Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 470 C

Jaarverslag en slotwet Provinciefonds 2019

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET PROVINCIEFONDS (C)
Ontvangen 20 mei 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

1

INHOUDSOPGAVE
GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN

3

A.
1.

ALGEMEEN
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Leeswijzer

4
4
6
6
7

BELEIDSVERSLAG
Beleidsprioriteiten
Beleidsartikel
Artikel 1. Provinciefonds
Bedrijfsvoeringsparagraaf

9
9
10
10
15

JAARREKENING
Verantwoordingsstaat van het provinciefonds 2019
Saldibalans provinciefonds per 31 december 2019
Bijlage 1 bij Saldibalans provinciefonds per 31 december 2019
Bijlage 2 bij Saldibalans provinciefonds per 31 december 2019

17
17
18
20
21

2.
B.
3.
4.
5.
C.
6.
7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

2

GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal
€ 2.467.000,1. provinciefonds

2.467

0

250

500

750

1.000

1.250

1.500

1.750

2.000

2.250

2.500 2.750

Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal
€ 2.467.000,1. provinciefonds

2.467

0

250

500

750

1.000

1.250

1.500

1.750

2.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

2.250

2.500 2.750

3

A. ALGEMEEN
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de StatenGeneraal
Hierbij bieden wij het jaarverslag van het provinciefonds (C) over het jaar
2019 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet
2016 verzoeken wij de beide Kamers van de Staten-Generaal decharge te
verlenen over het in het jaar 2019 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14 van de Comptabiliteitswet 2016 een rapport op. Dit
rapport wordt op grond van artikel 7.15 van de Comptabiliteitswet 2016 door
de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport
bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:
a. het gevoerde begrotingsbeheer, financieel beheer, materiele bedrijfs­
voering en de daartoe bijgehouden administraties van het Rijk;
b. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het Ministerie
van Financien;
c. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;
d. de totstandkoming van de niet-financiele verantwoordingsinformatie in
de jaarverslagen;
e. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2019;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in
het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2019 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten over 2019, alsmede over de saldibalans
over 2019 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede
lid, van de Comptabiliteitswet 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

De Staatssecretaris van Financiën,

J.A. Vijlbrief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Tweede Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden
aan de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Eerste Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele
exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de
hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

6

2. Leeswijzer
Algemeen
Voor u ligt het jaarverslag 2019 van het provinciefonds.
Provinciefonds
Het jaarverslag van het provinciefonds maakt onderdeel uit van de
financiële verantwoording van het Rijk maar heeft daarbinnen een eigen
bijzonder karakter. Het jaarverslag van het provinciefonds kent in tegen­
stelling tot een departementaal jaarverslag slechts één beleidsartikel: het
provinciefonds. Het beleid dat wordt gevoerd ter realisatie van de algemene
beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit ene beleidsartikel. De
apparaatuitgaven in de zin van materiële en personele uitgaven van de
medewerkers bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre­
laties en van Financiën die betrokken zijn bij het fondsbeheer, zijn niet in
de tabel Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen. Deze kosten worden
in de respectievelijke departementale begrotingen verantwoord. Dit geldt
eveneens voor het algemene beleid inzake decentrale overheden, waarbij
deze uitgaven zijn terug te vinden in de begroting van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Toelichting verschillen
Dit jaarverslag zal de eerdere, op 2019 betrekking hebbende, begrotingen
van het provinciefonds (de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2019 en
de eerste en tweede suppletoire begrotingen 2019) als uitgangspunt nemen.
Terugkijkend op de beleidsprioriteiten zal hierbij de ontwerpbegroting 2019
van het provinciefonds van belang zijn. De gehanteerde norm voor de
toelichting bij verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in
het verslagjaar, is dat alle verschillen worden toegelicht. De toelichting is op
hoofdlijnen met verwijzingen naar de relevante suppletoire begrotingen.
Indeling
Het jaarverslag is verdeeld in twee onderdelen: het beleidsverslag en de
jaarrekening. Het beleidsverslag is een terugblik op het gevoerde beleid in
2019. Hierin komt de realisatie van de beleidsprioriteiten aan bod, worden
de budgettaire gevolgen van het gevoerde beleid in beeld gebracht en
worden beleidsmatige conclusies ten aanzien van de beleidsprioriteiten
getrokken. Hier wordt ook de toelichting gegeven op het verschil tussen
de oorspronkelijke vastgestelde begroting en realisatie. De verschillen
worden daarbij absoluut weergegeven en toegelicht. Daarna volgt in de
bedrijfsvoeringsparagraaf informatie over de rechtmatigheid. De jaarre­
kening geeft het financiële beeld van het begrotingsjaar 2019 wat betreft
het provinciefonds. In dit onderdeel worden de verantwoordingsstaat en
de saldibalans gepresenteerd.
Grondslagen voor de vastlegging en de waardering
De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing
zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend
aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving,
waaronder de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2020 en de Regeling
agentschappen. Voor de begrotingsadministratie van het provinciefonds
wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van het jaarverslag 2018 zijn er geen belangrijke wijzigingen
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

