2020D52267

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media d.d. 4 november
2020 inzake de beleidsreactie op het onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs (Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 91).
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De griffier van de commissie,
De Kler

nds-tk-2020D52267

1

Inhoud

blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
• Inbreng van de leden van de SP-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie

2
2
4
5
6
8
9

II

Reactie van de ministers van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

12

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de beleidsreactie
op het onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in het
onderwijs. De leden lezen in de brief dat de Minister «hard» optreedt,
wanneer het gaat om het aanpakken van daders en het verdere
wangedrag binnen het onderwijs te voorkomen. Tegelijkertijd constateren
zij dat er in het hoger onderwijs nog steeds te vaak sprake is van
onveiligheid van studenten. Denk bijvoorbeeld aan de publicatie in het
NRC over jarenlang grensoverschrijdend gedrag door een docent1. Op
welke manier heeft de Minister hier zelf hard ingegrepen, behalve dan het
onderschrijven van een onderzoek dat door het bestuur van de Universiteit van Amsterdam zelf is gestart?
In de brief stelt de Minister dat er een VOG2 noodzakelijk is bij indiensttreding in het primair en voortgezet onderwijs, het (voortgezet) speciaal
onderwijs, en het middelbaar beroepsonderwijs. Geldt deze verplichting
niet voor het hoger onderwijs? Zo nee, waarom niet? Ziet de Minister een
mogelijkheid om dat alsnog verplicht te stellen, zo vragen de leden.
Preventief veiligheidsbeleid
De leden van de VVD-fractie lezen dat scholen momenteel al de
verplichting hebben om een actief veiligheidsbeleid te voeren en de
veiligheid van leerlingen op school te monitoren. Hoe verhoudt deze
verplichting zich tot het feit dat scholen acceptatieverklaringen aan ouders
vragen waarin ze homoseksualiteit afwijzen? Wat is de stand van zaken in
het onderzoek naar deze verklaringen, dat de Minister in een interview aan
verschillende media heeft toegezegd? Wanneer wordt de Kamer hierover
geïnformeerd en wanneer kan de Kamer hierover de eindrapportage
verwachten? Daarnaast vragen de leden welke groepen momenteel de
grootste onveiligheid ondervinden in het onderwijs en welke verklaring
wordt hiervoor gegeven? Welke maatregelen neemt de regering om deze
onveiligheid van studenten en leerlingen tegen te gaan, zo vragen de
leden.
De leden van deze fractie merken op dat de stichting School en Veiligheid
momenteel ondersteuning biedt aan scholen in het funderend onderwijs
en het middelbaar beroepsonderwijs bij het verder creëren van een veilige
sociale omgeving. De leden juichen dat toe, maar vragen in hoeverre alle
scholen op de hoogte zijn van deze mogelijkheden. Ziet de Minister grote
regionale verschillen in het gebruik en samenwerking van de expertise
1
2

