Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 398

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 december 2012
Bijgaand doe ik u het verslag toekomen van de Energieraad van
3 december 2012.
Het voorzitterschap heeft de Raad geïnformeerd over het bereikte akkoord
in eerste lezing over de verordening energie-infrastructuur dat gedurende
de laatste informele triloog op 27 november 2012 tussen Raad, Commissie
en Europees Parlement tot stand is gekomen. Daarnaast heeft de Raad
conclusies aangenomen over de mededeling hernieuwbare energie. In
deze raadsconclusies verzoeken de lidstaten de Commissie om het
huidige duurzame energieraamwerk in 2014 te evalueren, alvorens
voorstellen te doen voor de periode na 2020 binnen de context van het
bredere klimaat en energiebeleid.
De Raad heeft een eerste gedachtewisseling gehouden over de nieuwe
Commissiemededeling over de interne energiemarkt. De drie belangrijkste
boodschappen die uit de discussie naar voren kwamen en waar
Nederland het mee eens is zijn: (kwetsbare) consumenten moeten een
centrale rol innemen; (nationale) capaciteitsmechanismen moeten zo veel
mogelijk worden voorkomen; en instrumenten voor hernieuwbare energie
die marktverstorend werken moeten worden voorkomen.
Onder het punt diversen gaf de Commissie informatie over de internationale energiebetrekkingen en presenteerde het aankomende Ierse
voorzitterschap haar programma voor de eerste helft van 2013.
De eerstvolgende Energieraad vindt plaats op 22 februari 2013 te Brussel.
De minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

kst-21501-33-398
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-33, nr. 398

1

VERSLAG ENERGIERAAD 3 DECEMBER 2012
Veiligheid gas- en olieactiviteiten op zee
De Raad nam nota van de terugkoppeling van het voorzitterschap van de
eerste triloog tussen Raad, Commissie en het Europees Parlement over
het wetsvoorstel over de veiligheid van gas- en olieactiviteiten op zee
(Kamerstuk 22 112 nr. 1281). Alle partijen streven naar een akkoord in
eerste lezing in het voorjaar van 2013.
Het voorzitterschap gaf aan dat het Europees Parlement een krachtige
richtlijn wil waarin geen onderscheid wordt gemaakt tussen lidstaten. Dat
geldt in het bijzonder voor activiteiten die lidstaten ontplooien in derde
landen.
De Commissie heeft nog geen definitieve keuze gemaakt ten aanzien van
de rechtsgrondslag, maar gaf tijdens de Raad aan te kunnen leven met
een richtlijn als daarbij de hoge veiligheidseisen met de hoogst mogelijke
veiligheidsnormen niet in het gedrang raken. De Commissie ziet voor de
EU een voortrekkersrol weggelegd en is voorstander van een wereldwijde
toepassingen van de richtlijn. Europese bedrijven zijn immers over de
hele wereld actief. De Commissie vindt een structurele scheiding van de
economische en controle activiteiten van de bevoegde autoriteit niet
noodzakelijk, een functionele scheiding (interne firewall) is voldoende
waarborg voor de onafhankelijkheid van de bevoegde autoriteit.
Hernieuwbare energie
De Raad nam conclusies aan over de mededeling hernieuwbare energie
(Kamerstuk 22 112 nr. 1441). In de raadsconclusies verzoeken de lidstaten
de Commissie om het huidige duurzame energieraamwerk in 2014 te
evalueren en vervolgens voorstellen te doen voor de periode na 2020
binnen de context van het bredere klimaat en energiebeleid. De
Commissie kondigt in haar werkprogramma voor 2013 aan met een lange
termijn perspectief te komen.
De Commissie gaf aan dat de EU op dit moment goed op koers ligt om het
Europese doel van 20% hernieuwbare energie in 2020 te halen, maar dat
verdere actie nodig is om te voorkomen dat het aandeel hernieuwbare
energie na 2020 weer terugvalt. De kosten van hernieuwbare energie
moeten omlaag, ongewenste concurrentie tussen subsidiesystemen moet
worden voorkomen en hernieuwbare energie moet uiteindelijk zonder
financiële ondersteuning van overheden onderdeel worden van de interne
energiemarkt.
Interne energiemarkt
De Commissie presenteerde haar mededeling over de interne energiemarkt, die op 15 november 2012 is uitgebracht. Op basis van deze
presentatie vond een eerste gedachtewisseling plaats. Het aankomende
Ierse voorzitterschap gaf aan tijdens de Energieraad van 7 juni 2013
raadsconclusies te willen aannemen.
Commissaris Oettinger gaf aan dat de EU de grootste interne markt ter
wereld is en dat deze interne markt de basis vormt voor het economische
en sociale succes van de EU. Volgens Commissaris Oettinger is de
Europese oliemarkt reeds volledig functioneel en zal de Europese
kolenmarkt dat ook zijn na het aflopen van de subsidies in 2018. De
Europese gas- en elektriciteitsmarkt moet in 2014 functioneel zijn, maar
volgens de Commissaris moet daarvoor nog veel werk worden verzet. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-33, nr. 398

