Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2357
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Minister voor Langdurige
Zorg en Sport over de verkrijgbaarheid van plastic rietjes voor medisch
gebruik (ingezonden 3 maart 2023).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport), mede namens de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 20 april 2023). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2010.
Vraag 1
Bent u ervan op de hoogte dat de verkrijgbaarheid van plastic rietjes,
waarvan mensen door een beperking afhankelijk kunnen zijn, is afgenomen
door het Europees verbod op de inkoop en verkoop van wegwerpplastic?
Bent u ervan op de hoogte dat extra lange rietjes (40 cm) eigenlijk helemaal
niet meer verkrijgbaar zijn?
Antwoord 1
Ja, ik ben hiervan op de hoogte. Ik realiseer mij dat het een erg lastige
situatie is voor mensen die afhankelijk zijn van plastic rietjes. De Europese
Single-Use Plastics (SUP) Richtlijn bevat een uitzondering voor rietjes die als
medisch hulpmiddel in de handel worden gebracht. Deze uitzondering blijkt
in de praktijk helaas niet goed te werken (zie verder antwoord op vraag 4 en
5). Daarom heeft de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
besloten een aanwijzingsbesluit aan de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT) af te geven met als strekking dat dit handelsverbod niet wordt gehandhaafd voor leveranciers die de rietjes leveren aan zorginstellingen, apotheken
en drogisterijen. Via bijv. de groothandel Mediq zijn plastic rietjes beschikbaar
voor zowel zorginstellingen als particulieren. Of dit specifiek ook geldt voor
rietjes van 40cm is mij niet bekend.
Vraag 2
Bent u hierover in gesprek met belangenverenigingen zoals Ieder(in) en de
Spierziektevereniging? Zo ja, wat doet u met deze signalen? Bent u bereid om
in gesprek te gaan met mensen die van plastic rietjes afhankelijk zijn bij het
drinken en met eerder genoemde belangenverenigingen over de huidige
stand van zaken en de versnelling die nodig is om een oplossing te realiseren?

ah-tk-20222023-2357
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Er is op ambtelijk niveau geregeld contact geweest tussen het Ministerie van
IenW en Stichting Ieder(in), waarbij de problematiek is besproken. In deze
gesprekken werd duidelijk zichtbaar dat een specifieke groep mensen
afhankelijk is van plastic rietjes. Dit heeft geleid tot het aanwijzingsbesluit aan
de ILT. Er is ook samen met de verschillende verenigingen onderzocht welke
specificaties alternatieve (niet plastic of herbruikbare) rietjes zouden moeten
hebben. Echter sluit het aanbod in de markt hier (nog) niet op aan.
De Staatssecretaris van IenW geeft navolging aan deze gesprekken door de
nationale regelgeving aan te passen, zodat de plastic rietjes via gebruikelijke
zorginkoop beschikbaar blijven. Plastic rietjes voor medisch gebruik worden
verkocht via bijvoorbeeld Mediq.
Vraag 3
Klopt het dat de ontheffingsperiode voor het inkopen en verkopen van plastic
rietjes door apotheken en drogisterijen is verstreken en plastic rietjes op dit
moment niet mogen worden verstrekt? Zo nee, welke rietjes mogen nu
precies door wie worden verkocht? En zo nee, bent u bereid apotheken en
drogisten te stimuleren om plastic rietjes te verkopen zodat deze goed
verkrijgbaar zijn voor mensen die ze nodig hebben?
Antwoord 3
Ja, het klopt dat de aanwijzingstermijn voor het niet handhaven op de
verkoop van rietjes aan medische groothandel, apotheken en drogisterijen is
verstreken. Ondanks het verstrijken van de termijn wordt er op dit moment
niet actief gehandhaafd door de ILT, waardoor men nog steeds rietjes kan
aanschaffen. De Staatssecretaris van IenW zal de aanwijzing verlengen voor
de periode die noodzakelijk is om de regelgeving aan te passen.
Ten gevolge van het aanwijzingsbesluit mogen plastic rietjes worden verkocht
via apotheken, drogisterijen en medische groothandel. Het is echter de vraag
welke rietjes nog leverbaar zijn, gezien de daling in de productie van en
handel in rietjes ten gevolge van de wereldwijde maatregelen om minder
rietjes te gebruiken.
De Ministeries van VWS en IenW gaan samen meer ruchtbaarheid geven aan
de mogelijkheid om rietjes te verstrekken via apotheken en drogisten. Ook
zullen beide ministeries dit onder de aandacht brengen bij de mensen die
hierbij gebaat zijn.
Vraag 4
Deelt u de mening dat er op korte termijn een oplossing moet komen voor
mensen die om medische redenen afhankelijk zijn van plastic rietjes? Zo ja,
welke maatregelen gaat u nemen om ervoor te zorgen dat plastic rietjes
beschikbaar worden en blijven voor deze doelgroep? Wat kunt u op dit
moment aanreiken aan mensen met een beperking om zelfstandig te kunnen
drinken?
Antwoord 4
Voor de korte termijn biedt het verlengen van het aanwijzingsbesluit een
oplossing waardoor plastic rietjes beschikbaar blijven via apotheken,
drogisterijen en medische groothandel. De Staatssecretaris van IenW zal
tegelijkertijd het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik aanpassen, zodat de certificering van plastic rietjes als medisch hulpmiddel niet
meer een vereiste is voor het in de handel brengen van rietjes specifiek aan
apotheken, drogisterijen en medische groothandel1. Op deze manier blijven
de rietjes beschikbaar voor deze doelgroep.
Samen met de Staatssecretaris van IenW zal ik ervoor zorgen dat de
verschillende partijen in de keten (leveranciers, groothandel en brancheorganisaties voor apotheken en drogisten) op de hoogte zijn van de mogelijkheid
om rietjes te verkopen. Zodra de afspraken zijn vastgelegd, zullen ook de
belangenorganisaties voor mensen met een beperking hierop worden

