TK Rondetafel III
31-5-2022

Het nieuwe pensioenakkoord
Enkele EU aspecten
Prof. dr. H. van Meerten
Universiteit Utrecht/Advocaat GMW
Lid OPSG EIOPA
31-5-2022

Aandachtspunten

 Verplichtstelling
 Invaren/eigendom
 Communicatie?
 Deelnemer = consument

•

AFM Aandachtpunten

VERPLICHTSTELLING
Vele artikelen aan gewijd:
https://autopapers.ssrn.com/sol3/cf
_dev/AbsByAuth.cfm?per_id=1340
792

MVEV: ons DB=DC?
 Risico’s liggen al bij de deelnemer;
 Betogen pensioenfondsen ook bij de BTW

vrijstelling: nieuwe vragen aan EU Hof!!
 Is het pensioenfonds niet gewoon een

beleggingsfonds?

Verplichtstelling
 SPR en FPR
 Buffers:

Solidariteitsreserve
Risicodelingsreserve
Stroppenpot
MVEV
 Rechtbank Den Haag: buffers vallen niet onder artikel
15 IORP
-

MVEV: Rb Den Haag:

ECLI:NL:RBDHA:2021:944, r.0. 4.33
“De rechtbank volgt de Staat in zijn stelling dat alleen een
pensioenfonds dat uitsluitend een premieovereenkomst met
een variabele uitkering uitvoert en geen (andere) biometrische
risico’s verzekert, niet onder de reikwijdte van artikel 15 lid I
IORP II valt. Alleen bij een premieovereenkomst met een
variabele uitkering (zie 4.23) garandeert een pensioenfonds
immers geen beleggingsrendement en ook geen bepaalde hoogte
van een uitkering.”

Verplichtstelling, MvT, p. 153
 Zonder de verplichtstelling is het voor een

bedrijfstakpensioenfonds naar verwachting niet
mogelijk om de pensioenregeling voor alle
werknemers van alle werkgevers, die onder de
werkingssfeer van de verplichtstelling vallen, in de
bedrijfstak op dezelfde wijze tegen economisch
aanvaardbare kosten uit te voeren
 Zelfs na vragen TK: onduidelijk wat dit is…

C-67/96, Albany
•

Dit zou te meer het geval zijn wanneer, zoals in het
hoofdgeding, de uitsluitend door het Pensioenfonds
beheerde aanvullende pensioenregeling wordt gekenmerkt
door een hoge mate van solidariteit, met name door de
ontkoppeling van premieniveau en gedekte risico's, de
verplichting alle werknemers zonder medische keuring te
accepteren, de voortzetting van de pensioenopbouw met
premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid, de
overname door het Pensioenfonds van de achterstallige
premies bij faillissement van de werkgever, en de
indexatie van de pensioenen voor het behoud van hun
waardevastheid.

Seminar Universiteit Utrecht
 EU recht experts
- Twijfels over vrij verkeer;
- Twijfels over mededinging;
- Klacht EC…
Kosten?
- PPI (DC) werkt goedkoper?

INVAREN
Studie Charlotte Jukema Universiteit
Utrecht:
https://www.uu.nl/medewerkers/Hvan
Meerten/Scriptie%20Charlotte%20Juke
ma%20over%20invaren

Art. 17 Handvest
Eenieder heeft het recht de goederen die hij
rechtmatig heeft verkregen in eigendom te
bezitten, te gebruiken, erover te beschikken en te
vermaken. Aan niemand mag zijn eigendom
worden ontnomen, behalve in het algemeen
belang in de gevallen en onder de voorwaarden
waarin de wet voorziet en mits zijn verlies tijdig
op billijke wijze wordt vergoed. Het gebruik van
de goederen kan worden geregeld bij de wet
voorzover het algemeen belang dit vereist.

Ad 1

Directe horizontale werking: Rb
Den Haag
ECLI:NL:RBDHA:2022:3851, r.o. 4.4.
[eisers] menen dat artikel 17 van het EU Handvest voldoende

nauwkeurig en duidelijk is geformuleerd en dat zij zich daarom op
dit artikel jegens PMT kunnen beroepen. PMT heeft erkend dat
[eisers] in beginsel een beroep kunnen doen op dit artikel, maar dat
het vervolgens de vraag is of aan de voorwaarden van connexiteit
voor een geslaagd beroep is voldaan. De kantonrechter gaat er
daarom in deze procedure van uit dat [eisers] zich kunnen beroepen
op artikel 17 van het EU Handvest en de daarop gebaseerde
rechtspraak van het HvJ EU

EU-EVRM
•

Ingrepen eigendom alleen als deze
noodzakelijk is en daadwerkelijk
beantwoordt aan door de EU erkende
doelstellingen van algemeen belang.
Deze toets wijkt duidelijk af van die van
het EVRM.

Non-discriminatie: artikel 83 PW/90a PW
(klacht EC)

EVRM=EU
 ‘Toelichting Handvest: rechten zijn hetzelfde’

Neen!!
 Geen juridische waarde toelichting

 Directe horizontale werking
 EVRM geldt als minimumwaarborg, EU recht

mag verder gaan
 Teksten zijn afwijkend
 Uitzonderingsgronden zijn afwijkend!

Transitie-FTK

 Eisen DC op DB;

- In lijn met de IORP?
 Intentieverklaring
 Herstelplan volgens de IORP?
- Onjuist

Invaren

 Wat te doen als fondsen NIET

willen invaren?
 Normale CWO
 Instemmingsrecht
 Juridisch ringfencing? Hoe?

Financiële
dienst?

Zaak C-678/11, ov. 37
• Vastgesteld moet worden dat de diensten die door

pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen worden
aangeboden op het gebied van bedrijfspensioenregelingen,
diensten in de zin van artikel 57 VWEU zijn. Dergelijke
diensten worden immers gewoonlijk verricht tegen een
vergoeding waarvan het wezenlijke kenmerk daarin is
gelegen dat zij de economische tegenprestatie voor de
betrokken dienst vormt (zie naar analogie arrest
Commissie/België, C-296/12, EU:C:2014:24, punt 28).

Pensioen (nu al) = financieel product
 Rechtsbasis IORP (Europese Pensioenrichtlijn)

Artikel 53, artikel 62 en artikel 114, lid 1 VWEU:
interne markt!
 SFDR Verordening!
Pensioenregelingen=financieel product
 EU rechtspraak:
 pensioenregelingen=diensten

Pensioendeelnemer= consument
 Geschillenbeslechting consumenten!
 Besluit WTP, 8.2:
 Dit omdat de geschillenbeslechting bij

pensioenfondsen raakvlakken heeft met de
geschillenbeslechting bij financiële
ondernemingen. Zo gaat het (inhoudelijk) bij
beide soorten geschillen om potentieel grote
financiële effecten voor de betrokken partijen.

EU eisen aan communicatie
• NN/Van Leeuwen, C-51/13
• HR Woekerpolis-arrest: (criteria uit EU rechtspraak)

“Vervolgens moet worden beoordeeld of die verplichtingen i)
betrekking hebben op gegevens die duidelijk en nauwkeurig zijn, ii)
noodzakelijk zijn voor een goed begrip van de wezenlijke
bestanddelen van de aangeboden of tot stand gekomen
beleggingsverzekering, en iii) voldoende rechtszekerheid
waarborgen”
• Reflexwerking

VRAGEN??