VOORLOPIG ADVIES
HERZIENING KADER
TOELATING BIJZONDERE
BROMFIETSEN
Opgesteld door SWOV en de RDW
in opdracht van het ministerie van IenW

30 november 2018

1

VOORLOPIG ADVIES HERZIENING KADER
TOELATING BIJZONDERE BROMFIETSEN
Opgesteld door SWOV en de RDW
in opdracht van het ministerie van IenW

1.
2.

3.

4.

5.

Inleiding

5

Advies SWOV

7

2.1
2.2
2.3
2.4

7
8
9
10

Aanpak
Uitgangspunten advies
Toetsing aan ontwerpprincipes duurzaam veilig
Evaluatie en monitoring

Advies RDW

11

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

12
15
16
17
18

Voertuigcategorieën en procedures
Ontwerpcriteria
Technische toetsingscriteria
Toezicht
Afweging adviezen en implementatie genoemde aanbevelingen

Conclusie en aanbevelingen

21

4.1
4.2
4.3

22
22
24

SWOV
RDW
Vervolgonderzoek

Bijlage: Opdrachtbrieven van het ministerie van IenW

3

26

4

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

1
Inleiding
Dit voorlopige advies is opgesteld op verzoek van het
ministerie van IenW. In september van dit jaar vond in
Oss een tragisch ongeval plaats met een Stint. De oorzaak
van het ongeval is nog niet vastgesteld, maar in opdracht
van het ministerie van IenW1) onderzoeken SWOV en
de RDW reeds de huidige beleidsregels en werkwijzen
met betrekking tot deze categorie innovatieve voertuigen.
Het voorlopige advies gaat niet in op hoe het ongeluk is
gebeurd.

In zijn opdracht vroeg het ministerie in dit voorlopige
advies in ieder geval in te gaan op de volgende zaken:
•• De technische toelatingskaders (welke
aspecten moeten worden getoetst voor een veilige
constructie, specifiek ook de EMC-aspecten),
•• Veilig-ontwerp toelatingskaders (welke
ontwerpaspecten moeten worden getoetst om te
bezien of het ontwerp veilig gebruikt kan worden),
•• Blijvende conformiteit en mogelijkheden
om ontwerp- of productiefouten te corrigeren
(en eventueel toezicht daarop),

Sinds januari 2011 kan de minister van Infrastructuur en
Milieu licht gemotoriseerde voertuigen die niet kunnen
voldoen aan de Europese typegoedkeuring, aanwijzen als
bijzondere bromfiets. Deze voertuigen mogen dan onder
bepaalde voorwaarden, die sterk overeenkomen met de
voorwaarden die gelden voor de snorfiets, rijden op de
openbare fietspaden en rijbanen. De minister heeft deze
voorwaarden uitgewerkt in een beleidsregel en bekijkt of
het voertuig hieraan voldoet. De RDW toetst de technische eisen van het voertuig. SWOV of een soortgelijk
bureau adviseert over de verkeersveiligheid. Op basis
hiervan beslist de minister over toelating op de weg.

•• Veiligheid tijdens het gebruik (rijbewijseisen,
helmplicht, verschil tussen particulier gebruik,
personenvervoer en goederenvervoer, plek op de weg
mede ook in relatie tot duurzaam veilig wegverkeer),
•• De relatie met andere vormen van licht
(gemotoriseerde) voertuigen zoals bijvoorbeeld
invalidenvoertuigen en de (elektrische) fiets.
Dit voorlopige advies inventariseert de belangrijkste implicaties van het huidige beleid voor het toelaten van deze
categorie innovatieve voertuigen op de weg. Hoewel het
gaat om een eerste verkenning, wordt hierbij een denkrichting en handelingsperspectief geboden voor de korte
termijn. Het voorlopige advies zal in maart 2019 worden
gevolgd door een definitieve rapportage.
Het voorlopige advies richt zich uitsluitend op innovatieve
voertuigen die in de regelgeving zijn aangeduid als bijzondere bromfietsen. Omdat deze categorie deels overlapt met
gehandicaptenvoertuigen, zal de definitieve rapportage ook

1) De opdracht van de minister is opgenomen
als bijlage bij dit rapport.

5

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

die categorie betrekken. Ook zijn sommige overwegingen
in dit voorlopige advies mogelijk relevant voor andere
innovatieve voertuigen die buiten de categorie bijzondere
bromfietsen vallen. Waar dit het geval is, wordt dit nader
uitgewerkt in de definitieve rapportage.
Ten tijde van het opstellen van dit voorlopige advies zijn de
onderzoeken van de ILT en TNO naar de oorzaak van het
ongeval met de Stint nog niet afgerond. Ook de RDW of
SWOV hebben ten behoeve van dit voorlopige advies geen
technisch onderzoek verricht. Er is op basis van bestaande
informatie gekeken naar aanbevelingen om de huidige
procedure aan te scherpen. In de definitieve rapportage zal
breder worden gekeken naar de aanscherping van de eisen.
Niettemin bieden zij mogelijk meer zekerheid bij het
toelaten van innovatieve voertuigen op de weg.

6

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

2
Advies SWOV
Dit document is een advies voor de invulling van een aangepast kader voor de toelating van licht gemotoriseerde
voertuigen. Het is een conceptadvies waarvan een aantal
toetscriteria nog verder zal worden geconcretiseerd in een
definitief advies dat in maart 2019 zal worden opgeleverd.

2.1

te bannen. Deze duurzaam veilig-visie is een internationaal erkende aanpak om de verkeersveiligheid
te verbeteren. In een eerste fase van toetsing dient
het nieuwe voertuig getoetst te worden aan de twee
ontwerpprincipes: (bio)mechanica en psychologica.
Daarnaast moet een inschatting gemaakt worden van
de indirecte effecten van het nieuwe voertuig op het
totale verkeerssysteem. Het doel van deze toetsing is
te beoordelen of met het nieuw toe te laten voertuig,
in interactie met de bestuurder en de omgeving,
veilig aan het verkeer kan worden deelgenomen.

AANPAK

Het voorliggende advies is opgesteld op basis van onze
uitgangspunten ten aanzien van verkeersveiligheid vanuit
de missie van SWOV2): met kennis uit wetenschappelijk
onderzoek bijdragen aan een veiliger wegverkeer. De principes voor duurzaam veilig wegverkeer zijn daarbij leidend.
Naast deze inhoudelijke uitgangspunten bevat het advies
een aantal procedurele uitgangspunten (afbakening en
randvoorwaarden; zie paragraaf 2.2).

•• Toetsing bestuurbaarheid en interactie voertuig-gebruiker-wegomgeving: praktijktesten
(paragraaf 2.4) Naast een beoordeling op de duurzaam veilig-principes is het van belang inzicht te krijgen in de manier waarop het nieuwe voertuig zich laat
besturen, bij normaal gebruik en in kritische situaties.
In een praktijkproef moeten potentiële moeilijkheden
en risico’s bij het berijden en besturen van het testvoertuig in verschillende scenario’s worden onderzocht.

Op basis van deze uitgangspunten wordt een praktische
toetsingsprocedure voorgesteld, met als beoogd resultaat
een systematische en transparante verkeersveiligheids­
beoordeling van nieuwe aanvragen om licht gemotoriseerde
voertuigen toe te laten tot het Nederlandse wegverkeer.
Deze beoordeling bestaat uit de volgende onderdelen:

•• Monitoring en evaluatie (paragraaf 2.5). Het is
niet mogelijk om voor nieuwe innovatieve voertuigen
op voorhand alle effecten van het gebruik op de openbare weg op de verkeersveiligheid in voldoende mate in
te schatten. Daarom is een fase van monitoring en evaluatie van belang en zouden alle toelatingen in eerste
instantie tijdelijk moeten zijn om onvoorziene effecten
te kunnen waarnemen en beoordelen. Daarnaast
moeten eventuele aanpassingen aan het oorspronkelijke ontwerp of wijzigingen in het verkeerssysteem
en/of regelgeving worden gemonitord. Indien deze
wijzigingen invloed hebben op de rijeigenschappen,
moeten deze eigenschappen van het voertuig opnieuw
getoetst worden op het niveau van verkeersveiligheid.

•• Toetsing aan duurzaam veilig-principes en principes voor een veilig verkeerssysteem (paragraaf
2.3). Volgens de beginselen van Duurzaam Veilig
kunnen risico’s in het verkeer worden gereduceerd
door het verkeerssysteem te laten voldoen aan een
aantal principes. Het doel is om ernstig en dodelijk
letsel te voorkomen door de kwetsbare en feilbare mens
te beschermen en grote risico’s zo veel mogelijk uit
2) We gaan in dit advies uit van de uitvoer van de
verkeersveiligheidsanalyse door SWOV. Deze analyse
kan ook worden uitgevoerd door een andere organisatie
met gelijke kwalificaties (zie subparagraaf 2.2.4 ).

