Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3124
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het bericht «Zwerven door de zorg» (ingezonden 25 juni 2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 augustus 2015)
Vraag 1
Kunt u reageren op het voorstel van straatdokter Slockers in zijn column
«Zwerven door de zorg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Waarom is het recht op een basisverzekering mede gekoppeld aan een
briefadres/postadres, of is dit niet zo, en wordt er geschermd met regels die
minder streng zijn?2
Hoe verhoudt het moeten hebben van een briefadres/postadres zich tot de
verzekeringsplicht die in de Zorgverzekeringswet is opgenomen voor burgers,
alsmede met de acceptatieplicht voor zorgverzekeraars om mensen te
verzekeren?
Is de eis om een briefadres/postadres te hebben niet een handige manier om
kwetsbare mensen uit de verzekering te weren? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 2, 3 en 4
Voor de volksverzekeringen is het hebben van een woonadres in Nederland,
als indicatie van ingezetenschap, een belangrijk gegeven voor het vaststellen
van het verzekerd zijn ingevolge de Wlz en daarmee de verzekeringsplicht
ingevolge de Zvw. Alleen als iemand verzekeringsplichtig is mag een
zorgverzekeraar een zorgverzekering in de zin van de Zvw sluiten.
De verzekeringsplicht voor de Zorgverzekeringswet (Zvw) is gekoppeld aan de
kring van verzekerden ingevolge de Wet langdurige zorg (Wlz), één van de
volksverzekeringen naast de Algemene ouderdomswet (AOW), de Algemene

1

http://medischcontact.artsennet.nl/Opinie/Blogs/Blogbericht/149996/Zwerven-door-de-zorgMarcel-Slocker
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 1762

