Routekaart voor de afhandeling van
meldingen van geneesmiddelentekorten
Versie 9 maart 2017, aangepast n.a.v. commentaren ontvangen vanuit de Werkgroep
Geneesmiddelentekorten na 14 februari 2017

Inhoud
1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 2

2.

Soorten meldingen en vervolgacties ................................................................................................. 3

3.

Mogelijke alternatieven ................................................................................................................... 4

4.

De oplossing en het vervolg.............................................................................................................. 7
4.1 Communicatie ................................................................................................................................ 8
4.1.1.
Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame stof
en vergelijkbare sterkte en farmaceutische vorm ............................................................................. 8
4.1.2
Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame stof,
maar deze heeft geen vergelijkbare sterkte en/of farmaceutische vorm, of het alternatieve
geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame stof en vergelijkbare sterkte en
farmaceutische vorm maar het is een geneesmiddel waarbij substitutie extra aandacht vraagt ....... 9
4.1.3
stof

Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met een andere werkzame
10

4.1.4.
Het alternatieve geneesmiddel is niet een in Nederland geregistreerd geneesmiddel. Dit is
dan op basis van art 3.17 of een (doorgeleverde) apotheek bereiding. ........................................... 10
4.1.5.
Er wordt ingegrepen in de behandeling (specifieke doelgroep, minder hoog dosering, voor
kortere periode afleveren aan een patiënt). ................................................................................... 11

5.

4.2

Vergoeding ............................................................................................................................. 11

4.3

Afronding ............................................................................................................................... 11

Samenstelling van het Operationele Team ..................................................................................... 11

1

1. Inleiding
Bij het Meldpunt Geneesmiddelentekorten en –defecten1 van het College ter Beoordeling van
Geneesmiddelen (CBG) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) (verder genoemd: het Meldpunt)
kunnen handelsvergunninghouders melden dat:

a)

Een geneesmiddel voor het eerst of opnieuw in de handel wordt gebracht. Deze verplichting
geldt niet voor parallelhandelsvergunningen.

b)

De handel van een geneesmiddel wordt stopgezet of onderbroken (inclusief een mogelijk tekort).
Deze verplichting geldt niet voor parallelhandelsvergunningen.
Hierbij geldt de volgende definitie: “Als een handelsvergunninghouder de handel van een
geneesmiddel tijdelijk stop zet maar er is nog voldoende voorraad van het eigen product op de
markt, bij groothandels en apotheken zodat de onderbreking niet tot een tekort leidt, dan hoeft
dat niet gemeld te worden.“
Uit deze definitie volgt automatisch dat een definitieve stopzetting van de handel in een
geneesmiddel altijd gemeld moet worden.
Dit is een melding volgens art. 49.7 van de Geneesmiddelenwet.

c)

Een kwaliteitsdefect bestaat bij een geneesmiddel.
Als een kwaliteitsdefect resulteert in een tekort, dan meldt de handelsvergunninghouder dat
ook. In het formulier wordt de melder automatisch doorgeleid naar de vragen die ook worden
gesteld na een melding onder (b).

d)

Een mogelijk tekort ontstaat, omdat een geneesmiddel in kleinere hoeveelheden of in
onvoldoende mate in de handel is of wordt gebracht. Dat is geen melding volgens art 49.7 van de
Geneesmiddelenwet, maar wel relevante informatie om tekorten van geneesmiddelen te kunnen
voorkomen. Tevens heeft een firma op basis van art. 49, lid 9 van de Geneesmiddelenwet een
zorgplicht om voldoende voorraad van een geneesmiddel beschikbaar te hebben om in de
behoeften van patiënten te kunnen voorzien.

In de Werkgroep Geneesmiddelentekorten is geconcludeerd handelsvergunninghouders verplicht zijn
om te melden als er een tekort is. Binnen deze verplichting uit de Geneesmiddelenwet is het Meldpunt
ingericht. Apotheken en groothandels kunnen een signaal afgeven dat bij de handelsvergunninghouder
1

www.meldpuntgeneesmiddelentekortendefecten.nl

2

terecht komt. Als er daadwerkelijk een tekort is, dan meldt de handelsvergunninghouder dit vervolgens
bij het Meldpunt. Het Meldpunt is dus geen loket waar apothekers en groothandels een tekort melden.

