het coalitieakkoord (‘beleidsarm’);
2. Een scenario met de gevolgen van het coalitieakkoord (‘beleidsrijk’)
In het beleidsarme scenario stijgt het verwacht aantal uren dagopvang en BSO met respectievelijk
11% en 5% als gevolg van demografische ontwikkelingen. In het beleidsrijke scenario, waar het
stelselontwerp op gebaseerd is, is de stijging respectievelijk 29% en 35% door een combinatie van
demografische ontwikkelingen en de voorgenomen beleidswijzigingen.

Bron: ABF Rapport - Arbeidsmarktprognoses kinderopvang

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 75 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Bijlage E: Toelichting aanvragen en continueren

Om de werking van het aanvraag- en continueringsproces te verduidelijken wordt in deze bijlage het
proces nader uitgewerkt. We doen dat door een paar concrete situaties te beschrijven. Waarbij de
volgende spelregels (baseline) van toepassing zijn:
De voorwaarden waaraan moet worden voldaan bepalen hoe het recht wordt bepaald:
De voorwaarden m.b.t. de arbeidseis is in te delen in vier groepen:
1. Ouder verricht betaalde arbeid, hetzij in loondienst of als ondernemer of in de onderneming
van de partner;
2. Ouder bereidt zich in de komende periode voor op betaalde arbeid (re-integratie, opleiding,
inburgering, etc.);
3. Ouder start komende periode met betaalde arbeid;
4. Ouder is de komende periode (3 maanden) uitgesloten van deelname aan arbeidsproces (vb.
langdurige zorg, detentie).
Hoe wordt het recht bepaald:
Arbeid, ondernemer (voorwaardengroep 1):
Zowel bij aanvang als bij continueren van het recht, in het geval van arbeid, wordt op het
moment van beslissen, drie maanden teruggekeken (het beschouwingsgebied). De vraag is:
Is er in die periode (het beschouwingsgebied) gewerkt?
Omdat bij de eerste aanvraag zo vroeg mogelijk zekerheid gegeven moet worden, kan drie
maanden voor de start van het contract een aanvraag gedaan worden. Om het
beschouwingsgebied niet al te ver voor de start opvang op te rekken wordt teruggekeken tot
maximaal 4 maanden voor de start van de opvang.
Starten met werk (voorwaardengroep 3)
In geval van starten met werk wordt drie maanden vooruitgekeken. De vraag is: begint
ouder in die periode met werkzaamheden?
Voorbereiden op werk of niet kunnen deelnemen (voorwaardengroepen 2 en 4)
In het geval van deelname aan opleiding, of niet kunnen deelnemen aan arbeid, wordt
gekeken naar de periode van opleiding of niet deelname. Waarbij naar de actuele situatie en
de beoogde einddatum van voorbereiding/niet deelname wordt gekeken. De vraag is: is de
ouder op peildatum actie met voorbereiding op of uitgesloten van deelname aan het
arbeidsproces.
We verstrekken recht vanaf de start van de opvang voor 3 maanden, en verlengen (stilzwijgend) per
3 maanden.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 76 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Aanvragen
Uitvoerder beslist zo snel mogelijk. Binnen 2 weken nadat alle stukken compleet zijn.
Indien ouders zich niet binnen zes weken (AWB) na de aanvraag melden als contractpartij dan wordt
negatief beslist. Ouder wordt wekelijks gerappelleerd. KOO krijgt notificatie.
Indien ouders aanvullende informatie moeten aanleveren krijgen ouders bij een bevraging 6 weken
reactietermijn (AWB). Ouder wordt wekelijks gerappelleerd.
Ouder en kinderopvangorganisatie kunnen de voortgang van het aanvraagproces volgen.
Het recht start op het moment van start van het contract.

Casus 1
Ouder verricht arbeid (loondienst, ondernemer) (voorwaardengroep 1)
KOO heeft 6 maanden voor de start aanvraag ingediend. Ouder heeft direct zich gemeld als
contractpartij.
De uitvoerder start drie maanden voor de start van het contract het beslisproces. De uitvoerder kijkt
daarbij 1 maand terug. Is er in die periode gewerkt? Indien dit wordt vastgesteld wordt het recht
binnen 2 weken toegekend. (status groen)
Kan niet positief beslist worden dan wordt de ouder gevraagd extra gegevens aan te leveren.
Hiervoor staat een termijn van 6 weken.
Als informatie is ontvangen wordt positief beslist (status oranje), tenzij overduidelijk het tegendeel
blijkt (status rood).
De ouder wordt gerappelleerd als geen informatie is ontvangen. Is geen informatie ontvangen dan
wordt negatief beslist (status rood).
Indien geautomatiseerd beslist kan worden is ruim voor de start zekerheid. Indien inspanning van de
ouder nodig is, wordt de doorlooptijd door de ouder bepaald.
Omdat het beschouwingsgebied kort is kunnen minder actuele bronnen geraadpleegd worden.
Hierdoor neemt de kans toe dat ouder aanvullende gegevens moet aanleveren.

