Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 631

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 augustus 2012
In deze brief informeer ik u over de uitkomsten van de Landbouw- en
Visserijraad die op 16 juli jl. plaatsvond in Brussel.
Het Cypriotische voorzitterschap heeft zijn werkprogramma gepresenteerd. Op het gebied van de landbouw zijn de wetgevingsvoorstellen voor
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014–2020 besproken, in
het bijzonder het plattelandsbeleid en het markt- en prijsbeleid. Op het
vlak van de visserij heeft de Raad gesproken over de vangstmogelijkheden voor 2013.
Onder diversen heb ik samen met Oostenrijk aandacht gevraagd voor
dierenwelzijn en de transportverordening. Ook onder diversen is op
verzoek van Polen en de Commissie gesproken over de situatie op de
zuivelmarkt, heeft de Commissie de samenwerkingsovereenkomst tussen
de EU en China op het vlak van landbouw toegelicht, heeft Denemarken
verslag gedaan van de conferentie van betaalorganen van 19-21 juni jl.,
heeft Spanje aandacht gevraagd voor de gevolgen van bosbranden in de
regio Valencia en heeft Ierland aandacht gevraagd voor het makreelbeheer in de Noordoost-Atlantische Oceaan.
Werkprogramma Cypriotisch voorzitterschap
(Presentatie door het voorzitterschap)
De Cypriotische minister van Landbouw, Natuurlijke hulpbronnen en
Milieu, Sofoclis Aletraris, heeft het voorzitterschapsprogramma voor het
komende half jaar gepresenteerd. Getiteld «Naar een beter Europa» bevat
het werkprogramma de volgende algemene prioriteiten:
– een efficiënt en duurzaam Europa;
– Europa met een beter presterende economie;
– een Europa dat meer relevant is voor de bevolking met nadruk op
solidariteit en sociale cohesie; en

kst-21501-32-631
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

1

–

Europa midden in de wereld, dichter bij de buren.

Op het vlak van landbouw en visserij heeft de Cypriotische minister de
volgende prioriteiten genoemd:
– de hervorming van het GLB, waarbij het voorzitterschap zo veel
mogelijk wil toewerken naar een politiek akkoord;
– de hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB), de
vangstmogelijkheden voor 2013 en de onderhandelingen over
visserijakkoorden met derde landen.
Wetgevingsvoorstellen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014–2020 – plattelandsbeleid
(Oriënterend debat)
De Raad heeft in het kader van de hervorming van het GLB een oriënterend debat gevoerd over het plattelandsbeleid (tweede pijler). De nadruk
in de discussie lag op de door de Commissie voorgestelde instrumenten
voor risicobeheer in het plattelandsbeleid, zoals verzekeringen, onderlinge
waarborgfondsen en een inkomensstabiliseringsfonds.
Commissaris Cioloş gaf in zijn toelichting aan dat de risicomaatregelen in
de eerste en de tweede pijler van het GLB complementair moeten zijn ten
opzichte van elkaar. Het uitgangspunt voor Commissaris Cioloş is dat de
risico-instrumenten WTO-conform en gericht op de individuele boer
moeten zijn. De maatregelen in de tweede pijler bieden volgens Cioloş
instrumenten waarmee boeren collectief of individueel maatregelen
kunnen nemen. Dit geeft de nodige flexibiliteit aan lidstaten.
Ik heb aangegeven dat risicobeheer belangrijk is voor agrarische
ondernemers en dat Nederland in dit kader reeds gebruik maakt van het
huidige artikel 68 onder de eerste pijler. Het is van belang dat het GLB ook
na 2013 mogelijkheden biedt om instrumenten voor risicobeheer te
faciliteren, zoals premiesubsidies voor verzekeringen en financiële
bijdrages voor onderlinge waarborgfondsen.
Waar het gaat om risicoverzekeringen heb ik aandacht gevraagd voor de
mogelijkheid om te kunnen werken met index-based verzekeringssystemen. Een risicoverzekering baseren op een risico-index vermindert de
taxatiekosten en de uitvoeringslast. Dat maakt risicoverzekeringen
goedkoop, effectief en eenvoudig.
Voor wat betreft het inkomensstabilisatiefonds heb ik aangeven geen
voorstander daarvan te zijn. De kosten en administratieve lasten van dit
fonds kunnen erg hoog oplopen. Daarnaast hebben de directe betalingen
onder de eerste pijler al onder meer inkomenssteun als doel.
Een grote meerderheid van de lidstaten heeft aangegeven de voorstellen
van de Commissie voor risicobeheer te steunen, met name waar het gaat
om het bijdragen aan verzekeringspremies en om financiële bijdragen aan
onderlinge waarborgfondsen. Diverse lidstaten gaven echter aan verder te
willen gaan door de drempel voor inwerkingtreding van crisismaatregelen
te verlagen en door de schade die mag worden vergoed te verhogen.
Een groot aantal lidstaten toonde zich voorts voorstander van een
inkomensstabilisatiefonds. Een kleine groep landen gaf aan daar geen
voorstander van te zijn vanwege de kosten en administratieve lasten.
Diverse lidstaten hebben gewezen op de mogelijkheid om te werken met
index-based verzekeringssystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

