Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 125

Defensie Industrie Strategie

Nr. 114

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 september 2020
In het schriftelijk overleg over het Jaarverslag 2019 en het rapport
Resultaten Verantwoordingsonderzoek 2019 (28 mei jl., Kamerstuk 35 470
X, nr. 6) hebben de leden van de CDA-fractie vragen gesteld over de
financiële middelen binnen de IT-band van Defensie. In antwoord daarop
gaf ik aan dat ik hierop per brief bij uw Kamer zou terugkomen. Hierbij
doe ik, mede namens de Minister van Defensie, deze toezegging gestand.
De vaste commissie van Defensie heeft in de procedurevergadering
(4 september 2020) verzocht een update te geven met betrekking tot het
programma GrIT en aan te geven welke stukken de Kamer wanneer kan
verwachten. Met deze brief ga ik hierop in. Daarnaast informeer ik u over
de voortgang van de programma’s GrIT, Foxtrot en Tactical Edge
Networking (TEN).
Ambitie en problematiek IT Defensie
Op grond van het huidige en toekomstige dreigingsbeeld moet Defensie
een informatiegestuurde organisatie worden die weerbaar is tegen
digitale dreigingen. In de Defensienota 2018 (Kamerstuk 34 919, nr. 1) en
de voorjaarsnota van 2019 (Kamerstuk 35 210, nr. 1)heeft het kabinet
middelen (respectievelijk € 624 miljoen en € 523 miljoen, beide over 15
jaar) uitgetrokken om verdere stappen te zetten om die ambities te kunnen
realiseren. Ontwikkelingen op het gebied van oorlogsvoering staan echter
niet stil. Technologie en het slim gebruiken van informatie spelen hierbij
een belangrijke rol. In de afgelopen jaren zien we een sterke toename van
onder meer netwerkverkeer en dataopslag. Deze trend zal zich de
aankomende jaren voortzetten en versnellen. Moderne wapensystemen,
zoals de F35, genereren zeer grote hoeveelheden data. Deze data moet
verwerkt, geanalyseerd en toegepast worden. De interoperabiliteit tussen
wapensystemen neemt ook voortdurend toe. Dat maakt dat betrouwbare
en beveiligde verbindingen cruciaal zijn. Voortdurend innoveren is
daarom noodzakelijk. Om effectiever om te gaan met de groeiende
hoeveelheid data, is het bovendien van belang om de mogelijkheden op

kst-31125-114
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 125, nr. 114

1

het gebied van datawetenschap en IT infrastructuur binnen Defensie uit te
breiden.
Programma Grensverleggende IT (GrIT) is randvoorwaardelijk
Randvoorwaardelijk voor deze ontwikkelingen is het programma GrIT,
waarmee Defensie een infrastructuur inricht die cruciaal is voor de
doorontwikkeling van Defensie als informatiegestuurde organisatie. Het
programma GrIT heeft zich ook doorontwikkeld om aan de hiervoor
geschetste toenemende behoefte aan dataverkeer en interoparabiliteit te
kunnen voldoen.
Zoals ik u heb laten weten in de brief van 18 februari jl. (Kamerstuk 31 125,
nr. 110), heeft Defensie de afgelopen tijd in het kader van het heroverwegingstraject GrIT twee hoofdscenario’s uitgewerkt en door een externe
partij laten valideren. Daarnaast heb ik onderzoek verricht dat heeft geleid
tot een beter inzicht in de mogelijkheden om opvolging te geven aan de
aanbevelingen van de derde BIT toets en de gesprekken met de overgebleven partij in de aanbesteding. In het eerste hoofdscenario zijn de
aanbevelingen van het BIT binnen de huidige aanpak van de aanbesteding
geaccommodeerd. Dat betekent dat Defensie sterker stuurt op het creëren
van waarde voor de organisatie, met een nieuwe, flexibele blokkenplanning, en de juiste stuurmiddelen om prestaties van de leverancier af
te dwingen, waaronder mogelijkheden om nieuwe leveranciers toe te
voegen en het contract met de leverancier op ieder moment te kunnen
beëindigen. Op de concept contractstukken van het eerste hoofdscenario
is een extra juridische «sanity check» uitgevoerd door een externe
IT-sourcingsjurist. Het tweede hoofdscenario is uitgewerkt op basis van
een geheel andere aanpak van het programma en nieuwe aanbestedingen, waarbij Defensie samen met meerdere marktpartijen, langs de
lijnen van lifecycle-management de nieuwe IT-infrastructuur realiseert.
In de besloten technische briefing van 12 maart jl. heeft Defensie de stand
van zaken van de uitgewerkte hoofdscenario’s, inclusief het afwegingskader en de risico’s toegelicht. Beide hoofdscenario’s zijn tevens inhoudelijk uitgewerkt in de commercieel vertrouwelijke brief welke ik gelijktijdig met deze brief toezend1. Hiermee geef ik invulling aan de twee
toezeggingen die ik heb gedaan in het Algemeen Overleg d.d.
4 september 2019 (Kamerstuk 31 125, nr. 107) inzake de technische
briefing en een nadere uitwerking van de hoofdscenario’s.
Vervolgstappen
Begin juli jl. is het BIT gestart met de BIT-toets op het gekozen hoofdscenario. De COVID-19 uitbraak heeft geleid tot enige vertraging in de
planning. Aan het BIT zijn onder meer de contractstukken, de blokkenplanning en is de geactualiseerde concept businesscase aangeboden voor
toetsing.
Naar verwachting zend ik in november het definitieve BIT-advies met mijn
reactie en de definitieve business case (vertrouwelijk) aan uw Kamer.
Hiermee geef ik invulling aan mijn toezegging in het Algemeen Overleg
d.d. 13 juni 2018 (Kamerstuk 31 125, nr. 89) om de definitieve business
case toe te zenden aan de Kamer voor de ondertekening van de overeenkomst met de leverancier zodat u de gelegenheid heeft de informatie te
bespreken voordat Defensie overgaat tot gunning. Het streven is om de
gunning af te ronden voor het einde van 2020.
1

Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 125, nr. 114

2

Analyse huidige situatie
Vanwege de noodzaak om een informatiegestuurde organisatie te
worden, maar ook vanwege ontwikkelingen in de IT-wereld, waaronder
een groeiende rol van IT bij de inzet van wapensystemen en bedrijfsvoering, de prijsstijgingen binnen de IT-sector en schaarste aan
IT-personeel (Kamerstuk 31 125, nr. 107) staan de financiële exploitatie en
de investeringen onder druk. Daartoe maak ik, aanvullend op de hierbovengenoemde ontwikkelingen bij het programma GrIT, de komende
periode een analyse van de huidige situatie en de daarbij behorende
oplossingsrichtingen. Ik zal inventarisaties uitvoeren naar de schaarste
van het IT-personeel, de exploitatie en de investeringen van de IT. Deze
inventarisaties laat ik extern valideren. Hoewel met de extra middelen bij
regeerakkoord en de intensiveringen uit het voorjaar 2019 stappen zijn
gezet, blijven keuzes en prioriteitstelling binnen de Defensiebegroting
noodzakelijk. Ik zal deze keuzes verder uitwerken en onderzoeken welke
maatregelen nodig zijn, analoog aan de aanpak van het Strategisch
Vastgoed Plan (Kamerstuk 34 919, nr. 55). De keuzes kunnen gevolgen
hebben voor de andere portfolio’s Vastgoed en Groot Materieel. Over de
uitkomst van deze nadere analyse en de te maken keuzes informeer ik u
op zijn vroegst begin 2021.
Voortgang programma’s Foxtrot en TEN
Ook randvoorwaardelijk voor een informatie gestuurde organisatie zijn de
programma’s Foxtrot en Tactical Edge Networking (TEN). Met deze brief
informeer ik u tevens over de voortgang van deze programma’s. Het
programma Foxtrot (samen met de binationale component ervan; TEN)
voorziet onder meer in de militaire communicatie- en IT-middelen om
informatiegestuurd optreden mogelijk te maken binnen het mobiele
tactische domein (Kamerstuk 33 279, nr. 29). Het wapensysteemgebonden
IT-programma geeft invulling aan de ambitie om een informatiegestuurde
krijgsmacht te zijn, waarbij ieder platform (militair, commandopost,
sensor, wapensysteem) in operationele omstandigheden altijd veilig is
verbonden en interoperabel is met partners. Het programma vormt
daarmee de noodzakelijke brug tussen de programma’s GrIT en VOSS om
de informatieketen te sluiten. Foxtrot zorgt hiermee voor modernisering
die nauwkeurig is afgestemd met (lopende) continuïteitsprojecten. In
Duitsland loopt een vergelijkbaar programma onder de naam Digitization
– Land Based Operations (D-LBO). In 2019 hebben de Ministers van
Defensie van Duitsland en Nederland een Memorandum of Understanding
(MoU) ondertekend waarbij zij hebben besloten om de handen ineen te
slaan bij deze vernieuwing. Het gezamenlijke binationale programma is
gelieerd aan het NAVO Programma Federated Mission Networking (FMN)
zodat ook de interoperabiliteit met andere partners wordt bewerkstelligd.
TEN creëert mogelijkheden voor de gezamenlijke ontwikkeling en
implementatie van standaarden en oplossingen voor de digitalisering van
het mobiele optreden op het tactische niveau. Het programma creëert
tevens mogelijkheden voor gezamenlijke verwerving van deze oplossingen. Om het programma Foxtrot (inclusief TEN) beheersbaar te houden
en doorlopend kort-cyclisch nieuwe technologische ontwikkelingen mee
te kunnen nemen, is er bij de opzet voor gekozen om met deelleveringen
te werken. Deze deelleveringen (Spirals) vinden plaats over de komende
jaren en bestaan elk uit één of meerdere projecten.
Hoewel enige vertraging is opgetreden bij het opstellen van het gezamenlijke programmaplan, is er niet stil gestaan. Nadat een klein, eerste deel
van de programmaorganisatie voor Foxtrot en het Nederlandse deel van
TEN al in 2019 was gestart, is besloten deze organisatie verder uit te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 125, nr. 114

3

bouwen samen met Duitsland. Dit is noodzakelijk om tijdig standaarden,
architectuur en behoeftes helder te specificeren en de behoeftestelling
van de eerste deellevering op te stellen. Het betreft een tijdelijke organisatie die is ondergebracht binnen de Defensie Materieel Organisatie.
Financiering zal plaatsvinden vanuit de reservering voor het programma
Foxtrot in de Defensiebegroting. Vanwege het binationale karakter wordt
er gewerkt vanuit Lahnstein in Duitsland (Joint Program Office) en vanuit
Amersfoort (Development and Prototype Center). Duitsland neemt
vergelijkbare stappen voor het versterken van de programmaorganisatie
TEN.
Het programma Foxtrot (TEN) volgt aan Nederlandse zijde het reguliere
DMP proces en wordt dan opgenomen in het Defensieprojectenoverzicht.
De eerste A-brief verwacht ik nog dit jaar aan uw Kamer te kunnen
versturen.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 125, nr. 114

4