Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 517

Veiligheidsregio’s

Nr. 96

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 maart 2015
In het AO nationale veiligheid en brandweerzorg van 25 februari jl. heb ik
toegezegd u eind maart te informeren over de voortgang van de vorming
van de landelijke meldkamerorganisatie (LMO) en het Inspectierapport
«Meldkamer».
De vorming van de landelijke meldkamerorganisatie vraagt om een
zorgvuldig traject waarbij de continuïteit van meldkamers tijdens de
transitie van cruciaal belang is. Met het oog hierop heb ik de Inspectie
Veiligheid en Justitie gevraagd om de stand van zaken van alle huidige
meldkamers nauwkeurig in beeld te brengen. De Inspectie heeft het
onderzoek samen met het Agentschap Telecom uitgevoerd en de
resultaten op 13 februari jl. aan mij aangeboden. Hierbij bied ik u dit
rapport1 en mijn reactie hierop aan.
Ik onderschrijf de conclusies van de Inspectie en het Agentschap Telecom
en zal met de betrokken partners de aanbevelingen tot uitvoer brengen. Ik
zal uw Kamer hierover eind 2015 rapporteren.
Rapport «Meldkamers» van de Inspectie van Veiligheid en Justitie
en het Agentschap Telecom
Aanleiding Inspectierapport
Meldkamers zijn een essentiële schakel in het proces van noodhulpverlening. In het transitieakkoord Meldkamer van de Toekomst zijn alle
partijen het erover eens geworden dat de continuïteit en dienstverlening
verbeterd moeten worden. Dat is een van de belangrijkste redenen om de
lokaal en divers georganiseerde meldkamers samen te voegen tot één
landelijke meldkamerorganisatie met 10 locaties, ondergebracht bij
politie.

1

kst-29517-96
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 517, nr. 96

1

Continuïteit van dienstverlening is niet alleen de reden voor de transitie
maar staat ook voorop tijdens de transitie. Juist daarom heb ik in het
kader van het traject tot vorming van de LMO de Inspectie verzocht
onderzoek te doen naar de organisatie, taakuitvoering en aandachtspunten van alle meldkamers tijdens de transitieperiode. De Inspectie heeft
samen met het Agentschap Telecom een «foto» gemaakt van de huidige
situatie en werkwijze van alle meldkamers. Met deze foto ontstaat een
totaaloverzicht van hoe alle meldkamers er voor staan. Deze foto bevestigt
de noodzaak van de reeds ingezette veranderingen in het meldkamerdomein en levert ook aandachtspunten voor de transitie.
Conclusies rapport
Op basis van de bevindingen uit de verschillende meldkamerfoto’s komt
de Inspectie met het Agentschap Telecom tot de volgende conclusies:
1. De huidige meldkamers zijn alle zeer verschillend qua organisatie,
personele invulling, taakuitvoering en inrichting van beheer. De
verschillen zitten niet alleen tussen de regionale meldkamers maar ook
binnen de disciplines. Het ontbreekt aan samenwerking tussen
meldkamers en aan landelijke coördinatie. De meldkamers kunnen
hierdoor niet of niet eenvoudig elkaars taken overnemen
2. De gemeenschappelijk meldkamers zijn vooral ingericht op de
uitvoering van de monodisciplinaire taken. De multidisciplinaire
informatie-uitwisseling is daarbij ondergeschikt.
3. De centralisten en leidinggevenden van de meldkamers ervaren een
capaciteitstekort voor het realiseren van de gewenste bezetting.
Daarbij is sprake van terughoudendheid in het vervullen van vacatures.
4. Het ontbreekt in de meeste meldkamers aan sturing op het functioneren van de techniek met een bijbehorende adequate verdeling van
taken, rollen en verantwoordelijkheden.
5. Het risicobeheer, de bedrijfscontinuïteit en ICT-weerbaarheid is in veel
meldkamers een aandachtspunt. De meldkamers zijn daardoor beperkt
in het voorkomen van uitval of in het organiseren van een adequate
uitwijk.
6. De medewerkers in de meldkamers maken zich zorgen en ervaren veel
onduidelijkheid over de transitie naar de landelijke meldkamer
organisatie.
Aanbevelingen
De Inspectie en het Agentschap Telecom komen daarbij tot de volgende
aanbevelingen
Voor de huidige meldkamers:
1. Borg de continuïteit van de meldkamers ook gedurende de transitie.
a. Zorg ervoor dat meldkamers niet in die mate een terughoudend
investeringsbeleid voeren dat sprake is van een tekort aan
gekwalificeerd personeel. Terughoudendheid bij het aannemen van
centralisten mag geen consequentie hebben voor de realisatie van
de gewenste bezetting, het opleiden, trainen en oefenen en het
bijdragen aan de ontwikkeling van de LMO.
b. Zorg – mede gezien de meestal geringe kwaliteit van het beheer
van de systemen- dat de techniek in de meldkamers niet zodanig
veroudert, dat zich een grotere kans op storingen voordoet. Uitstel
van investeringen in de techniek, dienen te gebeuren aan de hand
van een gedegen risicoanalyse waaruit blijkt dat het risico op uitval
van de techniek niet wordt verhoogd.
c. Bepaal – gezien het gebrek aan een volledige fysieke uitwijklocatie
voor iedere meldkamer – welke maatregelen iedere meldkamer
moet nemen om het risico op uitval te reduceren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 517, nr. 96