2

Wetgevingsvoorstellen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014–2020 – markt- en prijsbeleid
(Oriënterend debat)
De Raad heeft in het kader van de hervorming van het GLB een oriënterend debat gevoerd over het markt- en prijsbeleid. De nadruk in de
discussie lag op de door de Commissie voorgestelde instrumenten voor
crisismaatregelen opgenomen in de integrale Gemeenschappelijke
Marktordening (iGMO), artikelen 154–156.
Commissaris Cioloş heeft het belang benadrukt om in crisissituaties snel,
uniform en doelmatig te kunnen handelen in geval van marktverstoring,
dierziektes en verlies van consumentenvertrouwen als gevolg van risico’s
voor de gezondheid van mens, dier of plant. Een te beperkte omschrijving
in de artikelen zou volgens Cioloş leiden tot vertraging in de handelingssnelheid.
Ik heb aangegeven voorstander te zijn van de wetgevingsvoorstellen van
de Commissie die voldoende evenwichtig zijn om crises op landbouwmarkten het hoofd te kunnen bieden. Het is belangrijk om crisismaatregelen te kunnen nemen voor de belangrijkste producten van de Europese
landbouw. Dat heeft de EHEC-crisis in 2011 ook bewezen. In een crisissituatie is het ook belangrijk om tijdelijke volumemaatregelen te kunnen
nemen, bijvoorbeeld door producentenorganisaties, zo heb ik betoogd. Ik
heb voorts aangegeven het niet nodig te vinden om crisismaatregelen uit
te breiden naar producten als koffie, kurk en paardenvlees. Verder heb ik
aangegeven dat ook producentenorganisaties van belang zijn voor
risicobeheer. Het is belangrijk dat in de gemeenschappelijke marktordening aan producenten de ruimte wordt gegeven om duurzaamheidsinitiatieven ook in de prijs van een product te verdisconteren.
In de tafelronde hebben alle lidstaten aangegeven dat snel en efficiënt
optreden in crisis van groot belang is. Enkele lidstaten noemde de huidige
voorstellen te breed omschreven waardoor te veel handelingsruimte zou
ontstaan voor de Commissie. Een meerderheid van lidstaten gaf aan
crisismaatregelen te willen verbreden tot alle producten die onder de
IGMO vallen. Diverse andere lidstaten gaven echter aan vast te willen
houden aan het huidige voorstel van de Commissie.
Raadpleging vangstmogelijkheden visserij 2013
(Presentatie door de Commissie en gedachtewisseling)
De Raad heeft gesproken over de Mededeling van de Commissie inzake
de vangstmogelijkheden voor 2013.
Deze Mededeling schetst wat de stand is van de bestanden in de wateren
van de EU, geeft aan met welke generieke spelregels de vangstmogelijkheden voor 2013 zullen worden vastgesteld en stelt de agenda voor het
komende najaar vast.
Commissaris Damanaki heeft in haar toelichting onderstreept dat
overstappen op een MSY-benadering (Maximum Sustainable Yield;
Maximaal Duurzame Opbrengst) blijkt te lonen. Er is succes geboekt tegen
overbevissing in de EU-wateren: in 2005 was nog 94% van de bestanden
overbevist, nu is dat nog maar 47%. De Commissaris heeft verder
aangegeven dat met behulp van trendanalyses nu ook «richtingsadviezen» van de International Commission for the Exploration of the Sea
(ICES) beschikbaar zijn voor bestanden waarover weinig kennis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

