Technische bijlage – Verdere verfijning box 3 overbruggingsperiode – meerjarig
tegenbewijs
Methode A
De eerste mogelijke vormgeving is gebaseerd op het advies van de Landsadvocaat over een
tegenbewijsregeling, dat op 15 april 2022 aan uw Kamer is gezonden.1 De Landsadvocaat heeft
een methodiek geopperd waarbij het werkelijke rendement in meerdere jaren wordt bezien, maar
waarbij tegelijkertijd aansluiting wordt gezocht bij de belastingheffing per jaar. Als een
belastingplichtige tegenbewijs levert, wordt per jaar het verschil bepaald tussen het werkelijke
rendement en het forfaitair bepaalde rendement. Als het werkelijke rendement lager is, is sprake
van ‘onderrendement’. Als het werkelijke rendement hoger is, is er een ‘overrendement’. Voor het
tegenbewijs in een bepaald jaar zal een negatief verschil kunnen leiden tot een verlaging van de
heffing in dat jaar, maar alleen voor zover dit onderrendement meer bedraagt dan het
overrendement in de voorafgaande jaren.
De belastingplichtige wordt per jaar na afloop van het jaar in de gelegenheid gesteld om het
werkelijke rendement aan te geven. Hierbij kan zoveel mogelijk aansluiting worden gezocht bij de
uitwerking van het formulier ‘opgaaf werkelijk rendement’. De belastingplichtige kan dan per
vermogenscategorie zelf aangeven welk werkelijk rendement is gerealiseerd. Als de
belastingplichtige in een jaar tegenbewijs wil leveren, moet hij ook het werkelijke rendement
aangeven voor alle voorgaande jaren vanaf 2023 als hij dat nog niet heeft gedaan. Dit is nodig om
te bepalen of sprake is van een overrendement in voorafgaande jaren.
Voorbeeld 1
Belastingplichtige heeft het onderstaande forfaitaire voordeel uit sparen en beleggen en werkelijk
rendement:

Forfaitair voordeel uit sparen en
beleggen

Werkelijk rendement

2023

€ 500

€ 600

2024

€ 500

€ 100

2025

€ 500

€ 800

2026

€ 500

€ 800

Belastingplichtige wil voor 2024 tegenbewijs leveren. Hij moet dan het werkelijke rendement
aangeven voor 2023 en 2024.
In 2023 is een overrendement van € 100. In 2024 is een onderrendement van € 400. Dit
onderrendement kan leiden tot een verlaging van de heffing als het meer bedraagt dan het
overrendement in eerdere jaren. Het overrendement in eerdere jaren was in totaal € 100.
Per saldo wordt het voordeel uit sparen en beleggen in 2024 verlaagd met € 300.
In 2025 en 2026 is sprake van overrendement. Het is niet verplicht en ook niet zinvol voor
belastingplichtige om het werkelijke rendement aan te geven.

1

Kamerstukken II 2021/22, 35927, nr. 125.

Voorbeeld 2
Belastingplichtige heeft het onderstaande forfaitaire voordeel uit sparen en beleggen en werkelijk
rendement:

