EUROPESE
COMMISSIE

Brussel, 19.8.2020
COM(2020) 383 final

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE
RAAD
over de uitvoering van Richtlijn 2016/1164 van de Raad van 12 juli 2016 tot vaststelling
van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken welke rechtstreeks van
invloed zijn op de werking van de interne markt, zoals gewijzigd bij richtlijn (EU)
2017/952 van de Raad van 29 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn (EU) 2016/1164 wat
betreft hybridemismatches met derde landen

NL

NL

1.

Inleiding

Richtlijn 2016/11641 van de Raad van 12 juli 2016 tot vaststelling van regels ter bestrijding
van belastingontwijkingspraktijken welke rechtstreeks van invloed zijn op de werking van de
interne markt, zoals gewijzigd bij richtlijn (EU) 2017/9522 van de Raad van 29 mei 2017 tot
wijziging van Richtlijn (EU) 2016/1164 wat betreft hybridemismatches met derde landen
(hierna “de ATAD” genoemd), bevat EU-maatregelen tegen de meest gangbare vormen van
agressieve fiscale planning door standaardminimumregels vast te leggen die in alle wetgeving
inzake vennootschapsbelasting van de lidstaten moet worden opgenomen.
De ATAD verzekert een minimumniveau van bescherming van de belastinggrondslagen voor
alle lidstaten, een coherente en consistente aanpak van belastingontwijking in de hele
eengemaakte markt en een gecoördineerde uitvoering op EU-niveau van een aantal
aanbevelingen in het kader van het initiatief van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)/G20 ter bestrijding van grondslaguitholling en
winstverschuiving (Base Erosion and Profit Shifting — BEPS). De ATAD voorziet in
maatregelen op vijf verschillende gebieden, die de lidstaten moeten uitvoeren: de regel inzake
renteaftrekbeperking, exitheffingen, de regel betreffende gecontroleerde buitenlandse
vennootschappen (“cfc’s”), de regel betreffende hybridemismatches en de algemene
antimisbruikregel.
1.1. De omzettingstermijn
De belangrijkste3 bepalingen voor de omzettingtermijn van de ATAD zijn:
Maatregel
Termijn voor omzetting Indieningsdatum
Renteaftrekbeperking, algemene
31 december 2018
1 januari 2019
antimisbruikregel en cfc
Exitheffingen, hybridemismatches (naast
31 december 2019
1 januari 2020
omgekeerde hybridemismatches)
Omgekeerde hybridemismatches (met
31 december 2021
1 januari 2022
derde landen)
1.2. Het verslag
Krachtens artikel 10 ATAD evalueert de Commissie de uitvoering van de ATAD, en met
name de bepalingen inzake de renteaftrekbeperking, uiterlijk op 9 augustus 2020, en brengt
daarover verslag uit bij de Raad. In afwijking hiervan moeten de bepalingen met betrekking
tot hybridemismatches uiterlijk op 1 januari 2022 door de Commissie zijn geëvalueerd.
Dit verslag is de eerste stap voor de beoordeling van de gevolgen van de ATAD en biedt een
overzicht van de uitvoering van de vroeg toepasbare ATAD-maatregelen

1

PB L 193 van 19 juli 2016, blz. 1.
PB L 144 van 7 juni 2017, blz. 1.
3
Artikel 11, lid 6, ATAD voorziet in een afwijking met betrekking tot de renteaftrekbeperking (nadere
toelichting in punt 2.1) voor bepaalde lidstaten; Artikel 11, lid 4, voorziet in een bepaalde afwijking voor
Estland met betrekking tot exitheffingen.
2

1

(renteaftrekbeperking, algemene antimisbruikregel, cfc) in alle lidstaten4. De volgende stap
zal bestaan uit de indiening van een uitgebreid beoordelingsverslag van de ATADmaatregelen, met inbegrip van een overzicht van de uitvoering van die ATAD-maatregelen
die niet in dit verslag zijn opgenomen.
2.

