Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 368

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 december 2011
Inleiding
Op 9 juli 2010 is de tijdelijke crisismaatregel «Extra tijdelijke contracten
voor jongeren» in werking getreden. De tijdelijke maatregel maakt het
mogelijk om met jongeren tot 27 jaar gedurende vier jaar (in plaats van
drie) of vier (in plaats van drie) opeenvolgende tijdelijke contracten aan te
gaan alvorens een vast contract ontstaat. Hiervoor is de zogenoemde
«ketenbepaling» in artikel 7:668a van het Burgerlijk Wetboek tijdelijk
aangepast. De maatregel is bedoeld om jongeren gedurende de economische crisis langer aan het werk te houden, zodat zij uitzicht houden op
een vast contract als blijkt dat de economische situatie herstelt.
De maatregel loopt in principe tot 1 januari 2012 en kan worden verlengd
tot uiterlijk 1 januari 2014. Bij de totstandkoming van de maatregel zijn
twee criteria vastgesteld op grond waarvan de maatregel verlengd kan
worden. Verlenging van de maatregel is mogelijk als de maatregel
effectief is gebleken en er nog gevolgen van de economische crisis voor
de arbeidsmarkt te verwachten zijn in 2012. Bij de parlementaire behandeling van de wet is door uw Kamer en de Eerste Kamer aangedrongen
op een kwantitatieve en kwalitatieve evaluatie van de maatregel, op basis
waarvan besloten kan worden over een eventuele verlenging. Deze
evaluatie is in opdracht van mijn ministerie uitgevoerd door onderzoeksinstituut Astri. Hierbij bied ik u het evaluatierapport aan.1
Hierna licht ik de onderzoeksopzet en de belangrijkste bevindingen van de
evaluatie toe. Voorts informeer ik u, mede namens de Minister van
Veiligheid en Justitie, over het besluit dat ik op basis van de evaluatie
genomen heb.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-29544-368
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 368

1

Onderzoeksopzet
De centrale onderzoeksvraag van de evaluatie is in hoeverre de tijdelijke
maatregel eraan bijgedragen heeft, dat jongeren van 15 tot en met 26 jaar
gedurende de economische crisis langer aan het werk zijn gebleven. Het
onderzoek is uitgevoerd in de periode medio 2010 – medio 2011. Er is een
enquête gehouden onder een representatieve groep van 803 werkgevers
met jongeren in tijdelijke dienst in de leeftijd tot en met 26 jaar. Daarnaast
zijn verdiepende interviews gehouden met werkgevers en met vertegenwoordigers van sociale partners (in totaal 45 interviews). Ook is een
arbeidsmarktprognose voor 2012 gemaakt.
Bevindingen evaluatie
Uit de evaluatie blijkt dat de maatregel een beperkt effect heeft gehad.
Medio 2011 heeft naar schatting 2,8% van alle bedrijven in Nederland de
maatregel toegepast. Dit komt overeen met 16% van de potentiële
gebruikers van de maatregel (i.c. de bedrijven die jongeren tot 27 jaar in
dienst hebben en geen afwijkende cao-bepaling kennen). Grote bedrijven
gebruiken de maatregel vaker dan kleine bedrijven.
Voor de meeste jongeren die een derde tijdelijk contract hadden tussen
medio 2010 en medio 2011 gold, dat ten tijde van het onderzoek nog geen
besluit was genomen over een eventueel vervolgcontract. Over 80 000
jongeren was wel een besluit genomen. Van deze 80 000 jongeren heeft
iets meer dan de helft (41 000; 51%) een vast contract gekregen, bijna een
kwart (19 000; 24%) heeft een vierde tijdelijk contract gekregen en een
kwart (20 000; 25%) heeft geen nieuw contract gekregen.
Om het effect van de maatregel te kunnen vaststellen, is aan werkgevers
ook gevraagd hoeveel jongeren met een vierde tijdelijk contract zonder de
maatregel geen nieuw contract gekregen zouden hebben. Volgens de
geïnterviewde werkgevers zou 53% (10 000 jongeren) van de 19 000
jongeren die een vierde tijdelijk contract hebben gekregen, zonder de
tijdelijke maatregel geen vast contract hebben gekregen en dus hebben
moeten vertrekken. Naar verwachting zouden 9 000 van de 19 000
jongeren waarschijnlijk een vast contract hebben gekregen zonder de
tijdelijke maatregel.
Op verzoek van uw Kamer is ook het mogelijke verdringingseffect van de
tijdelijke maatregel op schoolverlaters onderzocht. Daarbij gaat het om de
vraag of werkgevers minder schoolverlaters in dienst hebben genomen
omdat zij aan andere jongeren een vierde tijdelijk contract hebben
gegeven. Uit het onderzoek blijkt dat de tijdelijke maatregel een beperkte
invloed op de kansen van schoolverlaters op de arbeidsmarkt heeft.
Jongeren verdringen elkaar eerder op basis van opleiding, ervaring en
vaardigheden.
Het onderzoek geeft voorts een goed beeld van de overwegingen van
werkgevers om de maatregel wel of niet te gebruiken. De meeste
geïnterviewde werkgevers geven vierde tijdelijke contracten om hun
flexibel personeelsbestand op peil te houden dan wel te vergroten,
ongeacht of de economische ontwikkelingen gevolgen hebben voor de
betreffende onderneming of niet. Daarnaast wordt een aantal werkgevers
geconfronteerd met een lager bedrijfsresultaat. Zij geven daarom vierde
tijdelijke contracten, die worden omgezet in vaste arbeidscontracten zodra
het weer beter gaat met het bedrijf. Werkgevers geven aan geen gebruik
te maken van de mogelijkheid om een vierde contract aan te bieden als de
verwachte werkvoorraad onvoldoende is. Ook als de financiële positie van
het bedrijf zwak is, worden tijdelijke contracten doorgaans niet verlengd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 368