ah-tk-20142015-3124
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

nabestaandenwet (Anw) en de Algemene Kinderbijslagwet (AKW). Indien
iemand niet verzekerd is ingevolge de Wlz is er ook geen verzekeringsplicht
voor de Zvw. Op grond van artikel 2.1.3 van de Wlz is de Sociale Verzekeringsbank (SVB) bij uitsluiting bevoegd vast te stellen of iemand verzekerd is
ingevolge die wet.
In de volksverzekeringen is bepaald dat verzekerd is degene die ingezetene is
of, indien hij geen ingezetene is, ter zake van in Nederland in dienstbetrekking verrichte arbeid aan de loonbelasting is onderworpen. Ingezetene is
degene die in Nederland woont. De SVB hanteert bij de vaststelling voor de
verzekering ingevolge de volksverzekeringen het uitgangspunt dat iemand in
Nederland woont als sprake is van een persoonlijke band van duurzame aard
tussen betrokkene en Nederland. Of sprake is van zo’n band wordt beoordeeld aan de hand van alle in aanmerking komende feiten en omstandigheden van het geval. Bepalend is of uit de feiten en omstandigheden blijkt dat
de banden van betrokkene met Nederland voldoende sterk zijn om te kunnen
aannemen dat hij hier te lande het middelpunt van zijn persoonlijke levensbelangen heeft.
Op grond van de huidige wetgeving moet een zorgverzekeraar beoordelen of
hij verplicht is voor de te verzekeren persoon een zorgverzekering te sluiten.
Als iemand in de basisregistratie personen (BRP) is ingeschreven met een
woon- of briefadres, is dat dus voor de zorgverzekeraar in de regel voldoende
grondslag om iemand in te schrijven; de inschrijving is immers een belangrijke indicatie voor ingezetenschap. Als iemand niet is ingeschreven en de
verzekeraar niet meteen kan vaststellen of hij een verzekering mag sluiten,
moet de persoon die de verzekering wenst te sluiten aanvullende gegevens
verstrekken waaruit de verzekeringsplicht blijkt. Hij kan zich bijvoorbeeld
alsnog inschrijven in de BRP, een verklaring van de werkgever of een
loonstrookje overleggen waaruit blijkt dat hij in Nederland werkt, of een
verklaring van de SVB dat hij verzekerd is ingevolge de Wlz. De zorgverzekering gaat pas in als die gegevens zijn verstrekt.
Hoewel het adresgegeven een belangrijk criterium is voor de vraag of er
sprake is van ingezetenschap, is dit niet het enige criterium. Het gaat om het
geheel van feiten en omstandigheden. De SVB kan bij twijfel over de
verzekeringsstatus ingevolge de Wlz -desgevraagd of ambtshalve- een nader
onderzoek doen naar de vraag of er al dan niet sprake is van ingezetenschap,
dan wel onderzoeken of verzekering op andere gronden al dan niet aanwezig
is.
In het wetsvoorstel «Wet verbetering wanbetalersmaatregelen» (Eerste
Kamerstuk, 33 683, nr. A) is geregeld dat degene die een verzekering wil
sluiten er voor dient te zorgen dat het adres dat hij opgeeft, ook het adres is
waarmee hij in de BRP is ingeschreven. Inschrijving in de BRP wordt daarmee
een voorwaarde voor het sluiten van een zorgverzekering. Deze maatregel
strekt tot de verbetering van het adresgegeven in de BRP en draagt bij tot
betere vaststelling van de verzekeringsplicht op grond van ingezetenschap.
Omdat zorgverzekeraars ook nu al het adresgegeven gebruiken voor indicatie
van verzekeringsplicht, heeft de bedoelde aanscherping praktisch vrijwel geen
beperkende werking. In combinatie met de verruimde mogelijkheden voor
inschrijving op een briefadres, alsmede de in artikel 4a Zvw (Kamerstuk
33 683) opgenomen mogelijkheid om -zoals ook nu al mogelijk is- verzekering
ingevolge de Wlz aan te tonen door een verklaring te vragen aan de SVB, dan
wel, indien betrokkene geen verwijt kan worden gemaakt dat hij zich niet kan
inschrijven in de BRP, een ander adres te kunnen gebruiken, zal de facto
inschrijving van een verzekeringsplichtige persoon die geen woon- of
briefadres heeft, mogelijk blijven.
In het kader van de problematiek van verwarde personen zijn we bezig
praktische oplossingen voor deze administratieve hobbels af te spreken. Op
korte termijn gaan de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken, gemeenten,
BZK en VWS om tafel om te kijken hoe we gemeenten handvatten kunnen
