Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 564

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 oktober 2015
Bijgaand stuur ik u het verslag van de informele Energieraad van 22 en
23 september 2015.
Tijdens de ochtendsessie werd aan de hand van enkele presentaties van
vooraanstaande namen uit de academische wereld en het bedrijfsleven de
energietransitie als kans voor groei en banen belicht. Sprekers wezen de
informele Energieraad op de faciliterende rol die overheden hebben bij
het realiseren van de energietransitie, bijvoorbeeld door te zorgen voor
een passende beprijzing van CO2-uitstoot.
Tijdens de werklunch werd de informele Energieraad middels een tweetal
presentaties geïnformeerd over de synergie tussen energie en ontwikkelingssamenwerking. Beide sprekers – de heer Amin van de International
Renewable Energy Agency (IRENA) en de heer Borloo van Energies pour
l’Afrique – zien kansen voor hernieuwbare energie op het Afrikaans
continent. Deze kansen worden nu echter niet optimaal benut, omdat de
financieringskosten voor deze projecten erg hoog liggen en omdat er een
gebrek aan projectondersteuning is.
Tijdens de middagsessie sprak de informele Energieraad over het
EU-financieringslandschap voor energie. De Europese Commissie gaf aan
met het Junckerplan de investeringen in de EU aan te willen jagen.
Europarlementariër Claude Turmes pleitte voor het oprichten van een
garantiefonds voor investeringen in de energiesector in Centraal- en
Zuidoost-Europa en het oormerken van EFSI-middelen voor investeringen
in energie-efficiëntie.
Vele lidstaten benadrukten het potentieel van het EFSI voor investeringen
in energie-efficiëntie. Slechts enkele lidstaten lieten zich uit over het
eventueel oormerken van EFSI-middelen voor bepaalde regio’s of
doeleinden en de meningen hierover liepen uiteen.

kst-21501-33-564
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 564

1

Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte het belang van
een gunstig investeringsklimaat in de EU. Zodoende kunnen de nodige
private investeringen worden aangetrokken en hoeven er minder publieke
middelen te worden ingezet om de energietransitie te faciliteren.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 564

2

VERSLAG INFORMELE ENERGIERAAD 22–23 SEPTEMBER 2015
Nieuwe energietechnologieën als kans voor groei en banen
Het Luxemburgs Voorzitterschap koos tijdens de ochtendsessie van de
informele Energieraad voor een vernieuwende aanpak. Doel was om de
deelnemers te inspireren aan de hand van enkele presentaties van
vooraanstaande namen uit de academische wereld en het bedrijfsleven.
Sprekers gingen vanuit hun eigen perspectief in op de energietransitie en
de kansen die deze omslag biedt voor groene groei.
De ochtendsessie werd geopend door de Amerikaanse econoom, schrijver
en politiek adviseur Jeremy Rifkin. Volgens de heer Rifkin bevinden we
ons momenteel in een economische paradigma verschuiving. Het
economisch model gebaseerd op fossiele brandstoffen zal plaats moeten
maken voor een economie aangedreven door hernieuwbare energie. Deze
transitie noopt enkele bedrijven tot aanpassing van hun traditionele
verdienmodel, maar moet vooral als kans voor groene groei en werkgelegenheid worden gezien.
João Manso Neto, CEO van EDP Renewables, legde de focus in zijn
presentatie op de enorme investeringsopgave om de energietransitie te
bekostigen. Om de nodige private investeringen aan te trekken, moet
volgens de heer Neto het ETS worden hervormd en het ontwerp van de
elektriciteitsmarkt worden herzien. Er wordt thans in Europa onderhandeld over de hervorming van het ETS en in de tweede helft van 2016
komt de Commissie met een voorstel voor een nieuw ontwerp voor de
elektriciteitsmarkt.
Mark Shorrock, CEO van Tidal Lagoon Power, lichtte de plannen toe om
door middel van een getijdenmeer in de baai van Swansea (VK)
hernieuwbare energie op te wekken. Door slim gebruik te maken van het
verschil in waterpeil tussen de zee en het getijdenmeer kunnen meer dan
155.000 huishoudens van elektriciteit worden voorzien. De constructie
levert 1.500 banen op en geniet de steun van de lokale bevolking. Andere
kansrijke locaties voor de constructie van een getijdenmeer bevinden zich
in Frankrijk, Canada en India.
Bertrand Piccard, initiatiefnemer van het Solar Impulse-project, waarbij
wordt getracht voor het eerst om de wereld te vliegen in een uitsluitend
door zonne-energie aangedreven vliegtuig, presenteerde zijn visie op de
energietransitie en onderstreepte dat men niet langer moet denken in
kosten maar in kansen.
Elon Musk, onder andere CEO van Tesla (waarvan het Europees hoofdkwartier en de Europese assemblagefabriek in Nederland zijn gevestigd),
onderstreepte dat de energietransitie uiteindelijk onvermijdelijk is. Hij
benadrukte in dit kader het belang van een juiste CO2-beprijzing en gaf
aan dat het mkb, dat vaak vernieuwende ideeën heeft op het gebied van
energie, een belangrijke rol kan spelen in de transitie.
Werklunch: energie en ontwikkelingssamenwerking
Tijdens de werklunch werd de synergie tussen energie en ontwikkelingssamenwerking middels een tweetal presentaties toegelicht. Adnan Amin,
Directeur-Generaal van de International Renewable Energy Agency
(IRENA), gaf aan dat naar verwachting de energievraag in Afrika de
aankomende jaren zal toenemen. IRENA heeft meerdere hernieuwbare
energieprojecten met potentie geïdentificeerd, waaronder de «African
Energy Corridor» strekkende van Ethiopië tot aan Zuid-Afrika. Volgens de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 564