7

Focusonderwerpen
Het focusonderwerp voor 2019 is de onderbouwing van de ramingen van
inkomsten en uitgaven en onderschrijdingen ten opzichte van het geraamde
uitgavenkader. Dit is voor het provinciefonds niet van toepasing.
Slotopmerking
Als gevolg van afronding wijkt in sommige tabellen het totaal af van de som
der delen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

8

B. BELEIDSVERSLAG
3. Beleidsprioriteiten
Dit jaarverslag gaat in op de in 2019 gerealiseerde beleidsprioriteiten.
Uitgangspunt daarbij is in de eerste plaats de oorspronkelijk in de begroting
2019 geformuleerde beleidsprioriteiten.
Ten eerste wordt de realisatie van de beleidsprioriteiten in 2019 beschreven.
Vervolgens worden de budgettaire en financiële consequenties van deze
beleidsprioriteiten weergegeven. De tabel realisatie beleidsdoorlichtingen
en het overzicht risicoregelingen zijn voor het provinciefonds niet van
toepassing.
Realisatie van de beleidsprioriteiten 2019
Herziening provinciefonds
Over de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds zijn
we samen met het Interprovinciaal Overleg (IPO) aan het onderzoeken hoe
we de nodige aanpassingen kunnen uitvoeren. Dit traject duurt langer dan
verwacht, omdat er dit jaar meerdere onderzoeken lopen die duidelijkheid
moeten geven over de inkomsten van provincies uit de provinciale
opcenten. Zowel de korte termijn effecten als de lange termijn effecten
worden onderzocht. Voor beide trajecten geldt dat de resultaten - naar
verwachting - medio dit jaar bekend zijn. De uitkomsten van deze trajecten
hebben mogelijk gevolgen voor het provinciefonds, omdat de inkomsten
van provincies onderdeel zijn van het verdeelmodel. Daarom willen we deze
trajecten betrekken bij de herijking van het provinciefonds en zijn hierop in
2019 nog geen concrete stappen gezet.
Budgettaire en financiële consequenties van de beleidsprioriteiten 2019
In het begrotingsjaar 2019 hebben zich geen budgettaire en financiële
consequenties voorgedaan als gevolg van de beleidsprioriteiten 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

