Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 524

Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie

Nr. 65

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2010
Tijdens het notaoverleg van 15 april 2009 (kamerstuk 31 524, nr. 16) heb ik
aan uw Kamer toegezegd te zullen bezien of maatregelen nodig zijn in
verband met het naar elkaar toegroeien van de beroepsopleidende
leerweg (bol) en beroepsbegeleidende leerweg (bbl). Vervolgens heb ik
tijdens het algemeen overleg over de beroepspraktijkvorming (bpv) van
9 december 2009 de toezegging gedaan uw Kamer voor 1 april 2010 te
berichten omtrent de uitkomst van het overleg met de MBO Raad over
een inrichtingsnorm voor begeleide onderwijsuren in de bbl. Met deze
brief geef ik invulling aan beide toezeggingen.
Naar elkaar toegroeien van school en stage bij bol en bbl
Allereerst volgt uit het ITS-rapport «Tijd voor bpv en andere onderwijsactiviteiten» dat ik op 1 oktober 2009 aan uw Kamer heb gezonden geenszins
dat bol- en bbl-trajecten qua omvang van de schoolcomponent en
stagecomponent naar elkaar toegroeien. Daarnaast heeft de huidige
economische crisis nog eens duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is dat
het onderwijsaanbod van mbo-instellingen kan meebewegen met
schommelingen op de arbeidsmarkt. Het complementaire karakter van de
bbl en bol, met inbegrip van de flexibiliteit die de wetgever thans aan
mbo-instellingen biedt ten aanzien van de omvang van de bpv tijdens een
bol- (minimaal 20 procent en maximaal 59 procent van de studieduur) en
een bbl-traject (minimaal 60 procent van de studieduur), dient dan ook
behouden te blijven. Vooralsnog ben ik dan ook niet voornemens om
nadere maatregelen te treffen om het onderscheid tussen bol en bbl
verder aan te scherpen.
Uitkomst overleg MBO Raad
Op basis van de gesprekken met de MBO Raad stel ik vast dat de eerder
door mij overwogen minimumnorm van 300 klokuren niet voor alle
bbl-opleidingen goed handhaafbaar is. Dit komt met name door de grote