3

heer Amin zijn kansrijke projecten nog niet gerealiseerd, omdat de
financieringskosten voor projecten in Afrika hoog liggen en omdat het
ontbreekt aan projectondersteuning. Met de oprichting van het «Project
Facilitation Platform» probeert IRENA op laatstgenoemd probleem in te
spelen.
Jean-Louis Borloo van Energies pour l’Afrique gaf aan dat 70% van de
bevolking in Afrika geen toegang tot elektriciteit heeft. De heer Borloo
onderschrijft de analyse van de heer Amin dat hoge financieringskosten
en gebrek aan projectondersteuning barrières zijn voor de realisatie van
kansrijke hernieuwbare energieprojecten in Afrika. Daar moet volgens de
heer Borloo aan worden gewerkt.
Financieringslandschap voor energie
Tijdens de middagsessie wisselde de informele Energieraad van
gedachten over het EU financieringslandschap voor de energiesector. De
vicevoorzitter van de Europese Commissie, de heer Katainen voor Banen,
Groei, Investeringen en Concurrentievermogen, uitte zijn zorg over het
achterblijven van investeringen in de EU ten opzichte van bijvoorbeeld de
VS. Dit kan ten koste gaan van het concurrentievermogen van de EU. Door
oprichting van het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI)
en operationalisering van een Europese investeringsadvieshub (EIAH) en
een Europees projectenportaal (EIPP) wil de Europese Commissie
investeringen in de EU aanjagen. Ook benadrukte vicevoorzitter Katainen
het belang van een gunstig investeringsklimaat en de faciliterende rol van
nationale platforms zoals het Nederlands Investeringsagentschap voor
EFSI (NIA), zodat optimaal kan worden geprofiteerd van EFSI middelen.
Europarlementariër Claude Turmes presenteerde tijdens de middagsessie
zijn «Luxembourg Declaration» voor investeringen in energie-efficiëntie
en hernieuwbare energie. De heer Turmes benadrukte het verschil in
rentevoet tussen de lidstaten. De hoge rentevoet in met name Centraal- en
Zuidoost-Europa belemmert investeringen in de energiesector in die
regio’s. De heer Turmes pleitte voor het oprichten van een garantiefonds
vergelijkbaar met het EFSI voor investeringen in de energiesector in
genoemde regio’s. Omdat hoge rente ook op mondiaal niveau een
belemmerende factor is, maakte de heer Turmes zich tevens hard voor
een mondiaal garantiefonds onder IRENA, zodat ook in ontwikkelingslanden investeringen in verduurzaming van de energiesector worden
gefaciliteerd. De heer Turmes onderstreepte verder het belang van
investeringen in energie-efficiëntie en bepleitte het oormerken van € 50
miljard uit het EFSI voor investeringen in energie-efficiëntie.
Vele lidstaten benadrukten de potentie van het EFSI voor investeringen in
energie-efficiëntie. Het belang van bundelen van kleinere energieefficiëntieprojecten, zodat een aantrekkelijk investeringsportfolio kan
worden gecreëerd voor financiers, werd door een aantal lidstaten
genoemd. Enkele lidstaten lieten zich positief uit over het indicatief
oormerken van EFSI-middelen voor bepaalde regio’s of bepaalde
doeleinden. Enkele andere lidstaten gaven aan daar geen voorstander van
te zijn. Sommige lidstaten gaven aan ook potentie te zien voor EFSI
investeringen in energie infrastructuur en innovatie.
Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte het belang van
een gunstig investeringsklimaat in Europa. Op die manier kunnen de
nodige private investeringen worden aangetrokken en hoeven er minder
publieke middelen te worden ingezet om de energietransitie te faciliteren.
Nederland heeft in dit kader gepleit voor betekenisvolle stappen ter
voltooiing van de interne energiemarkt en gecontinueerd lidmaatschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 564

4

van het Energy Charter Treaty. Zodoende worden de juiste prijssignalen
voor het aantrekken van private investeringen afgegeven en wordt
investeerders de nodige juridische zekerheid verschaft. Een aantal andere
lidstaten wezen tevens op het belang van voltooiing van de interne
energiemarkt. Enkele lidstaten benadrukten het belang van een stabiel en
voorspelbaar regelgevend kader ter verbetering van het investeringsklimaat. De Commissie onderschreef het belang van een stabiel en
voorspelbaar regelgevend kader ter verbetering van het investeringsklimaat. Met dit oogmerk zal de Commissie in 2016 voorstellen doen tot
aanpassing van de richtlijn energie-efficiëntie en de richtlijn energieprestatie voor gebouwen. Tevens zal de Commissie in hetzelfde jaar een
voorstel doen voor een nieuw marktontwerp voor de elektriciteitssector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 564

5