Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 632

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 18 juli 2018
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie, voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Justitie en
Veiligheid over de brief van 15 juni 2018 inzake Nederlandse inzet in
Afghanistan 2018–2021 (Kamerstuk 27 925, nr. 630).
De ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie, voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Justitie en Veiligheid
hebben deze vragen beantwoord bij brief van 2 juli 2018. Vragen en
antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Pia Dijkstra
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-27925-632
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

1

1. Op welke manier heeft u in deze brief uitvoering gegeven aan
de motie Servaes/Eijsink (Kamerstuk 27 925, nr. 550) over de
gevolgen van deelname aan missies voor de operationele
gereedheid?
Antwoord:
Overeenkomstig de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer is in
deze brief uitgebreider ingegaan op de gevolgen van de inzet voor de
gereedheid. In de halfjaarlijkse vertrouwelijke inzetbaarheidsrapportages
wordt nog uitgebreider ingaan op de gevolgen van de inzet voor de
gereedheid van de uitgezonden eenheid, niet-uitgezonden eenheden en
het herstel van de basisgereedheid.
2. Wat zijn de eisen van de demonstranten die vanuit Helmand in
het zuiden van Afghanistan naar hoofdstad Kabul zijn gewandeld
in een protestmars voor vrede? Deelt de NAVO deze eisen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord:
De demonstranten eisen een staakt-het-vuren tussen de Afghaanse
strijdkrachten en de Taliban, vredesonderhandelingen die uitmonden in
een wettelijk kader voor vrede en het terugtrekken van buitenlandse
troepen. President Ghani heeft deze eisen namens de Afghaanse regering
geaccepteerd. Nederland en de NAVO steunen een door de Afghaanse
regering geleid vredesproces.
3. Waarom wordt er in de gehele brief niet ingegaan op de
opiumproductie in Afghanistan?
4. Hoe omvangrijk is de opiumproductie? Hoe verhoudt deze
omvang zich tot de omvang van het BNP van Afghanistan?
5. Waarom is het de internationale gemeenschap, ondanks
miljarden euro’s die eraan uitgegeven zijn, in Afghanistan niet
gelukt om de productie van opium in het land terug te dringen en
is deze zelfs alleen maar verder uitgebreid?
6. Hoe is het mogelijk dat, naast de Taliban en andere opstandelingen, ook mensen in dienst van de Afghaanse regering in de
opiumhandel zitten? (Bron: https://www.theguardian.com/news/
2018/jan/09/how-the-heroin-trade-explains-the-us-uk-failure-inafghanistan)
7. Klopt het dat in Afghanistan zo’n 590.000 mensen een full
time baan hebben in de opiumeconomie? (Bron: https://
taskandpurpose.com/afghanistan-drug-trade-sigar-report/)
8. Is Afghanistan een narcostaat? Zo nee, waarom niet?
Antwoord op vragen 3 t/m 8:
De groeiende teelt, productie, smokkel en gebruik van opium is een groot
punt van zorg. Het kabinet deelt de conclusie van de United Nations Office
on Drugs and Crime (UNODC) dat de inzet van de internationale gemeenschap de afgelopen jaren op dit onderwerp is afgenomen.
Volgens de UNODC zijn de belangrijkste drivers voor de groei van de
papaverteelt in Afghanistan onveiligheid in de rurale gebieden, corruptie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

2

en politieke instabiliteit (zie ook het antwoord op vragen 27, 29 en 65). In
totaal is de opiumproductie in 2017 met 87 procent toegenomen tot naar
schatting 9.000 ton aan opium, waar een bedrag mee gemoeid gaat van
ongeveer anderhalf miljard dollar of 7 procent van het Bruto Nationaal
Product (BNP). Naar schatting komt daarvan minstens 150 miljoen dollar
bij de Taliban terecht komt. Andere terroristische en criminele organisaties
in de regio en langs de smokkelroutes verwerven, via smokkel en verkoop
in afzetlanden, een veelvoud van dit bedrag.
De grootste groei vond plaats in het zuiden van Afghanistan, waar 60
procent van de teelt gebeurt. De UNODC heeft veel personeel moeten
terugtrekken uit rurale gebieden aldaar, omdat hun veiligheid niet langer
gegarandeerd kon worden. Dat is het gevolg van de strategische keuze
van de Afghaanse overheid om zich te focussen op de stedelijke gebieden.
Hierdoor is verder meer ruimte ontstaan voor gewapende groeperingen,
zoals de Taliban. Een groeiend aantal plattelandsgemeenschappen wordt
thans overgeleverd aan sterke druk om in de papaverteelt te stappen. De
schaarste aan landbouwgrond neem toe, net als het gebruik van verdovende middelen door de bevolking en de invloed van georganiseerde
misdaad. In het noorden van Afghanistan speelt politieke instabiliteit een
rol, doordat verschillende powerbrokers via de opiumketen hun financiële
positie proberen te versterken.
Een politieke oplossing voor het geweld in Afghanistan zal een belangrijk
element vormen voor een duurzame remedie tegen de drugshandel: de
groei van de opiumteelt kan immers plaatsvinden door het conflict tussen
de Afghaanse regering en gewapende groeperingen. Verder zijn
bestrijding van corruptie en het versterken van de overheidsinstellingen
nodig om de opiumketen te kunnen verstoren (zie ook de antwoorden op
vragen 98, 99, 108, 109, 110, 137, 138, 139). Tot slot is een effectief en
duurzaam Afghaanse veiligheidsapparaat cruciaal om op te treden tegen
georganiseerde misdaad en gewapende groeperingen. De Nederlandse
bijdrage aan Resolute Support ter ondersteuning van de Afghaanse
strijdkrachten draagt hieraan bij.
Als penvoerder Afghanistan in de VN-Veiligheidsraad probeert Nederland
grotere internationale betrokkenheid bij en bewustzijn over dit onderwerp
te creëren. Nederland draagt daarnaast via zijn bijdrage aan het «Paris
Pact Initiative» van UNDOC bij aan het tegengaan van de lucratieve
handel in opium.
9. Wat is de geschatte waarde van de mineralen in de grond van
Afghanistan?
10. In hoeverre speelt de waarde van de mineralen in de grond
van Afghanistan een rol voor de Verenigde Staten om militair
betrokken te blijven in Afghanistan? (Bron: https://
www.reuters.com/article/us-usa-afghanistan-minerals/trumpghani-agree-u-s-can-help-develop-afghanistans-rare-earthminerals-idUSKCN1BX06G)
Antwoord op vragen 9 en 10:
De Afghaanse regering ziet groot potentieel in de Afghaanse mijnbouwsector voor de economische ontwikkeling van het land. De regering
baseert zich hierbij onder andere op onderzoeken van de United States
Geological Survey, waarin de potentiële waarde van bodemschatten in
Afghanistan, waaronder edelmetalen en zeldzame aardelementen, op 1
biljoen dollar wordt geschat. De Afghaanse bevolking heeft veel te winnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

3

op (sociaal-) economisch terrein indien de potentiële waarde van de
mineralenrijkdom kan worden ontsloten.
Vanwege de veiligheidssituatie en de mate van economische onzekerheid
valt echter te bezien in welke mate en op welke termijn de mijnbouwsector economisch groei in Afghanistan kan aanjagen. Het kabinet is niet
bekend met enig verband tussen de aanwezigheid van de Verenigde
Staten in Afghanistan en het potentieel van de mijnbouwsector.
11. In welke mate kunnen Afghaanse Talibanstrijders en andere
opstandelingen onderdak vinden in Pakistan? Waarom blijft
Pakistan onderdak aan hen bieden?
Antwoord:
De grens tussen Afghanistan en Pakistan is lang, poreus en door het
onherbergzame terrein moeilijk te verdedigen of te bewaken. Controle
buiten de officiële grensovergangen is bijna onmogelijk. Opstandelingen
kunnen daardoor vrijwel ongehinderd de grens oversteken. Bovendien
speelt Pakistan vooralsnog een dubbelzinnige rol in Afghanistan. Pakistan
wil enerzijds een Afghaanse regering die haar goed gezind is, maar wil
anderzijds overmatige politieke, culturele en economische invloed van
India in Afghanistan voorkomen.
Verder vreest Pakistan dat een harde aanpak van de Afghaanse Taliban zal
leiden tot meer aanslagen op Pakistaans grondgebied. Het intensievere
diplomatieke verkeer tussen Kabul en Islamabad en het feit dat het
staakt-het-vuren heeft kunnen plaatsvinden zijn hopelijk goede
voortekens. De toegenomen diplomatieke druk op Pakistan van de VS en
de NAVO kan hierbij helpen (zie ook antwoord op vragen 75 en 84).
12. Hoeveel huurlingen zijn in Afghanistan actief, bijvoorbeeld
voor beveiliging van transport?
Antwoord:
Er zijn meer dan 3.000 civiele contractpartijen actief voor NAVO-missie
Resolute Support in Afghanistan. Deze civiele partijen zijn allemaal
ongewapend en verrichten geen beveiligingstaken, overeenkomstig het
beleid van de NAVO.
13. Deelt Nederland de Amerikaanse visie op Afghanistan of
worden nadrukkelijk andere accenten gelegd?
Antwoord:
Het kabinet deelt de visie van de VS dat een vertrek van de VS en de
internationale gemeenschap uit Afghanistan onaanvaardbare gevolgen
zou hebben voor Afghanistan, de regio en de NAVO. Datzelfde geldt ook
voor de rest van de NAVO-bondgenoten, de partners die actief zijn binnen
NAVO-missie Resolute Support en de Afghaanse regering. Elke
bondgenoot en partner legt daarbij andere accenten op basis van
nationale politieke verhoudingen, beschikbare instrumenten en eerdere
ervaringen. Zo legt Nederland traditioneel grote nadruk op het belang van
een geïntegreerde inzet en op thema’s zoals mensenrechten, gendergelijkheid en versterking van de rechtstaat.
De inzet van de VS in Afghanistan is, net als die van de andere
NAVO-bondgenoten, gebaseerd op de erkenning dat een door Afghanistan geleid politiek proces cruciaal is voor duurzame vrede en stabiliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

4

Ook is de VS erop gebrand dat de regio een constructieve rol in dit
vredes- en verzoeningsproces speelt. De VS hebben daarom de diplomatieke druk op Pakistan opgevoerd (zie ook het antwoord op vragen 74 en
85). Onze doelstelling voor een vredig en stabiel Afghanistan overlappen
daarmee.
14. Hebben zich bij de Afghan Special Security Forces (ASSF)
incidenten voorgedaan waarbij leden van de ASSF zich tegen
eigen manschappen of tegen buitenlandse partners keerden? Zo
ja, wanneer en hoe vaak en met welke gevolgen?
194. Hoeveel aanvallen van binnenuit, zogenaamde green-ongreen dan wel green-on-blue aanvallen, zijn er sinds de start van
missie Resolute Support geweest op troepen van de NAVO dan
wel op de ANDSF? Welke ontwikkelingen zijn op dit onderwerp
zichtbaar?
Antwoord op vragen 14 en 194:
Green-on-green zijn aanvallen van Afghaanse veiligheidstroepen (green)
op andere Afghaanse veiligheidstroepen. Dit geweld kan voortkomen uit
sympathie van de dader(s) voor de Taliban of andere groepen of vanuit
frustratie, rivaliteit, of per vergissing. Green-on-green aanvallen komen
helaas geregeld voor, veel vaker dan green-on-blue (aanvallen van
Afghaanse leger op de Afghaanse politie). In 2017 vonden er 62 van dit
soort insider aanvallen plaats. Verder deden zich zes green-on-blue
incidenten voor, waarbij ANDSF-personeel zich tegen coalitietroepen
keerde.
15. Wanneer is de Nederlandse inzet, zoals beschreven in de
artikel 100-brief, een succes?
186. Wanneer is de Nederlandse militaire bijdrage een succes?
Antwoord op vragen 15 en 186:
Het geïntegreerde Afghanistanbeleid is gericht op het bijdragen aan de
verdere opbouw van een veilig en stabiel Afghanistan. Voor Nederland
staan daarbij de bestrijding van terrorisme en het wegnemen van de
grondoorzaken van irreguliere migratie voorop.
De Nederlandse bijdrage aan NAVO-missie Resolute Support vindt plaats
in het kader van de bevordering van de internationale rechtsorde en is
gericht op de verzelfstandiging en verbetering van de Afghaanse
veiligheidstroepen en instellingen. Het doel van Resolute Support is het
creëren van een professioneel en zelfredzaam Afghaans veiligheidsapparaat, dat ook op de lange termijn in staat is de veiligheid te handhaven
en blijvend weerstand te bieden aan de opstandelingen.
De inzet van het Duits/Nederlandse special operations advisory team
(SOAT – bestaande uit commando’s en mariniers) is succesvol als ATF-888
is gevuld en toegerust, en geheel zelfstandig in staat is de opgedragen
taken uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

5

16. Wat is er bekend over aanwezigheid van Al Qaida in Afghanistan en hoe verhoudt Al Qaida zich tot de Taliban? Is er sprake
van Al Qaida aanwezigheid in de provincie Balkh?
Antwoord:
Verschillende terroristische groeperingen maken gebruik van de geringe
controle die zowel de Afghaanse als de Pakistaanse overheid heeft over
het grensgebied tussen beide landen, waaronder Al Qaida. De invloed van
Al Qaida is sinds 2001 sterk teruggebracht door het optreden van de
Afghaanse regering en de internationale coalitie. Al Qaida weet zich
echter wel te handhaven, maar de beweging heeft anno 2018 geen
prominente positie meer in de Afghaanse krachtsverhoudingen. Er zijn
geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van Al Qaida in de provincie
Balkh.
17. Hebben de Nederlandse trainers invloed op de doelen/missies
die het ATF888 gaat doen?
Antwoord:
De inzet, en daarmee de doelen, van ATF-888 wordt door de Afghaanse
autoriteiten bepaald. Als onderdeel van het «adviseren» gaan de
Nederlanders wel met de Afghanen in gesprek om te zorgen dat ATF-888
wordt ingezet voor het soort taken waarvoor ze zijn opgericht.
18. Is het uitgesloten dat Nederlandse trainers buiten de poort
opereren?
Antwoord:
Nee. Het SOAT (commando’s en mariniers) zal tijdens inzet van ATF-888
buiten de poort komen om ATF-888 te begeleiden. De overige adviseurs
voeren hun activiteiten uit op veilige locaties.
19. Is de inzet ten behoeve van ASSF te vergelijken met de inzet
van een speciaal politie interventieteam?
Antwoord:
ASSF bestaat uit speciale politie-eenheden die ook paramilitaire bevoegdheden hebben. De Nederlandse bijdrage is ten behoeve van een speciale
politie-eenheid, de ATF 888, die ingezet kan worden voor high risk arrest,
hostage rescue en crisis response in een mogelijk onveilige omgeving.
20. Hoe is de betaling van de ASSF geregeld?
Antwoord:
ATF 888 is een, op militaire leest geschoeide, speciale politie-eenheid die
onder het Afghaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken valt. Salarisbetaling geschiedt dan ook via dit ministerie, waarbij de leden van ATF een
aanvulling ontvangen uit het Law and Order Trust Fund (LOTFA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