2

derde energiepakket moest 20 maanden geleden worden geïmplementeerd, maar veel lidstaten hebben nog niet aan die verplichting voldaan.
De Commissie gaf aan 38 infractieprocedures te zijn gestart. In Nederland
is de wet ter implementatie van het derde energiepakket in juli 2012 in
werking getreden. Daarnaast gaf Commissaris Oettinger aan dat bij veel
regeringen prijsregulering nog populair is. Voor veel lidstaten liggen de
landenspecifieke aanbevelingen, die bindend zijn middels eerder
aangenomen wetgeving, dan ook op het terrein van het afschaffen van
prijsregulering en volledige implementatie van het tweede en derde
energiepakket. Voor Nederland zijn er twee aanbevelingen gedaan
waaraan in Nederland reeds hard wordt gewerkt: een tijdige verzwaring
en uitbreiding van de energienetwerken en volledige implementatie van
de Europese richtsnoeren voor congestiemanagement.
De mededeling besteedt speciale aandacht aan consumenten, capaciteitsmarkten en hernieuwbare energie. Volgens de Commissie heeft de
liberalisering van de interne energiemarkt de consument de afgelopen
10–15 jaar veel voordelen opgeleverd, zoals meer keuzevrijheid en een
neerwaartse druk op de energieprijzen. Ten aanzien van capaciteitsmarkten is de Commissie voornemens om medio volgend jaar en op basis
van consultaties met gemeenschappelijke richtsnoeren voor de
vormgeving van capaciteitsmechanismen te komen. Deze richtsnoeren
moeten stroken met de EU-regels over staatssteun en het gebruik van
subsidies in een goed werkende interne markt. Ten aanzien van
hernieuwbare energie verwees de Commissaris naar zijn interventie bij
het vorige agendapunt.
Nederland gaf aan de mededeling in algemene zin te kunnen verwelkomen, mede in het licht van de versterking van de interne markt.
Nederland verwelkomt de centrale positie van de consument, maar is
tegen een eventuele Europese verplichting voor een specifiek energie
armoede beleid in de toekomst. Nederland hanteert een algemeen sociaal
beleid en wil dit blijven doen. De bepalingen van het derde energiepakket
bieden daartoe voldoende ruimte. Daarnaast deelt Nederland de zorgen
van de Commissie over de voornemens in verschillende EU-landen om
over te gaan tot capaciteitsmechanismen. Nederland is sterk voorstander
van Europese en/of regionale afstemming van leveringszekerheidvraagstukken en verwelkomt in dat licht de door de Commissie gestarte
consultaties. Nederland deelt de constatering van de Commissie dat wij
moeten streven naar marktoplossingen waarbij de juiste prijssignalen
worden afgegeven. Ten slotte, steunt Nederland het principe dat
hernieuwbare energie deel moet gaan uitmaken van een goed functionerende interne markt, reageert op prijsprikkels en zo snel mogelijk gaat
concurreren met fossiele energie. Nederland onderschrijft daarbij het
belang van het beter op elkaar afstemmen van nationale stimuleringsregimes om concurrentie tussen de verschillende nationale regimes te
voorkomen. De prioriteit na 2020 ligt bij het verminderen van de kosten
van hernieuwbare energie. Innovatie speelt hierbij een belangrijke rol.
Het voorzitterschap destilleerde drie belangrijke boodschappen uit de
discussie. Ten eerste, (kwetsbare) consumenten moeten een centrale rol
innemen. Ten tweede, capaciteitsmechanismen moeten zo veel mogelijk
worden voorkomen. Een gecoördineerde aanpak van leveringszekerheidvraagstukken binnen Europa is daarbij van groot belang. Ten derde,
instrumenten voor hernieuwbare energie die marktverstorend werken
moeten worden voorkomen.
Uw Kamer zal over de nieuwe mededeling worden geïnformeerd middels
een BNC-fiche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-33, nr. 398