9

4. Beleidsartikel
Artikel 1. Provinciefonds
A. Algemene doelstelling
Via het provinciefonds wordt bewerkstelligd dat de provincies middelen
krijgen toebedeeld om hun taken naar behoren uit te voeren. Deze
doelstelling valt uiteen in twee beleidsthema’s:
1. provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële
middelen voor de uitvoering van hun taken;
2. een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies
die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een gelijk­
waardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te kunnen
leveren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De fondsbeheerders, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Financiën – namens deze de Staatssecretaris van
Financiën - Fiscaliteit en Belastingdienst – hebben een regisserende en
financierende rol ten aanzien van het provinciefonds. De fondsbeheerders
zijn op basis van de Financiël - verhoudingswet verantwoordelijk voor de
financiële verhoudingen tussen Rijk en provincies. Zij dragen daarbij zorg
voor een adequate omvang alsmede een goede werking van de verdeel­
systematiek van het provinciefonds. Tevens zorgen zij voor een adequate
uitbetaling en vaststelling van de algemene uitkering, de integratieuitkeringen en decentralisatie-uitkeringen aan de verschillende provincies.
Van tijd tot tijd kunnen vragen opkomen of provincies als collectiviteit
andere prioriteiten zouden kunnen stellen, bijvoorbeeld ter ondersteuning
van gezamenlijk onderschreven maatschappelijke opgaven. In een dergelijk
geval kunnen het Rijk en de provincies bestuurlijke afspraken maken over
de accenten in de bestedingsrichting van de provincies. Naast de fondsbe­
heerders hebben hierbij ook de desbetreffende vakministers een rol.
In het regeerakkoord zijn op dit vlak ambitieuze beleidsvoornemens gefor­
muleerd. Maatschappelijke opgaven spelen steeds vaker op meerdere
schaalniveaus tegelijk en oplossingen liggen niet in het bereik van één
overheidslaag. Een toenemend aantal maatschappelijke opgaven is alleen
op te lossen wanneer gemeenten, provincies, waterschappen en Rijk als één
overheid samenwerken richting partners. Samenwerking vindt ook in
toenemende mate plaats op regionaal niveau. Vrijwel overal in Nederland
zijn regionale coalities van overheden en andere partijen op zoek naar
passende governance arrangementen om aan te sluiten op hun regionale
opgaven. In de uitvoering van overheidstaken spelen medeoverheden een
steeds belangrijkere rol. Daarom heeft het kabinet extra geld beschikbaar
gesteld aan provincies.
Voor de realisatie van de beschreven beleidsthema’s wordt een aantal
instrumenten en activiteiten ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

10

Beleidsthema 1: provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende
financiële middelen voor de uitvoering van hun taken.
A) Normeringssystematiek
De jaarlijkse ontwikkeling van de omvang van de algemene uitkering van
het provinciefonds wordt – naast taakmutaties – bepaald door de norme­
ringssystematiek. De normeringssystematiek houdt in dat de ontwikkeling
van het fonds gekoppeld is aan de ontwikkeling van de accres-relevante
uitgaven van het Rijk (ARU), dit wordt ook wel aangeduid als het principe
"samen de trap op, samen de trap af". De jaarlijkse toe- of afname van het
provinciefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de rijksuitgaven, wordt
het accres genoemd. De normeringssystematiek is in werking sinds 1995 en
berust op een bestuurlijke afspraak tussen het Rijk, de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO). Met
ingang van 2018 is de basis van de normeringssystematiek verbreed. Naast
de uitgaven onder het kader rijksbegroting worden nu ook de uitgaven
onder de kaders zorg en sociale zekerheid meegenomen in de normerings­
systematiek.
B) Artikel 2 Financiële-verhoudingswet
Er zijn jaarlijks diverse specifieke taakmutaties die tot toevoegingen en/of
onttrekkingen aan het provinciefonds kunnen leiden. Uitgangspunt hierbij
is artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. Dit artikel geeft aan dat indien
beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de uitoefening
van taken of activiteiten door provincies, in een afzonderlijk onderdeel van
de bijbehorende toelichting met redenen wordt omkleed en met kwantita­
tieve gegevens wordt gestaafd, welke de financiële gevolgen van deze
wijziging voor de provincies zijn. Tevens wordt aangegeven via welke
bekostigingswijze de financiële gevolgen voor de provincies kunnen
worden opgevangen.
C) Bestuurlijk overleg financiële verhouding
Het Bestuurlijk overleg financiële verhouding (Bofv) tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen (UvW) zal twee
keer per jaar plaats vinden, rond het verschijnen van de Voorjaarsnota en
de Miljoenennota. Iedere partij kan agendapunten inbrengen. Zo nodig
kunnen ook andere bewindspersonen dan de fondsbeheerders aan het
overleg deelnemen. De uitkomst van de normeringsystematiek (vgl. A) kan
– indien bekend – in het Bofv bestuurlijk worden gewogen.
Beleidsthema 2: een verdeling van de beschikbare financiële middelen over
provincies die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een
gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te
kunnen leveren.
D) Verdeelmaatstaven
Het budget van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt over
de provincies verdeeld via een systeem van verdeelmaatstaven. De fonds­
beheerders zijn verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van het
systeem van verdeelmaatstaven dat de verdeling tot stand brengt. Dit
verdeelsysteem heeft als doel provincies in staat te stellen hun voorzie­
ningen op een onderling gelijkwaardig niveau te brengen tegen globaal
gelijke lastendruk en rekening houdend met de structuurkenmerken van
de provincies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

