Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering van
de OV-chipkaart (31981).
De algemene beraadslaging wordt geopend.
©
De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. Met het wetsvoorstel wordt in de Wet studiefinanciering opgenomen dat
de OV-chipkaart het geldige vervoersbewijs wordt voor
studenten. Dit is nodig omdat iedereen straks met de
OV-chipkaart gaat reizen. De ingangsdatum is 1 januari
2010. Elke student krijgt een persoonlijke OV-chipkaart
die niet ieder jaar vervangen hoeft te worden, met
daarop bepaalde reisrechten. De kaart is een combinatie
van een abonnement en een reguliere OV-chipkaart die je
moet opladen zodat je op saldo kunt reizen. Met je
abonnement reis je door de week gratis, met je
saldokaart in het weekend tegen korting of andersom.
GroenLinks is voorstander van een digitaal vervoersbewijs, mits dit op deugdelijke wijze wordt ingevoerd en
het de mensen niet door de strot wordt geduwd. Daar
schort het enigszins aan en dat is waarom we tot
dusverre altijd hebben gezegd dat de strippenkaart
geldig zou moeten blijven naast de OV-chipkaart.
We hebben het vandaag over studenten. Natuurlijk
krijgen studenten te maken met alle uitvoeringsproblemen die er in de praktijk zijn. Ik geef een korte opsomming van die uitvoeringsproblemen. De OV-chipkaart
krijgt dezelfde kraakbare chip als de reguliere chipkaart.
Dat is bij deze grootschalige introductie een extra
probleem, omdat het bij studenten om flinke bedragen
gaat. Het lijkt mij enigszins onacceptabel om zo veel
studenten met een ondeugdelijk stuk software de straat
op te sturen. De minister denkt op 1 januari helemaal
klaar te zijn met het invoeren van de OV-chipkaart voor
studenten, maar dan mag de hij wel opschieten –
overigens is haastige spoed zelden goed – want maar
liefst 18% van de studenten heeft nog geen kaart in huis.
Dat zijn veel studenten.
Dan kom ik op de verantwoordelijkheid en de
onduidelijkheid. De studenten die al wel een kaart
hebben, weten niet waar ze terechtkunnen als er iets
misgaat. De IB-Groep en de vervoerders blijven naar
elkaar wijzen. Ik geef ook een voorbeeld van de
onduidelijkheid die er heerst. Vervoersbedrijven als het
GVB en de RET willen dat studenten hun kaart gebruiken
om in en uit te checken. Dat moet in de metro sowieso
omdat het poortje anders niet opengaat, maar moet dus
ook in bus en tram. Veolia en Arriva vinden het echter
wel best als je alleen je pas aan de chauffeur laat zien.
Hetzelfde geldt voor de NS, waar je je pas ook alleen aan
de conducteur hoeft te tonen en nog niet hoeft in en uit
te checken. Kortom, verwarring alom. Het moet natuurlijk
overal hetzelfde zijn, anders wordt de reiziger gestoord.
Er zitten ook privacyaspecten aan de OV-chipkaart. Bij
het in- en uitchecken gaan de reisgegevens naar TLS, die
deze een poosje bewaart. TLS mag de gegevens niet aan
derden verstrekken. Dat zit op zich allemaal aardig
dichtgetimmerd, maar toch zijn er mensen die er
bezwaar tegen maken. Voor die groep is er een anonieme chipkaart in het leven geroepen. Dat kan echter
niet voor studenten. Hoe kijkt de minister daar tegenaan?

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

Tot slot noem ik de keuzevrijheid. Het is een oude
wens van de Landelijke Studenten Vakbond om
keuzevrijheid voor studenten te regelen. Dat betekent dat
je zou mogen kiezen voor een OV-chipkaart of dat je in
ruil daarvoor € 79 krijgt of gewoon studiefinanciering.
Het systeem op dit moment is een beetje ″one size fits
all″ of in ieder geval ″two sizes fit all″, omdat het om de
week- en de weekendkaart gaat. In maart meldde de
Landelijke Studenten Vakbond dat uit een door de bond
zelf gehouden onderzoek blijkt dat maar liefst 80% van
alle studenten het liefst zou willen kiezen.
Ik kom op het standpunt van GroenLinks. Er is op dit
moment nog zo veel mis met de OV-chipkaart voor
studenten dat de boel zo niet fatsoenlijk kan worden
ingevoerd. Daarom is ons verzoek aan de minister om de
invoering op zijn minst uit te stellen totdat er voor
iedereen een deugdelijke pas is.
©
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter. Mijn
stem is niet hees van emotie omdat wij vandaag eindelijk
het wetsvoorstel behandelen, maar door de verkoudheid
die op mijn stembanden slaat.
Dit wetsvoorstel is een logisch uitvloeisel van de
invoering van de OV-chipkaart. Studenten krijgen die
OV-chipkaart uiteindelijk ook. We hebben daar via het
schriftelijk verslag uitgebreid over gecorrespondeerd.
Volgens mij zijn er niet zo heel veel elementen meer
waar we op dit moment, specifiek ten aanzien van de
OV-chipkaart, nog een probleem mee hebben.
Wij hebben in het schriftelijk verslag twee vragen
gesteld waar wij nog geen volledig antwoord op hebben
gekregen. De eerste is dat de ov-jaarkaart voor studenten
in het reguliere gebruik niet alleen een soort kortingskaart is geworden voor het openbaar vervoer, maar dat
die bijna ook een semi-identiteitskaart is geworden. Het
was over het algemeen zo dat je met de
ov-studentenkaart heel gemakkelijk korting kon krijgen.
Je kon hem bijna gebruiken als legitimatie bij openbare
bibliotheken en om korting te krijgen bij bioscopen,
sportscholen en ga zo maar door. Dat was zo handig
vanwege het feit dat de gegevens van een ov-studentenkaart vaak meer up-to-date waren dan de inschrijvingskaart voor een universiteit, een hogeschool of een
mbo-instelling.
Het is daarom van belang dat je die zichtfunctie
behoudt, dat je op een ov-jaarkaart of op de OV-chipkaart
kunt zien dat het een studentenkaart is. Dat element
verdwijnt echter en dat betreuren wij ten zeerste. We
hebben in het schriftelijk verslag gevraagd op welke
manier we ervoor kunnen zorgen dat die functie via de
OV-chipkaart of op een andere manier goed geregeld kan
worden. Over het algemeen zijn studentenkaarten of
inschrijvingskaarten voor universiteiten namelijk niet
eenduidig. Het is niet gemakkelijk te traceren of de kaart
werkelijk geldig is, met alle goede gegevens erop. Daar
zit voor ons een probleem. Wil de minister daar nog
eens goed naar kijken en eventueel een traject starten
om voor het jaar 2010 na te gaan of met Studielink een
identiteitskaart kan worden ontwikkeld die deze functie
voor een belangrijk deel kan overnemen?
De tweede vraag is de volgende. De heer Dibi zei
zo-even al dat behoorlijk veel nagegaan kan worden
welke reisbewegingen precies gemaakt worden. Wat
kunnen daarvan de consequentie zijn voor de onderhan-

4 november 2009
TK 20

20-1681

Jan Jacob van Dijk
delingen die de minister voert met de ov-bedrijven?
Misschien is het zelfs mogelijk om na te gaan in
hoeverre de ov-jaarkaart omgezet kan worden in een
soort trajectkaart, waarmee sneller en gemakkelijker
flexibel dingen gedaan zouden kunnen worden.
Een ander thema betreft de problematiek die in het
weekend nadrukkelijk naar voren werd gebracht over de
situatie in Amsterdam. Welke lessen trekt de minister uit
de gegevens die met name door de LSVb naar voren zijn
gebracht over de ervaringen in Amsterdam? Die
stemmen ons niet heel hoopvol. Wij hebben in het
schriftelijk verslag gevraagd of de minister ervan uit kan
gaan dat het een vlekkeloze overgang zal zijn. Hij heeft
toen aangegeven dat hij geen problemen verwacht. Nu
blijkt dat de LSVb gesignaleerd heeft dat er nog wel wat
problemen zijn. Hoe zorgt de minister ervoor dat die
problemen tijdig en adequaat worden opgelost?
©

De chipkaart voor studenten voor het openbaar
vervoer zou in 2006 ingevoerd worden. Drie jaar later
heeft nog steeds 18% van de studenten niet zo’n kaart.
Wat is er nou misgegaan, minister? De studenten zijn
eigenlijk de makkelijkste groep reizigers. Zij reizen door
de week of in het weekend gratis. De groep is bekend en
de gegevens zijn bekend. Je zou denken dat het niet zo
moeilijk is.
Het door de week of in het weekend gratis mogen
reizen, is onderdeel van de studiefinanciering. Het is dus
in feite geld van de student. Nu moeten studenten ineens
€ 7,50 gaan betalen. Dat kleine papieren ov-jaarkaartje
was gratis. Daar betaalden studenten niet voor als ze het
ophaalden. Nu moeten ze ineens € 7,50 gaan betalen.
Dat is geldklopperij. Gratis reizen, kost geen € 7,50.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Hoe vaak moeten
zij die € 7,50 betalen?
Mevrouw Smits (SP): Eenmalig.