3

Diversen
Energie-infrastructuur
Het voorzitterschap informeerde de Raad over het bereikte akkoord in
eerste lezing over de verordening energie-infrastructuur dat gedurende de
laatste informele triloog op 27 november 2012 tussen Raad, Commissie en
Europees Parlement tot stand is gekomen. Het Europees Parlement stemt
naar verwachting medio maart in de plenaire bijeenkomst over het
bereikte akkoord.
De Nederlandse inzet is in het laatst voorliggende compromis goed
verwerkt:
– In de verordening is opgenomen dat publieke financiering van
energie-infrastructuur slechts kan worden overwogen wanneer
alternatieven voor publieke financiering, zoals het opheffen van
regelgevende belemmeringen en het verbeteren van het investeringsklimaat, zijn uitgeput.
– De lidstaten hebben een belangrijke rol gekregen bij het vaststellen
van de gemeenschappelijke lijst van projecten van Europees belang.
– De kosten-batenanalyse heeft een centrale rol gekregen, zowel bij het
aanwijzen van projecten als het toewijzen van financiering.
– In de laatste onderhandelingsronde is de overkoepelende termijn van
de vergunningprocedure met drie maanden verlengd naar 3 jaar en 6
maanden. De Nederlandse ervaring leert dat dit een realistischere
termijn is.
– Daarnaast biedt de verordening voldoende flexibiliteit in de vergunningverleningprocedure voor het in stand houden van nationale
praktijken. Hoewel één van de twee deelfases van de procedure
bindend is geworden in het laatste compromis, biedt de verordening
de mogelijkheid om op een case by case basis vergunningprocedures
te verlengen met 9 maanden.
– Over het voorstel van het Europees Parlement om Europese netbeheerders te verplichten tot meer operationele samenwerking om
grootschalige stroomonderbrekingen te voorkomen is voor Nederland
een acceptabel compromis bereikt. Mede naar aanleiding van kritiek
van Nederland worden de bepalingen nu uitsluitend van toepassing op
de elektriciteitsector (en niet langer de gassector). Daarnaast zijn de
verplichtingen voor netbeheerders afgezwakt vergeleken met het
originele voorstel en is de tekst meer in lijn gebracht met het derde
interne markt pakket.
– Ten slotte, is gewaarborgd dat de rekening voor projecten die zijn
gericht op het opheffen van bestaande nationale transportbeperkingen
niet deels bij buurlanden wordt neergelegd.
Internationale energiebetrekkingen
De Commissie informeerde de Raad over haar lopende contacten met
China, de Verenigde Staten, Rusland en een aantal internationale fora. De
internationale contacten van de Commissie hebben tot doel de gedeelde
EU belangen met betrekking tot interne markt, voorzieningzekerheid en
duurzaamheid over te brengen en waar mogelijk te exporteren naar derde
landen (bijvoorbeeld door invoering van EU wetgeving op het terrein van
de interne markt of samenwerking op het terrein van onderzoek). Deze
contacten doorkruisen geen bilaterale belangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-33, nr. 398

4

Programma Iers voorzitterschap
Het aankomende Ierse voorzitterschap presenteerde haar programma
voor de eerste helft van 2013. De prioriteiten van het Ierse voorzitterschap
zijn: veiligheid van gas- en olieactiviteiten op zee (afronding eerste lezing),
de interne energiemarkt (raadsconclusies over de mededeling) en
duurzaamheidscriteria voor vaste biomassa (voorstel verwacht eerste
kwartaal 2013). Daarnaast zal aandacht worden besteed aan de
mededeling energietechnologie en innovatie die naar verwachting dit
voorjaar zal verschijnen en aan het lange termijn perspectief richting 2 030
over het post-2020 klimaat en energie raamwerk. Ten slotte, gaf het Ierse
voorzitterschap aan dat de Europese Raad van eind mei voor een groot
deel aan energie zal worden gewijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-33, nr. 398

5