Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

1/20

EINDRAPPORT

Regeldrukmeting
bij wijziging van de
Wkkgz
69460 - Openbaar - 7 maart 2023

GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

2/20

Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 ...................................................................................................................... 3
Inleiding........................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2 ...................................................................................................................... 5
Wijziging Wkkgz ............................................................................................................... 5
Aanpak regeldrukmeting .................................................................................................. 6
Hoofdstuk 3 ...................................................................................................................... 7
De regeldrukeffecten ........................................................................................................ 7
3.1

Regeldrukeffecten voor registratiehouders ..................................................... 7

3.2

Regeldrukeffecten voor zorgaanbieders ....................................................... 11

3.3

Regeldrukeffecten voor dataverwerkers ....................................................... 15

Hoofdstuk 4 .................................................................................................................... 17
Conclusies ...................................................................................................................... 17

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

3/20

HOOFDSTUK 1

Inleiding
Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (hierna Wkkgz) is op 1 januari 2016 van start
gegaan. Het verplicht zorgaanbieders onder andere hun eigen kwaliteit te bewaken, te beheersen
en te verbeteren.
De ministeriële regeling wijzigt de Uitvoeringsregeling Wkkgz als gevolg van de wijziging van de
Wkkgz in verband met de kwaliteitsregistraties zorg. Het wetsvoorstel voor de Wkkgz1 De

voorgestelde wijziging van de Wkkgz regelt een wettelijke grondslag voor kwaliteitsregistraties
om gepseudonimiseerde (bijzondere) persoonsgegevens te verwerken voor de doelen leren en
verbeteren en samen beslissen. Alsook regelt het een (nieuw) register voor kwaliteitsregistraties
bij het Zorginsituut met de verplichting voor zorgaanbieders om gegevens aan te leveren bij de in
het register opgenomen kwaliteitsregistraties.
De aanleiding voor het wijzigen van de Wkkgz is het grote aantal kwaliteitsregistraties die
bovendien gepaard gaan met hoge administratieve lasten, met name voor zorgaanbieders. De
nieuwe wet maakt het mogelijk grip te krijgen op de kwaliteitsregistraties. Organisaties die
kwaliteitsregistraties beheren moeten zich namelijk eerst aanmelden voor opname in het register
van kwaliteitsregistraties als registratiehouder van een kwaliteitsregistratie (artikel 11k
wetsvoorstel).
De ministeriële regeling bevat de criteria waaraan kwaliteitsregistraties moeten voldoen voor
opname in het register van kwaliteitsregistraties. De beoordeling van de kwaliteitsregistraties door
het Zorginstituut vindt plaats aan de hand van de wettelijke eisen en het beoordelingskader voor
kwaliteitsregistraties dat bij ministeriële regeling wordt vastgesteld. Na toetsing aan de criteria (die
ook worden gehanteerd door de Inhouds-governancecommissie (IGC) en de Datagovernancecommissie (DGC)2) worden de kwaliteitsregistraties, bij akkoord, opgenomen in het
register en kunnen zorgverleners en -aanbieders direct zien welke kwaliteitsregistraties er zijn en
welke voor hen verplicht zijn (artikel 11p).
Onderzoek naar regeldruk
In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) doen wij een
onderzoek naar de regeldrukeffecten van het wetsvoorstel. Regeldruk is een verzamelnaam voor
kosten die samenhangen met administratieve lasten (kosten om te voldoen aan
informatieverplichtingen aan de overheid vanuit regelgeving) en inhoudelijke nalevingskosten
(kosten om te voldoen aan inhoudelijke eisen uit wet- en regelgeving).
Het wetsvoorstel voor de Wkkgz zorgt voor de volgende regeldrukeffecten:
1. een mogelijkheid voor een registratiehouder van een kwaliteitsregistratie om een aanvraag bij
het Zorginstituut in te dienen voor opname, wijziging of verlenging in het register voor
kwaliteitsregistraties;

1
2

https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2022D55115
https://ssc-dg.nl/toetsing_igc_dgc/toetsingscriteria_igc_dgc-2/

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

4/20

2. het organiseren door de registratiehouder van de verplichtingen welke voortkomen uit het
hebben van de rol van verwerkingsverantwoordelijke voor een opname in het register voor
kwaliteitsregistraties;
3. een aanleverplicht voor zorgaanbieders aan kwaliteitsregistraties die in het register voor
kwaliteitsregistraties staan opgenomen;
4. het verschaffen van toegang door de zorgverlener of opdrachtnemer die direct of indirect onder
de verantwoordelijkheid van een zorgaanbieder werkzaam is tot de gegevens;
5. de verplichting tot (onafgebroken) pseudonimisering voor registratiehouders en zorgaanbieders.
De regeldrukgevolgen van het wetsvoorstel zijn al gedeeltelijk onderzocht in opdracht van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)3 en deels nog niet.
•

De regeldrukgevolgen van effect 1 zijn uitwerkt in de memorie van toelichting, maar herijken
we in dit onderzoek.

•

De regeldrukgevolgen van effecten 2 en 3 zijn nog niet onderzocht.

•

Wat betreft het verschaffen van de toegang door de zorgverlener, effect 4, en de wijze hiervan
hebben nog nader vast te stellen passende technische en organisatorische maatregelen direct
invloed. Voor zorgverleners is er geen verplichting op een voorgeschreven wijze gegevens aan
te leveren. De precieze uitwerking daarvan vindt plaats buiten deze ministeriële regeling.
Daardoor is de berekening van de gevolgen voor de regeldruk bij dit wetsvoorstel niet mogelijk.
(zie 6.6 van de memorie van toelichting op het wetsvoorstel) en zal deze niet plaatsvinden op
dit moment bij deze ministeriële regeling.

•

De regeldrukgevolgen van effect 5 (pseudonimisering) zijn ook reeds berekend (zie 6.7 van de
memorie van toelichting op het wetsvoorstel4).

Wij focussen ons in dit onderzoek specifiek op de regeldrukeffecten van effect 1,2 en 3 voor
registratiehouders van kwaliteitsregistraties, dataverwerkers en zorgaanbieders.