11

Zolang voor een uitkeringsjaar de voor de verdeelmaatstaven noodzakelijke
statistische gegevens nog niet bekend of definitief zijn, worden de
provincies bevoorschot op basis van voorlopige cijfers. Hierbij wordt ernaar
gestreefd de voorschotten zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de
algemene uitkering waarop een provincie uiteindelijk recht heeft, zoals deze
vastgesteld wordt nadat de statistische gegevens definitief zijn vastgesteld.
Dit streven geldt ook voor integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Als er
gedurende en na afloop van het uitkeringsjaar definitieve volumegegevens
beschikbaar komen, leidt dit tot bijstellingen in de bevoorschotting.
Aangezien voor het provinciefonds de verplichtingen leidend zijn, zullen
deze altijd tot uitkering komen.
C. Beleidsconclusies
Het provinciefonds heeft in 2019 overwegend gefunctioneerd zoals beoogd;
provincies hebben middelen toebedeeld gekregen om hun taken uit te
voeren. Via het verdeelmodel zijn de middelen zodanig verdeeld dat
provincies in staat waren hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningen­
niveau te bieden tegen globaal gelijkwaardige lasten.
In 2019 is de werking van het provinciefonds voor wat betreft de decentra­
lisatie-uitkering gewijzigd. In haar verantwoordingsonderzoek over 2018
heeft de Algemene Rekenkamer geconstateerd dat het Rijk in bepaalde
gevallen bestuurlijke voorwaarden stelt bij de toekenning van een decen­
tralisatie-uitkering, die de beleids- en bestedingsvrijheid van decentrale
overheden beperken. Het is vanzelfsprekend onwenselijk wanneer het Rijk
aan een decentralisatie-uitkering voorwaarden verbindt, die niet zijn
toegstaan. Daarom zijn de fondsbeheerders in de loop van 2019 gestart met
het toetsen van nieuwe en bestaande decentralisatie-uitkeringen en de
eventueel daarme samenhangende bestuurlijke afspraken. Indien een
decentralisatie-uitkering niet voldoet zal worden bezien of een aanpassing
mogelijk is dan wel dat een andere uitkeringsvorm passend is (Kamer­
stukken II 2018/19, 35000 C, nr. 13).
In het kader van de aangekondigde heroverweging financiële verhoudingen
(Kamerstukken II 2017/18, 34775 C, nr. 18) wordt onder meer de verdeling
van de algemene uitkering van het provinciefonds in zijn totaliteit tegen
het licht gehouden. In het jaar 2019 zijn geen noemenwaardige stappen
gezet in dit traject. In paragraaf 3 is bij de realisatie van de beleidsprioriteiten
dit nader toegelicht.
Met ingang van 2018 is de basis van de normeringssystematiek verbreed.
Naast de uitgaven onder het kader rijksbegroting worden nu ook de
uitgaven onder de kaders zorg en sociale zekerheid meegenomen in de
normeringssystematiek. Dit zorgt voor een stabielere accresontwikkeling,
omdat verschuivingen tussen de budgettaire kaders geen invloed meer
hebben op de omvang van het accres.
In 2019 zijn de fondsbeheerders ook gestart met een evaluatie van de
huidige normeringssystematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

12

D. Budgettaire gevolgen van beleid
In onderstaande tabel worden de budgettaire gevolgen van beleid
weergegeven.
Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 provinciefonds (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2015

2016

2017

2018

2019

2019

2019

Verplichtingen

1.114.507

2.493.652

2.569.565

2.454.353

2.499.097

2.407.659

91.438

Uitgaven

1.114.540

2.493.504

2.569.563

2.454.311

2.467.056

2.407.659

59.397

0

0

0

0

42

100

‒ 58

Opdrachten
Kosten Financiële-verhoudingswet
Bijdragen aan medeoverheden
Algemene uitkering