3

beschikbaar is. Wel heeft de Commissaris nog eens benadrukt dat voor
12% van de bestanden nog geen wetenschappelijk advies aanwezig is.
Daarvoor geldt dan de voorzorgsbenadering. Tot slot heeft de Commissaris aangekondigd te zullen komen met voorstellen voor aanpassing van
het kabeljauwherstelplan en het plan voor schol en tong.
Ik heb aangegeven blij te zijn dat het iets beter gaat met de visbestanden
(mede dankzij de meerjarenplannen), maar zorg te blijven houden over
het grote aantal bestanden waarover weinig kennis beschikbaar is. Ik heb
steun uitgesproken voor het voorstel van de Commissaris om voor die
bestanden een voorzichtige benadering te kiezen. Dit is ook een stimulans
om met de sector te komen tot meer gegevensverzameling. Ik heb me ook
geschaard achter het voorstel om apart over de vangsten van de
geassocieerde bestanden te rapporteren. Te zijner tijd kunnen we bezien
of we deze bestanden ook apart gaan beheren.
Ik heb verder opnieuw aandacht gevraagd voor het knelpunt van de
visserij-inspanning in de Noordzee. Ik heb de visserij op kabeljauw deze
zomer moeten sluiten, omdat Nederland te weinig zeedagen heeft om de
kabeljauwquota volledig te kunnen benutten. Een verdere korting in de
zeedagen voor kabeljauw voor 2013 gaat mij te ver. Dit geldt ook voor de
schol en tong in de Noordzee. Beide bestanden zitten volgens ICES al
twee jaar binnen veilige biologische grenzen; de Commissie had naar mijn
oordeel daarom al een voorstel moeten doen voor de tweede fase van het
betreffende meerjarenplan. We kunnen de vissers niet straffen voor het
uitblijven van besluitvorming.
Tot slot heb ik met betrekking tot de zeebaars aangegeven dat mij nog niet
duidelijk is of door de toegenomen vangsten het bestand in gevaar is. Ik
wacht graag het najaarsadvies van ICES af. Ook is het voor mij nog de
vraag of het instellen van een TAC (Total Allowable Catch) de meest
geëigende beheermethode is voor de zeebaars. Ik heb de Commissie
gevraagd eerst verschillende mogelijkheden te verkennen voor het beheer
van dit bestand.
Onder de lidstaten bestond in het algemeen steun voor de aanpak van de
Commissie. Een aantal lidstaten heeft zorgen geuit over het aantal
bestanden waarover onvoldoende kennis beschikbaar is.
De meningen verschilden over de basis voor vaststelling van TACs in deze
gevallen. Diverse lidstaten hebben ervoor gepleit nu geen verdere
zeedagenkortingen vast te leggen. De visserij-inspanning dient ruim
genoeg te zijn om de quota te kunnen benutten. Een aantal lidstaten wees
op het belang van meerjarenplannen en riep de Commissie op om de
impasse te doorbreken in de onderhandelingen tussen Raad en EP over
herziening daarvan.
Commissaris Damanaki heeft in haar reactie gezegd te zullen doen wat ze
kan om de impasse ten aanzien van de meerjarenplannen te doorbreken,
maar heeft tegelijkertijd de Raad gewezen op haar verantwoordelijkheid:
als de standpunten van de onderhandelende partijen ongewijzigd blijven,
dan komt er geen oplossing. De Commissaris heeft verder benadrukt dat
zij vindt dat in alle gevallen de adviezen van ICES gevolgd moeten
worden, ook als dat slecht nieuws voor de sector betekent. Bij bestanden
zonder advies dient het voorzorgsbeginsel (dat is opgenomen in het
EU-Verdrag) te worden toegepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