3
4

https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2022D55115
https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2022D55107

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

5/20

HOOFDSTUK 2

Wijziging Wkkgz
Wijziging van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
Het wetsvoorstel regelt een wettelijke grondslag voor de verwerking van gepseudonimiseerde
(bijzondere) persoonsgegevens door registratiehouders van kwaliteitsregistraties in de medischspecialistische zorg voor het meten en verbeteren van de kwaliteit van de zorg. De aanleiding voor
het wijzigen van de Wkkgz is de behoefte grip te krijgen op het grote aantal kwaliteitsregistraties
en het verminderen van de daarbij gepaarde administratieve lasten Op dit moment zijn er ruim
zestig kwaliteitsregistraties en dat worden er naar alle waarschijnlijkheid nog zeker tien meer (zie
eindrapport ‘Een programma voor regie op kwaliteitsregistraties en verbetering van
datagovernance’5). Het is de vraag of alle kwaliteitsregistraties evenveel nut hebben en of deze
niet veel overlap met elkaar vertonen. Het doel van het wetsvoorstel is daarom om de kwaliteit van
de kwaliteitsregistraties te verbeteren en de registratiehouders in staat te stellen om echt de
kwaliteit te meten en de zorg te verbeteren.
Een ander doel van het wetsvoorstel is het creëren van een grondslag voor de verwerking van
gepseudonimiseerde (bijzondere) persoonsgegevens door registratiehouders. Voor het goed
functioneren van kwaliteitsregistraties ontbreekt een verwerkingsgrondslag en voldoende
mogelijkheden voor registratiehouders om persoonsgegevens te verwerken conform de geldende
wet- en regelgeving op het gebied van privacy en bescherming van persoonsgegevens.
Aansluiten op eerder onderzoek
Vooraf aan dit onderzoek heeft VWS onderzoek laten doen naar de regeldrukeffecten van het
wetsvoorstel door SIRA Consulting6. SIRA heeft op basis van haar onderzoek gemotiveerd dat in dit
geval de volgende factoren bepalend zijn voor de omvang van de regeldruk voor zorgaanbieders en
zorgverleners:
1. het gemiddeld aantal kwaliteitsregistraties per zorgaanbieder
2. het gemiddeld aantal kwaliteitsregistraties waarbij aanvullend (niet als onderdeel van het
primaire proces) geregistreerd wordt
3. de tijdbesteding van zorgverleners aan het (aanvullend) registreren van kwaliteitsregistraties
4. de tijdbesteding van kwaliteitsmedewerkers en/of ICT-medewerkers aan het verzamelen en
aanleveren van de kwaliteitsgegevens
5. diverse ICT kosten
SIRA concludeert daarbij dat het op basis van haar onderzoek niet mogelijk is om de feitelijke
regeldrukeffecten als gevolg van het wetsvoorstel te kwantificeren. Ten tijde van dat onderzoek
was de ministeriele regeling nog niet gereed.

5
6

https://open.overheid.nl/documenten/ronl-bd19f42e-2b2d-4b2d-8a5a-096c2a58df72/pdf
https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2022D55115

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

6/20

Aanpak regeldrukmeting
De feitelijke regeldruk omvat alle kosten die gemaakt worden naar aanleiding van wet- en
regelgeving. Dat wil zeggen administratieve lasten (feitelijke tijdsbesteding), inhoudelijke
nalevingskosten en financiële kosten (onder andere kosten voor vergunningen et cetera). Ook ICTkosten vallen hierbij in scope als out-of-pocket kosten. Voor het berekenen van de totale
regeldrukkosten baseren wij ons op het Handboek Meting Regeldrukkosten7 en maken wij gebruik
van het Standaardkostenmodel (SKM) dat beschreven is in het handboek, zie onderstaand figuur.

Het SKM werkt in het kader van dit onderzoek als volgt:
1. Definiëren verplichtingen voor doelgroepen (zorgaanbieders, data verwerkers en
kwaliteitsregistraties).
2. P: bepalen kosten van verplichtingen.
3. Q: bepalen omvang van de verplichtingen.
4. Berekenen van de regeldruk door P*Q-calculaties.
Vier stappen
Het onderzoek kende een zeer korte doorlooptijd. Dit vroeg om een efficiënte aanpak. Onze aanpak
bestond uit vijf stappen.
1. De eerste stap was de analyse van bestaand onderzoeksmateriaal.
2. Daarna spraken wij na een zorgvuldige selectie uit de diverse doelgroep met zes
registratiehouders of dataverwerkers en acht zorgaanbieders van medisch specialistische zorg.
3. Met de opbrengsten van de interviews werkten wij de regeldrukgevolgen uit en maakten wij de
berekeningen voor het kwantificeren van de regeldruk voor zowel de kwaliteitsregistraties als de
zorgaanbieders en -verleners.
4. Als volgende stap voerden wij een mkb-toets uit. Deze toets brengt de werkbaarheid en
haalbaarheid in beeld en wat deze in de praktijk betekent voor de regeldruk bij de actoren.
5. Het resultaat van de mkb-toets verwerkten wij ook in deze rapportage.

7

https://www.kcbr.nl/sites/default/files/handboek_meting_regeldrukkosten_v_1-1-2018.pdf

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

7/20

HOOFDSTUK 3

De regeldrukeffecten
Dit onderzoek brengt de regeldrukeffecten in kaart voor zorgaanbieders, dataverwerkers en
registratiehouders van kwaliteitsregistraties. Deze effecten zijn opgedeeld in directe versus
indirecte effecten en structurele versus eenmalige effecten. Eerst worden de effecten per doelgroep
kort besproken, daarna gaan we dieper in op de directe effecten en worden de indirecte effecten
kort toegelicht.

3.1

Regeldrukeffecten voor registratiehouders

Uit de interviews met kwaliteitsregistraties komen vier verschillende regeldrukeffecten naar voren
voor kwaliteitsregistraties. Van deze regeldrukeffecten zijn er drie structureel, waarvan één
indirect, en één eenmalig.
Structurele effecten

Directe effecten

a.

b.

Minder individuele

Eenmalige effecten

c.

Door onduidelijke en

overeenkomsten door

open criteria neemt de

wijziging in de

aanvraag voor

contractenstructuur

registratie in het

Rol van verwerkings-

register veel tijd in

verantwoordelijke voor

beslag

verwerking data van
cliënten.
Indirecte effecten

d.