bieden hoe hiermee moet of kan worden omgegaan, zodat niemand van deze
populatie buiten de boot valt en daardoor niet geholpen wordt.
Vraag 5
Is bekend waarom mensen onverzekerd zijn of raken? Bent u bereid dit uit te
zoeken, om maatregelen te treffen om te voorkomen dat mensen hun
zorgverzekering verliezen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Verzekeringsplichtige mensen zijn onverzekerd of raken onverzekerd uit
onbekendheid met de wet- en regelgeving, omdat ze dit bewust doen,
bijvoorbeeld om te voorkomen dat ze premie moeten betalen of hoge
schulden hebben, omdat ze vergeten zich als verzekeringsplichtige in te
schrijven of omdat ze de regelgeving en de administratieve verplichtingen
niet begrijpen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om mensen die zich hier voor
het eerst vestigen of mensen die niet in Nederland wonen, maar hier wel
werken. Er zijn ook ingezetenen die ondanks dat ze hier wonen niet verzekeringsplichtig zijn, bijvoorbeeld werknemers van internationale organisaties,
diplomaten of buitenlandse studenten.
In mijn brief van 4 februari 2014 (Kamerstuk 33 077, nr. 10), in antwoord op
de Commissiebrief over het bericht dat duizenden Oost- Europeanen in ons
land naar de dokter of het ziekenhuis gaan, maar de rekening niet betalen
(kenmerk nr. 2014Z00403), ben ik uitvoerig ingegaan op de vraag hoe wordt
bevorderd dat mensen zich alsnog verzekeren. Er wordt uitgebreide voorlichting gegeven en verzekeringsplichtige niet-verzekerden worden opgespoord
met het doel zich te verzekeren. Ook in het kader van de discussie over de
problematiek rond verwarde personen heb ik reeds maatregelen aangekondigd ten aanzien van het tegengaan van onverzekerdheid. Kortheidshalve
verwijs ik u daarvoor naar mijn Plan van aanpak inzake problematiek rond
verwarde personen van 30 juni 20153.
Vraag 6
Behoren mensen die hun premie niet kunnen betalen niet automatisch in het
«wanbetalersregime» van het Zorginstituut Nederland te vallen? Kunt u
uitleggen waarom deze onverzekerden daar niet onder vallen?
Antwoord 6
Een onverzekerde (verzekeringsplichtige) heeft geen zorgverzekering gesloten.
Pas als een zorgverzekering is gesloten geldt ook voor deze persoon de plicht
de nominale premie te betalen.
Ten aanzien van verzekerden die hun nominale zorgpremie niet betalen
worden de maatregelen genomen die zijn voorgeschreven in de Zorgverzekeringswet. Pas als de betalingsachterstand is opgelopen tot een bedrag ter
grootte van zes maandpremies worden deze verzekerden door de zorgverzekeraar aangemeld bij het Zorginstituut.
Vraag 7
Bent u bereid het burgerservicenummer voldoende te maken voor het
verzekeringsrecht, ten einde te voorkomen dat mensen na hun vaste
verblijfplaats ook hun zorgverzekering verliezen?
Antwoord 7
Het burgerservicenummer (bsn) is niet geschikt om te dienen als vaststelling
voor verzekeringsrecht en is daar ook niet voor bedoeld.
Ik licht dit hieronder toe.
Iedereen die staat ingeschreven in de BRP, krijgt automatisch een bsn
toegekend. Als iemand geen ingezetene is, maar een relatie heeft met de
Nederlandse overheid, bijvoorbeeld omdat hij belasting betaalt, dan moet
deze persoon zich inschrijven in de Registratie niet-ingezetenen (RNI) en krijgt
dan ook een bsn. Het bsn is dus een uniek nummer dat is gekoppeld aan de
persoon en diens gehele leven onveranderd blijft. In de zorg wordt het bsn
mede gebruikt ter vaststelling van de identiteit van een verzekerde persoon.
Zoals uit het antwoord op de vragen 2, 3 en 4 blijkt, dient te worden
vastgesteld of iemand verzekerd is ingevolge de Wlz en dus verzekeringsplichtig is, voordat een zorgverzekering kan worden gesloten. Een arbeidsmigrant die hier zes jaar geleden heeft gewerkt, de buitenlandse student die hier
drie jaar heeft gestudeerd en ook de in Spanje wonende gepensioneerde
Nederlander of de Turkse gastarbeider die is teruggekeerd naar zijn thuisland,
hebben allemaal een bsn, maar zij zijn niet meer verzekeringsplichtig. Zij
mogen zich dus niet verzekeren en de zorgverzekeraar mag hen niet als
verzekerde inschrijven. Uit deze voorbeelden blijkt dat het bsn ongeschikt is
3