6

21. Kunt u verklaren hoe de groei van de Taliban afneemt, terwijl
tegelijkertijd de invloed uitbreidt?
22. Hoe ziet de regionale spreiding van de toegenomen dan wel
afgenomen invloed van de Taliban eruit? Kan er een overzicht
gegeven worden per regio van de toe- en/of afname van de
invloed dan wel aanwezigheid van de Taliban?
Antwoord op vragen 21 en 22:
De ANDSF zijn sinds 2015 zelf verantwoordelijk voor de veiligheid in
Afghanistan. Zij slagen er echter nog niet in zelfstandig de Taliban verder
terug te dringen. Ook de beslissing van de Afghaanse regering om zich te
concentreren op de bevolkingscentra speelt hierbij een rol. Mede als
gevolg daarvan hebben de Taliban in gebieden op het platteland meer
bewegingsvrijheid gekregen, waardoor ze hun operaties beter kunnen
coördineren en effectiever kunnen optreden. Ook heeft de Taliban in deze
rurale gebieden haar invloed kunnen verdiepen. De recentste cijfers in de
kwartaalrapportage van de Amerikaanse Special Inspector General for
Afghanistan (SIGAR) laten grofweg een stabilisering zien waarbij de
Afghaanse overheid niet langer terrein verliest ten opzichte van de
Taliban. Dit is voor het eerst sinds de start van Resolute Support.
34. Hoeveel als terroristisch bestempelde organisaties opereren
momenteel in Afghanistan? Hoe verhoudt dit aantal zich tot het
aantal terroristische organisaties in Afghanistan in september
2001, toen de Verenigde Staten werden aangevallen? Klopt het
dat dit aantal is toegenomen?
35. Over hoeveel strijders beschikken de Taliban en andere
oppositiegroepen momenteel in Afghanistan, waaronder Al Qaida
en IS? Welke ontwikkeling zit daarin over de jaren?
36. Hoe wordt verklaard dat het aantal Talibanstrijders is toegenomen? (Bron: https://www.nbcnews.com/news/world/numbersafghanistan-are-not-good-n842651)
37. Klopt het dat het aantal strijders van terroristische organisaties in Afghanistan is toegenomen sinds 2001? Zo ja, met
hoeveel?
46. Welke terroristische groeperingen zijn actief in Afghanistan
en in welke regio?
Antwoord op vragen 34 t/m 37 en 46:
Naar schatting zijn op dit moment in heel Afghanistan enkele tienduizenden opstandelingen actief. Het is lastig vast te stellen over hoeveel
strijders de Taliban en andere opstandelingengroepen in Afghanistan
precies beschikken. Dit komt doordat strijders vaak niet als zodanig
herkenbaar zijn en omdat Afghaanse burgers soms gedwongen worden
(tijdelijk) de rangen van opstandelingengroepen te versterken. Bovendien
is binnen de Taliban en andere opstandelingengroepen sprake van interne
verdeeldheid en rivaliteit en bestaan er verschillen tussen strijders die zich
om ideologische redenen bij de Taliban aansluiten en strijders met
bijvoorbeeld een crimineel motief.
De belangrijkste terroristische groeperingen in Afghanistan zijn de Taliban
en Islamic State Khorasan Province (ISKP). De Taliban zijn actief in alle
regio’s van Afghanistan. Het kerngebied van ISKP wordt gevormd door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

7

zuidelijke delen van de provincie Nangarhar, grenzend aan Pakistan.
Verder zijn aan ISKP gelieerde strijders actief in de noordelijke provincie
Jowzjan. Naast de Taliban en ISKP zijn in de grensregio’s van Afghanistan
met Pakistan de volgende groeperingen actief: Tehrik-e Taliban Pakistan,
Lashkar-e Taiba, Jaish-e-Mohammad en Lashkar-e-Jhangvi en Al Qaida.
Verder zijn er restanten van de Islamic Movement of Uzbekistan actief in
Afghanistan. Een deel van de strijders van deze beweging is overgelopen
naar ISKP.
23. Wat is nu de verhouding tussen het (oorspronkelijke) doel van
de missie Resolute Support, namelijk een veilig en stabiel
Afghanistan, en de bestrijding van terrorisme en het wegnemen
van de grondoorzaken van irreguliere migratie? Wat is nu het
hoofddoel van de verlenging van de Nederlandse bijdrage?
53. Kunt u aangeven in hoeverre de prioriteiten van de Afghaanse
bevolking zoals benoemd in de brief (een stabiel Afghanistan met
veilige steden en een veilig platteland) zich verhouden tot, en
mogelijk op gespannen voet staan, met de prioriteiten van
Nederland (de bestrijding van terrorisme en het wegnemen van de
grondoorzaken van irreguliere migratie)?
60. Is de essentie van de verlenging van de bijdrage aan de missie
een veilig en stabiel Afghanistan of het bestrijden van terrorisme
en het voorkomen van irreguliere migratie naar Europa?
69. Kunt u aangeven hoe de voorgestelde intensivering van de
Nederlandse bijdrage aan Resolute Support bijdraagt aan de op
pagina 1 genoemde prioriteiten van de Afghaanse bevolking
alsmede van Nederland?
89. Is «nation building» onderdeel van de NAVO-missie?
166. Hoe verschilt de strategie van de NAVO en de Verenigde
Staten in Afghanistan in 2010/2011 van de huidige strategie?
Antwoord op vragen 23, 53, 60, 69, 89 en 166:
Het doel van NAVO-missie Resolute Support is sinds het begin van de
missie in 2015 het creëren van een professioneel en zelfredzaam Afghaans
veiligheidsapparaat dat ook op de lange termijn in staat is de veiligheid te
handhaven en blijvend weerstand te bieden aan de opstandelingen. De
Nederlandse militaire bijdrage is hier ook op gericht. «nation building» is
geen expliciete doelstelling van de NAVO-missie, hoewel opbouw van
staatsinstellingen zoals een veiligheidsapparaat hier wel aan bijdragen.
Anders dan in de ISAF-periode (2001–2014) voert de NAVO sinds Resolute
Support geen offensieve taken meer uit. Resolute Support is ondersteunend aan de Afghaanse regering die zelfstandig verantwoordelijk is
voor de veiligheid in Afghanistan. Anders dan in 2010/2011 is de aanwezigheid van de NAVO en van de VS niet langer tijdsgebonden, maar op
voorwaarden gebaseerd (zie ook het antwoord op vraag 13 en op vraag
28). Daarmee maakt de internationale gemeenschap kenbaar dat zij
gecommitteerd blijft aan de stabiliteit en veiligheid van Afghanistan en
dat gewapende groeperingen, zoals de Taliban, niet de aanwezigheid van
de internationale gemeenschap kunnen «uitzitten». Tegelijkertijd is er een
grotere nadruk gekomen op het tot stand brengen van een vredes- en
verzoeningsproces: een politieke oplossing is namelijk onontbeerlijk voor
duurzame vrede en stabiliteit in Afghanistan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

8

De militaire bijdrage aan Resolute Support is onderdeel van het geïntegreerde Afghanistanbeleid dat gericht is op het bijdragen aan de verdere
opbouw van een veilig en stabiel Afghanistan. Voor Nederland staan
binnen de overkoepelende doelstelling van een veilig en stabiel Afghanistan, de bestrijding van terrorisme en het wegnemen van de grondoorzaken van irreguliere migratie voorop.
24. Bedoelt u met de opstandelingen die de Afghaanse regering
naar de onderhandelingstafel probeert te bewegen exclusief de
Taliban of zijn er meerdere opstandelingen?
55. Kunt u onderbouwen dat het vergroten van de slagkracht van
de Afghaanse strijdkrachten bijdraagt aan het doel om de
opstandelingen naar de onderhandelingstafel te bewegen en aan
het mogelijke succes van het «Kabul proces»?
77. Is het de bedoeling om de Taliban naar de onderhandelingstafel te bombarderen?
Antwoord opvragen 24, 55 en 77:
De Taliban is een verzamelnaam voor een grote schakering aan
gewapende groeperingen, binnen Afghanistan en daarbuiten. Het recente
staakt-het-vuren heeft echter wel laten zien dat de afkondiging ervan door
het Taliban leiderschap door heel Afghanistan gerespecteerd werd en
lokale commandanten het centrale leiderschap hebben gehoorzaamd.
De inschatting is dat onderhandelingen alleen dan succesvol zullen zijn als
de Taliban op het slagveld in een dusdanige positie terechtkomen dat zij
inschatten dat zij met militaire middelen hun invloed niet verder kunnen
vergroten. De militaire inzet van de Afghaanse regering is er dan ook op
gericht de Taliban in een dusdanig positie te manoeuvreren dat zij aan de
onderhandelingstafel aanschuiven. De VS en ook de NAVO hebben
aangegeven dat zij de Afghaanse regering in de strijd tegen de Taliban
zullen blijven ondersteunen en dat het conflict niet enkel met militaire
middelen kan worden beëindigd. Duurzame vrede kan alleen tot stand
komen via een door Afghanen geleid vredesproces.
25. Heeft Nederland bij de verlenging van de bijdrage aan de
missie eveneens een meerjarenstrategie – naast of aanvullend op
die van de Afghaanse regering – voor de Afghan National Defence
and Security Forces (ANDSF) opgesteld? Zo ja, hoe ziet deze
strategie eruit?
26. Waarom wordt de missie met drie jaar verlengd in plaats van
met een jaar? Is daartoe verzocht door de Verenigde Staten en/of
de NAVO?
Antwoord op vragen 25 en 26:
De NAVO heeft de Afghaanse meerjarenstrategie omarmd. Als onderdeel
van deze multinationale NAVO-missie heeft Nederland geen aparte
strategie voor de ANDSF. Het besluit om meerjarig te verlengen is
tweeledig. De opbouw van een eenheid zoals ATF 888 is een meerjarig
proces, waarbij meerjarige begeleiding noodzakelijk is om op een
effectieve wijze resultaten te behalen. Daarnaast hebben de
NAVO-lidstaten onderkend dat de ondersteuning van de ANDSF een
meerjarig commitment vereist. De NAVO en de VS vragen de deelnemende landen aan Resolute Support daarom om meerjarige bijdragen,
zowel in militaire als in financiële zin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

9

27. Klopt het dat het geweld in Afghanistan de afgelopen vijf jaar
is toegenomen? Zo ja, met hoeveel?
29. Is het juist dat de Verenigde Naties (VN) berekenden dat er in
de zomer van vorig jaar gemiddeld tachtig oorlogsconfrontaties
per dag waren? (Bron: https://www.trouw.nl/home/in-afghanistanis-het-begin-van-het-einde-nog-niet-in-zicht~a76e23a7/)
65. Hoe wordt verklaard dat het de afgelopen jaren in Afghanistan onveiliger is geworden?
122. Wie heeft de controle over de resterende dertig procent van
het Afghaanse land als noch de overheid noch de opstandelingen
de controle hebben en dit ook niet in handen is van de Taliban?
123. Wat is de landelijke trend in Afghanistan met betrekking tot
de veiligheidssituatie?
124. Is de Noord-Afghaanse veiligheid slechter dan in het hele
land? Zo ja, wat is daarvan de oorzaak?
129. Kunt u een meerjarige trend laten zien van hoeveel procent
van de districten in Afghanistan de Afghaanse overheid onder
controle heeft of sterk beïnvloedt? Is sprake van een toe- of
afname?
Antwoord op vragen 27, 29, 65, 122 t/m 124, en 129:
Het deel van Afghanistan dat momenteel noch door de overheid noch
door de opstandelingen wordt gecontroleerd, is betwist gebied. Beide
zijden proberen dit gebied onder controle te krijgen. Ook is het mogelijk
dat lokale milities in deze gebieden (tijdelijk) de scepter zwaaien.
De veiligheidssituatie in Afghanistan verslechterde geleidelijk de
afgelopen jaren. Volgens de Amerikaanse Special Inspector General for
Afghanistan Reconstruction (SIGAR) controleerde de Afghaanse overheid
in januari 2016 71 procent van de Afghaanse districten. Aan het eind van
2016 was dit afgenomen tot 57 procent. In 2017 bleef dit percentage min
of meer stabiel. In januari 2018 controleerde de overheid volgens SIGAR
56 procent van de districten. Het aantal mensen dat in door de overheid
gecontroleerd gebied woont daalde in dezelfde periode van 69 procent tot
65 procent. Het aantal dagelijkse veiligheidsincidenten in de periode
2014-begin 2018 bleef min of meer gelijk. Tot slot steeg het aantal
burgerslachtoffers (doden en gewonden) sinds 2009 van 6.000 per jaar
naar bijna 11.500 in 2016. In 2017 was er een afname naar iets meer dan
10.000 burgerslachtoffers. In Zuid- en Oost-Afghanistan is de veiligheidssituatie over het algemeen slechter dan in het noorden.
28. Wanneer is de verwachting dat Afghanistan stabiel zal zijn en
dat er geen NAVO-troepen meer in het land nodig zullen zijn?
Antwoord:
De aanwezigheid van NAVO-troepen in Afghanistan vindt plaats in het
kader van de in 2015 ontplooide NAVO-missie Resolute Support. Resolute
Support volgt een «op voorwaarden gebaseerde benadering» (conditionsbased approach) voor wat betreft de inrichting en afbouw van de missie.
De voorwaarden hiervoor hebben vooral betrekking op de ontwikkeling
van de Afghan National Defence and Security Forces (ANDSF) en de
algehele situatie rondom veiligheid en stabiliteit ter plaatse.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

10

Duurzame vrede en stabiliteit kunnen alleen tot stand worden gebracht op
basis van een politieke overeenkomst.
30. Klopt het dat steeds minder meisjes in Afghanistan naar
school gaan, zoals Human Rights Watch vorig jaar berichtte?
(Bron: https://nos.nl/artikel/2198387-human-rights-watch-tweederde-afghaanse-meisjes-gaat-niet-naar-school.html)
31. Waarom gaan er de laatste jaren steeds minder kinderen naar
school in Afghanistan, inmiddels nog maar ongeveer de helft?
(Bron: http://news.trust.org/item/20180603064102–7vhxv/)
134. Wat is het percentage schoolgaande kinderen in Afghanistan
landelijk gezien? Wat is het percentage meisjes dat naar school
gaat? Hoe ziet de landelijke verdeling eruit?
Antwoord op vragen 30, 31 en 134:
Uit recente rapporten van Human Rights Watch (d.d. 17 oktober 2017) en
UNICEF (d.d. 3 juni 2018) blijkt dat er een lichte daling is van het aantal
kinderen dat toegang heeft tot primair onderwijs. Bijna vier miljoen
kinderen (50%) in Afghanistan tussen de zeven en zeventien jaar gaan op
dit moment niet naar school, waarvan 60 procent meisjes.
Belangrijkste oorzaken hiervan zijn armoede, waardoor kinderen worden
gedwongen te werken, en de conflicten in rurale gebieden, waardoor
scholen worden gesloten of ouders hun kinderen thuishouden uit
veiligheidsoverwegingen.
Beide rapporten bevestigen tevens dat er desondanks een significante
vordering is gemaakt op het gebied van onderwijs voor meisjes in
Afghanistan sinds 2001.
De Afghaanse regering heeft 2018 uitgeroepen tot het jaar van het
onderwijs, wat een positieve kanteling kan zijn in de toewijding om meer
kinderen naar school te krijgen. Een politieke oplossing voor het conflict
zal echter een grotere, positieve impact kunnen hebben op het aantal
schoolgaande kinderen. Samen met de blijvende betrokkenheid van de
internationale gemeenschap en het maatschappelijk middenveld is de
inzet dat dit zal leiden tot een toename van het aantal kinderen dat naar
school gaat.
32. Is het juist dat Afghanistan nog altijd zeer slecht scoort op de
Human Development Index van de VN? Welke verklaringen zijn
hiervoor?
143. Wat zijn de prioriteiten van de Afghaanse regering voor de
ontwikkeling van Afghanistan?
Antwoord op vragen 32 en 143:
Afghanistan staat op de Human Development Index (HDI) op plaats 169
van de 188 landen. Tussen 2010 en 2015 is het land twee plaatsen omlaag
geschoven op de ranglijst.
Er is veel vooruitgang geboekt sinds de val van het Taliban regime, maar
het staat buiten kijf dat Afghanistan nog grote uitdagingen kent op het
gebied van sociaaleconomische ontwikkeling, corruptiebestrijding en
legitiem bestuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