De heer Bosma (PVV): Voorzitter. De invoering van de
OV-chipkaart is een gepasseerd station, om in ov-termen
te blijven. Wij hadden deze kaart liever niet gezien, maar
hij wordt nu ingevoerd. De invulling in de vorm van een
studentenkaart is eigenlijk een logisch vervolg daarvan.
De PVV heeft een aantal vragen over de praktische kant
en de wijziging van de wet. Wij zien nu al dat er
problemen zijn bij de invoering. De uitbanning van het
zwartrijden is absoluut niet gelukt. Er zijn allerlei
vraagtekens bij het uitchecken. Dat kun je ook doen
voordat je op het eindpunt bent. De chip is eenvoudig te
kraken. Collega Roemer van de SP had daar enkele
seconden voor nodig. Ik ben benieuwd of hij inmiddels
wel betaald rondreist.
De LSVb kwam recent met een aantal bezwaren. Ik ben
de derde spreker in de rij en dus is heel veel gras al voor
mijn voeten weggemaaid. Collega Van Dijk wees ook op
deze bezwaren. De LSVb had het over lange wachttijden,
defecten kaarten, niet beschikbare formulieren en
kwijtgeraakte pasfoto’s. Dit wekt de indruk dat het aan de
administratieve zijde nog lang niet op orde is en
1 januari komt met rasse schreden dichterbij.
Hoe zit het met de fraude? Kan men straks oneigenlijk
gebruikmaken van de OV-chipkaart voor studenten? Kan
de hele familie straks rondreizen op de kaart van een
neefje? Ik zie nooit persoonscontroles, net zo min als ik
nog een conducteur zie, zeker niet in de avonduren.
Collega Dibi sprak terecht over de grote verschillen
tussen de diverse ov-bedrijven. Daar kan bij de controle
geen sprake van zijn. Ook vraag ik aandacht voor het
punt van de privacy.
©
Mevrouw Smits (SP): Voorzitter. Een vijfde van de
studenten heeft nog geen OV-chipkaart. Een ov-student
staat voor een dicht poortje. Chaos rond de OV-chipkaart.
Reizen met een OV-chipkaart gaat nog moeilijk.
Studenten klagen over de OV-chipkaart. Voorzitter. De
OV-chipkaart voor studenten is een zootje. Per 1 januari
2010 is er geen papieren kaart meer; dat is over minder
dan twee maanden. De vraag is: is dit zootje in twee
maanden op te ruimen? Als die vraag vanavond niet
positief beantwoord kan worden, ben ik er voorstander
van dat wij de papieren ov-kaart voorlopig nog niet
afschaffen.

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Volgens mij is het
meer een soort van identiteitsbewijs waarmee zij niet
alleen gedurende de studententijd maar ook gedurende
rest van hun leven kunnen reizen. Vindt u het ook niet
een beetje retoriek als u zegt dat zij ineens € 7,50
moeten gaan betalen?
Mevrouw Smits (SP): Je zou het retoriek kunnen
noemen, maar ze moeten nu wel € 7,50 betalen voor een
ov-jaarkaart die voorheen gratis was. Dit gebeurt op een
moment waarop de studiefinanciering wordt bevroren en
studenten meer collegegeld moeten betalen. Het wordt
aan alle kanten duurder voor studenten. Het is ook een
beetje een principekwestie. De ov-jaarkaart was gratis.
Nu wordt dit ding ingevoerd waardoor het makkelijker
zou worden. Het zou goed voor de reiziger zijn.
Hartstikke mooi, allemaal, maar het kost de studenten
geld en een hoop ellende. Daar daar heeft de heer Van
Dijk zelf ook over gesproken.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Volgens mij moet
iedereen € 7,50 betalen, dus waarom studenten dan niet?
Moet iemand van 18 jaar die niet studeert, maar toevallig
werkt, die € 7,50 ook kwijtgescholden worden?
Mevrouw Smits (SP): Ik zou het liefst zien dat het
openbaar vervoer voor iedereen in Nederland gratis was.
Maar ja, zover zijn wij voorlopig nog niet. In elk geval
moeten wij het nu niet duurder maken voor de studenten.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik zou willen dat
iedereen rijk en gelukkig was, en ook dat het iedere dag
mooi weer is.
Mevrouw Smits (SP): Misschien moet u dan bij onze
partij komen, mijnheer Van Dijk. Hoe krijgt de minister
het voor elkaar dat 18% van de studenten de kaart nog
niet heeft? Is het slechte regie? Is het slecht ministerschap? Zijn de ambtenaren aan het slapen? Ligt het aan
de technologie? Dat was altijd een goede uitvlucht. In elk
geval hebben we in 2010 de papieren kaart niet meer.
Dat is fijn. Kan de minister garanderen dat na oud en
nieuw elke student gewoon gratis kan reizen? Heeft hij
een noodplan voor als het niet lukt met de OV-chipkaart?

4 november 2009
TK 20

20-1682

Smits
Ik noem een paar casussen. Wat de SP-fractie betreft,
zijn deze problemen opgelost voor 1 januari. Een student
uit Amsterdam belt ons. Hij kan de metro in Amsterdam
niet inkomen met zijn papieren ov-kaart. Hij gaat naar het
GVB, waar hij een OV-chipkaart krijgt. Die kan hij
gebruiken voor de metro. Hij komt in Rotterdam en er
wordt € 4 afgeschreven, terwijl hij recht had op gratis
reizen. De Amsterdamse kaart geldt niet in Rotterdam!
Dat is toch prutswerk? Moet iedere student straks bij
negen vervoersbedrijven kaartjes gaan halen en
opladen? Los van alle dochterondernemingen die we
kennen in het openbaar vervoer, wil ik graag dat de
minister verzekert dat het reisrecht voor studenten, na
het laden ervan, ook wordt erkend door alle andere
bedrijven. Vanaf 1 januari 2010 moeten studenten dus in
elke regio, in elke bus en trein gratis kunnen reizen met
de pas, die dan overal moet werken. Ik benadruk het nog
maar eventjes, want zo vanzelfsprekend is het niet. Ik
krijg graag een helder antwoord, want dit is de kern van
het verhaal.
Er waren nog andere problemen, bijvoorbeeld voor
een student die een nieuwe OV-chipkaart nodig had. Van
de ene op de andere dag was het ding kapot. Hemel en
aarde heeft hij moeten bewegen om een nieuwe te
krijgen. De NS stuurde hem naar de IB-Groep, die hem
terugstuurde naar de NS. Hij ging van de frontoffice naar
de backoffice; het leek Jiskefet wel. Hij stuurde hij
brieven en belde erachteraan. Na vijf maanden had hij
een nieuwe kaart. De boel is gewoon niet op orde. Rover
en LSVb spreken van een administratieve chaos. Is het
onduidelijk wie er eindverantwoordelijk is? Dit moet
opgelost worden. Het aanvragen van een nieuwe kaart
moet snel en gemakkelijk kunnen. Hoe lang vindt de
minister dat dit mag duren? Is het misschien een optie
om studenten gewoon bij het loket van een vervoersbedrijf een kapotte pas te laten inruilen voor een pas die
het wel doet? Een week moet voldoende zijn als je een
nieuwe pas nodig hebt, bij alle vervoerders.
Dan heb ik nog een paar losse punten. Bij studenten
met een weekkaart wordt nu regelmatig geld afgeschreven als ze doordeweeks reizen. Dat kan niet. Wat gaat de
minister eraan doen? Wordt dit opgelost? Daarnaast is
het studentengedeelte van de OV-chipkaart straks geldig
voor een bepaalde tijd. Er wordt geld op gestort door
studenten. Vervolgens verloopt dat ding, of stoppen
mensen even met studeren. Kunnen ze dan het geld
terugkrijgen, of verdwijnt dat? Het kan oplopen tot € 50.
De minister weet als geen ander dat dit voor studenten
een hoop geld is. Wat gaat de minister daaraan doen?
Gaat hij de vervoersbedrijven verplichten om het geld
terug te geven aan de studenten? Wanneer is het
geregeld?
Deze kaart moest het reizen gemakkelijker maken,
maar uiteindelijk is het tegenovergestelde het geval.
Studenten lopen soms met drie verschillende kaarten
rond en sommige hebben inmiddels vijf pasfoto’s
ingeleverd. Ik ben zelf ook zo’n student. Er is geen
instelling in Nederland die meer foto’s van mij heeft dan
de IB-Groep, maar ik heb nooit zo’n kaart gezien. Geld
wordt onterecht afgeschreven, studenten staan voor
dichte poortjes en de passen gaan eerder kapot dan de
oude, papieren ov-jaarkaart. Het aanvragen van een
nieuwe chipkaart duurt een eeuwigheid en het is niet
goed duidelijk hoe deze moet worden aangeschaft. Elk
vervoersbedrijf voert de chipkaart op een ander moment
in. Waarom zijn hierover geen fatsoenlijke afspraken

