Position paper

Inbreng KNVB: Hoorzitting / rondetafelgesprek – Misbruik in de sport (12
maart 2018)
Een veilige en plezierige sportomgeving
De KNVB staat voor een veilige en plezierige sportomgeving. We willen de veiligheid van onze leden
garanderen en kwetsbare groepen binnen het voetbal zo goed mogelijk beschermen. We moeten erop
kunnen vertrouwen dat al onze leden op de voetbalvereniging veilig zijn. Daarom heeft de KNVB het
voorkomen en bestrijden van seksuele intimidatie en misbruik binnen het voetbal hoog op de agenda.
Het is de nachtmerrie van iedere sportbond
“Het is de nachtmerrie van iedere sportbond. Een trainer die wordt veroordeeld vanwege ontuchtige
handelingen met een speler. Schrik, boosheid en een gevoel van onmacht over het leed wat
slachtoffers is aangedaan. Dit leed is onbeschrijfelijk. Recent hadden wij zo’n zaak. Dan moet je
handelen. Omdat de slachtoffers daar recht op hebben, omdat daders niet de kans mogen hebben
ongezien en ongemerkt verder te gaan. Maar ook omdat je er alles aan wil doen als sportbond om een
omgeving te bieden waar mensen kunnen veilig en met plezier kunnen sporten. Daarom zijn we – het
klinkt misschien gek - blij dat we als sportbond in die zaak noodzakelijke stappen hebben kunnen
zetten, zoals het opzeggen van zijn KNVB-lidmaatschap, het intrekken van de trainerslicentie en het
inlichten van de voetbalbond van het land waar de persoon in kwestie nu werkzaam bleek, UEFA en
FIFA. Informatie en samenwerking waren hierbij cruciaal.”
Aanpak seksuele intimidatie en misbruik heeft hoge prioriteit
Het leed veroorzaakt door seksuele intimidatie en misbruik is immens voor de slachtoffers. Als
sportbond pakken we onze verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de sporters, trainers en
vrijwilligers. We steunen en stimuleren verenigingen om preventief beleid te voeren om seksuele
intimidatie en misbruik tegen te gaan. Sinds 2010 zijn er vertrouwenscontactpersonen waar
slachtoffers zich kunnen melden. In 2015 is er een gespecialiseerde tuchtcommissie in het leven
geroepen. Sinds 2017 bestaat er een kernteam seksuele intimidatie en misbruik binnen de KNVB, dat
zich richt op afstemming, beleid, voorlichting, ondersteuning en communicatie.
Preventie: vertrouwenspersonen, voorlichting en bewustwording
Op het moment dat ongewenst gedrag binnen een vereniging wordt gesignaleerd, kan de
KNVB worden benaderd voor eerstelijns opvang. Er is een structuur opgezet om verenigingen te
ondersteunen om seksuele intimidatie en misbruik in de sport te bestrijden dan wel te voorkomen.
Onderdelen zijn het instellen van een ‘hulplijn seksuele intimidatie in de sport’ en het inzetten van
vertrouwenspersonen. De KNVB vindt het van belang dat verenigingen op dit onderwerp beleid
voeren, zoals het opstellen van gedragsregels, het maken van een risicoanalyse en het aanstellen van
een vertrouwenspersoon. We signaleren dat het thema zeer leeft bij onze verenigingen. We
ondersteunen onze verenigingen de komende periode zo goed mogelijk ondersteunen en stimuleren,
zodat ze de noodzakelijke vervolgstappen kunnen zetten.