Beschrijving van maatregelen, met inbegrip van mogelijkheden en enkele
benaderingen die voor de lidstaten beschikbaar zijn

Bij de omzetting van de ATAD-maatregelen is enige discretionaire bevoegdheid toegelaten.
Aangezien de ATAD een richtlijn betreffende minimumnormen is, kunnen de lidstaten in hun
nationale wetgeving tot omzetting van de ATAD bovendien striktere regels opnemen dan de
richtlijn zelf voorschrijft, op voorwaarde dat dergelijke maatregelen in overeenstemming zijn
met de fundamentele vrijheden van de interne markt. Dit deel bevat tevens een overzicht van
vermeldenswaardige voorbeelden waarbij lidstaten strengere maatregelen in hun nationale
wetgeving hebben opgenomen.
2.1. Regel betreffende de beperking van de aftrekbaarheid van rente
De Beperking van de aftrekbaarheid van rente (artikel 4 ATAD) beperkt de aftrekbaarheid
van het (netto)financieringskostensurplus tot een ratio van 30 % van de belastbare winst vóór
rente, belastingen, afschrijvingen en amortisatie (ebitda) van de belastingplichtige. Naast
deze regel kunnen de lidstaten specifieke regels vaststellen tegen schuldfinanciering binnen
een concern, met name regels betreffende onderkapitalisatie.
De lidstaten kunnen de algehele positie van alle entiteiten van het concern in dezelfde lidstaat
in beschouwing nemen, inclusief het overwegen van een belastingstelsel voor afzonderlijke
entiteiten, en de overdracht van winsten of renteaftrekmogelijkheden tussen entiteiten binnen
een concern mogelijk maken bij de toepassing van regels die de aftrekbaarheid van rente
beperken.
In afwijking van artikel 4 is in de ATAD bepaald dat de lidstaten die op 8 augustus 2016
beschikken over nationale specifieke regels ter voorkoming van risico’s op
grondslaguitholling en winstverschuiving die even doeltreffend zijn als de in artikel 4
vervatte regel inzake renteaftrekbeperking, deze specifieke regels kunnen toepassen tot het
einde van het eerste volledige boekjaar volgend op de datum van bekendmaking, op de
officiële website, van de overeenkomst tussen de OESO-leden over een minimumnorm met
betrekking tot BEPS-actie 4, doch uiterlijk tot en met 1 januari 2024. 5
a) Aftrekbaarheidsniveau van het financieringskostensurplus in verhouding tot ebitda.
De lidstaten kunnen de grens desgewenst verlagen tot onder de 30 %.
4

Aangezien het VK op dit moment geen deel uitmaakt van de EU, is de uitvoering van de ATAD in het VK niet
in dit verslag opgenomen. Op het moment dat de ATAD van kracht werd, maakte het VK deel uit van de EU en
tot het einde van de overgangsperiode in verband met het vertrek van het VK is de ATAD er nog steeds van
toepassing.
5
Nadere informatie is te vinden in punt 4.3.