2. Soorten meldingen en vervolgacties
In deze routekaart wordt alleen beschreven wat er gebeurt met een melding dat de handel in een
geneesmiddel wordt stopgezet of onderbroken, of als een geneesmiddel tijdelijk in kleinere
hoeveelheden of in onvoldoende mate in de handel wordt gebracht; dit zijn de meldingen hierboven
beschreven onder (b) en (d). De routekaart beschrijft niet wat er gebeurt met een melding van het type
(a) of (c) waarbij geen tekort wordt verwacht.

Na ontvangst van een melding type (b) of (d) beoordelen CBG/IGZ of er een tekort zal ontstaan.
Bij de beoordeling of er een tekort ontstaat, hanteren CBG/IGZ de volgende criteria, die ook worden
gehanteerd bij de intrekking van een handelsvergunning:2
•

Zijn er op dat moment voldoende andere geneesmiddelen geregistreerd en beschikbaar met
dezelfde werkzame stof, sterkte en farmaceutische vorm die zijn goedgekeurd voor dezelfde
indicatie? Hierbij wordt gekeken naar marktaandeel: bij een kleiner marktaandeel is de kans
groter dat andere firma’s het tekort kunnen opvangen.

De handelsvergunninghouder kan bij zijn melding zelf een inschatting maken of er voldoende
alternatieven zijn.
•

Als het antwoord ‘ja’ is, dan wordt dit niet gedefinieerd als een tekort, maar als een melding. Er
is een vergelijkbare situatie als bij generieke substitutie. De melding wordt vastgelegd maar het
Meldpunt onderneemt geen verdere actie en communiceert hier niet over. Het is de
verantwoordelijkheid van de handelsvergunninghouder om hierover te communiceren met zijn
klanten, apothekers en evt. zorgverzekeraars waarmee een afspraak is gemaakt. De
aandachtspunten voor de communicatie die zijn vermeld in hoofdstuk 4.1.1 moeten dan ook
worden meegenomen.
Op het moment dat het Meldpunt van meerdere handelsvergunninghouders dergelijke

2

http://www.cbg-meb.nl/mensen/voorhandelsvergunninghouders/documenten/formulieren/2015/01/01/aanvraag-intrekking-handelsvergunning-opverzoek-handelsvergunninghouder

3

meldingen voor vergelijkbare geneesmiddelen ontvangt, dan ondernemen CBG/IGZ wel actie.
Het Meldpunt heeft hiervoor een duidelijke signaalfunctie.
Mocht het Meldpunt onterecht dergelijke meldingen ontvangen van een firma (dus de firma
stelt dat er voldoende alternatieven zijn, maar dat blijkt in de praktijk niet het geval te zijn), dan
zullen CBG/IGZ met de firma in overleg treden.
•

Als het antwoord ‘nee’ of ‘onbekend’ is, dan is er sprake van een mogelijk tekort. Vervolgens
moet beoordeeld worden of het een kritisch geneesmiddel is. Hierbij worden ook de criteria
gehanteerd die zijn opgesteld door de European Medicines Agency3 voor het beoordelen of een
geneesmiddel kritisch is in geval van GMP-problemen of een kwaliteitsdefect. Er wordt dan o.a.
gekeken of het geneesmiddel onderdeel is van de behandeling van een ziekte die
levensbedreigend of irreversibel progressief is , of dat de patiënt schade oploopt als de
behandeling wordt stopgezet. Maar CBG/IGZ beoordelen ook of het een geneesmiddel is dat
lastiger vervangbaar is , en overleggen hiertoe met artsen en apothekers in de praktijk in hun
netwerk. Dit is een vergelijkbare beoordeling als het CBG nu hanteert bij de intrekking van een
handelsvergunning waarvan het CBG van mening is dat het patiëntbelang in het geding is4. Het
CBG deed deze beoordeling tot eind 2016 veelal pas op het moment dat een firma een verzoek
tot intrekking van de handelsvergunning indient, maar sinds de introductie van het Meldpunt zal
het CBG deze beoordeling reeds doen op het moment dat de firma meldt de handel in het
geneesmiddel te stoppen.

