Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 693

Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in
verband met de definitieve invoering van
begeleid rijden

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 25 januari 2017 en het nader rapport d.d. 7 maart
2017, aangeboden aan de Koning door de Minister van Infrastructuur en
Milieu, mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie. Het advies
van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 18 november 2016, no.2016002018, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Infrastructuur en Milieu, bij
de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de Wegenverkeerswet
1994 in verband met de definitieve invoering van het begeleid rijden, met
memorie van toelichting.
Het voorstel strekt ertoe om de systematiek van het begeleid rijden
definitief in te voeren. Met het begeleid rijden voor jongeren tussen de 17
en 18 jaar is sinds 1 november 2011 geëxperimenteerd. Naar aanleiding
van de positieve evaluatie van deze experimenten wordt nu voorgesteld
deze mogelijkheid permanent te maken.
De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert het voorstel aan
de Tweede Kamer te zenden, maar acht op onderdelen een dragende
motivering of aanpassing van het voorstel aangewezen. De Afdeling
adviseert in te gaan op de vraag of de jongere strafbaar is indien hij rijdt
met een begeleider wiens begeleiderspas is vervallen en zo nodig op dit
punt het voorstel aan te passen. Daarnaast adviseert zij de regeling op het
punt van de beginnerstermijn aan te passen.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 18 november
2016, nr. 2016002018, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van

1

kst-34693-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 693, nr. 4

1

wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
25 januari 2017, no. W14.16.0369/IV, bied ik U hierbij aan.
Het voorstel geeft de Afdeling advisering van de Raad van State
aanleiding tot het maken van de volgende inhoudelijke opmerkingen. De
beantwoording is in overeenstemming met de Minister van Veiligheid en
Justitie.
1. Vervallen begeleiderspas
De jongere die uitsluitend onder begeleiding mag rijden is strafbaar
indien hij zonder begeleider rijdt. Blijkens de toelichting is deze strafbaarheid ook van toepassing indien de begeleider niet op de zitplaats
naast de bestuurder is gezeten, maar op de achterbank van de auto.2 De
toelichting gaat echter niet in op de vraag of de jongere strafbaar is indien
hij rijdt met een begeleider wiens bevoegdheid om te begeleiden is
ingetrokken. Deze situatie kan zich voordoen indien het rijbewijs van de
begeleider, nadat deze is aangewezen als begeleider, ongeldig is
geworden of verklaard.3 Het voorstel noch de toelichting gaat in op de
vraag of de jongere hiervan in kennis moet worden gesteld. Indien dit niet
het geval is, hoeft de jongere niet op de hoogte te zijn van het feit dat een
persoon die op zijn begeleiderspas is opgenomen niet langer als
begeleider mag optreden. Het zou in dat geval niet rechtvaardig zijn om
de jongere hiervoor strafbaar te stellen. Indien het wel de bedoeling is dat
een jongere strafbaar is indien hij rijdt met een persoon wiens
bevoegdheid tot begeleiding is ingetrokken, acht de Afdeling het
aangewezen dat in de regelgeving worden voorzien in een kennisgeving
aan de jongere over het intrekken hiervan.
De Afdeling adviseert in de toelichting op het bovenstaande in te gaan en
zo nodig het voorstel aan te passen.
1. Vervallen begeleiderspas
De toelichting gaat niet in op de vraag of de jongere strafbaar is, indien hij
rijdt met een begeleider wiens bevoegdheid om te begeleiden is
ingetrokken. Deze situatie kan zich voordoen indien het rijbewijs van de
begeleider, nadat deze is aangewezen als begeleider, ongeldig is
geworden of verklaard. Het voorstel noch de toelichting gaat in op de
vraag of de jongere hiervan in kennis moet worden gesteld. Indien dit niet
het geval is, hoeft de jongere niet op de hoogte te zijn van het feit dat een
persoon die op zijn begeleiderspas is opgenomen niet langer als
begeleider mag optreden. Het zou in dat geval niet rechtvaardig zijn om
de jongere hiervoor strafbaar te stellen. Indien het wel de bedoeling is dat
een jongere strafbaar is indien hij rijdt met een persoon wiens
bevoegdheid tot begeleiding is ingetrokken, acht de Afdeling het
aangewezen dat in de regelgeving worden voorzien in een kennisgeving
aan de jongere over het intrekken hiervan.
In artikel 111a, derde lid, is – voor zover hier relevant – bepaald dat de
jongere die op zeventienjarige leeftijd de beschikking heeft gekregen over
het rijbewijs B tot zijn achttiende verjaardag alleen een motorrijtuig van
die categorie mag besturen:
als er tijdens het besturen van een motorrijtuig van de categorie B een
begeleider naast hem zit.
2

Toelichting, Controle van de begeleider tijdens de periode van het begeleiden en sancties voor
de begeleider als hij niet voldoet aan de eisen, derde alinea.
3
Toelichting, Controle van de begeleider tijdens de periode van het begeleiden en sancties voor
de begeleider als hij niet voldoet aan de eisen, vierde alinea.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 693, nr. 4