7

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

2.2

UITGANGSPUNTEN ADVIES

een grotere verkeersonveiligheid. Daarom moeten ook
de indirecte effecten van de toelating van een nieuw
voertuig voor het totale systeem worden beschouwd:
wat betekent die toelating voor de veiligheid van
andere weg­gebruikers? Hoe moet het verkeerssysteem
eventueel worden aangepast (verkeersregels, infrastructuur, positie in het verkeer) om de introductie van het
nieuwe voertuig een gunstig effect te laten hebben?

In deze paragraaf wordt een aantal uitgangspunten
beschreven die betrekking hebben op verkeersveiligheid,
afbakening van dit advies en algemene randvoorwaarden
aan de procedure en toelating.
2.2.1

Verkeersveiligheid

2.2.2

•• De reguliere Europese typegoedkeuring voor nieuwe
typen voertuigen houdt een zeer strikte toetsing in,
waarbij vooraf vastgestelde, gedetailleerde procedures
moeten worden gevolgd. Na toelating is er sprake van
toezicht, mede mogelijk gemaakt door kentekenplicht.
Een Europese typegoedkeuring biedt daarmee de meeste
zekerheid en heeft altijd de voorkeur van SWOV. Bij de
aanwijzing bijzondere bromfietsen, voor licht gemotoriseerde voertuigen waarmee (weg)gebruikers (nog) onbekend zijn, is het van groot belang dat er eveneens hoge
eisen (zo mogelijk nog hogere eisen) worden gesteld,
waar nodig afgestemd op het nieuw in te voeren voertuig.

Afbakening advies

•• Dit advies beperkt zich tot het kader van toelating
en gebruik van licht gemotoriseerde voertuigen.
•• Dit advies beperkt zich tot het kader van toelating
en gebruik op het niveau van verkeersveiligheid.
Andere factoren zoals duurzaamheid, werkgelegenheid en mobiliteit zijn uiteraard ook van belang,
maar worden hier buiten beschouwing gelaten.
2.2.3

Randvoorwaarden toelating

•• Om te voorkomen dat een voertuig wordt toegelaten
zonder dat goed inzicht bestaat in het gebruik en functioneren, moet er altijd sprake zijn van een tijdelijke,
voorlopige toelating (maximaal 1 jaar) / experimentele
fase voorafgaand aan een langere-termijntoelating.
SWOV is van mening dat vereenvoudigde toelating
op basis van innovatie per definitie tijdelijk dient te
zijn. Er kan altijd nieuwe toetsing van het voertuig
plaatsvinden op basis van een wijziging in de regelgeving of het productieproces. Een voorlopige toelating
heeft als doel factoren te monitoren die onbekend en/
of onzeker zijn op het gebied van verkeersveiligheid.
De duur van de voorlopige toelating hangt af van de
factoren die moeten worden gemo- nitord voordat
er een uitspraak kan worden gedaan over de effecten
op de verkeersveiligheid op de langere termijn.

•• Aangezien we in Nederland het verkeer veiliger
willen maken, past het niet om nieuwe voertuigen
te vergelijken met de bromfiets, wat de onveiligste
voertuigcategorie is. Daarnaast zijn licht gemotoriseerde nieuwe voertuigen vaak wat betreft
gebruik niet goed vergelijkbaar met de bromfiets.
Het nieuw in te voeren voertuig zal, voor zover
mogelijk, vergeleken moeten worden met een bestaand
voertuig (referentievoertuig), waarmee het nieuwe
voertuig het beste te vergelijken is wat betreft:
•• gebruik (door wie, passagiers, voor
welke afstanden, waar)
•• interactie met andere weggebruikers
•• positie in het verkeer (trottoir, fietspad, rijbaan).
Het gaat hierbij altijd om de relatieve en niet om
absolute effecten op de verkeersveiligheid.

•• De toelating van een nieuw voertuig (voor zowel
korte als lange termijn) moet altijd worden vooraf­
­ge- gaan door publieke voorlichting over de komst van
het nieuwe voertuig op de openbare weg en de van
toepassing zijnde verkeersregels voor het voertuig.

•• Het doel van Duurzaam Veilig is om het verkeer veiliger te maken. Dit betekent dat we aan nieuwe voertuigen minimaal gelijkwaardige maar beter nog hogere
eisen moeten stellen dan aan reeds lang geleden toegelaten voertuigen. De veiligheid van het nieuw in te voeren voertuig moet daarnaast altijd groter zijn dan het
referentievoertuig waarmee het nieuwe voertuig wat
betreft gebruik, interactie met overige weggebruikers
en positie in het verkeer het beste wordt vergeleken.

•• Bij de toelating van een nieuw voertuig (voor zowel
korte als lange termijn) moet worden uitgegaan
van een vergelijkbaar (of beter) niveau van handhaving als voor bestaande vergelijkbare voertuigen.
2.2.4 Randvoorwaarden procedure
Om een besluit over toelating goed te kunnen onderbouwen en te verantwoorden, is het van belang heldere
voorwaarden aan de procedure, waaronder de toetsende
partijen, te stellen.

•• De veiligheid van het gehele verkeerssysteem moet door
de toelating van het nieuwe voertuig niet afnemen
maar zou juist moeten toenemen. Direct beschouwd
leidt een grotere diversiteit van vervoersmiddelen tot

8

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

onderverdeling heeft betrekking op hoe de verkeersruimte
eruitziet: spelen en winkelen gaan bijvoorbeeld niet veilig
samen met stroomverkeer. De eigenschappen van een
voertuig bepalen de positie in het verkeer en daarmee
de voorwaarden voor gebruik. Functionaliteit van de
weg heeft betrekking op het systeem waarin het voertuig
terecht zal komen maar leidt niet tot criteria voor een
veilig voertuig.

Deskundigheid onderzoeksinstituut verkeersveiligheid
De verkeersveiligheidsanalyse moet worden uitgevoerd
door een organisatie met wetenschappelijke kennis en
expertise op het gebied van verkeersveiligheid, verkeersgedrag en de interactie tussen weggebruiker, voertuig en
omgeving. Daarnaast is het van belang dat de betreffende
organisatie ervaring heeft met de opzet en uitvoer van
gebruikerstesten en onderzoek waarbij proefpersonen
betrokken zijn. In dit advies wordt uitgegaan van SWOV
als uitvoerende partij, maar de verkeersveiligheidsanalyse
kan ook worden uitgevoerd door een andere organisatie
met bovenstaande kwalificaties.

2.3.1 Psychologica
Dit principe heeft betrekking op een goede afstemming van:
•• het voertuigontwerp op de voertuiggebruiker
•• de verkeersomgeving op de
competenties van weggebruikers

Onafhankelijkheid toetsende partijen
De partijen die de toetsingsrapporten opstellen, moeten
geheel onafhankelijk hun werk kunnen uitvoeren. Dat wil
zeggen dat ze geen belang bij de uitkomst van de toetsing
en/of het besluit tot toelating kunnen hebben en dus niet
beïnvloedbaar zijn bij het opstellen van hun conclusies
en aanbevelingen. Daarbij zou het de voorkeur verdienen
dat beleid en toelating van elkaar gescheiden worden.
In overweging kan worden genomen dat SWOV opereert
onder verantwoordelijkheid van de RDW, zodat onafhankelijkheid en goede beoordeling van de deskundigheid
gewaarborgd is.

2.3

Afstemming voertuigontwerp op voertuiggebruiker
De interactie van het nieuwe voertuig met de rest van
de verkeersomgeving moet worden beschouwd vanuit de
voertuiggebruiker. Het is van belang dat het voertuig een
dusdanig ontwerp heeft dat de voertuigbediening aansluit
op verwachtingen (eerder ervaringen met vergelijkbare
voertuigen) en psychomotorische capaciteiten van de
mens. Met andere woorden, de bediening (gas, rem,
noodstop, bel, etc.) van het voertuig moet intuïtief zijn.
Het is bijvoorbeeld niet goed als de knop voor een noodstop zich buiten reikwijdte bevindt. Aan de andere kant
moet een dergelijke knop ook niet makkelijk per ongeluk
ingedrukt kunnen worden. Bij gebruik van en interactie
met het nieuwe voertuig moet vooral rekening worden
gehouden met kwetsbare verkeersdeelnemers: ouderen,
kinderen, jongeren en minder taakbekwamen. De eisen die
hiervoor aan het voertuig worden gesteld, kunnen deels
op basis van bestaande kennis en deels in praktijktesten
worden getoetst. Deze praktijktesten komen aan de orde in
paragraaf 2.4.

TOETSING AAN ONTWERPPRINCIPES
DUURZAAM VEILIG

“Een duurzaam veilig wegverkeer voorkomt doden, ernstig
verkeersgewonden en blijvend letsel door onderliggende risico’s
van het gehele verkeerssysteem systematisch terug te dringen.”
— (Bron: SWOV (2018). DV3
– Visie Duurzaam Veilig
Wegverkeer 2018-2030).

