Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 687

Wijziging van de Handelsregisterwet 2007 in
verband met de evaluatie van die wet, alsmede
regeling van enkele andere aan het
handelsregister gerelateerde onderwerpen in het
Burgerlijk Wetboek, de Handelsregisterwet 2007
en de Wet op de Kamer van Koophandel

Nr. 10

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 21 december 2018
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft na
kennisneming van de nota naar aanleiding van het verslag nog behoefte
aanvullende vragen en opmerkingen aan de regering voor te leggen.
Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte
opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de commissie de
openbare behandeling van dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
INHOUDSOPGAVE
I.
1.
1.1
1.2
1.3
1.4
II.
1.
2.
3.1
3.2
3.3
3.3.1
3.3.2

Algemeen
Vooraf
Inleiding
Aanhangig wetsvoorstel
Maatregelen ter bescherming van de privacy
Europese ontwikkelingen ten aanzien van het handelsregister
Beantwoording van de vragen in het nader verslag
Inhoud van het wetsvoorstel
Terugmelding van onjuistheden in niet-authentieke
gegevens
Ontbinding van rechtspersonen
Inputfinanciering
Voorbehoud van het databankenrecht
Inleiding en wettelijke context
Ontwikkelingen

1
2
2
2
3
4
4
4
9
11
11
12
12
18

I. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de nota naar aanleiding van het verslag van bovengenoemde wet.
Deze nota roept evenwel enkele vervolgvragen op.

kst-34687-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

1

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
nota naar aanleiding van het verslag en willen de regering nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de nota naar aanleiding van het verslag en willen graag nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de nota naar
aanleiding van het verslag.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de nota naar aanleiding van het verslag.
1. Vooraf
1.1 Inleiding
Op 6 maart 2017 is het wetsvoorstel wijziging van de Handelsregisterwet
20071 (hierna: wetsvoorstel) aan de Tweede Kamer aangeboden. De leden
van de fracties van VVD, D66, GroenLinks, SP en PvdA hebben op
28 maart 2018 in reactie op de nota naar aanleiding van het verslag
vragen gesteld in het nader verslag. Net als in het verslag gaat een aantal
vragen over het verstrekken van data als open data en hoe zich dit
verhoudt tot het beschermen van de privacy van specifiek die ondernemers die een onderneming drijven zonder rechtspersoonlijkheid. De
vragen die in de nota naar aanleiding van het nader verslag zijn gesteld,
hebben geleid tot het scherper kijken naar mogelijkheden om de privacy
van de betreffende groep ondernemers beter te beschermen.
De Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: AP) heeft voor de zomer
aangegeven eveneens te willen adviseren over mogelijke verbeteringen in
het beschermen van de privacy van ondernemers in relatie tot het
handelsregister. Ik ben in afwachting van dit advies van de AP.
1.2 Aanhangig wetsvoorstel
In het wetsvoorstel staan belangrijke maatregelen om het handelsregister
beter te laten functioneren. Om de voortgang van het wetgevingsproces
met betrekking tot deze maatregelen te laten continueren zonder verdere
vertraging, stel ik voor om de behandeling van het wetsvoorstel te
vervolgen en de nog te nemen maatregelen rondom privacy in een
separaat wetsvoorstel op te nemen.
Het wetsvoorstel strekt in eerste instantie tot uitvoering van de aanbevelingen naar aanleiding van de evaluatie van de Handelsregisterwet 2007.
De resultaten van het evaluatieonderzoek en de reactie daarop van de
Minister van Economische Zaken zijn op 25 februari 2013 aangeboden aan
de Tweede Kamer2.
Het wetsvoorstel bevat verschillende maatregelen om de Kamer van
Koophandel (hierna: KvK) slagvaardiger te laten opereren in zijn rol bij de
bestrijding van malafide praktijken met ondernemingen en rechtspersonen:
• Zo voorziet het wetsvoorstel in de rechtsgrond voor de mogelijkheid
voor de KvK om actief signalen die kunnen duiden op malafide
praktijken aan andere bestuursorganen te melden. Dat kan bijvoor1
2

Kamerstukken II 2016/17, 34687.
Kamerstukken II 2012/13, 33 562, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

2

•

•

beeld gaan om adressen met opvallende huishoudenssamenstellingen
of om gevallen, waarin op één locatie sprake is van een hoge
concentratie van inschrijvingen of faillissementen.
Ook worden in het wetsvoorstel de gronden voor de ontbinding van
inactieve rechtspersonen door de KvK aangevuld met een ontbindingsgrond, die vervolgens ook toegepast kan worden op niet-actieve
stichtingen en verenigingen.
Eveneens bevat het wetsvoorstel een regeling voor de registratie van
door de rechter opgelegde bestuursverboden in een openbaar register.
Dit is inmiddels urgent omdat de eerste onherroepelijke bestuursverboden recent van kracht geworden zijn. De registratie van deze
verboden is nodig voor de naleving van de opgelegde verboden en
speelt door de transparantie een belangrijke rol in de bescherming van
ondernemers en burgers in het handelsverkeer.

Daarnaast voorziet het wetsvoorstel in het regelen van verschillende aan
het handelsregister gerelateerde onderwerpen die aanzienlijke verbeteringen brengen in het uitvoeren van de Handelsregisterwet 2007. Er wordt
een wettelijke basis gecreëerd voor de terugmelding van onjuistheden in
niet-authentieke gegevens, voor de zogenoemde inputfinanciering door
bestuursorganen bij het raadplegen van het handelsregister, voor het
inschrijven van onderdelen van publiekrechtelijke rechtspersonen
waarvoor de inschrijving thans niet mogelijk is (zoals rechtbanken), voor
de uitgifte van de Legal Entity Identifier door de KvK en voor de opname
van het gegeven «indicatie van het aantal arbeidsverhoudingen» in het
handelsregister.
1.3 Maatregelen ter bescherming van de privacy
Het handelsregister is één van de weinige basisregistraties in Nederland.
Het kent veel persoonsgegevens, is naar haar aard openbaar en wordt
voor een aanzienlijk deel tariefgefinancierd. Het in de nota naar aanleiding
van het verslag geschetste spanningsveld tussen het kosteloos en volledig
beschikbaar stellen van data enerzijds en de bescherming van persoonsgegevens anderzijds speelt daarom in het bijzonder bij het handelsregister
en heeft al op meerdere fronten de aandacht.
Ik begrijp de zorg over de mate van borging van de privacy van ondernemers. Ik zal dan ook uitvoering geven aan de motie van de leden
Amhaouch (CDA) en Wörsdörfer (VVD) over het afschermen van het
woonadres bij ondernemers van ondernemingen ondergebracht in
rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid3.
Het standaard afschermen van het woonadres vraagt een aanpassing van
de Handelsregisterwet 2007. Ik stel voor om hiertoe een separaat
wetgevingstraject voor te bereiden. Het opnemen van deze fundamentele
wijziging zal het huidig wetsvoorstel anders te veel vertragen. Ik beraad
mij bovendien nog op aanvullende maatregelen en zal uw Kamer hier in
het voorjaar van 2019 nader over informeren; ook de verwachte adviesbrief van de AP geeft mogelijk nog aanleiding tot nadere maatregelen.
De KvK heeft voorts aangegeven zelf selectiever te zijn bij het verstrekken
van handelsregistergegevens; zo kondigde zij onlangs aan geen telefoonnummers meer te verstrekken in het product «Adressenbestand aangevraagd via internet». Aangezien het telefoonnummer een openbaar
gegeven is, wordt het op verzoek wel via andere producten verstrekt.

