Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2391
Vragen van het lid Van Haga (FvD) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de mondkapjesverplichting voor kinderen. (ingezonden
11 maart 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 19 april 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het vonnis in het kort geding van de Stichting Ik wil
gewoon naar school tegen de Staat der Nederlanden van 11 februari 2021?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het vonnis.
Vraag 2
Op basis van welke «evidence based» onderzoeken is het Outbreak Management Team (OMT) van mening dat een mondkapje kan worden overwogen
voor kinderen in groep 7 en 8 van het basisonderwijs?
Antwoord 2
De adviezen van het OMT van 28 juli en 13 oktober zijn in lijn met de
algemeen aanvaarde standaarden van de WHO, het Europees Centrum voor
ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en overigens ook met die van het CDC
en een groot aantal andere landen in de wereld. De WHO ziet het gebruik van
mondkapjes in bepaalde situaties als een ondersteunende maatregel om
transmissie tegen te gaan en spreekt van «likely advantages», waaronder een
mogelijk verminderd blootstellingsrisico vanuit geïnfecteerde personen die
nog geen symptomen hebben. Aanvullend wordt hier kortheidshalve
verwezen naar het advies van de WHO en UNICEF voor kinderen van 6–11
jaar.2 De WHO heeft in januari jl. nogmaals bevestigd dat mondkapjes in
combinatie met andere corona-maatregelen effectief zijn. Overigens geldt
geen plicht voor kinderen op basisscholen om een mondkapje te dragen, dit
is ter overweging opgenomen in het generiek kader van het RIVM voor de
hogere klassen (groep 7 en 8).