2

b) Toepassing van de-minimis- of veiligehavendrempel, d.w.z. volledige aftrekbaarheid van
het financieringskostensurplus tot een drempel
Om de met de regels gepaard gaande administratieve en nalevingslasten terug te dringen
zonder de doeltreffendheid ervan aanmerkelijk te verminderen, bepaalt artikel 4 dat de
lidstaten in een veiligehavenregel mogen voorzien. Deze veilige haven kan tot een vast
bedrag van 3 miljoen EUR van het financieringskostensurplus aftrekbaar zijn, ongeacht de
aftrekbaarheidsgrens op basis van de ebitda-ratio. De lidstaten kunnen de vaste drempel
verlagen om zo een hoger beschermingsniveau voor hun binnenlandse belastinggrondslag te
garanderen.
c) Aftrekbaarheidsniveau voor op zichzelf staande entiteiten
Aangezien grondslaguitholling en winstverschuiving in principe worden bewerkstelligd door
buitensporige rentebetalingen, hoofdzakelijk tussen entiteiten die gelieerde ondernemingen
zijn, kunnen de lidstaten krachtens artikel 4 bepalen dat op zichzelf staande entiteiten, gezien
de beperkte risico’s op belastingontwijking, van de werkingssfeer van de regel inzake
renteaftrekbeperking worden uitgesloten (d.w.z. entiteiten die niet onderworpen zijn aan
verrekenprijsregels).
d) Financieringskosten die ontstaan in verband met leningen die vóór 17 juni 2016 zijn
aangegaan
Met het oog op een vlotte overgang naar de nieuwe regel inzake renteaftrekbeperking van de
ATAD kunnen de lidstaten op grond van artikel 4 voorzien in een grandfatheringclausule met
betrekking tot bestaande leningen voor zover de voorwaarden ervan later niet worden
gewijzigd. In geval van een latere wijziging zou de grandfathering niet gelden voor
verhogingen van het bedrag of voor verlengingen van de termijn van de lening, maar slechts
beperkt zijn tot de oorspronkelijke voorwaarden van de lening.
e) Financieringskosten die ontstaan in verband met leningen die worden gebruikt ter
financiering van langlopende openbare-infrastructuurprojecten in de Europese Unie
Aangezien financieringsregelingen van langlopende openbare-infrastructuurprojecten weinig
of geen risico’s op grondslaguitholling en winstverschuiving inhouden, kunnen de lidstaten
bepalen dat het financieringskostensurplus dat ontstaat in verband met leningen die voor de
financiering van dergelijke projecten worden gebruikt, van de werkingssfeer van de in
artikel 4 opgenomen regel inzake renteaftrekbeperking wordt uitgesloten. Om van deze
mogelijkheid gebruik te kunnen maken, moeten de uitvoerder van het project, de
financieringskosten, de activa en de inkomsten zich allemaal in de Unie bevinden.
f) Verhoogde aftrekbaarheid voor een belastingplichtige wanneer deze lid is van een voor
de financiële boekhouding geconsolideerd concern op grond van ofwel:
f.1. de “ontsnappingsclausule voor het eigen vermogen” uit hoofde van artikel 4, lid 5,
onder a), ATAD, ofwel
f.2. de “groepsratio”-clausule uit hoofde van artikel 4, lid 5, onder b), ATAD.

3

Wanneer de belastingplichtige deel uitmaakt van een concern dat geconsolideerde rekeningen
voorlegt, kan de wereldwijde schuldenlast van het concern in aanmerking worden genomen
zodat dat er hogere bedragen aan financieringskostensurplus mogen worden afgetrokken. In
dit opzicht kunnen de lidstaten ervoor zorgen dat een belastingplichtige het recht krijgt
gebruik te maken van een van beide benaderingen.
Bij de eerste benadering kunnen de lidstaten regels vaststellen voor een ontsnappingsclausule
voor het eigen vermogen, wanneer de regel inzake renteaftrekbeperking niet van toepassing is
indien de belastingplichtige kan aantonen dat de ratio tussen zijn eigen vermogen en het
balanstotaal nagenoeg gelijk is aan of hoger is dan de overeenkomstige ratio van het concern.
Bij de tweede benadering kunnen de lidstaten belastingplichtigen toestaan hogere bedragen
aan financieringskostensurplus af te trekken op grond van de wereldwijde schuldenlast van
het concern als geheel ten aanzien van derden.
g) De lidstaten kunnen in regels voorzien voor:
g.1. de voorwaartse verrekening, zonder beperking in de tijd, van het
financieringskostensurplus dat in het lopende belastingtijdvak niet kan worden
afgetrokken;
g.2. de voorwaartse verrekening, zonder beperking in de tijd, en de achterwaartse
verrekening, voor ten hoogste drie jaar, van het financieringskostensurplus dat in het
lopende belastingtijdvak niet kan worden afgetrokken; of
g.3. de voorwaartse verrekening, zonder beperking in de tijd, van het
financieringskostensurplus en, voor ten hoogste vijf jaar, van de niet-gebruikte
rentecapaciteit, die in het lopende belastingtijdvak niet kunnen worden afgetrokken.
Om de volatiliteit in de winstgevendheid van de belastingplichtige aan te pakken, kunnen de
lidstaten toestaan dat het bedrag van niet-gecompenseerde financieringskosten of
rentecapaciteit voorwaarts of achterwaarts kan worden verrekend. Het staat de lidstaten die
een hoger beschermingsniveau willen waarborgen, vrij termijnen vast te stellen voor een
dergelijke voorwaartse of achterwaartse verrekening.
h) Positie ten aanzien van financiële ondernemingen
Hoewel algemeen wordt aanvaard dat beperkingen van de renteaftrekbaarheid ook moeten
gelden
voor
financiële
ondernemingen,
d.w.z.
financiële
instellingen
en
verzekeringsondernemingen, wordt ook erkend dat deze twee sectoren bijzondere kenmerken
hebben, die een meer op hen toegesneden aanpak vereisen. Aangezien het debat hierover in
de internationale en de EU-context geen beslissende conclusies had opgeleverd, konden er
geen specifieke regels voor de financiële en de verzekeringssector worden vastgesteld. Als
zodanig kunnen de lidstaten bepaalde op EU-niveau gereguleerde financiële ondernemingen
uitsluiten van de werkingssfeer van artikel 4.
2.2. De cfc-regel
Door de toepassing van de regels betreffende gecontroleerde buitenlandse vennootschappen
(artikelen 7 en 8 ATAD) worden de inkomsten van een laagbelaste gecontroleerde
4