NRC, 14 juni 2020.
VOG: Verklaring Omtrent Gedrag

2

van deze stichting? Zo ja, welke regio’s lijken hiervan minder op de hoogte
en op welke manier gaat de Minister ook bij deze scholen duidelijk maken
welke mogelijkheden samenwerking met stichting School en Veiligheid er
zijn?
De leden lezen onder meer dat het veiligheidsbeleid in het middelbaar
beroepsonderwijs integraal en vanuit de sector zelf wordt vormgegeven.
Op welke manier borgt de Minister dat dit ook daadwerkelijk op de juiste
manier wordt vormgegeven, zo vragen de leden.
Onderzoek
De leden van deze fractie lezen dat de politie jaarlijks zo’n 50 zedenzaken
in het onderwijs registreert, waarbij een met taken belaste persoon
betrokken is. Tegelijkertijd constateert de Minister dat overlap zit in de
cijfers van de vertrouwensinspecteurs en die van de politie. Waarom
wordt er niet in alle gevallen een melding gedaan bij de politie, als er
sprake is van verdenking van een zedendelict? Is de Minister niet van
mening dat er te allen tijden bij de politie melding gedaan dient te
worden, om zo (minderjarige) leerlingen of studenten te beschermen? Kan
de Minister aangeven waarom dit nog niet het geval is en welke stappen
hij gaat nemen om dit te bewerkstelligen, zo vragen zij.
De leden lezen eveneens dat zzp’ers3 niet in alle gevallen over een VOG
beschikken. Hoe gaat de Minister waarborgen dat dit in het geval
standaard gevraagd wordt, indien een schoolbestuur gebruik wil maken
van zzp’ers?
Waarschuwingsregister
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister nadenkt over het
instellen van een zogenaamd waarschuwingsregister. In hoeverre bestaat
zo’n waarschuwingsregister niet al, namelijk de VOG? Aangezien wanneer
een personeelslid geen VOG kan aanvragen, dit in feite ook als
«waarschuwing» geldt dat degene niet aangenomen dient te worden.
Waarom intensiveert de Minister niet die route, in plaats van het weer
optuigen van een nieuwe route, zo vragen de leden.
Maatregelen omtrent het schoolbeleid; Schoolcultuur
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister het belangrijk vindt dat
het onderwijspersoneel betrokken wordt bij het veiligheidsbeleid. Hierin
noemt de Minister bijvoorbeeld dat er gedragscodes kunnen ontstaan als
het gaat om welke regels een school hanteert op het gebied van taalgebruik of gebruik van sociale media. Aan welke manier van vastleggen van
regels rondom taalgebruik denkt de Minister dan concreet? Hoe
voorkomen we dat dit vooral een bureaucratisering is van de schoolcultuur, in plaats van het daadwerkelijk in praktijk brengen van bepaalde
omgangsvormen, zo vragen de leden.
Deze leden lezen eveneens dat de Minister van mening is dat nog te
weinig scholen momenteel op een actieve manier omgaan met gedragsregels binnen een school. Welke maatregelen gaat de Minister nemen om
dit bij meer scholen in de praktijk te brengen? Of blijft het bij deze
eenmalige oproep, zo vragen deze leden.

3

Zzp’er: Zelfstandige zonder personeel

3

Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van bovengenoemde beleidsreactie. Deze leden zijn het met de ministers eens dat
aanscherping van de maatregelen om seksueel grensoverschrijdend
gedrag tegen te gaan in het onderwijs noodzakelijk is omdat zoals de
ministers ook aangeven elk geval van seksueel grensoverschrijdend
gedrag er een te veel is. Deze leden hebben nog enige vragen.
Onderzoek wijst op mogelijkheden om seksueel grensoverschrijdend
gedrag verder terug te dringen
Kan worden aangegeven wat de reden is dat er een stijging is van het
aantal incidenten door met taken belaste personen? Is ook bekend om
welke categorie personen het dan gaat? Zo nee, waarom niet? Kan er een
uitsplitsing gemaakt worden van de toename naar de verschillende
onderwijssectoren?
Zijn de Ministers voornemens om de tweejaarlijkse monitor sociale
veiligheid in po4, v(s)o5 en mbo6 die zij laten uitvoeren aan te passen
zodat duidelijk wordt wie de pleger is van het ervaren (seksuele) geweld?
Is bekend wat de reden is dat van de 125 meldingen van seksueel
misbruik in het po, (v)so, vo en mbo die de vertrouwensinspecteur bij de
inspectie rapporteren, slechts 50 zaken uiteindelijk leiden tot een aangifte
en/of veroordeling?
In hoeverre kan er als parallel met de zorg gewerkt worden met een
zwarte lijst? Kan de Onderwijsinspectie7 nu al op naamsniveau informatie
delen met scholen, zo vragen deze leden.
Maatregelen in het aannamebeleid
De leden van de CDA-fractie lezen dat wordt aanbevolen om voortaan
iedereen met een arbeidsovereenkomst of een stageovereenkomst een
VOG te laten aanvragen. Vallen zzp’ers hier ook onder en zo, nee waarom
niet? Hoe zit het met vrijwilligers op school die op gezette tijden
meehelpen? Als wordt gedacht aan periodieke vernieuwing van de VOG,
aan wat voor termijn moet dan gedacht worden, eens in de vijf jaar of een
kortere of langere periode? Wat wordt precies verstaan onder periodieke
screening?
De ministers geven aan eerst het wetstraject ten aanzien van het
Waarschuwingsregister Zorg en Welzijn te willen af wachten voor een
dergelijk waarschuwingsregister ook in het onderwijs wordt geïntroduceerd. Wat wordt in de tussentijd gedaan om te voorkomen dat mensen
die als dader betrokken zijn bij seksueel grensoverschrijdend gedrag nog
een tijd lang van de ene school naar de andere school kunnen gaan omdat
men niet op de hoogte is van de reden van ontslag bij de vorige school?
Uit het onderzoek blijkt dat vooral veertienjarige meisjes slachtoffer zijn
van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Is in het onderzoek ook
gekeken of leerlingen in het algemeen, en deze specifieke groep leerlingen
in het bijzonder, voldoende op de hoogte is van wat zij kunnen doen als zij
slachtoffer zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag om daar weet
van hebben? Komt er ook een structurele voorlichting op het gebied van
seksualiteit met daar bij ook aandacht voor grensoverschrijdend gedrag,
bijvoorbeeld met hulp van een professionele hulporganisatie, zo vragen
deze leden.