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

gemaakt? Er zijn ontzettend veel problemen. Ik hoor heel
graag van de minister hoe hij al die problemen in twee
maanden gaat oplossen. Als het op 1 januari 2010 niet is
gelukt, ga ik ervan uit dat hij de papieren kaart laat
bestaan. De student staat anders met de rotzooi en dat
lijkt mij ook geen oplossing.
De OV-chipkaart moest het zo makkelijk maken voor de
reiziger. Voor studenten zou het nog fantastischer zijn,
met alles op één pas. Studenten hadden echter al al het
openbaar vervoer op één pas en ik ben er niet van
overtuigd dat op 1 januari de chipkaart een beter
alternatief wordt voor de oude pas.
©
Mevrouw Besselink (PvdA): Voorzitter. Dit debat voeren
wij naar aanleiding van de schriftelijke ronde die wij
hierover hebben gehad. De OV-chipkaart komt eraan. Het
is dus logisch dat je de ov-jaarkaart moet omvormen
naar een OV-chipkaart zodat studenten ook kunnen
reizen. Wij waren tevreden met de beantwoording van de
minister in de schriftelijke ronde. Daarna kwam echter de
berichtgeving van de LSVb en ROVER waaruit bleek dat
er nog behoorlijk wat problemen zijn: de wachtrijen, de
foto’s en de 18% van de studenten die nog geen
OV-chipkaart heeft. Kan de minister aangeven wat de
oorzaak is van die problemen? De doelstelling is
natuurlijk dat de problemen bij de invoering opgelost
zijn, want mensen moeten wel fatsoenlijk kunnen reizen.
Hoe gaan wij voorkomen dat wij bij de verdere uitrol
tegen deze problemen aanlopen? Graag krijgen wij een
inschatting van of wellicht een onderzoek naar de
oorzaken van deze problemen.
©
De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Het uitgangspunt
voor deze wetswijziging is dat er nog maar één
elektronisch reisproduct door de studenten hoeft te
worden aangevraagd in plaats van ieder jaar opnieuw
een papieren ov-jaarkaart. Dat uitgangspunt steunt de
VVD-fractie. Wij zetten echter wel vraagtekens bij de
wijze van uitvoering, het moment van invoering en de
mogelijke consequenties die het gebruik van persoonsgegevens met zich kan brengen. Ik zal ze in die volgorde
langslopen.
Voor de uitvoering is een bijzonder ingewikkeld
systeem opgetuigd. Ik zou bijna zeggen dat je hoger
onderwijs moet hebben gevolgd om het überhaupt goed
te laten verlopen. In de eerste plaats wordt de Regisseur
Studenten Reisrecht (RSR) een nieuwe schakel in de
keten die er dan als volgt uitziet. Probeert u het even
mee te maken. De student vraagt studiefinanciering aan.
Daarna is de IB-Groep aan de beurt. Die verstrekt de RSR
het reisrecht van de student en dat gaat gepaard met het
verstrekken van een burgerservicenummer. Vervolgens
geeft de RSR dat reisrecht weet door aan de vervoersbedrijven. Die bedrijven laden op hun beurt het reisrecht op
de chipkaart van de student. Deze chipkaart wordt door
de student zelf aangeschaft, maar moet worden voorzien
van een zogenaamde zichtfunctie voor het geval het
opladen niet zou werken. Die zichtfunctie wordt verzorgd
door Trans Link Systems (TLS) en die krijgt weer van de
RSR – volgt u het nog? – de opdracht om de
OV-chipkaart aan te maken voor iedere studerende. Dat

4 november 2009
TK 20

20-1683

Ten Broeke
kan echter alleen als de student de RSR een formulier
toestuurt met een kopie van het identiteitsbewijs.
Je hoeft volgens mij niet te hebben gestudeerd om
hier naderend onheil te vermoeden. Ik zal niet zeggen dat
dit het zoveelste ICT-project is dat op de schroothoop van
de maakbaarheid kan worden bijgeveegd, maar je voelt
op je klompen aan dat er zo veel schakels zijn en zo veel
verschillende verantwoordelijkheden worden onderscheiden dat hier toch een behoorlijk risico qua uitvoering
wordt gelopen. Daarom wil ik daar een paar vragen over
stellen. Waarom moest die RSR er per se tussen? Was
het denkbaar geweest dat de groep studenten die het
betreft gewoon van de Informatiseringsbank een brief
zouden hebben ontvangen met hun reisrecht waarmee zij
zich bij een vervoersloket hadden kunnen melden voor
het opladen van hun OV-chipkaart? Zo nee, waarom niet?
Is er überhaupt over een andere wijze van invoering
nagedacht? Zijn de situaties in Rotterdam en Amsterdam,
bij de RET en het GVB waarop de heer Jan Jacob van
Dijk al wees, niet voldoende reden om hier alle alarmbellen te laten afgaan? In elk geval hebben wij forse kritiek
gezien van de LSVb en ROVER. Het antwoord dat – en ik
citeer de minister – de ov-bedrijven nu hebben gegarandeerd dat studerenden in 2010 op tijd hun kaart
ontvangen, mits zij tijdig een tweede pasfoto opsturen,
heeft wel een heel groot ″komt wel goed″-gehalte.
Kortom, garandeert de minister een goede uit- en
invoering van de OV-chipkaart?
Dan kom ik bij de invoering. De RSR moet voor zover
wij weten nog worden opgericht. Misschien komt
Sinterklaas een handje helpen, maar is het reëel om te
veronderstellen dat dit systeem foutloos in werking kan
treden per 1 januari? De uitdagingen op ICT- en
organisatiegebied zijn enorm. Wij hebben toch ondertussen voldoende leergeld betaald op dat gebied? Nu al
stromen de klachten van studenten binnen: een vijfde
van de studenten heeft nog niet eens een OV-chipkaart,
lees ik bij het meldpunt van GroenLinks. Wat gaat er
eigenlijk mis als wij alleen met een zichtkaart zouden
beginnen? Wat gebeurt er als wij even ademhalen en
nog eens heel goed nadenken?
Ten slotte kom ik bij de persoonsgegevens. De
IB-Groep komt weer onder het directe toezicht van de
minister door de fusie, terwijl de RSR op den duur zal
verzelfstandigen. Vervoersondernemingen zijn al
verzelfstandigd; dat is een prima zaak. Maar moet die
organisatie nu een bruidsschat aan privacygevoelige
persoonsgegevens worden gegund? Weegt hier het
fraudeargument met die brieven eigenlijk wel op tegen
het privacyargument? Het vervoerscontract is immers al
gesloten, dus zelfs bij fraude – de VVD keurt dat
natuurlijk niet goed; integendeel, er moeten forse
sancties op volgen – loopt de overheid in elk geval geen
financieel risico.
Het simpele feit dat de RSR de beschikking krijgt over
het burgerservicenummer, terwijl nu al wordt voorzien
dat deze organisatie, nu nog een onderdeel van de NS,
zal verzelfstandigen, roept begrijpelijke vragen op van
het College bescherming persoonsgegevens. De kritiek
van het CBP, die overigens al twee jaar oud is, lijkt mijn
fractie onvoldoende weersproken. Kan de minister nog
eens ingaan op de kritiek en ook op de suggestie van het
CBP om gewoon een brief te sturen aan de studenten,
die zich vervolgens met de brief en een geldig legitimatiebewijs melden bij de vervoerder? Afhankelijk van het

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

antwoord van de minister overwegen wij een motie in
tweede termijn.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
©
Minister Plasterk: Voorzitter. Excuus dat ik even om een
korte schorsing vroeg. Ik ben dat niet gewend, maar de
wereld van het openbaar vervoer is niet helemaal de
mijne. De enige reden dat ik hier sta, is dat het hier gaat
om een wijziging van de Wet op de studiefinanciering.
Diverse aspecten die betrekking hebben op het gebruik
van een OV-chipkaart en de fraude- en privacygevoeligheid daarvan, betreffen algemene eigenschappen van het
gebruik van dergelijke kaarten. De Kamer heeft op
8 december een debat met mijn collega Huizinga, waarin
op diverse aspecten hiervan het beste kan worden
ingegaan.
Verder dank ik de Kamer voor de bereidheid om dit
onderwerp op korte termijn te bespreken, want de tijd
dringt als wij de wet op een zodanig tijdstip gewijzigd
willen hebben, dat studenten per 1 januari van het
komend jaar in de gelegenheid zijn om in het nieuwe
regime van het openbaar vervoer van de OV-chipkaart te
reizen. Het besluit om te stoppen met strippenkaarten en
over te gaan op OV-chipkaarten is natuurlijk geen
onderdeel van het onderwijsbeleid, maar van het
ov-beleid. Overigens denk ik dat het een zegen is. Ik ben
een jaar of vijf geleden in Londen overgegaan op zo’n
ding. Het is natuurlijk ideaal, want je kunt op elk moment
overal in, mits er budget op staat.
De verantwoordelijkheid vanuit de studiefinanciering
bestaat uitsluitend uit het feit dat zo’n OV-chipkaart kan
worden geladen voor een student met exact datgene wat
overeenkomt met het recht dat men nu met de papieren
kaart ook heeft. De uitvoering van die kaart is natuurlijk
een onderdeel van het ov-beleid, maar ik sta hier graag
voor de verantwoordelijkheid dat studenten die kaart
elektronisch kunnen gebruiken met exact hetzelfde
arrangement, dus week versus weekend etc., en onder
exact dezelfde voorwaarden.
Dat is meteen een antwoord op de vraag die de heer
Jan Jacob van Dijk stelde: zou je niet kunnen heronderhandelen over een trajectkaart versus een ov-kaart? Wij
hebben een pakket met de ov-bedrijven uitonderhandeld.
Voor de tegenwaarde van ongeveer 700 mln. hebben alle
studenten week- dan wel weekend-ov. Het is een package
deal. Wij kunnen dit alleen maar op deze manier doen,
omdat de ov-bedrijven weten dat sommigen buitengewoon weinig gebruik zullen maken van die kaart en
anderen daarentegen heel veel. Het gemiddelde is dan
voor dit bedrag uitonderhandeld. Zodra je specifieker
gaat bedienen, trek je in feite die hele discussie open.
Zou je niet met trajectkaarten mensen alleen maar willen
bieden datgene wat ze ook werkelijk gaan gebruiken?
Dan kom je natuurlijk nooit meer op datzelfde gemiddelde bedrag uit. De discussie is valide, maar staat los
van de drager van het recht, of dat nou papier of een
chipkaart is.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Volgens mij geeft u
nu antwoord op een van de vragen die de heer Dibi
gesteld heeft, namelijk: zou je niet een keuze moeten
bieden? Daar hebt u gelijk in. Omdat straks veel
makkelijker na te gaan is wanneer gebruikgemaakt is van