11

Het beleid van de Afghaanse regering is gericht op het creëren van
duurzame ontwikkeling ten behoeve van de welvaart van de Afghaanse
burgers.
De prioriteiten van de Afghaanse regering worden uiteengezet in het
Afghan National Peace and Development Framework (ANPFD). Om
duurzame ontwikkeling te bereiken is een aantal prioriteiten opgesteld:
1) Effectief staatsbestuur: Hier liggen de concrete doelen bij het
hervormen van de publieke sector, bestrijden van corruptie, versterken van lokale overheidsinstanties, en het tegengaan van de
drugsindustrie.
2) Sociaal kapitaal en nation building: De focus bij deze prioriteit ligt
bij het hervormen van het juridisch systeem en het (her)creëren van
een Afghaanse identiteit.
3) Economische groei en werkgelegenheid: Deze prioriteit omvat
een omvangrijk landbouw ontwikkelingsbeleid, ontwikkeling van het
bedrijfsleven, natuurlijke grondstoffenbeleid, verdere ontwikkeling
van (energie)infrastructuur, regionale integratie met verschillende
omringende landen, verhogen van de arbeidsproductiviteit en
investering in mensen, en stedelijke ontwikkelingsprogramma’s.
4) Armoede vermindering en sociale integratie: vergroten van
integratie tussen landelijke gebieden met het (centrale) bestuursniveau, vrouwenemancipatie, en sociale bescherming.
33 Vindt u het gegeven dat door Nederland grote offers zijn
gebracht een argument om langer in Afghanistan te blijven?
Antwoord:
Nederland heeft grote offers gebracht sinds de internationale gemeenschap in 2001 besloot een einde te maken aan de vrijhaven die het
Talibanregime in Afghanistan bood aan terroristen. Hoewel de alledaagse
leefomstandigheden van miljoenen Afghanen zijn verbeterd, is Afghanistan nog niet vrij van conflict en terrorisme. De betrokkenheid van de
internationale gemeenschap, inclusief Nederland, blijft daarom
vooralsnog nodig. De Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan dient de
belangen van Afghanistan en van Nederland.
Het kabinet hecht eraan hierbij te noemen dat de Afghaanse regering in
elk gesprek met de Nederlandse regering haar grote dankbaarheid uit
voor de inzet van Nederland in Afghanistan. De Afghaanse regering erkent
daarbij de grote offers die door Nederland zijn gebracht.
38. Welke definitie van «safe haven» hanteert u?
39. Was Afghanistan in 2001 een «safe haven» voor terroristen?
40. Is Afghanistan momenteel een «safe haven» voor terroristen?
204. Zijn er aanwijzingen dat vanuit Afghanistan aanslagen in
Europa worden voorbereid? Zo ja, kan dit toegelicht worden?
Antwoord op vragen 38 t/m 40 en 204:
In 2001 bood het Talibanregime onderdak aan terroristen die vanuit
Afghanistan aanslagen op Westerse doelwitten beraamden. Het ingrijpen
van de internationale gemeenschap heeft een einde aan gemaakt aan dit
regime. Op dit moment zijn er geen gegevens bekend van aanslagen die
vanuit Afghanistan zijn beraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

12

Dit betekent echter niet dat deze mogelijkheid niet opnieuw ontstaat als de
internationale gemeenschap zich te snel terugtrekt. De leiding van Al
Qaida opereert al jaren vanuit Afghanistan en Pakistan. Al Qaida heeft de
intentie om aanslagen in en tegen het Westen te plegen.
41. Wat zijn de grondoorzaken van irreguliere migratie vanuit
Afghanistan?
42. Hoeveel Afghanen zijn sinds 2018 op de vlucht geslagen,
zowel binnen Afghanistan als naar een ander land?
43. Hoeveel Afghanen zijn in 2017 op de vlucht geslagen, zowel
binnen Afghanistan als naar een ander land?
67. Wat is de omvang van de irreguliere migratie van Afghanistan
naar Europa – en Nederland in het bijzonder – geweest vanaf 2001
tot op heden?
150. Wat is het absolute aantal Afghaanse asielaanvragen in de
EU27 in 2017?
151. Wat is het absolute en percentuele aantal Afghaanse
asielaanvragen in Nederland in 2017?
Antwoord op vragen 41 t/m 43, 67, 150 en 151:
Verschillende studies naar de onderliggende oorzaken van irreguliere
migratie vanuit Afghanistan tonen aan dat gebrek aan economisch
perspectief, slecht bestuur en onveiligheid de belangrijkste redenen voor
vertrek zijn.
Ook spelen bijvoorbeeld culturele factoren (migratietraditie) een rol bij het
besluit om te migreren. Naast deze push-factoren zijn er pull-factoren en
opportunity-factoren, zoals veel hogere lonen en welvaart in Europa,
verspreiding van succesverhalen door mensensmokkelaars en de
Afghaanse diaspora in Europa en afname van de kosten die zij in rekening
brengen om naar Europa te migreren. Een complex samenspel tussen
deze factoren bepaalt irreguliere migratie vanuit Afghanistan.
Over het aantal Afghanen dat gevlucht is, lopen schattingen uiteen. Niet
alle vluchtelingen zijn namelijk geregistreerd. Volgens UNHCR zijn er
momenteel wereldwijd ongeveer 2,5 miljoen Afghaanse vluchtelingen.
Daarnaast zijn bijna 1,3 miljoen mensen binnenlands ontheemd in
Afghanistan.
Vele Afghaanse vluchtelingen bevinden zich in Iran en Pakistan, terwijl
slechts een klein deel naar Europa afreist. Desalniettemin vormen
Afghanen een belangrijke groep die door Frontex wordt gedetecteerd in
het kader van illegale grensoverschrijdingen naar de EU. Het aantal
asielaanvragen door Afghanen in Europa en Nederland is per jaar terug te
vinden in de Eurostat-database. Uit de Asylum Trends van december 2017
blijkt dat er in Nederland 322 eerste Afghaanse asielaanvragen zijn
gedaan over heel 2017.1 In totaal zijn er 14.716 eerste asielaanvragen
gedaan in 2017. Het aantal eerste Afghaanse asielaanvragen bedraagt dus
2% van het geheel. In de EU, samen met Noorwegen en Zwitserland, zijn
in 2017 45.090 eerste asielaanvragen van Afghanen afkomstig.

1

Bron: IND Business Information Centre (BIC) | Asylum Trends December 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

13

44. Wanneer komt de beleidsreactie op het thematisch ambtsbericht over het terugsturen van vluchtelingen naar Afghanistan
naar de Kamer?
156. Beschrijft het huidige ambtsbericht Afghanistan een
verslechtering van de situatie ten opzichte van het vorige
ambtsbericht Afghanistan? Zo ja, op welke punten?
157. Kunt u toelichten hoe de inzet om irreguliere migratie tegen
te gaan zich verhoudt tot het meest recente Thematisch ambtsbericht over de veiligheidssituatie in Afghanistan? Hoe wordt het
faciliteren van terugkeer door de laatste aanpassing van het
ambtsbericht beïnvloed?
Antwoord op vragen 44, 156 en 157:
Het meest recente thematisch ambtsbericht over de veiligheidssituatie in
Afghanistan van mei 2018 is gepubliceerd op de website.2 In dit ambtsbericht wordt een uitgebreide beschrijving gegeven van de veiligheidssituatie in Afghanistan. Om niet een groot deel van het ambtsbericht over te
hoeven nemen voor de beantwoording van deze vraag verwijst het
kabinet kortheidshalve naar dit ambtsbericht.
De beleidsreactie op het thematisch ambtsbericht wordt opgesteld door
het Ministerie van Justitie en Veiligheid en zal op korte termijn aan uw
Kamer worden toegestuurd. Wat de (beleids)consequenties van het
recente ambtsbericht zijn zal het Ministerie van Justitie en Veiligheid te
zijner tijd aan uw Kamer laten weten.
45. Is het juist dat het hulpverzoek van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR voor Afghanistan voor 2018 nog maar voor
een klein deel gefinancierd is? Welk percentage is op dit moment
reeds gefinancierd?
Antwoord:
Op dit moment is het totale budget van de VN voor Afghanistan voor 28,9
procent gefinancierd. Dit lage percentage heeft ook te maken met de
recente verhoging van het budget met 27 procent, in verband met de
droogte in Afghanistan. UNHCR heeft voor Afghanistan een budget van
USD 125,8 miljoen, waarvan 16,2 miljoen (13 procent) gefinancierd is.

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/ambtsberichten/2018/05/01/thematisch-ambtsberichtveiligheidssituatie-in-afghanistan-mei-2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

14

47. Welke terroristische groeperingen zijn actief in de noordelijke
regio, in het bijzonder in de provincie Balkh?
48. Hoeveel personen maken onderdeel uit van de terroristische
groeperingen in de provincie Balkh?
49. Hoeveel strijders en sympathisanten van de Taliban zijn
aanwezig in de provincie Balkh?
50. Hoeveel procent van het grondgebied in de provincie Balkh is
onder controle van terroristische groeperingen?
Antwoord op vragen 47 t/m 50:
Naast de Taliban is er geen sprake van (permanente) aanwezigheid van
overige terroristische groeperingen in de provincie Balkh. Naar schatting
zijn op dit moment in de provincie Balkh enkele honderden opstandelingen actief. Het is, zoals hierboven al gesteld, lastig vast te stellen over
hoeveel strijders de Taliban in Balkh precies beschikken.
De provincie Balkh staat grotendeels onder controle van de Afghaanse
overheid. Een uitzondering hierop vormen de districten Chimtal en Chahar
Bolak in het westen van de provincie, waar de Taliban zeer actief zijn. Dat
hangt samen met de nabijheid van het Alborzgebergte, dat de Taliban
gebruiken als uitvalsbasis. Een andere reden voor de hoge Talibanactiviteit is de grote concentratie van Pashtun in Chimtal en Chahar Bolak. Zij
vormen de natuurlijke achterban van de Taliban in de provincie.
51. Kunt u een lijst van recente optredens van de ASSF geven en
de uitkomsten daarvan?
56. Hoe vaak en wanneer heeft de ASSF ingegrepen bij terroristische aanslagen?
57. Welke successen heeft de ASSF geboekt bij het ingrijpen bij
terroristische aanslagen?
58. Bij welke grondgevechten heeft de ASSF ingegrepen?
62. Doen de ASSF ook zogenaamde «targeted killings», bijvoorbeeld «night raids» die in het verleden veel door de Verenigde
Staten zijn uitgevoerd?
63. Wat zijn de precieze taken van de ASSF?
Antwoord op vragen 51, 56 t/m 58, 62 en 63:
De ASSF wordt ingezet voor counter-terrorist operaties waaronder tegen
hoofdverdachten, operaties met hoog risico, tegenaanvallen, crisis
response operaties, verstoren van drugs en opstandelingennetwerken, en
als afschrikking tegen terreuraanslagen. Zo beëindigden ASSF op
20 januari een complexe aanval van de Taliban op het Inter-Continental
hotel in de hoofdstad Kabul. De ASSF die behoren tot de Afghan National
Army (ANA) worden ingezet om gebieden die door de Taliban worden
gecontroleerd te heroveren. Dit gebeurt veelvuldig, zowel in NoordAfghanistan als in de rest van het land.
Een exacte lijst van recente optredens van de ASSF en de uitkomsten
daarvan is niet beschikbaar, mede omdat het vaak over geheime operaties
gaat. De ASSF worden veelvuldig ingezet in het hele land. Over het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

15

algemeen kan worden gezegd dat de ASSF professioneel zijn en hun
operaties succesvol verlopen.
52. Wat betekent een verdubbeling van de ASSF getalsmatig?
61. Over hoeveel militairen en agenten beschikken de ANDSF?
Neemt dat aantal de afgelopen jaren toe of af?
111. Uit hoeveel militairen bestaan de ANDSF?
112. Hoe groot is het personeelstekort van de ANDSF?
113. Uit hoeveel militairen bestaan de ANDSF in de provincie
Balkh?
114. Hoe groot is het personeelstekort van de ANDSF in de
provincie Balkh?
115. Uit hoeveel militairen bestaan de ASSF in Afghanistan?
116. Uit hoeveel militairen bestaan de ASSF in de provincie
Balkh?
117. Hoe groot is het personeelstekort van de ASSF in de
provincie Balkh?
131. Wat is de troepenomvang van de ANDSF en kunt u op
hoofdlijnen een overzicht geven van het militaire materieel waar
de ANDSF over beschikt?
195. Is de ATF888 een zelfstandige eenheid of maakt zij deel uit
van de ASSF?
Antwoord op vragen 52, 61, 111 t/m 117, 131, 195:
De Amerikaanse Special Inspector General for Afghanistan (SIGAR)
rapporteert dat de Afghan National Defence and Security Forces (ANDSF)
op 31 januari 2018 ruim 310.000 personen telden, waarvan 184.572 leden
van het Afghan National Army (ANA). Met een geautoriseerd troepenniveau van 352.000 voor de ANDSF betekent dit dat er een personeelstekort is van bijna 40.000 personen.
De precieze omvang van de ANDSF in de provincie Balkh is geclassificeerde informatie die het kabinet niet kan delen. In algemene zin kan wel
worden gedeeld dat de hoofdkwartieren van het 209de Legerkorps van het
ANA en van politiezone 707 van de ANP zich bevinden in de provincie
Balkh.
De Afghan Special Security Forces (ASSF) bestaan thans uit ruim 6.600
personen in heel Afghanistan, dit aantal zal volgens de ANDSF-Roadmap
groeien naar 9.300 in 2020. De speciale politie-eenheid die Duitsland en
Nederland in Balkh gaan trainen, Afghan Task Force 888, zal bestaan uit
ongeveer 465 personen en maakt onderdeel uit van de ASSF. De eerste
tranche hiervan is nu met hun opleiding begonnen. Daarnaast wordt in
Balkh óók nog een Provincial Special Forces Unit, bestaande uit 153
personen, opgezet. Aangezien deze units in oprichting zijn – en het
personeel wordt geworven- kan er in deze fase geen informatie worden
verschaft over personeelstekorten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

16

Het militaire materieel waar de ANDSF over beschikt staat weergegeven
in onderstaande tabel:
Afghan National Army

aantal

militaire wielvoertuigen, m.u.v. ambulances
licht terreinvoertuig
middelzwaar terreinvoertuig
gepantserd wielvoertuig
T62 (tank)
T55 (tank)

9.589
15.753
5.914
634
97
7

Afghan National Police
militair wielvoertuig
licht terreinvoertuig

3.050
16.897

Afghan Air Force
UH-60 (helikopter)
MD-530 (helikopter)
Mi-17 (zware transporthelikopters)
A-29 (licht jachtvliegtuig)
C-208 (licht transportvliegtuig)
C-130 (middelzwaar transportvliegtuig)

16
25
58
19
23
4

54. Kunt u uitleggen hoe de in de brief genoemde steun van de
bevolking voor de ASSF en de Afghaanse luchtmacht precies
gemeten is?
Antwoord:
Uit een door de Asia Foundation uitgevoerd landelijk onderzoek blijkt dat
in 2017 voor het eerst sinds het einde van de ISAF-missie het vertrouwen
in het Afghaanse leger toeneemt. De meerderheid van inwoners in
Afghanistan vindt de strijdkrachten eerlijk en betrouwbaar, denkt dat ze
bijdragen aan de veiligheid in het land en dat ze bijdragen aan
bescherming van burgers.3 Uit onderzoek blijkt daarnaast dat het hele
leger steun geniet; de ASSF en de luchtmacht zijn het succesvolst.4
59. Op basis van welk concreet verzoek heeft het kabinet
besloten tot de intensivering en verlenging van de missie
Resolute Support?
160. Wanneer bent u benaderd door de NAVO en wanneer door de
Verenigde Staten om Special Operations Forces en politieadviseurs te leveren?
Antwoord op vragen 59 en 160:
Zoals aan uw Kamer gemeld tijdens het AO Resolute Support op
4 december 2017 heeft Nederland in het voorjaar 2017 van de NAVO en in
het najaar van 2018 van de NAVO en de VS verzoeken gehad om
additionele bijdragen aan Resolute Support. Het betrof voor zowel de
NAVO als de VS een meer generieke verzoek om adviseurs ter begeleiding
van Afghaanse special operations forces en politie-adviseurs.
Zoals gemeld aan uw Kamer heeft het kabinet deze verzoeken nader
onderzocht, daarbij onder meer rekening houdend met beschikbare
capaciteiten en de gevolgen voor het herstel van de basisgereedheid per
3
4

Afghanistan in 2017, A Survey of the Afghan People, The Asia Foundation, p. 53
Zie desgewenst ook: https://www.nytimes.com/2017/08/20/world/asia/afghanistan-militarystrategy.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

17

2021. Het kabinet is uitgekomen op een gezamenlijk Special Operations
Advisory Team met Duitsland ter begeleiding van de Afghan Task Force
888. In mei 2018 heeft de Afghaanse regering specifiek verzocht om
adviseurs ter begeleiding van deze eenheid.
64. Wanneer zal de ANDSF zelfstandig, zonder westerse hulp
kunnen opereren? Zal dat naar verwachting in 2022 het geval
zijn?
68. Wanneer zal het Afghaanse leger naar uw verwachting geheel
zelfstandig kunnen opereren zonder buitenlandse financiële en/of
militaire hulp?
Antwoord op vragen 64 en 68:
Door de NAVO is geconstateerd dat er tenminste tot en met 2024
(financiële) steun van de internationale gemeenschap nodig is. In de
aanloop daar naartoe blijft de NAVO de voortgang van de missie en de
ANDSF monitoren.
66. Aan welke hoogwaardige capaciteiten heeft Afghanistan
behoefte voor de periode 2018–2021?
Antwoord:
Afghanistan heeft naast reguliere militairen en politiemensen behoefte
aan Afghan Special Security Forces (zowel militair als politie) en
luchtmachtcapaciteiten.
70. Hoe wordt de capaciteit van het Afghaanse veiligheidsapparaat op langere termijn geborgd?
Antwoord:
Op advies van de commandant van Resolute Support is besloten om het
Afghaanse leger en de politie ook op lagere niveaus te trainen en te
begeleiden dan in het begin van de missie. Deze trainingen worden op
nationaal en regionaal niveau gegeven, waarbij ook aandacht is voor
planning, personeelsbeheer, instandhouding en onderhoud. Ook het
pensioenprogramma voor de oudere officieren van de ANDSF in het kader
van de Inherent Law draagt hier aan bij (zie het antwoord op vraag 118 en
119). Met deze aanpak moeten de ANDSF op termijn de volledige keten
van hun veiligheidsapparaat op niveau kunnen houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