Het te verwachten gebruik (locatie, snelheid), de type
gebruikers (kwetsbaar, met of zonder passagiers) en
mogelijk misbruik (opvoeren voertuig, oneigenlijk
gebruik) moeten daarom worden meegenomen in de
toetsing. Op basis van deze toetsing kunnen aanvullende
regelgeving en beperkingen worden voorgesteld (maximale
snelheid, plaats op de weg, verplicht rijbewijs, etc.).

Volgens de duurzaam veilig-visie kunnen risico’s in het
verkeer worden gereduceerd door het verkeerssysteem te
laten voldoen aan een aantal principes. De mens, het
voertuig en de verkeersomgeving samen bepalen de verkeers(on)veiligheid. Deze visie is de basis voor de optimale
aanpak om de verkeersveiligheid in Nederland te verbeteren. Binnen de recentelijk aangescherpte Visie Duurzaam
Veilig (DV3) zijn er drie ontwerpprincipes. In een eerste
fase van toetsing dient het nieuwe voertuig getoetst te
worden aan twee ontwerpprincipes: (bio)mechanica en
psychologica. Daarnaast moet een inschatting gemaakt
worden van de indirecte effecten van het nieuwe voertuig
op het verkeerssysteem. Welk effect heeft de introductie
van het nieuwe voertuig bijvoorbeeld op het gebruik van
andere voertuigen en wat zijn daarvan de veiligheidseffecten? Het derde ontwerpprincipe, functionaliteit (van de
weg), genereert randvoorwaarden maar geen toetsingscriteria. Functionaliteit houdt in dat wegen in principe maar
één verkeersfunctie hebben: stromen of uitwisselen. Deze

Afstemming verkeersomgeving op competenties
van weggebruikers
Dit betekent dat de informatie die weggebruikers in het
verkeerssysteem krijgen waarneembaar, begrijpelijk en uitvoerbaar is. Weggebruikers moeten weten welk gedrag ze van
andere (typen) weggebruikers kunnen verwachten, van andere
voertuigen en welk gedrag van hen zelf wordt verwacht. Een
eerste vereiste hiervoor is dat een voertuig-type herkend wordt
en dat bekend is welke gedrags- en verkeers­regels daarbij
horen. Niet alleen het uiterlijk maar ook het ‘gedrag’ van het
voertuig is hierbij van belang. Gaat het voertuig bijvoorbeeld

9

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

‘normaal’ door een bocht, is de vetergang vergelijkbaar met
andere voertuigen op die positie in het verkeer? Naarmate er
meer voertuigtypen zijn waar- voor afwijkende regels gelden,
neemt de onvoorspelbaarheid in het verkeer toe. Daarom is
een van de consequenties van het voorspelbaarheidsprincipe
dat het aantal voertuigtypen beperkt blijft. Indien er redenen
zijn om aan te nemen dat het gedrag van de gebruiker van het
nieuwe voertuig onvol- doende voorspelbaar is (bijvoorbeeld
omdat het zo’n uitzon- derlijk voertuig is), dan zullen de
veiligheidsconsequenties in het licht van dit principe moeten
worden gewogen. Er moet daar- naast gegarandeerd kunnen
worden dat de overige weggebrui- kers weten waar ze aan toe
zijn (door bijvoorbeeld het voeren van een campagne) bij
(tijdelijke) invoering van het voertuig. Daarnaast kunnen
er indien nodig aanvullende eisen aan het verkeerssysteem
worden gesteld (zie subparagraaf 2.3.3).

referentievoertuig, zie subparagraaf 2.2.1). In een praktijkproef moet een aantal potentiële moeilijkheden bij het
berijden van het testvoertuig worden onderzocht.
Afhankelijk van het te testen voertuig, de kritische
situaties die de gebruiker kan tegenkomen bij gebruik op
de openbare weg en de te verwachten moeilijkheden bij
de besturing van het nieuwe voertuig (plots remmen,
oneffenheden, etc.).

2.4

EVALUATIE EN MONITORING

De reguliere Europese typegoedkeuring voor voertuigen
bestaat uit hoge toelatingseisen en intensief toezicht.
In de huidige vereenvoudigde procedure voor licht gemotoriseerde voertuigen is sprake van lagere toelatingseisen
en geen specifiek toezicht. Daarnaast is het voor nieuwe
innovatieve voertuigen niet altijd mogelijk om op voorhand effecten van het gebruik op de openbare weg op
de verkeersveiligheid in voldoende mate in te schatten.
Daarom is het van belang om een evaluatiefase (voorlopige toelating) en moni- toring onderdeel te laten zijn van
de toelatingsprocedure.

2.3.2 (Bio)mechanica van de verkeersveiligheid
Dit principe heeft betrekking op:
•• het scheiden van voertuigen die verschillen
in richting, snelheid en massa
•• de mate van bescherming door het voertuig.
Scheiden van verschillen in richting, snelheid en massa
Als voertuigen (en voetgangers) met elkaar eenzelfde weg
delen, moeten hun snelheid, richting en massa gelijkwaardig
zijn. Indien dit niet het geval is, moeten ze van elkaar worden
gescheiden of moet de snelheid beperkt worden. Als dit niet
kan en de biomechanische afstemming tussen verkeersdeelnemers, hun vervoerswijze en de weginrichting onvoldoende is, dient de snelheid van het gemotoriseerde verkeer
afgestemd te worden op de meest kwetsbare vervoerswijzen
(lopen en fietsen) en verkeersdeelnemers (met name ouderen
en kinderen). De veilige snelheid is dan 30 km/uur, waarbij
die snelheid wordt afgedwongen door de weginrichting.

Fasering toelating
Uitgangspunt is altijd eerst een voorlopige toelating.
Na een toelating voor de korte termijn of experimentele
fase (maximaal 1 jaar) kan indien de verkeersveiligheid
voldoende wordt bevonden, worden overgegaan op een langetermijntoelating. Op basis van de bevindingen tijdens het
eerste jaar kunnen er aanpassingen of aanvullende regels
worden voorgesteld als voorwaarde voor een langetermijntoelating. Dit heeft als doel factoren te monitoren die
onbekend en/of onzeker zijn op het gebied van verkeersveiligheid: wie gaan het nieuwe voertuig gebruiken? Hoe is de
interactie met andere weggebruikers? Deze vragen kunnen
worden beantwoord door het waarnemen en meten van
rijgedrag aan het voertuig zelf of door het ondervragen van
de gebruikers. Zo kunnen we bijvoorbeeld te weten komen
of weggebruikers zich met het nieuwe voertuig vaker in verkeersonveilige situaties bevinden dan weggebruikers met
het referentievoertuig. Of toetsen of het nieuwe voertuig
ter vervanging van een ander voertuig wordt ingezet.

Bescherming
Voor voertuigen die geen adequate bescherming bieden
aan de gebruikers, kan extra bescherming worden geadviseerd. Een voertuig dat een relatief hoge snelheid heeft
maar geen bescherming biedt, is onwenselijk.
2.3.3 Effecten op verkeerssysteem
Om te kunnen bepalen of de verkeersveiligheid niet afmaar toeneemt bij de introductie van een nieuw voertuig,
volstaat het niet om alleen directe veiligheidseffecten van
het voertuig te bekijken. Hiervoor moet ook een inschatting worden gemaakt van de indirecte effecten op het
gehele verkeers- systeem.

Toetsing relevante wijzigingen ontwerp
De RDW houdt toezicht op de conformiteit van productie
(zie hoofdstuk 3: Advies RDW). Indien blijkt dat de later
geproduceerde exemplaren afwijken van het eerder getoetste
exemplaar, moeten mogelijk onderdelen van de veiligheidsevaluatie opnieuw worden uitgevoerd. Of dit het geval is,
is ter beoordeling door SWOV (of een ander onderzoeksinstituut voor veiligheid dat ook de initiële toetsing heeft
uitgevoerd). Dit is bijvoorbeeld het geval als besturingselementen op een andere plek op het voertuig zitten of de
aansturing zelf wijzigt (remweg, draaicirkel, etc.).

Naast toetsing aan de principes van de duurzaam
veilig-visie is het van belang antwoord te krijgen op de
vraag of bestuurders het voertuig op een veilige wijze
kunnen besturen in verhouding tot een vergelijkbaar
voertuig dat al is toegelaten op de openbare weg (het

10

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

3
Advies RDW
INTRODUCTIE VEREENVOUDIGDE
PROCEDURE BIJZONDERE BROMFIETSEN

In 2007 heeft de Tweede Kamer de wens geuit om het
gebruik van de Segway in het Nederlandse verkeer mogelijk
te maken en om de toelating tot het wegverkeer ook voor
andere innovatieve vervoermiddelen te vereenvoudigen3),
zonder dat dit begrip daarbij eenduidig werd gedefinieerd.
Innovatieve voertuigen werden tot dat moment aangemerkt als bromfietsen. De vigerende algemene regel hield
hiervoor in dat voordat bromfietsen werden toegelaten tot
het wegverkeer ze goedgekeurd dienden te zijn conform
de Europese eisen. Daarnaast gold er in principe voor alle
voertuigen uit de categorie bromfietsen een kentekenplicht.
Met het oog op de inspanningen om een goedkeuring en
een kenteken te kunnen verkrijgen, werd voor deze innovatieve voertuigen echter besloten om hiervan af te zien.