Kamerstuk 25 424, nr. 279)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

om te dienen als bewijs van verzekeringsrecht, omdat het hebben van een
bsn niet automatisch betekent dat iemand (nog) verzekeringsplichtig is.
Het voorstel van de heer Slockers om het verzekeringsrecht te koppelen aan
een bsn-nummer en niet aan een postadres, is weliswaar sympathiek, maar
niet geschikt als oplossing voor het gesignaleerde probleem. Een dak- of
thuisloze die geen bsn heeft zal zich overigens eerst moeten inschrijven in de
BRP om een bsn te krijgen (of moet ooit ingeschreven zijn geweest).
Aan het slot van de beantwoording op de vragen 2, 3 en 4 heb ik ook
aangegeven dat inschrijving in de BRP op zichzelf geen belemmering hoeft te
zijn.
Vraag 8
Erkent u dat juist mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats extra kwetsbaar zijn voor gezondheidsproblemen, en dat het funest is als zij geen zorg
kunnen krijgen omdat zij onverzekerd zijn? Waarom staat u toe dat dit
gebeurt?
Antwoord 8
Zie de eerdere antwoorden.
Vraag 9
Erkent u dat de stelling dat mensen altijd medisch noodzakelijke zorg krijgen
niet waar gemaakt wordt door de huidige problematiek van onverzekerden?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
Ik deel deze opvatting niet. Iedereen in Nederland heeft toegang tot de voor
hem of haar medisch noodzakelijke zorg, ongeacht zijn of haar verzekerdenstatus; medische noodzaak is doorslaggevend. Uitgangspunt is dat iemand de
kosten van zorg in beginsel zelf dient te betalen. Voor zover een onverzekerde
verzekeringsplichtig is, kan (en moet) iemand zich verzekeren. Voor onverzekerbare vreemdelingen is er de financieringsregeling van artikel 122a Zvw en
voor zover iemand in Nederland verblijft en niet verzekeringsplichtig is, is die
persoon óf verzekerd in het woonland, of dient zelf een ziektekostenverzekering, bijvoorbeeld een reisverzekering met ziektekostendekking, te regelen.
Vraag 10
Erkent u tevens dat het schrijnend is dat zorgverzekeraars vele miljoenen
euro’s aan reclame-uitingen uitgeven, maar blijkbaar te beroerd zijn mensen
zonder verblijfplaats als verzekerde in te schrijven? Komt dit omdat deze
mensen hoe dan ook te hoge schadelast hebben, en daarmee een voorspelbare verliespost voor de verzekeraars zijn?
Antwoord 10
Uit de beantwoording op de vragen 2, 3 en 4 met betrekking tot de verzekeringsgrondslag blijkt dat een zorgverzekeraar conform de wetgeving iemand
niet mag inschrijven als niet duidelijk is dat deze persoon verzekeringsplichtig
is. Inschrijving van een niet-verzekeringsplichtige is onrechtmatig.
Vraag 11 en 12
Welke ziekenhuizen, ggz-instellingen, huisartsen en andere zorginstellingen
weigeren mensen zorg als ze onverzekerd zijn? Bent u bereid dit te onderzoeken? Zo nee, waarom niet?
Waarom stelt u dat het ingewikkeld is te onderzoeken of zorginstellingen
onverzekerden weigeren?4 Begrijpt u dat deze argumentatie overkomt als
onwil? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8, 11 en 12
Ten aanzien van het ontvangen van zorg of het weigeren van patiënten merk
ik op dat iedereen in Nederland toegang heeft tot de voor hem of haar
medisch noodzakelijke zorg, ongeacht zijn of haar verzekerdenstatus. Zo zal
acute zorg altijd worden geleverd. Het is exclusief aan de arts om te
beoordelen of zorg medisch noodzakelijk is. De arts neemt de gezondheid van
4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 1762