4

Po: Primair onderwijs
V(s)o: Voortgezet (speciaal) onderwijs
6
Mbo: Middelbaar beroepsonderwijs
7
Inspectie voor het Onderwijs
5

4

Maatregelen omtrent het schoolbeleid
De leden van de CDA-fractie willen graag weten in hoeverre de inzet van
het Netwerk Integrale Veiligheid van de MBO Raad met de hulp van
Stichting School en Veiligheid om de bekendheid en effectiviteit van
vertrouwenspersonen in het mbo te vergroten effect heeft gehad.
Overig
Is er in de opleiding van leraren aandacht voor het voorkomen en
herkennen van seksueel grensoverschrijdend gedrag, zo vragen deze
leden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Kamerstukken ten behoeve van het schriftelijk overleg «Beleidsreactie op
onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs».
Deze leden zijn van mening dat seksueel grensoverschrijdend gedrag in
het onderwijs ten alle tijden moet worden voorkomen en dat school een
plek hoort te zijn waar je je veilig mag weten. Zij onderschrijven daarom
dat gekeken moet worden naar nieuwe maatregelen, om seksueel
overschrijdend gedrag in de toekomst te voorkomen en beter te signaleren. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
VOG
De leden van de D66-fractie zien dat op dit moment een VOG in het
onderwijs maar één keer hoeft te worden aangevraagd per werkgever.
Echter beveelt het onderzoek Seksueel grensoverschrijdend gedrag in het
onderwijs aan dat de VOG regelmatig moet worden verlengd, of dat zelfs
sprake moet worden van continue screening, naar voorbeeld in de
kinderopvang. Bovendien wordt aanbevolen een VOG voor iedere
werkzame persoon aan te vragen. Deze leden staan achter deze aanbevelingen, omdat het belangrijk is regelmatig te controleren of iemand
werkzaam dient te zijn in het onderwijs. Zodat kinderen in een veilige en
geborgen omgeving naar school gaan. De Minister verwacht eind 2020
een WODC-onderzoek naar consistentie binnen het huidige VOG-stelsel.
Na de uitslag van dit onderzoek zal de Minister aansluiten bij gesprekken
hierover. Hoe snel verwacht de Minister een verandering te implementeren in het huidige beleid rondom VOG’s? Kan de Minister een indicatie
geven van wat zijn inzet wordt, namelijk continue screening of het
regelmatig verlengen van de VOG, zo vragen deze leden.
Contracten en referenties
De leden van de D66-fractie vernemen dat de onderzoekers aanbevelen
dat schoolbesturen in arbeidscontracten kunnen opnemen dat
werknemers gebonden zijn aan gedragsregels en onderworpen zijn aan
sancties bij het overtreden ervan. Zo is op dit moment te weinig zicht op
met taken belaste personen die eerder de fout zijn ingegaan, waardoor
deze na ontslag weer op een andere school aan het werk kunnen. Wat
deze leden betreft moet dit zicht er zo snel mogelijk komen. Echter stelt de
Minister dat een arbeidscontract tussen werkgever en werknemers is en
dat de overheid hier niet bindend kan interveniëren. Wel stelt hij dat er de
mogelijkheid is in combinatie met de aanbeveling besturen te adviseren
referenties in te winnen bij ex-werkgevers. De Minister stelt dat hij eerst in
overleg zal treden met besturen, voor hij kijkt naar een wettelijke
verplichting. Waarom kiest de Minister niet meteen voor een wettelijke
verplichting, zo vragen deze leden.

