Samenvatting

Doorstroomatlas
vmbo
De onderwijsloopbanen van vmbo’ers in kaart
gebracht

Samenvatting

Doorstroomatlas
vmbo
De onderwijsloopbanen van vmbo’ers
in kaart gebracht

© 2012
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in
een g­eautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,
hetzij ­elektronisch, mechanisch, door fotokopieen, opnamen of op enig ander manier, zonder
voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoudsopgave

Voorwoord

5

Inleiding

7

Naar de bovenbouw van het vmbo

8

Instroom in de leerwegen van het vmbo
Instroom in de leerwegen per provincie
Instroom in de sectoren van het vmbo
Instroom in sectoren per provincie
De instroom verandert

Studiesucces in het vmbo
Gevolgde routes in de bovenbouw
Naar een succesvolle afronding van het vmbo

Doorstroom naar het mbo en het havo
Naar het mbo: Doorgaan in dezelfde richting of toch een andere opleiding?
Naar het havo: Welk profiel kiezen vmbo’ers?

Studiesucces in het mbo en het havo
Niveaus van studiesucces op het mbo
Studiesucces in verwante en niet-verwante doorstroom naar het mbo
Studiesucces op het havo

10
11
12
12
14

16
16
16

18
18
20

21
21
23
23

Afkortingen

24

Verklarende woordenlijst

24

Colofon

26

Voorwoord

Voorwoord

Voor veel jongeren is het vmbo dé plek waar ze hun talent het beste kunnen ontwikkelen. Daar leggen ze
immers de basis voor de rest van hun leven en van hun vakmanschap. Dat is belangrijk voor hen én voor
Nederland. Goede vakmensen die kunnen werken met hun hoofd, hart en handen zijn goud waard voor onze
samenleving en economie.
Deze Doorstroomatlas geeft inzicht in de onderwijsloopbanen van vmbo’ers. Groepen vmbo’ers zijn
meerdere jaren gevolgd, om zo informatie te krijgen over de opleidingen die zij volgen op het vmbo en het
mbo en over hun studiesucces. In deze Doorstroomatlas kunt u aan de hand van feiten en cijfers zien dat het
vmbo jongeren volop mogelijkheden biedt om door te stromen naar verschillende vervolgopleidingen, om zo
het beste uit zichzelf te halen.
Leerlingenstromen en de voorkeuren van leerlingen zijn altijd in beweging. In deze atlas zien we een aantal
duidelijke ontwikkelingen binnen het vmbo.
Zo zien we dat jongeren steeds vaker vmbo-opleidingen volgen met een breder voorbereidend karakter. Ook
kiezen relatief meer vmbo-leerlingen voor de gemengde en theoretische leerweg en halen leerlingen steeds
hogere diploma’s. Het percentage leerlingen dat mét een diploma het vmbo verlaat, is de afgelopen jaren
gestegen, evenals het percentage leerlingen dat na het vmbo doorstroomt naar een vervolgopleiding.
Vmbo’ers stromen na hun opleiding meestal door naar een inhoudelijk verwante mbo-opleiding. Wat hierbij
opvalt, is dat leerlingen die hiervoor kiezen gemiddeld vaker en sneller een diploma halen op mbo-niveau 2, 3
of 4, dan leerlingen die kiezen voor een niet-verwante vervolgopleiding. Dit onderstreept het belang van
heldere en eerlijke studievoorlichting en juiste studiekeuze én een soepele overgang tussen de vmbo- en
mbo-opleiding.
Een andere positieve ontwikkeling is dat veel vmbo-leerlingen uiteindelijk een diploma halen op een hoger
mbo-niveau dan waarop ze zijn ingestroomd. Ongeveer een kwart van de leerlingen uit de basisberoeps­
gerichte leerweg haalt uiteindelijk een diploma op niveau 3 of 4 op het mbo. Vanuit de kaderberoepsgerichte
leerweg haalt zelfs een derde van de leerlingen een niveau 4 diploma.
Deze Doorstroomatlas laat zien dat het vmbo prachtige kansen biedt voor jongeren. Een vmbo-opleiding is
een prima start van hun carrière, die jongeren motiveert om te ontdekken waar hun talenten liggen.

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart

5

6

Doorstroomatlas vmbo

Inleiding

Inleiding

Het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) biedt leerlingen vele mogelijkheden en kansen.
Door de diversiteit van het opleidingsaanbod bedient het vmbo leerlingen met verschillende interesses,
leerstijlen en capaciteiten. Leerlingen met een vmbo-diploma hebben een breed scala aan doorstroom­
mogelijkheden in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en voor bepaalde groepen vmbo’ers ook in
het hoger algemeen vormend onderwijs (havo). Leerlingen kunnen hierdoor vanaf het moment van instroom
in het vmbo verschillende onderwijsroutes doorlopen.
De Doorstroomatlas vmbo biedt inzicht in de onderwijsloopbanen van vmbo’ers. De opleidingskeuzes en
het studiesucces van leerlingen binnen het vmbo worden in kaart gebracht. Daarnaast worden de vmbo’ers
gevolgd in hun verdere onderwijsloopbaan. De Doorstroomatlas vmbo toont welke vervolgopleidingen
de leerlingen kiezen en welke studiesuccessen ze in deze opleidingen boeken. Door terug te blikken worden
tevens historische ontwikkelingen in opleidingskeuzes en studiesuccessen weergegeven.
Een goed overzicht van de onderwijsloopbanen van vmbo’ers is om meerdere redenen van belang.
Het onder­wijsveld en het ministerie van OCW streven naar optimale aansluiting tussen het vmbo en
het ­vervolgonderwijs. De Doorstroomatlas vmbo biedt informatie voor het maken van beleidskeuzes
ter bevordering van een doelmatig onderwijsaanbod en soepele doorstroom tussen het vmbo en het
vervolgonderwijs. Daarnaast geeft de Doorstroomatlas het onderwijsveld, ouders, leerlingen en de politiek
een feitelijk overzicht van de doorstroom uit het vmbo en inzicht in succesvolle onderwijsroutes. Ten slotte
kan de Doorstroomatlas vmbo worden benut voor het monitoren van beleidsdoelstellingen, zoals het
vergroten van leerlingeninstroom in bepaalde sectoren van het beroepsonderwijs.
Dit is de samenvatting van de uitgebreide Doorstroomatlas vmbo. Daarin is voor alle leerwegen gezamenlijk
en voor de afzonderlijke leerwegen de instroom, de doorstroom en de studiesuccessen op het vmbo en het
vervolgonderwijs in detail in beeld gebracht. In zowel de uitgebreidere atlas als in deze samenvatting worden
grafische en cijfermatige overzichten begeleid door toelichtingen en analyses van nationale en regionale
ontwikkelingen.