4

Diversen
Situatie op de zuivelmarkt
(Informatie van de Commissie en verzoek van de Poolse delegatie, met
steun van de Litouwse delegatie)
Polen en Litouwen hebben hun zorgen over de recente ontwikkelingen op
de zuivelmarkt toegelicht. Deze zorgen betreffen vooral de gedaalde
prijzen, gestegen (mondiale) productie en gestegen productiekosten.
Polen en Litouwen hebben gepleit voor de inzet van marktinstrumenten
als exportrestituties. Ze kregen daarbij steun van een achttal lidstaten.
Diverse andere lidstaten hebben aangegeven de situatie zorgelijk te
vinden, maar onder de huidige omstandigheden geen reden te zien om
over te gaan tot marktmaatregelen.
Commissaris Cioloş heeft op grond van de laatste cijfers aangaande
marktontwikkeling aangegeven dat, ondanks de gedaalde prijzen, het
huidige gemiddelde EU-prijsniveau voor melk nog altijd 30% boven het
niveau van 2009 ligt. Verder gaf de Commissaris aan er niet van overtuigd
te zijn dat marktmaatregelen het juiste antwoord zijn op de problematische situatie waarmee sommige zuivelsectoren in diverse lidstaten zich
geconfronteerd zien. De door een aantal lidstaten gevraagde inzet van
marktinstrumenten werd door de Commissie niet gesteund. Commissaris
Cioloş heeft toegezegd de situatie te blijven volgen.
Samenwerking met China op het vlak van landbouw en
plattelandsontwikkeling
(Informatie van de Commissie)
Commissaris Cioloş heeft de samenwerkingsovereenkomst tussen de EU
en China op het vlak van landbouw en plattelandsontwikkeling toegelicht.
De overeenkomst beoogt de samenwerking op landbouwterrein te
versterken binnen de in 2005 gestarte Landbouwdialoog tussen de EU en
China.
Bij de nauwere samenwerking wordt onder meer gedacht aan de terreinen
voedselveiligheid, voedselzekerheid, milieuvriendelijke landbouw,
biologische landbouw, geografische indicaties en plattelandsontwikkeling.
Verslag van de 31e conferentie van betaalorganen, 19-21 juni in
Denemarken
(Verslag van de Deense delegatie)
Denemarken heeft als vorige voorzitter van de Raad, de uitkomsten van de
31e conferentie van betaalorganen gepresenteerd. De conferentie stond in
het teken van de implementatie- en uitvoeringsaspecten van de Commissievoorstellen inzake het GLB na 2013, met bijzondere aandacht voor
vergroening, het perceelsregister en voor de rol van betaalorganen bij
beoordeling van de foutenpercentages.
Ik heb aangegeven dat het voor Nederland van belang is dat omwille van
beperking van administratieve lasten (voor overheid én ondernemers) de
bestaande landschapselementen moeten kunnen meetellen voor de
realisatie van de ecologische focusgebieden. Dit overigens zonder dat
deze landschapselementen weer moeten worden opgenomen in het
perceelsregister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

5

Bosbranden in Valencia
(Informatie van de Spaanse delegatie)
Spanje heeft aandacht gevraagd voor bosbranden die in de regio’s
Valencia en Murcia hebben plaatsgevonden op 28 en 29 juni jl., met grote
schade op ruim 60 000 hectare. Spanje heeft aangegeven de bosbranden
een buitengewone ramp te vinden en een beroep te doen op het
EU-solidariteitsfonds. Het EU-solidariteitsfonds biedt de EU de
mogelijkheid te reageren wanneer zich in een of meer regio’s van een
lidstaat een grote natuurramp voordoet die ernstige gevolgen heeft voor
de levensomstandigheden van de burgers, het natuurlijke milieu of de
economie.
Verordening inzake het transport van dieren
(Informatie van Oostenrijk en Nederland)
Mijn Oostenrijkse collega en ik hebben aandacht gevraagd voor dierenwelzijn in het kader van de herziening van de transportverordening voor
dieren. Wij hebben aangegeven teleurgesteld te zijn in de terughoudende
positie van de Commissie waar het gaat om de aanscherping van deze
verordening. De door de Commissie voorgestelde verbetering van de
huidige wetgeving gaat niet ver genoeg en is te vrijblijvend. Naast het feit
dat op diverse plaatsen verduidelijkingen in de verordening nodig zijn, is
het naar ons oordeel essentieel dat een maximale transporttijd van 8 uur
wordt vastgelegd voor dieren bedoeld voor de slacht, en dat voorschriften
verbeterd worden met betrekking tot ruimte voor dieren, zoals beladingsdichtheden en stahoogtes. Diverse lidstaten hebben ons gesteund in ons
verzoek aan Commissaris Dalli. Enkele andere lidstaten gaven aan niet
verdere willen gaan dan de huidige verordening en dat raadsconclusies
een moeizaam totstandgekomen compromis weerspiegelen.
De Commissaris Dalli gaf in zijn reactie aan dat de Commissie zich
gesteund voelt door een meerderheid van lidstaten voor haar huidige
beleid. Het harmoniseren van de wet- en regelgeving en eenvormige
toepassing is nu de eerste prioriteit.
Makreelbeheer in de Noordoost-Atlantische Oceaan en
handelssancties
(Informatie van de Ierse delegatie, met steun van de Franse, Spaanse en
Portugese delegaties)
Er is inmiddels zicht op een akkoord in eerste lezing over het voorstel van
de Commissie voor sancties die kunnen worden ingezet tegen derde
landen die niet-duurzame visserij toestaan op gezamenlijk met de EU
beheerde visbestanden. Ik heb uw Kamer eerder middels een BNC-fiche
geïnformeerd over dit voorstel en het kabinetsstandpunt daarover
(Kamerstuk 22 112, nr. 1341). Het voorstel komt in september plenair in
stemming in het Europees Parlement.
Ierland heeft tijdens de Raad de Commissie opgeroepen voorbereidingen
te treffen om dit instrument zo snel als mogelijk te kunnen inzetten tegen
IJsland en de Faeröer, als deze landen het door hun geëiste aandeel in de
vangstmogelijkheden voor makreel niet drastisch naar beneden bijstellen.
IJsland en de Faeröer vissen sinds 2009 op makreel op basis van
unilateraal vastgestelde vangstmogelijkheden, waarvoor een solide
historische rechtvaardiging ontbreekt. Bovendien wijst volgens Ierland
internationaal onderzoek uit april t/m juni van dit jaar uit dat ten opzichte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