18

71. Op welke manier geeft u het thema gender binnen het
ontwikkelingsprogramma voor Afghanistan invullen ter verbetering van de veiligheidssituatie?
76. Kunt u toelichten waarom er een gebrek aan financiering is voor het
Afghaanse nationale actieplan?
86. Wie is er verantwoordelijk voor de coördinatie van de
maatschappelijke organisaties?
87. Wat is de Nederlandse bijdrage aan de financiering voor het
Afghaanse nationale actieplan en de coördinatie van de maatschappelijke
organisaties?
136. Welke positieve en welke negatieve ontwikkelingen zijn er
voor vrouwen geweest sinds Nederland actief toeziet op gender
als belangrijk thema binnen het ontwikkelingsprogramma?
146. Welke projecten met betrekking tot het thema «gender» zal
Nederland direct of indirect financieren in 2018?
Antwoord op vragen 71, 76, 86, 87, 136 en 146:
In alle programma’s die Nederland financiert in Afghanistan is gender
meegenomen als één van de belangrijkste aandachtspunten. Er wordt
bijvoorbeeld voldoende deelname door vrouwen, zowel getalsmatig als
qua inbreng, als voorwaarde voor steun gesteld.
Nederland steunt via het Strategische Partnerschap, Funding Leadership
Opportunities for Women (FLOW) en NGO-activiteiten om de invloed van
Afghaanse vrouwen op besluitvormingsprocessen te vergroten en geweld
tegen vrouwen tegen te gaan. Mede dankzij Nederlandse inzet is de
positie van vrouwen in Afghanistan de afgelopen jaren verbeterd. Zo is
bijvoorbeeld inmiddels 27 procent van de Afghaanse parlementariërs
vrouw.
Via het Afghan National Army Trust Fund ondersteunt Nederland
kinderopvangfaciliteiten om meer vrouwen aan te trekken voor het
Afghaanse leger. Daarnaast financiert Nederland het project Safhe Jaded:
Implementing the Afghan NAP 1325 by linking inclusive security and
justice».
In het kader van VNVR-1325 stellen landen zelf nationale actieplannen op
voor uitvoering van de resolutie over vrouwen, vrede en veiligheid.
Landen zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering, financiering van het
nationale actieplan en de coördinatie van de bijdrage van maatschappelijke organisaties
Nederland geeft geen directe financiering aan Afghanistan voor het
Afghaanse NAP. Het Nederlandse project wordt uitgevoerd door een
consortium van Oxfam Novib, Cordaid en het Afghan Women’s Educational Center.
De Afghaanse regering blijft gecommitteerd aan het implementeren van
VNVR-resolutie 1325 over vrouwen, vrede en veiligheid. Dat is hard nodig,
want traditionele gebruiken die de positie van vrouwen ondermijnen
blijven een bron van grote zorg en implementatie van wetgeving blijft een
uitdaging. Mede dankzij Nederlandse inzet is de positie van vrouwen in
Afghanistan de afgelopen jaren verbeterd. Zo is ca. 30 procent van de
Afghaanse parlementariërs vrouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

19

147. Welke projecten met betrekking tot LHBT+-rechten zal
Nederland direct of indirect financieren in 2018?
Antwoord:
Bevordering en bescherming van mensenrechten vormen belangrijke
pijlers van het Nederlandse beleid in Afghanistan. Nederland financiert in
2018 geen LHBTI-projecten in Afghanistan.
72. Op welke manier geeft u het thema rechtsorde concrete
invulling binnen het ontwikkelingsprogramma voor Afghanistan
ter verbetering van de veiligheidssituatie?
140. Welk bedrag gaat naar de non-gouvernementele organisaties
die vallen onder het speerpunt «Veiligheid en Rechtsorde» zoals
de Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit?
141. Hoeveel juristen heeft de organisatie Gesellschaft für
Internationale Zusammenarbeit getraind en begeleid?
Antwoord op vragen 72, 140 en 141:
Met steun aan het Law and Order Trust Fund for Afghanistan (LOTFA)
draagt Nederland bij aan de salarisbetaling van politieagenten en
capaciteitsopbouw van het Afghaanse politieapparaat en het Ministerie
van Binnenlandse Zaken. Deze bijdrage is essentieel om veiligheid van
burgers te verbeteren, vertrouwen in de politie op te bouwen en corruptie
te bestrijden. Voor het LOTFA is een bedrag van 15 miljoen euro per jaar
gereserveerd tot 2021.
Voorts is in juni 2018 de nieuwe fase van het rechtsstaatprogramma in
Noord-Afghanistan van start gegaan. Onder dit programma ondersteunt
Nederland het Duitse Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
(GIZ) programma voor het versterken van de justitiesector in NoordAfghanistan. Dit programma richt zich op de provincies Badakhshan,
Baghlan, Balkh, Jowzjan, Samangan and Takhar. Voor dit programma is
een bedrag van 12 miljoen euro gereserveerd voor een periode van 3 jaar
(2018–2021).
In de vorige fase van het GIZ rechtsstaatprogramma (dat liep van
2015–2017) zijn 498 juristen (waarvan 428 mannen en 70 vrouwen)
getraind door de Afghan Independent Bar Association (AIBA) in Kunduz.
Daarnaast hebben 258 mensen (182 mannen en 76 vrouwen) bij AIBA in
Kunduz het examen voor de Afghaanse Bar afgelegd.
Naast deze belangrijke programma’s voor de opbouw van een duurzame
rechtsorde, een capabel leger en politie, draagt Nederland ook bij aan de
veiligheid op korte termijn. Dit doen we bijvoorbeeld door het steunen
van HALO Trust voor de opruiming van mijnen en andere niet-ontplofte
munitie in heel Afghanistan. Nederland ondersteunt de HALO Trust met
5,7 miljoen euro voor de periode 2016–2020. Hierdoor kunnen deze
gebieden weer worden ingezet voor economische activiteiten, zoals
bijvoorbeeld landbouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

20

73. Op welke manier geeft u concrete invulling aan de verbetering van de humanitaire situatie in Afghanistan? Verschilt dit
per regio? Zo ja, kunt u dit per regio aangeven?
74. Met welke humanitaire organisaties werkt u samen om de
humanitaire situatie te verbeteren?
Antwoord op vragen 73 en 74:
Nederland draagt in 2018 bij aan verbetering van de humanitaire situatie
in Afghanistan via de Dutch Relief Alliance (DRA) met een bedrag van
totaal 5,7 miljoen euro. Het grootste deel van de hulpverlening is
geconcentreerd in drie provincies: Kunduz, Uruzgan en Nangarhar en richt
zich vooral op voedselvoorziening, onderdak, water en sanitaire voorzieningen. Per regio wordt gekeken naar de meeste kwetsbare groepen en
het soort hulpverlening waar de grootste behoefte aan is.
Daarnaast wordt er in twee provincies die getroffen zijn door de droogte
(Herat en Jawzjan) hulp verleend door het verstrekken van cash voor
voedsel en projecten op gebieden van water en sanitatie. De DRA werkt in
Afghanistan nauw samen met VN-instellingen en andere hulporganisaties.
Daarnaast is Nederland een grote ongeoormerkte donor van onder andere
UNHCR, UNICEF en WFP, die ook in Afghanistan hulp verlenen.
75. Door wie en op welke manier wordt Pakistan gewezen op hun
belangrijke rol in dit vredes- en verzoeningsproces? Wijst
Nederland de bondgenoten binnen de NAVO op het belang van de
rol van Pakistan bij het bevorderen van het vredes- en verzoeningsproces? Zo nee, waarom niet?
84. Kunt een analyse geven van de invloed die Pakistan heeft op
de stabiliteit en veiligheid in Afghanistan?
Antwoord op vragen 75 en 84:
Pakistan speelt een invloedrijke rol in Afghanistan en de onderlinge relatie
blijft zorgelijk. Afghanistan beschuldigt Pakistan ervan te weinig druk op
de Afghaanse Taliban uit te oefenen en de VS roept Pakistan op geen
vrijhaven aan Taliban en andere opstandelingen te bieden.
Verschillende internationale partners hebben Pakistan opgeroepen een
constructieve rol te spelen en het door de Afghaanse regering geleide
vredesproces te ondersteunen, waaronder onder andere de VS, de EU
maar ook de NAVO, de VN-Veiligheidsraad en het Kabul proces. Bilateraal
kaart Nederland dat ook aan. Het is positief dat er intensief diplomatiek
verkeer plaatsvindt tussen de Pakistaanse en Afghaanse regeringen en dat
de betrekkingen recentelijk verbeterd lijken, want stabiliteit en veiligheid
in Afghanistan is een gedeeld belang van zowel Afghanistan als Pakistan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

21

78. Waarom is er tot op heden geen vredesakkoord met de
Taliban bereikt? Welke eisen worden door beide kanten gesteld?
79. Is er momenteel een vredesproces gaande in Afghanistan met
de Taliban? Zo ja, door wie wordt hier wat besproken?
80. Klopt het dat de Taliban directe onderhandelingen met de
Verenigde Staten eisen? Waarom wordt daar niet op ingegaan?
81. Zijn er de laatste jaren positieve stappen gezet in het vredesproces met de Taliban?
Antwoord op vragen 78 t/m 81:
President Ghani heeft de Taliban expliciet uitgenodigd over vrede te
onderhandelen, zonder voorwaarden vooraf. Ook schetste de president
hoe een vredesovereenkomst eruit zou kunnen zien: (1) een staakt-hetvuren, (2) erkenning van Taliban als politieke beweging, (3) bescherming
voor terugkerende Taliban en familie, (4) het verwijderen van Taliban die
meewerken aan vredesproces van VN-sanctielijsten, (5) het opstellen van
een juridisch raamwerk voor vrijlating Taliban gevangenen. Daar staat
tegenover dat de Taliban de Afghaanse staat, Grondwet en rechten van
Afghaanse burgers inclusief vrouwen moeten erkennen en de Afghaanse
strijdkrachten moeten accepteren.
De Taliban weigeren tot op dit moment om over vrede te onderhandelen.
Zij hebben aangegeven direct met de VS te willen onderhandelen en
stellen als belangrijkste voorwaarde voor onderhandelingen dat buitenlandse troepen Afghanistan verlaten. De VS heeft aangegeven bereid te
zijn deel te nemen aan door de Afghaanse regering geleide onderhandelingen over vrede.
82. Waarom is een stabiel Afghanistan essentieel voor Nederland
en Europa?
Antwoord:
De Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan dient de belangen van
Afghanistan en van Nederland. Zonder de steun van partners zoals
Nederland, is het namelijk aannemelijk dat de in Afghanistan geboekte
vooruitgang verloren gaat. Het Afghaanse veiligheidsapparaat is op dit
moment nog niet in staat volledig zelfstandig de veiligheid van het land te
garanderen. Afghanistan kan dan opnieuw een vrijhaven worden voor
internationaal terrorisme en een bron van grote instabiliteit in een al
turbulente regio. Daarnaast geldt dat verbetering van de veiligheidssituatie in Afghanistan kan helpen bij het voorkomen van irreguliere
migratie naar Europa. Verbetering van de veiligheid in Afghanistan is ook
in het belang van de regionale stabiliteit in Zuid-Azië. Ook dat is in het
belang van Nederland.
Zoals vastgelegd in de Nederlandse Grondwet vindt de Nederlandse inzet
plaats in het kader van de bevordering van de internationale rechtsorde
door bij te dragen aan de verzelfstandiging en verbetering van de
Afghaanse veiligheidstroepen en instellingen.
Tot slot spelen bondgenootschappelijke solidariteit en onze samenwerking
met Duitsland een belangrijke rol bij de Nederlandse inzet in Afghanistan.
Veiligheid is een gedeelde opgave van de internationale gemeenschap.
Nederland neemt daarbij in nauwe samenwerking met internationale
partners zijn verantwoordelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

22

83. Met welk bedrag ondersteunt Nederland het
non-gouvernementele Center for Civilians in Conflict (CIVIC)?
Antwoord:
Nederland ondersteunt het CIVIC met 2,25 miljoen euro voor 1 jaar.
85. Hoe heeft het aantal (burger)slachtoffers ten gevolge van de
NAVO- en VS-operaties zich ontwikkeld?
103. Hoeveel burgers zijn er de afgelopen jaren gedood door
Amerikaanse luchtaanvallen in Afghanistan?
104. Hoeveel mensen zijn tijdens het geweld in Afghanistan sinds
oktober 2001 om het leven gekomen? Acht u schattingen van
220.000 doden of nog een stuk hoger realistisch? Zo nee,
waarom niet? (Bronnen: https://www.psr.org/wp-content/uploads/
2018/05/body-count.pdf & https://consortiumnews.com/2018/04/
03/how-many-people-has-the-u-s-killed-in-its-post-9–11-wars-part2-afghanistan-and-pakistan/)
Antwoord op vragen 85, 103 en 104:
Het conflict in Afghanistan eist helaas vele duizenden slachtoffers per jaar.
Ondanks een daling van 9 procent van het aantal burgerslachtoffers in
2017 ten opzichte van 2016 is het duidelijk dat een politieke oplossing
nodig is om een einde te maken aan het geweld op deze schaal.
De United Nations Assistance Mission in Afghanistan houdt sinds 2009
slachtofferstatistieken bij, uitgesplitst per oorzaak (zie desgewenst ook:
https://unama.unmissions.org/). Hieruit komt onder meer naar voren dat
twee-derde van de burgerslachtoffers te wijten is aan gewapende
groeperingen, zoals de Taliban. In 2017 was volgens UNAMA circa zes
procent van de burgerslachtoffers te wijten aan aerial operations door de
Afghaanse luchtmacht en coalitie.
Uit onderstaande grafiek komt naar voren dat sinds de NAVO geen
offensieve operaties meer uitvoert, het aantal burgerslachtoffers na de
overgang van de ISAF-missie naar Resolute Support is gestegen. Met de
stabilisering van het strijdtoneel van medio 2017 lijkt er een daling te zijn
ingezet van het aantal burgerslachtoffers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

23

Aangezien UNAMA pas sinds 2009 slachtofferstatistieken bijhoudt zijn er
geen betrouwbare cijfers beschikbaar over de periode van voor 2009. Het
is daarom ondoenlijk vast te stellen of in te schatten of het genoemde
aantal van 220.000 doden klopt.
88. Is het juist dat IS in Afghanistan in de afgelopen maanden
steeds meer en grotere aanslagen pleegt? Hoe wordt dit
verklaard?
125. Hoe lang is al bekend dat IS een machtsbasis heeft in
Oost-Afghanistan?
126. Wat is de oorsprong van IS? Over hoeveel strijders
beschikken zij? Hoe verhoudt Islamic State in Khorasan Province
(ISKP) zich tot de Taliban?
127. Hoeveel strijders heeft de Islamic State in Khorasan
Province?
Antwoord op vragen 88 en 125 t/m 127:
ISKP komt voort uit voormalige strijders van de Tehrik-e Taliban Pakistan,
die in 2015 in de oostelijke provincie Nangarhar hun eigen tak van
Islamitische staat zijn gestart. ISKP leverde in 2017 en begin 2018 zware
gevechten met de Afghaanse veiligheidstroepen en de Taliban, die ISKP
als concurrent beschouwen. Vooralsnog weet ISKP zijn strongholds in het
oosten van Afghanistan te handhaven, maar vormt het geen existentiële
dreiging voor het land. Volgens schattingen van de Resolute Support
Mission (RSM) beschikt ISKP in Afghanistan over ongeveer 1500 tot 2000
strijders, waarvan het overgrote deel zich bevindt in Nangarhar.
In 2017 en de eerste maanden van 2018 pleegde ISKP ongeveer een keer
per maand een grote aanslag in Kaboel. Voor ISKP zijn deze aanslagen
een belangrijke manier om de eigen relevantie aan te tonen ten opzichte
van de veel grotere Talibanbeweging in Afghanistan.
90. In welke mate is bij de presidentsverkiezingen in Afghanistan
in 2014 gefraudeerd? Waren die verkiezingen eerlijk?
Antwoord:
De conclusie van de EU verkiezingswaarnemingsmissie was dat de
presidentsverkiezingen een belangrijke stap waren in een transitieproces
om een representatieve regering te verkiezen in extreem moeilijke
omstandigheden en met een strak tijdschema. Er waren aanzienlijke
tekortkomingen in de registratie van kiezers, de wetgeving en het tellen en
valideren van de stemmen, maar over het algemeen zijn de verkiezingen
gezien hun complexiteit en de operationele uitdagingen een prestatie. Het
stemmen op de verkiezingsdag verliep grotendeels vreedzaam. De uitslag
en de daaruit voortkomende regering werd uiteindelijk door alle partijen
erkend.
91. Hoeveel vrouwen dienen in de Afghaanse strijdkrachten?
Antwoord:
Er dienen momenteel 4.700 vrouwen bij ANDSF (1300 bij de Afghan
National Armyen 3.400 bij de Afghan National Police).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