In navolging van de wens tot vereenvoudiging werd in
2009 de Wegenverkeerswet aangevuld met een vereenvoudigde procedure voor bijzondere bromfietsen4). Bij
de naamgeving van deze categorie werd er nog niet van
uitgegaan dat uitsluitend elektrische voertuigen hieronder
zouden gaan vallen. Sinds de introductie hebben 27 voertuigen van de nieuwe procedure gebruik gemaakt, waarvan
er 17 werden toegelaten. Al deze voertuigen waren elektrisch aangedreven. Onderstaande tabel geeft een overzicht
van deze 17 innovatieve voertuigen.
Deze nieuwe, vereenvoudigde procedure was bedoeld
voor voertuigen die niet aan de eisen van een Europese
typegoedkeuring konden voldoen. Evenmin hoefde de
aanvrager, zoals bij de toelating van de eerste Segways,
elk voertuig afzonderlijk te laten testen en toelaten tot de
weg. Ook waren er geen eisen voor toezicht op de productie. Op al deze punten was de vereenvoudigde procedure
daarmee eenvoudiger dan de reguliere procedure.

• Toelating betekent dat de fabrikant ervoor moet zorgen
dat voertuigen aan gestelde eisen voldoen voordat zij
de weg op kunnen. Na toelating gelden algemene,
permanente eisen waaraan elk afzonderlijk voertuig
blijvend moet voldoen.
• Toezicht als deel van het toelatingsproces, bijvoorbeeld
met controles op de productie. Hiermee wordt erop
toegezien dat voertuigen die op de weg komen deugdelijk zijn ontworpen.

Toelichting vereenvoudigde procedure: waar in dit
document wordt gesproken over de vereenvoudigde
procedure, wordt de procedure bedoeld volgens welke
de minister voertuigen via een aanwijzing tot bijzondere
bromfiets toelaat tot het wegverkeer conform artikel 20b
van de Wegenverkeerswet.

• Toezicht na toelating aan de hand van de permanente
eisen, bijvoorbeeld met algemene periodieke keuringen
(APK’s). Door effectief toezicht worden voertuigen
met een veiligheidsrisico snel teruggeroepen. Om
effectief toezicht op toegelaten voertuigen te kunnen
uitoefenen, is registratie van voertuigen essentieel.

3) Algemene overleggen van 20 maart 2007 en 6 november 2007.

4) Artikel 20b.

11

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

NAAM

INGANGSDATUM

AANTAL PERSONEN

BALANS

1

Segway

10-12-2010

1

Zelfbalancerend

2

Trikke

25-08-2011

1

3-wielig

3

Stint

14-11-2011

10+1

4-wielig

4

Zappy 3

07-02-2012

1

3-wielig

5

Swing

16-07-2012

1

3-wielig

6

Paukool

25-02-2013

1

Zelfbalancerend

7

Virto

23-05-2013

1

3-wielig

8

Robin M1

25-11-2013

1

Zelfbalancerend

9

E-one (LEF)

17-04-2014

1

3-wielig

10

Virto S

10-09-2014

1

3-wielig

11

Ninebot type E

17-11-2014

1

Zelfbalancerend

12

Ninebot type Urban

13-01-2015

1

Zelfbalancerend

13

Kickbike Luxury

09-02-2015

1

Evenwichtsvoertuig (step)

14

Yedoo Mezec

09-02-2015

1

Evenwichtsvoertuig (step)

15

Kickbike Cruise

17-06-2015

1

Evenwichtsvoertuig (step)

16

Kickbike Fat Max

18-05-2016

1

Evenwichtsvoertuig (step)

17

Qugo Runner

20-04-2018

1

3-wielig

Tabel: toegelaten innovatieve voertuigen in de categorie
bijzondere bromfietsen 2010 – oktober 20185)

3.1

VOERTUIGCATEGORIEËN EN
PROCEDURES

-- waarop de Europese typegoedkeuring niet van
toepassing is, bijvoorbeeld omdat zij door hun
ontwerp hieraan niet kunnen voldoen8)

Toelating betreft de initiële toestemming aan een fabrikant of importeur om een type voertuig op de markt te
brengen voor deelname aan het verkeer. De regelgeving
onderscheidt hiertoe de volgende voertuigcategorieën en
procedures:

-- die niet worden gebruikt als gehandicaptenvoertuig
-- die maximaal 25 kilometer per uur kunnen rijden
-- met een vermogen van maximaal 4.000 Watt
of een cilinderinhoud van maximaal 50 cm3.

•• Voertuigen die een Europese typegoedkeuring behoeven6). Hiervan volgen bromfietsen wat hier verder
wordt aangeduid als de reguliere procedure.

•• Fietsen en fietsen met een
trapondersteuning tot 250 Watt.

•• Bijzondere bromfietsen. De regelgeving voor deze
innovatieve voertuigen werd in 2011 in Nederland
ingevoerd7) en in 2015 is de beleidsregel uitgebreid met
aanvullende eisen. Het betreft hier het aanwijzen van
voertuigen die op de openbare weg mogen rijden. Deze
regelgeving wordt hier verder aangeduid als de vereenvoudigde procedure en heeft betrekking op voertuigen:

•• Gehandicaptenvoertuigen.
•• Voertuigen met een nationale typegoedkeuring.
Een nationale typegoedkeuring is alleen geldig binnen het land waar deze is afgegeven. Momenteel
worden in Nederland geen nationale typegoed­
keuringen afgegeven voor bijzondere bromfietsen.

5) Deze tabel is een vereenvoudigde vorm van de
quickscan die de RDW in oktober 2018 opstelde.
6) Deze categorie wordt verder verdeeld
in Europese categorieën.
7) Op basis van artikel 20b, dat in 2009 werd
toegevoegd aan de Wegenverkeerswet.

8) Sinds 2015 dient de aanvrager te vermelden
waarom het betreffende motorvoertuig, al dan niet
met aanpassingen, niet aan de toelatingseisen
voor een reguliere bromfiets kan voldoen.

12

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

REGULIERE PROCEDURE
BROMFIETSEN9)

PROCEDURE BIJZONDERE
BROMFIETSEN 2011–201410)

PROCEDURE BIJZONDERE
BROMFIETSEN SINDS 2015

Regelgevende instantie

Europese Commissie

Ministerie van IenW

Beslissing over toelating/
aanwijzing

RDW of Europese zuster­
organisatie

Ministerie van IenW

Tests uitgevoerd door

RDW en geaccrediteerde
technische diensten

Veiligheidsonderzoek
uitgevoerd door

Voertuigveiligheid conform
de Europese regelgeving.
Verkeersveiligheid conform het
Reglement verkeersregels en
verkeerstekens

Toezichthoudende
instantie

Toelatende instantie houdt
tevens toezicht

RDW

RDW

Aanvullend onderzoek door SWOV of derde partij
(op verzoek ministerie IenW) 11)

Geen specifiek toezicht 12)
Permanente eisen

Eisen na toelating/
aanwijzing
Technische eisen

Conform de Europese verordening uitgebreide tests onder
wisselende gebruiksomstandigheden (waaronder temperatuur, weersomstandigheden,
elektromagnetische spanning)
en beoordeling van productieproces en interne controle bij
de fabrikant

Nationale regelgeving met eisen
ten aanzien van brandstof­
veiligheid, constructie, staat
van onderhoud, afmetingen,
maximumsnelheid, bedrading,
besturing, remsysteem, zichtbaarheid en claxon of bel 13)

Nadere specificatie van eisen
onder andere ten aanzien van
remmen en invloed van elektromagnetische straling14)

Conformiteit

Conformity of Productioncertificaat dat alle voertuigen
daadwerkelijk volgens de goedgekeurde specificaties worden
geproduceerd

In de aanwijzingsbrief opgenomen voorwaarde dat alle op de
markt gebrachte exemplaren
naar vormgeving, technische
specificaties en wat betreft hun
verkeersveiligheid aan de beoordeelde eisen dienen te blijven
voldoen 15)

De aanvrager verklaart vooraf
schriftelijk dat alle exemplaren
die van het type op de weg
zullen worden gebracht, identiek zijn aan het beoordeelde
voertuig

Periode van toelating/
aanwijzing

Goedkeuring komt automatisch
te vervallen wanneer zwaardere
eisen van kracht worden.
Ook kan de goedkeuring
worden ingetrokken

Onbeperkt, waarbij de minister de mogelijkheid heeft de
aanwijzing te schorsen of in te trekken

De tabel hierboven geeft een overzicht van de toepasselijke
regelgeving en de betrokken instanties voor bromfietsen
(reguliere procedure) en bijzondere bromfietsen (vereenvoudigde procedure). Bij de categorie bijzondere bromfietsen
wordt onderscheid gemaakt tussen de regels die golden van
2011 tot en met 2014 en de regels die gelden sinds 2015.
De individuele procedure, die werd gevolgd bij de toelating
van de eerste Segways, blijft hier verder buiten beschouwing.