Forfaitair voordeel uit sparen en
beleggen

Werkelijk rendement

2023

€ 500

€ 1000

2024

€ 500

€ 600

2025

€ 500

€ 100

2026

€ 500

€ 100

In 2023 is een overrendement van € 500. In 2024 is een overrendement van € 100. In 2025 is
een onderrendement van € 400. Dit kan in 2025 niet leiden tot een verlaging van de heffing,
omdat het onderrendement kleiner is dan het gezamenlijke overrendement in 2023 en 2024.
In 2026 is een onderrendement van € 400. Het overrendement uit voorgaande jaren is € 200. Per
saldo wordt het voordeel uit sparen en beleggen in 2026 verlaagd met € 200.
Een voordeel van deze methodiek is dat de heffing beter aansluit bij het werkelijke rendement
over meerdere jaren en daarmee het draagkrachtbeginsel. Daar staat tegenover dat de
systematiek duidelijk ingewikkelder is dan een benadering per jaar. Omdat invoering niet op korte
termijn kan plaatsvinden, zullen aanslagen over de eerste jaren mogelijk al onherroepelijk
vaststaan op het moment dat de regeling kan worden ingevoerd. Deze onherroepelijke aanslagen
moeten vervolgens worden aangepast. Als het inkomen als gevolg van het tegenbewijs naar
beneden wordt bijgesteld kan dat ook doorwerken naar inkomensafhankelijke regelingen en
toeslagen. In deze methode wordt alleen gekeken naar overrendementen in voorgaande jaren.
Daardoor hebben vooral belastingplichtigen met onderrendement in de eerste jaren een voordeel.

Methode B
Bij Methode B wordt aan belastingplichtigen de mogelijkheid geboden om in één keer tegenbewijs
te leveren over de gehele periode 2023-2026. Als de belastingplichtige over het gehele tijdvak
2023-2026 een lager werkelijk rendement heeft dan het forfait dan leidt dit tot een teruggaaf van
belasting. De teruggaaf wordt op verzoek verleend na afloop van de periode. De teruggaaf wordt
verleend met een aparte beschikking, de aanslagen van de jaren in het tijdvak worden niet
aangepast. Deze systematiek lijkt op de middelingsregeling.
Voorbeeld 1
Belastingplichtige heeft het onderstaande forfaitaire voordeel uit sparen en beleggen en werkelijk
rendement:

Forfaitair voordeel uit sparen en
beleggen

Werkelijk rendement

2023

€ 500

€ 600

2024

€ 500

€ 100

2025

€ 500

€ 800

2026

€ 500

€ 800

Het forfaitaire voordeel uit sparen en beleggen is cumulatief € 2.000. Het werkelijke rendement is
cumulatief € 2.300. Er is geen sprake van een teruggaaf.
Merk op dat dit voorbeeld onder de ‘methode A’ wel leidt tot een teruggaaf, maar onder Methode B
niet. Dat is verklaarbaar omdat in 2025 en 2026 betere rendementen worden behaald dan het
forfait.
Voorbeeld 2
Belastingplichtige heeft het onderstaande forfaitaire voordeel uit sparen en beleggen en werkelijk
rendement:

Forfaitair voordeel uit sparen en
beleggen

Werkelijk rendement

2023

€ 500

€ 1000

2024

€ 500

€ 600

2025

€ 500

€ 100

2026

€ 500

€ 100

Het forfaitaire voordeel uit sparen en beleggen is cumulatief € 2.000. Het werkelijke rendement is
cumulatief € 1.800. Er wordt een teruggaaf van belasting verleend over het verschil van € 200
tegen het in 2026 geldende box 3-tarief.

Doordat sprake is van een losse beschikking is het niet nodig om reeds vastgestelde aanslagen
aan te passen met bijbehorende doorwerking naar toeslagen en andere inkomensafhankelijke
regelingen. De verzoeken worden na afloop van de periode gedaan, dit biedt mogelijk meer tijd
voor een zorgvuldige invoering. Daar staat tegenover dat belastingplichtigen met een laag
rendement in de eerste jaren langer moeten wachten op een teruggaaf. Dit kan ook tot extra
bezwaren in de tussentijd leiden. Om hieraan tegemoet te komen kan worden overwogen om de
mogelijkheid te bieden om al tussentijds tegenbewijs te leveren en een voorlopige teruggaaf te
krijgen. Dit voegt wel extra complexiteit toe en zal meer capaciteit vragen om te kunnen
implementeren. Omdat het werkelijke rendement per definitie wordt bezien over de gehele
periode, maakt het in tegenstelling tot Methode A niet uit in welke jaren een laag rendement wordt
behaald.