Standaardisatie door
nieuwe criteria, PDCAcyclus en datadictionary

Wijzigingen in de contractenstructuur
In de nieuwe situatie, voor een opname in het register voor kwaliteitsregistraties, verandert de rol
van een registratiehouder naar deze van een verwerkingsverantwoordelijke. Daarnaast is er een
aanleverplicht voor zorgaanbieders aan kwaliteitsregistraties die in het register voor
kwaliteitsregistraties staan opgenomen. Hierdoor vinden wijzigingen plaats in de
contractenstructuur (direct effect a). Een groot deel van de contracten is niet langer meer nodig,
waardoor o.a. structurele onderhoudskosten komen te vervallen, en bovendien is het door de
verplichting niet nodig om diep in te gaan op de dataverwerking binnen de contracten.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

8/20

In de huidige situatie is een dienstverleningsovereenkomst (SLA) tussen dataverwerkers en
registratiehouders nodig, een verwerkersovereenkomst en hoofdovereenkomst tussen
zorgaanbieders en dataverwerkers, alsook nog een deelnameovereenkomst, reglement, Data
Governance overeenkomst en samenwerkingsovereenkomst tussen zorgaanbieders en
registratiehouders. In de nieuwe situatie is een verwerkersovereenkomst en een
hoofdovereenkomst tussen dataverwerkers en registratiehouders nodig en een
dienstverleningsovereenkomst (SLA) tussen registratiehouders en zorgaanbieders. Dit resulteert in
totaal tot minder overeenkomsten, minder partijen en minder structureel onderhoud op
overeenkomsten.
Voor de registratiehouders vallen de deelnameovereenkomst, reglement, Data Governance
overeenkomst en de samenwerkingsovereenkomst met de zorgaanbieders weg. Hiervoor in de
plaats komt een verwerkersovereenkomst en een hoofdovereenkomst met de dataverwerkers. De
dienstverleningsovereenkomst (SLA) met de dataverwerker verandert in een
dienstverleningsovereenkomst (SLA) met de zorgaanbieders.
Regeldrukeffecten voor registratiehouders
Structurele effecten
Voor registratiehouders valt één contract met dataverwerkers weg (1 * 5 dataverwerkers) en vier
met zorgaanbieders (4 * 69 ziekenhuizen plus 313 zelfstandige behandelcentra (hierna ZBC’s)). In
totaal daalt het aantal contracten met 1533 stuks voor registratiehouders. Daarentegen stijgt het
aantal contracten met een contract per zorgaanbieder (1 * 69 ziekenhuizen plus 313 ZBC’s), in
totaal 382 contracten. Door het wegvallen van onderhoud aan de contracten scheelt dit veel
regeldruk voor registratiehouders; het is een afname van 1151 contracten.
Het is lastig de precieze regeldrukafname te berekenen. Ten eerste is onduidelijk wat de precieze
tijdsinvestering is per type contract. Daarom gaan we uit van eenzelfde tijdsinvestering per
contract, ondanks dat de tijdsinvestering waarschijnlijk niet voor elk contract hetzelfde zal zijn. Ten
tweede bleek het erg lastig te zijn om in de interviews te kwantificeren hoeveel tijd hier nu aan
wordt gespendeerd, waardoor de afname ook lastig te berekenen is. Voor de berekening zijn wij
uitgegaan van de tijdsinvestering die registratiehouders (en zorgaanbieders) besteden aan de
huidige contracten, dat is 36 weken (1443 uur) in de huidige situatie voor de 1533 contracten. Met
de wetswijziging gaat een tijdsbesparing van 1083 uur gepaard op jaarbasis. Dat betekent een
besparing van € 58.498,- structureel per jaar.
Eenmalige effecten
Eenmalig zullen de huidige contracten beëindigd moeten worden en nieuwe contracten moeten
worden afgesloten. Voor deze contractharmonisatie is in de interviews een eenmalige investering
geschat van € 25.000,- voor de registratiehouders.

Registratiehouders hebben rol van verwerkingsverantwoordelijke
Op dit moment is de registratiehouders niet de aangewezen organisatie met de rol van
verwerkingsverantwoordelijke, dat is de zorgaanbieder. Het is echter nodig dat een
registratiehouder van een kwaliteitsregistratie binnen de gestelde kaders zonder toestemming
gegevens kan verwerken. Om deze reden verschuift de rol van de registratiehouders van verwerker
naar verwerkingsverantwoordelijke (direct effect b). Ervan uitgaande dat deze organisatie van de
verwerkingsverantwoordelijkheid nieuw is voor registratiehouders, ontstaat hier een
regeldrukeffect voor de registratiehouders.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

9/20

Regeldrukeffecten voor registratiehouder
Eenmalige effecten
Het organiseren van de rol van verwerkingsverantwoordelijke vergt de volgende investering:
•

specifieke systemen aanschaffen voor verwerken gevoelige data (persoonsgegevens);

•

processen inrichten zodat gegevens veilig worden verwerkt;

•

DPIA uitvoeren: wat zijn de risico’s en welke kun je mitigeren? De risico’s die hieruit
voortkomen zullen structureel moeten worden gemonitord.

Om dit voor een organisatie te organiseren liggen de gemiddelde kosten op ongeveer € 30.000,-.
Dit zijn allemaal eenmalige handelingen en kosten.
Structurele effecten
De rol van verwerkingsverantwoordelijke moet echter een integraal onderdeel worden van de
beveiligingsorganisatie; een half fte per registratiehouder is niet ondenkbaar. Dat betekent, tegen
een uurloon van € 54,- en 230 werkbare dagen per jaar, € 49.680,- per registratiehouder per jaar
structureel.