De regeling in 2015 geeft onder andere meer aandacht aan
het remsysteem en aan de invloed van elektromagnetische
straling. Om die reden volgt hieronder een vergelijking
tussen de vereenvoudigde procedure van 2011 en 2015
voor wat betreft de eisen aan het remsysteem en aan
elektromagnetische compatibiliteit.

9) Op basis van de Europese Verordening 168/2013
‘betreffende de goedkeuring van en het markttoezicht
op twee- of driewielige voertuigen en vierwielers’.
10) Artikel 20b Wegenverkeerswet.
Regeling Voertuigen, artikel 5.6.72-99.
11) Sinds 2015 op basis van artikel 5 van de herziene beleidsregel.
12) De RDW heeft enkel een uitvoerende taak
bij eventuele terugroepacties.
13) Bij introductie werd echter niet bedoeld een gelimiteerde
lijst op te stellen van voertuigaspecten, om zo de
mogelijkheid open te houden voor onvoorziene innovaties.
14) Beleidsregel 17.2.b stelt: een bijzondere bromfiets
voorzien van een elektromotor ‘is voor wat
betreft de invloed van elektromagnetische stralen
getest volgens VNECE-reglement nr. 10’.
15) Zoals in de goedkeuringsbrief ten aanzien van de Stint.

13

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

EISEN REMSYSTEEM
BIJZONDERE BROMFIETSEN
2011–2014

EISEN REMSYSTEEM
BIJZONDERE BROMFIETSEN
SINDS 2015

• Aangewezen bromfietsen moeten zijn voorzien
van een goed werkend remsysteem
• Het voertuig mag als gevolg van het remmen of van een
snelheidsvermindering geen zijwaartse beweging maken
• Aangewezen bromfietsen moeten zijn voorzien van een
remsysteem waarvan de remvertraging ten minste
4,0 m/s2 bedraagt

• De bijzondere bromfiets is voorzien van
een goed werkend remsysteem waarvan de
remvertraging ten minste 4,0 m/s² bedraagt
• De onderdelen van het remsysteem,
bedoeld in het eerste lid:
a. zijn deugdelijk bevestigd
b. lopen niet aan
c. schuren niet langs voertuigdelen
d. zijn niet door corrosie aangetast.
• De remhendel of het rempedaal maakt
geen zodanige slag dat deze tot een aanslag
kan worden ingedrukt of ingetrapt
• Remmen van wielen op één as worden door dezelfde
remhendel of hetzelfde rempedaal bediend
• Van een bijzondere bromfiets op meer dan twee
wielen kan één van de remmen in aangezette
toestand worden vastgezet, tenzij een
afzonderlijke vastzetinrichting aanwezig is
• De remkabels zijn niet gerafeld en goed gangbaar
• De bediening van het remsysteem wordt door geen enkel
onderdeel van de bijzondere bromfiets belemmerd.
• Indien de bijzondere bromfiets is voorzien
van een hydraulisch remsysteem, bevindt het
remvloeistofniveau zich niet onder het minimum

EISEN ELEKTROMAGNETISCHE COMPATIBILITEIT
VEREENVOUDIGDE PROCEDURE 2011–2014

EISEN COMPATIBILITEIT
VEREENVOUDIGDE PROCEDURE SINDS 2015

• Geen eisen

• Moet zijn getest op de invloed van elektromagnetische
straling conform reglement nr. 10 van de Economische
Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (UNECE)

Voor fietsen, fietsen met trapondersteuning en gehandicaptenvoertuigen gelden geen toelatingseisen. Op deze voertuigen wordt, net zomin als op bijzondere bromfietsen, geen
specifiek toezicht gehouden. Wel gelden voor alle voertuigen die deelnemen aan het wegverkeer permanente eisen16)
waaraan deze te allen tijde dienen te voldoen en waarop de
politie in voorkomende gevallen handhaaft. Te denken valt
voor (brom)fietsen aan verlichting en maximumconstructiesnelheid en voor auto’s aan de verplichte APK.

Nationale typegoedkeuringen
Momenteel worden in Nederland geen nationale typegoedkeuringen afgegeven voor bijzondere bromfietsen,
omdat die niet aan de gestelde eisen kunnen voldoen.
Het verlenen van een Europese typegoedkeuring laat
een voertuig toe tot het wegverkeer in alle lidstaten. Bij
een nationale typegoedkeuring geldt dit alleen voor het
wegverkeer binnen de landsgrenzen. Andere lidstaten
kunnen voertuigen die in een ander land zijn toegelaten
op basis van een nationale goedkeuring ook toelaten op
hun wegen, maar zijn dat niet verplicht.

Ten aanzien van voertuigen die onder de vereenvoudigde procedure vallen, geldt dat de fabrikant in ieder
geval moet zorgen dat deze voldoen aan de Europese
Machinerichtlijn17), met daarin essentiële veiligheids- en
gezondheidseisen die gelden voor alle machines. Deze
Machinerichtlijn is ook van toepassing op fietsen met
trapondersteuning en op gehandicaptenvoertuigen,
maar niet op voertuigen die vallen onder de Europese
typegoedkeuring.

Op een aantal punten verschillen de definities die de
Europese regelgeving hanteert van de Nederlandse
wetgeving. Zo vallen voertuigen die zich uitsluitend op
het trottoir begeven, zoals de eerste versie van de Segway
beoogde, wel onder de Wegenverkeerswet, maar niet
onder de Europese regelgeving voor typegoedkeuringen18).
Er bestaat momenteel geen Europese regelgeving specifiek
voor innovatieve voertuigen.

Voor (commercieel) personenvervoer gelden in Nederland
aanvullende toelatings- en permanente eisen die los staan
van bovengenoemde technische eisen.

16) Regeling voertuigen, hoofdstuk 5.
17) In Nederland geïmplementeerd in het
Warenwetbesluit machines.

18) Het is wel de bedoeling van de Europese Commissie
om ook deze voertuigen in de regelgeving op te nemen,
maar het is momenteel onduidelijk op welke termijn.

14

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

3.2

ONTWERPCRITERIA

Deze paragraaf bevat twee aanbevelingen ten aanzien
van de technische toelatingskaders waaraan innovatieve
voertuigen volgens de RDW zouden moeten voldoen om te
worden toegelaten via een vereenvoudigde procedure. Deze
ontwerpcriteria worden gesteld aan het technisch ontwerp
van het voertuig. De staat van onderhoud speelt daarbij
in principe geen rol, aangezien de voertuigen die volgens
deze vereenvoudigde procedure worden beoordeeld zich
doorgaans in nieuwstaat bevinden.

De fabrikant is er conform de Europese regelgeving voor
reguliere bromfietsen verantwoordelijk voor dat het voertuig bij normaal gebruik – en mits onderhouden volgens
de aanbevelingen van de fabrikant – gedurende de verwachte technische levensduur veilig blijft functioneren.19)
Deze eis uit de regelgeving voor reguliere bromfietsen
moet ook voor de vereenvoudigde procedure onverkort van
toepassing zijn. De fabrikant dient dan bij de aanvraag
een verklaring te verstrekken waarin hij bevestigt dat de
duurzaamheid (‘durability’)20) van de systemen, voertuigdelen en uitrustingsstukken die essentieel zijn voor de
functionele veiligheid afdoende is getest en wordt gegarandeerd door goed vakmanschap. Dit betreft bijvoorbeeld alle
elektrische bedrading die deugdelijk dient te zijn bevestigd
en goed te zijn geïsoleerd.

De RDW meent dat om voertuigen te beoordelen via een
vereenvoudigde procedure een aantal waarborgen van
belang is ten aanzien van de onzekerheid die het gebruik
van nieuwe technologie met zich meebrengt. Hiertoe acht
de RDW het wenselijk dat vooraf een risicobeoordeling
wordt uitgevoerd. Dit kan gebeuren (A) op basis van de
Machinerichtlijn of (B) op basis van de Europese verordening voor reguliere bromfietsen.

Op basis van de risicobeoordeling kan worden vastgesteld dat
een voertuig niet kan voldoen aan bepaalde technische eisen.
In dat geval moet de fabrikant daarvoor in het ontwerp compenseren. Zo kunnen aanvullende maatregelen helpen te
compenseren als het voertuig bijvoorbeeld niet kan voldoen
aan de overige eisen die aan het remsysteem zijn gesteld.

