Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

585
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris van Justitie
en Veiligheid over de verslechterende omstandigheden van asielzoekers op de
Griekse eilanden (ingezonden 30 oktober 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
5 december 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018,
nr. 489.
Vraag 1
Kent u de open brief van Oxfam en 17 ander NGO’s aan de Griekse premier
Tsipras over de verslechterende omstandigheden voor asielzoekers die
vastzitten in de registratiecentra op Lesbos, Chios, Samos, Kos en Leros?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Deelt u de mening dat de maatregel van het verplaatsen van 2.000 asielzoekers naar het vasteland niet toereikend is om de overbevolking van de
hotspots op de Griekse eilanden aan te pakken? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Hoe beoordeelt u de constatering dat duizenden mannen, vrouwen en
kinderen onder barre omstandigheden vastzitten op de Griekse eilanden en
dat velen van hen geen toegang hebben tot adequate asielprocedures?
Antwoord 2, 3
Om de situatie in de opvangfaciliteiten op de Griekse eilanden beheersbaar te
houden, is een efficiëntere asielprocedure nodig die leidt tot terugkeer van
degenen die niet voor rechtmatig verblijf in aanmerking komen. De uitvoering
van het asielproces en verbetering van de opvangsituatie blijven onverkort
van belang. De Europese Commissie monitort de situatie dan ook nauwlettend, daarbij ondersteund door het Europees Ondersteuningsbureau voor
Asielzaken (EASO), de lidstaten, UNHCR en ngo’s. De Griekse asielprocedure
en opvang dienen aan de Europese standaarden te voldoen. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de Griekse autoriteiten. Het is aan de Commissie,
als hoedster van de verdragen, om toe te zien op naleving van het acquis.

1

ah-tk-20172018-585
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://www.oxfam.org/sites/www.oxfam.org/files/joint-ngo-letter-pm-tsipras_0.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 5
Hoeveel mensen die in Griekenland vastzitten wachten op gezinshereniging?
Hoeveel daarvan wachten op gezinshereniging met een statushouder in
Nederland? Hoe lang duurt dat proces nu gemiddeld? Welke stappen zet
Nederland om dit proces te versnellen?
Antwoord 5
Nederland heeft in 2017 tot dusver ongeveer 180 overnameverzoeken
ontvangen vanuit Griekenland. Deze overnameverzoeken stoelen vrijwel
allemaal op gestelde gezinsrelaties. De doorlooptijd voor de afhandeling van
overnameverzoeken uit Griekenland bedraagt op dit moment gemiddeld 55
dagen. Bij verzoeken tot heroverweging is de doorlooptijd gemiddeld 32
dagen. De doorlooptijd betreft de periode tussen de ontvangst van het
overnameverzoek of het verzoek tot heroverweging tot aan het besluit van de
IND het verzoek ofwel te accepteren ofwel af te wijzen. De gemiddelde
doorlooptijd valt binnen de wettelijke termijn die de Dublinverordening
voorschrijft bij overnameverzoeken, het kabinet acht het dan ook niet
noodzakelijk om dit proces te versnellen.
Vraag 4, 6, 7
Hoeveel vluchtelingen zitten er vast op de hotspots op de Griekse eilanden?
Hoeveel van deze mensen zitten daar al langer dan een jaar vast?
Hoeveel van de vluchtelingen die vastzitten op de hotspots op de Griekse
eilanden ontberen onderdak, voedsel, drinkwater, sanitaire voorzieningen en
gezondheidszorg? Hoeveel van deze mensen hebben nog geen toegang
gekregen tot de asielprocedure?
Hoeveel incidenten van zelfbeschadiging en hoeveel suïcidepogingen zijn er
op de Griekse eilanden geweest sinds de EU-Turkije-verklaring? Wat is uw
reactie op de stelling dat deze incidenten veroorzaakt worden door het
containmentbeleid?
Antwoord 4, 6, 7
Volgens gegevens van de Europese Commissie verblijven er naar schatting
circa 15.169 migranten op de eilanden.2 Doordat er geen centraal registratiesysteem in Griekenland3 is, zijn er geen betrouwbare cijfers beschikbaar met
betrekking tot de in de vragen 4, 6 en 7 gevraagde gegevens.
Oorzaak van het lange verblijf op de eilanden ligt met name in de gebrekkige
voortgang in de bezwaarprocedures, niet op het uitblijven van een eerste
beslissing.4 Gelet op het grote risico dat de betrokken asielzoekers ondanks
een lopende bezwaarprocedure in Griekenland alsnog illegaal proberen door
te reizen naar de door hun geprefereerde bestemming, mogen zij de eilanden
niet verlaten, zoals overeengekomen in de EU-Turkije verklaring.
Het is echter duidelijk dat de omstandigheden waarop zij daar worden
opgevangen ondermaats is en dat consequenties kan hebben voor het welzijn
van de aanwezige migranten. Net als de Europese Commissie, pleit ook het
kabinet in alle contacten met de Griekse overheid op het treffen van passende
maatregelen, temeer met de winter in zicht. Dit geldt in het bijzonder voor
adequate opvang van (alleenstaande) minderjarigen en andere kwetsbare
groepen.5 Hierbij benadrukt het kabinet nogmaals dat de verantwoordelijkheid voor adequate opvangomstandigheden primair bij Griekenland ligt.
Niettemin ontvangt Griekenland hiervoor substantiële steun van de EU en
bilateraal van Nederland en ander lidstaten. Tot slot merkt het kabinet op dat
de terugkeer naar Turkije ondanks een recente uitspraak van de Griekse Raad
van State nog steeds zeer traag verloopt. Van Griekenland wordt verwacht
dat zij het terugkeerproces versnelt, waarmee tevens de druk op de eilanden
wordt verlicht.