3

Kamerstukken II 2018/19, 32 637, nr. 333.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

3

Tevens zal ik inzetten op een opt-in ter vervanging van het bel-me-nietregister, zoals ik al in de consumentenagenda4 aankondigde en waar ook
deze zelfde groep ondernemers baat bij zal hebben.
1.4 Europese ontwikkelingen ten aanzien van het handelsregister
De Europese Commissie heeft op 25 april 2018 het voorstel uitgebracht
voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging
van Richtlijn (EU) 2017/1132 met betrekking tot het gebruik van digitale
instrumenten en processen in het kader van het vennootschapsrecht5. In
dit voorstel wordt voorgesteld om, in aanvulling op de gegevens die al
kosteloos beschikbaar zijn, een aantal extra gegevens voortaan kosteloos
beschikbaar te stellen aan autoriteiten in de EU-lidstaten via het
BRIS-portaal van de gekoppelde nationale bedrijvenregisters (bijvoorbeeld de informatie over de wettelijke vertegenwoordigers van kapitaalvennootschappen in alle EU-lidstaten).
Op 25 april 2018 heeft de Europese Commissie tevens een voorstel
uitgebracht tot wijziging van de Richtlijn 2013/37/EU van het Europees
Parlement en de Raad van 26 juni 2013 tot wijziging van Richtlijn
2003/98/EG inzake het hergebruik van overheidsinformatie6 (Public Sector
Information Directive). In dit voorstel wordt ter bevordering van een
datagedreven economie het concept van «high value datasets» geïntroduceerd, welke kosteloos beschikbaar moeten worden gesteld. De datasets
worden aangewezen in Europese implementatieregelgeving, waarbij
onder andere wordt bezien of en in hoeverre ook de informatie in de
nationale bedrijvenregisters, waaronder het handelsregister, kan worden
ontsloten als high value dataset.
Relevante vragen bij deze voorstellen zijn hoe deze verdere vrijgave van
gegevens zich tot de Algemene Verordening Gegevensbescherming
(hierna: AVG) verhoudt en welk effect het kosteloos beschikbaar stellen
van deze informatie heeft op de opbrengsten van handelsregisterinformatieproducten van de KvK. Dit speelt met name bij de te wijzigen Richtlijn
hergebruik van overheidsinformatie, waardoor in het Comité van
Permanente Vertegenwoordigers (Coreper) Nederland de wens heeft geuit
dat hier tijdens de triloog voldoende duidelijkheid over komt.
Mede aan de hand van de uitkomsten van de bovenstaande ontwikkelingen zal ik vervolgens bezien of aanpassing van beleid opportuun is. Ik
zal u in het voorjaar informeren over de wijze waarop ik invulling zal
geven aan de motie Amhaouch (CDA) en Wörsdörfer (VVD) over het
standaard afschermen van het woonadres en daarin zal ik ook eventuele
verdere maatregelen ter bescherming van de privacy meenemen.
II. Beantwoording van de vragen in het nader verslag
1. Inhoud van het wetsvoorstel
1. De leden van de VVD-fractie constateren dat, omdat er geen
wettelijke plicht toe bestaat, de regering niet voornemens is de
met het wetsvoorstel samenhangende wijzigingen van algemene
maatregelen van bestuur voor te hangen. Deze leden hechten aan
betrokkenheid van de Kamer en vragen om een met argumenten
4
5
6

Kamerstukken II 2018/19, 27 879, nr. 64.
https://ec.europa.eu/info/publications/company-law-package
https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/european-legislation-reuse-public-sectorinformation
(hierna: Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

4

onderbouwde afweging om te zijner tijd toch een voorhangprocedure toe te passen.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is gesteld, bestaat er
geen wettelijke verplichting om de betreffende algemene maatregelen van
bestuur voor te hangen. Wel zal ik de Tweede en Eerste Kamer voorafgaand aan de internetconsultatie informeren over de hoofdpunten van de
wijzigingen in het Handelsregisterbesluit 2008.
2. De leden van de VVD-fractie lezen dat in het antwoord op
vraag 4 in de nota naar aanleiding van het verslag wordt
ingegaan op gratis openstelling van het handelsregister. Deze
leden lezen en begrijpen, dat het aanbieden van alle data om niet,
een fundamentele herbezinning vereist op hoe zich dit verhoudt
tot privacywetgeving en op de financieringsstructuur van het
handelsregister. Zij vragen op welke wijze een dergelijke herbezinning zou kunnen worden ingericht.
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar de inleidende
opmerkingen. Hoewel ik de huidige toepassing van het profijtbeginsel (de
gebruiker die profijt heeft, draagt bij in de kosten) steun, ben ik van
mening dat de discussie rondom open data en privacy in relatie tot de
eerder genoemde Europese ontwikkelingen zich eerst moet uitkristalliseren. Pas dan kan de discussie over de wijze van financiering van het
handelsregister aan de orde komen.
3. Tevens vragen zij de regering daarbij in te gaan op technologische ontwikkelingen, zoals blockchain, en de impact die dat
kan hebben op onder andere de financieringsstructuur.
Technologische ontwikkelingen maken innovatie mogelijk. Blockchain is
een interessante technologie die op termijn ook consequenties kan
hebben voor hoe we omgaan met registers in het algemeen en het
handelsregister in het bijzonder.
De KvK is betrokken bij diverse initiatieven om zo de impact en mogelijkheden van blockchain te onderzoeken. Zo is de KvK partner van de
Dutchchain in Groningen en is ze betrokken bij de Brightlands Smart
Services Campus in Heerlen. Ook heeft de KvK een demonstratiemodel
ontwikkeld om te kijken wat blockchain kan betekenen bij het opstellen
van een «slim» contract. Verder worden de juridische implicaties van
gebruik van blockchain door de KvK met interesse gevolgd.
Het is nu nog te vroeg om aan te geven welke impact deze en andere
technologische ontwikkelingen concreet zullen hebben op het handelsregister, de huidige processen als inschrijving en muteren, en de financieringsstructuur.
4. De leden van de GroenLinks-fractie hebben nadere vragen over
het op een open wijze toegankelijk maken van het handelsregister door de Kamer van Koophandel. In de nota naar aanleiding
van het verslag worden twee spanningsvelden omschreven
rondom het gratis en volledig beschikbaar stellen van data uit het
handelsregister. Als eerste wordt gesteld dat het volledig ter
beschikking stellen van data uit het handelsregister op
gespannen voet staat met de bescherming van de privacy. Deze
leden hechten veel belang aan een goede waarborging van
privacy, maar zijn van mening dat er goede mogelijkheden zijn
om de privacy te waarborgen. Zo kan er een uitzondering worden
gemaakt op bepaalde gegevens van eenpersoonszaken en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