Aanvraag voor opname in kwaliteitsregister
Het derde regeldrukeffect voor de registratiehouders is een mogelijkheid voor een
registratiehouder van een kwaliteitsregistratie om een aanvraag bij het Zorginstituut in te dienen
voor opname, wijziging of verlenging in het register voor kwaliteitsregistraties (direct effect c).
Regeldrukeffecten voor registratiehouders
Deze regeldruk is al berekend voor VWS. De uitkomst is 32 uur per kwaliteitsregistratie voor de
aanvraag voor opname in het kwaliteitsregister. Dit zou zich minimaal elke vijf jaar herhalen,
aangezien elke vijf jaar opnieuw een aanvraag moet worden ingediend door een
kwaliteitsregistratie.
Eenmalig effect
In dit onderzoek is echter door registratiehouders aangegeven dat het indienen van deze aanvraag
in de praktijk meer tijd kost: wel drie weken met twee medewerkers die hier fulltime aan werken.
Dat is een totaal van 240 uur, eens in de vijf jaar. Dat zou uitkomen op een kostentoename van
€ 18.480,-, uitgaande van een uurtarief van € 77,- (het hoogste uurtarief volgens de ATR richtlijn)
per kwaliteitsregistraties. Overigens wordt dit genoemd door kwaliteitsregistraties die hebben
deelgenomen aan de proeftoets en die al geruime tijd bijdragen aan en/of onderdeel zijn van de
transparantiekalender Medisch Specialistische Zorg (hierna MSZ) 8.
De registratiehouders geven aan dat deze investering vooral komt doordat de toetsingscriteria niet
overal even duidelijk zijn verwoord, waardoor registratiehouders uitgebreid ingaan op (met name
de open) vragen met als doel de juiste antwoorden te geven voor opname in het register. Hierbij is
de kanttekening dat bovenstaande investering is op basis van de proeftoets. De verwachting is dat
het aanvraagformulier gedurende de tijd op basis van evaluatie zal verduidelijken en daarmee de
tijdsinvestering zal afnemen.

8

https://www.zorginzicht.nl/tags/transparantiekalender-msz

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

10/20

Indirecte effecten voor registratiehouders
Tot slot ontstaat voor registratiehouders ook een indirect effect op de regeldruk. Uit de interviews
komt namelijk naar voren dat de nieuwe wetgeving standaardisatie bevordert. Praktisch is de
verwachting dat door de toetsingscriteria voor opname in het register van kwaliteitsregistraties bij
de codering en de data dictionary zaken overeenkomstig moeten worden vastgelegd. Hierdoor
ontstaat voor registratiehouders op korte termijn regeldruk, onduidelijk is hoeveel, maar op de
lange termijn zal de regeldruk naar verwachting juist afnemen.
Registratiehouders geven daarbij aan grotendeels al te voldoen aan de toetsingscriteria. Hierdoor
verwachten wij voor de registratiehouders verder geen indirecte regeldrukgevolgen en toename
van de regeldruk.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

3.2

11/20

Regeldrukeffecten voor zorgaanbieders

Uit de interviews met de zorgaanbieders komen een vijftal structurele regeldrukeffecten naar
voren, waarvan drie indirect, en twee eenmalige regeldrukeffecten, waarvan één indirect.
Het is voor dit onderzoek van belang een onderscheid te maken tussen de huidige regeldruk die
gepaard gaat met kwaliteitsregistraties en de regeldrukeffecten door de wijziging van de Wkkgz. Er
is nu namelijk nog geen wettelijke verplichting om deel te nemen aan de meeste
kwaliteitsregistraties. Daarom zouden alle kwaliteitsregistraties volgens de wet straks pas
meetellen als regeldrukeffect, ook al gaan hiermee nu ook al tijd en kosten gepaard. Alle kosten en
tijdsbesteding die gepaard gaan met kwaliteitsregistraties worden weliswaar feitelijke regeldruk,
maar praktisch verandert er in het beginsel niets vanuit het perspectief van zorgaanbieders. Wij
laten het gegeven dat officieuze regeldruk straks officiële regeldruk wordt, verder buiten
beschouwing.
Structurele effecten
Directe effecten

a.
b.

Stijging naleving invullen

Eenmalige effecten

c.

Beëindigen van de

kwaliteitsregistraties

overeenkomsten die niet

Minder individuele

meer nodig zijn en

overeenkomsten door

afsluiten nieuwe

wijziging in de

overeenkomsten

contractenstructuur
Indirecte effecten

d.

e.

Professionalisering

g.

Rol van verwerkings-

werkprocessen en

verantwoordelijke

toename monitoring op

verschuift van

kwaliteit

zorgaanbieder naar

Door de PDCA-cyclus bij

kwaliteitsregistratie

kwaliteitsregistraties
moeten ook
zorgaanbieders
structureel
veranderingen
doorvoeren
f.

Standaardisatieprikkel
door criteria en
datadictionary

Naleving invullen kwaliteitsregistraties
Wanneer kwaliteitsregistraties zijn opgenomen in het register zijn deze kwaliteitsregistraties
verplicht voor alle zorgaanbieders. Zorgaanbieders moeten data gaan verwerken en versturen aan
verplichte kwaliteitsregistraties (direct effect a). Hierdoor zal de naleving van de
kwaliteitsregistraties naar verwachting stijgen. Het invullen van de kwaliteitsregistraties is nu –
ondanks dat het voor velen al relatief verplicht ‘voelt’ vanuit wetenschappelijke verenigingen of
zorgverzekeraars –vrijblijvend.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

12/20

Regeldrukeffecten voor zorgaanbieders
De verwachting is dat zowel de elektronische patiëntendossiers (EPDs) als de kwaliteitsregistraties
meer worden gestandaardiseerd door middel van zorginformatiebouwstenen (ZIBs). De ZIBs
kunnen gebruikt worden voor het automatisch onttrekken van de gegevens uit de EPDs voor
kwaliteitsregistraties. Dit kan leiden tot veel tijdswinst voor zorgverleners, omdat ze de gegevens
niet meer handmatig hoeven over te typen. Voor dit onderzoek onderscheiden wij daarom twee
manier waarop kwaliteitsregistraties worden aangeleverd door zorgaanbieders: (1) via ZIBs en (2)
handmatig.
Aanlevering via ZIBs
Het betreft een eenmalig regeldrukeffect wanneer de gegevens via ZIBs met kwaliteitsregistraties
worden gedeeld. In dat geval is er eenmalig een ICT-investering nodig om dit op orde te brengen.
80% van de kwaliteitsregistraties wordt via ZIBs aangeleverd. Van deze aanlevering via ZIBs wordt
75% voor aanlevering nog door kwaliteitsmedewerkers en medisch specialisten handmatig
verwerkt en/of gevalideerd. Slechts 25% van de kwaliteitsregistraties via ZIBs worden volledig
automatisch aangeleverd met behulp van een koppeling met het EPD.
Per kwaliteitsregistratie die erbij komt door de stijging in naleving zou je kunnen stellen dat hier de
volgende regeldrukeffecten optreden voor aanlevering via ZIBs:
•

Bij de 25% die automatisch verwerkt wordt kost dit eenmalig een aantal dagen voor
extraheren, testen, automatiseren en het bouwen van een validatieproces om het EPD heen
door een BI team. Voor de berekening gaan we uit van drie dagen (24 uur). Uitgaande van het
uurtarief in de ATR richtlijn (€ 54,-) bedragen deze kosten per kwaliteitsregistratie per
zorgaanbieder eenmalig € 1.296,-. Vervolgens is nauwelijks onderhoud nodig. Ook genoemd in
de interviews is de inhuur van een XML specialist, als de kennis en kunde niet binnen het
ziekenhuis bestaat. Deze werkt tegen een inhuurtarief van € 125,-, waarmee de totale kosten
per kwaliteitsregistratie per zorgaanbieder € 3.125,- bedragen, dat is fors hoger dan wanneer
dit bij de zorgaanbieder zelf geregeld kan worden.