2

Daarnaast wordt het vierde contract beduidend minder toegepast bij
hoger opgeleide jongeren. Zij krijgen door de schaarste op de arbeidsmarkt, eerder een vast contract mits de werkvoorraad en financiële positie
van het bedrijf dat toelaten.
Ten slotte blijkt uit de arbeidsmarktprognose, die in de evaluatie is
opgenomen, dat in 2012 geen daling van de jeugdwerkloosheid wordt
verwacht.
Conclusie
Op basis van de evaluatie constateer ik enerzijds dat de maatregel voor
een aantal jongeren het beoogde effect heeft gehad. 10 000 jongeren die
anders geen vierde contract hadden gekregen bij dezelfde werkgever, zijn
dankzij de maatregel aan het werk gebleven. Anderzijds zou aan 9 000
jongeren zonder de maatregel waarschijnlijk een vast contract zijn
aangeboden. Verder blijkt uit de evaluatie dat werkgevers de maatregel
niet altijd als «crisismaatregel» hebben gebruikt. De meeste werkgevers
geven vierde tijdelijke contracten om hun flexibel personeelsbestand op
peil te houden, ongeacht de gevolgen van de economische crisis voor de
onderneming. Dat het hoogtepunt van de economische crisis op het
moment van inwerkingtreding van de tijdelijke maatregel al voorbij was,
doet daar niet aan af.
Bovenstaande onderzoeksresultaten overwegende, heb ik besloten om de
maatregel niet te verlengen. Dit betekent dat de tijdelijke maatregel met
ingang van 1 januari 2012 van rechtswege zal vervallen. Ik heb sociale
partners hiervan op de hoogte gebracht.
Overgangsrecht
Omdat het een tijdelijke maatregel betreft, is bij de totstandkoming
daarvan voorzien in overgangsrecht voor het moment dat de maatregel
vervalt. Het overgangsrecht houdt het volgende in. Als de tijdelijke
regeling vervalt, dan geldt de «oude» ketenbepaling van artikel 7:668
Burgerlijk Wetboek weer. Er is een uitzondering gemaakt voor
werknemers die onder de nieuwe regeling vallen en bij het vervallen
daarvan in het vierde contract zitten of de periode van dan 36 maanden
hebben gepasseerd. Zij krijgen, zolang ze nog geen 27 jaar zijn, op het
moment van het vervallen van de regeling geen arbeidsovereenkomst
voor onbepaalde tijd, maar pas bij het vijfde contract of na afloop van de
periode van 48 maanden.
Uitvoering toezegging
Ten slotte maak ik van deze gelegenheid gebruik om uitvoering te geven
aan een toezegging, die door mijn ambtsvoorganger tijdens de plenaire
behandeling van het wetsvoorstel «Extra tijdelijke contracten voor
jongeren» aan de Eerste Kamer is gedaan (Handelingen EK 2009/10, 34, p.
1442). De Eerste Kamer heeft gevraagd hoeveel jongeren vanuit een
tijdelijk contract in werkloosheid terecht komen. Uit cijfers van het CBS
over 2010 blijkt het volgende. Op 1 januari 2010 hadden 422 000 jongeren
van 15 tot en met 26 jaar een tijdelijk contract van minimaal 20 uur per
week. Aan het eind van 2010 had 15% van deze jongeren een contract
voor onbepaalde tijd, terwijl 62% van de jongeren nog op basis van een
tijdelijk contract werkt bij dezelfde of een andere werkgever. De overige
23% was eind 2010 niet meer werkzaam volgens de gehanteerde definitie.
Dit hoeft overigens niet te betekenen dat deze jongeren werkloos zijn
geworden: mogelijk werken zij nog wel, maar minder dan 20 uur per week

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 368

3

of in een eigen bedrijf. Een andere mogelijkheid is dat zij een opleiding
zijn gaan volgen.
Ik vertrouw erop uw Kamer hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 368

4