3. Mogelijke alternatieven
Nadat is geconcludeerd dat er sprake is van een tekort en dat het een kritisch geneesmiddel betreft,
wordt gezocht naar alternatieven.
Afhankelijk van de omvang en duur van het tekort, wordt het onderstaande in deze of afwijkende
volgorde doorlopen. Er wordt altijd eerst gekeken of er een alternatief is geregistreerd in Nederland.
Mogelijke andere oplossingen worden soms ook in parallel onderzocht.
Het kan ook zijn dat verschillende oplossingen elkaar in de tijd opvolgen: er is dan sprake van een
tussenoplossing.

3

EMA/314762/2013, Criteria for classification of critical medicinal products, Shortages due to GMP noncompliance/quality defects, zie
http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Other/2014/01/WC500159381.pdf
4
http://www.cbg-meb.nl/mensen/voor-handelsvergunninghouders/inhoud/na-verleninghandelsvergunning/intrekking-van-een-handelsvergunning-na-afweging-patientenbelang

4

Bij een aantal acties is Europese afstemming nodig, maar dit is niet per actie apart vermeld.

Hieronder volgt de lijst van mogelijke alternatieven en acties die door het Meldpunt worden uitgevoerd.
1. Als er een alternatief is geregistreerd in Nederland dat dezelfde werkzame stof bevat:
o

Inzicht in marktaandeel: informatie wordt verzameld door het CBG bij de Stichting
Farmaceutische Kengetallen (SFK) voor zover het extramurale geneesmiddelen betreft.
Voor intramurale geneesmiddelen is geen goede database beschikbaar om snel inzicht te
krijgen in het marktaandeel, dan wordt geprobeerd via de handelsvergunninghouder
deze informatie te verkrijgen.

o

Kan die andere firma dan opschalen? Hiervoor is overleg met de andere
handelsvergunninghouder nodig. Indien die andere handelsvergunninghouder eisen stelt
aan de opschaling, dan wordt contact gezocht met VWS.

o

Als het product is geregistreerd via een centrale procedure, een wederzijdse
erkenningsprocedure of een decentrale procedure (er is dus een identiek product in een
andere lidstaat), dan met de handelsvergunninghouder de mogelijkheid van herverdeling
van voorraden op Europees niveau bekijken. Als dit mogelijk is, dan is een Tijdelijk
Afwijkende Verpakking een oplossing.

o

Als het product is geregistreerd via een nationale procedure en de firma kan aantonen
dat een buitenlandse product identiek is, dan met de handelsvergunninghouder de
mogelijkheid van herverdeling van voorraden op Europees niveau bekijken. Als dit
mogelijk is, dan is een Tijdelijk Afwijkende Verpakking een oplossing.

Als er binnen de onder (1) genoemde mogelijkheden geen oplossing wordt gevonden, dan wordt er
gezocht naar andere alternatieven. De handelsvergunninghouder zelf wordt ook gevraagd deze
mogelijkheden te onderzoeken, en afhankelijk van de input die CBG/IGZ krijgen van de
handelsvergunninghouder zelf, besluiten CBG/IGZ of een vraag breed wordt uitgezet binnen het
Operationele Team onder de leden die handelsvergunninghouders en groothandels vertegenwoordigen.
Op die manier kunnen meerdere firma’s naar mogelijkheden zoeken en met een voorstel komen. De
vertrouwelijkheid op dit moment is een aandachtspunt. Soms dreigt een tekort van een geneesmiddel,
en is het de vraag of dit breed bekend maken niet tot teveel onrust leidt en hamsteren tot gevolg heeft.
Deze afweging zullen CBG/IGZ iedere keer maken.

5

2. Als er een alternatief is geregistreerd in de EU
o

Als in het buitenland een vergelijkbaar (maar niet identiek product) is geregistreerd: de
mogelijkheid van parallelhandelsvergunning, wederzijdse erkenningsprocedure en
handelsvergunning op basis van artikel 52 Geneesmiddelenwet onderzoeken. Hier ook
de mogelijkheid van een Tijdelijk Afwijkende Verpakking meenemen zodra het product is
geregistreerd.

o

Mogelijkheid van art 3.17 Regeling Geneesmiddelenwet onderzoeken.