•• Optie A: de fabrikant moet aantonen dat zijn
product voldoet aan de Europese Machinerichtlijn
2006/42/EG. Onderdeel van deze richtlijn is de eis
een risicobeoordeling uit te voeren. In deze analyse
moet de fabrikant inzichtelijk maken aan welke
eisen van de Machinerichtlijn het voertuig eventueel
niet voldoet en welke compenserende maatregelen
er zijn getroffen om het voertuig toch op een vergelijkbaar veiligheidsniveau te brengen. De toetsende
instantie kan op basis van een dergelijke analyse een
betere afweging maken of het voertuig in technische zin geschikt is voor aanwijzing tot toelating.

Aanbeveling I
Neem de verplichting om te voldoen aan de
Machinerichtlijn op in de beleidsregel.
Aanbeveling II
Vereis bij de aanvraag voor een aanwijzing tot toelating
van de fabrikant:
• Een risicobeoordeling door de fabrikant. Deze risicobeoordeling kan worden opgesteld op basis van de
Machinerichtlijn (optie A) of op basis van de Europese
verordening 168/2013 voor reguliere bromfietsen
(optie B). Maak bij het opstellen van de beleidsregel
een keuze tussen deze opties.
• Een verklaring waarin hij bevestigt dat de duurzaamheid (‘durability’) van de systemen, voertuigdelen
en uitrustingsstukken die essentieel zijn voor de
functionele veiligheid zijn gegarandeerd door tests
en door goed vakmanschap. Laat deze risicobeoordeling beoordelen door de RDW, die aanvullende
technische testen uitvoert.

•• Optie B: de fabrikant moet zijn voertuig beoordelen
aan de hand van de eisen voor reguliere bromfietsen
uit de Europese verordening 168/2013. Ook in deze
analyse moet de fabrikant inzichtelijk maken aan
welke eisen van deze verordening het voertuig eventueel niet voldoet en welke compenserende maatregelen
hij heeft getroffen om het voertuig op een vergelijkbaar
veiligheidsniveau te brengen. Hiervoor kunnen de eisen
uit de Machinerichtlijn als basis dienen. De toetsende
instantie kan op basis van een dergelijke beoordeling
een betere afweging maken of het voertuig in technische zin geschikt is voor aanwijzing tot toelating.
De eisen in de Europese verordening voor reguliere bromfietsen zijn uitgebreider dan de eisen in de Machinerichtlijn.
Dat betekent dat in geval van optie B voor meer zekerheid
wordt gekozen. Daarentegen leidt optie A tot een beduidend
minder omvangrijke toelatingsprocedure. In de huidige
beleidsregel is reeds opgenomen dat de aanvrager moet aangeven waarom voor zijn voertuig geen (type)goedkeuring op
grond van de Europese verordening kan worden afgegeven.

Vervolgonderzoek: deze uitbreiding op basis van eisen
uit de Machinerichtlijn zullen in de definitieve rapportage verder worden uitgewerkt. Dat geldt met name
voor de verklaring omtrent duurzaamheid (‘durability’).

19) Europese verordening 168/2013, artikel 22.
20) Ook volgens de Machinerichtlijn moet de fabrikant levensduur,
slijtage en afkeurcriteria vermelden in de handleiding.

15

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

3.3

TECHNISCHE TOETSINGSCRITERIA

geen rol.21) Toch zou men kunnen betogen dat aan
voertuigen waarmee meerdere personen kunnen
worden vervoerd hogere technische eisen dienen te
worden gesteld dan aan eenpersoonsvoertuigen. De
RDW maakt in dit advies nu geen onderscheid in de
eisen als het personenvervoer betreft, maar heeft de
aanvullende eisen generiek opgesteld. Deze eisen hebben betrekking op de maximale (te vervoeren) massa.

Ten behoeve van dit voorlopige advies heeft de RDW de
eisen die de vereenvoudigde procedure stelt aan het remsysteem vergeleken met de reguliere, Europese eisen voor
bromfietsen. De technische eisen die aan remsystemen
worden gesteld onder de reguliere procedure zijn vastgelegd in Reglement nummer 78 van de UNECE: ‘Uniforme
voorschriften voor de goedkeuring van voertuigen van
categorie L wat de reminrichting betreft.’ Dit reglement
bevat zeer uitgebreide voorschriften waaraan remsystemen
dienen te voldoen onder wisselende omstandigheden.

Aanbeveling III
Preciseer de technische toetsingscriteria van het
remsysteem, de afmetingen en de massa:
• Het voertuig beschikt over een rem op elke as.
• Het voertuig behoort ten minste te beschikken over
twee onafhankelijk werkende remmen. Bij elektrisch
aangedreven voertuigen moet ook bij het wegvallen
van de stroom de vereiste remweg worden behaald.
• De remweg moet worden behaald volgens
Reglement nr. 78 van de UNECE.
• De maximale afmetingen worden afgestemd op de
Europe regelgeving voor reguliere bromfietsen.
• De maximaal toegestane massa van het beladen
voertuig wordt gesteld op 565 kilogram, dan wel zo
veel lager als de fabrikant opgeeft als toegestane
technische maximummassa.
• Uit deze toegestane maximummassa en de massa
van het lege voertuig volgt de maximale belading
(het laadvermogen). Deze wordt door de RDW bij
iedere ontwerpaanvraag vastgesteld.
• De fabrikant moet het laadvermogen met een aanduiding op het voertuig kenbaar maken.

De RDW stelt voor een aantal eisen ten aanzien van de
remmen voor de vereenvoudigde procedure over te nemen
uit de reguliere procedure:
•• Er is reeds bepaald dat bijzondere bromfietsen moeten zijn voorzien van een goed werkend
remsysteem. Hierbij wordt momenteel echter
geen gescheiden (redundant) remsysteem geëist,
zoals dat wel het geval is volgens de reguliere
procedure. De RDW adviseert om de vereenvoudigde procedure op dit punt uit te breiden.
•• De reguliere procedure voorziet niet in een eis
voor de positionering van het contactslot of
een andere noodstroomonderbreking. Op basis
hiervan adviseert de RDW dit ook niet te vereisen in de vereenvoudigde procedure.
•• De reguliere procedure voorziet in een eis voor de
vertraging van het voertuig. Deze is verder gespecificeerd dan de eis in de vereenvoudigde procedure.
De RDW adviseert de huidige eis verder uit te werken.
Hierbij zij opgemerkt dat de remvertraging moeilijk
tot niet te meten is bij de lagere snelheden. Bovendien
verschillen de te beoordelen innovatieve voertuigen te
veel van elkaar om hiervoor één norm te hanteren.

Vervolgonderzoek: naast bovenstaande aanbeveling
onderzoekt de RDW in het vervolgonderzoek de overige
technische toetsingscriteria. Mogelijk kan de vereenvoudigde procedure additionele eisen stellen aan de
afmetingen van het voertuig of aan de bediening van
het remsysteem. In het vervolgonderzoek vergelijkt
de RDW deze eisen met de Europese regelgeving.
Daarnaast zal de RDW de remweg van Reglement
nr. 78 in het vervolgonderzoek nader definiëren en
wordt de bescherming van de inzittenden onderzocht.

Naast het remsysteem heeft de RDW gekeken naar de
vraag in hoeverre technische eisen afhankelijk zijn van de
toepassing van het voertuig (personenvervoer):
•• De regelgeving voorziet niet in onderscheid met betrekking tot personenvervoer. De RDW heeft nog geen
definitief oordeel gevormd over de aanvullende eisen
ten aanzien van de bescherming van de inzittenden
van het voertuig. De categorie bijzondere bromfietsen
omvat een veelheid aan innovatieve voertuigtypen.
Het mogelijke of beoogde gebruik speelt momenteel

21) Een uitzondering op deze regel vormen voertuigen die worden
gebruikt als gehandicaptenvoertuig. Deze behoeven op
basis van hun gebruik geen toelating. Dat betekent dat een
voertuig dat niet is toegelaten volgens de vereenvoudigde
procedure toch mag worden gebruikt door een gehandicapte.
Dit document laat deze categorie echter buiten beschouwing.

16

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

3.4

TOEZICHT

Deze paragraaf geeft de aanbevelingen van de RDW met
betrekking tot toezicht nadat een voertuig is aangewezen
voor toelating. Een aantal van deze aanbevelingen heeft
betrekking op blijvende conformiteit van de te produceren
voertuigen en op mogelijkheden om eventuele ontwerp- of
productiefouten te corrigeren.