5

personenvennootschappen. In het onderzoek van de Technische
Universiteit (TU) Delft, waar in het verslag naar wordt verwezen,
worden ook oplossingen hiervoor aangedragen. Zo kunnen namen
ook verkort worden of de gegevens van natuurlijke personen
worden uitgesloten. Overigens zijn deze persoonsgegevens op dit
moment al beschikbaar. Houdt de regering vol dat er op geen
enkele manier aan de wens om de privacy te beschermen kan
worden voldaan als de data wordt opengesteld?
De AVG definieert een persoonsgegeven als «alle informatie over een
geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon [...]. Als identificeerbaar wordt beschouwd een natuurlijke persoon die direct of indirect
kan worden geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificator,
zoals een naam, een identificatienummer, locatiegegevens, een online
identificator, of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de
fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of
sociale identiteit van die natuurlijke persoon.»7 Deze definitie is ruim en
betekent dat het informatie betreft die ofwel direct over iemand gaat,
ofwel naar deze persoon te herleiden is.
De door Technische Universiteit Delft aangedragen mogelijke oplossingen
waren niet van dien aard om met voldoende zekerheid de privacy te
kunnen waarborgen. De geanonimiseerde datasets die de KvK na
toezegging van de Minister van Economische Zaken in aanvulling op de
kosteloos beschikbare informatie op de website en de wettelijke publicaties als open data beschikbaar heeft gesteld, voldoen aan de vereisten
rondom privacy. Het betreft hier datasets die periodiek worden ververst.
Ook kan een ieder uittrekselinformatie 30 maal kosteloos inzien via de
HR-app.
In dit kader wil ik tevens verwijzen naar de inleidende woorden ten
aanzien van de uitingen van de AP, de Europese ontwikkelingen rond
hergebruik van overheidsinformatie, de mogelijke uitbreiding van de
kosteloze verstrekking van informatie over alle kapitaalvennootschappen
uit de nationale bedrijvenregisters en het beter beschermen van de
privacy van ondernemers.
5. De leden van de GroenLinks-fractie hebben ook nadere vragen
over het kostenaspect van de openbaarstelling van data door de
Kamer van Koophandel. De 50 miljoen euro die wordt genoemd is
gebaseerd op de meest vergaande variant van de Kamer van
Koophandel zelf. De Kamer van koophandel noemt zelf ook
goedkopere alternatieven. Wat is een realistischere kosteninschatting?
De kosten van de vrijgave van het handelsregister als «open data» zijn
tweeledig: kosten om de systemen aan te passen, bijvoorbeeld om
gegevens machine leesbaar maken, en kosten die samenhangen met de
gederfde inkomsten (in de meest vergaande variant is dat laatste € 50
miljoen). Wanneer slechts een gedeelte van de gegevens kosteloos wordt
verstrekt, zullen de gederfde inkomsten lager liggen. Een exacte
berekening daarvan is echter lastig te maken. Sommige gegevens komen
in meerdere handelsregisterinformatieproducten voor, maar met andere
gegevenscombinaties. Het effect in bepaalde gegevenscombinaties en het
gedrag van afnemers, voor welke gegevens is men bereid nog wel te
betalen, laat zich beperkt voorspellen.

7

Algemene Verordening Persoonsgegevens, artikel 4, eerste lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

6

Indien de KvK niet financieel afhankelijk zou zijn van de financiering door
middel van de verkoop van handelsregisterinformatieproducten, zouden
de kosten slechts betrekking hebben op de aanpassing van systemen. De
hoogte van deze kosten is afhankelijk van de technische vereisten die
hierbij gesteld zouden worden.
6. Ook is er weinig transparantie over de inkomsten en uitgaven
van de Kamer van Koophandel. Kan de regering een overzicht
geven van de exacte inkomstenbronnen van de Kamer van
Koophandel?
In de jaarrekening van de KvK zijn onderverdelingen en toelichtingen
opgenomen van de kosten en de opbrengsten van de KvK. De
opbrengsten van de KvK in 2017 worden in de jaarrekening (zie bijlage)
uitgesplitst in opbrengsten uit operationele activiteiten (€ 95,3 miljoen) en
de Rijksbijdrage (€ 116,7 miljoen, dit is inclusief de door EZK toegekende
loonbijstelling). De opbrengsten uit operationele activiteiten worden
voorts uitgesplitst in handelsregisterinformatieproducten (€ 49,9 miljoen),
exportdocumenten (€ 11,5 miljoen), inschrijfvergoeding (€ 12,7 miljoen)
en overige opbrengsten (€ 21,2 miljoen)8. De overige opbrengsten
bestaan bijvoorbeeld uit het verstrekken van de Legal Entity Identifier.
In de bijlage van de jaarrekening is een overzicht per wettelijke taak
gegeven van de kosten en van de inkomsten uit producten en uit de
Rijksbijdrage. Voor de volledigheid is de jaarrekening 2017 van de KvK als
bijlage aan deze nota naar aanleiding van het nader verslag toegevoegd.
7. Wat zijn de exacte kosten voor overheidsorganisaties, medeoverheden of andere publieke organisaties voor het gebruik van
het handelsregister?
De kosten voor overheidsorganisaties in 2017 voor de afname van
elektronische standaard handelsregisterproducten onder inputfinanciering
bedroegen in totaal € 5,1 miljoen. Daarnaast namen overheidsorganisaties voor € 0,4 miljoen handelsregisterinformatieproducten af die buiten
de inputfinanciering vallen.
8. Wat zijn de exacte kosten die gemoeid zijn met het uitvoeren
van de Handelsregisterwet door de Kamer van Koophandel?
In 2017 bedroegen de totale kosten voor het uitvoeren van de handelsregistertaak € 104,2 miljoen, zoals ook vermeld in de bijlage van de
jaarrekening «Resultatenrekening per wettelijke taak» (bijgevoegd). De
kosten voor het uitvoeren van de handelsregistertaak bedragen 55% van
de totale kosten van de KvK. Deze kosten zijn als volgt uit te splitsen:
Directe kosten (€ x mln)
Automatisering handelsregister
Back office
Front office
Overig

35,7
19,2
13,1
4,7
72,7

Indirecte kosten (€ x mln)
Huisvesting
Personeelszaken en opleidingen
Kantoorautomatisering
Financiële administratie, control en audit
Business Intelligence & communicatie

8

11,0
4,0
3,0
3,7
4,9

Jaarrekening Kamer van Koophandel 2017, pagina 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