dochteronderneming of een vaste inrichting opnieuw aan de moedermaatschappij of het
hoofdkantoor toegerekend. Vervolgens wordt de moedermaatschappij of het hoofdkantoor
door de staat waarvan zij fiscaal inwoner is, over deze toegerekende inkomsten belast, indien
de daadwerkelijke door de gecontroleerde entiteit/vaste inrichting betaalde
vennootschapsbelasting op de winsten ervan lager is dan het verschil tussen de
vennootschapsbelasting die zou zijn betaald over dezelfde inkomsten in de lidstaat van de
belastingplichtige/moedermaatschappij en de daadwerkelijke door de entiteit/vaste inrichting
betaalde vennootschapsbelasting in de bronstaat.
a) Belastingheffing op specifieke inkomstencategorieën (artikel 7, lid 2, onder a)) of gericht
op inkomsten die kunstmatig naar de dochteronderneming/vaste inrichting zijn gesluisd
(artikel 7, lid 2, onder b))
De lidstaten kunnen cfc-regels kiezen die gericht zijn op specifieke inkomstencategorieën, of
beperkt zijn tot inkomsten die kunstmatig naar de dochteronderneming/vaste inrichting zijn
omgeleid.
“Optie A” van de cfc-regels bepaalt dat bepaalde vooraf gedefinieerde categorieën van nietuitgekeerde passieve inkomsten (bv. dividenden, rente, royalty’s en inkomsten uit financiële
activiteiten) van de cfc worden toegerekend aan de belastingplichtige
(moedermaatschappij/hoofdkantoor). Inkomsten die onder “optie A” moeten worden
opgenomen, worden berekend in overeenstemming met de regels van de lidstaat waarvan de
belastingplichtige fiscaal inwoner is en op grond van zijn deelneming aan de cfc.
“Optie B” bepaalt dat de niet-uitgekeerde inkomsten van de cfc die voortkomen uit
kunstmatige constructies die zijn opgezet met als wezenlijk doel een belastingvoordeel te
verkrijgen,
worden
toegerekend
aan
de
belastingplichtige
(moedermaatschappij/hoofdkantoor). De toerekening van inkomsten uit een cfc geschiedt
volgens het zakelijkheidsbeginsel (arm’s length principle).
b) Bij de uitvoering van “optie A” mogen de lidstaten de ontsnappingsclausule voor een
inhoudelijke uitzondering uitbreiden tot cfc’s die inwoner zijn van of gelegen zijn in een
derde land dat geen partij is bij de EER-overeenkomst
Om verenigbaar te zijn met de fundamentele vrijheden van de EU voorziet het artikel in een
inhoudelijke uitzondering, teneinde binnen de Unie (en de EER) de gevolgen van de regels te
beperken tot gevallen waarin de cfc geen wezenlijke economische activiteit uitoefent. De
lidstaten kunnen deze uitzonderingsregel uitbreiden tot derde landen.
c) Bij de uitvoering van “optie A” kunnen de lidstaten ervoor kiezen om een entiteit/vaste
inrichting niet als een cfc te behandelen indien een derde of minder van haar inkomsten
binnen vooraf gedefinieerde inkomstencategorieën valt
Om de administratieve lasten en de nalevingskosten te beperken, mogen lidstaten bepaalde
entiteiten met geringe winst of een lage winstmarge vrijstellen, aangezien die een beperkter
risico op belastingontwijking vormen.