Uitleg gebruik van cohortinformatie
Onderwijsloopbanen zijn in kaart gebracht door leerlingen meerder jaren te volgen. Bijvoorbeeld leerlingen
die in 2003 in de bovenbouw van het vmbo zijn gestart. Een groep leerlingen die in het hetzelfde jaar aan
eenzelfde opleiding beginnen noemen we een cohort. Alle leerlingen die in 2003 in de bovenbouw van
het vmbo zijn gestart noemen we dus cohort 2003.
De gegevens die in de Doorstroomatlas zijn gebruikt zijn van 1 oktober 2010. Op het moment waarop
de Atlas is samengesteld zijn dat de meest actuele gegevens. In alle tabellen en figuren die de stand van
zaken van een cohort aangeven is dat dus de stand op 1 oktober 2010. Behalve de stand in de onderwijs­
loopbaan van een cohort worden in de Atlas ook ontwikkelingen in beeld gebracht. Figuren en tabellen die
de ontwikkeling van het studiesucces in het vmbo of van de doorstroom naar het mbo (of havo) aangeven,
geven de stand 3 jaar na de instroom in de bovenbouw weer. Dus van cohort 2005 (teldatum instroom
01-10-05) is dat de stand op 2008 (01-10-08), van cohort 2006 is dat 2009 (01-10-09), enz. De periode van drie
jaar is aangehouden omdat, rekening houdend met zittenblijven, na drie jaar iedereen van het betreffende
cohort uit het vmbo zal zijn gestroomd. Een voorbeeld is Figuur 9. Tot slot bevat de Atlas figuren en tabellen
die de ontwikkelingen van de instroom over een reeks van jaren laten zien. Deze figuren en tabellen geven de
instroom weer op de teldatum overeenkomend met het cohort (cohort 2003: 01-10-2003). Voorbeelden zijn
Figuur 6 en Figuur 7. Bij de cijfers van 2003 en 2004 moet worden aangetekend dat in de Landbouwsector
het onderwijsnummer niet in alle instellingen op hetzelfde moment is ingevoerd. Dat heeft tot gevolg dat
– voor deze sector – de data van deze cohorten niet volledig zijn.

7

Doorstroomatlas vmbo

���

Leerlingen zonder
vmbo-diploma stromen
in het mbo door naar
niveau 1 of 2.

�������� �
�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

���
������ �

���
������ �

���
������ �

���
������ �

�������� �
�������� �
����

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

�������� �

��������������������
�������

��������������������
�������

��������
�������

������������
�������

��������� ����

��������� ����

���

�������� �

��������� ����

Figuur 1a.
Overzicht vmbo:
onderbouw, leerwegen
en vervolgopleidingen.

���

8

�������� � ����

�������� � ����

Naar de bovenbouw van het vmbo
Het vmbo duurt vier jaar. De twee eerste jaren zijn de
onderbouw. In de onderbouw volgen leerlingen grotendeels
hetzelfde lesprogramma. De bovenbouw begint in leerjaar 3
en duurt eveneens twee jaar. Er zijn programma’s in vier
verschillende leerwegen:
• de basisberoepsgerichte leerweg;
• de kaderberoepsgerichte leerweg;
• de gemengde leerweg;
• de theoretische leerweg.
Leerlingen die in de onderbouw al in een leerweg zijn
begonnen, kunnen in de overgang naar de bovenbouw nog
van leerweg wisselen. In de onderbouw zijn scholen niet
verplicht om leerlingen in een leerweg in te delen. Wel vanaf
de bovenbouw. Dan gaan alle leerlingen naar een van de
vier leerwegen. De studieresultaten in de onderbouw zijn
bepalend voor de keuze van een leerweg. De leerlingen die

naar de basisberoepsgerichte, kaderberoepsgerichte of
gemengde leerweg gaan krijgen beroepsgericht onderwijs.
Die leerlingen kiezen een sector en een afdeling. Leerlingen
die naar de theoretische leerweg gaan kiezen een vakkenpakket met algemene theoretische vakken. Ze krijgen in
principe geen beroepsgerichte vakken.
Alle vmbo-­leerwegen leiden naar het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Gebruikelijk is dat leerlingen met een
diploma van de basisberoepsgerichte leerweg naar
mbo-opleidingen op niveau 2 gaan en leerlingen met
diploma’s van de andere leerwegen naar mbo-opleidingen
op niveau 3 of 4.
In het mbo kunnen leerlingen naar een opleiding op een
hoger niveau doorstromen. De keuzemogelijkheden zijn
afhankelijk van het opleidingsaanbod en mogelijk ook van

Samenvatting

9

�������������

������������

���������������

��������������

�����������

������
�� �������

���� ��
���������

��������� �����������- ��������������
��������
��������

���������� ����������

��������

���� & �������

��������

Sectoren en afdelingen
(intrasectorale programma’s
staan in witte letters).

��������

Figuur 1b.

���������
��
���������

������������������

����������

���-�����

toelatingsvoorwaarden van opleidingen. Leerlingen zonder
vmbo-diploma kunnen op niveau 1 van het mbo instromen.
Leerlingen met het diploma van de theoretische of van de
gemengde leerweg kunnen ook doorstromen naar de vierde
klas van het havo, indien de school waar ze naartoe willen
daarmee instemt.
Er zijn vier sectoren in het vmbo: Economie, Techniek,
Zorg & welzijn en Landbouw. Elke sector kent een aantal
afdelingen, waaruit de leerling een keuze maakt.
Bijvoorbeeld de afdeling Consumptief in de sector
Economie of de afdeling Voertuigentechniek in de sector
Techniek. Daarnaast zijn er programma’s met onderdelen
uit twee of meer afdelingen. Dat zijn de intrasectorale
programma’s. Sinds 2007 zijn er ook intersectorale
programma’s met lesstof uit meerdere sectoren.
In de basisberoepsgerichte en kaderberoepsgerichte

�����,
���������������
�� ����������

���������

�����������

������ ��
�������������

����������

�������������

���� �� ������� �����

��������-�����

���������� �� ����������� ��������

���������������
�� ���������

����������������

�����������
�� ���������

�����������
�� ���������������

�����������
�� �������� �������

leerweg krijgen leerlingen, naast beroepsgerichte vakken,
les in algemene vakken, zoals Nederlands, rekenen en
Engels. Leerlingen in de gemengde leerweg krijgen net als
leerlingen in de theoretische leerweg - en op hetzelfde
niveau als leerlingen in de theoretische leerweg - over­
wegend algemene vakken. Daarnaast volgen ze ook een
beroepsgericht vak. Leerlingen die naar de theoretische
leerweg gaan kiezen een vakkenpakket met algemene
theoretische vakken. Ze krijgen in principe geen beroepsgerichte vakken. Toch stromen ook leerlingen in de theoretische leerweg uit in een sector. De vakkenpakketten van de
theoretische leerweg zijn namelijk op sectoren georiënteerd. Elk vakkenpakket sluit aan bij een sector (Economie,
Techniek, Zorg & welzijn of Landbouw). Ook het sectorwerkstuk dat een leerling van de theoretische leerweg in
het vierde leerjaar maakt, is gericht op een sectorspecifiek
onderwerp.