5

Tuchtrechtsysteem
De leden van de D66-fractie lezen dat de onderzoekers een apart tuchtrechtsysteem voorstellen, waarbij ook voor niet-strafrechtelijke handelingen een uniform regelgevend kader en rechtssysteem op het terrein
van seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt vormgegeven waar
personeel zich aan moet houden. De Minister is echter van mening dat
een apart systeem naast de onderwijswetgeving niet bijdraagt aan de
helderheid van het handelingsperspectief van scholen en schoolleiders.
Kan de Minister uiteenzetten waarom hij tot deze conclusie gekomen is?
Waarom draagt dit niet bij aan helderheid? Zou het systeem niet zo
ingezet kunnen worden dat het in balans is met de onderwijswetgeving?
Overlegplicht bij alle vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag
De leden van de D66-fractie signaleren dat in het geval van seksuele
intimidatie schoolbestuurders niet wettelijk verplicht zijn om te
overleggen met de vertrouwensinspecteurs. Deze verplichting geldt alleen
bij vermoeden van seksueel misbruik. Deze leden zijn tevreden dat de
Minister de aanbeveling overneemt, om bij alle vormen van mogelijk
seksueel grensoverschrijdend gedrag een wettelijke overlegplicht in te
voeren. Wanneer kan de Kamer meer informatie verwachten over het
concrete handelingsprotocol waaraan de Minister werkt? Welke organisaties worden betrokken bij dit wetstraject en de uitwerking van het
handelingsprotocol, zo vragen deze leden.
Sociale media in veiligheidsbeleid
De leden van de D66-fractie zien dat de onderzoekers erop wijzen dat
meer aandacht moet komen voor de rol van sociale media, in relatie tot
seksueel overschrijdend gedrag van met taken belaste personen richting
leerlingen en studenten. Goed om te lezen dat de Minister zich kan vinden
in deze aanbeveling en dat zij van mening is dat dit meer aandacht
verdient. Welke handvatten biedt de Minister scholen om op de juiste
manier om te springen met deze dynamiek? Wat kunnen sectorraden hier
betekenen?
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
Preventief veiligheidsbeleid
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom alleen scholen in het
funderend onderwijs de wet Veiligheid op Scholen kennen. Is wetgeving
op het mbo, hbo8 en wo9 vergelijkbaar aan de vereisten van het
funderend onderwijs? Voldoet de wet- en regelgeving in de verschillende
sectoren volgens de ministers of is aanvullende regelgeving nodig? Zijn er
op iedere onderwijsinstellingen vertrouwenspersonen aanwezig en hoe
wordt dit in de verschillende sectoren aan studenten en personeel
gecommuniceerd?
Onderzoek
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de in de rapportages van de
vertrouwensinspecteurs het aandeel van de gevallen waarin een met
taken belast persoon bij seksuele intimidatie is betrokken in de laatste vier
jaar gestegen is van 33 procent naar 54 procent. Heeft de Minister enig
idee waar deze stijging vandaan komt? Ook het aandeel van de gevallen
8
9