309.431

229.520

2.051.405

2.051.980

2.119.824

2.199.901

‒ 80.077

Decentralisatie-uitkeringen

805.109

2.263.984

518.158

402.331

347.190

207.658

139.532

1.114.540

2.493.504

2.569.563

2.454.311

2.467.056

2.407.659

59.397

Ontvangsten

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen
Ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting zijn de verplich­
tingen met € 91,4 mln. opwaarts bijgesteld. Dit bedrag is het saldo van de
mutaties die bij 1e suppletoire begroting 2019 (€ 11,7 mln.) en de 2e
suppletoire begroting 2019 (€ 79,8 mln.) zijn aangebracht. Een toelichting op
deze mutaties is te vinden in de memories van toelichting van beide
suppletoire begrotingen (Kamerstukken II 2018/19, 35210 C, nr. 2 en Kamer­
stukken II 2019/20, 35350 C, nr. 2).
Uitgaven
Opdrachten
Kosten Financiële-verhoudingswet
Het gerealiseerde bedrag komt € 58.000 lager uit dan in de ontwerpbe­
groting 2019 werd geraamd, doordat er minder onderzoeken zijn
uitgevoerd. Het gerealiseerde bedrag voor de kosten Financiële-verhou­
dingswet komt hiermee op € 42.000. Een toelichting is te vinden in de
memorie van toelichting van de 2e suppletoire begroting 2019 (Kamer­
stukken II 2019/20, 35350 C, nr. 2).
Bijdragen aan medeoverheden
Algemene uitkering
De uitgaven van de algemene uitkering van het provinciefonds worden ten
opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting neerwaarts
bijgesteld met ‒ € 80,1 mln. en komen daarmee in totaal op € 2.119,8 mln.
Bij de eerste en tweede suppletoire begroting 2019 hebben eerdere mutaties
plaatsgevonden van respectievelijk ‒ € 34,4 mln. en ‒ € 19,3 mln. In de
slotwet 2019 vindt een mutatie van ‒ € 26,3 mln. plaats. Een toelichting op
deze mutaties is te vinden in de memories van toelichting van beide
suppletoire begrotingen (Kamerstukken II 2018/19, 35210 C, nr. 2 en Kamer­
stukken II 2019/20, 35350 C, nr. 2) en in de slotwet 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

13

Decentralisatie-uitkeringen
De uitgaven van de decentralisatie-uitkeringen van het provinciefonds
worden ten opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting
bijgesteld met € 139,5 mln. en komen daarmee in totaal op € 347,2 mln. De
hogere uitgaven zijn vooral een gevolg van het toevoegen van nieuwe
decentralisatie-uitkeringen in de loop van 2019. Bij de 1e en 2e suppletoire
begroting 2019 hebben eerdere mutaties plaatsgevonden van respectie­
velijk € 46,2 mln. en € 99,1 mln. en in de slotwet 2019 van ‒ € 5,7 mln. Een
toelichting op deze mutaties is te vinden in de memories van toelichting van
beide suppletoire begrotingen (Kamerstukken II 2018/19, 35210 C, nr. 2 en
Kamerstukken II 2019/20, 35350 C, nr. 2) en in de slotwet 2019.
Ontvangsten
Ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet
Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en
de inkomsten over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van
de oorspronkelijke vastgestelde begroting van het provinciefonds voor 2019
worden de ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet, met
€ 59,4 mln. verhoogd tot € 2.467,1 mln. Deze verhoging is de som van de
mutaties die bij eerste suppletoire begroting 2019 (€ 11,7 mln.), tweede
suppletoire begroting 2019 (€ 79,8 mln.) en in de slotwet 2019 (– € 32,1 mln.)
zijn aangebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

14

5. Bedrijfsvoeringsparagraaf
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage voor de volgende vier verplichte
onderdelen
Rechtmatigheid
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de overschrijdingen
van de tolerantiegrenzen betreffende rechtmatigheid.
Tabel 2 Overzicht overschrijdingen rapporteringstoleranties fouten en onzekerheden (bedragen in € mln.)
(1) Rapporteringstole­
rantie

(2) Verantwoord (3) Rapporterings­ (4) Bedrag aan
bedrag (omvangs­ tolerantie voor
fouten
fouten en onzeker­
basis)
heden

(5) Bedrag aan
onzekerheden

(7) Percentage aan
(6) Bedrag aan
fouten en onzeker­ fouten en onzekerheden
t.o.v. verantwoord
heden
bedrag = (6)/(2)*100%