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4

en de zorg voor de patiënt als uitgangspunt. De grondslagen van het werk
van artsen zijn vastgelegd in de artseneed en in wetgeving.
Ik ben me er van bewust dat mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats een
kwetsbare groep vormen, maar ik deel niet de opvatting dat deze mensen,
hoewel ze soms als verzekeringsplichtige onverzekerd kunnen zijn, verstoken
hoeven te blijven van zorg.
Ik beschik voorts niet over informatie ten aanzien van zorgaanbieders die
onverzekerde personen niet behandelen. Zorgaanbieders zijn niet verplicht
deze gegevens aan te leveren. Ik ben om verschillende redenen niet
voornemens hier onderzoek naar te doen; ten eerste omdat ik het niet de taak
van VWS acht om deze informatie per individuele zorgaanbieder boven tafel
te krijgen.
Het is bovendien de vraag of deze informatie eenduidig boven tafel te krijgen
is, omdat zorgaanbieders waarschijnlijk verschillend met onverzekerden
omgaan. De aard van de populatie is ook voor zorgverleners niet helder
zonder onderzoek naar herkomst.
Een onderzoek zou daarnaast de nodige inspanning vragen van alle zorgaanbieders, waar ik vanuit het oogpunt van het minimaliseren van administratieve lastendruk geen voorstander van ben. Het is veel nuttiger om energie te
steken in het wegnemen van barrières die in de praktijk spelen en onwenselijk zijn.
Vraag 13
Erkent u dat het uitblijven van landelijk onderzoek, overzicht en registratie
leidt tot onvoldoende inzicht in de problematiek, mede omdat deze toch al
mensen treft die «onzichtbaar» zijn voor de samenleving en instanties? Bent
u alsnog bereid met een landelijke registratie te komen van de zorg voor
mensen zonder woon- of verblijfplaats, alsmede onverzekerde mensen?
Antwoord 13
Mede vanwege de gevolgen voor de administratieve lasten wil ik geen
registratie opzetten van de zorg die aan mensen zonder vaste woon- of
verblijfplaats wordt gegeven. Voor aanbieders zal immers niet altijd duidelijk
zijn of iemand geen vaste woon- of verblijfplaats heeft, bijvoorbeeld indien
iemand wel een briefadres heeft of verzekerd is. De aard van de populatie is
divers: mensen zijn bijvoorbeeld terecht niet verzekerd in Nederland, of net
andersom. Het zou van de zorgverlener veel inspanning vergen om dit uit te
zoeken. Ik acht dit geen taak van de zorgverleners.
Ook ben ik het niet eens met de stelling dat er onvoldoende inzicht zou
bestaan in de problematiek van onverzekerdheid. De redenen voor onverzekerdheid verschillen en niet voor alle onverzekerden kan of moet een
registratie worden opgezet.
Zo zijn sommige mensen terecht niet verzekerd voor de Zvw omdat zij geen
ingezetene van Nederland zijn of niet in Nederland werken (en zich dus niet
mogen verzekeren voor de Zvw). Zij moeten verzekerd zijn in hun woonland
of een particuliere verzekering tegen ziektekosten afsluiten. Deze mensen
hoeven niet geregistreerd te worden.
Daarnaast is er mogelijk een groep die zich onvindbaar houdt, bijvoorbeeld
omdat zij zich niet willen verzekeren of geen belasting willen betalen. Deze
groep is niet te registreren.
Verzekeringsplichtige mensen die onverzekerd zijn of geen vaste woon- of
verblijfplaats hebben, kunnen zich verzekeren voordat ze worden opgespoord.
Als zij nog niet verzekerd zijn wanneer zij zorg nodig hebben kan alsnog een
(brief-) adres bij de gemeenten of een verzekeringsstatus bij de SVB worden
aangevraagd.
Tot slot worden onverzekerde verzekeringsplichtigen die zich wel hebben
ingeschreven in de BRP reeds opgespoord. Zij staan dus al geregistreerd.
Ik ben gezien bovenstaande van mening dat nut en noodzaak van een
registratie van onverzekerden ontbreekt.
Vraag 14 en 15
Wat vindt u er van dat de straatdokter «semistiekem» medicatie uitdeelt? Van
hoeveel meer (straat)dokters heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) dit gemeld gekregen, en wanneer?
Is u door de IGZ gemeld dat er «illegale» verstrekking van medicatie
plaatsvindt, omdat mensen onverzekerd zijn en dus elders niet terecht kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