Hbo: Hoger beroepsonderwijs
Wo: Wetenschappelijk onderwijs

6

waarin een met taken belast persoon betrokken is bij seksueel misbruik is
gestegen. Heeft de Minister een idee waar deze stijging vandaan komt? De
voornoemde leden vinden het schokkend dat deze cijfers lijken te stijgen,
kan de Minister meer context bij deze cijfers geven? Wie zijn de slachtoffers, welke taken voerden de daders uit, om wat voor soort intimidatie/
misbruik gaat het?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het percentage leerlingen in
het voortgezet onderwijs dat te maken krijgt met seksueel grensoverschrijdend gedrag schrikbarend hoog. Maar liefst 18 procent van de
scholieren krijgt hiermee te maken blijkt uit onderzoek. Zij lezen dat bijna
een kwart een volwassene is met een relatie tot school. Kennelijk is er
geen ander onderzoek voorhanden. Deze leden dringen er bij de Minister
op aan om uitgebreider onderzoek te doen naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in de verschillende onderwijsniveaus, waarbij wordt
onderzocht wat de aard en achtergrond is, alsmede wie de betrokkenen
zijn. Tevens horen de leden graag of er gegevens bekend zijn over het
voortgezet speciaal onderwijs.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kan voorkomen dat
schoolbestuurders in tijden van schaarste minder kritisch zijn bij het
inhuren van zzp’ers of geen contact opnemen met de uitzendorganisatie
om te verifiëren of de uitzendkracht een VOG heeft. Heeft de Minister enig
idee hoe vaak het voorkomt dat schoolbesturen dit niet navragen? Er
wordt geconstateerd dat zzp’ers in de praktijk niet altijd om een VOG
wordt gevraagd. Hebben we het hier over het merendeel van de keren of
gebeurt het soms niet? En neemt het inhuren van zzp’ers in het onderwijs
niet enorm toe? Is dit dan niet een groeiend probleem? Wat gaat de
Minister hieraan doen?
Voornoemde leden vinden het vreemd dat de reden van ontslag vaak niet
wordt vastgelegd bij seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het risico dat
een dader weer bij een volgende school aan de slag kan gaan is daardoor
groot. Ook de politie vindt het zorgelijk dat er geen «zwarte lijst» bestaat
van plegers van zedenmisdrijven. Wat vindt de Minister hiervan? Ziet de
Minister de risico’s hiervan ook? Zeker als blijkt dat niet iedereen in het
onderwijs een VOG hoeft te hebben en van een deel de VOG niet gecheckt
wordt? Is de Minister het met deze leden eens dat het een goed idee is om
van iedereen die in het onderwijs werkt een VOG te vragen, dus ook van
stagiairs en bestuurders?
Seksueel grensoverschrijdend gedrag verder terugdringen
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het nu vaak zo is dat in
gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag contracten met
wederzijdse goedbevinden worden ontbonden. Is de Minister het met
voornoemde leden eens dat dit niet zou moeten horen? Ook omdat een
pleger daardoor makkelijker op een andere school kan gaan werken. De
Minister schrijft dat een arbeidscontract tussen werkgever en werknemer
is en de rijksoverheid hierin niet kan interveniëren. Maar kan de Minister
toch niet op een dwingendere manier dan alleen een advies ervoor zorgen
dat dit niet meer zou moeten gebeuren? Hetzelfde geldt voor het advies
aan besturen om referenties in te winnen bij ex-werkgevers. Is enkel een
advies niet te licht hiervoor, zo vragen deze leden.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat er grote verschillen
zijn bij scholen wat betreft de bekendheid bij en betrokkenheid met het
veiligheidsbeleid door onderwijspersoneel. Ook hier lezen deze leden dat
de Minister scholen en instellingen oproept om scherp te kijken naar
afspraken over gedrag van personeel ten opzichte van leerlingen en

7

studenten. Maar moeten die afspraken niet gewoon in elk veiligheidsplan
of gedragscode staan? Wordt dat gecontroleerd door de inspectie? Ook
vinden de leden het opmerkelijk dat slechts vier van de twintig geïnterviewde scholen in hun veiligheidsplan bepalingen opnemen over seksueel
grensoverschrijdend gedrag. Hoe kan dit? Wat gaat de Minister doen om
te zorgen dat alle scholen dit opnemen? Moet ook de rol van sociale
media daarin niet verplicht worden meegenomen? Zijn scholen en
besturen zich voldoende bewust van de risico’s van grooming en andere
vormen van intimidatie en misbruik via sociale media?
Daarnaast vinden voornoemde leden het opmerkelijk dat veel personeelsleden niet bekend zijn met gedragsregels. Hoe beoordeelt de Minister dit?
Wat gaat hij doen om te zorgen dat alle personeelsleden en leerlingen op
de hoogte zijn van gedragsregels rondom (het tegengaan van) seksueel
grensoverschrijdend gedrag?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er beleid wordt gemaakt om
de bekendheid van de vertrouwenspersoon en de taken en bevoegdheden
binnen de schoolorganisatie te vergroten. Dit naar aanleiding van moties
van deze leden10. Op welke manier wordt er beleid gemaakt en binnen
welk tijdsplan?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn geschrokken van studies uit het
buitenland waaruit blijkt dat bijna de helft van de ondervraagde studenten
die te maken krijgen met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ook geeft
maar liefst 12 procent van de ondervraagde studenten aan dat ze te
maken kregen met aanranding of verkrachting. De onderzoekers constateren dat deze studies enig zicht geven, maar het beeld toch beperkt blijft.
Geeft dit aanleiding voor uitgebreider onderzoek naar seksueel misbruik
en intimidatie in het Nederlands hoger onderwijs, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de beleidsreactie
op het onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in het
onderwijs. Zij hebben daar nog enkele vragen over.
Preventief veiligheidsbeleid
Scholen zijn verplicht om actief veiligheidsbeleid te voeren en de
veiligheid van leerlingen op school te monitoren. In hoeverre voeren
scholen actief veiligheidsbeleid? Hoe wordt dit gemeten?
De verplichting van een VOG geldt niet voor bestuurders, de meeste
groepen vrijwilligers en enkele groepen stagiaires. Waarom geldt voor
deze groepen geen verplichting voor het overleggen van een VOG? Zij zijn
toch ook werkzaam op de school met kinderen? Kan de Minister dit
toelichten?
Tevens constateren de leden van de SP-fractie dat er onvoldoende wordt
gecontroleerd op de echtheid van een VOG door werkgevers. Er wordt
dan ook op flinke schaal gefraudeerd met VOG’s. In hoeverre heeft de
Minister hier oog voor en wordt dit aangepakt, zo vragen deze leden.
Onderzoek wijst op mogelijkheden om seksueel grensoverschrijdend
gedrag verder terug te dringen
Wat weten we over de omvang van seksueel grensoverschrijdend gedrag?
Kan de Minister toelichten waarom er sprake is van een stijging van het
aandeel van de gevallen van seksuele intimidatie waarbij een met taken
belast persoon betrokken is in de laatste vier jaar? Is er sprake van betere
registratie of komt het gewoon meer voor? Daarnaast vragen de leden van
10