2

d. Zorg dat de meldkamers die gedurende de transitie (fysiek)
samengevoegd worden meteen nat de samenvoeging – in ieder
geval binnen de discipline – meldingen van elkaar kunnen aan- en
overnemen.
2. Zorg bij alle disciplines en op alle niveaus voor draagvlak voor de
nieuwe meldkamerorganisatie. Neem de door de gesignaleerde
aandachtspunten van de medewerkers serieus en voorzie in een betere
informatievoorziening over de LMO richting de medewerkers van de
meldkamers.
Voor de toekomstige meldkamers:
3. Identificeer en prioriteer per meldkamerlocatie alle mogelijke risico’s
op het gebied van continuïteit door middel van een integrale risicosystematiek en neem de bijbehorende mitigerende maatregelen. Zorg
voor redundantie van de kritieke systemen en punten of alternatieven
voor de techniek.
4. Maak bij de sturing op beheer een duidelijke verdeling tussen taken,
rollen en verantwoordelijkheden en een goed PDCA-cyclus voor
werkprocessen van beheer. Maak beschikbaarheid van systemen en
applicaties inzichtelijk en stuur hierop in combinatie met prioriteiten en
oplostijden, Bepaal daarbij wat landelijk wordt belegd en wat lokaal bij
de meldkamers blijft.
5. Borg ook buiten de processen multi-intake en opschaling, zowel
technisch als organisatorisch, de multidisciplinaire informatieuitwisseling tussen de disciplines en tussen de meldkamers. Zorg
daarbij ook voor proactieve informatie-uitwisseling.
Reactie op het rapport «Meldkamers»
De Inspectie en het Agentschap Telecom bevestigen, ten aanzien van de
regionale meldkamers, het bestaande beeld van een zeer divers georganiseerd landschap met een aantal zwakke plekken. Daarmee bevestigt de
Inspectie tegelijkertijd de ingezette koers. Het onderzoek vult daarbij het
bestaande beeld verder aan met gedetailleerde gegevens over iedere
afzonderlijke meldkamer. Het rapport vormt daarmee een waardevol
document voor de in gang gezette transitie en het hiervoor noodzakelijke
risicomanagement.
Prioriteit bij samenvoegen en standaardiseren
Vrijwel alle conclusies een aanbevelingen zijn terug te voeren op twee
fundamenteel zwakke plekken in de huidige organisatie van meldkamers:
diversiteit en gebrek aan robuustheid. De diversiteit binnen en tussen
meldkamers vormt een belangrijk obstakel in samenwerking, informatieuitwisseling en voorzieningen voor overloop of uitwijk.
Daarom is het belangrijk om werkprocessen te standaardiseren en om alle
meldkamers op een robuust schaalniveau te brengen.
Voor 9 van de 10 te ontstane meldkamerlocaties zijn inmiddels regionaal
kwartiermakers benoemd en zal de laatste op korte termijn volgen. Zij
zullen per locatie onder andere een plan van aanpak en business case
opleveren voor de totstandkoming van de samenvoeging. Ik heb de
kwartiermaker LMO verzocht hierbij ook nadrukkelijk oog te hebben voor
de huidige continuïteit en het risico op uitval te reduceren.
Ik heb het rapport over de meldkamers ook met de voorzitters veiligheidsregio’s gedeeld, gezien hun huidige wettelijke verantwoordelijkheid voor
de gemeenschappelijke meldkamer. Het rapport en de reactie is
besproken in het algemeen bestuur van het Veiligheidsberaad op 20 maart
jl. Het Veiligheidsberaad ziet in de bevindingen een bevestiging van de
gekozen lijn om de huidige 25 meldkamers om te vormen tot één
landelijke meldkamerorganisatie met maximaal tien locaties. De punten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 517, nr. 96