1
2

ah-tk-20202021-2391
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

ECLI:NL:RBDHA:2021:982, Rechtbank Den Haag, C-09-605946-KG ZA 21-44 (rechtspraak.nl)
https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-children-and-masks-related-to-covid-19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u een wetenschappelijke onderbouwing, gebaseerd op alle aanwezige
wetenschappelijke literatuur, leveren waarom het dragen van mondkapjes bij
kinderen proportioneel is, niet schadelijk is en bijdraagt aan minder infecties?
Antwoord 3
Voor het voortgezet onderwijs geldt een wettelijke verplichting tot het dragen
van een mondkapje op scholen. De maatregel van het dragen van een
mondkapje is onderdeel van bredere set maatregelen die scholen nemen om
verspreiding van het virus tegen te gaan. De maatregel is gericht op de
situatie wanneer een leerling zich verplaatst binnen de school en niet goed
afstand kan houden. De leerlingen dragen dus alleen korte tijd een mondkapje. Leerlingen die vanwege een beperking of een ziekte geen mondkapje
kunnen dragen of daar ernstig van ontregeld raken, hoeven dat ook niet.
Daarom is er geen reden om aan te nemen dat er dragen van het mondkapje
schadelijke effecten zal hebben.
Het kabinet acht deze verplichting voor het voortgezet onderwijs proportioneel gezien het belang om fysiek onderwijs op verantwoorde wijze weer
mogelijk te kunnen maken. De verplichting is voorts in de kern in lijn met
adviezen van de WHO en ECDC en is toegesneden op situaties waar het
minder goed mogelijk is de 1,5 m-afstandsregel in acht te nemen. Voor
mensen met een beperking of ziekte is een algemene uitzondering opgenomen. De verplichting is daarmee gerechtvaardigd en bepaald proportioneel.
Voor wat betreft de wetenschappelijke onderbouwing en de vraag of de
maatregel van het mondkapje bijdraagt aan minder infecties, zie het
antwoord bij vraag 2.
Vraag 4
Heeft het OMT de mogelijke negatieve effecten op fysiek, gedrag en
psychologische schade voor kinderen van de betreffende leeftijden onderzocht? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Het OMT wijst in het algemeen steeds op het belang van afweging van de
(neven-)effecten van te overwegen maatregelen in het onderwijs. Deze
(neven-)effecten betreffen de medische risico’s, het leren, gedrag en geestelijk
welzijn; zowel ten aanzien van sluiting van scholen als van hygiënische en
«social distancing» maatregelen. Wij vinden het voor het brede welzijn van
kinderen beter dat kinderen mét extra maatregelen wél naar school kunnen,
dan dat ze zonder maatregelen thuis zitten.
Vraag 5
Hoe zou u – gelet op het ontbreken van bewijs inzake de effectiviteit van
mondkapjes, hetgeen de Staat in rechte heeft bevestigd, en daarnaast het feit
dat het OMT het langdurig dragen van mondkapjes afgeraden heeft – het
verplicht dragen van mondkapjes als zijnde proportioneel en effectief
verantwoorden aan betreffende groep kinderen?
Antwoord 6
Hard wetenschappelijk bewijs over het precieze effect van mondkapjes is niet
voorhanden, maar er kan weldegelijk vanuit worden gegaan dat mondkapjes
een positief effect kunnen hebben bij het tegengaan van de verspreiding van
het virus. In het bijzonder in situaties waar de afstandsnorm niet in acht
genomen kan worden, zoals bijvoorbeeld in de gangen van scholen het geval
kan of zal zijn. Dit uitgangspunt is onder meer onderbouwd met de adviezen
van het OMT en rapporten van de WHO en het ECDC. Zie verder ook de
antwoorden op de vragen 2 en 3.
Vraag 6
Wie is volgens u verantwoordelijk voor mogelijk schadelijke effecten van het
langdurig dragen van mondkapjes, gelet op het feit dat de Staat heeft
aangegeven niet verantwoordelijk te zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zoals hiervoor toegelicht is er geen sprake van dat leerlingen langdurig een
mondkapje moeten dragen. De mondkapjesplicht geldt enkel als leerlingen op
het voortgezet onderwijs zich binnen de school voortbewegen en geen
afstand kunnen houden tot leerlingen van andere klassen. Leerlingen hoeven
bovendien geen mondkapje op als zij deelnemen aan een onderwijsactiviteit
en een vaste zit- of staanplaats hebben. Het gaat bij het dragen van een
mondkapje dus om korte periodes als zij naar hun lokaal lopen en dus niet
als zij bijvoorbeeld in een lokaal zitten. Leerlingen die vanwege een beperking
of ziekte geen mondkapje kunnen dragen, hoeven dat niet te doen. Als een
leerling klachten krijgt of hinder ondervindt door het dragen van een
mondkapje, dan mag het mondkapje uiteraard af.
Het is van belang dat mensen een goed mondkapje aanschaffen en dat deze
goed wordt gebruikt. In dit kader wijs ik op de instructies die hierover zijn
gecommuniceerd en de NEN-spec deel 1 die informatie geeft over onder
andere geschikte ontwerpen, goed gebruik en onderhoud van mondkapjes.
Op 19 januari jl. heeft de NEN ook het eerste keurmerk voor een mondkapje
afgegeven. Mondkapjes waaraan het NEN zijn keurmerk heeft verleend, zijn
beoordeeld op een aantal punten. Hierbij is onder meer gekeken of het
materiaal niet schadelijk is voor de huid en wat de ademweerstand is.
Vraag 7
Is het, in navolging van vraag 6, ethisch om een minderjarig kind dat door de
Staat gedwongen wordt om een mondkapje te dragen, zelf verantwoordelijk
te maken voor het ontstaan van klachten?
Antwoord 7
Zie het antwoord op vraag 6.
Vraag 8
Bent u het ermee eens dat het een feit van algemene bekendheid is dat
kinderen over het algemeen niet goed in staat zijn om op de juiste en meest
hygiënische wijze het mondkapje te dragen? Zo nee, waaruit blijkt volgens u
dat kinderen het mondkapje op een correcte en effectieve wijze dragen?
Antwoord 8
Voor het genuanceerde en leeftijdsgebonden antwoord op deze vraag
verwijzen wij naar het onderwijsadvies van de WHO en UNICEF voor kinderen
van 6–11 jaar en voor kinderen van 12 jaar, waarvan deze internationale
gezondheidsorganisaties het gebruik van mondkapjes adviseren conform de
adviezen voor volwassenen. Het RIVM benoemt in het generiek kader dat bij
het gebruik door kinderen goede instructie over correct maskergebruik en
goede toepassing van handhygiëne van belang is.
Vraag 9
Vindt u niet dat het feit dat uit meerdere onderzoeken – waaronder de
onderzoeken van Brauner et al3, Xiao et al4 en Macintyre et al5 – blijkt dat het
dragen van mondkapjes zelfs leidt tot meer besmettingen, aanleiding is om
de mondkapjesverplichting onmiddellijk op te heffen? Zo nee, hoe duidt u de
betreffende onderzoeken?