Kamerstuk 29 240, nrs. 110 en 111

8

de SP-fractie hoe het kan dat er jaarlijks maar 50 zedenzaken in het
onderwijs bij de politie worden geregistreerd, terwijl er jaarlijks 125
meldingen van seksueel misbruik worden gedaan bij de vertrouwensinspecteurs? Hoe verklaart de Minister dit grote gat tussen meldingen en
zedenzaken, zo vragen deze leden.
Screening in de toekomst
De leden van de SP-fractie vragen waarom, in aanloop naar eventuele
continue screening, niet nu al iedereen met een arbeids- of stageovereenkomst en vrijwilligers in het onderwijs een VOG moeten overleggen en
deze periodiek moeten laten vernieuwen. Zou dit namelijk niet beter zijn
dan de huidige situatie in stand houden, terwijl er wordt gewacht op
verdere maatregelen? Hoe staat de Minister zelf ten opzichte van continue
screening? Is hij het met deze leden eens dat dit het einde betekent van de
VOG als momentopname en er sneller gehandeld kan worden indien een
persoon niet langer geschikt wordt geacht als leerkracht of bestuurder?
Repressieve maatregelen
Wat betreft het waarschuwingsregister voor onderwijs hebben de leden
van de SP-fractie nog een hoop vragen. Wie mogen de gegevens in het
register invoeren? Hoe voorkom je dat iemand op basis van foute
gegevens in het register komt? Hoe voorkom je fraude? Wie mogen het
register bekijken? Mag iemand zijn eigen gegevens in het register inzien?
Kun je bezwaar maken tegen je aanwezigheid in het register? Hoe ziet die
bezwaarprocedure er uit? Hoe wordt die gegevensbank beschermd? Bij
het Waarschuwingsregister Zorg en Welzijn moet in eerste instantie de
arbeidsrelatie zijn beëindigd na een strafbaar feit. Wordt dit ook de
bedoeling bij het waarschuwingsregister voor onderwijs? Deze leden
constateren dat dit namelijk al naar voren zou komen als een nieuwe
directeur, werknemer, stagiair of vrijwilliger een VOG moet aanvragen.
Kan de Minister dit bevestigen en in hoeverre heeft een waarschuwingsregister dan zin? Wat is de waarde van een VOG als je dit waarschuwingsregister er naast onderhoudt? In hoeverre kan seksuele intimidatie als niet
strafbaar feit zijnde onderdeel uitmaken van het waarschuwingsregister?
Welke aanvullende waarborgen vereist een dergelijk register aangezien de
personen beschuldigd worden van grensoverschrijdend gedrag, zonder
een veroordeling door een rechter? Hoe maakt het register onderscheid in
grensoverschrijdend gedrag of zijn alle vormen van grensoverschrijdend
gedrag gelijk, zo vragen deze leden.
Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie hoe de Minister staat ten
opzichte van een zwarte lijst voor incompetente onderwijsbestuurders,
waarvan we de afgelopen jaren verschillende voorbeelden hebben gezien.
Hoe wil de Minister voorkomen dat deze mensen steeds opnieuw scholen
kunnen oprichten of ergens anders aan de slag kunnen gaan en er daar
opnieuw een rotzooi van kunnen maken, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie zijn zeer te spreken over het verkennende
doch inhoudelijke onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag in
het onderwijs. Zij hebben de aanbevelingen die voortkomen uit het
onderzoek met interesse gelezen. Deze leden onderstrepen het belang van
een veilige omgeving voor kinderen en jongeren om te leren en op te
groeien en deelt het doel van de ministers om seksueel grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs verder te voorkomen. De leden danken
de ministers voor hun reactie en hebben nog enkele opmerkingen en
vragen.