2

Mededeling EU Commissie COM(2017) 669
Zie stand van zaken Gemeenschappelijke Actieplan uitvoering EU-Turkije Verklaring in Annex 2
bij Commissie mededeling COM(2017) 669
4
Volgens de Commissie was per eind augustus op ruim 25.000 asielaanvragen reeds in ruim
24.000 zaken beslist. Zie bijvoorbeeld COM (2017) 470
5
Op basis van een kwetsbarheidstoets die samen met UNHCR wordt uitgevoerd, worden
minderjarigen en kwetsbare groepen reeds verplaatst naar het Griekse vasteland.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 8
Hoeveel geld is er beschikbaar om de voorzieningen op de hotspots op de
Griekse eilanden te verbeteren? Hoeveel geld is hiervoor nodig? Welke
middelen zet Nederland direct en indirect in om ervoor te zorgen dat alle
asielzoekers hierover beschikken?
Antwoord 8
De EU heeft sinds 2014 vanuit het Asiel, Migratie en Integratiefonds (AMIF)
en het Fonds voor Interne Veiligheid (ISF) tot dusver ruim € 880 miljoen6 aan
hulpgeld verstrekt aan de Griekse autoriteiten en sinds 2016 € 450 miljoen7
vanuit het Noodhulpinstrument van de Commissie. Dit geld draagt grotendeels in directe dan wel indirecte zin bij aan het verbeteren van de opvangomstandigheden en de asielprocedure, en deels aan grensbewaking. Ook
bilateraal hebben lidstaten bijgedragen. Zo heeft Nederland in 2016 € 100.000
beschikbaar gesteld ten behoeve van de opvangomstandigheden in Griekenland en eerder materiaal beschikbaar gesteld.8 Verder stelt Nederland op
permanente basis experts beschikbaar via EASO en Frontex. Binnenkort zal
Nederland ook een expert beschikbaar stellen aan Griekenland ter ondersteuning bij het absorberen en uitgeven van EU-fondsen, zodat deze aangewend
kunnen worden voor onder andere de opvangcapaciteit.
Vraag 9, 10
Waarom krijgen sommige asielzoekers geen kwetsbaarheidstoets, ondanks
dat er door middel van deze toets tegemoet kan worden gekomen aan de
behoeften van kwetsbare groepen?
Wat wordt er gedaan om te zorgen dat zwangere vrouwen, kinderen,
gehandicapten en alleenstaande vrouwen zo snel mogelijk door kunnen
reizen naar het Griekse vasteland? Welke middelen is Nederland bereid in te
zetten om ervoor te zorgen dat deze kwetsbare groepen niet langer in de
hotspots op de Griekse eilanden verblijven?
Antwoord 9, 10
De Griekse nationale wetgeving, die gebaseerd is op de Procedurerichtlijn,
voorziet in een kwetsbaarheidstoets als onderdeel van de procedure. In de
uitvoering van deze toets op de eilanden, wordt Griekenland bijgestaan door
UNHCR. Griekenland heeft voldoende middelen ter beschikking om ervoor te
zorgen dat kwetsbare migranten overgeplaatst kunnen worden naar het
vasteland. De Griekse autoriteiten hebben het aantal artsen en ander medisch
personeel op de eilanden uitgebreid zodat kwetsbaren beter worden
gesignaleerd. Daarom ziet het kabinet geen aanleiding hiervoor extra
middelen ter beschikking te stellen. Zoals in het antwoord op vraag 8 is
aangegeven, heeft Nederland Griekenland een expert aangeboden om
Griekenland te assisteren in de absorptie en besteding van de ruim beschikbare Europese fondsen, om o.a. zorg te dragen voor voldoende medische
capaciteit en zorg.
Vraag 11
Beschikt Griekenland over voldoende verwarmde opvangplekken om alle
vluchtelingen in Griekenland de komende winter op te vangen? Welke
verbeteringen zijn er ten opzichte van 2016 aangebracht om vluchtelingen
beter te beschermen tegen de winterkou?
Antwoord 11
Het aantal adequate opvangplaatsen is voor het kabinet een punt van zorg,
en heeft ook de aandacht van de Europese Commissie. De Griekse autoriteiten werken met de Commissie, UNHCR en anderen partijen aan het uitbreiden en verbeteren van de opvangcapaciteit. Sinds vorig jaar zijn op meerdere
locaties tenten vervangen door verwarmde containerverblijven en/of zijn
winterbestendige tenten geplaatst. Op 1 november jl. kondigde Griekenland
6

