Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 089

Gezondheid en milieu

Nr. 31

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 januari 2016
Op verzoek van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu stuur ik
u hierbij mijn reactie op het rapport «Overlast door houtrook; onderzoek
naar het meten van fijn stof als hulpmiddel bij het beoordelen van
klachten over houtstook» opgesteld door de GGD Groningen in samenwerking met GGD Drenthe en GGD Fryslân. De commissie heeft mij
gevraagd of ik de conclusies van het rapport over houtrook onderschrijf,
of ik nut en noodzaak onderschrijf van nader onderzoek naar methoden
om de overlast door houtrook beter te beoordelen, en welke mogelijkheden er zijn om binnen de wet- en regelgeving rookoverlast beter te
kunnen aanpakken.
GGD-rapport: beoordelingsmethode van overlast door houtrook
Het GGD-rapport bevat een literatuuroverzicht van gezondheidseffecten
door houtstook en een onderzoek naar de bruikbaarheid van een
fijnstofmeetapparaat (PM2,5) om klachten over houtrookoverlast inzichtelijk te maken.
Het literatuuroverzicht gaat in op de mogelijk schadelijke effecten van het
stoken van hout op de gezondheid. Houtrook bevat veel verschillende
stoffen die schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn. Deze kunnen zowel
op korte termijn (ontstekingsreacties) als op lange termijn (toename van
de kans op astma, COPD, longkanker, hart- en vaatziekten) gezondheidseffecten teweeg brengen. Daarnaast kan geurhinder leiden tot stress en
daarmee ook schadelijk zijn voor de gezondheid.
Bij het onderzoek werd de bruikbaarheid getest van fijnstofmeetapparatuur om klachten over houtrookoverlast te kunnen beoordelen aan de
hand van de ter plekke gemeten fijnstofniveaus. Gedurende een week
werden in tien woningen metingen verricht. In het onderzoek werd geen
relatie gevonden tussen de overlastklachten en de hoogte van de gemeten
fijnstofniveaus. Verder meldt het GGD-rapport dat de gemeten fijnstofni-

kst-28089-31
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 089, nr. 31

1

veaus bij acht van de tien onderzochte woningen regelmatig de
dag-advieswaarde van de WHO overschreden. De onderzoekers geven
hierbij aan dat de door het gebruikte apparaat gemeten waarden wat
hoger kunnen liggen dan de werkelijke concentraties. Zij concluderen dat
in de gekozen opzet de onderzochte meetapparatuur niet zonder meer
bruikbaar is om te bepalen of een situatie waarover klachten bestaan wel
of niet acceptabel is.
Het literatuuroverzicht bevestigt de bestaande inzichten over de mogelijke
schadelijke effecten van houtstook op de gezondheid. Ik onderschrijf dan
ook de conclusies van het rapport over dit verband en beschouw dit als
ondersteuning van het door mij ingezette beleid.
Het onderzoek van de meetapparatuur was uitsluitend gericht op overlast
en niet op gezondheidsklachten. De onderzoekers toetsen gemeten
waarden echter wel aan de WHO-advieswaarde. Op mijn verzoek heeft het
RIVM het onderzoeksrapport bekeken. Het RIVM geeft aan dat voor het
toetsen aan de WHO-advieswaarde de gebruikte low-cost sensoren vrijwel
zeker niet aan de gangbare onzekerheidscriteria voldoen. Ik deel dan ook
de mening van het RIVM dat de meetresultaten met de nodige voorzichtigheid bekeken moeten worden, en dat een toetsing ten opzichte van de
WHO-advieswaarde feitelijk niet opportuun is. Verder wijst het RIVM erop
dat deze toestellen eigenlijk bedoeld zijn voor metingen van de binnenlucht, en dat deeltjes onder een bepaalde grootte niet meer waargenomen
worden.
Aanpak van overlast door houtrook
De uitstoot van schadelijke stoffen kan sterk verschillen tussen soort
kachel of open haard, de wijze van stoken en de gebruikte brandstoffen.
De mate waarin gezondheidseffecten zich voordoen, hangt onder andere
af van de samenstelling van de rook en de mate, frequentie en duur van
de blootstelling. Hierdoor kunnen plaatselijk grote verschillen bestaan
waardoor een lokale aanpak het meest voor de hand ligt. Gemeenten
kunnen gebruik maken van een aantal bevoegdheden binnen de
bestaande wet- en regelgeving. Het Bouwbesluit stelt eisen aan rookkanalen en bevat een verbod op het verspreiden van hinderlijke of schadelijke rook, roet en stank. Via een algemene plaatselijke verordening kan de
gemeente ertoe besluiten het stoken van hout te reguleren. Daarnaast kan
ook buurtbemiddeling tussen de stoker en de gehinderde bijdragen aan
een oplossing voor de ervaren rookoverlast.
Dat neemt niet weg dat ik ook een belangrijke rol voor het Rijk zie. Voor de
kortere termijn zijn al enkele acties ingezet. In opdracht van het ministerie
is inmiddels een toolkit «Houtstook door particulieren, hoe voorkom je
overlast» ontwikkeld. Deze bevat niet alleen stookadviezen maar ook
stappenplannen voor de stoker, de gehinderde burger, de gemeente en de
GGD hoe om te gaan met een situatie van rookoverlast. De overlast door
houtrook kan namelijk worden beperkt door het gebruik van de juiste
brandstoffen, het toepassen van de juiste, op volledige verbranding
gerichte, stooktechniek en door rekening te houden met ongunstige
weersomstandigheden.
Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft het initiatief genomen om
te komen tot de oprichting van het Platform Houtstook. Het RIVM
coördineert dit Platform. De opdracht aan het Platform is het vergroten en
verspreiden van kennis over hoe de overlast en mogelijke gezondheidsschade van het stoken van hout door particulieren kan worden
verminderd en voorkomen. In het Platform worden verschillende partijen
afkomstig uit het veld van onderzoek, maatschappelijke organisaties,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 089, nr. 31