5

d) Bij de uitvoering van “optie A” kunnen de lidstaten ervoor kiezen om financiële
ondernemingen niet als cfc’s te behandelen indien een derde of minder van de inkomsten
uit de vooraf gedefinieerde categorieën voortkomt uit transacties met de
belastingplichtige of diens gelieerde ondernemingen
Om de administratieve lasten en de nalevingskosten te beperken, kunnen de lidstaten ervoor
kiezen om bepaalde op EU-niveau gereguleerde financiële ondernemingen waarvoor een
derde of minder van de inkomsten uit de vooraf gedefinieerde categorieën voortkomt uit
transacties met de belastingplichtige of diens gelieerde ondernemingen, niet als een cfc te
behandelen. Deze ondernemingen vormen immers een beperkter risico op
belastingontwijking.
e) Bij de uitvoering van “optie B” staat het de lidstaten vrij om van het toepassingsgebied
van de regels uit te sluiten: een entiteit of vaste inrichting
e.1. met een boekhoudkundige winst van ten hoogste 750 000 EUR en inkomsten uit
andere activiteiten dan handel van ten hoogste 75 000 EUR; of
e.2. waarvan de boekhoudkundige winst ten hoogste 10 percent van de exploitatiekosten
voor het belastingtijdvak bedraagt.
Om de administratieve lasten en de nalevingskosten te beperken, mogen lidstaten bepaalde
entiteiten met geringe winst of een lage winstmarge vrijstellen, aangezien die een beperkter
risico op belastingontwijking vormen.
f) Ruimere definitie van een cfc
Het staat de lidstaten vrij om bij het definiëren van een cfc een ruimere definitie dan in
artikel 7 te volgen; zo kunnen ze de controledrempel verlagen of een hogere drempel
hanteren bij het vergelijken van de daadwerkelijk betaalde vennootschapsbelasting met de
vennootschapsbelasting die in de lidstaat van de belastingplichtige zou zijn geheven.
g) Gebruik van witte, grijze of zwarte lijsten
Bij de omzetting van de cfc-regels in hun nationale wetgeving kunnen de lidstaten
gebruikmaken van witte, grijze of zwarte lijsten van derde landen, die worden opgesteld op
grond van bepaalde criteria uit de ATAD en waarin de hoogte van het
vennootschapsbelastingtarief kan worden vermeld, of op basis daarvan opgestelde witte
lijsten van lidstaten gebruiken.
2.3. Algemene antimisbruikregel
Door de toepassing van de algemene antimisbruikregel (artikel 6 ATAD) worden fiscale
misbruikpraktijken aangepakt waartegen nog geen voorzieningen zijn getroffen door middel
van doelgerichte bepalingen, en wordt geen afbreuk gedaan aan de toepassing van specifieke
antimisbruikregels. Aangezien de belastingplichtige het recht moet hebben om zijn
handelsactiviteiten in de fiscaal efficiëntste vorm te gieten, vereist de ATAD dat algemene
antimisbruikregels worden toegepast op kunstmatige constructies. Bij de beoordeling of een
constructie kunstmatig moet worden geacht, kunnen de lidstaten alle geldige economische
redenen onderzoeken, ook de financiële activiteiten.
6