De vergunninghouder van het geneesmiddel waarvoor een tekort is, kan hier mogelijk een rol
spelen.
3. Als er een alternatief is geregistreerd buiten de EU, of als er een niet-geregistreerd geneesmiddel
in de EU is:
o

Mogelijkheid van art 3.17 Regeling Geneesmiddelenwet onderzoeken.

o

Mogelijkheid van doorgeleverde bereiding onderzoeken.

4. Mogelijkheid om in de bestaande handelsvergunning wijzigingen aan te brengen, bv. een nieuwe
fabricage site of een andere verpakking versneld goedkeuren.
5. In uiterste nood kan ook ingegrepen worden door beperkingen in de aflevering aan of
behandeling van de patiënt (bv. alleen specifieke patiëntengroepen behandelen, minder hoog
doseren, uitstel van behandeling voor bepaalde patiëntengroepen, niet-medicamenteuze
behandeling, voor een kortere periode aan de patiënt afleveren). Voor al deze oplossingen zullen
CBG/IGZ duidelijke communicatie naar voorschrijvers, patiëntenorganisaties, apotheken en/of
groothandels verzorgen, waarbij afhankelijk van de mogelijke oplossingen deze partijen en de
handelsvergunninghouder ook betrokken zijn in het besluit wat de beste oplossing is.
6. Herverdeling van voorraden tussen apotheken en groothandels. Dit is wettelijk niet toegestaan
en daarom alleen in uiterste nood een oplossing. Bij deze oplossing zullen CBG/IGZ een
duidelijke communicatie naar apotheken en groothandels verzorgen.

6

4. De oplossing en het vervolg
Als er nog geen oplossing bekend is, maar het is al wel bekend dat er sprake zal zijn van een grote
impact, dan worden zorgverzekeraars, groothandels, apotheken, voorschrijvers en
patiëntenverenigingen ook al geïnformeerd. Dit moet dan wel onder embargo, om onrust en hamsteren
van voorraden te voorkomen.

Voor het vervolgtraject wordt er een onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten oplossingen:
a. Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame stof en
vergelijkbare sterkte en farmaceutische vorm. Deze situatie is vergelijkbaar met generieke
substitutie.
b. Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame stof, maar deze
heeft geen vergelijkbare sterkte en/of farmaceutische vorm, of
het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame stof en
vergelijkbare sterkte en farmaceutische vorm maar het is een geneesmiddel waarbij substitutie extra
aandacht vraagt.
c. Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met een andere werkzame stof.
d. Het alternatieve geneesmiddel is niet een in Nederland geregistreerd geneesmiddel. Dit is dan op
basis van art 3.17 Regeling Geneesmiddelenwet of een (doorgeleverde) apotheek bereiding.
Het verdient de voorkeur dat dergelijk middelen door de leverancier worden aangemeld voor de
G-Standaard. Hierdoor zijn medicatiebewaking en declaraties/vergoeding gewaarborgd.
e. Er wordt ingegrepen in de behandeling (specifieke doelgroep, minder hoge dosering, uitstel van
behandeling, niet-medicamenteuze behandeling, voor kortere periode afleveren aan een patiënt).

Ter verduidelijking: Bij de oplossing ‘Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd’ wordt
bedoeld een gewone handelsvergunning, een parallelhandelsvergunning of een handelsvergunning
zonder aanvraag (art 52). Maar deze kunnen in een buitenlandse verpakking geleverd worden (via de art
52 procedure als het CBG afziet van de verplichting van een Nederlandse verpakking, of als IGZ
toestemming heeft gegeven voor een Tijdelijk Afwijkende Verpakking). In beide situaties is het
uitgangspunt dat er een etiket op de doos zit, met daarop vermeld o.a. het RVG nummer, de
Nederlandse productnaam en naam van de handelsvergunninghouder en er wordt een Nederlandse
bijsluiter meegeleverd. Dit is een vergelijkbare werkwijze als bij een parallelhandelsvergunning.
7

In noodsituaties is het echter mogelijk om van deze verplichting af te zien (bv bij geneesmiddelen die
intramuraal worden toegepast).