24

92. Hoeveel vrouwen maken gebruik van de kinderopvang
faciliteiten van de Afghaanse strijdkrachten?
Antwoord:
Er zijn hier geen data over bekend.
93. Welke projecten ondersteunt Nederland ter bevordering van
de vrije toegang tot informatie en beschermingsmechanismen
voor journalisten?
Antwoord:
Nederland steunt verschillende projecten in Afghanistan ter bevordering
van de vrije toegang tot informatie en beschermingsmechanismen voor
journalisten. Het UNESCO-project «Fostering Access to Information in
Afghanistan» bevordert de implementatie van de wet op toegang tot vrije
informatie, door het geven van workshops aan journalisten en het
maatschappelijk middenveld. Het tweede UNESCO-project «Reinforcement of National Safety Mechanisms» richt zich op het versterken van
beschermingsmechanismen voor journalisten, door met de overheid te
werken aan beter onderzoek en rapportage. Daarnaast steunt Nederland
via het Mensenrechtenfonds de stichting Radio Zamaneh, die zich inzet
voor vrijheid van meningsuiting en vrije toegang tot informatie voor
Perzisch sprekende gemeenschappen.
Nederland zet zich ook op diplomatiek niveau in voor vrijheid van pers. Zo
sprak de Nederlandse ambassadeur in Kaboel in april 2018 met tweedevicepresident Danish over geweld en bedreigingen tegen journalisten en
hoe de overheid hier adequater op kan reageren.
94. Welke voordelen heeft het dat Nederland in 2018 binnen de
VN Veiligheidsraad penvoerder is voor Afghanistan?
Antwoord:
Nederland neemt als penvoerder het initiatief voor alle resoluties,
verklaringen en persverklaringen van de VN-Veiligheidsraad over
Afghanistan. Nederland kan daarbij specifieke thema’s prioriteit geven en
bij discussie over de inhoud bepaalde compromissen schriftelijk
uitwerken. Dat geeft invloed en maakt Nederland dit jaar in de VN-context
een belangrijke gesprekspartner voor Afghanistan en de internationale
gemeenschap.
95. Om welke voor hen motiverende redenen zoeken Afghanen
aansluiting bij de Taliban of terreurgroepen zoals Islamitische
Staat? Is hier door de internationale gemeenschap en/of NAVO
onderzoek naar gedaan?
Antwoord:
Afghanen sluiten zich vanuit verschillende redenen aan bij gewapende
groeperingen zoals de Taliban of Islamic State in Khorasan Province
(ISKP). De veiligheidssituatie en het gebrek aan economisch perspectief
zijn hier belangrijke redenen voor: (tijdelijke) aansluiting bij een
gewapende groepering kan bescherming bieden voor betrokkene en diens
familie of een bron van inkomsten. Ook ideologische of religieuze redenen
kunnen hier een rol bij spelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

25

In de Afghaanse context heeft toetreding tot ISKP bij veel strijders en
sub-groeperingen overigens een andere grondslag dan de ideologische:
zij hangen ISKP vaak uit opportunistisch oogpunt aan, omdat hiermee
eigen belangen – zoals macht of financieel gewin – beter kunnen worden
gediend. ISKP bestaat voornamelijk uit Pakistaanse jihadisten met een
salafistische achtergrond en uit ontevreden Afghaanse en Pakistaanse
Talibanstrijders.
96. Kunt u verhelderen hoe NAVO en bondgenoten coördineren
met UNAMA, specifiek in de ondersteuning die zij bieden aan het
vredes-en verzoeningsproces en de verkiezingen?
Antwoord:
In Kaboel is nauw contact tussen UNAMA, NAVO-bondgenoten, het
hoofdkwartier van NAVO-missie Resolute Support en de Afghaanse
overheid, zowel op hoog politiek niveau als op werkniveau. Zo is er een
vast wekelijks overleg, de zogeheten Core Group, met Speciaal-Gezant
Yamamoto van de VN (hoofd van UNAMA), de plaatsvervangend
commandant van Resolute Support en de ambassadeurs van de verschillende VN-lidstaten die in Kaboel vertegenwoordigd zijn. In dit overleg
informeert de Speciaal-Gezant over de ontwikkelingen op het politieke
spoor, inclusief het vredes- en verzoeningsproces.
Daarnaast zijn Resolute Support, de Afghaanse overheid, UNAMA en de
ambassadeur van belangrijke landen binnen de internationale gemeenschap vertegenwoordigd bij de zogenaamde Electoral Support Group
(ESG). De ESG komt regelmatig bijeen om de voortgang van de verkiezingen te monitoren. Nederland wordt op dit moment bij de ESG in
Nordic+-verband vertegenwoordigd door Denemarken.
97. Welke zorgen zijn er over de veiligheidssituatie en de economische ontwikkeling in heel Afghanistan? In hoeverre hebben
deze betrekking op de rurale gebieden?
Antwoord:
Voor de ontwikkelingen op het gebied van de veiligheidssituatie zie het
antwoord op vragen 27, 29 en 65.
De groei van de Afghaanse economie is afgenomen naar circa 2,6% in
2017. De verwachting is dat de komende jaren naar schatting 400.000
mensen per jaar de arbeidsmarkt gaan betreden. De groei van circa 2,6%
wordt daarmee onvoldoende geacht om de werkloosheid (momenteel
ongeveer 39%) af te doen nemen. Weliswaar heeft Afghanistan zijn
binnenlandse inkomsten in 2014 weten te vergroten en stegen de
belastinginkomsten in de afgelopen jaren met 70% ten opzichte van 2014
toch blijft de gebrekkige belastingbasis de achilleshiel.
Voor economische ontwikkeling van Afghanistan is de ontwikkeling van
de landbouw, mijnbouw en dienstensector van belang. Vooral in rurale
gebieden spelen landbouw en mijnbouw een grote rol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

26

98. Met welke landen werkt u samen in de strijd tegen corruptie
in Afghanistan?
99. Wat is de gehanteerde definitie van corruptie in het kader van
corruptiebestrijding in Afghanistan?
108. Hoeveel procent van de Afghaanse ambtenaren is veroordeeld voor corruptie?
109. Hoeveel procent van de Afghaanse ambtenaren in de
provincie Balkh is veroordeeld voor corruptie?
110. Hoeveel ambtenaren zijn veroordeeld door het Afghaanse
Anti-Corruption Justice Center?
137. Hoe omvangrijk is de corruptie in Afghanistan?
138. Hoeveel geld voor ontwikkeling van Afghanistan gaat
(grofweg) verloren door corruptie?
139. Waarom is Afghanistan, ondanks alle inspanningen om dit
tegen te gaan, nog altijd een van de corruptste landen ter wereld?
Antwoord op vragen 98, 99, 108 t/m 110 en 137 t/m 139:
Corruptie is een diepgeworteld, wijdverbreid probleem in Afghanistan dat
door de etnische en tribale diversiteit lastig op korte termijn bestreden kan
worden. Het land zal de komende jaren naar alle waarschijnlijkheid
bovenaan de corruptie-index van Transparency International blijven staan.
Naast de hieronder genoemde stappen, zal het bestrijden van de corruptie
in Afghanistan uiteindelijk deels ook een volgende generatie vereisen.
Om corruptie te bestrijden zet zowel de Afghaanse regering als de
internationale gemeenschap echter belangrijke stappen. Zo is de definitie
van corruptie in Afghanistan opgenomen in het Afghaanse strafrecht. Zijn
alle strafbare feiten uit de VN Convenvention Against Corruption
opgenomen in de herziene Penal Code. En veroordeelde het
Anti-Corruption and Justice Centre (ACJC) onder andere gouverneurs,
generaals en viceministers voor corruptie en machtsmisbruik. Sinds de
oprichting heeft het ACJC 567 zaken behandeld. Er zijn o.a. vijftien
generaals, dertien kolonels en drie viceministers veroordeeld.
Belangrijkste instrument van de internationale gemeenschap zijn de
indicatoren van het Self-Reliance through Mutual Accountability
Framework (SMAF). Deze indicatoren zijn opgesteld door Afghanistan en
zijn internationale partners ten einde corruptie te bestrijden en te
voorkomen. De Afghaanse regering heeft sindsdien een
anti-corruptiestrategie opgesteld voor de gehele overheid, waarover
enkele ministeries publiekelijk moeten rapporteren. In november 2018
zullen de SMAF-afspraken tijdens de donorconferentie in Genève opnieuw
worden bekeken met het oog op de toekomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

27

100. Wat kost de ANSDF op jaarbasis? Hoeveel hiervan wordt op
dit moment door Afghanistan bekostigd? Wanneer zal Afghanistan de ANDSF volledig bekostigen?
121. Hoe wordt door NAVO en partners binnen Resolute Support
en het genoemde ANDSF precies ingezet op de financiële
verduurzaming en zelfredzaamheid van de ANDSF, zowel kwalitatief als kwantitatief?
130. Wat is de jaarlijkse begroting van de Afghaanse krijgsmacht,
hoe ontwikkelt deze begroting zich de komende jaren en in
hoeverre financiert Afghanistan de defensiebegroting uit eigen
middelen?
120. Kunt u uitgebreid uiteenzetten wat er in de meerjarenstrategie voor de Afghaanse strijdkrachten (ANDSF) staat en op
welke wijze de Afghanen de praktische uitwerking van deze
strategie denken te financieren?
209. Op welke wijze legt Afghanistan financiële verantwoording
af over bestedingen die gedaan worden vanuit het Afghan
National Army (ANA) Trust Fund?
Antwoord op vragen 100, 120, 121, 130, 209:
Tijdens de NAVO-Top in Chicago in 2012 heeft Afghanistan zich gecommitteerd aan het doel om per 2024 volledige financiële verantwoordelijkheid
te dragen voor de Afghaanse strijdkrachten. De uitgaven aan het
veiligheidsapparaat worden nu nog gefinancierd door de Afghaanse
regering en vanuit het Law and Order Trust Fund (LOTFA), het Afghan
National Army Trust Fund (ANA TF) en het bilaterale American Security
Forces Fund (ASFF).
Het beheer van het ANA TF is een verantwoordelijkheid van het Amerikaanse Combined Security Transition-Command Afghanistan (CSTC-A).
Via de jaarlijkse bestuursvergadering van het ANA TF op 29 mei 2018 op
hoofdstedenniveau en via de bijeenkomsten van het Oversight and
Coordination Body (OCB) in Kaboel houdt Nederland zicht op de bestedingen voor het Afghaanse veiligheidsapparaat. Met het ANA TF als
financieringsbron kan de Afghaanse regering voorts stappen zetten om de
positie van vrouwen in de veiligheidssector te verbeteren conform
VN-Veiligheidsraadresolutie 1325, door bijvoorbeeld de benodigde
faciliteiten aan te leggen zoals aparte slaapzalen, kinderopvang, of
trainingsinfrastructuur.
De Afghaanse bijdrage aan de ANDSF laat het komende fiscale jaar een
stijging van 40 procent over de laatste drie jaar zien. De Afghaanse
regering heeft evenwel nog een lange weg te gaan naar volledige
financiële verantwoordelijkheid, maar weet belangrijke stappen te zetten.
De begroting van de ANDSF bedraagt in 2018 ongeveer 5,8 miljard dollar.
Deze kosten zijn flink gestegen ten opzichte van 2017 (totale begroting
bedroeg toen 4,9 miljard dollar), doordat de Amerikaanse regering een
forse investering heeft gedaan in onder meer de Afghaanse luchtmacht.
Ondanks de extra uitgaven van bijna 1 miljard dollar is de percentuele
bijdrage van de Afghaanse regering gelijk gebleven. Dit was mogelijk
doordat de Afghaanse regering erin is geslaagd de belastinginkomsten in
2017/2018 ten opzichte van 2014 met 50 procent te verhogen. Op
financieel gebied is daarnaast bemoedigend dat het Afghaanse parlement
in mei 2018 voor het eerst een geconsolideerd budget voor het huidige
fiscale jaar heeft aangenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

28

De duurzaamheid van het financieringsmodel roept wel vragen op. De
totale kosten voor de ANDSF zullen vermoedelijk verder oplopen tot 6,5
miljard dollar per jaar zodra de routekaart is afgerond. Dit zal extra druk
leggen op de middelen van de Afghaanse regering. Een politieke
oplossing voor het conflict met gewapende groeperingen, zoals de
Taliban, zou economische groei mogelijk moeten maken en de thans
noodzakelijke uitgaven aan het veiligheidsapparaat verminderen. De
Afghaanse regering voert hierin de regie en ontvangt conform de
intentieverklaring van de Chicago-Top tot 2024 financiële ondersteuning
van de internationale gemeenschap.
101. Wanneer is de verwachting dat Afghanistan economisch
zelfstandig zal zijn?
Antwoord:
In onze geglobaliseerde wereld is geen enkel land «economisch
zelfstandig».
De inkomsten van de Afghaanse overheid groeien echter conform
verwachting. Vanwege de veiligheidssituatie en de mate van economische
onzekerheid is het zeer lastig om voorspellingen te doen over de
economische vooruitzichten van Afghanistan. In zijn algemeenheid zal het
nog zeker vele jaren duren voordat Afghanistan, net als andere Minst
Ontwikkelde Landen, economisch op eigen benen kan staan.
102. Hoeveel luchtaanvallen, ook met drones, hebben de
Verenigde Staten in 2016, 2017 en tot nu toe in 2018 in Afghanistan uitgevoerd? Klopt het dat dit aantal stevig is toegenomen
sinds president Trump aan de macht is?
105. Klopt het dat de Amerikaanse «rules of engagement» zijn
aangepast waardoor meer luchtaanvallen mogelijk zijn
geworden? Wat is er precies veranderd?
106. Welke taken voeren de Verenigde Staten uit onder
«Operation Freedom’s Sentinel»?
107. Wordt er op enigerlei wijze door Nederland en/of Resolute
Support samengewerkt met Operation Freedom’s Sentinel? Zo ja,
hoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord op vragen 102 en 105 t/m 106:
De Amerikaanse anti-terreuroperatie Freedom’s Sentinel (de opvolger van
Enduring Freedom) is een eigenstandige operatie die onafhankelijk van
Resolute Support opereert. Genoemde luchtaanvallen worden uitgevoerd
binnen de operatie Freedom’s Sentinel waarbinnen VS eigen Rules of
Engagement (RoE) hanteren. De gegevens van deze nationale operatie
worden niet gedeeld met andere landen. In uiterste noodgevallen kunnen
beide missies een beroep op elkaar doen, maar er is geen sprake van
samenwerking. Resolute Support kent als trainingsmissie een ander doel.
Waar nodig wordt wel gezorgd voor deconflictie tussen de operaties van
beide missies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