4 november 2009
TK 20

20-1684

Plasterk
een bepaalde OV-chipkaart, is het mogelijk dat je na
verloop van tijd meer, nauwkeuriger gegevens hebt. Zou
dat geen reden kunnen zijn om dan eens te gaan
bekijken hoe wij de zaken kunnen uitonderhandelen?
Minister Plasterk: Na deze toelichting snap ik dat er een
andere vraag is. U hebt gelijk. Overigens kan dan blijken
dat er twee kansen op een verkeerde taxatie zijn
geweest. Of het een voordeel voor de overheid of voor
de vervoerbedrijven is, moet dan nog bekeken worden.
Maar ik ben het met u eens dat je dan nauwkeuriger kunt
taxeren of de gesloten deal correct is.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Rekent u er maar
op dat op het moment dat er een nadeel zou zijn voor de
ov-bedrijven, ze zeker bij u op de stoep zullen staan.
Wellicht is het ook goed voor u om even na te gaan hoe
het zit wanneer er een voordeel voor u zou zijn.
Minister Plasterk: Ik vind dit een interessante suggestie.
Als die gegevens beschikbaar zijn, moeten wij die
verzamelen en bewaren voor dat doel.
Ik vervolg nu even het algemene deel van deze
beantwoording. Wij veranderen dus niets aan het
arrangement dat er nu al is, maar wij stellen het alleen
elektronisch beschikbaar. Dat geldt ook voor het verschil
tussen het week- en het weekendarrangement. Iedere
reiziger moet een eigen OV-chipkaart hebben, waarop
dan vervolgens het reisrecht kan worden geladen waar
men volgens de regels van de studiefinanciering recht op
heeft.
In het aanstaand jaar is overigens sprake van een
overgangssituatie, omdat nog niet overal in Nederland
elektronisch toegang tot het openbaar vervoer verkregen
kan worden. Het is dan ook nodig dat mensen als
student herkenbaar zijn. Daarom krijgen zij allemaal nog
dit kalenderjaar een studenten OV-chipkaart. Op termijn
heeft men gewoon een algemene OV-chipkaart, maar nu
krijgt met een studenten OV-chipkaart. Die wordt gratis
ter beschikking gesteld en is vijf jaar geldig. Dat is
overigens ook een antwoord op de vraag die zojuist
werd gesteld hoe het zit met die € 7,50. Alle mensen die
nu studeren en de mensen die volgend jaar gaan
studeren, krijgen die gratis studenten OV-chipkaart,
waarmee men vervolgens vijf jaar lang kan reizen. Voor
hen geldt die problematiek dus niet.
Als dan naar verwachting vanaf 2011 de OV-chipkaart
in heel Nederland is ingevoerd, zal men zelf een
OV-chipkaart moeten aanschaffen, die dan vervolgens
wordt geladen. Ik wil daar een paar kanttekeningen bij
maken. Dit met name naar aanleiding van de vraag van
mevrouw Smits. Ten eerste moet elke Nederlander, zoals
de heer Jan Jacob van Dijk al zei, ook € 7,50 voor zijn
OV-chipkaart betalen. Ten tweede had een student die
bijvoorbeeld een weekarrangement heeft, en voor het
weekend ook een OV-chipkaart wil, die ook moeten
betalen. Dat geldt overigens niet voor elke student. Ten
derde moet voor de papieren ov-kaart, zoals die nu
bestaat, elk jaar een pasfoto worden ingeleverd. Het
bedrag waar mevrouw Smits zich zorgen over maakte,
die € 7,50 over een periode van vijf jaar – dat is dus
€ 1,50 per jaar – is het bedrag van een pasfoto! De
studenten gaan er dus helemaal niet op achteruit. Ten
slotte heb ik het zo met de vervoersbedrijven kunnen
afspreken – het klinkt als klein spul, maar dit is ook geen
grote wereldkwestie – dat een wens die al langer leefde

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

bij de studenten, namelijk dat men ook op Goede Vrijdag
zou kunnen reizen, wordt ingewilligd. Omdat het per
student om € 700 per jaar gaat, is de dagwaarde – € 700
gedeeld door 365 dagen – ongeveer € 2. Dus ook
daarmee gaat men er eigenlijk op vooruit. Mooier kan ik
het niet maken.
Mevrouw Smits (SP): Het doet mij toch een beetje pijn
dat de minister zich er niet van bewust is dat in tijden
waarin op studenten bezuinigd wordt, € 7,50 voor
studenten toch wel wat doet. Dat van die pasfoto’s is
natuurlijk een kulargument. De meeste studenten hebben
inmiddels al drie keer een pasfoto ingeleverd en zouden
dus eigenlijk € 7 terug moeten krijgen, in plaats van te
moeten betalen. Het gaat om het principe. Studenten
krijgen nu een gratis ov-kaart en moeten daar straks voor
gaan betalen. U moet toch met mij eens zijn dat zij er
daardoor op achteruit gaan?
Minister Plasterk: Ik zeg het gewoon nog een keer. Zij
gaan er niet op achteruit, omdat ze nu elk jaar een
pasfoto moeten inleveren en die kost ook ongeveer
€ 1,50. Dus zelfs als je het tot een principekwestie zou
willen verheffen – wat ik bij voorkeur niet zou doen voor
€ 7,50 voor een periode van vijf jaar – is het ook nog niet
waar.
Mevrouw Smits (SP): Ik vind het het wel waard. Het
probleem is dat studenten aan alle kanten gepakt
worden. Het gaat nu om € 7,50. Dat is voor de minister
een klein detail – dat kan ik mij best voorstellen – maar
voor studenten is het dat niet. Het gaat erom dat weer de
studenten moeten gaan betalen voor iets dat zij
voorheen wel gratis kregen. Dat is dus een verslechtering.
Minister Plasterk: Ik vind het toch iets verwends
hebben. Je gaat er toch echt op vooruit als je zo’n kaart
krijgt. Het gemak is veel groter, want je hoeft niet meer
elk jaar naar het postkantoor met een nieuwe, betaalde
pasfoto om weer een papieren kaart te krijgen. Je krijgt
in een keer een elektronische kaart, waarmee je voortaan
overal doorheen kunt fietsen, waar je ook bent. Het
gemak is groot en het is budgettair neutraal voor de
student. Bovendien zullen andere Nederlanders ook zo’n
kaart moeten kopen. Ik probeer me graag te verplaatsen
in dit grote leed, maar dat zie ik hier echt niet.
Ik ga over naar de specifieke punten. Dan kom ik
misschien nog punten tegen die ik heb overgeslagen. De
heer Dibi, mevrouw Besselink en de heer Ten Broeke
vroegen hoe het zit met de 18% die de kaart nog niet
heeft. Allereerst merk ik op dat 10% van de studenten
ook nooit de papieren ov-jaarkaart heeft afgehaald. Er
zijn studenten die in Kampen met de fiets naar hun
hogeschool gaan, daarom of om welke reden dan ook
geen behoefte aan de kaart hebben en de kaart daarom
nooit afhalen. Daarnaast heb je een zeker percentage dat
tussen nu en het eind van het kalenderjaar afstudeert en
daarom geen chipkaart aanvraagt. Dan houd je nog een
paar procent over. Ik heb de goede verwachting dat die
paar procent de kaart zal kunnen krijgen. Ik denk dat dit
een realistische verwachting is.
Voorwaarde is natuurlijk wel dat men drie dingen doet.
Ten eerste moet men de kaart aanvragen, ten tweede
moet men daarbij een herkenbare fotokopie van een
identificatiebewijs bijsluiten, bijvoorbeeld van een

4 november 2009
TK 20

20-1685

Plasterk
paspoort, en ten derde – het klinkt klein, maar het is
werkelijk waar – moet men de eigen naam correct
spellen. Bij deze grote aantallen lopen kleine aantallen
toch wel eens mis, omdat er geen pasfoto bij zit, omdat
er geen kopie van een identificatiebewijs bij zit of omdat
men de eigen naam anders weergeeft dan in de
administratie is terug te vinden. Dat is een deel van het
antwoord op de vraag waarom het niet altijd goed gaat.
Dat komt door dit soort dingen. Nogmaals: meestal gaat
het natuurlijk goed, maar bij een half miljoen mensen
gaat het wel eens ergens fout.
Ik zeg tegen de heer Dibi dat ik overigens niet uitsluit
dat het ook aan de andere kant, dus aan de kant van de
vervoersbedrijven of de studiefinanciering, wel eens fout
zou kunnen gaan. Ik ben dus geïnteresseerd in klachten
van mensen die zeggen dat dingen fout gaan. Volgende
week praat mijn ministerie met de vervoersbedrijven en
de studentenorganisaties, de LSVb, om die klachten te
inventariseren. Dat gebeurt elke keer weer om te bekijken
wat wij daarmee kunnen doen. Dat hebben we overigens
ook al eerder gedaan. We hebben een totaal gemeenschappelijk belang, namelijk om ervoor te zorgen dat dit
goed verloopt. Ik houd daar samen met de studentenorganisaties en de vervoersbedrijven de vinger dus aan de
pols.
De heer Dibi vroeg naar de privacy. Ook de huidige
studentenkaart heeft natuurlijk privacyaspecten. De
OV-chipkaart heeft overigens uiteindelijk dezelfde
privacyaspecten als voor andere burgers. Uiteindelijk is
het een afweging tussen het gemak in het openbaar
vervoer en de privacy. Als de heer Dibi die afweging
anders maakt, denk ik dat hij dat het beste in het debat
met mevrouw Huizinga kan doen, afgezien van het door
de heer Ten Broeke genoemde aspect van de RSR. Daar
kom ik straks op terug.
De heer Van Dijk vindt het jammer dat men de huidige
papieren kaart, die ook als een soort semi-identiteitsbewijs geldt, in de toekomst niet meer als zodanig kan
gebruiken. Dat ben ik met hem eens. Wel wijs ik erop dat
die functie – dus dat je bij een sportclub of discotheek
met korting naar binnen kunt omdat je kunt laten zien
dat je student bent – nooit de intentie van die kaart is
geweest maar een neveneffect daarvan. Dat neveneffect
valt weg. In een aantal gevallen, bijvoorbeeld in
Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam, is de
kaart van de universiteit herkenbaar, maar dat heeft niet
dezelfde automatische dekking. Het zou immers kunnen
dat iemand van een hbo in Leeuwarden naar een
sportclub in Maastricht wil en dat men daar zegt: van
deze kaart hebben we nog nooit gehoord. Ik ben het er
dus mee eens dat een voordeel van de oude kaart
wegvalt. Ik zou graag toezeggen om te inventariseren of
dit niet via Studielink of een andere manier opgelost kan
worden. Dat wil ik ook wel doen, maar ik zeg daar wel bij
dat onze voorzichtige taxatie is dat dit al gauw structureel een paar miljoen euro gaat kosten. Je moet dat dan
immers op een enigszins betrouwbare en niet al te
fraudegevoelige manier uitrollen. Dan heb je het meteen
weer over 600.000 mensen. Ik vraag mij dus sterk af of
de uitkomst daarvan iets is waarover de Kamer
enthousiast zal zijn, maar ik wil dat met alle plezier
inventariseren.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Iedereen moet
uiteindelijk een bewijs krijgen dat hij ingeschreven staat