4.1 Communicatie
Algemene aandachtspunten voor de communicatie:
•

Besteed in de communicatie aandacht aan de oorzaak van het (dreigende) tekort.

•

Besteed in de communicatie aandacht aan de keuze voor het alternatief: leg uit waarom voor een
optie is gekozen.

•

Maak in de communicatie richting patiënten een onderscheid tussen geneesmiddelen die een
patiënt chronisch of eenmalig gebruikt. De impact van een vervangend geneesmiddel is voor een
patiënt niet aanwezig/minder groot als het eenmalig gebruik betreft (en de patiënt niet hoeft te
wisselen van geneesmiddel).

•

De communicatie en het tijdspad kunnen goed voorbereid zijn, maar zodra de informatie in de
openbaarheid is en in de pers komt, dan moet er versneld gecommuniceerd worden.

•

De informatiebehoefte van de LHV Apotheekhoudende Afdeling (LHV AHA) is vergelijkbaar is met de
informatiebehoefte van de KNMP. De LHV AHA zou ook gezamenlijk met KNMP met ZN over de
vergoedingsstatus kunnen overleggen. Als de LHV AHA hierbij niet aanwezig is/kan zijn dan dient zij
wel direct door KNMP/ZN geïnformeerd te worden over de uitkomst van het overleg over de
vergoedingsstatus van het alternatief.

•

Het CBG/IGZ coördineren de communicatie en stemmen deze waar van toepassing af met partijen
in het OT en de handelsvergunninghouder. Het is belangrijk dat alle partijen een
gemeenschappelijke boodschap naar buiten brengen. Per keer wordt bepaald welke partij het
voortouw neemt in de communicatie.

Hieronder zijn de aandachtspunten voor communicatie bij de verschillende oplossingen weergegeven.

4.1.1. Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame
stof en vergelijkbare sterkte en farmaceutische vorm
Deze situatie is vergelijkbaar met generieke substitutie.
Informatiebehoefte vanuit KNMP/LHV AHA:
•

welke alternatieven zijn beschikbaar?

•

hoe lang duurt de situatie?
8

Benodigde tijd: er zijn twee werkdagen nodig om met verzekeraars de vergoeding van het alternatief af
te stemmen en communicatie naar de achterban voor te bereiden.

Informatiebehoefte vanuit NVZA: gelijk aan die van de KNMP; vraag over de vergoeding speelt niet.

Informatiebehoefte vanuit de Patiëntenfederatie en zorgverleners: gelijk aan die van de KNMP, maar wil
ook weten hoe de vergoeding is geregeld (dat wordt door de KNMP met verzekeraars afgestemd). De
KNMP/LHV AHA informeert de Patiëntenfederatie en zorgverleners daarover.

4.1.2

Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame
stof, maar deze heeft geen vergelijkbare sterkte en/of farmaceutische vorm, of
het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met dezelfde werkzame
stof en vergelijkbare sterkte en farmaceutische vorm maar het is een geneesmiddel
waarbij substitutie extra aandacht vraagt

Als er meerdere alternatieven zijn, dan willen apothekers en voorschrijvers betrokken worden in de
keuze voor het alternatief.
Deze oplossing vergt extra begeleiding en voorlichting van de apotheker of voorschrijver aan de patiënt,
dus apothekers/ voorschrijvers moeten goed geïnformeerd worden.

Informatiebehoefte vanuit KNMP/LHV AHA:
•

Welke alternatieven zijn beschikbaar?

•

Hoe lang duurt de situatie?

Benodigde tijd: een week is een reële termijn voor afstemming wat een goed alternatief is, en de
communicatie naar de achterban voor te bereiden. In deze periode zijn twee werkdagen nodig om met
verzekeraars de vergoeding van het alternatief af te stemmen.

Informatiebehoefte vanuit NVZA: gelijk aan die van de KNMP; vraag over de vergoeding speelt niet.
Informatiebehoefte vanuit zorgverleners: gelijk aan die van de KNMP/LHV AHA, inclusief informatie over
vergoeding.