Figuur 24 Aanvraagproces: aanvraag ruim op tijd

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 77 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Casus 2
Ouder verricht arbeid (loondienst, ondernemer) (voorwaardengroep 1)
KOO heeft 2 weken voor de start aanvraag ingediend. Ouder heeft direct zich gemeld als
contractpartij.

Figuur 25 Aanvraagproces: aanvraag kort voor de start
De uitvoerder kan nu op het moment van beslissen drie maanden terugkijken (het
beschouwingsgebied is groter). De kans dat gegevens uit digitale bronnen kunnen worden afgeleid is
groter.
In het meest gunstigste geval wordt binnen twee weken beslist. Eventueel valt de beslissing samen
met de start van de opvang.
Indien de ouder meer tijd nodig heeft om aanvullende gegevens aan te leveren wordt beslist na de
start van de opvang.
Beide casussen maken duidelijk dat het van groot belang is dat de ouder snel en adequaat reageert.
Later aanvragen zorgt voor late zekerheid. Waarbij deze ook negatief kan zijn. Mogelijke winst is dat
minder gegevens aangeleverd moeten worden.

Casus 3
Ouder volgt een opleiding. (voorwaardengroep 2)
Vanaf 3 maanden voor de start (S-3mnd) tot en met 8 maanden na de start van de opvang.
(S+8mnd)
De uitvoerder zal op het moment van beslissen bezien of de ouder deelneemt aan een opleiding en of
de opleiding doorloopt in de periode waarvoor het recht moet worden vastgesteld.
Beide zijn waar. De uitvoerder beslist positief (groen).
Het moment van aanvragen maakt in deze casus alleen uit voor het moment waarop zekerheid wordt
verkregen.
Deze casus is illustratief voor met de voorwaarden 2 of 4.

Casus 4

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 78 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Ouder wil starten als ondernemer (voorwaardengroep 3)
De ondernemer is van plan te starten 2 maanden na de aanvang opvang (S+2mnd)
De aanvraag wordt 2 maanden voor de start opvang ingediend. (S-2mnd)
De uitvoerder kan op basis van bronnen binnen de overheid de plannen niet vaststellen.
De ouder wordt gevraagd extra gegevens aan te leveren. (welke gegevens is nog te bepalen)
Hiervoor staat een termijn van 6 weken.
Als informatie is ontvangen wordt positief beslist (status oranje), tenzij overduidelijk het tegendeel
blijkt (status rood).
De ouder wordt gerappelleerd als geen informatie is ontvangen. Is geen informatie ontvangen dan
wordt negatief beslist (status rood).

Continueren:
Uitvoerder laat ouder en kinderopvangorganisatie uiterlijk 1 maand voor het einde van de actuele
periode recht weten of het recht wel/of niet wordt verlengd.
Uitloop: na beëindigen van het voldoen aan de voorwaarden is er een uitloop van drie maanden,
waarin de ouder opnieuw aan de voorwaarden kan gaan voldoen. Dit is inclusief de benodigde
opzegtermijn.
Voor ouders die arbeid verrichten (voorwaardengroep 1 en 3) start de uitloop aansluitend op het
eind van de actuele periode recht.
o Binnen deze groep wordt vanuit het oogpunt van rechtsgelijkheid geen onderscheid
gemaakt tussen ouders in loondienst of ouders die ondernemen.13
Voor ouders uit de andere voorwaardengroepen 2 en 4 start de uitloop direct na het beëindigen
van de voorbereiding/niet deelname.
Het proces continueren start bij het begin van de actuele periode recht. Dit is nodig om de ouder tijd
te geven om gegevens aan te leveren en voor de uitvoerder om tijdig te beslissen.
De uitkomsten van de beslissing zijn identiek als bij de beslissing bij de start (groen, oranje, rood).
Waarbij na status oranje de status groen moet volgen.
Voor ouders die werken (voorwaardengroep 1) wordt drie maanden teruggekeken
(beschouwingsgebied) en wordt de einddatum contract in ogenschouw genomen.
Voor ouders die zich voorbereiden op werk of niet kunnen deelnemen wordt gekeken of de ouder op
het moment van beslissen nog voldoet aan de voorwaarden of dat de geplande einddatum van die
periode van voorbereiding/niet deelname is bereikt.
Indien negatief wordt beslist, d.w.z. het recht wordt beëindigd, wordt drie maande recht gegeven als
niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan. (de uitloop), anders wordt de einddatum contract
aangehouden.
Alle casussen gaan uit van dezelfde tijdlijn:
Uitvoerder moet bepalen of het recht wordt gecontinueerd. Dit vindt plaats in de tweede periode
recht (huidig recht) (S+4mnd) voor de derde periode recht (S+6mnd t.m. S+9mnd).
Ouder bepaald in de eerste maand van het huidig recht op VKO (S+4mnd) het recht voor de
volgende periode.
Casus 5
De ouder uit casus 1 werkt. Er wordt gecontroleerd of ouder nog steeds werkt. (voorwaardengroep
1)