Totaal uitgaven

2.467,10

49,3

114,9

54,7

169,6

6,9%

Artikel 1 uitgaven

2.467,1

123,3

114,9

54,7

169,6

6,9%

Het totaal aan fouten op de uitgaven bedraagt over 2019 circa € 115 mln. en
het totaal aan onzekerheden circa € 55 mln.. Dit veroorzaakt een
overschrijding van de tolerantiegrens op artikel 1 van de begroting van
het provinciefonds. Aangezien de begroting uit 1 artikel bestaat, wordt ook
de tolerantie op het totaalniveau overschreden.
Het overgrote deel van deze overschrijdingen is veroorzaakt doordat bij
een aantal decentralisatie-uitkeringen sprake is van voorwaarden van de
kant van het Rijk die de beleids- en bestedingsvrijheid van provincies
aantasten (fouten). Bij een deel van de decentralisatie-uitkeringen is nog
niet definief vastgesteld of er wel of geen sprake is van dergelijke
voorwaarden (onzekerheden).
Voor meer informatie over dit onderwerp wordt u verwezen naar de bedrijfs­
voeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Voor het begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfs­
voering wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het
jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

15

Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van
begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

16

C. JAARREKENING
6. Verantwoordingsstaat van het provinciefonds 2019
Tabel 3 Verantwoordingsstaat 2019 van het provinciefonds (C) (bedragen x € 1.000)
Art. Omschrijving

(1) Vastgestelde begroting
Verplichtingen

1

provinciefonds

2.407.659

(2) Realisatie

(3) Verschil realisatie en vastgestelde
begroting

Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen

Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen

2.407.659

2.467.056

2.407.659

2.499.097

2.467.056

91.438

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

Uitgaven Ontvangsten
59.397

59.397

17

7. Saldibalans provinciefonds per 31 december 2019
Tabel 4 Saldibalans per 31 december 2019 van het provinciefonds (C) (bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2019

31-12-2018

2.467.057

2.454.311

Passiva

31-12-2019

31-12-2018

2.467.057

2.454.311

Intra-comptabele posten
2

Ontvangsten en gunste van de
begroting

0

4a

Rekening-courant RHB

0

0

0

0

5a

Begrotingsreserves

0

0

0

0

7

Schulden buiten begrotingsverband

0

0

Kas-transverschillen

0

0

Subtotaal intra-comptabel

2.467.057

2.454.311

2.467.057

2.454.311

1

Uitgaven ten laste van de begroting

3

Liquide middelen

0

0

4

Rekening-courant RHB1

0

5

Rekening-courant RHB
Begrotingsreserve

6

Vorderingen buiten begrotingsverband

8

Subtotaal intra-comptabel

Extra-comptabele posten
9

Openstaande rechten

0

0

9a

0

0

10

Vorderingen

0

0

10a Tegenrekening vorderingen

0

0

0

0

11

0

0

5.463.113

7.264.228

5.463.113

7.264.228

11a Tegenrekening schulden
12

Voorschotten

Tegenrekening openstaande rechten
Schulden

12a Tegenrekening voorschotten

13a Tegenrekening garantieverplichtingen

0

0

13

Garantieverplichtingen

0

0

14a Tegenrekening andere verplichtingen

32.086

46

14

Andere verplichtingen

32.086

46

15a Tegenrekening deelnemingen

15

0

0

0

0

Subtotaal extra-comptabel

Deelnemingen

5.495.199

7.264.274

Subtotaal extra-comptabel

5.495.199

7.264.274

Totaal

7.962.256

9.718.585

Totaal

7.962.256

9.718.585

1 Rijkshoofdboekhouding

Toelichting behorende bij de saldibalans per 31 december 2019 van het
provinciefonds
Hierna worden de saldibalansposten toegelicht. De nummering van de
toelichting komt overeen met die van de saldibalansposten.
Ad 1. en ad 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten voor 2019 zijn de gerealiseerde
uitgaven en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2019
waarvoor de Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 12. Voorschotten
Hieronder zijn de betaalde voorschotten opgenomen voor nog niet definitief
vastgestelde uitkeringen aan provincies. De provincies ontvangen, als
gevolg van de wet, voorschotten tot het bedrag waar ze vermoedelijk recht
op hebben. Uitkeringen aan de provincies worden na afloop van het uitke­
ringsjaar via beschikkingen definitief vastgesteld. Het totaalbedrag van de
betaalde voorschotten bestaat bijna volledig uit voorschotten aan
provincies op de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en de decen­
tralisatie-uitkeringen. Het bedrag is in bijlage 1 bij de saldibalans gespeci­
ficeerd en hieronder nader toegelicht.
De stand openstaande voorschotten is afgenomen ten opzichte van de stand
ultimo 2018. Een afname heeft plaatsgevonden doordat de Algemene
Maatregel van Bestuur (AMvB) waarmee de decentralisatie-uitkeringen uit
2016 worden vastgesteld is gepubliceerd, en de beschikkingen waarmee
de algemene uitkering uit 2017 wordt vastgesteld verstuurd zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