Informatiebehoefte vanuit de Patiëntenfederatie: als de keuze voor het alternatief bekend is, dan gelijk
Patiëntenfederatie erbij betrekken om communicatie naar achterban voor te bereiden. Hiervoor is een
9

week een reële optie. Ook hier geldt dat de informatie over de vergoeding belangrijk is. Dit wordt door
de KNMP/LHV AHA met verzekeraars afgestemd, en de KNMP/LHV AHA informeert vervolgens de
Patiëntenfederatie daarover.
Denk ook aan het gebruik van een ondersteuningspunt voor patiënten (bv. Landelijk Meldpunt Zorg)

4.1.3

Het alternatieve geneesmiddel is in Nederland geregistreerd met een andere
werkzame stof

In deze situatie is discussie met voorschrijvers nodig wat een goed alternatief is.
Verder geldt in deze situatie hetzelfde als onder 4.1.2 is vermeld.

4.1.4. Het alternatieve geneesmiddel is niet een in Nederland geregistreerd geneesmiddel.
Dit is dan op basis van art 3.17 of een (doorgeleverde) apotheek bereiding.
Als er meerdere alternatieven zijn, dan willen apothekers en voorschrijvers betrokken worden in de
keuze voor het alternatief. Als het een andere werkzame stof betreft, dan is discussie met voorschrijvers
nodig wat een goed alternatief is.

Informatiebehoefte vanuit KNMP/LHV AHA/voorschrijvers:
•

Welke alternatieven zijn beschikbaar

•

Wordt er een Nederlandse bijsluiter bij het product geleverd door de leverancier, of moet de
apotheker dit zelf verzorgen? (dit speelt minder bij intramurale geneesmiddelen, zie ook de
opmerking aan het eind van hoofdstuk 4)

•

Hoe lang duurt de situatie?

•

Hoe wordt dit middel vergoed?

•

Hoe kan het geneesmiddel besteld/verkregen worden? (het heeft de voorkeur dat het
geneesmiddel via de reguliere groothandel besteld kan worden) en hoe snel is dit product fysiek
in de apotheek beschikbaar?

Tijdslijnen zijn vergelijkbaar als onder 4.1.2 vermeld.

10

4.1.5. Er wordt ingegrepen in de behandeling (specifieke doelgroep, minder hoog dosering,
voor kortere periode afleveren aan een patiënt).
Per casus zal de impact verschillen. Een goede inkadering van de impact van de aangepaste behandeling
op de patiënt dient onderdeel te zijn van de communicatie. Goede afstemming met voorschrijvers en
apothekers is nodig. Maar qua tijdslijnen en communicatie geldt hetzelfde als onder 4.1.2 vermeld.

4.2

Vergoeding

Zie bijlage 3 van het rapport.

4.3

Afronding

Iedere melding van een tekort moet ook een moment van afronding kennen. Als er geen sprake meer is
van een tekort, dan worden de eerder betrokken partijen geïnformeerd.

5.

Samenstelling van het Operationele Team

De volgende organisaties/groepen zijn vertegenwoordigd in de Werkgroep Geneesmiddelentekorten
-

VWS

-

IGZ

-

CBG

-

Zorgverzekeraars: ZN

-

Groothandels: BG Pharma

-

Firma’s: Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen/Bogin/GLN

-

Apotheekhoudenden: KNMP, NVZA, LHV

-

Patiënten: Patiëntenfederatie /Consumentenbond

-

Voorschrijvers: FMS/LHV/NHG

Het Operationele Team (OT) start met CBG en IGZ en zij houden VWS geïnformeerd.
Indien er geen alternatieven in Nederland geregistreerd en beschikbaar zijn en met de
handelsvergunninghouder wordt geen goede oplossing gevonden, dan wordt het OT uitgebreid met in

11

ieder geval de firma’s en groothandels. De koepelorganisaties moeten dan ook verbreed worden naar de
VES (parallelproducten).
In hoofdstuk 4.1 is beschreven op welk moment apotheekhoudenden, behandelaren en patiënten
worden betrokken in het OT. Zodra bekend is welk alternatief beschikbaar is, worden zorgverzekeraars
en groothandels geïnformeerd,

12