kst-31524-65
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 524, nr. 65

1

diversiteit in de bbl-opleidingen: zowel het karakter van de onderwijsactiviteiten als de samenstelling van de studentenpopulaties kenmerken zich
door een grote variëteit. Daarnaast zou onder deze nieuwe inrichtingsnorm een zeer breed palet aan onderwijsactiviteiten kunnen worden
geschaard. Kortom: de definitie is niet scherp genoeg. Een minimumnorm
die weliswaar een lager urental op jaarbasis voorschrijft, maar wel
gepaard gaat met een aanscherping van de inhoud van de onderwijsactiviteiten, heeft derhalve mijn voorkeur. De omvang en inhoud van
begeleide onderwijstijd vormen in onderlinge samenhang een zeer
belangrijk aspect van de kwaliteit van de beroepsopleiding.
Een stevige en strak gedefinieerde «schoolse» component van 240
instructie-uren per jaar (ofwel gemiddeld 6 klokuren per week) acht ik
nodig. Hiermee zal worden voorzien in een meer evenwichtige wisselwerking tussen het schoolse leren en het praktijkleren in alle studiejaren.
Alle onder deze norm vallende onderwijsactiviteiten moeten voldoen aan
de reeds in de wet neergelegde eisen ten aanzien van een in instellingstijd
verzorgd onderwijsprogramma (IIVO). In concreto houdt dit in dat het
dient te gaan om geprogrammeerde en geplande onderwijsactiviteiten die
gericht zijn op het bereiken van de onderwijs- en vormingsdoelen van de
opleiding. De deelname van de student daaraan dient te geschieden onder
verantwoordelijkheid en toezicht van het bevoegd gezag.
Als additionele eis zal gaan gelden dat de bpv niet mag worden meegerekend als activiteit voor deze urennorm. Hiermee verwacht ik een
adequaat antwoord te kunnen bieden op actuele signalen van oneigenlijk
gebruik, ziende op door het rijk bekostigde trajecten waarbij mogelijk
geen of nauwelijks een onderwijsinspanning wordt geleverd door de
daarvoor verantwoordelijke mbo-instelling. Op dit moment wordt een
adequaat optreden tegen dergelijke vormen van oneigenlijk gebruik
bemoeilijkt doordat de huidige wettelijke urennorm toestaat dat in
bbl-trajecten de onderwijstijd in zijn geheel wordt opgevuld met bpv.
Tevens zal door de mbo-instellingen gedurende deze 240 instructie-uren
de actieve betrokkenheid van een bevoegd docent moeten worden
geborgd. Dit laatste zal ervoor zorgen dat de onder deze norm vallende
onderwijsactiviteiten voortaan het gewenste realiteitsgehalte krijgen.
Intussen zijn de leden van de MBO Raad uit eigener beweging een
gedragscode overeengekomen die onder andere voorschrijft dat alle
bbl-studenten minimaal 120 klokuren aan onderwijstijd (IIVO), exclusief de
tijdbesteding aan de bpv, op jaarbasis dienen te krijgen.
De gedragscode zal gepaard gaan met de instelling van een commissie
die gaat oordelen over door partijen ingebrachte casuïstiek omtrent een
eventuele niet- naleving van voornoemde 120 urennorm. De uitspraken
van deze commissie zullen vervolgens door de MBO Raad openbaar
worden gemaakt zodat belanghebbenden hiervan kunnen kennisnemen.
Voor de Onderwijsinspectie kan dit aanleiding vormen voor een gericht
onderzoek naar de kwaliteit van de onderwijstijd die in de desbetreffende
opleiding wordt geboden.
Het is goed dat de sector voornemens is met deze gedragscode paal en
perk te stellen aan bbl-trajecten waarbij het evident ontbreekt aan een
substantiële onderwijsinspanning van de desbetreffende mbo-instelling.
Ik deel de verwachting van de MBO Raad dat met deze gedragscode een
eerste stap wordt gezet naar een betere kwaliteitsborging van de
bekostigde bbl-trajecten.
Ik houd echter vast aan mijn voornemen tot invoering van een 240 instructie-urennorm, inclusief voornoemde aanscherping van de inhoud van de
onderwijsactiviteiten. Deze aanscherping zal borgen dat de educatieve
waarde die mbo-instellingen – qua vakkennis en algemene vorming – in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 524, nr. 65

2

alle bbl-trajecten bieden, voldoende substantieel van omvang en
kwaliteitsniveau is. Het langs deze weg inzetten op meer gedegenheid van
de bbl-opleidingen door mbo-instellingen zal het vertrouwen van de
afnemers van het mbo (studenten, ouders, bedrijfsleven) positief
beïnvloeden.
Deze aanscherping wordt nader uitgewerkt in het wetsvoorstel modernisering bekostiging beroepsonderwijs dat naar ik verwacht, aan het einde
van deze zomer aan uw Kamer kan worden aangeboden. Voor de
tussenliggende periode zal voornoemde gedragscode voor die
bbl-opleidingen waarbij de onderwijsprestatie nog niet voldoet, in elk
geval een opmaat bieden naar de toekomstige 240 instructie-urennorm.
Ten slotte wil ik u alvast erop attenderen dat de uitkomsten van het
onderzoek naar de effectiviteit van de thans geldende 850 urennorm voor
de bol1 dat vorige maand is gestart, aanleiding zouden kunnen geven tot
een verduidelijking én/of een verbetering van de handhaafbaarheid van de
850 urennorm.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

1

Tijdens het algemeen overleg van 10 februari
jl. heb ik bij uw Kamer aangekondigd een
onderzoek te zullen uitvoeren naar de
effectiviteit van de 850 urennorm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 524, nr. 65

3