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

bij een universiteit, een hogeschool of een mboinstelling.
Minister Plasterk: Dat krijgt iedereen.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Zou het niet
verstandig zijn dat er contact wordt gelegd tussen
Studielink en al deze instellingen om na te gaan of er
niet wat meer gesynchroniseerd zou kunnen worden?
Dan wordt het meer uniform en krijgt iedereen uiteindelijk misschien één soort kaart waarop per instelling dat
soort dingen staat. Daarmee zou je die functie wel terug
kunnen krijgen. Ik zou u willen vragen om het niet alleen
via Studielink te doen, maar ook te proberen om
Studielink samen met de andere instellingen zover te
krijgen dat wij wat meer uniformiteit krijgen.
Minister Plasterk: Ik zeg u toe dat ik mijn best zal doen.
Ik laat de Kamer het resultaat daarvan horen. Dat kan
even duren. Het is niet iets wat ik in twee weken kan
oplossen.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik had niet
verwacht dat u morgen het antwoord zou brengen.
Wellicht kunt u ons op de hoogte houden van de
gesprekken die u voert. Laten wij hopen dat u ons in
ieder geval voor de zomer iets daarover rapporteert.
Minister Plasterk: Dat zeg ik u toe.
Ik heb zojuist bij het algemene deel al gesproken over
het tweede deel van de vraag van de heer Jan Jacob van
Dijk. Ik heb begrepen dat de suggestie is om de vinger
aan de pols te houden. Het komt er in feite op neer of wij
geen slechte deal hebben met de openbare vervoersbedrijven.
Ook werd gevraagd welke lessen er getrokken kunnen
worden uit de gang van zaken in Amsterdam. Ik heb
daarover al iets gezegd. Allereerst hebben wij geprobeerd klachten na te laten trekken. Niet in alle gevallen
komt er dan iets boven water. Ik zeg dit tegen alle
woordvoerders. Het gebeurt wel eens dat mensen
klagen. Wij vragen dan het studentennummer om het uit
te zoeken. Vervolgens hoor je niets meer. Dat komt
omdat mensen zelf natuurlijk ook wel eens fouten
maken. Niet altijd, maar wat het bericht in de Spits
betreft is dit in ieder geval een deel van wat er aan de
hand is. In dit bericht werd de situatie in de Amsterdamse en Rotterdamse metro besproken. Het is daar al
zo dat je niet meer met een papieren kaart naar binnen
kunt. Men heeft daar gezegd dat studenten in de
overgangssituatie het recht hebben om met de papieren
kaart naar een loket te gaan. Dan krijgen zij een niet van
pasfoto voorziene elektronische kaart mee. Daarmee
kunnen zij twee maanden reizen. Ze moeten er een borg
voor betalen, maar de kaart is wel gratis. Deze kaart is in
zekere mate fraudegevoelig. Ik mag hier niemand op een
idee brengen, maar er zit geen pasfoto op. Het openbaar
vervoersbedrijf accepteert deze fraudegevoeligheid
omdat het ook wel ziet dat de studenten toch het recht
op dat vervoer hebben.
Wat gebeurt er nu? Studenten hebben twee maanden
de gelegenheid om een ov-studentenkaart aan te vragen.
De aanvraagperiode is drie weken. Dan voldoet twee
maanden ruimschoots. De enige vraag is wat er gebeurt
als men het vervolgens fout doet en in die periode
vergeet om een pasfoto of een identiteitsbewijs bij te

4 november 2009
TK 20

20-1686

Plasterk
sluiten. Dan wordt het ingewikkelder. Dan moet een
student proberen om het GVB er opnieuw van te
overtuigen dat die opnieuw voor twee maanden recht
krijgt. Het GVB heeft niet in algemene zin gezegd dat ook
te doen. De praktijk is echter dat men wel weer bereid is
om eraan mee te werken. Dat is ook een vorm van
service. De twee maanden is echter voor studenten in
principe ruimschoots voldoende om te doen wat nodig is
om de kaart aan te vragen.
De kaart geldt niet in Rotterdam, zoals mevrouw Smits
opmerkt. Dat zou kunnen. Dat betekent dat een student
uit Amsterdam, als die gratis gebruik wil maken van de
metro in Rotterdam, naar een venstertje op het station
moet. Ik ben het met haar eens dat het gedoe is. Het is
echter de bedoeling dat deze situatie aan het einde van
dit kalenderjaar is afgelopen. Als iedereen gewoon een
kaart aanvraagt, zoals 82% inmiddels heeft gedaan, is het
probleem opgelost. Ik ben het met mevrouw Smits eens
dat het ingewikkeld is. Het kan echter niet anders.

naar staatssecretaris Huizinga. Dan kunnen wij deze
avond net zo goed nu beëindigen en vragen of de
staatssecretaris erbij kan komen.
De voorzitter: Is dat een voorstel van orde?
De heer Ten Broeke (VVD): Ik hoop dat de minister zich
in elk geval geroepen voelt om iets inhoudelijker te
antwoorden. Als wij het gehele privacypunt hier niet
kunnen bespreken, is dat niet goed. Meer dan één
woordvoerder is daar immers op ingegaan.

De heer Ten Broeke (VVD): In de schriftelijke voorbereiding heb ik gelezen dat in elk geval de leden van mijn
fractie hebben aangegeven het opmerkelijk te vinden dat
dit wetsvoorstel met de minister van OCW moest worden
besproken. Dat komt natuurlijk doordat dit een wijziging
van de Wet studiefinanciering betreft. De minister kan
natuurlijk niet de hele tijd in zijn antwoorden verwijzen

Minister Plasterk: Dat doe ik ook niet. Ik ben het met de
heer Ten Broeke eens. Ik heb alleen maar gezegd dat de
privacyaspecten die betrekking hebben op het gebruik
van de OV-chipkaart met staatssecretaris Huizinga
moeten worden besproken. Ik kom zo toe aan de
specifieke vragen van de heer Ten Broeke over de wijze
waarop met de gegevens van studenten wordt omgegaan. Dat punt is met mij te bespreken. Ik geloof niet dat
ik over alle onderwerpen heb gezegd dat die met
staatssecretaris Huizinga moeten worden besproken,
alleen over de vragen die betrekking hebben op het
vervoersaspect.
In mijn algemene inleiding heb ik al een paar van de
vragen van mevrouw Smits aangeroerd, dus die over de
geldklopperij, over de garantie van het gebruik van de
pas tussen Amsterdam en Rotterdam en over de periode
waarbinnen een nieuwe kaart kan worden verstrekt. Ik
denk dat ik daarmee de punten die mevrouw Smits heeft
genoemd, heb besproken.
Mevrouw Besselink vroeg naar de oorzaken van de
problemen. Daar heb ik net al het een en ander over
gezegd. Ik zeg toe dat ik de komende maanden met de
studentenorganisaties en de vervoersbedrijven zal kijken
naar de individuele klachten, die er altijd zullen zijn, en
zaken die werkelijk systematisch niet goed gaan en
waarop moet worden ingegrepen.
De heer Ten Broeke had drie punten. Hij vroeg of wij
niet kunnen beginnen met alleen een zichtkaart. Het
probleem is dat die zichtkaart het niet meer doet. Dat is
een gevolg van het invoeren van de OV-chipkaart. Wij
zijn gehouden aan de invoering van een elektronisch
systeem.
Het volgende punt is de Regisseur Studenten Reisrecht
(RSR). Daar wil ik goed bij stilstaan. De RSR is juist
ingevoerd om te voorkomen dat vervoersbedrijven de
privacygevoelige informatie van studenten krijgen. Ik pak
even mijn informatie over de RSR erbij, zodat ik de heer
Ten Broeke kan antwoorden. Om te waarborgen dat de
studerende zijn eigen reisrecht krijgt, moet hij bekend
zijn aan de hand van het burgerservicenummer (BSN).
Om te voorkomen dat de ov-bedrijven die gegevens
krijgen, is er een rechtspersoon tussen gezet, de
zogenaamde Regisseur Studenten Reisrecht. Deze is
opgericht door de vervoerders. Belangrijk is dat de RSR
als specifieke onafhankelijke organisatie voor de
ov-studentenkaart de koppeling tussen de verschillende
gegevens kan aanbrengen op een zodanige wijze dat
daarmee tegemoet wordt gekomen aan de wens om
individuele persoonsgegevens te beschermen. Het gaat
hier dus om het BSN en de naw-gegevens. De RSR
waarborgt als trusted third party, met excuses voor het
Engels, dat het BSN binnen het publieke domein van de
elektronische overheid blijft terwijl de ov-bedrijven zich
er voldoende verzekerd van weten – dat had misschien