•

Bij de 75% die nog gevalideerd wordt zijn dezelfde kosten verbonden voor het eenmalig
extraheren, testen, automatiseren en het bouwen van een validatieproces eromheen in HIX of
Epic door een BI team (kosten eenmalig € 1.296,-). Daarnaast kost dit ICT-medewerkers en/of
kwaliteitsmedewerkers structureel een kwartier per cliënt extra om de gegevens uit het EPD te
verzamelen. Uitgaande van 50 tot 200 cliënten per ziekenhuis voor een kwaliteitsregistratie en
een uurtarief van € 39,- voor ICT- en/of kwaliteitsmedewerkers (ATR richtlijn) bedraagt de
bandbreedte structureel € 488,- tot € 1.950,- per kwaliteitsregistratie per ziekenhuis.
Bovendien zijn medisch specialisten ook ongeveer een kwartier per client per jaar bezig om de
aan te leveren gegevens te valideren alvorens ze naar de kwaliteitsregistraties worden
opgestuurd. Dat betekent nog eens tussen de € 1.113,- en € 4.450,- per ziekenhuis per
kwaliteitsregistratie, uitgaande van een uurtarief van € 89,- voor medisch specialisten
(Strategy&; juli 20229).

•

Hierbij komen in beide gevallen (met en zonder validatie) nog out-of-pocketkosten; jaarlijks
betalen zorgaanbieders € 1.500,- tot € 2.000,- voor het versturen van een batch aan
dataverwerkers en ook € 1.200,- (tot 16 registraties) of € 600,- (bij meer dan 16 registraties)
per jaar aan kwaliteitsregistraties. In totaal € 2.100,- tot € 3.200,- out of pocket kosten per
kwaliteitsregistratie per zorgaanbieder.

https://open.overheid.nl/repository/ronl-1db2835186f74296446741766932c4080f337bb3/1/pdf/onderzoeknaar-de-uniformering-van-inkoop-en-verantwoordingseisen-in-de-zvw.pdf
9

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

13/20

Handmatige aanlevering
Wanneer de kwaliteitsregistraties echter handmatig worden ingevuld, resulteert een extra
kwaliteitsregistratie in veel meer structurele regeldrukverhoging. De informatie voor de extra
kwaliteitsregistratie moet immers elke keer handmatig worden overgetypt. 20% van de
kwaliteitsregistraties wordt handmatig verwerkt bij ziekenhuizen. Bij ZBCs is dit 100%.
Per kwaliteitsregistratie die erbij komt door de stijging in naleving zou je kunnen stellen dat hier de
volgende regeldrukeffecten optreden voor handmatige aanlevering:
•

Het inhuren van medewerkers om de kwaliteitsregistratie over te typen in een vragenlijst kost
vele dagen per jaar en is bovendien foutgevoelig, met aanpassingen tot gevolg. Dit wordt
veelal door enigszins hoogopgeleiden gedaan, omdat er kennis moet zijn van dossiers en
pathologische verslagen (uurtarief € 54,- volgens de ATR richtlijn). Zorgaanbieders gaan vaak
uit van één uur per client op jaarbasis. Daarmee komen deze kosten uit op structureel €2.700,(vijftig cliënten) tot € 10.800,- (tweehonderd cliënten) per kwaliteitsregistratie per ziekenhuis.
Daarnaast kost dit ICT-medewerkers en/of kwaliteitsmedewerkers structureel een kwartier per
client extra om de gegevens uit het EPD te verzamelen. Uitgaande van vijftig tot tweehonderd
cliënten per ziekenhuis voor een kwaliteitsregistratie en een uurtarief van € 39,- voor ICTen/of kwaliteitsmedewerkers bedraagt de bandbreedte structureel € 488,- tot € 1.950,- per
kwaliteitsregistratie per ziekenhuis. Bovendien zijn medisch specialisten ook ongeveer een
kwartier per client per jaar bezig om de aan te leveren gegevens te valideren alvorens ze naar
de kwaliteitsregistraties worden opgestuurd. Dat betekent nog eens tussen de € 1.113,- en €
4.450,- per ziekenhuis per kwaliteitsregistratie, uitgaande van een uurtarief van € 89,- voor
medisch specialisten.

•

Hierbij komen nog out-of-pocketkosten; jaarlijks betalen zorgaanbieders € 1.200,- (tot zestien
registraties) of € 600,- (bij meer dan zestien registraties) per jaar aan kwaliteitsregistraties. Ze
betalen uiteraard niet voor de batchaanlevering.