7

Staf overig

4,8
31,4

Totale kosten

104,2

De directe kosten betreffen voor het overgrote deel werkzaamheden die
worden verricht aan de balie, de verwerking van inschrijvingen en
mutaties, het ontwikkelen en beheer van applicaties rondom het handelsregister en het verder digitaliseren van de handelsregisterprocessen.
De indirecte kosten, zoals huisvesting en diverse staffuncties worden op
basis van FTE’s toegerekend aan de verschillende wettelijke taken,
waaronder de handelsregistertaak.
9. Wat zijn de exacte kosten die gemoeid zijn met het openlijk
verstrekken van de gegevens uit het handelsregister?
Het antwoord op deze vraag hangt af van wat er in de exacte kosten van
het openlijk verstrekken wordt meegenomen. Wanneer met deze vraag de
gederfde inkomsten worden bedoeld in het geval dat de gegevens uit het
handelsregister kosteloos zouden worden verstrekt, dan zou dit op basis
van de financiële cijfers over 2017 maximaal € 50 miljoen zijn. Ik verwijs
verder naar de beantwoording van vraag nummer 5.
10. Zijn alternatieve inkomstenbronnen voor de Kamer van
Koophandel voldoende onderzocht?
Er zijn verschillende alternatieve inkomstenbronnen verkend ter dekking
van de kosten die samenhangen met de uitvoering van de Handelsregisterwet 2007. Zo kan gedacht worden aan een jaarlijkse bijdrage door alle
ingeschrevenen. In 2013 is echter een vergelijkbaar systeem van jaarlijkse
bijdragen afgeschaft om plaats te maken voor een Rijksbijdrage vanuit het
toenmalig Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.
Deze Rijksbijdrage is vervolgens onderhevig geweest aan een aantal
taakstellingen, welke de KvK in een reorganisatie en bijbehorende
personele krimp heeft opgevangen.9
De inkomsten zouden ook kunnen worden vergroot door het tarief voor de
inschrijving, de zogenaamde inschrijvingsvergoeding, te verhogen. Dit
tarief bedraagt momenteel € 50 per inschrijving. Wanneer dit met € 10
wordt verhoogd, betekent dit € 2,5 miljoen meer opbrengsten. Om te
komen tot een substantiële dekking van de kosten van het handelsregister,
moeten de inschrijvingskosten fors worden verhoogd. De hoogte van de
inschrijfvergoeding is gebaseerd op de kosten die door de KvK worden
gemaakt bij een inschrijving. Deze relatie tussen de kosten van de
inschrijving en de vergoeding vervalt, wanneer de vergoeding tevens bij
gaat dragen aan de instandhouding van het register in den brede.
Voorts is het een optie om mutaties in het handelsregister te gaan
beprijzen. Nu kunnen kosteloos de gegevens in het handelsregister, zoals
adres, functionaris, aard van de activiteiten enz., worden gewijzigd door
degene die daartoe bevoegd is. Hier zou een tarief aan gekoppeld kunnen
worden. De vraag is echter of daarmee geen drempel wordt opgeworpen
richting ondernemers en rechtspersonen om de gegevens juist en actueel
te houden. Dit komt de rechtszekerheidsfunctie van het register niet ten
goede.

9

Kamerstukken II 2017/18, 32 637, nr. 302.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

8

Tot slot zou de KvK – ter uitvoering van de handelsregistertaak – nevenactiviteiten kunnen ontplooien om extra inkomsten te genereren. Deze
activiteiten dienen echter op grond van artikel 35 van de Wet op de Kamer
van Koophandel kostendekkend uitgevoerd te worden en kunnen om die
reden niet leiden tot extra inkomsten ter dekking van andere wettelijke
taken. Daarnaast beletten de Wet Markt en Overheid en de Wet op de
Kamer van Koophandel dat de KvK facultatieve werkzaamheden uitvoert
die leiden tot, uit het oogpunt van goede marktwerking, ongewenste
mededinging met ondernemingen of vrije beroepsbeoefenaren.10 Als
gevolg van hiervoor genoemde wetten zijn de mogelijkheden om extra
inkomsten te genereren voor de KvK beperkt.
Daarmee lijkt het voortzetten van de huidige systematiek de meest
aangewezen weg ter dekking van de kosten ter uitvoering van de
Handelsregisterwet 2007.
2. Terugmelding van onjuistheden in niet-authentieke gegevens
11. De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het
antwoord op vraag 11 inzake het al dan niet terugmelden van
onjuistheden in niet-authentieke gegevens indien deze zijn
verkregen voor de uitvoering van een niet publieke taak. Waarom
wordt in dit verband niet aangehaakt bij het verkrijgen van
dergelijke gegevens in plaats van bij het al dan niet vanuit een
publieke taak opvragen van deze gegevens door overheidsorganen?
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven, zijn
bestuursorganen niet verplicht om niet-authentieke gegevens uit het
handelsregister te gebruiken. Echter wanneer zij dit wel doen en zij
onjuistheden tegenkomen, zijn zij verplicht om die onjuistheden te melden
voor zover sprake van een publiekrechtelijke taakuitoefening. Bestuursorganen kunnen immers alleen binnen de uitoefening van hun publieke taak
verplichtingen worden opgelegd en enkel dan kan worden gemonitord in
hoeverre die verplichtingen worden nagekomen. Uiteraard staat het
bestuursorganen vrij om onjuistheden die zij signaleren bij werkzaamheden die niet tot de uitoefening van hun publiek taak behoren bij de KvK
te melden.
12. De leden van de VVD-fractie zijn niet overtuigd door de
antwoorden op vragen 18 en 19 en hebben dan ook nog vragen
over het opnemen van een woonadres voor zelfstandigen zonder
personeel (zzp’ers) met een eigen onderneming. Deze leden
constateren dat in het antwoord besloten zit dat ten tijde van dit
wetsvoorstel kennelijk niet is overwogen een zzp’er de
mogelijkheid te geven niet het woonadres vast te leggen, maar
het adres waarop de onderneming is gevestigd. Voor een
directeur-grootaandeelhouder, die aansprakelijk kan zijn voor
alles wat er in zijn onderneming gebeurt, is deze mogelijkheid er
echter wel. Waarom is dit, gezien de grote groei van het aantal
zzp’ers alsook de digitale ontwikkelingen inzake onder meer de
wijze van werken, niet (her)overwogen? Is de regering bereid
alsnog hierover na te denken?
Bij een directeur-enig aandeelhouder van een rechtspersoon is de
rechtspersoon aansprakelijk voor de schulden van de onderneming, niet
de directeur-enig aandeelhouder. Om deze reden is het vestigingsadres
van de onderneming openbaar en kan het woonadres van de
10

Artikelen 31 tot en met 33 van de Wet op de Kamer van Koophandel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

9

directeur-enig aandeelhouder alleen geraadpleegd worden door bestuursorganen, notarissen, advocaten en deurwaarders.
In het geval van zzp’ers ligt het anders. Zoals ook in de antwoorden op
Kamervragen van de leden Lodders (CDA) en Wörsdorfer (VVD) over het
btw-nummer van zzp’ers11 is aangegeven, worden in het handelsregister
bij eenmanszaken en personenvennootschappen zowel het bezoekadres
van de onderneming als het woonadres van de eigenaar en vennoten
getoond. Dit gebeurt, omdat de eigenaar van een eenmanszaak en de
(beherende) vennoten van een personenvennootschap persoonlijk
aansprakelijk zijn voor de schulden van de onderneming en fysiek moeten
kunnen worden getraceerd.
Om uitvoering te geven aan de motie12 van de leden Amhaouch (CDA) en
Wörsdörfer (VVD) over het standaard afschermen van het woonadres bij
ondernemers van ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid voor niet
geautoriseerde organisaties zal ik een separaat wetgevingstraject
voorbereiden.
13. Wordt een zzp’er die zijn woonadres wenst af te schermen, zo
niet gedwongen een besloten vennootschap (bv) op te richten? Is
dat laatste alsdan wenselijk?
Allereerst verwijs ik naar het antwoord op de voorgaande vraag.
Verder merk ik op dat een zzp’er verschillende keuzes heeft. De keuze voor
een besloten vennootschap biedt voor de ondernemer naast afscherming
van zijn woonadres tevens de voordelen van een onderneming met
rechtspersoonlijkheid, zoals de scheiding tussen privé en zakelijk
vermogen. In geval van een eenmanszaak wordt geen onderscheid
gemaakt tussen zakelijk en privé vermogen. Zowel zakelijke als privé
schulden worden verhaald op het vermogen van de eigenaar. Het
oprichten van een besloten vennootschap is in de afgelopen jaren
eenvoudiger en goedkoper geworden.
Daarnaast kan een zzp’er bijvoorbeeld ook de onderneming vestigen op
een fysiek bezoekadres dat niet gelijk is aan het woonadres van de
ondernemer. Hij moet daarvoor een rechtsgeldig huurcontract tonen bij
de KvK om te onderbouwen dat hij daar is gevestigd. Vervolgens kan het
woonadres van een eigenaar eenmanszaak dan op zijn verzoek worden
afgeschermd (artikel 51, derde lid, van het Handelsregisterbesluit 2008). Er
moet in dat geval wel sprake zijn van een waarschijnlijke dreiging, waarbij
de betrokkene ook zelf al maatregelen heeft genomen om de bekendheid
van zijn adres te verminderen. Zo moet hij geen vermelding van het adres
op de website hebben en ook moet bij de basisregistratie personen zijn
verzocht om afscherming.13 Dit gaat veranderen wanneer het woonadres
standaard wordt afgeschermd.
14. Klopt het dat verschillende Kamers van Koophandel hier niet
op eenzelfde wijze mee omgaan?
Sinds de fusie van de twaalf Kamers van Koophandel per 1 januari 2014 is
er één, landelijk aangestuurde, KvK. De kantoren van de KvK kennen een
uniforme handelwijze.