Tweede Kamer

4 november 2009
TK 20

Mevrouw Smits (SP): Fijn dat de minister ook vindt dat
het een probleem is. Wordt dit probleem gewoon
opgelost voor 1 januari? Kan de minister dat garanderen?
Minister Plasterk: Als studenten gewoon de
OV-chipkaart aanvragen wel. Zij moeten dus wel hun
ding doen en op een correcte manier de kaart aanvragen.
Als zij dat doen, krijgen zij die kaart en kunnen zij
vervolgens in Amsterdam, Rotterdam en overal in het
land het openbaar vervoer in.
Mevrouw Smits (SP): Dus elke student kan vanaf
1 januari 2010 gegarandeerd met zo’n kaart in het
openbaar vervoer?
Minister Plasterk: Ik maak die garantie er afhankelijk
van dat de studenten doen wat zij moeten doen. Onder
die voorwaarde wil ik het met een zekere nauwkeurigheid garanderen. Er zal heus wel eens zo’n ding uit de
machine komen dat het gewoon niet doet. Er zal wel
eens een individuele complicatie zijn. De absolute
aantallen zijn zo groot, dat je er op de 600.000 studenten
er wel 20 of 30 kunt vinden bij wie het niet goed is
gegaan. Het is onmogelijk om het voor 100% te
garanderen. Ik heb wel zo veel vertrouwen in het
systeem dat ik denk dat het redelijkerwijze kan worden
uitgevoerd.
De heer Bosma noemde ook de privacy en de
fraudegevoeligheid. Ik raad hem aan het gesprek
daarover met staatssecretaris Huizinga te voeren. Het
betreft de fraudegevoeligheid van de OV-chipkaart in het
algemeen. Of de ov-bedrijven controleren of iemand
werkelijk lijkt op de pasfoto die op de kaart staat, is ook
een verantwoordelijkheid van die bedrijven. Het klinkt
wat verkokerd, maar ik kan er als verantwoordelijke voor
de studiefinanciering voor zorgen dat studenten kunnen
reizen. Als de ov-bedrijven vervolgens niet controleren, is
dat hun eigen probleem.

Invoering OV-chipkaart in Wsf

20-1687

Plasterk
niet gehoeven, maar wij zijn erin geslaagd om ze
daarvan te overtuigen – dat het studentenreisrecht
uitsluitend wordt geplaatst op de OV-chipkaart van
personen die daarop aanspraak kunnen maken. Dus dat
was de balanceerkunst: de privacygevoelige gegevens
van studenten binnen de overheid houden en tegelijkertijd de private bedrijven, de ov-bedrijven, ervan
overtuigen dat het kan worden vertrouwd. Daar zijn wij
uit gekomen. Daarbij fungeert de RSR dus als filter.
Openbaarvervoersbedrijven krijgen niet de beschikking
over het BSN en de RSR is een zelfstandige, onafhankelijke organisatie in de vorm van een bv.
De heer Ten Broeke (VVD): Wat gebeurt er dan in de
vervolgsituatie op het moment dat de RSR, die regisseur,
verzelfstandigd wordt? Hoe waarborgt de minister die
gegevens dan? Ik ben er overigens nog niet van
overtuigd dat, in dat wat de minister zo-even heel snel
zei, alle waarborgen zitten. Het simpele feit dat twee
partijen daarvan overtuigd zijn, betekent niet dat het
goed gaat met de gegevens. Wat gebeurt er op het
moment dat de partij die nu nog onder de NS valt,
verzelfstandigd wordt?
Minister Plasterk: Ik denk dat u van mij mag vragen dat
ik erop toezie dat dezelfde waarborgen van de privacy
die nu bij de RSR berusten, bij die organisatie zullen
blijven berusten indien er op enig moment een andere
situatie ontstaat. Ik zeg toe dat ik daarop goed zal
toezien. De heer Ten Broeke merkte op dat ik het zo snel
zei. Ik wil het wel wat langzamer zeggen. Het gaat er
natuurlijk om dat de ov-bedrijven geen zorgen hebben
over de privacy. Die willen alleen maar weten dat, als
iemand zegt dat hij zo’n kaartje heeft omdat hij student
is, dit klopt. Nu is de vraag hoe je de ov-bedrijven
daarvan kunt overtuigen, zonder ze die privé-informatie
over betrokkenen te overhandigen. Daarom hebben wij
daar een organisatie tussen gezet, namelijk de RSR. Wij
zijn ervan overtuigd dat die organisatie als trusted third
party die privacygevoelige informatie op een betrouwbare manier bij zich houdt en dat zij die vervolgens
omzet in informatie die de vervoersbedrijven accepteren
omdat het van de RSR komt en laatstgenoemde zegt dat
die persoon echt een student is. Op deze manier hebben
wij het dus georganiseerd.
Ik meen dat ik nog niet alle vragen heb beantwoord. Ik
zal er dus nog even vlot doorheen gaan. Het zijn allemaal
technische punten. Ik bied u dan ook mijn excuses aan
voor het feit dat het wat minder geolied loopt dan u
hopelijk gewend bent.
De heer Dibi vroeg hoe ik aankijk tegen een anonieme
chipkaart. Duidelijk dient te zijn dat de chipkaart op naam
van de juiste studerende moet staan. Dat kan alleen met
een persoonlijke kaart. Anders is het te fraudegevoelig.

Minister Plasterk: Misschien kan de heer Dibi dit nader
toelichten. Wat bedoelt hij met het gebruikmaken van
een brief?
De heer Dibi (GroenLinks): De minister heeft ervoor
gekozen om het BSN aan een soort tussenpersoon te
geven, namelijk de RSR. Die zal een en ander als
regievoerder in de gaten houden. Er zijn echter alternatieven. Je kunt een brief aan een student sturen. Hij dient
daarop vervolgens te reageren om te bewijzen dat het
om dezelfde persoon gaat. Dan hoef je geen BSN aan de
RSR cadeau te geven. Als je dat namelijk wel doet, kan
daarvan op allerlei manieren misbruik worden gemaakt.
Minister Plasterk: Met een brief is het toch te gemakkelijk om te frauderen. Het BSN bouwt een betere controle
in. Het is dus ook noodzakelijk om de vervoersbedrijven
ervan te overtuigen dat er niet gefraudeerd is en dat
iemand die zo’n kaart overhandigt – die heeft tenslotte
een tegenwaarde van € 700 per jaar – daadwerkelijk het
recht daarop heeft.
De heer Dibi (GroenLinks): De kern van dit debat is
volgens mij de vraag of de fraudegevoeligheid opweegt
tegen het recht op privacy. De GroenLinks-fractie vindt
dat het recht op privacy belangrijker is dan het argument
van de fraudegevoeligheid. Het laatste kun je immers op
een andere manier tackelen. Ik verwacht van deze
vrijzinnige minister dat hij het recht van privacy iets
meer verdedigt, ook in deze tijd.
Minister Plasterk: Dat doe ik ook. Dat probeer ik te
zeggen. Er is een volledig recht op privacy, omdat men
alle privacygevoelige informatie voor de vervoersbedrijven op afstand houdt. Er zit een trusted third party
tussen die deze informatie wel heeft en dat is het BSN.
Dat is er ook voor bedoeld om de gevoelige informatie te
beschermen. Ik ben daarom dan ook van mening dat de
heer Dibi het ten onrechte als een zwart-witkeuze
voorstelt. Hij doet het voorkomen alsof het een zaak is
van of privacy, of fraude. Ik meen dat wij het erover eens
zijn dat iedereen in de Kamer zowel hecht aan privacybescherming als aan het bestrijden van fraude.
De heer Ten Broeke (VVD): Ik meen dat de heer Dibi wel
degelijk een terecht punt aansnijdt. Ik heb het er zelf in
mijn eerste termijn ook over gehad. Ik ben er niet van
overtuigd dat sprake is van fraudegevoeligheid wanneer
je gebruik zou maken van een brief. Wij zijn allemaal
tegen fraude en misbruik.
Minister Plasterk: Dat mag ik hopen.

De heer Dibi (GroenLinks): Ja, ik stel heel graag nog een
kritische vraag over de RSR, want privacy is volgens mij
een heel belangrijk thema op dit moment. De maatregelen van minister Hirsch Ballin vliegen ons om de oren.
Het CBP geeft aan dat er alternatieven zijn. Je hoeft het
BSN niet aan de RSR te geven als je bijvoorbeeld gebruik
maakt van een brief. Dan kun je de RSR meteen
uitschakelen en verdwijnt ook dat privacybezwaar.

De heer Ten Broeke (VVD): Als die wordt ontdekt, moet
er een heel zware sanctie op volgen. Dat zou het
ontnemen van de studiebeurs of iets anders kunnen zijn.
Het vervoerscontract dat aan de zaak ten grondslag ligt,
is echter al door de overheid afgerekend. De financiële
consequenties van de fraude zouden naar mijn verwachting te overzien zijn, om niet te zeggen zeer beperkt of
zelfs nul. Dat relativeert het fraudeargument dat de
minister aanhaalt toch wel een beetje. Daar moeten wij
het privacyargument tegenover zetten. Door het College
voor de Bescherming van de Persoonsgegevens wordt
de privacy al twee jaar lang naar voren gebracht. De
informatie komt terecht bij wat de minister een ″trusted

Tweede Kamer

4 november 2009
TK 20

De voorzitter: Heeft de heer Dibi een vraag over het
vorige punt?