29

132. Hoeveel Afghaanse militairen hebben de NAVO-troepen
sinds hun aanwezigheid in Afghanistan opgeleid, en welk
percentage daarvan is nog actief in het Afghaanse leger?
185. Kunt u aangeven wat de resultaten van de TAAC-N tot nu
toe zijn geweest en meer specifiek van de Nederlandse inbreng
daarin?
Antwoord op vragen 132 en 185:
Train, Advise and Assist Command-North (TAAC-N) heeft sinds 2015
training, advies en assistentie verzorgd aan de strategische kaders van het
209de legerkorps van het Afghan National Army (ANA) en politiezones 707
en 708 op thema’s zoals operationele planning, gender, logistiek en
verbindingen. Nederland heeft hier direct aan bijgedragen met een tiental
trainers en indirect door het verzorgen van medische ondersteuning,
beveiliging en transport waardoor andere trainers binnen TAAC-N hun
functie konden uitvoeren. Ook heeft Nederland stafofficieren geleverd
voor de aansturing van TAAC-N.
Er zijn geen gegevens bekend over hoeveel Afghaanse militairen door de
NAVO zijn getraind en hoeveel daarvan nog actief zijn in het Afghaanse
leger.
118. Welke vorderingen zijn het afgelopen jaar gemaakt met het
oplossen van de personeelstekorten en slecht leiderschap van de
ANDSF? Zit hier enige progressie in?
119. Kunt u de cultuurverandering bij het leiderschap van het
ANDSF nader toelichten? Op welke verandering doelt u? Wat is
het doel, en hoe is de voortgang hiervan?
Antwoord op vragen 118 en 119:
De Afghan National Army (ANA) en de Afghan National Police (ANP)
blijven kampen met personeelstekorten door zowel slachtoffers als
desertie (zie ook het antwoord op vragen 111 t/m 117 en 131) De rekrutering is onvoldoende om alle vacatures gevuld te krijgen. Er zijn
overigens grote verschillen in de vullingspercentages van de diverse
eenheden.
Een belangrijke stap om het leiderschap van de ANDSF te verbeteren is dit
jaar gezet met de invoering van de zogenoemde Inherent Law. De
implementatie van de Inherent Law leidt tot een geheel nieuwe generatie
van leiders in de ANDSF. Zo heeft president Ghani in het voorjaar van
2017 vijf van de zes korpscommandanten vervangen. Deze veranderingen
in het leiderschap van de ANDSF hadden afgelopen jaar een positief effect
op de interoperabiliteit, de inzet van ondersteunende troepen, de kwaliteit
van de commandovoering en het gebruik van inlichtingen.
De verdere invoering van de Inherent Law zal de cultuurverandering
onder het leiderschap naar verwachting versterken. Specifiek waar het
gaat om de eervolle, vervroegde pensionering van ruim 4000 oudere
officieren van de ANDSF. Inmiddels zijn 650 kolonels en generaals met
vervroegd pensioen gegaan. Hierdoor hebben niet functionerende en/of
corrupte officieren het veld geruimd en komt er tegelijkertijd ruimte voor
de bevordering van jonge, competente officieren. Bovendien gaat de
invoering van de Inherent Law ook corruptie tegen, omdat de selectie en
benoeming meer dan in het verleden gebaseerd wordt op kwaliteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

30

128. Hoe vaak hebben de NAVO-troepen in TAAC-N in Mazar-eSharif in de afgelopen 12 maanden te maken gehad met
aanvallen op hun basis dan wel op hun transporten?
Antwoord:
In december 2017 werd een patrouille beschoten met klein-kaliberwapens.
Hierbij vielen geen slachtoffers. Mogelijk ging het om criminelen die de
patrouille op afstand wilden houden. Dit was het enige veiligheidsincident
in Mazar-e Sharif in de afgelopen twaalf maanden waarbij NAVO-troepen
waren betrokken.
133. Kunt u bij benadering aangeven hoeveel materieel en
munitie van de ANSDF er, door corruptie of als oorlogsbuit,
jaarlijks in handen valt van de Taliban of terreurgroepen als
Islamitische-Staat?
Antwoord:
Geregeld vallen materieel en munitie in handen van opstandelingen door
corruptie of als oorlogsbuit. Precieze cijfers zijn onbekend, maar de
hoeveelheden zijn niet dermate groot dat zij doorslaggevend zijn op het
slagveld.
135. Wat is de landelijke percentuele stijging met betrekking tot
het aantal functionerende gezondheidscentra in Afghanistan?
Hoe is dit regionaal verdeeld?
Antwoord:
Zie tabel voor de landelijke procentuele stijging, inclusief regionale
verdeling:
Provincie

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2009 – 2017

Badakhshan
Badghis
Baghlan
Balkh
Bamyan
Dykundi
Farah
Faryab
Ghazni
Ghor
Helmand
Hirat
Jawzjan
Kabul
Kandahar
Kapisa
Khost
Kunar
Kunduz
Laghman
Logar
Nangarhar
Nimroz
Nooristan
Paktika
Paktya
Panjsher
Parwan
Samangan
Sar-e-Pul
Takhar

20,9%
8,7%
26,0%
3,2%
15,5%
15,8%
0,0%
30,0%
9,9%
27,1%
16,4%
25,5%
26,9%
7,0%
13,2%
1,2%
12,5%
32,7%
16,1%
21,5%
8,8%
13,1%
9,4%
31,0%
14,3%
10,2%
5,3%
0,6%
1,1%
0,0%
6,0%

8,0%
2,6%
2,2%
1,2%
13,3%
10,8%
4,5%
4,4%
0,5%
16,3%
3,0%
5,5%
0,0%
8,7%
4,3%
3,9%
0,0%
12,3%
6,4%
14,4%
9,0%
8,0%
13,2%
15,5%
7,4%
0,0%
6,3%
14,7%
4,8%
4,8%
4,4%

12,8%
1,6%
4,1%
0,7%
8,0%
8,3%
17,2%
4,5%
2,2%
5,1%
5,7%
5,2%
3,0%
7,1%
17,4%
8,0%
6,7%
5,9%
12,9%
4,9%
6,6%
0,8%
3,6%
0,7%
5,0%
5,6%
3,5%
4,6%
4,6%
6,3%
8,5%

0,4%
0,0%
1,1%
2,4%
3,3%
0,0%
13,4%
0,0%
– 1,0%
– 0,3%
0,4%
1,2%
0,0%
4,0%
1,0%
5,9%
0,0%
3,7%
4,8%
7,4%
0,0%
4,0%
0,0%
1,0%
– 0,3%
0,0%
– 6,8%
0,0%
0,0%
0,2%
0,0%

– 0,2%
4,3%
3,8%
1,7%
1,2%
0,0%
4,8%
0,0%
0,7%
1,8%
3,3%
1,8%
2,2%
6,9%
3,1%
3,7%
2,6%
7,2%
0,4%
3,5%
0,0%
1,3%
– 2,9%
2,3%
0,8%
0,0%
7,3%
0,1%
10,8%
5,6%
0,0%

1,0%
5,6%
0,9%
2,1%
0,0%
2,3%
0,4%
0,0%
3,4%
6,6%
16,8%
0,3%
0,7%
2,0%
18,9%
0,0%
0,5%
10,8%
1,5%
0,0%
2,0%
1,7%
9,1%
1,3%
7,8%
6,1%
4,5%
3,0%
7,7%
4,4%
0,0%

0,0%
3,7%
1,3%
3,0%
– 0,7%
9,5%
6,1%
2,0%
1,5%
4,2%
4,1%
1,7%
2,1%
1,4%
5,4%
0,6%
6,1%
– 0,8%
2,3%
0,8%
0,4%
1,1%
– 1,4%
8,0%
0,5%
11,6%
3,3%
2,1%
7,2%
2,7%
0,5%

– 0,9%
20,7%
2,3%
1,8%
10,7%
13,8%
10,5%
2,7%
3,0%
0,8%
2,4%
3,7%
0,7%
2,3%
6,0%
3,9%
26,2%
1,7%
5,3%
2,6%
– 1,2%
– 0,5%
1,4%
7,7%
10,0%
7,6%
1,1%
2,2%
1,1%
1,2%
1,0%

– 1,3%
14,9%
1,0%
15,3%
1,5%
17,4%
29,2%
– 1,0%
2,2%
24,3%
12,1%
1,6%
1,2%
2,0%
9,3%
4,7%
1,9%
14,8%
8,2%
32,2%
9,2%
20,2%
12,0%
21,6%
12,4%
12,0%
0,0%
0,8%
9,5%
14,1%
0,0%

45,8%
79,3%
48,4%
35,1%
65,0%
108,0%
121,5%
47,0%
24,4%
119,3%
83,4%
54,2%
40,1%
49,4%
109,5%
36,6%
68,8%
125,2%
73,5%
121,5%
39,6%
59,3%
52,2%
125,4%
73,4%
66,1%
26,3%
30,9%
57,1%
45,9%
21,9%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

31

Provincie

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2009 – 2017

Urozgan
Wardak
Zabul
Totaal

32,9%
0,0%
8,5%
12,6%

11,9%
1,6%
14,1%
6,4%

8,9%
16,1%
15,1%
6,3%

21,1%
0,7%
2,0%
1,9%

15,2%
1,3%
11,3%
2,7%

5,6%
4,8%
21,0%
3,7%

11,9%
1,0%
9,2%
2,7%

8,1%
4,8%
7,7%
4,1%

31,1%
14,8%
33,7%
9,9%

278,5%
53,1%
207,3%
62,4%

142. Hoeveel agenten ontvangen vanaf april 2018 salaris vanuit
het Law and Order Trust Fund Afghanistan?
Antwoord:
De donoren van het Law and Order Trust Fund Afghanistan (LOTFA)
hebben besloten dat per april 2018 alleen agenten salaris ontvangen die
biometrisch geverifieerd zijn. In april 2018 waren dat 89.593 agenten.
Het proces van biometrische verificatie (de zogenoemde Personnel Asset
Inventory) is nog steeds gaande, dus het aantal kan nog stijgen.
144. Kunt u een overzicht verschaffen van alle hulp- en opbouwprojecten die in 2018 direct door Nederland of middels de
Nederlandse bijdragen aan het Afghan Reconstruction Trust Fund,
het Law and Order Trust Fund Afghanistan en het Addressing
Root Causes-fonds worden ondersteund, desnoods uitgesplitst in
projecten die direct en indirect worden ondersteund?
Antwoord:
Onderstaand overzicht toont activiteiten die Nederland in Afghanistan
ondersteunt in het kader van de langjarige ontwikkelingssamenwerkingsrelatie.
Project

Organisatie

Doel

Totale Middelen

Afghanistan Reconstruction Trust Fund
(ARTF)

Wereldbank

EUR 80 mln. voor 4 jaar Budget Veiligheid &
Rechtsorde

Law and Order Trust
Fund for Afghanistan
(LOTFA)

United Nations Development Programme

Rule of Law

Food for assets II

Deutsche Gesellschaft für
Internationale Zusammenarbeit
World Food Programme

Gecoördineerde inzet op het gebied van onderwijs,
gezondheid, agricultuur, bestuur en infrastructuur.
Daarnaast inzet op capaciteitsversterking van de
Afghaanse overheid.
Betaling van politiesalarissen en capaciteitsopbouw
politie en institutionele hervormingen Afghaanse
Ministerie van Binnenlandse Zaken. Voorts: bredere
inzet op rechtsorde.
Versterking van de rechtsinstituties in NoordAfghanistan en verbeterde toegang tot recht.

National Agriculture
Education College

Wageningen Universiteit en
Research Centre

Monitoring Women’s
Peace and Security

Cordaid

Afghanistan Rights
Monitor

Afghanistan Public Policy
Research Organisation

Afghanistan
Community-Led
Economic Stability
Project

Aga Khan Development
Network

Verbeterde voedselveiligheid van de meest kwetsbare
groepen in Afghanistan door verbetering van
productiviteit van boeren.
Verbeterde landbouw productiviteit door middel van
algemeen toegankelijke en kwalitatief sterke educatie
op het gebied van landbouw.
Het verbeteren van de omstandigheden omtrent de
implementatie van de 1325 agenda om geweld tegen
vrouwen te verminderen, participatie in vredesprocessen voor vrouwen te verbeteren en het vergroten van
gender sensitiviteit in de veiligheidssector.
Monitoring van fundamentele rechten, beleidsbeïnvloeding, en capaciteitsopbouw van publieke
instellingen om deze rechten te beschermen.
Capaciteitsopbouw (mensen en instituties), marktontwikkeling en verbetering van (toegang tot) de
economische markt.

EUR 75 mln. voor 5 jaar –
Stabiliteitsfonds
Op dit moment uitstel van NL
bijdrage
EUR 12 mln. voor 3 jaar
Budget Veiligheid &
Rechtsorde
USD 5,4 mln. voor 2 jaar –
Budget Veiligheid &
Rechtsorde
EUR 6,5 mln. voor 2 jaar Budget Veiligheid &
Rechtsorde
EUR 3,9 mln. voor 2,5 jaar Budget Veiligheid &
Rechtsorde

EUR 3,4 mln. voor 3 jaar Budget Veiligheid &
Rechtsorde
EUR 12 mln. voor 3 jaar Budget Veiligheid &
Rechtsorde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

32

Project

Organisatie

Doel

Totale Middelen

Safhe Jaded: Implementing the Afghan
NAP 1325 by linking
inclusive security and
justice.
Bright Future

Oxfam Novib/Cordaid/
Afghan Women’s Educational Center

Draagt bij aan verbeterde en meer inclusieve
veiligheid en recht voor meisjes en vrouwen in
Afghanistan.

EUR 2 mln. voor 4 jaar Budget Vrouwen, Vrede en
Veiligheid

Cordaid / The Bayat
Foundation / 1% Club /
(HBORL)

Reducing Root Causes
of Conflict, Instability
and Irregular Migration
through Sustainable
Livelihoods, Improved
Governance and
Functioning RoL in
Afghanistan
Mine Action and Cluster
Munition Programme

Norwegian Refugee Council
(NRC) / Stichting Vluchteling
/ DACCAR

Het creëren van werkgelegenheid en verbeteren van
de kennis, middelen en omstandigheden om een
onderneming te starten. Gericht op jongeren in
Kaboel.
Het verbeteren van kansen, vaardigheden en kennis
van jongeren op het gebied van agricultuur, en het
verbeteren van de institutionele context voor het
ondernemen in deze sector.

EUR 5,9 mln. voor 5 jaar –
Addressing Root Causes
Budget Veiligheid &
Rechtsorde
EUR 8,2 mln. voor 5 jaar –
Addressing Root Causes
Budget Veiligheid &
Rechtsorde

Activiteiten gericht op ontmijning, risico voorlichting,
slachtofferhulp en capaciteitsversterking lokale
medewerkers.