2.4. Exitheffingen
Exitheffingen (artikel 5 ATAD) zorgen ervoor dat wanneer een belastingplichtige activa of
zijn fiscale woonplaats buiten een lidstaat onderbrengt, de economische waarde van
vermogenswinsten die op het grondgebied van die staat zijn gecreëerd, daar worden belast,
ook als deze winsten op het tijdstip van vertrek nog niet gerealiseerd waren. De winsten
worden berekend op basis van de marktwaarde voor de overgebrachte activa op het tijdstip
van het naar buiten brengen van de activa (op basis van het zakelijkheidsbeginsel).
Het is noodzakelijk om binnen de Europese Unie de toepassing van exitheffingen te regelen
en te verduidelijken onder welke voorwaarden deze heffingen verenigbaar zijn met het recht
van de Europese Unie. In die situaties hebben belastingplichtigen het recht het vastgestelde
bedrag aan exitheffingen onmiddellijk te betalen dan wel de betaling ervan uit te stellen door
deze te voldoen in termijnen over een bepaald aantal jaren. De lidstaten kunnen rente over
uitgestelde belastingen in rekening brengen en van belastingplichtigen een zekerheid
verlangen als voorwaarde voor uitstel van betaling van exitheffing indien er een aantoonbaar
en werkelijk gevaar op niet-invordering bestaat.
2.5. Regel betreffende hybridemismatches
De regel betreffende hybridemismatches (de bij de wijzigingsrichtlijn ingevoerde artikelen 9,
9 bis en 9 ter ATAD) neutraliseert de fiscale effecten van hybride regelingen.
Hybridemismatches zijn het gevolg van verschillen in de belastingstelsels waarvan
gebruikgemaakt wordt om te profiteren van: (i) dubbele niet-heffing; (ii) dubbele aftrek; (iii)
aftrek zonder betrekking in de heffing en (iv) niet-heffing zonder betrekking in de heffing.
Deze mismatches kunnen vervolgens leiden tot grondslaguitholling.
De ATAD stelt regels om hybridemismatches tussen EU-lidstaten en met derde landen tegen
te gaan, met inbegrip van geïmporteerde mismatches, omgekeerde hybridemismatches en
mismatches door fiscaal inwonerschap.
De ATAD biedt onder bepaalde omstandigheden enige keuzevrijheid in de omvang van de
weigering van aftrek in het rechtsgebied van de belastingplichtige en in de uitsluiting van de
reikwijdte van bepaalde hybridemismatches als gevolg van een betaling van rente in het
kader van een financieel instrument aan een gelieerde onderneming tot en met 31 december
2022.

3.

Overzicht van de uitvoering

Dit deel bevat een overzicht van de wijze waarop de lidstaten verschillende maatregelen van
de ATAD op basis van de uitzonderingsregels, opties en verschillende benaderingen, hebben
uitgevoerd. De indeling en de verwijzingen in dit deel volgen punt 2.6
3.1. Regel betreffende de beperking van de aftrekbaarheid van rente
6

Aangezien sommige lidstaten nog niet alle ATAD-maatregelen hebben omgezet, is het aantal lidstaten dat
verschillende in de tabel aangegeven opties heeft gekozen, samen niet noodzakelijkerwijs 27. Bovendien is de
beoordeling van nationale uitvoeringsmaatregelen door de Commissie momenteel gaande.

7

Verwijzing
2.1.a
2.1.b

30 % van de ebitda
22
3 miljoen EUR
16
Vrijstelling voor op zichzelf staande entiteit

2.1.c

2.1.d

2.1.e

2.1.f

2.1.g

2.1.h

9
Vóór 17 juni 2016 gesloten leningen die zijn
uitgesloten
9
Leningen voor openbare infrastructuur die
zijn uitgesloten
16
Ontsnappingsclausule voor het eigen
vermogen beschikbaar
8
Optie g.1 met of zonder beperking in de tijd
20
Financiële ondernemingen die zijn
uitgesloten
17

Minder dan 30 % van de ebitda
1
Minder dan 3 miljoen EUR
6
Geen vrijstelling voor op zichzelf staande
entiteit
18
Vóór 17 juni 2016 gesloten leningen die niet
zijn uitgesloten
18
Leningen voor openbare infrastructuur die
niet zijn uitgesloten
11
Clausule inzake de groepratio beschikbaar
6
Optie g.3
1
Financiële ondernemingen die niet zijn
uitgesloten
10

3.2. De cfc-regel
Verwijzing
2.2.a

2.2.b

2.2.c

2.2.d

2.2.e

2.2.f
2.2.g

“Optie A” uitgevoerd
“Optie B” uitgevoerd
16
10
De clausule voor inhoudelijke uitzondering
De clausule voor inhoudelijke uitzondering
uitgebreid naar derde landen
niet uitgebreid naar derde landen
10
5
een derde of minder van de
een derde of minder van de
ontsnappingsclausule voor inkomsten
ontsnappingsclausule voor inkomsten niet
toegepast
toegepast
12
3
een derde of minder van de
een derde of minder van de
ontsnappingsclausule voor financiële
ontsnappingsclausule voor financiële
ondernemingen toegepast
ondernemingen niet toegepast
5
10
Ontsnappingsclausule voor geringe winst
Ontsnappingsclausule voor geringe winst of
of een lage winstmarge beschikbaar
een lage winstmarge niet beschikbaar
7
3
Ruimere definitie van een cfc
Geen ruimere definitie van een cfc
17
10
Witte lijst
Zwarte lijst
Witte en zwarte lijst Geen witte, grijze of zwarte lijst
1
7
1
18