18

Daarnaast heeft een toename van de openstaande voorschotten plaatge­
vonden voor de algemene uitkering voor het jaar 2019 en de decentralisatieuitkeringen voor het jaar 2019.
Ad 14. Andere verplichtingen
Onder deze post zijn de openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde van
de algemene uitkering uit het provinciefonds, openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde van de integratie- en decentralisatie-uitkeringen,
en openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde van onderzoek en
bijdragen organisaties opgenomen. Het bedrag is in bijlage 2 bij de
saldibalans gespecificeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

19

Bijlage 1 bij Saldibalans provinciefonds per 31 december 2019
Tabel 5 Specificatie voorschotten (bedragen x € 1.000)
31-12-2019

31-12-2018

Algemene uitkering provinciefonds
2017

0

2.027.775

2018

2.051.980

2.051.980

2019

2.119.824

0

4.171.804

4.079.755

2016

0

2.240.354

2017

541.788

541.788

2018

402.372

402.331

subtotaal
Integratie-uitkeringen / decentralisatie-uitkeringen

347.149

0

subtotaal

2019

1.291.309

3.184.473

Totaal

5.463.113

7.264.228

Toelichting
Algemene uitkering
Dit onderdeel van de tabel vergelijkt voor de algemene uitkering de
voorschotten per 31 december 2019 waarvoor per uitkeringsjaar de
beschikking nog niet definitief is opgemaakt met de voorschotten waarvoor
geldt dat de definitieve beschiking voor het desbetrefende uitkeringsjaar per
31 decemer 2018 nog niet was opgemaakt.
Integratie-uitkeringen / decentralisatie-uitkeringen
De voorschotten voor de integratie- en decentralisatie-uitkeringen op de
saldibalans van het provinciefonds hebben veelal een bijzonder karakter. Bij
een beperkt aantal uitkeringen staat de hoogte van de uitkering niet vooraf
vast of dient over de betaling nog een afrekening plaats te vinden. Bij een
groot deel van deze uitkeringen wordt echter vooraf door het beleidsdepar­
tement precies bepaald welke bedragen aan welke begunstigden worden
uitbetaald. De begunstigden hoeven ook geen verantwoording af te leggen
over de (wijze van) besteding van de uitkering. Het provinciefonds is hierbij
slechts een loket waarlangs de verstrekkingen lopen. Desondanks worden
alle betalingen uit hoofde van deze uitkeringen op de saldibalans van het
provinciefonds als voorschot verantwoord tot het moment waarop de
verdeling over medeoverheden definitief wordt vastgesteld door middel
van een AMvB.
Tabel 6 Mutatieoverzicht voorschotten provinciefonds (bedragen x
€ 1.000)
voorschotten per 01-01-2019

7.264.228

ontstaan in 2019

2.467.014 +/+

afgerekend in 2019

4.268.129 -/-

voorschotten per 31-12-2019

5.463.113

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

20

Bijlage 2 bij Saldibalans provinciefonds per 31 december 2019
Tabel 7 Verloop van de openstaande verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art. Omschrijving

1.5. Onderzoek en bijdragen organisaties1

Openstaande
verplichtingen per
1-1-2019

Aangegane
verplichtingen in
2019 (excl.
positieve bijstel­
lingen)

Tot betaling
gekomen in 2019

0

42

42

Bijstellingen van
Openstaande
aangegane verplichtingen per
verplichtingen uit
31-12-2019
eerdere begro­
tingsjaren
0

0

1.3. Algemene uitkering met inbegrip van de
netto-uitkering over vorige jaren

0

2.146.168

2.119.824

0

26.344

1.4./1.6. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen

45

352.887

347.190

‒1

5.741

Totaal

45

2.499.097

2.467.056

‒1

32.085

1 Kosten Financiële-verhoudingswet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 C, nr. 1

21