10

Doorstroomatlas vmbo

Figuur 2.
Instroom in vmbo 3
onderscheiden naar
leerwegen en kenmerken
van leerlingen (cohort 2010).

������ ������ ���������� ��.���
���
���
���������� ���

����
���
���
��
�������������� ���

��������� (��+���) ���

tl 35%
gl 15%

����������

��.���

����������

��.���

���
����������

���
���

���
����������

���
���

kb 28%

����

��

����
���
��������������

���
��
���

bb 22%

��+���

���

��+���

���

����������

��.���

���
����������

���
���

����
��������������

��
���

��+���

���

��

��

������������
�������
���

�����
���������������
�������
���

��������������������
�������
���
��������
�������
���

��

In de Doorstroomatlas zijn de sectordifferentiaties in het
vak­kenpakket van leerlingen in de theoretische leerweg echter
niet in de analyses betrokken, omdat veel leerlingen een breder
vakkenpakket kiezen en niet in één sector zijn in te delen.
Een belangrijke taak van het vmbo is het voorbereiden van
leerlingen op het vervolgonderwijs: het mbo en de bovenbouw van het havo. De programma’s in de sectoren zijn
er mede op gericht om leerlingen te helpen hun beroeps­
interesse te ontdekken en een afgewogen keuze te maken
voor een mbo-opleiding. In de gemengde en de theoretische
leerweg worden leerlingen ook voorbereid op het havo.

��

����������

��.���

���
����������

���
���

����
��������������

���
���

��+���

���

Instroom in de leerwegen van het vmbo
In het schooljaar 2010-2011 zijn ruim 94.000 leerlingen
ingestroomd in de bovenbouw van het vmbo. Van deze
instroom gaat 50 procent naar een van de twee beroeps­
gerichte leerwegen. Naar de kaderberoepsgerichte leerweg
gaan iets meer leerlingen dan naar de basisberoepsgerichte
leerweg. Van de overige leerlingen kiest het merendeel voor
de theoretische leerweg. Deze leerweg trekt de meeste
leerlingen in het vmbo. In de bovenbouw zitten iets meer
jongens dan meisjes. Het verschil is het grootst in de
basisberoepsgerichte leerweg. In de gemengde en de
theoretische leerweg houden jongens en meisjes elkaar

Samenvatting

��������������������
��������������������
��������������

��������������������
��������������������
��������������

��
�� �������
��������������������
��������������������
�������
��,�
��,�

��,�
��,�
��������������������
��������������������
��������������
��,�
��,�

Figuur 3.
Instroom in de vier
leerwegen per provincie in
procenten van de totale
instroom in leerjaar 3
(cohort 2010).

��,�
��

��

��
��,�

��,�

��,���,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�
��,�

��,� ��,���,� ��,���,�

��,��� ��,� ��
��
��,� ��,�
��,�
��,�

��,�

��,�
��-��

�� ��-��

��,� ��
��,�
��,�
��,�
��,�

��,�

��,�
��,�

��,���

��,�
��

��-��

��-��

��,�

��,���,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��-��

��-��

��-��

��-��

��������
��������
��������������

��������
��������
��������������
��
��

��
�,�

��,�

��,�

��,�

��,���,�

��,�

�,�

�,�
�,�

�,�

��,�

�,� ��,�
��,�

��,���,�
��,�
��,�
��,�
��,�

��,�

��,�

��-��

��-��
��-��
��-�� ��-��

��,�

��,�

��,�

��,�

��-��

��-��

��-��

��-��

��,�
������������
������������
��������������
��,�
��,�

��,�

�,�
��,�

�,�
��,�

��,�
��,�

��,�
��,�

��,� �-�

��,�

��-��

��,�

��,�

�� �,� �� �,�

��,�

��-��

��,�

��,�

��,�

��,� ��-��

��,�

��

��,�

��

������������
������������
��������������

��,�
�,��,� �,� ��,�
�,� ��
��,� �,�
��
�,�
��,���,�

��,�

��,� �� ��,� �� ��,�

��,�
��,� ��,���,�
��,� ��,�
��,� ��
��,�
��,�

��-��
��-��
��-�� ��-��

��,�

��,�
��,�

��,�
��,�

��,�
�-�

�-��

�-��

��-��
�-�

��-��
�-�

��-��
�-��

��-��
�-��

��-��
��-��
��-�� ��-��

��

��

�� ��,�

��

��,�
��,�

��,�

��,� ��,���,� ��,���,�

��,�
��,� ����,� �� ��,�
��,� ��,�
��,�
��,�
�� ��,�
��
��,�
��,�
��,�

��,�

��,� ��-��

��-��

��-��

��-��

��-��
��-��
��-�� ��-��

��,�
��,�

��,�

��,�

��,�

��-��

��-��

��-��

in evenwicht. Ongeveer driekwart van de vmbo’ers is van
autochtone afkomst. Dat percentage is in de basisberoeps­
gerichte leerweg iets lager (69 procent) en in de gemengde
leerweg wat hoger (85 procent). Ongeveer 35 procent van alle
vmbo-leerlingen zit in een grote stad op het vmbo. Dat kan
een van de vier grote steden zijn (Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag of Utrecht) of een van de 32 overige grootste
gemeenten in ons land.

��-��
��-��
��-�� ��-��
��-��
��-��
��-�� ��-��
>=��
��-��
��-�� >=��

��-��
��-��
��-�� ��-��
��-��

��,�

��-��

��-��

>=��

>=��

Relatief veel leerlingen volgen een intrasectoraal programma.
In de twee beroepsgerichte leerwegen doet de helft van de
leerlingen dat, in de gemengde leerweg bijna een derde.

Instroom in de leerwegen per provincie

Tussen provincies kan de instroom in de leerwegen sterk
verschillen. Zo gaat in Noord-Holland 40 procent van
de leerlingen naar de theoretische leerweg en 6 procent
naar de gemengde leerweg. In Overijssel gaat zowel naar
Het vmbo kent leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) voor gemengde als naar de theoretische leerweg circa 22 procent
leerlingen die extra begeleiding nodig hebben. Bijna een
van de leerlingen.
kwart van alle vmbo’ers ontvangt die extra begeleiding.