3

die de Inspectie signaleert, waren ook volgens het VB de reden om de
transitie te starten en onderstrepen het belang van een goede voortgang.
De Inspectie en het agentschap Telecom hebben voor iedere afzonderlijke
meldkamer een deelrapportage opgesteld die ook ter beschikking is
gesteld aan de betreffende regio’s. Deze rapportages per meldkamer
vormen een belangrijke basis voor besluitvorming in de regionale
transitietrajecten. De verantwoordelijke besturen van de veiligheidsregio’s
hebben laten weten dat ze, zolang de formele overdracht van bevoegdheden via wetswijziging nog niet heeft plaatsgevonden, hun verantwoordelijkheden blijven nemen, uiteraard met inachtneming van de gemaakte
bestuurlijke afspraken in het transitieakkoord.
Personeel
De medewerkers willen vanzelfsprekend graag snel op alle punten
duidelijkheid hebben. Het werk zal zich concentreren op tien locaties, dat
is inherent aan de gekozen oplossing. Deze tien locaties zijn bij iedereen
bekend. Op korte termijn moet duidelijk worden hoe de fasering op
regionaal niveau zal zijn en wanneer verhuizingen van meldkamers zullen
plaatsvinden.
Een ander aandachtspunt is de communicatie richting medewerkers.
De regionaal kwartiermakers zullen hierin ook een belangrijke rol
vervullen richting het personeel werkzaam op de meldkamer. Dit gebeurt
in nauwe samenspraak met de huidige werkgevers. Zorgvuldigheid staat
hierbij voorop.
Overigens wordt voor het personeel ook informatie over de transitie
verstrekt via een recent hiervoor opgerichte website.
Voor de transitie is afgesproken om terughoudend maar op een verantwoorde manier met vacatures om te gaan. Het kan de voorkeur hebben
om op locaties die uiteindelijk sluiten personeel op tijdelijk basis aan te
nemen, maar als het voor de continuïteit toch nodig is om vacatures open
te stellen, gebeurt dit.
Continuïteit
Een aantal meldkamers is al samengevoegd. Hiermee zijn drie van de tien
meldkamers op het juiste schaalniveau. Voorop staat dat dit zorgvuldig
wordt uitgevoerd met regionale participatie. De Inspectie en het Agentschap Telecom hebben aandacht gevraagd voor risico’s bij uitval van
meldkamers. Risicoanalyses zijn nu zeer divers en slechts in enkele
meldkamers goed genoeg geregeld. In de meldkamer van de toekomst
moeten meldkamerlocaties het werk volledig van elkaar over kunnen
nemen en daarmee overloop- en uitwijkproblemen tot een minimum
reduceren. De constatering dat uitwijk van meldkamers niet optimaal is
georganiseerd is dan ook geen verrassing, maar juist één van de
belangrijkste redenen om de LMO te vormen.
De kwartiermaker LMO heeft eind vorig jaar een werkplan going concern
opgeleverd. Onderdeel van het werkplan going concern is een continuïteitsmonitor waarin continuïteit aspecten rondom ICT en personeel
worden bijgehouden. Aan de hand van deze continuïteitsmonitor
rapporteert de kwartiermaker periodiek. Waar nodig kan deze – in
samenspraak met de regionale bestuurders – actie ondernemen. Daar
waar de continuïteit echt onder druk staat en de samenvoeging nog even
op zich laat wachten, zal door middel van maatwerk en overleg met de
betrokken besturen naar een passende oplossing worden gezocht.
Met de komst van de LMO zullen de punten geconstateerd door de
Inspectie stapsgewijs worden opgelost. De uitkomsten van het Inspectie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 517, nr. 96