5

voor medisch noodzakelijke zorg? Zo ja, wat heeft u ondernomen na dit
signaal? Zo nee, erkent u dat dit u gemeld had moeten worden?
Antwoord 14 en 15
De IGZ heeft contact gehad met deze straatdokter en hem schriftelijk gewezen
op de verplichtingen die nageleefd dienen te worden. Hier kan alleen in
bepaalde gevallen, zoals in geval van spoed, van worden afgeweken. Het is
onwenselijk dat geneesmiddelen die uitsluitend op recept verkrijgbaar zijn bij
de apotheek (UR-geneesmiddelen) en op naam aan een cliënt/patiënt zijn
verstrekt maar ongebruikt blijven, wederom in de roulatie komen. Het
standpunt van de IGZ is dat ongebruikte UR-geneesmiddelen in principe altijd
moeten worden vernietigd of ter vernietiging moeten worden aangeboden.
Door heruitgifte van overgebleven geneesmiddelen buiten de keten om,
wordt de keten van voorschrijven -ter hand stellen- en toedienen oncontroleerbaar. Bovendien kan bij heruitgifte lang niet altijd gegarandeerd worden
dat de teruggenomen geneesmiddelen onder de juiste condities bewaard zijn
geweest en de juiste werkzaamheid hebben behouden.
Vanuit het programma verspilling loopt er een onderzoek naar de mogelijkheden voor heruitgifte van geneesmiddelen, op basis van de uitkomsten van
deze onderzoeken zal bepaald worden waar aanpassing van beleid nodig is
om heruitgifte mogelijk te maken.
De IGZ heeft het signaal van de heer Slockers doorgezonden naar het
Ministerie van VWS en dit kort telefonisch toegelicht. Aangezien de IGZ in het
verleden over het verstrekken van medicatie contact met de dokter heeft
gehad zie ik op dit moment geen reden om aanvullend daarop actie te
ondernemen.
Vraag 16 en 17
Wat zou het gevolg zijn als de straatdokter in Havenzicht zijn illegale
medicijnkast niet meer mag gebruiken?5
Wat gaat u ondernemen om zo snel mogelijk de gedoogde inzet van de
illegale medicijnkast overbodig te maken? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 16 en 17
De meest voor de hand liggende oplossing om «de gedoogde inzet (...)
overbodig te maken», is dat iemand zich heeft verzekerd. Dan heeft de
straatdokter ook zijn illegale medicijnenkast niet meer nodig. Ik verwijs voor
de mogelijkheden zich te verzekeren naar het antwoord bij de vragen 2, 3 en
4.
Vraag 18 en 19
Welke andere signalen (dan via de straatdokters) heeft u het afgelopen jaar
over problemen met onverzekerden ontvangen? Het klopt toch dat de Opvang
Verwarde Personen in Den Haag openlijk er over spreekt dat een kwart van
de mensen die bij hen binnenkomt via de politie onverzekerd is?6 Waarom
zijn deze signalen niet eerder omgezet in actie?
Welke signalen hebben u (en uw ministerie) bereikt over andere groepen
onverzekerden, zoals Europeanen of vluchtelingen, en de moeite om hen zorg
te verlenen dan wel vergoed te krijgen? Kunt u de Kamer een overzicht sturen
van het afgelopen jaar?
Antwoord 18 en 19
Bij het Ministerie van VWS is het aantal signalen dat vanaf maart 2014 is
binnengekomen beperkt. In het kader van de problematiek rond verwarde
personen is het aspect onverzekerden aan de orde gesteld door verschillende
veldpartijen.
Met betrekking tot dak- en thuislozen heeft Zorgverzekeringslijn.nl, die voor
het Ministerie van VWS de voorlichting verzorgt aan onverzekerden en
wanbetalers, aangegeven dat in 2014 226 burgers contact hebben gezocht
met Zorgverzekeringslijn.nl over een uitschrijving bij de zorgverzekeraar in
verband met registratie in de BRP. Daarvan gaven 33 personen aan dak- en of
thuisloos te zijn.

5
6

Nieuwsuur, 20 juni 2015
Rondetafelgesprek over verwarde personen, gehouden in de Tweede Kamer op 18 mei 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

6

In juni 2014 zijn alle dak- en thuislozenopvangcentra en de landelijke
belangenverenigingen, alsmede de wethouders van centrumgemeenten
benaderd met informatie. In totaal zijn er 244 brieven, 16 presentatiemappen,
115 flyers en 168 posters ten behoeve van deze doelgroep verstuurd en is
naar aanleiding van de verstuurde brieven 85 keer telefonisch contact
geweest. Er is voorts een aantal werkbezoeken afgelegd bij professionals in
het sociale domein en er zijn voorlichtingsbijeenkomsten gehouden.
Daarnaast heeft Zorgverzekeringslijn.nl in 2014 193 vragen gekregen van
onverzekerde minderjarigen en 770 vragen van onverzekerde meerderjarigen.
In de categorie jongeren tot 30 jaar waren 242 van deze vragen van -vooralmeerderjarige jongeren.
In november 2014 zijn de loketten Patiëntenvoorlichting van ziekenhuizen
schriftelijk geattendeerd op de flyer onverzekerde meerderjarigen. Verder is er
een informatieve bijdrage geleverd aan de nieuwsbrieven van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) en de Nederlandse
Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Zorgverzekeringslijn zal in 2015 ook
apotheken, verloskundige praktijken en andere zorgverleners die veel te
maken hebben met onverzekerden, op soortgelijke wijze benaderen.Zorgverzekeringslijn.nl heeft een 5-tal flyers gericht op onverzekerden die worden
verstuurd naar organisaties.
In onderstaande tabel staan de aantallen die naar ziekenhuizen zijn verstuurd.