Tijdelijkheid
Onder de reguliere procedure wordt toelating van typen
voertuigen verleend voor onbepaalde tijd totdat de
toelatingseisen zwaarder worden. Certificaten van deelrichtlijnen verliezen hun geldigheid als de onderliggende
voorschriften worden gewijzigd. Nadat dergelijke wijzigingen in werking zijn getreden, kunnen van het betreffende
type geen nieuwe voertuigen op de markt worden gebracht
en op kenteken worden gesteld. Fabrikanten dienen hiertoe eerst een update van de goedkeuring te krijgen. Hierbij
wordt enkel gekeken naar de nieuwe, aangescherpte
eisen.23)

Blijvende conformiteit
Volgens de RDW is het noodzakelijk toezicht te houden op
de conformiteit van de productie van voertuigen die via de
vereenvoudigde procedure zijn toegelaten tot het wegverkeer. In het geval van de Stint is gebleken22) dat de geproduceerde en verkochte voertuigen niet gelijk zijn gebleven
aan het oorspronkelijke ontwerp.

Onder de huidige vereenvoudigde procedure is de aanwijzing in principe niet beperkt in de tijd. Deze procedure
beoordeelt één enkel exemplaar en verstrekt een aanwijzing voor alle identieke exemplaren. Dit gebeurt zonder
einddatum en zonder dat daarbij wordt verwezen naar
onderliggende voorschriften.

In de reguliere procedure worden voorwaarden gesteld
aan en certificering gevraagd ten aanzien van productwijzigingen. Deze beoordeling wordt binnen de Europese
regel­geving 168/2013 beschreven als Conformity of
Production. Op basis hiervan wordt vastgesteld dat alle
geproduceerde exemplaren gelijkwaardig zijn aan het goedgekeurde type. Ter illustratie: de motor vormt bij sommige
elektrische voertuigen een belangrijk onderdeel van het
remsysteem. Als de motor bij later geproduceerde exemplaren afwijkt van het geteste exemplaar, dan is daarmee niet
langer zeker dat het voertuig aan de gestelde eisen voor de
remmen voldoet.

De RDW is van mening dat veranderende inzichten moeten kunnen leiden tot het beperken van de aanwijzing tot
toelating van voertuigen. Evenals bij de reguliere procedure
kan hierbij een regeling worden getroffen voor de verkoop
van een eventuele restantvoorraad.

Aanbeveling V
Beperk de aanwijzing tot toelating van bijzondere
bromfietsen volgens de vereenvoudigde procedure in
de tijd:
• Bij aanscherping van de eisen moeten nieuwe voertuigen worden getoetst aan de nieuwe eisen.
• Op basis van aanscherping van de eisen kan worden
besloten reeds verleende aanwijzingen tot toelating
te beperken.
• Op basis van het jaarlijkse toezicht kan worden
besloten de aanwijzing tot toelating in te trekken.

Toezicht ten behoeve van Conformity of Production kost
echter tijd en geld. Voor de vereenvoudigde procedure
wordt daarom momenteel volstaan met een verklaring van
de fabrikant dat alle exemplaren die van het type op de
weg zullen worden gebracht, identiek zijn aan het beoordeelde voertuig en is toezicht hierop achterwege gelaten.
De RDW adviseert ook voor bijzondere bromfietsen een
beperkte vorm van toezicht op deze conformiteit van de
productie in te voeren. Dit leidt tot onderstaande aanbeveling. Hierbij wordt de kanttekening gemaakt dat registratie
van voertuigen het toezicht vereenvoudigt.

Aanbeveling IV
Houd toezicht op conformiteit van de productie:
• Stel aan de fabrikant een kwaliteitssysteem verplicht
met procedures voor incident-, configuratie- en
probleemmanagement.
• Houd toezicht op de fabricage door middel van
jaarlijks bezoek en evaluatie.
23) Dat heeft overigens geen effect op bestaande, reeds
op kenteken gestelde exemplaren. Zo is het mogelijk
dat in Nederland auto’s rondrijden zonder autogordels,
die immers pas in 1971 verplicht werden gesteld.

22) Bron: Feitenrelaas eerste bevindingen onderzoek naar
aanleiding van het Stint-ongeval, d.d. 1 oktober 2018, ILT.

17

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

3.5

Maximeren van te produceren aantallen
Onder de vereenvoudigde procedure wordt een aanwijzing
tot toelating gegeven van een in principe onbeperkt aantal
exemplaren. Omdat deze procedure is bedoeld voor innovatieve voertuigen, meent de RDW echter dat hierbij het
aantal te produceren voertuigen moet worden gelimiteerd.

AFWEGING ADVIEZEN EN
IMPLEMENTATIE GENOEMDE
AANBEVELINGEN

In dit voorlopige advies wordt een aantal aanbevelingen
gedaan die een aantal veiligheidsrisico’s van het huidige beleid ten aanzien van innovatieve voertuigen kan
reduceren.

Het risico van toegelaten voertuigen voor het verkeer
neemt proportioneel toe met het aantal geproduceerde en
verkochte exemplaren. Op basis van dit principe stellen
de Europese regels aan individueel toegelaten reguliere
voertuigen lagere eisen. Voertuigen met een Europese typegoedkeuring worden vaak in grote aantallen geproduceerd
en hieraan worden daarom overeenkomstig hoge eisen
gesteld. Om deze reden zijn in de Europese verordening
nationale typegoedkeuringen in aantal gemaximeerd. Het
betreft hier een maximum te produceren aantal per jaar.
In navolging daarvan stelt de RDW voor in de vereenvoudigde procedure ook het jaarlijkse aantal te produceren
exemplaren voor bijzondere bromfietsen te maximeren.

Bij veel van de genoemde aanbevelingen moet een
afweging worden gemaakt tussen enerzijds de gewenste
vereenvoudiging van toelating en toezicht en anderzijds
het bieden van zekerheid ten aanzien van de technische
betrouwbaarheid. De meeste zekerheid zal worden geboden
door het vasthouden aan c.q. herinvoeren van de verplichting tot Europese typegoedkeuring voor alle innovatieve
voertuigen. Dit is daarmee het meeste in overeenstemming
met de geformuleerde doelstellingen van de RDW, te
weten veiligheid, rechtszekerheid en duurzaamheid.
Vasthouden aan deze verplichting zou echter betekenen
dat veel innovatieve voertuigen door hun ontwerp niet
voor goedkeuring in aanmerking komen. Dat geldt ook
voor de eerdergenoemde 17 reeds toegelaten innovatieve
voertuigen. Van deze voertuigen zou dan elk exemplaar
individueel moeten worden gekeurd aan de hand van
nader vast te stellen eisen, zoals gebeurde bij de introductie
van de Segway.

Indien de fabrikant geen limitering aan het aantal te
produceren voertuigen wil, kan gekozen worden voor
Europese typegoedkeuring en daarbij gebruik te maken
van de ontheffing voor nieuwe technologieën of nieuwe
concepten.24) Hiervoor moet het voertuig vallen onder
het toepassingsgebied de Europese verordening. Deze
ontheffing is van toepassing voor een aanvraag voor een
type voertuig, systeem, onderdeel of technische eenheid
waarin nieuwe technologieën of concepten zijn toegepast
die onverenigbaar zijn met de vereisten in de reguliere
procedure. Het voordeel voor de fabrikant is dat een dergelijke ontheffing zal worden voorgelegd aan de Europese
Commissie en, na acceptatie, kan leiden tot een Europese
toelating.

De eerder in dit hoofdstuk geïnventariseerde aanbevelingen kunnen worden ondergebracht binnen de huidige
regeling en wetgeving. Op termijn moet het doel volgens
de RDW echter zijn om te komen tot uniforme Europese
afspraken omtrent innovatieve voertuigen. Opeenvolgend
in de tijd kunnen hiertoe drie fasen worden doorlopen:
•• Fase A – Uitbreiden van de huidige Beleidsregel
aanwijzing bijzondere bromfietsen.
•• Fase B – Innovatieve voertuigen onderbrengen in
de regelgeving voor nationale typegoedkeuringen.
•• Fase C – Uitbreiden van de Europese regelgeving.

Aanbeveling VI
Beperk de aanwijzing tot een later vast te stellen
maximum aantal te produceren voertuigen per jaar.

Hierop vooruitlopend is het op korte termijn reeds mogelijk een aantal aanbevelingen die zijn voorgesteld voor fase
A versneld uit te voeren.

24) Europese verordening 168/2013, artikel 40.

18

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

Fase A – Uitbreiden van de huidige Beleidsregel
aanwijzing bijzondere bromfietsen
De genoemde aanbevelingen kunnen indien zij worden
overgenomen, geïmplementeerd worden in de bestaande
Regeling voertuigen en de Beleidsregel aanwijzing bijzondere bromfietsen. Deze aanbevelingen worden mogelijk
nog uitgebreid naar aanleiding van het vervolgonderzoek.