1

Er is al een uitzondering in de SUP-Richtlijn voor rietjes die als medisch hulpmiddel op de
markt worden gebracht. Echter blijkt het voor een product als een rietje in de praktijk moeilijk
of zelfs onhaalbaar om dit als zodanig gecertificeerd te krijgen. Daarom wordt deze vereiste uit
het besluit kunstsfoproducten voor eenmalig gebruik gehaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

geattendeerd. Daarbij blijft de Staatssecretaris van IenW de markt ook
aansporen om met goede herbruikbare of plasticvrije alternatieven te komen
die geschikt zijn voor deze doelgroep.
Vraag 5
Erkent u dat er in de anti-plastic campagne te laat werd nagedacht over
mensen met een beperking? Hoe gaat u bij de totstandkoming van toekomstig beleid mensen met een beperking vanaf het begin betrekken?
Antwoord 5
In de totstandkoming van de SUP-richtlijn is rekening gehouden met deze
doelgroep, hetgeen heeft geleid tot de uitzondering voor rietjes die als
medisch hulpmiddel in de handel worden gebracht. Complicerende factor
was echter dat tegelijkertijd de regelgeving voor medische hulpmiddelen
werd veranderd. Daarbij is deze dusdanig strenger geworden dat het in de
praktijk voor producenten moeilijk of zelfs onhaalbaar bleek om de rietjes
zoals beoogd als medisch hulpmiddel op de markt te brengen.
Ik vind het erg belangrijk om altijd de doelgroep te spreken bij het ontwikkelen van beleid. Vanuit de vervolgaanpak Onbeperkt Meedoen werkt de
Minister van Langdurige Zorg en Sport aan het bevorderen van het betrekken
van mensen met een beperking bij het opstellen van beleid binnen de gehele
rijksoverheid. Bij IenW is het ook de standaard om bij de totstandkoming van
beleid na te gaan welke belanghebbenden betrokken moeten worden. Dit is
recent opnieuw vastgelegd en beschreven in het beleidskompas2.

2

www.beleidskompas.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3