11

Aanhangsel Handelingen II 2017/18, 1956.
Kamerstukken II 2018/19, 32 637, nr. 333.
13
Basisregistratie personen, opvolger van de gemeentelijke basisadministratie (GBA).
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

10

15. De leden van de VVD-fractie vragen tevens de over dit
onderwerp op 19 maart 2018 door de leden Lodders en Wörsdörfer gestelde Kamervragen te betrekken bij de reactie.
De antwoorden op deze vragen zijn op 30 april 2018 naar de Tweede
Kamer verzonden14, en zijn betrokken bij deze reactie.
3.1 Ontbinding van rechtspersonen
16. De leden van de VVD-fractie vragen met betrekking tot de
keuze voor publicatie in de Staatscourant van het voornemen tot
ontbinding en van de kennisgeving van ontbinding, waarom niet
ook publicatie kan plaatsvinden op de website van de Kamer van
Koophandel.
In het voorstel gaat het om uitzonderingssituaties, waarbij in het geval
van een voornemen tot ontbinding of de kennisgeving van een ontbinding
door de KvK reeds op andere wijze gepoogd is om contact op te nemen
met de bestuurder, maar dit niet tot enige reactie heeft geleid. Als laatste
middel wordt bezien of de bestuurder via een publicatie in de Staatscourant bereikbaar is, aangezien de publicatie het formele moment is
waarop, bij het voornemen tot ontbinding, de acht weken hersteltermijn
gaat lopen. In dat geval schrijft de Algemene wet bestuursrecht voor dat
de publicatie in de Staatscourant plaatsvindt. Daarom wordt één
publicatiebron, de Staatscourant, aangehouden.
3.2 Inputfinanciering
17. De leden van de SP-fractie lezen in de nota naar aanleiding
van het verslag dat de financiering van de Kamer van Koophandel
hoofdzakelijk bestaat uit de rijksbijdrage en de productopbrengsten. Deze leden zijn benieuwd naar de opbrengsten van de
Kamer van Koophandel uit het gebruik van het handelsregister
door bijvoorbeeld overheidsorganisaties en vragen de regering of
de productopbrengsten nader zijn uit te splitsen naar categorieën
van afnemers, waarbij onder andere onderscheid wordt gemaakt
tussen publieke en private afnemers.
Van de totale opbrengsten in 2017 van handelsregisterinformatieproducten van circa € 50 miljoen is € 5,5 miljoen afkomstig van overheidspartijen. De overige opbrengsten van € 44,5 miljoen zijn als volgt uit te
splitsen naar categorie afnemers:
– 29% informatiebrokers: deze partijen nemen de gegevens af uit het
handelsregister en verrijken deze met gegevens (bijvoorbeeld
telefoonnummers en emailadressen) uit andere bronnen. Deze
verrijkte bestanden zijn te koop voor creditrating, debiteurenbeheer,
fraudeherkenning of marketingdoeleinden. Daarnaast zijn er in deze
categorie ook partijen die gegevens uit het handelsregister (meerdere
malen) doorverkopen zonder deze te verrijken, bijvoorbeeld door
(mogelijk verouderde) uittreksels of gegevensbestanden voor een
gunstiger tarief door te verkopen;
– 24% juridische dienstverlening: advocaten, notarissen, gerechtsdeurwaarders, accountants. Deze partijen gebruiken de gegevens uit het
handelsregister voor rechtszekerheidsdoeleinden;
– 21% financiële instellingen: banken en verzekeraars. Deze partijen
gebruiken de handelsregistergegevens met name om te kunnen
voldoen aan wet- en regelgeving;

14

Aanhangsel Handelingen II 2017/18, 1956.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

11

–

25% overige dienstverlening en andere sectoren: dit is een brede
categorie van afnemers die de gegevens uit het handelsregister
afnemen voor uiteenlopende doeleinden, zoals rechtszekerheid,
marktanalyses, of het benaderen van nieuwe klanten.

18. De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat uit de nota naar
aanleiding van het verslag (p. 13) blijkt dat de totale kosten van
het handelsregister 98 miljoen euro in 2016 waren. De
opbrengsten uit de verstrekking van handelsregisterinformatieproducten en opbrengsten van de inschrijfvergoedingen
bedroegen 67,2 miljoen euro. Het tekort is gedekt door de
rijksbijdrage. Kan de regering aangeven hoe de kosten voor het
handelsregister zijn opgebouwd?
In het antwoord op vraag nummer 8 is een weergave van de opbouw van
de kosten van het handelsregister opgenomen.
19. Hoeveel ontvangt de Kamer van Koophandel van overheidsorganisaties en bestuursorganen anders dan het Rijk, die voor de
uitvoering van publieke taken gebruik (moeten) maken van
digitale informatie uit het handelsregister?
Bestuursorganen die verplicht worden het handelsregister te gebruiken bij
de uitvoering van de publieke taak, maken daarbij gebruik van de
systematiek van inputfinanciering. In de administratie van de KvK zijn
deze bestuursorganen dan ook bekend. Hierbij is niet vastgelegd of ze
deel uitmaken van de rijksoverheid of dat het decentrale bestuursorganen
zijn. Ik verwijs verder naar de beantwoording van vraag nummer 7.
3.3 Voorbehoud van het databankenrecht
3.3.1 Inleiding en wettelijke context
20. De leden van de VVD-fractie vragen met betrekking tot de
antwoorden op vragen over het voorbehoud van het databankenrecht of en zo ja, op welke wijze, hierin voldoende rekening is
gehouden met belangen van bestaande (en toekomstige)
afnemers, nu dit voorbehoud de Kamer van Koophandel mogelijkheden geeft eisen te stellen aan wedergebruik van aangeleverde
gegevens.
Het voorbehoud op het databankenrecht beperkt niet de mogelijkheden
om openbare gegevens uit het handelsregister te gebruiken en te
bewerken tot bijvoorbeeld eigen informatieproducten. Het voorbehoud
heeft als doel het voorkomen dat uittreksels uit het handelsregister
worden doorverkocht uit schaduwregistraties als zijnde «KvK-uittreksels».
Het doorverkopen van uittreksels vanuit de schaduwregistraties als zijnde
«KvK-uittreksels» schaadt de rechtszekerheidsfunctie van het handelsregister.
Wanneer bijvoorbeeld in een gerechtelijke procedure bewijs moet worden
geleverd van de registratie van een onderneming of een rechtspersoon in
het handelsregister, dan is het goed gebruik dat dit met een KvK-uittreksel
geschiedt in verband met de wettelijke derdenwerking van het handelsregister en niet met informatie uit een schaduwregistratie die pretendeert
originele KvK-informatie te verstrekken. Ik verwijs in dit verband ook naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