8

3.3. Algemene antimisbruikregels
Bij de omzetting van algemene antimisbruikregels zijn er geen opties beschikbaar voor de
lidstaten of specifieke benaderingen gebruikt door de lidstaten die in dit deel moeten worden
opgenomen.
3.4. Exitheffingen
Zoals vermeld in punt 1.2 zal het overzicht van de uitvoering van exitheffingen in alle
lidstaten in het ATAD-evaluatieverslag worden opgenomen.
3.5. Regel betreffende hybridemismatches
Zoals vermeld in punt 1.2, zal het overzicht van de uitvoering van hybridemismatches in alle
lidstaten in het ATAD-evaluatieverslag worden opgenomen.

4.

Volledigheid en overeenstemming van de omzetting van de ATAD door de lidstaten

4.1. Door de Commissie geplande maatregelen om een tijdige en adequate uitvoering
van de ATAD door de lidstaten te waarborgen
Zoals aangekondigd in de mededeling van de Commissie van 2016 “EU-wetgeving: betere
resultaten door betere toepassing”7, neemt de Commissie verschillende maatregelen om
ervoor te zorgen dat de lidstaten de EU-wetgeving juist toepassen. Deze maatregelen
omvatten (i) dialoog met en bijstand aan de lidstaten bij hun capaciteitsopbouw en (ii) het
voeren van formele inbreukprocedures wegens schending van het EU-recht. De Commissie
heeft beide typen maatregelen genomen teneinde de juiste uitvoering en toepassing van
ATAD 1 door de lidstaten te waarborgen. De Commissie heeft de plicht de kennisgevingen in
twee stappen te onderzoeken: (i) de volledigheid van kennisgevingen en (ii) de
overeenstemming van aangemelde maatregelen met de richtlijnen.
4.2. Maatregelen voor capaciteitsopbouw die vóór de uiterste termijn voor de
uitvoering van de ATAD zijn genomen
In 2018 organiseerde de Commissie een seminar met de afgevaardigden van de lidstaten om
de juridische kwesties te bespreken die tijdens de opstelling van de uitvoeringswetgeving
naar voren kwamen. Tijdens dit seminar werden vraagstukken besproken die de lidstaten
vooraf aan deskundigen van de Commissie hadden voorgelegd.
4.3. Omzettingscontroles en inbreukprocedures wegens niet-kennisgeving
nationale uitvoeringsmaatregelen of onjuiste omzetting van de ATAD

van

De lidstaten moeten de nationale uitvoeringsmaatregelen binnen de in de richtlijn
vastgestelde termijnen aanmelden (31 december 2018 voor de kennisgeving van drie
maatregelen: renteaftrekbeperking, algemene antimisbruikregel en cfc).

7

PB C 18 van 19 januari 2017, blz. 10.

9

Bij niet-kennisgeving van deze uitvoeringswetgeving stelt de Commissie ambtshalve
inbreukprocedures in wegens niet-kennisgeving van de noodzakelijke maatregelen (kort na de
uiterste termijn voor kennisgevingen die in de respectieve richtlijnen is vastgesteld). Er zijn
twaalf van dergelijke inbreukprocedures ingesteld (tien in januari 2019 8 en nog twee in juli
20199).
Momenteel voldoen vier lidstaten nog niet volledig aan hun verplichtingen om
omzettingsmaatregelen vast te stellen en mee te delen.10 Acht inbreukprocedures werden
afgesloten wegens naleving door de lidstaten.11
Bovendien heeft de Commissie inbreukprocedures ingeleid tegen de lidstaten die de nationale
uitvoeringsmaatregelen voor exitheffingen12 en hybridemismatches13 niet hadden aangemeld,
die uiterlijk op 31 december 2019 hadden moeten worden omgezet.