https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/what-we-do/policies/european-agendamigration/20171017_factsheet_managing_refugee_crisis_eu_financial_support_greece_en.pdf
https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/
20170906_seventh_report_on_the_progress_in_the_implementation_of_the_euturkey_statement_en.pdf
8
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kv-tk-2017Z00216.html
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

aan aanvullende maatregelen te overwegen, zoals het maken van afspraken
met lokale hotels om voldoende onderdak te kunnen bieden indien de
weersomstandigheden hier aanleiding tot geven.
Vraag 12
Deelt u de mening dat het succes van de Turkijedeal niet alleen moet worden
afgemeten aan het aantal asielzoekers dat naar de EU komt, zoals u in
antwoord op mijn vragen over de situatie op Lesbos suggereerde, maar ook
aan de omstandigheden van de opvang in de EU? Hoe beoordeelt u de
Turkije-deal in het licht van deze omstandigheden?9
Antwoord 12
Het feit dat het aantal irreguliere migranten dat de oversteek maakt flink is
afgenomen en daarmee het aantal verdrinkingen is afgenomen, beschouwt
het kabinet inderdaad als een succes. De omstandigheden van de migranten
in de Griekse hotspots is zoals reeds aangegeven een punt van zorg en heeft
de aandacht van de Europese Commissie en van het kabinet.
Vraag 13
Hoeveel vluchtelingen moeten nog worden herplaatst, nu de herplaatsingsbesluiten hun einddatum hebben bereikt? Hoeveel alleenstaande minderjarige
vreemdelingen bent u bereid alsnog uit Griekenland naar Nederland te halen,
ondanks het feit dat het herplaatsingsmechanisme is beëindigd?
Antwoord 13
Op 15 november 2017 heeft de Commissie een voortgangsrapportage van de
Migratieagenda uitgebracht.10 In die rapportage meldt de Commissie dat er in
Griekenland nog 758 personen resteren die in aanmerking komen voor
herplaatsing. Ten aanzien van al deze 758 personen geeft de Commissie aan
dat er herplaatsingsplekken zijn aangeboden door de lidstaten.

9
10

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 256
COM(2017) 669 final

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4