Wijzigingen in de contractenstructuur
Door de hierboven bij de regeldrukeffecten voor registratiehouders reeds beschreven wijziging in
de contractenstructuur is een groot deel van de contracten bij zorgaanbieders niet langer nodig,
waardoor onder andere structurele onderhoudskosten komen te vervallen (direct effect b).
Specifiek vervallen voor de zorgaanbieders de deelnameovereenkomst, reglement, Data
Governance overeenkomst en de samenwerkingsovereenkomst met de kwaliteitsregistraties,
evenals de hoofdovereenkomst en verwerkersovereenkomst. Zorgaanbieders moeten echter wel
een dienstverleningsovereenkomst (SLA) afsluiten met kwaliteitsregistraties.
Regeldrukeffecten voor zorgaanbieders
Structurele effecten
Voor zorgaanbieders vervallen twee contracten met dataverwerkers en vier met registratiehouders.
In totaal neemt het aantal contracten met 170 contracten af, uitgaande van 40 registratiehouders
(4 * 40 registratiehouders; 30 + 10 in oprichting) en vijf dataverwerkers (2 * 5 dataverwerkers).
Zorgaanbieders moeten echter wel met de registratiehouders een contract afsluiten (1 * 40
registratiehouders), in totaal dus 40 contracten. Door het wegvallen van onderhoud aan de
contracten scheelt dit veel regeldruk voor zorgaanbieders; het behelst namelijk een totale afname
van 130 contracten.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

14/20

Voor de berekening gaan we hier ook van eenzelfde tijdsinvestering van een contract (net als bij de
registratiehouders) dat behelst vier weken per jaar (160 uur) in de huidige situatie voor de 170
contracten. Contractbeheer wordt voornamelijk uitgevoerd door juristen en de functionaris
gegevensbescherming, met een uurtarief van € 54,- volgens de ATR richtlijn. Met de wetswijziging
gaat een tijdsbesparing van 122 uur gepaard op jaarbasis. Dat betekent een besparing van
€ 6.607,- structureel per jaar.
Eenmalige effecten
Eenmalig zullen de huidige contracten beëindigd moeten worden en nieuwe contracten moeten
worden afgesloten (direct effect c). Voor deze contractharmonisatie is een eenmalige investering
van €25.000,- geschat per ziekenhuis en € 500,- voor ZBCs.

Indirecte effecten
Uit de interviews komt naar voren dat een aantal indirecte effecten door de wetswijziging van de
Wkkgz zijn te verwachten voor zorgaanbieders. De eerste verwachting die genoemd is als indirect
effect op de regeldrukgevolgen is de professionalisering van de werkprocessen en de
standaardisatie. De prikkel bij registratiehouders om zaken te overeenkomstig vast te leggen zal
doorwerken bij de zorgaanbieders. De verwachting is dat deze prikkel namelijk meer
standaardisatie en het aanleveren via ZIBs bevordert. Daarbij is het wel van belang dat EPDleveranciers betrokken worden zodat EPDs bij zorgaanbieders eenduidig worden ingericht, want bij
eenduidig inrichting kunnen kwaliteitsregistraties met minder handwerk automatisch worden
aangeleverd. Dan zou het aantal kwaliteitsregistraties uiteindelijk niet uit moet maken. Deze
standaardisatie bespaart op termijn kosten voor transpositie, vertaling en validatie voor het
aanleveren van kwaliteitsregistraties.
Registratiehouders gaan daarnaast de rol van verwerkingsverantwoordelijke organiseren voor
kwaliteitsregistraties. Het organiseren behelst een aantal eenmalige en structurele handelingen en
kosten. Hiermee verplaatst de regeldruk van de zorgaanbieders naar de registratiehouders en zou
de regeldruk voor zorgaanbieders moeten dalen. Zorgaanbieders verstrekken echter al
gepseudonimiseerde gegevens en diverse registraties voor andere doeleinden dan
kwaliteitsregistraties en blijven daarom de rol van verwerkingsverantwoordelijke sowieso
organiseren. Dit verandert met de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel niet en hierdoor
verwachten wij op basis hiervan geen substantieel effect op de regeldruk voor zorgaanbieders.
Een ander indirect effect op de regeldruk voor zorgaanbieders heeft betrekking op de
aanleverplicht. Door de aanleverplicht zal de monitoring op kwaliteit naar verwachting toenemen.
Immers, zo is de verwachting, zullen zorgaanbieders aan meer kwaliteitsregistraties gegevens
aanleveren. Aanvullend wordt van registratiehouders van kwaliteitsregistraties een PDCA-cyclus
verwacht. Dat komt het leren en verbeteren (en dus de zorg) ten goede, maar elke verandering bij
de kwaliteitsregistraties brengt ook bij de zorgaanbieders regeldruk met zich mee. Intern bij
zorgaanbieders moet namelijk gereageerd worden op de verandering, de softwareleveranciers
moet aanpassingen maken in het EPD en de aanpassingen moeten weer worden getest door de
zorgaanbieder.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

3.3

15/20

Regeldrukeffecten voor dataverwerkers

Uit de interviews met de dataverwerkers komen een tweetal structurele regeldrukeffecten naar
voren, waarvan één indirect, en één eenmalig regeldrukeffect.
Structurele effecten

Directe effecten

a.

Eenmalige effecten

Minder individuele

b.

Beëindigen van de

overeenkomsten door

overeenkomsten die niet

wijzigingen in de

meer nodig zijn en

contractstructuur

afsluiten nieuwe
overeenkomsten

Indirecte effecten

c.

Standaardisatie- en
automatiseringsprikkel
door nieuwe criteria en
data dictionary

Wijzigingen in de contractenstructuur
Door de hierboven bij de regeldrukeffecten voor registratiehouders reeds beschreven wijziging in
de contractenstructuur is een groot deel van de contracten bij zorgaanbieders niet langer nodig,
waardoor onder andere structurele onderhoudskosten komen te vervallen (direct effect a).
Specifiek vervallen voor de dataverwerkers de dienstverleningsovereenkomst met de
kwaliteitsregistraties. Dataverwerkers behouden de verwerkersovereenkomst en de
hoofdovereenkomst, maar deze wordt in de nieuwe situatie met de registratiehouders. Dit heeft
een regeldrukeffect, want in de nieuwe situatie heeft een dataverwerker per kwaliteitsregistratie
nog maar één opdrachtgever (de registratiehouder), in plaats van alle deelnemers per
kwaliteitsregistratie (de zorgaanbieders).
Regeldrukeffecten voor dataverwerkers
Structurele effecten
Voor dataverwerkers vervallen twee contracten met zorgaanbieders (2 * 69 ziekenhuizen plus 313
ZBCs) en één met de registratiehouders (1 * 40 registratiehouders). In totaal vervallen dus 804
contracten. Daarentegen zijn wel twee contracten met de registratiehouders nodig (2 * 40
registratiehouders). Door de afname scheelt het onderhoud aan de contracten en daardoor
regeldruk voor dataverwerkers; het is een afname van 724 contracten.
Ook hier gaan we uit van eenzelfde tijdsinvestering per contract en een tijdsinvestering van
negentien weken per jaar (757 uur) in de huidige situatie voor de 804 contracten. Met de
wetswijziging gaat een tijdsbesparing van 681 uur gepaard op jaarbasis. Dat betekent een
besparing van € 36.796,- structureel per jaar.
Eenmalige effecten
Eenmalig zullen de huidige contracten beëindigd moeten worden en nieuwe contracten moeten
worden afgesloten (direct effect b). Voor deze contractharmonisatie is een eenmalige investering
van € 25.000,- genoemd per ziekenhuis. Voor de contractharmonisatie met een ZBC is een
eenmalige investering geschat van € 500,- voor de dataverwerkers.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