8

Aanmaningen zijn verzonden aan: België, Cyprus, Tsjechië, Denemarken, Griekenland, Spanje, Frankrijk,
Letland, Portugal en het VK, gevolgd door een met redenen omkleed advies aan Denemarken in juli 2019 (zie
persbericht INF/19/4251 van de Europese Commissie van 25 juli 2019, punt 13
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/inf_19_4251 ).
9
Aanmaningen zijn verzonden aan Oostenrijk en Ierland. Beide procedures betreffen niet-kennisgeving van
nationale uitvoeringsmaatregelen inzake art. 4 ATAD (maatregel inzake renteaftrekbeperking), gevolgd door
met redenen omklede adviezen in november 2019 (zie persbericht INF/19/6304 van de Europese Commissie van
27 november 2019, punt 8 https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/inf_19_6304 ). Beide lidstaten
hebben dergelijke maatregelen niet meegedeeld, hoewel hun renteaftrekbeperkende bepalingen vóór de ATAD
door de Commissie niet als “even doeltreffend” werden aangemerkt, zie mededeling van de Commissie
“Maatregelen die worden beschouwd als even doeltreffend als artikel 4 van de richtlijn bestrijding
belastingontwijking”, PB C 441 van 7 december 2018, blz. 1.
10
Oostenrijk, Denemarken, Spanje en Ierland.
11
De zaken tegen België, Cyprus, Tsjechië, Frankrijk, Griekenland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk zijn in
juli 2019 afgesloten (zie persbericht INF/19/4251 van de Europese Commissie van 25 juli 2019, punt 13
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/inf_19_4251) en de zaak tegen Letland is in oktober 2019
afgesloten (het besluit ging zonder persbericht).
12
Ingebrekestellingen zijn verzonden aan: Duitsland, Griekenland, Letland, Portugal, Roemenië en Spanje.
13
Ingebrekestellingen zijn verzonden aan: Cyprus, Duitsland, Griekenland, Letland, Polen, Roemenië en
Spanje.

10

4.4. Huidige stand van zaken met betrekking tot de omzettingscontroles
Tabel ATAD-omzettingscontroles - Stand van zaken - augustus 202014:
ATAD:

Lidstaat

België
Bulgarije
Tsjechië
Denemarken
Duitsland
Estland
Ierland
Griekenland
Spanje
Frankrijk
Kroatië
Italië
Cyprus
Letland
Litouwen
Luxemburg
Hongarije
Malta
Nederland
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Finland
Zweden

5.

Renteaftrekbeperking,
algemene antimisbruikregel
en cfc
Controles
Controles op
op
overeenstemming
volledigheid
OK
INFR
OK
OK
INFR
OK
INFR
OK
INFR
OK

OK

Controles
op
volledigheid

Controles op
overeenstemming

Hybridemismatches
(1e termijn)
Controles
op
volledigheid

INFR

INFR

INFR
INFR

INFR
INFR

INFR

INFR
INFR

Controles op
overeenstemming

OK

OK
OK
OK
OK
OK

OK
OK
INFR

OK

OK

INFR
OK
OK
OK
OK
OK
OK
OK

Exitheffingen

OK
OK
INFR
OK
OK
OK
OK

OK
INFR

INFR
INFR

OK
OK

OK

OK

OK
OK

Toekomstige werkzaamheden

Dit verslag is de eerste stap in de evaluatie van de gevolgen van de ATAD en biedt een
overzicht van de uitvoering van de vroeg toepasbare ATAD-maatregelen in de lidstaten, en
het is de bedoeling dat er een uitgebreid evaluatieverslag van de ATAD-maatregelen zal
worden gepubliceerd, bij voorkeur uiterlijk op 1 januari 2022. Het tijdschema voor de
voltooiing van een dergelijk alomvattend evaluatieverslag zal echter tot op zekere hoogte
afhangen van de noodzaak om de ATAD te herzien als gevolg van ontwikkelingen op EU- of
internationaal niveau in de besprekingen over het voorkomen van praktijken inzake de
ontwijking van vennootschapsbelasting.

14

Verklaring van in de tabel gebruikte afkortingen: "OK" – volledigheids-/overeenstemmingscontroles voltooid;
"INFR" – inbreukprocedure ingesteld; "lege cel" – betekent lopende evaluatie.

11