9

Preventief veiligheidsbeleid
De leden van de PvdA-fractie vinden het positief dat de veiligheid van
leerlingen actief wordt gemonitord sinds de invoering van de Wet
veiligheid op school. Kan de Minister aangeven wanneer de resultaten
van de reeds gestarte evaluatie kunnen worden verwacht? Kan de
Minister toezeggen extra prioriteit te geven aan deze evaluatie gezien de
verontrustende stijging van het aandeel van de gevallen van seksueel
misbruik waarbij een met Taken Belast Persoon (TBP) betrokken was? De
leden vragen tevens of de Minister een datum kan geven van wanneer het
onderzoek naar sociale veiligheid in het hoger onderwijs naar de Kamer
zal worden gezonden.
Hoe functioneert VOG-systematiek in het onderwijs?
De leden van de PvdA-fractie vragen de ministers of zij erkennen dat de
minder strikte naleving van screening van nieuwe TBP-en ten tijde van
een krappe arbeidsmarkt niet enkel effect hebben op de screening van
TBP-en die op zzp- of uitzendbasis worden aangetrokken zoals zij lijken te
stellen in de beleidsreactie, maar ook worden opgemerkt bij het
aannemen van nieuwe TBP-en binnen het gangbare personeelsbestand
zoals de onderzoekers concluderen11. Kunnen de ministers reageren op de
fundamentelere impact van het lerarentekort op de preventie van seksueel
grensoverschrijdend gedrag die dit inhoudt?
Screening in de toekomst
De leden van de PvdA-fractie kijken uit naar de uitkomsten van het
WODC-onderzoek omtrent een consistenter screeningsbeleid voor
personen die omgaan met kinderen en jongeren. Kan de Minister
aangeven of dit onderzoek concreet ingaat op de mogelijkheid om in het
onderwijs de screeningsmethode te hanteren zoals die ook in de sport en
kinderopvang wordt gehanteerd? Zijn er andere concrete mogelijkheden
die het WODC hiermee vergelijkt? Is het WODC benaderd om de
uitkomsten van dit onderzoek te delen zodat het WODC deze kan
meenemen in haar onderzoek?
Tevens vragen deze leden of de Minister willen ingaan op een ander punt
dat het onderzoek noemt in betrekking tot het verbeteren van screening,
namelijk de mogelijkheid om TBP-en gratis een VOG te verlenen.
Overweegt de Minister dit als mogelijkheid, zeker in het geval dat het
WODC-onderzoek ook de aanbeveling doet de screening door middel van
een VOG vaker dan eenmalig in te voeren, zo vragen deze leden.
Arbeidscontracten en referenties
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de ministers benadrukken dat een
arbeidscontract een overeenkomst is tussen werkgever en werknemer en
dat de rijksoverheid hier niet bindend in kan interveniëren. Tegelijkertijd
constateren de ministers dat na een incident met seksueel grensoverschrijdend gedrag contracten nog te vaak met wederzijds goedbevinden
worden ontbonden waardoor TBP-en makkelijk bij een andere school
kunnen gaan werken. Kunnen de ministers toelichten waarom zij wel
constateren dat er een probleem bestaat waardoor plegers relatief
makkelijk weer met kinderen kunnen gaan werken, maar geen actieve rol
wil spelen in het bemoeilijken van dit «pleger hoppen»? Waarom zijn de
ministers voornemens om eerst af te wachten wat de resultaten zijn van
overleggen met de sector om het nagaan van referenties te bevorderen
terwijl zij stellen dat elk slachtoffer er een teveel is? Kunnen de ministers
11