2013
2014
2015

Gezinnen

Jongeren

Bijna 18

Nieuw

Baby

Totaal

25
1591
1751

55
1101
1681

55
1470
2001

80
2100
2026

500
5130
4381

715
11392
11840

Zie voor praktische aanpassingen ten behoeve van verwarde personen
eerdere antwoorden.
Vraag 20
Klopt het dat mensen die uit detentie komen vaak onverzekerd zijn? Op welke
wijze worden zij begeleid in het verkrijgen van de verplichte zorgverzekering?
Antwoord 20
Ik herken de problematiek van onverzekerdheid van mensen die uit detentie
komen.
Tijdens detentie is de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) belast met de
zorgverstrekking aan gedetineerden en betaalt ook de kosten. Als iemand in
detentie is wordt de zorgverzekering van rechtswege opgeschort, maar
feitelijk heeft deze opschorting alleen effect als de zorgverzekeraar hierover
door de gedetineerde is geïnformeerd. Van iemand die tien dagen in detentie
is, dit niet meldt en gewoon de nominale premie betaalt, is immers niet
bekend dat er sprake is van detentie. Na detentie dient de ex-gedetineerde,
indien hij de aanvang van de detentie aan de zorgverzekeraar heeft gemeld,
ook te melden dat hij uit detentie is. Het komt regelmatig voor dat dit niet
gebeurt. Dan gaat de zorgverzekeraar er nog steeds vanuit dat iemand in
detentie is.
De zorgaanbieder die zorg declareert wordt dan doorverwezen naar DJI, die
vervolgens meldt dat betrokkene niet meer gedetineerd is.
In een gezamenlijk traject van het Ministerie van Veiligheid en Justitie en het
Ministerie van VWS, waarin knelpunten van continuïteit van zorg worden
onderzocht, is dit één van de gesignaleerde knelpunten.
Met betrekking tot (ex)-gedetineerden heeft Zorgverzekeringslijn.nl aangegeven dat wordt samengewerkt met DJI in het project Re-Integratie van (ex-)
gedetineerden om de overgang van detentie naar invrijheidsstelling zo veel
mogelijk zonder zorgverzekeringsproblemen (wanbetaling en onverzekerdheid) te starten. De samenwerking richt zich op het faciliteren van de
casemanagers7 bij de voorlichting aan (ex-)gedetineerden over de premie- en
verzekeringsplicht en het aflossen van bestaande schulden bij de zorgverzekeraar. In mei 2015 zijn 17 penitentiaire inrichtingen aangeschreven. De
voorlichtingsactiviteiten bestaan uit het verstrekken van een flyer waarbij de
7

Een casemanager screent de gedetineerde bij binnenkomst op vijf basisonderdelen: identiteitspapieren, werk en inkomen, schulden, onderdak en zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

7

focus ligt op het opschorten en activeren van de zorgverzekering; het
verzorgen van voorlichting aan casemanagers en gedetineerden, alsmede de
inzet van een gratis telefoonnummer voor gedetineerden bij de aanpak van
schulden.
Door een zorginstelling is een goed voorbeeld aangedragen op dit terrein.
Het betreft de inzet van een zogenaamde uitstroomcoördinator die binnen de
forensische afdeling van de instelling behulpzaam is voor de behandelaar
wanneer deze problemen ondervindt bij het proces van uitplaatsing. Deze
uitstroomcoördinator staat ook de mensen bij die in de overgangsfase zitten
van zorg binnen het strafrechtelijk kader naar de reguliere zorgverlening.
Het is mijn inzet dat de reclassering aan dit aspect voor de invrijheidstelling
gezamenlijk met de gedetineerde, aandacht besteedt.
Met DJI worden binnenkort op ambtelijk niveau besprekingen omtrent het
aan- en afmeldproces voortgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

8