4

rapport bevestigen voor mij waarom het traject om te komen tot een
landelijke meldkamerorganisatie is ingezet.
Voortgang realisatie landelijke meldkamerorganisatie
Afgelopen najaar heb ik met de kwartiermaker afgesproken dat wij
prioriteit stellen aan het samenvoegen van meldkamers. Er is door de
kwartiermaker, in overleg met alle partijen, gekozen voor de lijn van
«samenwonen, samenwerken, integreren». Het helpt dat wij nu op basis
van het inspectierapport en de nulmeting een scherp beeld hebben van
hoe de meldkamers ervoor staan.
Ambitieplanning samenvoeging meldkamers
Er is met de voorzitters van de veiligheidsregio’s gesproken over de
ambitieplanning van de K-LMO op hoofdlijnen. Hierbij wordt voor elke
samen te voegen meldkamer een eigen tempo aangehouden, passend bij
wat de politieorganisatie en andere betrokken organisaties tegelijkertijd
kunnen realiseren. Het uiteindelijke doel is om de landelijke meldkamerorganisatie in 2021 gerealiseerd te hebben.
Met het aanstellen van de regionale kwartiermakers en met behulp van de
daarvoor ingestelde regionale stuurgroepen zijn alle samenvoegingstrajecten gestart. De locaties Den Haag, Drachten en Amsterdam zijn al
samengevoegd. Verder is er een aantal meldkamers dat al snel kan samen
voegen, bijv. Limburg-Noord en Zuid-Limburg (Maastricht). Ook
Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid is al in een gevorderd stadium
van voorbereiding (Rotterdam). De overige locaties vergen meer tijd,
i.v.m. grootschalige verbouwingen of nieuwbouw.
Per samen te voegen meldkamer zal een businesscase worden opgesteld,
waarbij per locatie een detailplanning wordt opgenomen. Daarnaast
zullen de meldkamers gefaseerd aansluiten op de centrale ICT
infrastructuur.
Daar waar er meer tijd nodig is voor het samenvoegen zal ik, indien nodig,
vragen om tussentijdse maatregelen om de continuïteit te waarborgen
bijvoorbeeld op het gebied van ICT en personeel.
De kwartiermaker LMO zal mede op basis van het rapport per meldkamer
met de regio bespreken welke eventuele tussentijdse maatregelen
getroffen moeten worden. Dit laatste met inachtneming van de afspraken
die zijn gemaakt in het transitieakkoord. Het uitgangspunt hierbij is dat
ook tussentijdse investeringen zo veel mogelijk moeten passen in het
eindbeeld van de landelijke meldkamerorganisatie.
Nulmeting
In mijn brief van december 2014 heb ik aangegeven dat er een nulmeting
wordt uitgevoerd naar de huidige (financiële) stand van zaken van de
meldkamers. Deze nulmeting is uitgevoerd door PWC. Per meldkamer is
er een rapport opgesteld waarin wordt ingegaan op de bestuurlijkejuridische situatie, de operationele situatie (processen, personeel,
huisvesting, ICT) en de financiële situatie van de afzonderlijke
meldkamers.
Samen met het Inspectierapport dat naar de organisatorische en
operationele kant heeft gekeken, is er met de nulmeting een volledig
beeld van de huidige meldkamers. De nulmeting en het Inspectierapport
concretiseren het bestaande beeld dat er sprake is van grote diversiteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 517, nr. 96

5

tussen meldkamers. Deze diversiteit leidt ertoe dat er per regio ook
verschillende veranderopgaven bestaan.
De nulmeting geeft een gedetailleerd inzicht in de financiële middelen die
binnen de huidige meldkamers omgaan. Hierbij wordt op hoofdlijnen ook
het bestaande financiële beeld van de meldkamers bevestigd en nader
ingevuld. De cijfers uit de nulmeting vormen de basis voor de overdracht
van middelen van de huidige meldkamers naar het Rijk. Nu de nulmeting
gereed is zal ik samen met de «latende» partijen de financiële
overdrachtsdocumenten opstellen. Hiervoor zal nog per meldkamer een
toets «financieel niveau» worden uitgevoerd waarbij een onafhankelijke
Due Diligence Commissie met haar adviezen moet zorgen voor een
redelijke en billijke overdracht. De totale bedragen uit de financiële
overdrachtsdocumenten worden overgedragen aan het Rijk.
Wetsvoorstel
Voor het creëren van één meldkamerorganisatie is een Wijzigingswet
nodig. Op dit moment wordt in overleg met de betrokken partners een
aanpassing van het wettelijk kader voorbereid dat de basis moet bieden
voor één landelijke meldkamerorganisatie. Ik verwacht dat het
wetsvoorstel voor de zomer in consultatie zal gaan en in het najaar kan
worden ingediend bij uw Kamer.
Werkwijze
Een belangrijk onderdeel van de LMO is een nieuwe manier van werken,
waarbij de burger zoveel mogelijk in het eerste contact wordt geholpen. In
de uitwerking van deze nieuwe manier van werken moeten alle partijen
zich kunnen vinden. Ook hier staat zorgvuldigheid voorop. Dit jaar zullen
eerst pilots worden uitgevoerd in een simulatieomgeving. De begeleiding
hiervan zal door een onafhankelijke commissie van onderzoekers worden
verzorgd. Op basis van de resultaten kan de inrichting van de nieuwe
werkwijze verder vorm krijgen.
Met deze brief heb ik u het rapport van de Inspectie Veiligheid en Justitie
en het Agentschap Telecom met mijn reactie aangeboden en heb ik u
tevens geïnformeerd over de voortgang van de realisatie van de LMO.
Met het daadwerkelijk samenvoegen van meldkamerlocaties en het
beproeven van de nieuwe werkwijze worden dit jaar belangrijke stappen
gezet voor de totstandkoming van de LMO. Aan het einde van het jaar zal
ik u opnieuw informeren over de voortgang van de landelijke
meldkamerorganisatie.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 517, nr. 96

6