Sportwereld pakt eigen verantwoordelijkheid
De KNVB beseft ook dat de aandacht voor seksuele intimidatie en misbruik in de sport in het verleden
vaak onvoldoende is geweest. Verder onderschrijft de KNVB net als NOC*NSF dat de sportwereld
meer moet doen en kan doen om sporters in de toekomst voor leed te behoeden. De sportwereld
moet actief aan de slag met een effectieve uitwerking van de aanbevelingen uit het rapport van de
Commissie De Vries. De KNVB neemt zitting in de door NOC*NSF in het leven geroepen taskforce
van sportbonden, om aan de hand van de aanbevelingen van de Commissie De Vries tot een plan van
aanpak te komen. De sportwereld pakt de handschoen voortvarend op. Daar waar mogelijk worden
aanbevelingen omgezet in concrete acties. Voor nadere informatie over acties die zijn uitgevoerd en
opgestart binnen de sport, verwijzen wij naar het position paper van NOC*NSF.
Het rapport van onderzoekscommissie biedt goede aanknopingsknopen, maar er is meer nodig. De
aard en omvang van het probleem is nog niet goed inzichtelijk gemaakt, ook gaat het rapport
onvoldoende in op informatie-uitwisseling tussen politie en justitie en wordt er te weinig gezegd over
goede opvang van slachtoffers. Daarnaast zien wij bij het opnemen van een meldplicht het risico van
symboolpolitiek. Het regelen van een meldplicht op papier is een stap. Maar uiteindelijk gaat het om
het creëren van een sportklimaat, waarin overschrijdend gedrag zo min mogelijk voorkomt. Als het
voorkomt, dan moet het worden aangepakt. De KNVB vindt dat er beter kan worden ingezet op het
vergroten van meldingsbereidheid. Wij willen een stap verder gaan; de KNVB is voornemens om zelf
onderzoek te verrichten naar de veiligheid bij clubs en we gaan actief met clubs en slachtoffers
werken aan bewustwording op het vlak van bedreigingen en noodzakelijke acties. We starten
binnenkort een pilot – naast de zaken die we al doen - specifiek op dit punt.
Versterking samenwerking is cruciaal
Seksuele intimidatie en misbruik is een breed maatschappelijk vraagstuk. De sport pakt haar
specifieke verantwoordelijkheid, maar we kunnen het niet alleen. We blijven sportorganisaties en
hebben dus beperkte mogelijkheden om seksuele intimidatie en misbruik tegen te gaan. Daarom is
verregaande samenwerking met de overheid en lokale partners noodzakelijk. Vervolgstappen op het
gebied van informatiedeling, coördinatie van meldingen en lokale samenwerking zijn nodig, zodat we
seksuele intimidatie en misbruik in de sportwereld kunnen bestrijden. Daarom vraagt de KNVB
aandacht voor de volgende punten;
1. Informatiedeling:
Informatiedeling tussen alle betrokken (lokale) partijen is van groot belang. Dat bleek eerder al in de
recente zaak tegen een strafrechtelijk veroordeelde voetbaltrainer. In deze zaak kon het bestuur van
de KNVB pas ingrijpen, nadat een geanonimiseerd vonnis aan de verdachte kon worden
toegeschreven. Daderinformatie met betrekking tot gerechtelijke uitspraken over zedenmisdrijven
dienen proactief te worden gedeeld met de sportwereld. Het is daarbij van belang dat in het systeem,
waarmee het Openbaar Ministerie (OM) en de rechterlijke macht werkt, inzichtelijk is dat een
veroordeelde actief is als begeleider, trainer of coach in de sport. En gevolg kan worden gegeven aan

P. 2

uitspraken in de sportwereld. Ook in internationale context is het van belang om kennis en informatie
over zedenmisdrijven vanuit de sport te delen en inlichtingen van opsporingsdiensten te bundelen.
2. Coördinatie meldingen:
In de rapportage van de onderzoekcommissie De Vries wordt het vraagstuk seksueel misbruik
sectoraal bekeken. Er zijn echter meerdere meldpunten voor slachtoffers op verschillende plekken in
onze samenleving. Een slachtoffer moet melding kunnen maken bij een voor haar of hem vertrouwd
en betrouwbaar meldingspunt. In de opvolging en coördinatie van de meldingen dient men
professioneel te handelen en intersectoraal te denken. Gelet op de privacy-gevoeligheid moet er aan
de achterkant een gedegen constructie met wettelijke bevoegdheden en professionele opvang voor
slachtoffers zijn gewaarborgd. We signaleren hierbij een mogelijk knelpunt. Hoe moet er met
privacygegevens van slachtoffers en verdachten worden omgegaan? De KNVB vindt het van belang
dat instanties die beschikken over de juiste bevoegdheden en expertise op een adequate en gedegen
manier opvolging kunnen geven aan meldingen.
3. Urgentie om verbinding te zoeken op lokaal niveau:
Verbinding op lokaal niveau is cruciaal voor preventie en opvolging. Gemeenten, sportbonden en
NOC*NSF kunnen sportverenigingen ondersteunen met gedragsregels, risicoanalyses en het
aanstellen van vertrouwenspersonen. Sportverenigingen draaien op hardwerkende vrijwilligers, die op
dit belangrijke thema ondersteuning verdienen. Ook in het kader van de opvolging van meldingen
moet op lokaal niveau verbinding worden gezocht met partners. Het mag niet zo zijn dat een
veroordeelde trainer zomaar aan de slag kan bij een andere sportvereniging of organisatie in een
gemeente. Hiervoor ziet de KNVB een nadrukkelijke sturende en verbindende rol weggelegd voor de
lokale overheid.
We vragen de overheid samen met de sport te investeren in preventie, verbinding en adequate
opvolging van meldingen seksuele intimidatie en misbruik. Helaas kunnen ook in de toekomst dit soort
gevallen zich voordoen. Daar waar zich signalen of incidenten voordoen, moet krachtig en direct
worden ingegrepen. Als dit gebeurt, moeten we het goed aanpakken en er met alle betrokken partijen
een bijdrage aan leveren dat het zo min mogelijk voorkomt. Alleen samen kunnen we een veilige en
plezierige sportomgeving waarborgen.
Meer informatie over de inspanningen van de KNVB om seksuele intimidatie en misbruik in het
voetbal tegen te gaan, is te vinden op de Themapagina Voetbal en seksuele Intimidatie.
Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met;
David Pranger
Adviseur Public Affairs
E. david.pranger@knvb.nl

P. 3