16/20

Indirecte effecten
Tot slot ontstaat ook voor dataverwerkers een indirect effect voor de regeldruk door de
standaardisatieprikkel. Dataverwerkers hebben een prikkel, doch geen verplichting, zaken
overeenkomstig vast te leggen doordat de wetgeving, criteria en data dictionary de standaardisatie
in codering bevordert. Deze standaardisatie bespaart kosten van transpositie en vertaling voordat
ze worden aangeleverd, ook bij dataverwerkers.
Dataverwerkers geven verder aan grotendeels al te voldoen aan de toetsingscriteria. Hierop
verwachten wij dus geen toename in de regeldruk.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

17/20

HOOFDSTUK 4

Conclusies
In dit hoofdstuk vatten wij de belangrijkste kwantitatieve en kwalitatieve bevindingen samen.

Kwantitatieve bevindingen
Uit de regeldrukmeting bij wijziging van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) in
verband met het hanteren van toetsingscriteria voor kwaliteitsregistraties voor opname in het
register van kwaliteitsregistraties komen de volgende directe regeldrukeffecten welke wij hebben
gekwantificeerd:
•

een mogelijkheid voor een registratiehouder van een kwaliteitsregistratie om een aanvraag
bij het Zorginstituut in te dienen voor opname, wijziging of verlenging in het register voor
kwaliteitsregistraties;

•

het organiseren door de registratiehouder van de verplichtingen welke voortkomen uit het
hebben van de rol van verwerkingsverantwoordelijke voor een opname in het register voor
kwaliteitsregistraties;

•

een aanleverplicht voor zorgaanbieders aan kwaliteitsregistraties die in het register voor
kwaliteitsregistraties staan opgenomen.

Naleving invullen kwaliteitsregistraties
De stijging in naleving heeft alleen effect op de zorgaanbieders. Ervan uitgaande dat er in de
meeste gevallen weinig kwaliteitsregistraties bijkomen door de stijging in de naleving, gaan we hier
voor de totaalberekening uit van één extra kwaliteitsregistratie per zorgaanbieder. Voor deze
berekening gaan we uit van 69 ziekenhuizen en 313 ZBCs in Nederland en houden wij rekening
met de verdeling van de manieren van aanlevering (ZIBs met of zonder validatie en handmatig). In
totaal komen de structurele kosten uit op jaarlijks € 1.783.480,- tot € 6.454.720,- door het
regeldrukeffect van stijgende naleving. De eenmalige investering hiervoor bedraagt € 71.539,-.
Wijzigingen in de contractenstructuur
De wijzigingen in de contractenstructuur brengt een structurele kostenbesparing met zich mee.
Landelijk is dit voor zorgaanbieders € 2.523.896,-, voor registratiehouders € 2.339.915,- en voor
dataverwerkers € 183.981,-. Voor deze berekening gaan wij uit van 40 registratiehouders. Dat
komt uit op een landelijk besparingstotaal van € 5.047.793,- per jaar. De eenmalige kosten
bedragen € 1.881.500,- voor zorgaanbieders, één miljoen voor registratiehouders en €125.000,voor dataverwerkers.
Aanvraag voor opname in kwaliteitsregister
De aanvraag voor opname in het kwaliteitsregister zal registratiehouders landelijk € 739.200,kosten voor het invullen van het aanvraagformulier, eens in de vijf jaar.
Kwaliteitsregistraties organiseren de rol van verwerkingsverantwoordelijke
Structureel zullen registratiehouders jaarlijks € 1.987.200,- kwijt zijn aan extra personeel voor de
beveiligingsorganisatie. Eenmalig bedragen de kosten € 1.200.000,- voor het inregelen van
processen en systemen.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

18/20

Kwalitatieve bevindingen
Uit de regeldruktoets komen ook kwalitatieve bevindingen naar voren welke meermaals in de
interviews zijn benoemd. In totaal willen wij vijf kwalitatieve bevindingen aanstippen. Deze
bevindingen vullen wij aan met de uitkomsten van een mkb-toets, welke wij hebben uitgevoerd als
onderzoek van dit onderzoek. De mkb-toets brengt de werkbaarheid en haalbaarheid van de