Seksueel grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs, p. 92

10

aangeven waarom zij wel de mogelijkheid hebben wettelijk te verankeren
dat schoolbesturen verplicht zijn referenties op te vragen, maar ervoor
kiest dit niet te doen, zo vragen deze leden.
Tuchtrechtsysteem
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de Minister niet voornemens zijn
de aanbeveling van de onderzoekers over het invoeren van het tuchtrecht
over te nemen. Deze leden hebben begrip voor het feit dat het onderwijs
haar eigen inspectie heeft die toezicht houdt, maar hebben zorgen
omtrent de impliciete en expliciete gedragsregels die zorgen voor het
«grijze gebied» waarover de onderzoekers rapporteren. Kunnen de
ministers verder ingaan op de aanbeveling van de onderzoekers tot
invoering van het tuchtrecht, in acht nemend dat incidenten van seksueel
grensoverschrijdend gedrag vaak herleiden naar momenten waarin
personen moeten overgaan tot melden maar hier te lang mee wachten
omdat een voorval valt binnen het grijze gebied? Delen de ministers dat
juist het opstellen van duidelijke gedragsregels waar een onafhankelijke
partij over oordeelt deze vertraging uit het systeem kan halen? Deelt de
ministers tevens dat hiermee een bemoeilijkende factor wordt verwijderd,
namelijk het gevoel van oncollegialiteit of de angst iemand onterecht te
beschuldigen? Welke alternatieve mogelijkheden zien de ministers om
juist deze obstakels weg te nemen?
Overlegplicht bij alle vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te vernemen dat de Minister
een wetstraject zal starten om de overlegplicht voor schoolleiders te
verplichten bij elke vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zij
delen de mening dat ook seksuele intimidatie absoluut onacceptabel is en
dat in ook die gevallen schoolleiders een zware verantwoordelijkheid
hebben.
Waarschuwingsregister
De leden van de PvdA-fractie delen de zorgen omtrent een wettelijk
verankerd waarschuwingsregister gezien de grote zorgvuldigheid die het
vereist om effectief te zijn en niet mensen ten onrechte uit te sluiten. De
ministers schrijven te willen wachten totdat het waarschuwingsregister in
de zorg laat zien of het wel of niet effectief is, hier plaatsen deze leden
echter vraagtekens bij. Kunnen de ministers toelichten waarom zij hier
(nog mogelijk jaren) op willen wachten wanneer er al tijden worden
gewerkt met een zwarte lijst in de zorg? Welke meerwaarde denken zij dat
het wettelijk verankerde waarschuwingsregister zal hebben ten opzichte
van het waarschuwingsregister van werkgeversorganisatie ZorgZijn
Werkt, die sinds 2014 in werking is? Waarom zien de ministers geen
oplossing in het waarschuwingsregister zoals die in de zorg al werkzaam
is, gelet op het feit dat de doelgroep in het onderwijs erg kwetsbaar is
omdat zij minderjarig zijn? Zijn de ministers van mening dat zij na zes jaar
niet kan concluderen of het waarschuwingsregister effectief is en dus
nuttig zou zijn voor het onderwijs, zo vragen deze leden.
Schoolcultuur
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de onderzoekers stellen dat de
rijksoverheid slechts beperkte invloed kan hebben op de schoolcultuur. Zij
lezen dat de ministers concluderen dat er helaas grote verschillen zijn
tussen scholen in hoe proactief zij omgaan met het voorkomen van
seksueel grensoverschrijdend gedrag. Hebben de ministers verder
concrete maatregelen in petto om de schoolcultuur te verbeteren?

11

Deze leden onderstrepen dat de schoolcultuur van essentieel belang is bij
het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. De leden
herinneren zich de motie van de leden Van Meenen en Kwint12 die
benadrukt dat zowel de sociale veiligheid van leerlingen alsook van
onderwijspersoneel hierin van belang is. Voorgenoemde aangenomen
motie verzocht de Wet sociale veiligheid te verbreden naar TBP-en, een
verzoek dat deze leden van harte steunen. Waarom wachten de ministers
nog steeds de uitkomsten van de evaluatie van de Wet sociale veiligheid
in het onderwijs af, alvorens deze motie uit te voeren? Delen zij de mening
dat juist vanwege het feit dat TBP-en zorg dragen voor de sociale
veiligheid van kinderen en jongeren en te maken hebben met een eigen
veiligheidsbeleving deze uitbreiding in de reikwijdte van de Wet sociale
veiligheid doorgevoerd dient te worden? Kunnen de ministers toezeggen
zo spoedig mogelijk de uitwerking van deze motie in gang te zetten, zo
vragen deze leden.
II Reactie van de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media

12

Kamerstuk 29 240, nr. 115

12