6

van 2011 de aanwezigheid van makreel in IJslandse wateren sterk
gereduceerd is. De IJslandse makreelvangsten zijn in 2012 gedaald. Dit
onderstreept dat de eisen van IJsland en de Faeröer niet gerechtvaardigd
zijn en niet ondersteund kunnen worden door kwantificeerbare, biologische gegevens.
Ik heb aangegeven dat ik me ernstig zorgen maak over het makreelbestand en heb de oproep van Ierland gesteund. We moeten onze intenties
ook duidelijk maken aan IJsland en de Faeröer bij de aanvang van de
nieuwe onderhandelingen in oktober. We moeten komend najaar
proberen een akkoord te bereiken, maar niet tegen elke prijs.
Diverse andere lidstaten hebben ook hun steun gegeven aan de Ierse
oproep, daarbij wel de hoop uitsprekend dat een oplossing bereikt wordt
via de weg van onderhandelingen. Commissaris Damanaki heeft
aangegeven dat zij in september/oktober gaat onderhandelen met IJsland
en de Faeröer over de vangstmogelijkheden voor 2013. Zij vindt dat er
geen tijd te verliezen is, maar wil niet tegen elke prijs een akkoord. In de
onderhandelingen wil zij samen optrekken met Noorwegen.
De Commissaris ziet nog kans op een akkoord, maar IJsland en de Faeröer
bewegen tot nu toe nauwelijks. Als de onderhandelingen mislukken zal zij
– na definitieve vaststelling in september – gebruik maken van de
«sanctieverordening». Zij heeft IJsland en de Faeröer al geïnformeerd
over de inhoud daarvan.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

7

Bijlage:

A-punten

–

–

–

–

–

–

–

Gedelegeerde verordening van de Commissie van 28.6 2012 ter
aanvulling van Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad wat de
grensoverschrijdende samenwerking en de contractuele onderhandelingen van producentenorganisaties in de sector melk en zuivelproducten betreft
Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de ondertekening,
namens de Europese Unie, en de voorlopige toepassing van het
Protocol tot vaststelling van de vangstmogelijkheden en de financiële
tegenprestatie waarin is voorzien bij de Partnerschapsovereenkomst
inzake visserij tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de
Regering van Denemarken en de Autonome Regering van Groenland,
anderzijds (Aanneming)
Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van het
Protocol tot vaststelling van de vangstmogelijkheden en de financiële
tegenprestatie waarin is voorzien bij de Partnerschapsovereenkomst
inzake visserij tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de
Regering van Denemarken en de Autonome Regering van Groenland,
anderzijds (Verzoek van de Raad om goedkeuring door het Europees
Parlement)
Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de verdeling
van de vangstmogelijkheden in het kader van het protocol tot
vaststelling van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie waarin is voorzien bij de Partnerschapsovereenkomst inzake visserij
tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Regering van
Denemarken en de Autonome Regering van Groenland, anderzijds
(Aanneming)
Ontwerpverordening van de Commissie betreffende bijzondere
vereisten voor de in de Richtlijnen 90/385/EEG en 93/42/EEG van de
Raad vastgelegde eisen betreffende actieve implanteerbare medische
hulpmiddelen en medische hulpmiddelen die zijn vervaardigd met
gebruikmaking van weefsel van dierlijke oorsprong (Besluit geen
bezwaar te maken tegen de aanneming)
Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad
betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Europees
Fonds voor aanpassing aan de globalisering overeenkomstig punt 28
van het Interinstitutioneel Akkoord van 17 mei 2006 tussen het
Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de
begrotingsdiscipline en een goed financieel beheer (aanvraag
EGF/2011/017 ES/Aragón Bouw, Spanje) (Voorstel voor kredietoverschrijving Nr. DEC14/2012 binnen afdeling III – Commissie – van de
algemene begroting voor het begrotingsjaar 2012)
Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van het
standpunt van de Europese Unie in de Algemene Raad van de
Wereldhandelsorganisatie (WTO) over het verzoek van de Filipijnen om
een WTO-ontheffing met het oog op voortzetting van de toepassing
van de bijzondere behandeling voor rijst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 631

8