Fase C – In Europees verband uitbreiden
van de Europese regelgeving
Het uiteindelijke doel zal zijn te komen tot uniforme
Europese afspraken omtrent innovatieve voertuigen. Een
nieuwe Nederlandse regeling voor nationale typegoedkeuringen kan hieraan een bijdrage leveren. Ook het gebruik
maken van de mogelijkheid die de Europese verordening26)
biedt aan lidstaten om nieuwe technologieën of nieuwe
concepten toe te laten, kan bijdragen aan uniforme toe­
lating hiervan.

Fase B – Innovatieve voertuigen onderbrengen in de
regelgeving voor nationale typegoedkeuringen
Om ambiguïteit tussen Europese en nationale regelgeving
te voorkomen, kan de aangescherpte vereenvoudigde procedure worden omgezet in wetgeving voor een nationale
typegoedkeuring voor licht gemotoriseerde voertuigen.
Ook uit het oogpunt van rechtszekerheid heeft dit de
voorkeur.
Voorts meent de RDW ten aanzien van de rolvastheid
van de diverse instanties, dat beleid en uitvoering beter
van elkaar moeten worden gescheiden. Volgens de
reguliere procedure nationale typegoedkeuringen bestaat
een duidelijke scheiding tussen de instantie die de regels
opstelt waaraan voertuigen dienen te voldoen, namelijk de
Europese Commissie, en de instantie die op basis hiervan
besluit over toelating van voertuigtypen, namelijk de
RDW of een Europese zusterorganisatie25). Deze scheiding
heeft tot gevolg dat de eisen waaraan voertuigen dienen te
voldoen ondubbelzinnig zijn vastgelegd. Voor de vereenvoudigde procedure is momenteel het ministerie van IenW
zowel de regelgevende als de toelatende instantie.
Voor zover van toepasbaar op het concept van het voertuig
zal hierbij de Europese regelgeving als uitgangspunt worden genomen. Daar waar deze regelgeving niet toepasbaar
is, zal worden volstaan met een risicobeoordeling en
bijbehorende beheersmaatregelen.

25)

26) Europese verordening 168/2013, artikel 40.

19

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

20

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

4
Conclusie en
aanbevelingen
Toelatingsprocedure
Deskundigheid
Onafhankelijkheid

door Onderzoeksinstituut
Verkeersveiligheid

Toelating onderbrengen bij een instantie buiten IenW

Toetsing aan ontwerpprincipes Duurzaam Veilig
• Afstemming van voertuigontwerp op gebruiker (veilig ontwerp)
• Afstemming van verkeersomgeving op competenties weggebruikers.
• Afstemming van gebruiker op voertuig.
• Scheiden van verschillen in richting, snelheid en massa
• Bescherming

Praktijktest

Voorlopige
toelating

Toelating
lange termijn

(maximaal 1 jaar)
Toelating beperken in tijd en tot
maximum aantal exemplaren

Inschatting effecten verkeerssysteem

door RDW

Monitoring & evaluatie
Toetsing technische criteria
• Voertuigen tot maximaal 565 kilogram (inclusief belading)
• Nadere specificatie van remsysteem & andere technische eisen
• Invoeren risicobeoordeling
• Voldoen aan Machinerichtlijn

Figuur 1 Overzicht onderdelen advies RDW en SWOV.

21

• Fasering toelating (RDW & Onderzoeksinstituut Verkeersveiligheid)
• Toezicht op conformiteit productie (RDW)
• Toets relevante wijzigingen in ontwerp
voor gebruik (Onderzoeksinstituut
Verkeersveiligheid)

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

4.1

SWOV

De conclusie en aanbevelingen van SWOV zullen deel uitmaken van de definitieve rapportage in maart 2019.

4.2

RDW

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de in dit voorlopige advies
geïnventariseerde aanbevelingen. Deze inventarisatie is bedoeld als basis voor
een uitgewerkt advies dat in de definitieve rapportage zal worden opgesteld.
Ontwerpcriteria

Technische toetsingscriteria

Aanbeveling I:
Neem de verplichting om te voldoen aan de
Machinerichtlijn op in de beleidsregel.

Aanbeveling III:
Preciseer de technische toetsingscriteria van het remsysteem, de afmetingen en de massa:
• Het voertuig beschikt over een rem op elke as.
• Het voertuig behoort ten minste te beschikken over
twee onafhankelijk werkende remmen. Bij elektrisch
aangedreven voertuigen moet ook bij het wegvallen
van de stroom de vereiste remweg worden behaald.
• De remweg moet worden behaald volgens
Reglement nr. 78 van de UNECE.
• De maximale afmetingen worden afgestemd op de
Europe regelgeving voor reguliere bromfietsen.
• De maximaal toegestane massa van het beladen
voertuig wordt gesteld op 565 kilogram, dan wel zo
veel lager als de fabrikant opgeeft als toegestane
technische maximummassa.
• Uit deze toegestane maximummassa en de massa
van het lege voertuig volgt de maximale belading
(het laadvermogen). Deze wordt door de RDW bij
iedere ontwerpaanvraag vastgesteld.
• De fabrikant moet het laadvermogen met een
aanduiding op het voertuig kenbaar maken.

Aanbeveling II:
Vereis bij de aanvraag voor een aanwijzing tot toelating
van de fabrikant:
• Een risicobeoordeling door de fabrikant. Deze
risicobeoordeling kan worden opgesteld op basis
van de Machinerichtlijn (optie A) of op basis van
de Europese verordening 168/2013 voor reguliere
bromfietsen (optie B). Maak bij het opstellen van de
beleidsregel een keuze tussen deze opties.
• Een verklaring waarin hij bevestigt dat de duurzaamheid (‘durability’) van de systemen, voertuigdelen
en uitrustingsstukken die essentieel zijn voor de
functionele veiligheid zijn gegarandeerd door tests
en door goed vakmanschap. Laat deze risicobeoordeling beoordelen door de RDW, die aanvullende
technische testen uitvoert.

22

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

Toezicht
Aanbeveling IV:
Houd toezicht op conformiteit van de productie:
• Stel aan de fabrikant een kwaliteitssysteem verplicht
met procedures voor incident-, configuratie- en
probleemmanagement.
• Houd toezicht op de fabricage door middel van
jaarlijks bezoek en evaluatie.
Aanbeveling V:
Beperk de aanwijzing tot toelating van bijzondere
bromfietsen volgens de vereenvoudigde procedure in
de tijd:
• Bij aanscherping van de eisen moeten nieuwe voertuigen worden getoetst aan de nieuwe eisen.
• Op basis van aanscherping van de eisen kan worden
besloten reeds verleende aanwijzingen tot toelating
te beperken.
• Op basis van het jaarlijkse toezicht kan worden
besloten de aanwijzing tot toelating in te trekken.

Aanbeveling VI:
Beperk de aanwijzing tot een later vast te stellen
maximum aantal te produceren voertuigen per jaar.

23

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

4.3

VERVOLGONDERZOEK
De RDW werkt de punten die randvoorwaardelijk zijn
voor het kortetermijnhandelingsperspectief (aanpassing
beleidsregel) op korte termijn verder uit. Dit betreft
concretisering van de huidige aanbevelingen, de overige
ontwerpcriteria en technische toetsingscriteria en de
bescherming van inzittenden.

Figuur 1 geeft een overzicht van de in dit voorlopige
rapport geadviseerde onderdelen voor toelating van licht
gemotoriseerde voertuigen door de RDW en SWOV.
Vooruitlopend op een definitieve rapportage in 2019 hebben SWOV en de RDW dit voorlopige advies opgesteld.
Het advies van de RDW is gericht op de technische eisen
die aan nieuwe technologie moeten worden gesteld en hoe
deze in regels en procedure kunnen worden uitgewerkt.
Dit voorlopige advies heeft zich hierbij beperkt tot de regelgeving omtrent bijzondere bromfietsen, omdat hiervoor
door het ministerie op korte termijn een handelingsperspectief werd gevraagd.

Bij de uitwerking van deze punten zal worden samengewerkt met SWOV. Hierbij worden ook de definitieve
rapporten van TNO en de ILT betrokken, zodra deze
beschikbaar komen.

In de definitieve rapportage zal de RDW echter adviseren
over de volgende punten:
•• De overige ontwerpcriteria en
technische toetsingscriteria.
•• Een nadere uitwerking van de
aanbevelingen, waaronder een onderzoek
naar de overige ontwerpcriteria:
-- Duurzaamheid (‘durability’) –
technische toetsingscriteria.
-- Eventuele aanvullende eisen ten aanzien
van de bescherming van inzittenden.
-- Aanscherping van definities, zoals identiek.
•• Andere licht gemotoriseerde voertuigen die
niet onder de Europese regelgeving vallen,
waaronder gehandicaptenvoertuigen.
•• De huidige procedure voor terugroepacties
en het markttoezicht.

24

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

25

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

Bijlage: Opdrachtbrieven van het
ministerie van IenW

26

Voorlopig advies Herziening kader toelating bijzondere bromfietsen

27