11

12

Doorstroomatlas vmbo

Figuur 4.
De verdeling van de
instroom in de sectoren
van de bovenbouw
(Cohort 2010).

������ ������ ����������

��.���

���
���
���������� ���

����
���
�������������� ���

����������
���
����������

��+���

��.���
���
���

����

���

��+���

���

����������
���
����������

�.���
���
���

����
��������������

���
���

��+���

���

��������������
���
��������
���
����
& �������
���

��������
& ������
���

��������
���

���

����������
���
����������

��.���
���
���

����
��������������

���
���

��+���

���

����������
���
����������

��.���
���
���

����
��������������

���
���

��+���

���

����������
���
����������

��.���
���
���

����
��������������

���
���

��+���

���

��������

Instroom in de sectoren van het vmbo

Instroom in sectoren per provincie

De bovenbouw van het vmbo is ingedeeld in sectoren:
Economie, Techniek, Zorg & welzijn en Landbouw.
Daarnaast is er een aantal intersectorale programma’s
waarin meer sectoren aan bod komen. De sector Zorg &
welzijn trekt de meeste leerlingen.

Evenals bij de leerwegen zijn er tussen provincies verschillen
in de instroom in sectoren. Zo volgen in Groningen en
Noord-Holland relatief weinig leerlingen een intersectoraal
programma (10 tot 13,9 procent). In Drenthe en Overijssel is
dat procentueel gezien twee of drie keer zo veel: 30,8 à 31,7
procent. Omgekeerd beginnen in Noord Holland procentueel
gezien twee keer zoveel leerlingen aan een opleiding in de
sector Economie als in Drenthe: 26,4 tegenover 13,4 procent.
Ook de instroom in Techniek verschilt sterk. In Zeeland gaan
procentueel gezien twee keer zoveel leerlingen naar die
sector als in Drenthe (31,9 om 16,2 procent). In vergelijking
met Drenthe gaan in Zeeland betrekkelijk weinig leerlingen
naar de sector Landbouw.

Leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg gaan vaker
naar de sector Techniek of Zorg & welzijn (27 à 28 procent).
In de kaderberoepsgerichte leerweg is de belangstelling
voor Economie, Techniek en Zorg & welzijn ongeveer even
groot (rond 25 procent per sector). In de gemengde leerweg
volgt bijna de helft van de leerlingen een intersectoraal
programma. In de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg volgt ongeveer 10 procent van de
leerlingen een intersectoraal programma.

Samenvatting

Figuur 5.

��������

��������

Instroom in de sectoren per
provincie in procenten van
de instroom in de leerwegen
bb, kb en gl van het derde
leerjaar (cohort 2010).

��,�

��,�
��,�

��,�
��,�
��,�

��,�

��,�
��,�

��
��,�

��,�

��-��

��,�

��,�

��-��

��,�
��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��-��

��,�

��,�

��-��

��-��

��-��

��-��

��-��
��,�

��,�

���� & �������

��������

��,�

��,�

��,�

��,�
��,�

��,�

��,�

��,�
��,�

��,�
��,�

��,�

�,�

�,�
��,�

��,�

��,�
��-��

��,�

��,�

��,�

��-��

�,�

�-�

�,�

�-��
��-��
��-��

��,�

��,�

��������������

��,�
��,�
��,�
��,�

��,�
��,�

��,�
��,�

��,�

��,�

��-��

��,�

��-��
��-��
��-��
��,�

��-��

13

14

Doorstroomatlas vmbo

Figuur 6a.
Veranderende instroom
in de leerwegen in aantallen
(cohort 2005-2010).

���.���
��
���.���
��.���

��

��.���

��.���

��.���
��.���

��.���

��.���
��.���
��.���
�

��.���

Figuur 6b.

����

���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

����

����

����

����

����

����

��

Veranderende instroom
in de leerwegen in
percentages van de totale
instroom
(cohort 2005-2010).

��.���

��.���

��

��

��
��

��

��
��

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

���

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

���

��

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

��,�

����

����

����

��
��
��

��,�

��

��,�

��,�

��,�

����

����

����

���

��

��

��

��

De instroom verandert
De afgelopen jaren loopt het aantal leerlingen dat naar de
bovenbouw van het vmbo gaat terug. In het schooljaar
2005-2006 gingen iets meer dan 110.000 leerlingen naar het
derde leerjaar van het vmbo. In 2010-2011 waren dat er
minder dan 95.000. Niet in alle leerwegen is de terugloop
even sterk. De gemengde leerweg trekt juist iets meer
leerlingen. Terugloop zien we vooral in de basisberoeps­
gerichte leerweg. Het aantal leerlingen dat naar die leerweg
gaat is tussen 2005 en 2010 met bijna 40 procent gedaald,
van ongeveer 31.000 naar iets meer dan 20.000 leerlingen.
De deelname aan de kaderberoepsgerichte leerweg en de
theoretische leerweg is in deze vijf jaar met ongeveer 3.000
leerlingen gedaald.

��

Ook de verhouding tussen de leerwegen is veranderd. In
2005 ging 28,4 procent van alle vmbo’ers naar de basisberoepsgerichte leerweg. In 2010 21,6 procent van alle
leerlingen. Verhoudingsgewijs is de instroom in de gemengde en de theoretische leerweg toegenomen.

Samenvatting

Figuur 7.

��.���

Veranderende instroom
in de sectoren
(cohort 2005-2010).

��.���

�.���

��������������
�.���

�.���
�.���

��.���
��.���

��.���

��.���

�.���
�.���

��.���

��.���
��.���

��.���

�

��.���

��������
��.���
���� & �������
�.���
��.���

��.���

��.���

��.���

��.���
��.���

��.���
�.���

��.���

��.���
��.���

15

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

��.���

����

����

����

����

����

����

��������

���� & �������

��������

��������

De instroom in de sectoren is tussen 2005 en 2010 eveneens
veranderd. Vanaf de introductie van de intersectorale
programma’s in 2007 volgen leerlingen in toenemende
mate deze programma’s.
In de sectoren is de instroom echter gedaald. De sectoren
Economie en Techniek zagen het aantal leerlingen in vijf jaar
tijd met een kleine 8.000 teruglopen. In de sector Zorg &
welzijn nam in deze periode het aantal leerlingen met 8.500
af. Vergeleken met deze ontwikkelingen is de deelname aan
de sector Landbouw relatief op peil gebleven met een daling
van ongeveer 1.800 leerlingen. Tussen 2007 en 2010 is de
instroom in de intersectorale programma’s meer dan
verdubbeld. Omdat de terugloop niet even groot is in de

��������������

vier sectoren, is tussen de sectoren de deelnameverhouding
veranderd. Het aandeel van de sectoren Economie, Techniek
en Zorg & welzijn is gedaald van rond de 30 procent per
sector in 2005 naar 22 tot 24 procent in 2010. Het aandeel
van de sector Landbouw is ongeveer gelijk gebleven (11
procent van alle leerlingen).