12

mijn antwoord op de vragen 36 en 38 in de nota naar aanleiding van het
verslag.15
21. Tevens vragen deze leden de regering of, nu in het antwoord
op vraag 36 wordt opgemerkt dat de regering wil tegengaan dat
andere partijen dan de Kamer van Koophandel de indruk wekken
de handelsregistertaak uit te voeren, daarvan sprake is of dat er
aanwijzingen zijn dat daarvan sprake zou kunnen gaan zijn.
Er zijn inderdaad aanwijzingen dat uittreksels uit het handelsregister
worden doorverkocht als zijnde «KvK-uittreksels». Officiële handelsregisterdocumenten worden via private aanbieders aangevraagd bij de KvK.
Vervolgens worden deze uittreksels, wellicht inmiddels verouderd of niet
meer een juiste weergave van de feiten gevend, meermaals tegen een
lager tarief aangeboden aan ondernemers. De wettelijk verankerde
rechtszekerheidsfunctie van het handelsregister wordt hiermee ondermijnd.
22. Voorts vragen zij een toelichting op de opmerking dat het
voorbehoud beoogt te voorkomen dat uittreksels uit het handelsregister worden doorverkocht onder de noemer «Kamer van
Koophandel-uittreksels». Begrijpen de leden van de VVD-fractie
dat alleen in die gevallen sprake zou zijn van het opleggen van
voorwaarden door de Kamer van Koophandel?
Het databankenrecht ziet toe op bescherming van de databank. Daaruit
volgt dat enkel voorwaarden kunnen worden opgelegd die dienen ter
bescherming van de databank. Een voorbeeld hiervan zijn voorwaarden
ter voorkoming van het door derden aanbieden van informatie als ware
dit (gelijk aan) KvK-informatie.
23. Tot slot begrijpen deze leden dat onder juristen onduidelijkheid bestaat over het antwoord op de vraag of daadwerkelijk
sprake kan zijn van voorbehoud op het databankenrecht. Zij
vragen daarom een nadere juridische onderbouwing op dit
standpunt.
De KvK is een zelfstandig bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid. Op grond van artikel 8, tweede lid, van de Databankenwet moet in
zo’n geval het databankenrecht hetzij in het algemeen bij wet, besluit of
verordening, hetzij in een bepaald geval blijkens mededeling op de
databank zelf of bij terbeschikkingstelling aan het publiek van de databank
uitdrukkelijk worden voorbehouden.
Zoals in de memorie van toelichting en in het antwoord op vraag 28 is
aangegeven, heeft de KvK kwalitatief en kwantitatief substantieel
geïnvesteerd in (in ieder geval) de controle, ordening en presentatie van
de gegevens en is zij, wat betreft het handelsregister, producent in de zin
van de Databankenwet. De KvK houdt hiermee het databankenrecht,
bedoeld in artikel 2 van die wet. In het voorgestelde artikel 51a van de
Handelsregisterwet 2007 wordt het databankenrecht ten aanzien van het
handelsregister wettelijk voorbehouden aan de KvK. Met deze codificatie
krijgt de wet een gelijke bepaling als de Kadasterwet thans bevat in artikel
7v. Voorts wordt verwezen naar het antwoord op vraag 28.
24. De leden van de D66-fractie stelden het verslag een vraag
over het voorgestelde databankrechtelijk voorbehoud in relatie
tot de Wet hergebruik overheidsinformatie (vraag 38). Uit de nota
15

Kamerstukken II 2017/18, 34 687, nr. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

13

naar aanleiding van het verslag blijkt dat in artikel 50, tweede lid,
Handelsregisterwet 2007, conform de Wet hergebruik van
overheidsinformatie een uitzondering is gecreëerd voor onder
andere de Kamer van Koophandel betreffende de vergoedingen
voor hergebruik van de gegevens uit het handelsregister. De
Kamer van Koophandel mag ter bestrijding van de kosten van de
uitvoering van de publieke taak bepaalde kosten in rekening
brengen. Kan de regering deze leden inzicht geven in deze
uitvoeringskosten, alsmede hoe deze uitvoeringskosten worden
berekend.
Voor inzicht in de kosten van het uitvoeren van de Handelsregisterwet
2007 verwijs ik naar mijn antwoord op vraag nummer 8. De KvK verwerkt
niet, zoals de Wet hergebruik van overheidsinformatie wel toestaat, de
gehele kostprijs in de tarieven voor handelsregisterinformatieproducten.
Zou de KvK dat wel doen, dan zouden de tarieven aanzienlijk hoger
liggen, hetgeen drempelverhogend zou werken voor de afname van
handelsregisterinformatieproducten bij de bron, het handelsregister.
25. De leden van de D66-fractie nemen kennis van de uitzonderingspositie van de Kamer van Koophandel ten aanzien van het
berekenen van de vergoedingskosten over de gegevensverstrekking. De Kamer van Koophandel mag afwijken van de
marginale verstrekkingskosten, omdat zij deze mag vermeerderen
met een redelijk rendement op investeringen. Deze leden vragen
hierbij wat de daadwerkelijke verstrekkingskosten van gegevens
zijn.
Conform de Wet hergebruik van overheidsinformatie mag de KvK de
kosten van verzameling, productie, vermenigvuldiging en verspreiding,
vermeerderd met een redelijk rendement op investeringen, in rekening
brengen bij het verstrekken van informatie.
De KvK maakt bijvoorbeeld kosten voor het muteren, digitaliseren en
beveiligen van gegevens in het handelsregister. In de praktijk is er geen
exacte scheiding tussen de processen van verzameling, productie,
vermenigvuldiging en verspreiding en deze zijn derhalve ook niet uit de
administratie van de KvK te abstraheren. Zoals in het antwoord op vraag
24 is aangegeven, brengt de KvK niet de gehele kostprijs in rekening en
wordt er daarmee ook geen rendement op investeringen gemaakt.
26. Wat wordt er precies verstaan onder een redelijk rendement
en hoe wordt dit vermeerderd met de marginale verstrekkingskosten?
Op grond van artikel 9, derde lid, van de Wet hergebruik van overheidsinformatie en artikel 50, tweede lid, van de Handelsregisterwet 2007, mag
de KvK voor de inzage en verstrekking van handelsregistergegevens de
kosten van verzameling, productie, vermenigvuldiging en verspreiding,
vermeerderd met een redelijk rendement op investeringen, in rekening
brengen bij het verstrekken van informatie. Alhoewel het op grond van de
hiervoor genoemde artikelen is toegestaan om een rendementsopslag in
rekening te brengen, wordt dit niet door de KvK gedaan. De grondslag
voor de tarieven ligt in het toepassen van het profijtbeginsel tegen
maximaal de kosten van verzameling, productie, vermenigvuldiging en
verspreiding. Ik verwijs naar de beantwoording van de vragen nummer 24
en 25.
27. De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de
juridische grondslag die de Kamer van Koophandel verplicht tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