Invoering OV-chipkaart in Wsf

20-1688

Plasterk
third party″ of ″ttp″ noemt. Deze trusted third party zal
echter op den duur worden verzelfstandigd. Het geldt
misschien niet voor de individuele vervoersbedrijven,
maar de collectiviteit van de vervoersbedrijven zit nu
juist precies in die trusted third party. Deze organisatie
wordt dus verzelfstandigd en op afstand gezet, maar
privacygevoelige gegevens blijven daar aanwezig en
worden als een soort cadeautje meegegeven. Ik heb het
zojuist een bruidsschat genoemd. Daartegenover staat de
fraudegevoeligheid, die wellicht nogal kan worden
gerelativeerd.

hij er bij gelegenheid op terug wil komen, als de heer
Ten Broeke zegt dat hij er nog niet 100% van overtuigd is
dat de RSR in de toekomst voldoende bescherming biedt
van de privacygegevens – ik zie op dit moment die reden
tot zorg niet – en hij die privacy wel wil verzekeren,
moeten we kijken of we er bij gelegenheid een gesprek
over kunnen hebben dan wel of ik er een brief aan kan
wijden. Ik wil de Kamer echter vragen om dit niet in de
weg te laten staan van de voortgang. Als we die twee
elementen kunnen combineren, hebben we misschien
het beste van twee werelden.

Minister Plasterk: Ik ben het met de heer Ten Broeke
eens dat de Kamer ervan overtuigd moet zijn dat de
trusted third party op een verantwoordelijke manier zal
omgaan met de privacygevoelige informatie. Als de heer
Ten Broeke reden heeft om daaraan te twijfelen, is het
terecht dat hij die twijfel uit. Hij heeft die redenen tot
twijfel nu niet en dat heeft hij ook niet gezegd. Maar als
daarover bij hem zorgen zouden bestaan, kan hij mij
daarop terecht aanspreken.
Ik zie echter geen andere manier om een op naam
gestelde, elektronische kaart beschikbaar te stellen
waarmee men overal in het land in elke tram en in elke
bus bij privébedrijven kan binnenstappen. Je wilt dat op
een zodanige manier doen dat de bedrijven de informatie
niet krijgen. Daarover zijn wij het eens. Dat zou niet
kunnen. Wij moeten de informatie dus bij hun weghouden. Dan moeten wij er dus een organisatie tussen
zetten. Dat hebben wij gedaan. Deze organisatie gebruikt
het burgerservicenummer precies waarvoor het is
bedoeld, namelijk om de privacygevoelige informatie
weg te houden bij de privébedrijven die daarmee niets te
maken hebben. Dit is een afweging van fraudegevoeligheid. Wij bestrijden de fraude en beschermen tegelijkertijd de privégegevens. Ik ben van mening dat dit hier op
een volledig verantwoorde manier is gebeurd.
Ik zie niet hoe wij het anders zouden kunnen organiseren. Met een brief zou het echt een heel fraudegevoelig
systeem zijn. Ik hoor ondersteuning voor dit standpunt
vanuit de zaal. Een brief zou echt veel fraudegevoeliger
zijn. Bovendien zou ik dan terecht onmiddellijk de heer
Ten Broeke op mijn dak krijgen. Hij zou mij vragen hoe ik
kan accepteren dat op grote schaal fraude wordt
gepleegd.

De heer Ten Broeke (VVD): Die tijdklem hebben wij
goed voor ogen. De vraag is of die moet leiden tot
overhaaste beslissingen. Nogmaals, de minister zegt dat
de afweging keurig wordt gemaakt. Dat hij mij of wie
dan ook van mijn fractie aan zijn broek krijgt, is een ding
dat zeker is als er grootschalige fraude wordt geconstateerd. De minister moet dan snoeihard ingrijpen.
Trouwens, ook als hij individuele gevallen van fraude
constateert, moet hij keihard ingrijpen. De minister is
echter niet ingegaan op het argument dat de fraude ook
een financieel risico voor de overheid met zich meebrengt. Immers, het vervoerscontract is reeds gesloten
en afgerekend.

De heer Dibi (GroenLinks): Ik wil tot slot nog graag een
korte vraag stellen. Ik acht het fraudeargument van de
minister een zwak argument.
Minister Plasterk: Nou.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik zou daarom wensen dat de
minister er nog wat uitgebreider op ingaat. Het recht op
privacy is naar mijn mening te belangrijk om er
lichtvaardig overheen te stappen. Zou de minister nog
eens willen kijken naar de bezwaren van het CBP en
daarop een schriftelijke reactie aan de Kamer willen
sturen?
Minister Plasterk: Ik zit met de factor tijd. Dat is even
het punt. Ik wil het met alle plezier doen, maar ik zou het
toch zeer op prijs stellen als de Kamer morgen zou
kunnen stemmen over dit wetsvoorstel, opdat het naar
de Eerste Kamer kan, omdat wij studenten per 1 januari
het recht gunnen om te reizen. Als de heer Dibi zegt dat

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

Minister Plasterk: Nu gaat de heer Ten Broeke er toch
aan voorbij dat ik ondertussen de vervoersbedrijven, die
tenslotte ook legitieme belangen hebben, ervan moet
overtuigen dat zij niet allerlei frauduleuze klanten krijgen.
Dat is natuurlijk mijn verantwoordelijkheid.
Mevrouw Smits heeft een vraag over geld afschrijven
door de week terwijl er gratis gereisd mag worden. Dat
mag natuurlijk niet gebeuren, dat ben ik volledig met
haar eens. Ik zal de ov-bedrijven vragen naar de klachten
die hierover zijn binnengekomen. Deze klacht is mij niet
bekend. Als het gebeurt, moeten de ov-bedrijven de
studenten de kosten vergoeden. Ik zeg toe dat ik
volgende week dit punt zal oppakken als ik opnieuw met
de vervoerbedrijven en studenten aan tafel zit.
Ik denk dat ik hiermee de vragen heb beantwoord.
De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat er behoefte bestaat
om een opmerking in tweede termijn te maken. Daar
word ik niet gelukkig van. Het moet echt heel kort.
Het woord is aan de heer Dibi.
©
De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. Ik dank de minister
voor zijn beantwoording. Ik ben er gerust op dat hij alles
zal doen wat hij moet doen om ervoor te zorgen dat de
invoering van de OV-chipkaart zo goed mogelijk verloopt.
Wij zullen dit in de gaten blijven houden.
Ik kom toch nog even terug op de privacy en het
fraudeargument. Wat is er fraudegevoelig als je een brief
naar een student stuurt, die deze vervolgens met zijn
identificatiebewijs moet terugbrengen om te bewijzen dat
het om dezelfde student gaat? Volgens mij is er helemaal
geen sprake van fraudegevoeligheid. Als dat zich al
voordoet, is het in zeer beperkte mate. Kan de minister
hierop ingaan? Ik zou het toch op prijs stellen als hij een
brief stuurt. We zullen gewoon stemmen over de
wetswijziging, maar we kunnen er dan in ieder geval op
een later moment op terugkomen. Het privacydebat

4 november 2009
TK 20

20-1689

Dibi
wordt op dit moment overal gevoerd. Ik denk dat we het
ook moeten voeren met deze minister.
©
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Dank aan de
minister voor de beantwoording en voor de toezeggingen die wij van hem hebben gekregen, met name de
toezegging om nog eens contact te zoeken met
Studielink en de afzonderlijke instellingen om wat meer
uniformiteit aan te brengen in de kaart.
Ik heb nog twee opmerkingen. De eerste betreft het
amendement dat door mevrouw Smits is ingediend
omtrent de € 7,50. Ik heb er in mijn interrupties al geen
onduidelijkheid over laten bestaan dat ik geen enkele
sympathie heb voor dit amendement. Het zal dus niet
gesteund worden door mijn fractie.
Mijn tweede opmerking betreft het onderwerp
waarover zo-even werd gediscussieerd, namelijk de
spanning die er lijkt te bestaan tussen fraude en privacy.
Mijn indruk is dat de elementen die het CBP naar voren
heeft gebracht, dezelfde zijn die het ook naar voren
bracht bij de invoering van het burgerservicenummer of
het onderwijsnummer. Er zijn niet echt specifieke
elementen. Om die reden hecht ik minder zwaar aan de
punten die zo-even naar voren zijn gebracht. De
werkwijze die de heer Dibi voorstelt, lijkt mij een
buitengewoon omslachtige werkwijze die leidt tot een
geweldige administratieve lastendruk, waar we eerlijk
gezegd ook niet op zitten te wachten.
De heer Ten Broeke zegt: er is geen financieel risico
voor de overheid en daarom hoeft u zich niet zo veel
zorgen te maken over fraude. Dat vind ik een buitengewoon kromme redenering. Fraude is fraude. Daar moet
je altijd voor oppassen.
Laten we dus zo snel mogelijk stemmen over dit
wetsvoorstel. Ik zie de bezwaren, zoals die door anderen
naar voren zijn gebracht, eerlijk gezegd niet.
De heer Ten Broeke (VVD): De heer Jan Jacob Van Dijk
heeft dit hele debat bijgewoond. Hij heeft van mij
gehoord hoe ernstig ik fraude vind, in individuele
gevallen en in collectieve gevallen. De zwaarst mogelijke
sancties moeten daar op volgen. Ik wil even vaststellen
dat het financiële risico dat aan deze fraude gekoppeld is,
minimaal is, doordat het vervoerscontract al is afgerekend. Dat heeft de minister niet kunnen wegnemen; u
trouwens ook niet.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Dat wil ik ook niet,
want eerlijk gezegd vind ik het financiële risico minder
bezwaarlijk dan het morele risico. Het morele risico van
het toestaan dat fraude gepleegd kan worden, vind ik
veel schadelijker dan de financiële gevolgen die we
daarvan ondervinden. Het valt mij wat tegen dat dit
argument door u naar voren is gebracht.