3

Jan M. Brauner, Sören Mindermann, Mrinank Sharma, David Johnston, John Salvatier, Tomáš
Gavenčiak, Anna B. Stephenson, Gavin Leech, George Altman, Vladimir Mikulik, Alexander
John Norman, Joshua Teperowski Monrad, Tamay Besiroglu, Hong Ge, Meghan A. Hartwick,
Yee Whye Teh, Leonid Chindelevitch, Yarin Gal, Jan Kulveit medRxiv 2020.05.28.20116129
(https://doi.org/10.1101/2020.05.28.20116129)
4
Xiao J, Shiu E, Gao H, Wong JY, Fong MW, Ryu S, et al. Nonpharmaceutical Measures for
Pandemic Influenza in Nonhealthcare Settings – Personal Protective and Environmental
Measures. Emerg Infect Dis. 2020;26(5):967–975 (https://dx.doi.org/10.3201/eid2605.190994)
5
MacIntyre C.R., Seale H, Chi Dung T, Tran Hien N, Thi Nga P, Chugthai A.A., Rahman B. et al. A
cluster Randomised trial of cloth masks compared with medical masks in healthcare workers.
BMJ Open 2015: 5e00657 doi: 10.1136/bmjopen-2014006577 (https://bmjopen.bmj.com/content/
bmjopen/5/4/e006577.full.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 9
De maatregelen over mondkapjes zijn in lijn met de algemeen aanvaarde
standaarden van de WHO, het Europees Centrum voor ziektepreventie
en -bestrijding (ECDC) en overigens ook met die van het CDC en een groot
aantal andere landen in de wereld. Ik zie daarom geen aanleiding om de
mondkapjesverplichting onmiddellijk op te heffen. Zie het antwoord op vraag
2.
Vraag 10
Hoe verantwoordt u het feit dat u meerdere wetenschappelijke onderzoeken,
die ten eerste niet kunnen aantonen dat het dragen van mondkapjes een
vermindering van virusverspreiding met zich meebrengt en ten tweede wel
aantonen dat het dragen van mondkapjes zelfs bij kan dragen aan het aantal
besmettingen, naast u neerlegt?
Antwoord 10
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 11
Hoe kunt u de regeling nog langer verantwoorden, met in het achterhoofd
meerdere wetenschappelijke studies die een toename van onder andere
zelfdoding, medicijngebruik en toenemend zorgverbruik onder kinderen ten
gevolge van de maatregelen aantonen?
Antwoord 11
In het algemeen en voor leerlingen in het bijzonder geldt dat het dragen van
een mondkapje niet verplicht is als diegene vanwege een beperking of ziekte
geen mondkapje kan dragen. Dit geldt ook voor mensen die door het dragen
van een mondkapje last krijgen van hun gezondheid. Hieronder wordt niet
alleen de fysieke- maar ook de mentale gezondheid verstaan. In dat geval kan
diegene desgevraagd met bijvoorbeeld een speciaal kaartje aantonen dat hij
geen mondkapje kan dragen.6

6

Mondkapjesplicht voor mensen met een beperking of ziekte | Coronavirus COVID-19 | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4