��������
��������

16

Doorstroomatlas vmbo

tweede jaar bovenbouw vmbo

Tabel 1.
Doorstroom naar klas 4,
blijven zitten in leerjaar 3
vmbo en uitval
(cohort 2007).

Figuur 8.

blijven ziten in leerjaar 3 vmbo
instroom
leerweg vmbo 3

naar leerjaar 4 vmbo

uit
vmbo

bb

kb

gl

tl

bb

kb

gl

tl

aantal

%

%

%

%

%

%

%

%

%

bb

25.278

6,1

4,0

0,3

0,0

0,1

83,5

6,0

0,0

0,0

kb

28.268

2,4

0,4

2,8

0,0

0,1

6,0

87,7

0,4

0,2

gl

14.731

1,2

0,0

1,0

3,2

0,4

0,1

1,6

52,5

40,1

tl

33.373

2,1

0,1

1,4

0,3

6,3

0,1

0,5

1,2

88,2

totaal

101.650

3,0

1,1

1,5

0,6

2,2

22,5

26,3

8,1

34,8

�,��

Studiesucces: behaald
diploma na twee of drie jaar
(cohort 2007).

��

�,��

��
��

��,��

��

���� �������, ���� �������� �� �������� �
���� �������, ���� �������� �� �������� �

��,��

G��� U����� ���� �
G��� U����� ���� �
��
��

��,��

��

�,��

��

Studiesucces in het vmbo
Gevolgde routes in de bovenbouw
In het vierde leerjaar doen leerlingen examen. De meeste
leerlingen, 91,7 procent, gaan zonder te blijven zitten naar
het vierde leerjaar, 5,4 procent doet het derde leerjaar
opnieuw en 3 procent verlaat na het derde leerjaar het
vmbo. Verreweg de meeste leerlingen gaan in leerjaar 4 in
dezelfde leerweg en dezelfde sector door. Een uitzondering
zijn de leerlingen in de gemengde leerweg. Bijna de helft
van deze leerlingen stapt in leerjaar 4 over naar de theoretische leerweg. In het derde leerjaar bereiden veel leerlingen
in de gemengde leerweg zich al voor op de overstap naar de
theoretische leerweg. Naast een beroepsgericht vak, volgen
ze zes in plaats van vijf theoretische vakken. In de theoretische leerweg moet je namelijk tenminste in zes theoretische
vakken examen doen.

Het percentage leerlingen dat zonder te blijven zitten
doorstroomt naar het vierde leerjaar is in alle leerwegen
ongeveer gelijk. Het loopt uiteen van 89,5 procent in
de basisberoepsgerichte leerweg tot 94,3 procent in
de gemengde leerweg. De uitval is het hoogst in de
basisberoepsgerichte leerweg (6,1 procent). Het percentage
zittenblijvers is het hoogst in de theoretische leerweg
(8,1 procent).

Naar een succesvolle afronding van het vmbo
Iets meer dan 90 procent van de leerlingen haalt het
vmbo-diploma, de meesten in twee jaar en meestal ook in
de leerweg waarin ze zijn gestart, of in een leerweg op een
hoger niveau. Leerlingen die in de gemengde leerweg
beginnen vormen een uitzondering. Bijna de helft van hen
haalt het diploma van de theoretische leerweg.

Samenvatting

diploma leerweg

Tabel 2.
Studiesucces: behaald
diploma en uitval
onderscheiden naar
leerwegen (cohort 2007).

bb

kb

géén diploma
gl

tl

uitstroom
na leerjaar 3

uitstroom
na leerjaar 4

aantal

%

%

%

%

%

%

bb

25.353

77,9

6,1

0,0

0,1

6,1

9,8

kb

28.277

6,0

85,3

0,4

0,4

2,3

5,6

gl

14.766

0,1

2,7

52,0

40,6

1,3

3,4

tl

33.663

0,1

1,8

1,3

89,4

2,6

4,8

totaal

102.059

21,1

26,1

8,1

35,5

3,2

6,1

Figuur 9.

���

Leerlingen die zonder
diploma het vmbo verlaten
(cohort 2004 tot 2007).

���

17

������
��
��

���

��
���

��

��

��

����
��

����
��

Van de leerlingen die zijn ingestroomd in de basisberoepsgerichte leerweg haalt 84,1 procent het diploma van de
eigen leerweg of van de leerweg op een hoger niveau.
Van de leerlingen die zijn ingestroomd in de kaderberoepsgerichte leerweg haalt 86,1 procent het diploma van de
eigen leerweg of van de leerweg op een hoger niveau.
De percentages voor de gemengde en de theoretische
leerweg zijn respectievelijk 92,6 en 89,4 procent. Niet alle
vmbo’ers lukt het om het vmbo-diploma te halen binnen
de cursusduur. Na het derde leerjaar verlaat 3,2 procent
het vmbo zonder diploma. Daar komt in het vierde leerjaar
6,1 procent bij. Een deel van hen sluit het vmbo af met
certificaten. De meeste vmbo’ers zonder diploma gaan door
naar het mbo. Ook zonder vmbo-diploma hebben ze daar
de mogelijkheid een startkwalificatie te halen; een mbodiploma op niveau 2.

��

����
��

����

������

De gemengde leerweg heeft het laagste percentage
leerlingen dat zonder diploma het vmbo verlaat, namelijk
4,7 procent. Van de basisberoepsgerichte leerweg verlaat
ongeveer 15,9 procent zonder diploma het vmbo.
Vergeleken met een aantal jaren geleden is dat percentage
gedaald. Van de leerlingen die in 2004 in het derde leerjaar
zijn gestart, verliet nog ruim 20 procent het vmbo zonder
diploma. Er zijn ook andere positieve ontwikkelingen in de
basisberoepsgerichte leerweg. Zo sluit 6,1 procent van de
instromers in de basisberoepsgerichte leerweg het vmbo af
met een diploma van de kaderberoepsgerichte leerweg.
En in vier jaar tijd (tussen 2004 en 2007) is het percentage
leerlingen dat de basisberoepsgerichte leerweg zonder
diploma verlaat met ongeveer een kwart gedaald.

18

Doorstroomatlas vmbo

Geen doorstroom
���

Figuur 10.
De vervolgopleiding na
het vmbo (cohort 2007).