daarna met die brief in de hand en een identiteitsbewijs
naar een instelling toe gaan om daar alsnog die kaart te
halen. Dat is een geweldig omslachtige procedure. Dat is
mijn grootste bezwaar tegen uw voorstel.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik kies daarvoor omdat ik dat
liever heb dan een instrument waarbij je mogelijk allerlei
persoonlijke gegevens en reisbewegingen cadeau geeft
aan vervoersbedrijven.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Bij de introductie
van het burgerservicenummer hebben we gezegd dat dat
het belangrijkste instrument is om te zorgen voor een
behoorlijke administratieve lastenverlichting en dat het
voor de burgers veel gemakkelijker is om belangrijke
documenten te krijgen van de overheid. We hebben daar
allemaal mee ingestemd. Daar maken we nu gebruik van.
Ik vind uw bezwaren eerlijk gezegd een beetje spijkers op
laag water zoeken.
©
Mevrouw Smits (SP): Voorzitter. Ik had nog een vraag
waarop geen antwoord was gekomen. Wie is verantwoordelijk in het geval van problemen? Is dat de
IB-Groep of zijn dat de vervoersbedrijven?
De minister vindt de € 7,50 eigenlijk geen groot leed.
Ik blijf dat een beetje te gemakkelijk vinden. Er is heel
lang met de vervoersbedrijven onderhandeld over deze
OV-chipkaart. Het was voor de vervoersbedrijven te veel
om die € 7,50 te betalen en het wordt nu bij de student
neergelegd. Het argument dat het allemaal gemakkelijker
wordt voor de student en dat het dus een investering is
in iets fantastisch, is – sorry, voorzitter – flauwekul.
Voorlopig is het alleen nog maar ingewikkelder geworden voor de studenten. Ik ben er nog niet van overtuigd
dat het per 1 januari allemaal wel geregeld is. Misschien
kan de minister mijn twijfel nog wegnemen, en
misschien ook niet.
©
Mevrouw Besselink (PvdA): Voorzitter. Ik dank de
minister voor zijn toezeggingen. Ik heb de indruk
gekregen dat hij er stevig bovenop gaat zitten. Hij zal
zich ervoor inzetten dat het goed gaat, voor zover dit op
zijn terrein ligt.
Natuurlijk is de privacy enorm van belang. De minister
heeft mij ervan overtuigd dat dit bij hem zeer goed
tussen de oren zit en dat hij die afweging goed zal
maken.
©

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Er kan natuurlijk
altijd fraude gepleegd worden, maar wat ik als grootste
bezwaar tegen uw voorstel naar voren heb gebracht, is
dat je in belangrijke mate veel meer handelingen moet
verrichten. Je moet namelijk een brief verzenden en

De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Ik dank de
minister voor de beantwoording. Hij refereerde aan zijn
verblijf in Londen en het gebruiksgemak van de kaart die
hij daar had ervaren. Het is evident: als de kaart al werkt,
werken de organisaties erachter dan wel, is dan de
vervolgvraag. Zelfs als die heel goed werken, is er de
vervolgvraag naar de verzelfstandiging. Die zal dan heel
snel aan de orde zijn. Dan zitten wij met een nieuw
probleem, namelijk dat van de privacy. Vanwege het
verstrekken van het burgerservicenummer blijven wij
daar toch een ongemakkelijk gevoel bij houden. Ik zeg
tegen de heer Van Dijk: als het burgerservicenummer er

Tweede Kamer

4 november 2009
TK 20

De heer Dibi (GroenLinks): Kan de heer Jan Jacob van
Dijk aangeven wat voor fraude dan gepleegd kan
worden? Kan hij een voorbeeld noemen?

Invoering OV-chipkaart in Wsf

20-1690

Ten Broeke
uit wordt gehaald, dan heb je die hele RSR niet meer
nodig. Dan slaan wij twee vliegen in één klap: minder
administratieve lasten en weer een overheidsaanhangsel
minder dat op den duur ook nog een eigen leven gaat
leiden. Met het verminderen van de administratieve
lasten kunnen wij dus nog veel grotere sprongen maken.
De huidige kaart is fraudegevoelig. De nieuwe kaart zal
dat ook zijn. De heer Roemer heeft dat al aangetoond.
Die fraudegevoeligheid, dat vreselijke aspect, zal dus wel
blijven.
Wij blijven twijfel houden en daarom de volgende
motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat bij de invoering van de OV-chipkaart
voor studenten een wettelijke basis wordt gecreëerd voor
de IB-Groep om het burgerservicenummer van studenten
aan de Regisseur Studenten Reisrecht te verstrekken;
constaterende dat dit niet noodzakelijk is omdat, zoals
ook het College Bescherming Persoonsgegevens stelt,
andere opties openstaan om de juiste kaart aan de juiste
persoon te koppelen, die minder inbreuk maken op de
persoonlijke levenssfeer van de student;
overwegende dat het onwenselijk is dat het burgerservicenummer van studenten in handen komt van een
organisatie (RSR) die in de toekomst zal verzelfstandigen
en daardoor moeilijker te sturen en te controleren is door
de overheid;
verzoekt de regering, een andere manier te vinden om de
juiste kaart aan de juiste persoon te koppelen en de
Kamer daarover op korte termijn te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Ten Broeke en Dibi. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 9 (31981).
©
Minister Plasterk: Voorzitter. Er is mij veel aan gelegen
om dit wetsvoorstel met de steun van zo veel mogelijk
fracties in de Kamer aangenomen te krijgen. Ik wil kijken
wat ik kan doen om aan de zorgen tegemoet te komen,
maar wel op een manier die ik verantwoord acht. Ik dank
de heer Dibi dan ook voor zijn bereidheid om de
stemming over het voorstel los te knippen van een
gesprek op een later moment naar aanleiding van een
brief die ik bij dezen toezeg, waarin ik zal in gaan op de
positie van de RSR, de fraudegevoeligheid en eventuele
alternatieven. Dan kunnen de leden beoordelen of dit
overtuigend is of dat het nodig is om daar een nader
gesprek over te hebben. In eerste termijn heb ik gezegd
dat ik werkelijk denk dat er op dit moment geen beter
systeem mogelijk is, maar mede gelet op de tijdsdruk,

Tweede Kamer

Invoering OV-chipkaart in Wsf

maar ik graag gebruik van het aanbod om die zaken van
elkaar los te koppelen.
Ik hoop ook dat ik de heer Ten Broeke ervan kan
overtuigen om het gesprek dat besloten ligt in zijn motie,
bij die gelegenheid te voeren. Als men nu mijn mening
over deze motie vraagt, ontraad ik aanneming ervan. Ik
zie geen andere manier om de bedrijven voldoende te
beschermen tegen fraude. Ik wil mij niet in de positie van
andere politieke stromingen verplaatsen, maar het lijkt
mij dat ook de fractie van de VVD het belangrijk vindt dat
vervoersbedrijven beschermd worden tegen fraude,
zowel vanwege het financiële als vanwege het morele
aspect, zoals de heer Van Dijk zei. Ik zeg de heer Ten
Broeke toe dat de brief er komt, waarin ik nog eens
uiteenzet waarom ik denk dat dit de beste manier is om
het te doen. Dat denk ik namelijk werkelijk. Als de heer
Ten Broeke daardoor niet wordt overtuigd, stel ik voor
dat er op een ander moment nader over wordt gesproken met de Kamer. Ik zal in de brief ook de zorg
aanroeren van de heer Ten Broeke dat we de informatie
in handen brengen van vervoersbedrijven. Het is
nadrukkelijk niet de bedoeling dat de informatie in
handen van die bedrijven komt en ook niet dat de
informatie dichterbij komt dan zij nu is.
Ik heb het amendement van mevrouw Smits (31981,
nr. 8) eigenlijk impliciet al ontraden. Ik wil ook nog wel
proberen om mevrouw Smits aan de kant van het
voorstel te krijgen, door niet de principediscussie te
voeren. Ik vind namelijk ook – maar daar krijg ik
mevrouw Smits niet van overtuigd – dat het bedrag voor
die termijn geen principediscussie zou moeten zijn, maar
stel nu dat je dat wel vindt: ik kreeg een sms van een
familielid dat zojuist € 11 voor pasfoto’s heeft betaald. Je
moet elk jaar pasfoto’s laten maken. Ook de calculerende
student, die puur de huidige situatie afweegt tegen de
nieuwe situatie, gaat er dus niet op achteruit. Laten we
ons dus tot dat argument beperken. Misschien maak ik
het alleen erger door die andere argumenten toe te
voegen, waardoor het wel een principekwestie wordt. Als
je de discussie echter puur beperkt tot het financiële
argument, ga je er niet op achteruit ten opzichte van de
huidige situatie.
De heer Ten Broeke merkte nog op dat het allemaal
wel moet werken. Dat ben ik natuurlijk met hem eens. Ik
zou echter willen dat uit dit debat niet de suggestie
achterblijft dat we erop achteruitgaan. Er zullen heus wel
eens wat overgangskwesties zijn, maar ik denk werkelijk
dat het een vooruitgang zal blijken te zijn dat iedereen op
deze manier met zijn kaart het openbaar vervoer in kan.
Voorzitter, hiermee heb ik alle punten besproken.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik stel de Kamer voor om morgen over
dit wetsvoorstel, het amendement en de motie te
stemmen. In de planning is al voorzien dat we er aan het
begin van de middag over stemmen. Dat sluit overigens
niet uit dat we er later nog een keer op terugkomen naar
aanleiding van de toezeggingen van de minister.
Daartoe wordt besloten.
Sluiting 23.51 uur

4 november 2009
TK 20

20-1691