2

ondernemers en overheid vertegenwoordigd, waarmee een breed
gedragen aanpak van de houtrookoverlast nagestreefd wordt. Het
Platform zal dan ook worden betrokken bij de uitvoering van de motie
Cegerek c.s., waarin de regering wordt verzocht de problemen en
mogelijke oplossingen voor de gezondheidsklachten als gevolg van
houtstook in kaart te brengen.
De aanpak van houtrookoverlast is een aandachtspunt binnen het
programma Slimme en Gezonde Stad. Als pilot wordt voor de gemeente
Nijmegen een houtstook-app ontwikkeld die stokers informeert in
hoeverre onder actuele weersomstandigheden het stoken van hout in hun
omgeving tot overlast kan leiden. Ook zal onderzoek worden gedaan naar
de bruikbaarheid van overlastreducerende technieken.
Daarnaast neemt het ministerie het initiatief om samen met partijen in het
Platform Houtstook te komen tot een (digitale) folder: een filmpje
waarmee de belangrijkste feiten over de gezondheidsrisico’s van
houtstook uiteen worden gezet en ook tips worden gegeven om de
overlast van houtstook zoveel mogelijk te beperken. Verder zal samen met
de partners bezien worden welke mogelijkheden er zijn om kopers van
kachels en haarden te adviseren over de aanschaf van schone kachels en
over de juiste manieren van stoken. Met de houtkachelbranche zal het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu bovendien de mogelijkheid
verkennen om tot een Green Deal te komen.
Ten slotte zal in 2022 de Europese Eco-design-richtlijn van kracht worden,
waarin de producteisen voor houtkachels aanzienlijk zullen worden
aangescherpt. Hierin is een typekeuring voor houtkachels geregeld die in
overeenstemming is met de thans in Duitsland geldende strengere
normen.
Het schoner en gezonder maken van de lucht blijft een belangrijke
doelstelling van mijn beleid. Na alle winst die reeds is bereikt door
Europese emissie-eisen en de uitvoering van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is houtstook door particulieren een
van de resterende bronnen van luchtverontreiniging. Via het Platform
Houtstook en het programma Slimme en Gezonde Stad wordt ervaring
opgedaan om de problematiek van zowel de overlast als de gezondheidsschade aan te pakken. In dat kader wordt ook bekeken of en op welke
wijze verbeterde meetapparatuur een bijdrage kan leveren.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 089, nr. 31

3