��

��

Doorstroom naar h

����
������

Doorstroom naar m

������ ������: ���.���

���

Tabel 3.

doorstroom naar vervolgonderwijs

Doorstroom naar mbo en
havo onderscheiden naar
leerwegen (cohort 2004
en 2007).
De percentages tellen per rij
op tot 100 voor cohort 2004
en cohort 2007.

cohort 2004

cohort 2007

2004

uitval

mbo

havo 4

2007

uitval

mbo

aantal

%

%

%

aantal

%

%

havo 4
%

bb

30.705

9,2

90,7

0,02

25.302

6,2

93,7

0,0

kb

27.665

4,8

95,1

0,14

28.250

3,9

95,9

0,2

gl

12.640

3,4

86,5

10,0

14.758

3,0

84,7

12,3

tl

34.766

4,9

78,6

16,4

33.611

4,9

75,8

19,2

totaal

105.776

6,0

87,4

6,6

101.921

4,7

87,1

8,2

Doorstroom naar het mbo en het havo
De meeste vmbo’ers (ongeveer 90 procent) stromen
door naar het mbo. Van de leerlingen uit de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg stroomt
93,7 tot 95,9 procent door naar het mbo. Bij leerlingen uit
de gemengde en de theoretische leerweg liggen de percentages iets lager (84,7 en 75,8 procent). Dat komt doordat een
deel van de leerlingen in deze leerwegen naar het havo gaat.
Uit de gemengde leerweg gaat 12,3 procent naar het havo.
Uit de theoretische leerweg 19,2 procent. De belangstelling
van vmbo’ers voor het havo is de laatste jaren toegenomen.

Het percentage leerlingen dat na het vmbo het door de
overheid betaalde onderwijs verlaat is het hoogst voor
leerlingen uit de basisberoepsgerichte leerweg. Wel is het
aantal uitvallers uit de basisberoepsgerichte leerweg tussen
2004 en 2007 gedaald. In 2007 is deze uitval 6,2 procent.
Drie jaar daarvoor, in 2004, viel nog 9,2 procent uit.
Procentueel gezien is dus het aandeel leerlingen uit de
basisberoepsgerichte leerweg dat zonder vmbo-diploma
het onderwijs verlaat en ongediplomeerd doorstroomt naar
het mbo met ongeveer een derde afgenomen.

Ongeveer 5 procent van de leerlingen verlaat na het vmbo
het onderwijs. Een deel van deze leerlingen volgt wel een
studie, maar niet op een door de overheid bekostigde
school. Ze gaan bijvoorbeeld naar een bedrijfsschool,
naar een private school, zoals het Instituut Schoevers,
of ze volgen een opleiding in de krijgsmacht of bij de politie.

Naar het mbo: Doorgaan in dezelfde richting
of toch een andere opleiding?
Vmbo’ers die naar het mbo gaan moeten een sector en een
leerweg kiezen. Het opleidingsniveau waarop de leerling
begint in het mbo hangt in principe samen met de gevolgde
leerweg op het vmbo.

���
���

���

���

���

���

Samenvatting

���
19

���

���������� ���� ���-��������
���������� ���� �����������������

����������
��������������
���������������������
�� ��� �� �� ���

De vervolgopleiding op
het mbo (cohort 2007).

���

���

���

Figuur 11.

������ �
���
������ �
���

���

����
���
����
���
����
����

��
���

���

���� ��

��

����

���

�������
���

���

���

���

���

��������
������
�
& ������
������
�
��������
������ �
���� & �������
������ �
��������

����

���
���

���
���

���������� ���� �����������������
���������� ���� ���-��������

��

��
���
���

���
���

������ �
������ �
��������
������
�
&
������
������ �
��������
���� & �������
��������

�������� �� ����-��������
����������
����������
���� ���� ���-��������
�������
��������
����-�������
&
������
��������

L�������
����
��
Z���&�������
����

���T�������
��� ����

���

���� & �������
��������

E�������&������
���

���
���

���

���������� ���� ���-��������
�������� �� ����-�������� ���������� ��������
��
& ������
�������
��������
����-�������
���� & �������
���

���
���

��������

�������� L�������
�� ����-�������� ����������
����-�������
Z���&�������

�������
����-�������

�������
T�������

���E�������&������
���

���

���

de kaderberoepsgerichte, de gemengde of de theoretische
In de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) van het mbo
leerweg van het vmbo hebben. Ruim 60 procent van alle
werken leerlingen vier dagen bij een werkgever en gaan ze
vmbo’ers start hun mbo-opleiding op niveau 3 of 4. Dat
gemiddeld een dag per week naar school. Zo’n 13 procent
zijn voornamelijk leerlingen uit de kaderberoepsgerichte
van de vmbo’ers die in 2007 naar het derde leerjaar van
�������� �� ����-�������� ����������
leerweg, de gemengde leerweg en de theoretische leerweg.
het vmbo zijn gegaan, koos daarna voor de bbl. De overige
Kaderberoepsgerichte
leerlingen gaan wat vaker naar niveau
87 procent stroomt door naar de beroepsopleidende
�������
����-�������
3, ����-�������
leerlingen uit de theoretische en gemengde leerweg vaker
leerweg (bol). Afgezien van de stageperiodes, zitten die
naar niveau 4.
leerlingen het grootste deel van de week op school.
�������
Er gaan relatief weinig leerlingen���
naar niveau 1 van het mbo.
Vooral leerlingen uit de basisberoepsgerichte leerweg die
���niveau 1.
geen vmbo-diploma hebben gehaald, beginnen op
Ongeveer een derde van de vmbo’ers die naar het mbo gaan
begint op niveau 2. Dat zijn vooral leerlingen met een
diploma van de basisberoepsgerichte leerweg. Tevens
beginnen bijna alle leerlingen die een bbl-opleiding
Techniek kiezen op niveau 2, ook als ze een diploma van

���

20

Doorstroomatlas vmbo

Figuur 12.

�������� & ������������ /
������� & ������������

Het gekozen profiel op
het havo (cohort 2007).

������ & �������� /
���������� & ��������

���

NTG-profiel

ECM-profie

���

De mbo-sector Economie & handel heeft de grootste
aantrekkingskracht op vmbo‘ers: 37 procent gaat naar
deze sector. De doorstroom naar Techniek en Zorg & welzijn
ligt rond de 30 procent. De sector met het kleinste aantal
instromers is Landbouw. Daar gaat 5 procent van de
leerlingen naartoe.
Van leerlingen die in het mbo een opleiding kiezen die in
het verlengde van hun vmbo-opleiding ligt, zeggen we dat
ze verwant doorstromen. Dat betekent dat ze in dezelfde
sector blijven. Leerlingen die in de overstap naar het
mbo van sector wisselen noemen we niet-verwante
doorstromers. Iets meer dan 60 procent van de leerlingen
uit de basisberoepsgerichte, de kaderberoepsgerichte en
de gemengde leerweg vervolgt hun mbo-opleiding in
dezelfde sector als in het vmbo. Ze stromen verwant door.
Bijna 40 procent stroomt niet-verwant door.

