Nota actief openbaar
Ja

Aan
Van

Staatssecretaris van BZK
DGKR

Onze referentie
2022-0000194164
Datum
30 maart 2022
Opgesteld door

Nota - concept Kamerbrief RvS/IBO
Samengewerkt met
Bijlage(n)

Aanleiding
De vaste Kamercommissie Koninkrijksrelaties heeft u gevraagd om voorafgaand
aan het debat Governance van 14 april een brief te sturen over de kabinetsreactie
Raad van State (RvS) en Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO).
Geadviseerd besluit
•
Brief onderteken en versturen; brief is aangepast na overleg met
ambtelijk FIN. Vooral de teksten over de Vrij Uitkering (niet voorsorteren
op uitkomsten van onderzoek en herijking taakverdeling) en aanpassing
WolBES/FinBES zijn op hun verzoek aangepast (zie track changes).
Kern
In de brief wordt op alle onderdelen van het RvS/IBO-traject ingegaan, waarbij
wordt aangeven dat de acties uit dit traject bijdragen aan de uitgangspunten
zoals beschreven in de hoofdlijnenbrief.
De brief is afgestemd met FEZ en FIN en verstuurd naar de eilandsecretarissen
(Saba en Bonaire hebben aangegeven geen aanvullingen te hebben).
Toelichting
In de brief wordt beschreven op welke manier u invulling geeft aan het begrip
gelijkwaardigheid en welke maatregelen vanuit RvS hierbij horen; op welke
manier invulling wordt gegeven aan het verbeteren van de verhoudingen tussen
het Rijk en de openbare lichamen; en hoe dit alles bijdraagt aan een versterking
van de coördinerende functie van BZK.
Onderzoek vrije uitkering
In de brief kondigt u een onderzoek naar de vrije uitkering aan, waarvan u hoopt
de uitkomsten begin 2023 te kunnen presenteren. Er zijn meerdere redenen voor
dit onderzoek:
•
Sinds 2015 heeft geen onderzoek meer plaatsgevonden naar de vrije
uitkering.
•
De financiële verhouding met de openbare lichamen is de kern van uw
verantwoordelijkheid, wettelijk vastgelegd in de FINBES en vergelijkbaar
met de rol die de minister van BZK heeft richting gemeenten en
provincies. Echter, de invulling door DGKR is minimaal, mede doordat
adequate gegevens ontbreken. Hierdoor kunt u moeilijk invulling geven
aan deze verantwoordelijkheid.
Pagina 1 van 2

•

•

De (hoogte van de) vrije uitkering is voor de openbare lichamen een
belangrijk onderwerp. Verhoging heeft sinds 2012 niet plaatsgevonden.
Bij kabinetsreactie IBO/RvS is verhoging vrije uitkering gekoppeld aan
herijking taakverdeling Rijk-openbare lichamen. Deze is nagenoeg
afgerond en wordt vastgelegd in de bestuurlijke afspraken. Deze stap kan
dus worden gezet (maar dan is wel financiële informatie nodig).
Het Regeerakkoord stelt middelen ter beschikking, deels voor verhoging
van de vrije uitkering. Hoeveel de vrije uitkering (en hoe de verdeling
tussen de openbare lichamen zou moeten zijn) is zonder nader onderzoek
lastig vast te stellen. En ook monitoring en evaluatie of de middelen goed
besteed zijn vergt nader onderzoek.

Onze referentie
2022-0000194164
Datum
30 maart 2022

Er zijn ook nadelen aan een dergelijk onderzoek. Het doen van onderzoek schept
verwachtingen. Aan het onderzoek in 2015 is destijds geen financieel gevolg
gegeven (tevens de reden waarom de afgelopen jaren geen onderzoek is
ingesteld door BZK). Het onderzoek is bovendien ingewikkeld en deels afhankelijk
van subjectieve elementen (in het bijzonder welk voorzieningenniveau wordt
gehanteerd). Het onderzoek zal – net als in 2012 en 2015 – vermoedelijk het
belangrijkste onderwerp voor de openbare lichamen zijn, hetgeen betekent dat er
veel druk op zit (zowel vanuit eilanden als vanuit departementen). Dit vergt veel
capaciteit vanuit DGKR, waar al veel druk ligt op veel dossiers.
Al met al kunt u uw rol in de financiële verhouding niet goed invullen als er geen
informatie is over cijfers. Ook de openbare lichamen Bonaire en Saba hebben
behoefte in kaart te brengen wat nodig is. Daar kunnen wij elkaar vinden. Door de
middelen in het regeerakkoord is er in ieder geval nu ruimte om de vrije uitkering
te verhogen naar een hoger niveau. Wij adviseren u daarom dit onderzoek aan te
kondigen. In een te plannen PO zullen wij een voorstel doen voor hoe dit
onderzoek uit te voeren, samen met de openbare lichamen.
Motie Van den Berg
In de Kamerbrief gaat u ook in op de deze week aangenomen motie van de leden
Van der Berg en Kuiken die de regering verzoekt te borgen dat de vrije uitkering
voor Saba met ingang van begrotingsjaar 2022 op niveau wordt gebracht. Omdat
u deze motie heeft ontraden, heeft Van der Berg u verzocht op deze motie
schriftelijk te reageren. In de Kamerbrief gaat u op deze motie in (bij het
onderwerp onderzoek vrije uitkering) en geeft u aan – net als tijdens het debat –
naar de nog af te ronden besluitvorming rond voorjaarsnota (ten aanzien van de
CN envelop van 30 miljoen). Tevens geeft u aan de motie hierbij te betrekken en
de Kamer – zoals is aangekondigd bij de hoofdlijnenbrief – voor de zomer
hierover te informeren.
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.
Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

1.

Kamerbrief RvS/IBO

Te verzenden voor debat van
14 april

Pagina 2 van 2