13

Voor loondienst zijn actuelere bronnen (maandelijks) dan in geval van ondernemerschap (kwartaal/eigen
opgave). Indien de bronnen leidend zijn ontstaat er verschil in rechtsgelijkheid.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 79 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Uitvoerder kijkt in maand (S+4mnd) terug over de periode (S+1mnd t.m. S+3mnd) (het
beschouwingsgebied). Is er in die periode gewerkt? Indien dit wordt vastgesteld wordt het recht
binnen 2 weken toegekend. (status groen).
Kan niet positief worden beslist (geen btw-aangifte gedaan, geen informatie in de polisadministratie,
etc.) dan wordt de ouder gevraagd extra gegevens aan te leveren. Hiervoor staat een termijn van 6
weken.
Mocht de status van de vorige periode waarvoor recht is verleend oranje zijn dan wordt inhoudelijk
gecontroleerd met de uitkomst positief (groen) of negatief (rood)
Als informatie is ontvangen en de status van de vorige periode is groen dan wordt positief beslist
(status oranje), tenzij overduidelijk het tegendeel blijkt (status rood).
Is de status groen of oranje dan wordt het recht verlengd tot en met de derde periode (S+7mnd t.m.
S+9mnd).
De ouder wordt gerappelleerd als geen informatie is ontvangen. Is geen informatie ontvangen dan
wordt negatief beslist (status rood).
Als de status rood is dan wordt alleen nog een uitloop van 3 maanden toegestaan. Die start op het
moment van de maand volgend op de uitvraag van de uitvoerder (S+5mnd) en loopt tot en met
(S+7mnd).

Figuur 26 Proces van continueren

Casus 6
Identiek aan casus vijf.
Echter het contract eindigt einde 1e maand in periode 3. (einde S+7mnd)
De uitvoerder beslist positief (groen) en verlengt het recht tot einde contract (S+7mnd)
Casus 7
De zelfde ouder als in casus 3 die een opleiding volgt. (voorwaardengroep 2)
Vanaf 3 maanden voor de start (S-3mnd) tot en met 8 maanden na de start van de opvang.
(S+8mnd). De opleiding eindigt in de periode waarvoor recht wordt bepaald
De uitvoerder zal op het moment van beslissen bezien of de ouder deelneemt aan een opleiding en of
de opleiding doorloopt in de periode waarvoor het recht moet worden vastgesteld.

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 80 van 81

Stelselherziening financiering kinderopvang | Stelselarchitectuur

Ouder wordt gevraagd om te bevestigen dat ouder de opleiding nog volgt. En krijgt hiervoor 6 weken
de tijd.
Heeft de ouder de gegevens heeft aangeleverd en worden deze door de uitvoerder akkoord bevonden
dan wordt het recht binnen 2 weken toegekend. (status groen).
Is de status groen of oranje dan wordt het recht verlengd tot en met de derde periode (S+7mnd t.m.
S+9mnd). De ouder wordt geïnformeerd dat bij ongewijzigde omstandigheden het recht op VKO
eindigt 3 maanden na het beëindigen van de opleiding (S+11mnd)
De ouder wordt gerappelleerd als geen informatie is ontvangen. Is geen informatie ontvangen dan
wordt negatief beslist (status rood). Het recht wordt eindigt.
Als de status rood is dan wordt alleen nog een uitloop van 3 maanden toegestaan. Die start op het
moment van de maand volgend op de uitvraag van de uitvoerder (S+5mnd) en loopt tot en met
(S+7mnd).

31 maart 2023

Versie 0.8.2

Pagina 81 van 81