14

het genereren van inkomsten, waardoor data niet per definitie
gratis zijn. Het vragen van een vergoeding voor deze data zou
berusten op het databankenrecht.
28. De aanname dat het databankrecht van toepassing is op het
Handelsregister wordt echter niet onderbouwd. Deze leden
merken op dat, indien de Kamer van Koophandel aanspraak
hierop wil maken, aangetoond moet worden dat de Kamer van
Koophandel een substantiële investering heeft gedaan in het
ontwikkelen van het Handelsregister. Kan de regering aangeven
welke investeringen door de Kamer van Koophandel zijn gedaan
in het ontwikkelen van het Handelsregister en welke investeringen door de overheid zelf?
Indien blijkt dat de Kamer van Koophandel geen substantiële
investering heeft gedaan in het ontwikkelen van het Handelsregister, dan wensen de leden van de D66-fractie een onafhankelijk
juridisch advies over het vraagstuk of de Kamer van Koophandel
wel of niet aanspraak kan maken op het databankenrecht voor
het handelsregister.
De grondslag voor het (moeten) genereren van inkomsten uit de
verstrekking van handelsregisterinformatieproducten ligt niet in het
databankenrecht, maar is vastgelegd in de financieringssystematiek van
het handelsregister (artikel 50 van de Handelsregisterwet 2007).
Deze grondslag in de Handelsregisterwet 2007 is in overeenstemming met
de Wet hergebruik van overheidsinformatie. In artikel 50, tweede lid, van
de Handelsregisterwet 2007 is vastgelegd dat artikel 9, derde lid, van de
Wet hergebruik van overheidsinformatie van toepassing is op de voor
inzage en verstrekking gevraagde vergoedingen. In de memorie van
toelichting bij de Wet hergebruik van overheidsinformatie is toegelicht dat
«bij het stellen van voorwaarden de overwegingen worden betrokken die
tot de uitzondering hebben geleid». Het artikel biedt derhalve de ruimte
aan de KvK, RDW en het Kadaster om hun financiële doelstelling te
realiseren door, waar nodig, nadere voorwaarden te stellen aan de
verstrekking van informatie, en zich daarbij te bedienen van het databankenrecht.
Om te beoordelen of er sprake is van een substantiële investering in
databankenrechtelijke zin (artikel 1, eerste lid, onderdeel a, van de
Databankenwet), zijn de kosten die zien op de verkrijging, controle of
presentatie van de inhoud in kwalitatief of kwantitatief opzicht relevant.
Zoals hiervoor is aangegeven, is de kostendekking van het handelsregister
gebaseerd op het profijtbeginsel. Waar mogelijk, dient de KvK de kosten
van het handelsregister terug te verdienen met de opbrengsten uit de
verkoop van handelsregisterinformatieproducten. De inkomsten die de
KvK hiermee genereert, worden geïnvesteerd in de uitvoering van de
wettelijke handelsregistertaak en daarmee ook in de verkrijging, controle,
ordening en presentatie van de handelsregistergegevens en documenten.
Op systematische wijze is zo vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw de
huidige elektronische databank handelsregister gerealiseerd. Het is ook
aan de KvK om met deze inkomsten zelfstandig het handelsregister
(verder) te ontwikkelen, te beheren en de overige registertaken uit te
voeren.
De genoemde inkomsten zijn onvoldoende om de totale kosten van de
uitvoering van de handelsregistertaak te financieren. Het tekort in de
financiering wordt aangevuld met publieke middelen (de Rijksbijdrage, zie
artikel 39, tweede lid, van de Wet op de Kamer van Koophandel). Vóór
2013 werd dit deel nog gefinancierd door middel van een deel van de
opbrengsten uit de jaarlijkse bijdragen van ondernemingen en rechtspersonen. Deze Rijksbijdrage vertoont vanaf de introductie door de verder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

15

gaande digitalisering en ook afschaling van de KvK een dalende trend. De
investering door de overheid is daarmee niet alleen ingezet na het
ontstaan van de databank in de jaren tachtig, maar neemt dus ook af.
Voor de kosten van de uitvoering van de wettelijke handelsregistertaak en
de kosten voor de databank geldt dat deze niet van elkaar zijn te scheiden,
omdat middelen en werkzaamheden worden ingezet die beide doelen
(registertaak en databank) dienen. De uitvoering van de handelsregistertaak (het innemen van de opgaven, het identificeren van ondernemers,
de controles op actualiteit, juistheid en volledigheid) vormt een geheel
met het (technisch) aanleggen van de databank (het in een geautomatiseerd systeem vastleggen van handelsregisterdata, het herkenbaar en
opzoekbaar maken en het presenteren en verstrekken van de betreffende
handelsregistergegevens). De ondernemer gaat bijvoorbeeld direct bij
inschrijving met een KvK-uittreksel de deur uit en bij het schriftelijk of
elektronisch doorgeven van een handelsregistermutatie ontvangt de
ondernemer hiervan een bevestiging.
Het aanleggen van een databank met 2,8 miljoen inschrijvingen vergt in
aanleg en in onderhoud een substantiële investering. Dit geldt eveneens
voor de toe te rekenen kosten van de automatiseringsafdeling van de KvK,
omdat die activiteiten gericht zijn op zowel het ondersteunen van de
uitvoering van de handelsregistertaak als op het onderhoud van de
databank. Hierbij kan gedacht worden aan de aanschaf en het onderhoud
van een centrale computerfaciliteit of het creëren, onderhouden en
verwerken van een elektronisch mutatieformulier (ca 2,5 miljoen mutaties
per jaar). Ook bij het verstrekken van handelsregistergegevens is het
onderscheid tussen het uitvoeren van de handelsregistertaak en de
databank niet te maken, zoals bij het verstrekken van gewaarmerkte
elektronische documenten.
Gelet op bovenstaande is een onafhankelijk juridisch advies over het
vraagstuk of de KvK al dan niet aanspraak kan maken op het databankenrecht voor het handelsregister mijns inziens dan ook niet aan de orde.
Verder verwijs ik naar het antwoord op vraag 23 en paragraaf 3.5 van de
memorie van toelichting. Tenslotte wijs ik er op dat het voorbehoud van
het databankenrecht de Raad van State geen aanleiding gaf tot het maken
van opmerkingen.
29. De leden van de SP-fractie lezen in de nota naar aanleiding
van het verslag dat de regering onvoldoende informatie heeft om
een vergelijking te maken met andere landen. Deze leden vragen
de regering aan te geven welke landen hun handelsregistergegevens vrij toegankelijk maken in een open voor machines
uitleesbare vorm.
In Nederland is via de website van de KvK kosteloos (maar niet in
machine leesbare vorm) een aantal basisgegevens beschikbaar: het
KvK-nummer, de naam van de onderneming of rechtspersoon, de
rechtsvorm, het vestigingsnummer, de hoofd/ nevenvestiging, het
bezoekadres en de activiteit (SBI-code).
In het Verenigd Koninkrijk zijn de gegevens en documenten over
kapitaalvennootschappen (limiteds) op individuele basis kosteloos in te
zien in het bedrijvenregister Company Register, inclusief de gegevens
over de functionarissen. De gegevens worden eveneens aangeboden in
kosteloos machine leesbare open data bestanden, maar dan exclusief de
gegevens over natuurlijke personen. Er zijn echter ook nog opbrengsten
uit bepaalde (informatie)producten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