Deze leerlingen gaan in het mbo naar een andere sector
dan waarin ze in het vmbo een diploma hebben gehaald.

Naar het havo: Welk profiel kiezen vmbo’ers?
Van de vmbo-leerlingen die naar het havo gaan kiest bijna
een kwart een exact profiel, dat wil zeggen het profiel
Natuur & techniek of het profiel Gezondheid & techniek.
De meeste leerlingen, driekwart van de doorstromers,
kiezen het profiel Economie & maatschappij of het profiel
Cultuur & maatschappij.

Samenvatting

Figuur 13.

UIT MBO

Uitgestroomde leerlingen en
leerlingen die nog een
mbo-opleiding volgen
(cohort 2003).

IN MBO
TOTAAL: 88.764

���

In mbo
Uit mbo

���

Studiesucces in het mbo en het havo
De basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo bereidt voor
op mbo-opleidingen op niveau 2.De kaderberoepsgerichte
leerweg, de gemengde en de theoretische leerweg bereiden
voor op niveau 3 en 4 van het mbo. Leerlingen uit de
basisberoepsgerichte leerweg kunnen, als ze hun mbo-2
diploma hebben behaald, in het mbo doorstromen naar
niveau 3 of 4.

Niveaus van studiesucces op het mbo
De studieduur van mbo-opleidingen varieert van twee tot
vier jaar. De meeste opleidingen op niveau 2 duren twee
jaar. Op niveau 3 duren de meeste opleidingen drie jaar. En
op niveau 4 vooralsnog vier jaar. Veel leerlingen halen hun
mbo-diploma binnen de tijd die er voor staat. Maar dat lukt
niet iedereen. Een deel van de leerlingen verlaat het mbo
zonder diploma. En een deel zit na vijf of zes jaar na
instroom nog op het mbo. Van de vmbo’ers die in 2003

in het derde leerjaar van het vmbo zaten en in 2005 (of,
bij zittenblijven, in 2006) naar het mbo zijn gegaan, haalt
69,4 procent binnen zes jaar een diploma op tenminste
niveau 2 (tabel 4), gerekend vanaf 2003. Het percentage
gediplomeerden is het laagst bij leerlingen die in de
basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo beginnen. Het
percentage is het hoogst bij leerlingen uit de gemengde
leerweg.

21

22

Doorstroomatlas vmbo

hoogst behaalde mbo-diploma

Tabel 4.
Behaald mbo-diploma
van alle ingestroomde
vmbo-leerlingen
onderscheiden naar leerweg
in het vmbo (cohort 2003)

mbo
instroom

(nog) geen
diploma

niveau 1

niveau 2

niveau 3

aantal

%

%

%

%

%

bb

28.454

32,3

6,1

36,3

18,2

7,0

leerweg
vbmo
kb

24.258

27,6

1,8

17,1

21,4

32,1

gl

9.889

21,0

0,9

8,1

13,9

56,0

tl

30.773

25,8

1,1

7,8

11,6

53,7

totaal

93.374

27,7

2,8

18,9

16,4

34,1

opleidingsniveau na 5 of 6 jaar

Tabel 5.
Leerlingen nog in het mbo
5 tot 6 jaar na instroom
onder­scheiden naar
mbo-niveau (cohort 2003)

niveau 4

leerweg vmbo
bb

nog in mbo

niveau 1

niveau 2

niveau 3

%

%

%

%

niveau 4
%

26,9

0,5

6,2

11,1

9,2

kb

21,7

0,1

2,9

7,9

10,8

gl

16,6

0,1

1,3

4,6

10,6

tl

17,7

0,0

1,5

4,7

11,5

totaal

21,4

0,2

3,3

7,4

10,5

Halen leerlingen het mbo-diploma op een niveau dat
aansluit op de leerweg in het vmbo? Van de leerlingen uit
de basisberoepsgerichte leerweg heeft 36,3 procent het
diploma op niveau 2 gehaald en 25,2 het diploma op niveau
3 of 4 van het mbo (tabel 4). Die leerlingen doen het dus
boven verwachting goed. Van de leerlingen uit de basis­
beroepsgerichte leerweg volgt nog 26,5 procent een
mbo-opleiding op niveau 2 of hoger (tabel 5). Deze
leerlingen kunnen nog een diploma op niveau 2 of een
hoger niveau halen. Opgeteld halen heel wat leerlingen uit
de basisberoepsgerichte leerweg in het mbo een diploma
op een hoger niveau.
Van de leerlingen uit de overige leerwegen haalt 53,5 procent van de kaderberoepsgerichte leerweg en 69,9 procent
va de gemengde leerweg een mbo-diploma op niveau 3 of
4. Ook die percentages zullen uiteindelijk hoger worden

omdat een deel van deze leerlingen nog op het mbo zit.
De meesten in een opleiding op niveau 3 of 4.
Vijf of zes jaar na instroom op het mbo volgt 21,4 procent
van de leerlingen na nog een mbo-opleiding. De meesten
van hen volgen een opleiding op niveau 3 of 4, al dan niet na
eerst een diploma op niveau 2 te hebben gehaald. Het
uiteindelijke studiesucces van vmbo’ers in het mbo is dus
nog niet volledig in kaart te brengen. Evenals het percentage dat een diploma op niveau 2 haalt, zal ook het
percentage leerlingen dat het mbo met een diploma op
niveau 3 of 4 afsluit hoger uitkomen dan de percentages in
tabel 4.

Samenvatting

Figuur 14.
Verwante en niet-verwante
doorstroom van vmbo naar
mbo: hoogst behaalde mbodiploma in percentages
(cohort 2003).

���

23

����-�����
�������

���
��,�

���
��,�

��,� ��,�

���

��,�
��,�

��,�

��,�

���
��
���� �������

�,�
�,�
������ �

������ �

������ �

������ �

�������������
�������

����-�������

Figuur 15.

������� ����

Studiesucces op het havo
(cohort 2003).

������� ���
���� �������

���

���� �������
������� ���

������: �.���
������� ����

��

���

Studiesucces in verwante en niet-verwante
doorstroom naar het mbo
Maakt het voor studiesucces uit of een leerling verwant
of niet-verwant doorstroomt? Meer leerlingen die nietverwant doorstromen hebben (nog) geen startkwalificatie
gehaald. Dat betekent dat ze nog in het mbo zitten of
het onderwijs hebben verlaten.
In het algemeen gesproken halen leerlingen die verwant
doorstromen vaker een diploma op niveau 2 of hoger dan
de leerlingen die niet-verwant doorstromen. Soms is
het verschil klein (diploma op niveau 2) en soms groter
(diploma op niveau 3).