Every Voice Counts

CARE NL

Empowering People in
Fragile Contexts

Cordaid

Towards a Worldwide
Influencing Network

Oxfam Novib

EUR 4,5 mln. voor 4 jaar –
Ontmijningsprogramma
(Stabiliteitsfonds)
EUR 16,3 MLN voor 5 jaar.
Strategische Partnerschap
Dialogue and Dissent
Afghanistan + 5 andere
landen
EUR 34,5 mln, voor 5 jaar.
Strategische Partnerschap
Dialogue and Dissent
Afghanistan + 5 andere
landen
EUR 77,8 mln voor 5 jaar.
Strategische Partnerschap
Dialogue and Dissent
Afghanistan + 25 andere
landen

HALO Trust FUND

153. Hoeveel mensen worden in Afghanistan ondersteund vanuit
het Adressing Root Causes fonds?
154. Hoeveel mensen in de provincie Balkh worden ondersteund
vanuit het Adressing Root Causes fonds?
Antwoord op vragen 153 en 154:
De Nederlandse bijdrage aan het Afghanistan Reconstruction Trust Fund
(ARTF) is gericht op sociaaleconomische ontwikkeling op basis van de
Afghaanse prioriteiten. De bijdrage wordt voornamelijk ingezet ten
behoeve van onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur en goed bestuur.
Nederland draagt verder bij aan het Law and Order Trust Fund Afghanistan (LOTFA), waarmee een bijdrage wordt geleverd aan het opbouwen
van politiecapaciteit en aan het betalen van salarissen van politieagenten.
Vanuit Adressing Root Causes (ARC) wordt een programma van Cordaid
en Norwegian Refugee Council gefinancierd met een totaalbijdrage van
ca. EUR 14 miljoen. De programma’s richten zich op het bevorderen van
toegang tot rechtssystemen en het creëren van werkgelegenheid. Deze
steun wordt niet verleend in Balkh, maar in andere delen van NoordAfghanistan waaronder Kunduz, Herat en Badg. Het ARC-programma
heeft de volgende doelstellingen:
– Rechtssystemen: 13.800 begunstigden die hun rechten hebben
uitgeoefend of rapporteren dat (semi, – informele, – formele) justitiële
instellingen hun geschillen hebben beslecht/opgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

33

–

Werkgelegenheid: 6.300 begunstigden die een bedrijf zijn gestart/in
dienst zijn getreden en/of beter in hun levensonderhoud kunnen
voorzien.
Meer details over het ARTF programma is te vinden in de meest recente
rapportage uit 2017.5
145. Blijft het kabinet projecten die mullah’s moeten stimuleren
om vrouwen gelijkwaardig te behandelen ondersteunen?
Antwoord:
In de nieuwe fase van het Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
(GIZ) rechtsstaatprogramma in Noord-Afghanistan dat in juni 2018 van
start is gegaan, worden er trainingen gegeven aan actoren uit de
informele justitiesector (jirga- en shuraleden) op het gebied van vrouwenrechten. Ook worden er onder dit programma trainingen op het gebied
van vrouwenrechten gegeven op bij de Afghaanse overheid geregistreerde religieuze scholen.
148. Welke projecten met betrekking tot duurzaamheid zal
Nederland direct of indirect financieren in 2018?
149. Welke projecten met betrekking tot klimaat(verandering) zal
Nederland direct of indirect financieren in 2018?
Antwoord op vragen 148 en 149:
Duurzame, inclusieve groei en klimaatactie zijn integraal onderdeel van de
BHOS-agenda van het kabinet, in lijn met het klimaatakkoord van Parijs en
de Sustainable Development Goals. Nederland acht een gezamenlijk inzet
van donoren via gespecialiseerde internationale instellingen de meest
effectieve manier om Afghanistan te ondersteunen, in de eerste plaats ten
behoeve van kennis- en capaciteitsopbouw.
Instellingen die Nederland steunt en die actief zijn op dit gebied zijn o.a.
de EU, Wereldbank Group, UNEP, UNDP, Green Climate Fund, Global
Environment Facility.
152. Wanneer informeert u de Kamer over de inspanning op het
terrein van ontwikkelingssamenwerking na 2020 tot het einde
van de militaire bijdragen in 2021?
Antwoord:
Het kabinet heeft tijdens de Brussel Conferentie voor Afghanistan in 2016
een financiële bijdrage toegezegd aan de ontwikkeling van Afghanistan
voor de periode tot en met 2020. Zie ook vraag 230. De volgende
ministeriële conferentie vindt plaats op 28 en 29 november 2018 in
Genève. Daar zal worden gesproken over de voortgang m.b.t. de
hervormingen waar de Afghaanse regering zich aan heeft gecommitteerd
in het Self-Reliance through Mutual Accountability Framework (SMAF).
Op basis van de uitkomst van deze conferentie zal het kabinet zich
beraden op het vervolg en uw Kamer informeren over de besluitvorming.

5

http://www.artf.af/images/uploads/ARTF_Mid_Year_Report_2017.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

34

155. Hoe wordt voorkomen dat projecten ten behoeve van
ondersteuning aan Afghanen met lage inkomens niet leiden tot
het vergaren van financiële middelen om vertrek mee te
financieren?
Antwoord:
Nederland financiert en ondersteunt projecten via de Wereldbank, via
LOTFA of via NGO’s en niet direct via de Afghaanse overheid. Over het
algemeen worden via deze projecten (overheids)diensten aangeboden
zoals onderwijs, medische zorg en verbetering van capaciteit. Er vinden
geen financiële transacties met Afghaanse burgers plaats.
158. Is bekend waar vanuit Nederland teruggestuurde Afghaanse
asielzoekers terecht zijn gekomen en hoe het hen vergaat?
Hebben zij naar huis kunnen terugkeren of zijn zij ontheemd?
159. Is er opvang voor door Nederland teruggestuurde asielzoekers in Afghanistan?
Antwoord op vragen 158 en 159:
Nederland faciliteert zowel gedwongen als zelfstandig vertrek naar landen
van herkomst, maar monitort niet hoe het hen daarna vergaat. Via
verschillende (vrijwillige) terugkeerprogramma’s wordt personen
re-integratie-ondersteuning aangeboden. De regering is van oordeel dat
als in een asielprocedure is beoordeeld dat terugkeer mogelijk is, er geen
noodzaak tot monitoring bestaat. Bovendien is de overheid van het
betreffende land verantwoordelijk voor zijn eigen onderdanen, ook die
onderdanen die het na terugkeer uit Europa weer toelaat.
Nederland realiseert geen opvang in landen van herkomst voor vreemdelingen die worden teruggestuurd. Wel zijn er mogelijkheden om bij
gedwongen vertrek met behulp van het European Reintegration Network
(ERIN) gebruik te maken van Post Arrival Assistance. Bij zelfstandig
vertrek kan ondersteuning worden geboden in het kader van het
zogeheten REAN-programma en de ondersteuning in natura door de
Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) en verschillende NGO’s.
Voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen geldt dat terugkeer alleen
plaats kan vinden als er adequate opvang voorhanden is. Opvang bij
ouders is in beginsel aan te merken als adequaat. Ook kan het zijn dat uit
feiten en omstandigheden naar voren komt dat een ander familielid (of
een meerderjarige, niet zijnde een familielid) adequate opvang kan
bieden. Dit is maatwerk en wordt per casus onderzocht. Voor Afghanistan
geldt op dit moment dat algemene opvangvoorzieningen niet beschikbaar
en/of toereikend zijn en de autoriteiten geen zorg dragen voor de opvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

35

161. Wanneer is bekend in welke mate de reorganisaties gevolgen
zullen hebben voor de Nederlandse stafofficieren?
165. Welke gevolgen heeft de reorganisatie van TAAC-N voor het
beroep dat wordt gedaan op Nederlandse stafofficieren? Wordt
ook een beroep gedaan op schaarse categorieën personeel?
180. Kunt u de «kleine personele wijzigingen» als gevolg van de
reorganisatie van TAAC-N nader toelichten? Wat wordt hier
bedoeld?
181. Welke «kleine personele wijzigingen» zijn volgens u
denkbaar?
182. Hebt u al kunnen bekijken of een aantal adviseurs op andere
expertisegebieden, zoals ondersteuning van de Afghaanse
luchtmacht, kan worden ingezet? Zo ja, wat is er uit die inventarisatie gekomen?
Antwoord op vragen 161, 165, 180 t/m 182:
De reorganisatie van het Hoofdkwartier Resolute Support in Kaboel is in
mei 2018 gestart en zal naar verwachting eind dit jaar worden voltooid.
Als gevolg van deze reorganisatie heeft Nederland een nieuwe sleutelpositie gekregen, te weten het Hoofd Regional Development Planning.
Door de intensivering van Duitsland wordt ook de organisatiestructuur
van TAAC-N aangepast. Deze reorganisatie is in april 2018 gestart wordt in
november voltooid. De organisatiestructuur van de staf van TAAC-N zal
niet wijzigen. De kleine personele wijzigingen in de staf van TAAC-N
betreffen wijzigingen in rang en verschuivingen in functies.
Nederland gaat op Mazar-e-Sharif een luchtmachtadviseur leveren voor
het moderniseringsprogramma van de Afghaanse luchtmacht. In Kaboel
zal Nederland een kolonel leveren die de ANDSF adviseert over lange
termijnplanning.
162. Kunt u in tabelvorm weergeven welke 39 landen deelnemen
aan Resolute Support en met hoeveel militairen?
163. Hoe verhoudt de Nederlandse bijdrage aan Resolute Support
zich tot de bijdrage van andere deelnemende landen, in het
bijzonder de NAVO-lidstaten?
Antwoord op vragen 162 en 163:
De tabel hieronder is een momentopname waarin nog niet alle wijzigingen in de bijdragen van landen zijn verwerkt maar geeft een goede
indicatie van de verhoudingen.
Land

Albanië
Armenië
Australië
Azerbeidzjan
België
Bosnië &
Herzegovina
Bulgarije

Troepen
plafond

Land

Troepen
plafond

Land

83
121
270
120
78
60

Italië
Kroatië
Litouwen
Letland
Luxemburg
Mongolië

895
94
50
36
2
120

Slowakije
Slovenië
Spanje
Tsjechië
Turkije
VK

158

Montenegro

20

VS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

Troepen
plafond
36
8
40
245
563
650
8.475

36

Land

Troepen
plafond

Denemarken

155

Duitsland
Estland
Finland
Griekenland
Georgië
Hongarije
IJsland

1.300
40
29
6
870
93
2

Land

Troepen
plafond

Nederland

160

Nieuw-Zeeland
Noorwegen
Oekraïne
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië

13
55
10
13
247
170
679

Land

Troepen
plafond

Vjr.
Macedonië
Zweden
Totaal

44
29
16.057

164. Welke 21 landen zijn vertegenwoordigd in TAAC-N? Wanneer
verwacht u duidelijkheid over de gevolgen voor Nederlandse
stafofficieren van de reorganisaties TAAC-N?
Antwoord:
Naast Nederland en Duitsland zijn de volgende landen actief in TAAC-N:
Albanië, Armenië, België, Bosnië-Herzegovina, Estland, Finland, Georgië,
Hongarije, Letland, Luxemburg, Kroatië, Macedonië, Mongolië, Montenegro, Oostenrijk, Roemenië, Turkije, de Verenigde Staten en Zweden. Zie
verder het antwoord op vragen 161, 165, 180 en 181 inzake de reorganisatie van TAAC-N.
167. Wordt uitgesloten dat Nederland na 2021 militair betrokken
blijft in Afghanistan? Zo nee, waarom niet?
192. Houdt u er rekening mee eventueel langer militair in
Afghanistan aanwezig te blijven, aangezien volgens de huidige
planning de partnereenheid pas na vier tot vijf jaar van training,
advies, assistentie en begeleiding volledig operationeel zal zijn?
Antwoord op vragen 167 en 192:
Het kabinet heeft op 15 juni 2018 besloten de Nederlandse militaire
bijdrage aan NAVO-missie Resolute Support te verlengen tot 31 december
2021. In aanloop naar het einde van dit mandaat zal het kabinet besluiten
over eventuele inzet na 2021. Uw Kamer zal hier te zijner tijd via de
gebruikelijke wijze over worden geïnformeerd.
168. Hoe groot is het deel van de eenheid dat eind juni naar
Afghanistan afreist?
169. Welk materieel zal eind juni naar Afghanistan gaan?
170. Welke voorbereidingen gaan er vanaf eind juni getroffen
worden in Afghanistan voor het Special Operations Advisory
Team (SOAT)?
198. Wanneer precies reist een deel van de Nederlandse eenheid
al naar Afghanistan om samen met Duitsland voorbereidingen te
starten voor het SOAT?
Antwoord op vragen 168 t/m 170 en 198:
Vanaf eind juni gaat de eerste eenheid van 31 militairen in delen naar
Afghanistan, totdat zij halverwege juli compleet zijn. De Nederlanders
zullen in het gebied met de Duitsers detailafspraken maken over de
uitvoering van de begeleiding van ATF-888. Met uitzondering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

37

persoonlijke uitrusting gaat er nog geen materieel mee en zij zullen nog
geen trainingstaken uitvoeren.
171. In welke mate is de ASSF betrokken bij mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden? Hoe wordt dit onderzocht
en/of gemonitord?
173. Hoe verklaart u dat de Afghaanse politie op grote en
toenemende schaal betrokken is bij marteling en andere mensenrechtenschendingen? (Bronnen: https://www.afghanistananalysts.org/torture-as-prevalent-as-ever-new-un-report-finds-noend-to-impunity-for-afghan-torturers/ & https://www.hrw.org/
world-report/2018/country-chapters/afghanistan)
Antwoord op vraag 171, 173:
Mensenrechtenschendingen aan de hand van de Afghaanse veiligheidsdiensten zijn een punt van zorg. Uit een UNAMA-rapport uit 2017 bleek
dat 38% van gevangen zegt gemarteld te zijn door Afghaanse politie of
veiligheidsdiensten.
In 2017 vaardigde president Ghani een presidentieel decreet uit voor een
wet tegen marteling. Ook trad Afghanistan in April 2018 toe tot de
Optional Protocol to the Convention against Torture en ontdeed zich van
het voorbehoud dat het land had voor de Convention against Torture.
Ondanks de verbeterde wetgeving en de internationale verplichtingen die
de regering is aangegaan zijn foltering en mishandeling in overheidsdetentie vooralsnog een aanhoudend probleem.
Over mensenrechtenschendingen door de ASSF is thans geen informatie
bekend. De Nederlandse militairen zullen bij de begeleiding van ATF 888
uiteraard er op toezien dat er geen mensenrechten worden geschonden.
172. Welke gevolgen heeft de focus op de ASSF voor de reguliere
troepen van de ANDSF? Neemt hun aantal en kwaliteit af?
Antwoord:
De intensivering van de begeleiding van ASSF heeft geen gevolgen voor
de begeleiding van de reguliere troepen. RS heeft om een extra bijdrage
gevraagd voor de begeleiding van de nieuwe ASSF eenheden. De
bestaande ondersteuning van de reguliere troepen wordt voortgezet om
de geboekte vooruitgang te bestendigen en verder uit te bouwen.
174. Waarom begint de missie vanaf september 2018 en niet
later, waardoor een zorgvuldigere besluitvorming in de Tweede
Kamer plaats kan vinden?
175. Is uitstel van aanvang van de missie mogelijk, bijvoorbeeld
met een of twee maanden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
De Nederlandse planning om in juni met de voorbereidingen te starten
om in september de eerste trainingen te kunnen doen is gebaseerd op de
Afghaanse planning en behoefte, zij zullen nog geen trainingstaken
uitvoeren. Deze behoefte is door Duitsland vertaald naar een planning
voor de oprichting van het SOAT en de start van de trainingen. Het is
onwenselijk dat Nederland niet synchroon loopt met de Duitse voorberei-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

38

dingen. Het SOAT is dan niet op tijd gereed om te starten met de
trainingen waardoor de opbouw van ATF 888 vertraging oploopt.
176. Hoeveel militairen van de Afghan Special Security Forces
verwacht u te kunnen trainen in het kader van de NAVO-missie
Resolute Support in 2018?
177. Hoeveel militairen van de Afghan Special Security Forces
verwacht u te kunnen trainen in het kader van de NAVO-missie
Resolute Support in 2019?
178. Hoeveel militairen van de Afghan Special Security Forces
verwacht u te kunnen trainen in het kader van de NAVO-missie
Resolute Support in 2020?
179. Hoeveel militairen van de Afghan Special Security Forces
verwacht u te kunnen trainen in het kader van de NAVO-missie
Resolute Support in 2021?
Antwoord op vragen 176 t/m 179:
De planning is dat ATF 888 in 2020 operationeel gereed is en ongeveer
465 personen bevat. Het Duits/Nederlandse Special Operations Advisory
Team zal dus, afhankelijk van uiteindelijke uitstroom en doorstroom, in
ieder geval minimaal 465 personen trainen. Een onderverdeling in jaren is
nog niet exact te maken. Dit hangt af van de voortgang van de training.
183. Kunt u uitgebreid toelichten welke handelingen precies
binnen het «begeleidende kader» kunnen vallen?
184. Wie heeft de leiding over het SOAT, Nederland of Duitsland?
187. Op welke termijn is het SOAT, bestaande uit Duitsers en
Nederlanders dat vanaf september 2018 de Afghan Task Force
888 (ATF 888) zal gaan begeleiden, gereed om te beginnen?
193. Komen er zogenaamde guardian angels om de SOAT te
beschermen? Zo nee, waarom niet? zo ja, waarom is dit nodig?
196. Kunt u toelichten hoe de begeleidingstaak zal of kan worden
ingevuld? Zijn er (geografische) beperkingen ten aanzien van de
mate van begeleiding, in het bijzonder tijdens high profile-acties?
197. Bestaat de kans dat Nederlandse eenheden in Afghanistan in
een gevechtssituatie terecht zullen komen?
199. Hoe hoog zijn de risico’s voor Nederlandse militairen
wanneer zij de Afghaanse eenheid begeleiden tijdens operaties?
Is het waarschijnlijk dat Nederlandse militairen dan ook zelf
optreden in het hoogste geweldsspectrum?
201. Hoeveel van de 60 extra manschappen zijn trainers voor het
SOAT? Hoeveel zijn EOD en Genie? Hoeveel zijn medisch of
anders?
Antwoord op vragen 183, 184, 187, 193, 196, 197, 199, en 201:
Het Duits/Nederlandse SOAT (commando’s en mariniers) is vanaf
september gereed. In het eerste jaar zal Duitsland de commandant voor
de eenheid leveren. Daarna wordt met de Duitsers besproken of de functie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