16

In België kan het bedrijvenregister Kruispuntbank van Ondernemingen
kosteloos op individuele basis worden bevraagd, inclusief bepaalde
gegevens over natuurlijke personen. Daarnaast worden de actieve
gegevens van actieve ondernemingen (exclusief de gegevens over
natuurlijke personen) uit het bedrijvenregister als kosteloos machine
leesbare open data bestanden beschikbaar gesteld, zowel op het niveau
van de onderneming als op het niveau van de vestigingseenheid.
Een aantal landen biedt niet machine leesbare informatie (beperkt)
kosteloos aan. Zo is in Duitsland via het landelijke gezamenlijke portaal
van de verschillende lidstaten «Gemeinsames Registerportal der Länder»
op individuele basis beperkt kosteloos informatie beschikbaar. Deze
informatie is niet machine leesbaar.
In Zweden biedt het bedrijvenregister (Bolagsverket) beperkt kosteloos
gegevens aan, maar niet in machine leesbare vorm.
30. De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering bij
eerder onderzoek naar het ontsluiten van het handelsregister als
open data aangaf in het algemeen voorstander te zijn van open
data. In het geval van het handelsregister nam de regering echter
het standpunt in dat het gratis openstellen van het handelsregister vanwege de nadelige financiële effecten die dat voor de
Kamer van Koophandel zou opleveren, niet gewenst was
(Kamerstuk 32 802, nr. 28). Er is daarna slechts in beperkte mate
gekozen voor een gratis inzagemogelijkheid in het handelsregister. In de nota naar aanleiding van het verslag (p.15) geeft de
regering nu opnieuw aan dat het handelsregister naar zijn aard
openbaar is maar dat die data niet gratis zijn. Voor de uitoefening
van de publieke taken moeten de kosten van de Kamer van
Koophandel gedekt blijven uit inkomsten van het tegen betaling
raadplegen van het handelsregister.
De leden van de PvdA-fractie hechten belang aan de uitoefening
van die publieke taken en begrijpen ook dat dat niet los gezien
kan worden van de financiering daarvan. Daarnaast hechten deze
leden evenzeer aan open data en het hergebruik van gegevens.
Deze informatie kan immers leiden tot nieuwe investeringen die
de Nederlandse economie weer ten goede komen. Zij zijn daarom
van mening dat er een spanning zit tussen enerzijds de wens om
de publieke taken van de Kamer van Koophandel te financieren
en anderzijds de wens om de data van het handelsregister gratis
beschikbaar te stellen. Het komt deze leden voor dat daarom
tenminste inzicht moet bestaan over de financiering van de
Kamer van Koophandel en de financiële gevolgen voor het gratis
beschikbaar stellen van informatie uit het handelsregister voor de
Kamer van Koophandel. Pas dan kan een goede inschatting
worden gemaakt van de financiële gevolgen van het gratis
beschikbaar stellen van de data uit het handelsregister.
Vervolgens kan een eventuele volgende stap worden gezet naar
het gratis beschikbaar stellen en een andere financieringswijze
van de Kamer van Koophandel. Deelt de regering dit en hoe gaat
de regering inzage verlenen in de financiering van de Kamer van
Koophandel?
In de antwoorden op de vragen nummer 6 tot en met 9 en in de bijgevoegde jaarrekening is inzicht gegeven in de financiering van de KvK als
geheel en in de handelsregistertaak in het bijzonder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

17

Zoals in het antwoord op vraag nummer 5 is geschetst, is het lastig om
het gedrag van afnemers te voorspellen. Als een groter deel van de
informatie kosteloos beschikbaar wordt gesteld dan thans gebeurt, is op
voorhand lastig in te schatten voor welke informatie afnemers nog wel
bereid zijn om een tarief te betalen. Aangezien de KvK geacht wordt zelf
verantwoordelijk te zijn voor een deel van haar financiële huishouding en
de mogelijkheden voor het genereren van andere inkomsten, buiten de
vergoedingen voor de verstrekking van gegevens uit het handelsregister
om, beperkt zijn, zal aan de KvK een financiële garantie geboden moeten
worden, alvorens hier door de KvK verder mee kan worden geëxperimenteerd. Zoals ik al eerder heb aangegeven, heb ik hiervoor binnen de
EZK-begroting geen middelen beschikbaar.
31. Daarnaast willen de leden van de PvdA-fractie ook graag
weten welke maatschappelijke en economische baten gemist
worden en welke innovatie belemmerd wordt door het feit dat
data uit het handelsregister nu niet gratis beschikbaar is. Kan de
regering daar inzicht in verschaffen?
De Wet hergebruik van overheidsinformatie schrijft voor dat openbare
overheidsinformatie voor hergebruik beschikbaar moet worden gesteld,
en indien mogelijk en passend, in een open en machine leesbaar formaat,
tegen maximaal de marginale vertrekkingskosten. Richtlijn hergebruik van
overheidsinformatie kent enkele mogelijke uitzonderingen op het
uitgangspunt dat slechts de marginale verstrekkingskosten mogen
worden berekend. Dit geldt voor instellingen die verplicht zijn inkomsten
te genereren om een aanzienlijk deel van de kosten van de uitoefening
van hun publieke taken te dekken. Deze uitzondering is van toepassing
verklaard op de KvK.
Overigens stelt de KvK kosteloos periodiek geactualiseerd open data
bestanden beschikbaar met daarin alle niet-persoonsgerelateerde
gegevens uit, en jaarrekeningen bij, het handelsregister. Beide open data
bestanden zijn vrij te gebruiken om analyses te maken.
Mij zijn geen onderzoeken of cijfers bekend specifiek met betrekking tot de
maatschappelijke en economische baten en welke innovatie belemmerd
wordt door het feit dat persoonsgegevens uit het handelsregister nu niet
kosteloos beschikbaar zijn.
3.3.2 Ontwikkelingen
32. De leden van de SP-fractie vragen de regering toe te lichten
wat de effecten zijn van de minder vergaande varianten uit het
rapport van de TU Delft van het om niet aanbieden van gegevens
uit het handelsregister als open data.
34. Deze leden zijn tevens benieuwd of bij deze varianten nog
steeds sprake zou zijn van herbezinning op de verhouding met
privacywetgeving en de bestaande financieringsstructuur.
Om een antwoord te geven op deze vraag, is nodig dat er eerst wordt
gekeken naar privacy aspecten, bijvoorbeeld welke gegevens niet
drempelvrij aangeboden zouden mogen worden, omdat daarmee de
persoonsgegevens snel te achterhalen zijn. Nadat de privacy afdoende is
beschermd, kan gekeken worden welke gegevens resteren om als open
data ter beschikking te stellen. Dit geldt ook voor de minder vergaande
varianten uit het rapport van de TU Delft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

18

De huidige bestanden die de KvK als open data bestand verstrekt, met
periodieke actualisering, bevatten geen persoonsgegevens en voldoen in
die zin aan de privacywetgeving.
Voor wat betreft het kostenaspect, van het verstrekken van gegevens als
open data, verwijs ik naar de beantwoording van de vragen nummer 5 en
30.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 687, nr. 10

19