Studiesucces op het havo
Van de circa 9.000 leerlingen uit de gemengde en theoretische
leerweg die in 2003 in het derde leerjaar van het vmbo zaten
en in 2005 (of 2006, als ze de eerste keer niet slaagden of zijn
blijven zitten) naar de havo gaan haalt driekwart het diploma.
De meesten in twee jaar. Een deel van hen doet er drie jaar
over. Een klein aantal leerlingen haalt zelfs het vwo-diploma.
Bijna een kwart van de leerlingen die zijn overgestapt naar het
havo slaagt er niet in het havo succesvol af te ronden. Dat
betekent niet dat ze schooluitvaller zijn. De meesten van hen,
ongeveer driekwart, gaan naar het mbo, meestal naar een
opleiding op niveau 3 of 4.

24

Doorstroomatlas vmbo

Afkortingen
Avo
Bb/bb
bol
bbl
EC
E&H
Gl/gl
Havo
IS
Kb/kb
LB
Lw
Lwoo
Lwt
Mbo
TE
Tl/tl
Vmbo
Vo
Vwo
ZW / Z&W

algemeen voortgezet onderwijs
basisberoepsgerichte leerweg (vmbo)
beroepsopleidende leerweg (mbo)
beroepsbegeleidende leerweg (mbo)
sector Economie (vmbo)
sector Economie & handel (mbo)
gemengde leerweg (vmbo)
hoger algemeen voortgezet onderwijs
Intersectoraal (vmbo)
kaderberoepsgerichte leerweg (vmbo)
sector Landbouw (vmbo en mbo)
leerweg
leerwegondersteunend onderwijs
leerwerktraject
middelbaar beroepsonderwijs
sector Techniek (vmbo en mbo)
theoretische leerweg (vmbo)
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
voortgezet onderwijs
voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
sector Zorg & welzijn (vmbo en mbo)

Verklarende woordenlijst
Afdeling

Elk van de vier sectoren van het vmbo is onderverdeeld in afdelingen. Bijvoorbeeld
de afdeling Administratie in de sector Economie.

Allochtoon

Volgens de definitie van het CBS die gevolgd wordt door het ministerie van OCW
wordt een persoon tot de allochtonen gerekend als ten minste één ouder in het
buitenland is geboren.

Bovenbouw

De (laatste) fase van het voortgezet onderwijs waarin een keuze voor een afstudeerrichting wordt gemaakt. In het vmbo bestaat de bovenbouw uit het derde en
vierde leerjaar.

Cohort

In de Doorstroomatlas vmbo is een cohort de groep leerlingen die in hetzelfde
schooljaar uit de onderbouw van het vmbo of uit de onderbouw van een andere
schoolsoort in het voortgezet onderwijs naar het derde leerjaar van het vmbo is
gegaan. Cohort 2003 zijn alle leerlingen die in het schooljaar 2003-2004 van
de onderbouw naar leerjaar 3 van het vmbo zijn gegaan.

Havo-profielen

Een havo-profiel is een studierichting in de bovenbouw van het havo. Er zijn vier
hoofdrichtingen of profielen: natuur en techniek, natuur en gezondheid, economie
en maatschappij en cultuur en maatschappij.

Samenvatting

Intersectoraal

Brede, oriënterende opleidingen in het vmbo, opgezet om leerlingen te laten
kennismaken met verschillende sectoren.

Intrasectoraal

Intrasectorale programma’s zijn programma’s in de bovenbouw van het vmbo
waarin verschillende afdelingen van een sector samengaan. Bijvoorbeeld
Instalektro, waarin onderdelen van de afdeling Installatietechniek en de afdeling
Elektrotechniek in samenhang worden aangeboden.

Leerweg

Een leerweg is een onderwijsroute die een leerling volgt. Het vmbo kent vier
leerwegen basisberoepsgerichte leerweg, de kaderberoepsgerichte leerweg, de
gemengde leerweg en de theoretische leerweg. Het mbo heeft twee leerwegen:
beroepsbegeleidende leerweg (bbl) en de beroepsopleidende leerweg (bbl).

Lwoo

Leerwegondersteunend onderwijs. Onderwijs voor leerlingen in het vmbo dat
leerlingen extra ondersteuning geeft om het diploma te halen.

Niet-verwante doorstroom

Leerlingen die bij de overstap van vmbo naar mbo van sector wisselen.
Bijvoorbeeld een leerling uit de sector Economie van het vmbo die naar de sector
Techniek van het mbo doorstroomt.

Onderbouw

De eerste fase van het voortgezet onderwijs. In het vmbo beslaat de onderbouw
het eerste en tweede leerjaar.

Onderwijsnummer

Het onderwijsnummer is een uniek persoonsgebonden nummer, dat iedere leerling
krijgt die in Nederland door de overheid betaald onderwijs volgt.

Sector

Het vmbo kent vier sectoren (Economie, Techniek, Zorg & welzijn en Landbouw)
en intersectorale programma’s (zie bij Intersectoraal). Elke vmbo-sector kent
meerdere afdelingen. Het onderwijs in het mbo is in vier vergelijkbare sectoren
verdeeld, maar kent geen intersectorale programma’s.

Startkwalificatie

Een diploma van een mbo-opleiding op tenminste niveau 2 of het havo- of
vwo-diploma.

Studiesucces

Het behalen van het diploma van een bepaald niveau in relatie tot de studieduur.

Verwante doorstroom

Leerlingen die vanuit een vmbo-sector naar dezelfde sector in het mbo gaan.
Bijvoorbeeld van de sector Economie in het vmbo naar de sector Economie
& handel in het mbo.

25

26

Doorstroomatlas vmbo

Colofon
Deze atlas is in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
ontwikkeld door een onderzoeksteam van het Expertisecentrum Beroepsonderwijs (ecbo)
en het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA).
Het team bestaat uit:
Anneke Westerhuis en Jan Neuvel (ecbo)
Timo Huijgen en Christoph Meng (ROA)
Ontwerp en opmaak
VormVijf, Den Haag
Bijdrage vormgeving: Mariëlle Retz (ROA)
Drukwerk
Vijfkeerblauw
De onderwijsnummergegevens zijn geleverd door Dienst Uitvoering Onderwijs
Informatieproducten.

Deze brochure is een uitgave van:
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Postbus 16375 | 2500 BJ Den Haag
Oplage 1.500 exemplaren
ISBN 978-90-5910-157-9
juni 2012