39

op roulatiebasis wordt ingevuld. De kern van het SOAT bestaat uit
SOF-adviseurs die de troepen van ATF888 zullen trainen, adviseren en
begeleiden. Militairen van de Explosieve Opruimingsdienst (EOD) en de
Genie worden belast met force protection- en adviestaken. De eenheid
voorziet in haar eigen beveiligingstaak. De exacte omvang van het SOAT
(commando’s en mariniers) is afhankelijk van de nadere afstemming met
Duitsland en de trainingsbehoefte.
Als een sub-eenheid van ATF 888 een operatie uitvoert, zullen de
Nederlandse adviseurs met hen mee gaan tot op de plek waarvandaan zij
zicht hebben op de uitvoering zonder betrokken te worden in de actie. Er
zijn daarbij geen geografische beperkingen. Uiteindelijk zal ATF 888 high
profile acties moeten uitvoeren en ook hoog in het geweldsspectrum
moeten kunnen optreden. Hierdoor kan een grotere dreiging naar hen en
de Nederlands begeleiders uitgaan. Hoewel eenheden van Resolute
Support niet offensief optreden (non-combat missie), mogen zij wel
zichzelf en de Afghaanse eenheid verdedigen als sprake is van een
vijandelijke daad of het voornemen daartoe (hostile act, hostile intent). De
reactie moet te allen tijde proportioneel zijn.
Het SOAT draagt zelf zorg voor de beveiliging gedurende de activiteiten
die het uitvoert.
188. Gaan reservisten deel uit maken van de 160 militairen in de
bijdrage aan Resolute Support? Zo ja, hoeveel reservisten zullen
dat ongeveer zijn? Zo nee, waarom niet?
189. Waarom staat er «ongeveer» 160 militairen die deel zullen
nemen aan Resolute Support? Hoeveel meer of minder zullen er
mogelijk deelnemen en waar hangt dat vanaf?
Antwoord op vragen 188 en 189:
Een enkele reservist neemt deel aan Resolute Support. Het betreft hier
specialistisch personeel uit het Civiel en Militair Interactiecommando.
Gezien het meerjarige karakter van deze missie en de ontwikkelende
behoefte van de Afghaanse eenheid is de Nederlandse bijdrage flexibel.
190. Gaat u de Nederlandse opgedane inlichtingen delen met
bondgenoten ter plaatse? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
afspraken zijn er gemaakt of gaat u maken met bondgenoten
over het delen van inlichtingen?
Antwoord:
Internationale samenwerking is cruciaal. In de wereld van inlichtingendiensten is het gebruikelijk om informatie uit te wisselen. Dit gebeurt
echter onder voorwaarden. De MIVD hanteren criteria voor de mate van
samenwerking met buitenlandse inlichtingendiensten. Dit wordt per
bondgenoot gewogen, overeenkomstig de bepalingen in de Wet op de
Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (WIV).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

40

191. Welke rechtspositie hebben de acht tolken? Zijn dit tolken
die reeds werkzaam zijn voor Resolute Support? Zo nee, zijn deze
tolken lokaal geworven? Werken deze tolken exclusief voor de
Nederlandse adviseurs?
Antwoord:
Er zal gewerkt worden met tolken vanuit Nederland en lokaal ingehuurde
tolken.
De tolken vanuit Nederland hebben een aanstelling bij Defensie.
200. Over hoeveel Bushmasters krijgen de Nederlandse troepen
de beschikking? Welk deel van de totale hoeveelheid
Bushmasters waarover Defensie beschikt is dit?
Antwoord:
De eenheid die in de zomer de voorbereidende werkzaamheden uitvoert
zal ook onderzoeken wat, in overeenstemming met Duitsland, de exacte
behoefte voor het aantal voertuigen wordt.
202. Kunt u toelichten waarom de Nederlandse bijdrage aan de
NAVO-missie bij kan dragen aan toename van de dreiging tegen
Nederland?
205. Hoe verklaart u dat een missie die tot doel heeft terroristische dreiging tegen te gaan kan leiden tot toename van
terroristische dreiging tegen Nederland?
Antwoord op vragen 202 en 205:
Jihadisten zien Westerse militaire missies in islamitische landen als een
«oorlog tegen de islam» en rechtvaardigen daarmee aanslagen tegen het
Westen. Een nieuwe Nederlandse missie in Afghanistan kan leiden tot
hernieuwde oproepen van jihadisten om aanslagen te plegen. Daarmee
kan de voorstelbare terroristische dreiging toenemen.
203. Klopt het dat Nederland of Nederlandse belangen in de regio
nadrukkelijker een doelwit zijn van jihadistische groepen als
Nederland blijft deelnemen aan de NAVO-missie in Afghanistan?
Antwoord:
Het is voorstelbaar dat Nederland of Nederlandse belangen in de regio
nadrukkelijker in beeld komen bij jihadisten door de NAVO-missie en
daarmee een mogelijk doelwit voor terroristen kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

41

206. Welke voorbeelden zijn u bekend van terroristische
aanslagen in of dreiging tegen westerse landen waarbij het
motief van de dader(s) gerelateerd was aan de militaire interventie in Afghanistan? (Bron: https://edition.cnn.com/2013/06/21/
opinion/terrorism-gerges/index.html)
207. Kunt u bevestigen dat de daders van de moord op de Britse
militair Lee Rigby in Londen in 2013 onder andere verwezen naar
het westerse geweld in Afghanistan als motief voor hun daden?
208. Is het juist dat de daders van de aanslag tijdens de marathon
in Boston in 2013 onder andere verwezen naar het westerse
geweld in Afghanistan als motief voor hun daden?
Antwoord op vragen 206 t/m 208:
Meerdere jihadistische daders van aanslagen in het Westen hebben de
militaire interventies van het Westen als motivatie voor hun daden
gebruikt of genoemd.
210. Welke en hoeveel onbemande systemen zullen de veiligheid
van de eenheid waarborgen? Heeft de inzet van deze onbemande
systemen gevolgen voor de inzet in Nederland of in andere
missies?
219. Beschikken Nederlandse eenheden zelf over voldoende
onbemande systemen (zoals drones) of worden dergelijke
systemen gehuurd/geleend bij andere krijgsmachten?
Antwoord op vragen 210 en 219:
Er worden verschillende typen onbemande tactische systemen vanuit
Nederland door de eenheid meegenomen, voor force protection en
evaluatiedoeleinden. Omwille van veiligheidsredenen kan hier niet
specifieker worden geantwoord. Door de inzet van de onbemande
systemen zullen deze in mindere mate beschikbaar zijn voor trainingen en
oefeningen in nationaal en internationaal verband. Er was al rekening
gehouden met inzet van deze middelen voor de special forces in Irak.
Vanwege terugtrekken van special forces uit Irak zijn die middelen
beschikbaar voor inzet in Afghanistan.
211. Kunt u de bevoegdheden en doorzettingsmacht van de Joint
Terminal Attack controller van het Nederlandse SOAT toelichten?
212. Hoe garandeert u dat luchtsteun altijd, indien nodig, kan en
zal worden geleverd?
213. Welke coalitiepartners bieden luchtsteun tijdens operaties
en hebt u daar harde toezeggingen over? Met andere woorden, is
luchtsteun te allen tijde gegarandeerd tijdens operaties?
214. Kunt u omschrijven hoe goed de Afghaanse luchtsteuncapaciteit is georganiseerd?
Antwoord op vragen 211 t/m 214:
Luchtsteun mag in Resolute Support alleen worden ingezet ter zelfverdediging, met inachtneming van proportionaliteit. Luchtsteun is op afroep
beschikbaar. De beschikbaarheid van luchtsteun wordt meegenomen in de
planning van activiteiten van het SOAT (commando’s en mariniers)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

42

De Afghaanse capaciteit is nog in ontwikkeling en daarom zullen
Nederlandse militairen geen gebruik maken van Afghaanse luchtsteun.
Wanneer ATF-888 beschikt over een opgeleide Afghaanse JTAC zal deze
door de Nederlandse JTAC worden begeleid.
215. Welke landen leveren in 2018, 2019 en 2020 medische
evacuatiehelikopters aan de missie?
216. Kan zonder twijfel aan de zogeheten «10-1-2-norm» worden
voldaan?
217. Welk land bemant de Role 2, en hoe verhouden hun gezondheidszorg en medische voorzieningen zich tot de Nederlandse
maatstaven?
218. Welk land levert de medische evacuatiecapaciteit, en heeft u
harde toezeggingen dat deze capaciteit te allen tijde is
gegarandeerd?
Antwoord op vragen 215 t/m 218:
Duitsland en de Verenigde Staten zijn verantwoordelijk voor de medische
evacuatiehelikopters. Duitsland en Nederland verzorgen de grondevacuatie. Alle voorzieningen om aan de 10-1-2-norm te voldoen zijn
aanwezig. Indien er door omstandigheden niet aan de norm kan worden
voldaan zullen de Nederlandse trainers niet deelnemen aan een operatie.
Het role 2 hospitaal in Mazar-e-Sharif staat onder Duitse leiding en voldoet
aan de maatstaven. De Nederlandse medische eenheid maakt onderdeel
uit van deze medische staf. In Kaboel is een multinationale role 2
hospitaal dat voornamelijk leunt op Amerikaanse capaciteit. Ook hier
voldoet de zorg aan de Nederlandse maatstaven.
220. Welke directe en welke indirecte gevolgen heeft het
uitbreiden van de Nederlandse bijdrage op de gereedheid en de
geoefendheid van de krijgsmacht?
Antwoord:
In de halfjaarlijkse inzetbaarheidsrapportage die uw Kamer ontvangt,
worden de gevolgen van inzet voor de gereedheid weergegeven,
geoefendheid is hier onderdeel van. Het intensiveren van de bijdrage in
Afghanistan is mogelijk omdat een deel van de special forces wordt
teruggetrokken uit Irak. Het opwerktraject en de taken van special forces
voor Irak en Afghanistan zijn vergelijkbaar. Hierdoor kan beroep worden
gedaan op de elementen die eigenlijk voor Irak stonden gepland. Door
gebruik van de bestaande logistieke lijn naar Mazar-e-Sharif en de
aanwezige ondersteuning van de NAVO en Duitsland als lead nation
wordt geen beroep gedaan op aanvullende Nederlandse enablers. Deze
uitbreiding heeft daarmee geen invloed op het proces van het herstel van
de basisgereedheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

43

221. Op welke directe en op welke indirecte wijze werkt het
uitbreiden van de Nederlandse bijdrage op personeelsgebied door
op de Nederlandse defensieorganisaties? Kunt u dit u dit per
krijgsmachtsonderdeel inzichtelijk maken?
222. Welke directe en welke indirecte gevolgen heeft het bij deze
missie benodigde materieel op de gereedheid en de geoefendheid
van de krijgsmacht?
223. Op welke directe en op welke indirecte wijze werkt het
uitbreiden van de Nederlandse bijdrage op materieelgebied door
op de Nederlandse defensieorganisaties? Kunt u dit u dit per
krijgsmachtsonderdeel inzichtelijk maken?
Antwoord op vragen 221 t/m 223:
Zoals gesteld in de artikel 100 brief is de uitbreiding zo ingericht dat
Nederland deze langere tijd kan voortzetten. Door het terugtrekken van
personele en materiële capaciteit uit de missie in Irak, blijft de belasting
voor de krijgsmacht voor wat betreft deze capaciteit in evenwicht. Het
extra materieel dat voor de uitbreiding van de inzet van de missie RSM
nodig, heeft geen verdringingseffecten met impact op het herstel van de
gereedheid. De ingezette eenheden maken gebruik van materieel dat
standaard onderdeel is van de eenheid en van materieel dat -na een
onderhoudsperiode – beschikbaar komt uit de missie in Irak. De gevolgen
van deze missie voor de gereedheid per krijgsmachtdeel, worden
halfjaarlijks aan de Kamer bekend gesteld in de vertrouwelijke
inzetbaarheidsrapportage.
224. Wat zijn enablers?
228. Wat wordt ermee bedoeld dat er geen beroep wordt gedaan
op aanvullende Nederlandse enablers?
Antwoord op vragen 224 en 228:
Enablers zijn ondersteunende elementen die taakuitvoering mogelijk
maken, zoals counter-IED, helikopters en genie-capaciteit. Er wordt thans
in Afghanistan mede gebruik gemaakt van ondersteuning van de NAVO
en van Duitsland als lead nation. Omdat er vanwege de bestaande
Nederlandse bijdrage al enablers in het gebied aanwezig zijn, en de
enablers die eerder nodig waren voor de inzet in Irak voldoende zijn voor
het SOAT, hoeven er geen extra enablers uit de krijgsmacht te worden
onttrokken.
225. Kan uitgebreid aangegeven worden hoe rekening is
gehouden met de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer?
Antwoord:
Bij totstandkoming van het besluit is gekeken naar de effecten van
additionele inzet op de gereedheid. Het intensiveren van de bijdrage in
Afghanistan is mogelijk vanwege het besluit om een deel van de special
forces terug te trekken uit Irak. Het opwerktraject voor de special forces
voor Irak en Afghanistan zijn vergelijkbaar. Hierdoor kan beroep worden
gedaan op de SOF-elementen die eigenlijk voor Irak stonden gepland.
Door gebruik van de bestaande logistieke lijn naar Mazar-e-Sharif en de
aanwezige ondersteuning van Duitsland en de NAVO is er geen sprake
van een significante uitbreiding van de logistieke en andere ondersteunende capaciteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

44

226. Hoeveel Nederlandse special operations forces worden van
Irak naar Afghanistan overgeplaatst?
227. Hoeveel minder militairen zullen vanaf september 2018
uitgezonden zijn dan op dit moment?
Antwoord op vragen 226 en 227:
De special forces worden niet overgeplaatst. De bijdrage in Irak is
gereduceerd waardoor dezelfde capaciteit naar Afghanistan kan worden
ingezet. In september 2018 is nog geen sprake van een vermindering van
het totaal aantal uitgezonden militairen.
229. Hoeveel heeft de Nederlandse militaire bijdrage aan Afghanistan sinds 2001 in totaal gekost?
In het Jaarverslag Defensie worden de gerealiseerde uitgaven per jaar van
alle inzet weergeven. In de periode tot en met 2017 is er in totaal 1,95
miljard euro uitgegeven aan de verschillende missies in Afghanistan.
230. Hoeveel heeft Nederland sinds 2001 in totaal uitgegeven aan
ontwikkeling in Afghanistan?
Antwoord:
Sinds 2001 heeft Nederland ca. 1,3 miljard euro uitgegeven aan ontwikkeling in Afghanistan.6
231. Hoe draagt deze bijdrage bij aan de gereedheid van de
Nederlandse special operating forces?
Antwoord:
De taken die de special forces in Resolute Support gaan uitvoeren, zijn
ook onderdeel van de taken die zij moeten kunnen uitvoeren in het kader
van de operationele gereedheid. Dit betekent dat het trainen, adviseren en
assisteren van ATF 888 bijdraagt aan het herstel van de gereedheid voor
deze specifieke taken.
232. Kunt u een inschatting geven van het bedrag aan ontwikkelingshulp, dat parallel aan de Nederlandse militaire bijdrage aan
Afghanistan in de periode 2018 tot en met 2022, direct of
indirect via internationale organisaties of ngo’s, vanuit de
Nederlandse schatkist aan de ontwikkeling van Afghanistan
wordt besteed?
Antwoord:
Jaarlijks investeert het kabinet sinds 2017 ca. 60 miljoen euro per jaar in
de ontwikkeling van Afghanistan, aflopend tot 50 miljoen euro per jaar in
2020.
Daarnaast wordt in de periode 2018–2.020 EUR 16,3 miljoen euro besteed
in het kader van de tender «Samenspraak en Tegenspraak» (CARE,
Cordaid en Oxfam Novib), een ontmijningsprogramma van de NGO HALO
Trust en het Addressing Root Causes Fonds (Cordaid, Norwegian Refugee
Council).
Op 28 en 29 november 2018 zal de tweede ministeriële conferentie over
Afghanistan plaatsvinden op in Genève. Daar zal worden gesproken over
6

Meer informatie op https://stats.oecd.org/Index.aspx?datasetcode=TABLE2A#

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

45

de voortgang m.b.t. de hervormingen waar de Afghaanse regering zich
aan heeft gecommitteerd in het Self-Reliance through Mutual Accountability Framework (SMAF). Op basis van de uitkomst van deze conferentie
zal het kabinet zich beraden op het vervolg van de Nederlandse steun en
uw Kamer informeren over de besluitvorming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 632

46