wijziging van de Wkkgz in beeld en kijkt wat deze in de praktijk betekent voor de regeldruk van mkbzorgondernemers. In dit geval zijn dit de zorgaanbieders, registratiehouders en dataverwerkers. De
mkb-toets had de vorm van een panelgesprek met drie vertegenwoordigers van ziekenhuizen, twee
registratiehouders en één dataverwerker.
Regeldruk door gebrek aan standaardisering en automatisering
Uit de interviews en de mkb-toets komt sterk naar voren dat zorgverleners veel regeldruk ervaren.
Deelnemers van dit onderzoek benoemen vaak als oorzaak het gebrek aan standaardisering en
automatisering. In dit onderzoek hebben we echter niet gekwantificeerd wat de regeldrukeffecten
van standaardisering en automatisering zijn, omdat dit wetsvoorstel hier niet direct effect op heeft.
Terwijl het duidelijk wel een belangrijk thema is voor zorgaanbieders. Wanneer wij doorvragen op
dit thema in relatie tot het wetsvoorstel verwachten zorgaanbieders dat het wetsvoorstel bijdraagt
aan de noodzakelijke standaardisering en automatisering van de EPDs die ook aan de orde is
buiten de organisatie van kwaliteitsregistraties. Zorgaanbieders hopen dat het aanscherpen van de
toetsingscriteria voor opname in het register van kwaliteitsregistraties gaat zorgen voor deze
standaardisatie en automatisering.
Verwachtingen over toename of afname kwaliteitsregistraties lopen uiteen
In het licht van de gevolgen voor zorgverleners is het daarom belangrijk om te weten of er een
toename of afname ontstaat van kwaliteitsregistraties na de ingang van de ministeriële regeling. In
de interviews is dit niet helemaal duidelijk geworden en liepen de verwachtingen uiteen. Enerzijds
wordt in de interviews gesteld dat het aantal kwaliteitsregistraties zal afnemen doordat bij opname
in het register overlappingen tussen kwaliteitsregistraties zullen verdwijnen. Anderzijds is de
verwachting gesteld dat er een verdubbeling van het aantal kwaliteitsregistraties zou ontstaan
doordat de toetsingscriteria voor opname in het register te licht zouden zijn. Hierdoor, zo is de
stelling, zou het eenvoudig worden om een nieuwe kwaliteitsregistratie te starten.
Grote rol voor EPD leveranciers bij wetswijziging
Bij de zorgaanbieders gebeurt nog veel handmatig bij de verwerking van kwaliteitsregistraties.
Hierdoor kan de wetswijziging ingrijpender zijn dan verwacht en is de beperking van de regeldruk
kleiner dan beoogd. Wanneer een kwaliteitsregistratie namelijk niet via het EPD en een ZIB kan
worden verwerkt moeten zorgaanbieders veel organiseren rondom het EPD voor het aanleveren
van gegevens aan kwaliteitsregistraties.
Uit de interviews en de mkb-toets komt hierbij een grote rol voor EPD-leveranciers naar voren.
Deze hebben wij alleen niet gesproken in onze interviews. Vertegenwoordigers van de ziekenhuizen
geven aan dat hun processen zijn ingericht om goede zorg te leveren, maar dat deze vaak niet
aansluiten om een handige manier voor het bijhouden van kwaliteitsregistraties. EPD-leveranciers
kunnen hieraan bijdragen en deze transitie versnellen. Zij bepalen namelijk in grote mate hoe goed
het registeren van gegevens gebeurt in het EPD en zouden volgens de deelnemers van dit
onderzoek meer in dit proces moeten worden betrokken.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

19/20

ZIBs dragen bij aan minder registratielasten
Vanuit de deelnemers uit de mkb-toets is de sterke hoop uitgesproken dat de wijziging van de
Wkkgz de ziekenhuizen stimuleert en helpt om weg te gaan van de handmatige manier van
verwerking van de gegevens naar meer automatisering van de aanlevering van gegevens. Een
belangrijk onderdeel hiervoor is het verder ontwikkelen van het gebruik van ZIBs in samenwerking
met de EPD-leveranciers alsook de beroepsgroepen. Veel kwaliteitsregistraties zijn verdeeld onder
een beperkt aantal registratiehouders. In de interviews komt naar voren dat deze
kwaliteitsregistraties de ingezette weg naar standaardisering via ZIBs vooral door moeten zetten
en hun inzet moeten verbreden naar de EPD-leveranciers en beroepsgroepen.
De verwachting is dat bij gebruik van meer ZIBs ziekenhuizen minder handmatig gaan verwerken.
De regeldrukgevolgen zijn dan enkel eenmalig om aan te passen aan de standaard. Daarna wordt
de regeldruk structureel minder.
Een maximum op kwaliteitsregistraties is wenselijk
De vijfde kwalitatieve bevinding uit één van de interviews is dat er een duidelijk maximum zou
moeten komen op de hoeveelheid tijd en geld dat wordt besteed aan kwaliteitsregistraties. Het
sturen op eenvoudige verwerking en standaardisatie zal namelijk enkel op de korte termijn
regeldruk besparen. Op de lange termijn zal, zonder het stellen van een maximum, door een
toename van nieuwe kwaliteitsregistraties en daarbij gepaarde aanpassingen aan het EPD et cetera
de besparing weer teniet worden gedaan. Een register voor kwaliteitsregistraties maakt het daarbij
goed mogelijk om te maximeren, te evalueren op de toegevoegde waarde van een registratie
alsook te orderenen bij een maximum.

Beperkingen van het onderzoek
Tot slot van dit onderzoek is het belangrijk te wijzen op de beperkingen van dit onderzoek.
Allereerst behelst het onderzoek de regeldrukeffecten voor veel actoren. Het gaat hier om ruim
vierhonderd zorgaanbieders en bijna vijftig registratiehouders of dataverwerkers. De
regeldrukgevolgen voor al deze actoren hebben wij proberen te verzamelen in vijftien interviews,
dat is beperkt. Daarbij komt de moeilijkheid dat veel deelnemers het moeilijk vonden om de
gegevens te kwantificeren. De verschillen tussen kwaliteitsregistraties, behandelingen,
ziekenhuizen, EPDs en aantallen cliënten zijn groot.
Daarnaast hebben wij vooral gesproken met ziekenhuizen en onze cijfers gebaseerd op uitkomsten
van deze ziekenhuizen. Dat betekent dat voor de ZBCs wij uitgegaan zijn van kleinere aantallen.
Een andere factor welke meespeelde bij de interviews is dat registraties veel oproepen bij
zorgaanbieders en dat veel registraties onder de noemer van kwaliteitsregistraties worden
geschaard. Zorgaanbieders binnen de medisch specialistische zorg besteden veel tijd en kosten aan
registraties van generlei aard. Hierdoor spraken wij ook over onderwerpen welke wel belangrijk zijn
en impactvol, zoals het pseudonimiseren en het verschaffen van gegevens, maar niet binnen de
scope vielen van dit onderzoek.

Regeldrukmeting bij wijziging van de Wkkgz

20/20

WIJ ZIJN BERENSCHOT, GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG
Nederland is continu in ontwikkeling. Maatschappelijk, economisch en organisatorisch verandert er
veel. Al meer dan tachtig jaar volgen wij als adviesbureau deze ontwikkelingen op de voet en
werken we aan een vooruitstrevende samenleving. De behoefte om iets fundamenteels te
betekenen voor mens en maatschappij zit in onze genen. Met onze adviezen en oplossingen
hebben we dan ook actief meegebouwd aan het Nederland van vandaag. We zoeken altijd naar
duurzame vooruitgang. En gaan pas naar huis als het is opgelost.

Berenschot B.V.
Van Deventerlaan 31-51, 3528 AG UTRECHT
Postbus 8039, 3503 RA UTRECHT
030 2 916 916
www.berenschot.nl