2

Overtreding van artikel 111a, derde lid, is strafbaar gesteld. In genoemd
onderdeel c is niet de eis opgenomen dat de begeleider moet voldoen aan
de krachtens artikel 111b gestelde eisen. Dit heeft als consequentie dat bij
handhaving van de huidige tekst de jongere niet strafbaar is als hij een
motorrijtuig van de categorie B bestuurt met een begeleider die wel op de
pas staat, maar niet of niet meer voldoet aan de aan de begeleider
gestelde eisen. De jonge bestuurder is alleen strafbaar als hij rijdt zonder
begeleider of als de op de pas voorkomende begeleider niet naast hem zit.
Vooralsnog is ervoor gekozen deze situatie zo te laten en te volstaan met
de strafbaarstelling van alleen de begeleider. Verwezen wordt naar de
aangepaste memorie van toelichting op dit punt.
2. Beginnerstermijn
Iedereen die voor het eerst een rijbewijs haalt, valt onder de regeling van
het beginnersrijbewijs. Voor dergelijke beginnende bestuurder gelden
andere criteria voor een onderzoek naar de rijvaardigheid dan voor
ervaren bestuurders. Het beginnersrijbewijs wordt toegekend voor een
bepaalde termijn, de beginnerstermijn. In het voorstel wordt de beginnerstermijn voor jongeren die voor hun 18de verjaardag het rijbewijs B halen
en onder begeleiding rijden op 5 jaar gesteld (dit was 7 jaar). Dit is
dezelfde termijn voor jongeren die na hun 18de verjaardag het rijbewijs B
halen. De gelijkstelling is blijkens de toelichting wenselijk om het
aantrekkelijk te maken om deel te nemen aan het begeleid rijden. De
Afdeling kan zich hierin vinden. Het valt de Afdeling echter op dat bij de
beginnerstermijnen een onderscheid gemaakt wordt tussen jongeren die
zonder eerst een ander rijbewijs te hebben behaald het rijbewijs B halen
na de 18de verjaardag en jongeren die dat doen nadat zij al een rijbewijs
AM, T of A1 hebben gehaald. Op de jongere die niet eerst een ander
rijbewijs heeft gehaald en na zijn 18de verjaardag het rijbewijs B haalt is
een beginnerstermijn van 5 jaar van toepassing. Voor een jongere die wel
eerst een ander rijbewijs haalt en pas na de 18de verjaardag het rijbewijs B
geldt echter een beginnerstermijn van 7 jaar die ingaat op het moment
van afgifte van het rijbewijs AM of T. Dit betekent dat een jongere die net
voor zijn 18de verjaardag een rijbewijs AM, T of A1 haalt en direct na zijn
18de verjaardag een rijbewijs B een beginnerstermijn opgelegd krijgt die
aanzienlijk langer is dat een jongere die net na zijn 18de verjaardag het
eerste rijbewijs haalt (ongeacht de categorie). Dit verschil in behandeling
is onlogisch.
De Afdeling adviseert de regeling op dit punt aan te passen.
2. Beginnerstermijn
In het voorstel wordt de beginnerstermijn voor jongeren die voor hun
achttiende verjaardag het rijbewijs B halen en onder begeleiding rijden op
vijf jaar gesteld (dit was zeven jaar). Dit is dezelfde termijn voor jongeren
die na hun achttiende verjaardag het rijbewijs B halen. De gelijkstelling is
blijkens de toelichting wenselijk om het aantrekkelijk te maken om deel te
nemen aan het begeleid rijden. De Afdeling kan zich vinden in het
verkorten van de beginnerstermijn. Maar het valt de Afdeling echter op
dat bij de beginnerstermijnen een onderscheid gemaakt wordt tussen
jongeren die zonder eerst een ander rijbewijs te hebben behaald het
rijbewijs B halen na de achttiende verjaardag en jongeren die dat doen
nadat zij al een rijbewijs AM, T of A1 hebben gehaald. Op de jongere die
niet eerst een ander rijbewijs heeft gehaald en na zijn achttiende
verjaardag het rijbewijs B haalt is een beginnerstermijn van 5 jaar van
toepassing. Voor een jongere die wel eerst een ander rijbewijs haalt en
pas na de achttiende verjaardag het rijbewijs B geldt echter een beginnerstermijn van 7 jaar die ingaat op het moment van afgifte van het rijbewijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 693, nr. 4

3

AM of T. Dit betekent dat een jongere die net voor zijn achttiende
verjaardag een rijbewijs AM, T of A1 haalt en direct na zijn achttiende
verjaardag een rijbewijs B een beginnerstermijn opgelegd krijgt die
aanzienlijk langer is dat een jongere die net na zijn achttiende verjaardag
het eerste rijbewijs haalt (ongeacht de categorie). Dit verschil in behandeling is onlogisch.
De Afdeling adviseert de regeling op dit punt aan te passen.
Anders dan de Afdeling is de regering van oordeel dat het verschil in
beginnerstermijn tussen de jongere die net voor zijn achttiende
verjaardag een rijbewijs AM, T of A1 haalt en direct na zijn achttiende
verjaardag een rijbewijs B en de jongere die net na zijn achttiende
verjaardag voor het eerst een rijbewijs haalt (ongeacht de categorie) niet
onlogisch. Uitgangspunt is dat er een langere beginnerstermijn geldt voor
jongeren die hun eerste rijbewijs halen op een jongere leeftijd dan
achttien jaar. Er wordt alleen een uitzondering op dit beginsel voorgesteld
voor jongeren die voor hun achttiende verjaardag in het kader van
begeleid rijden het rijbewijs B halen. Zij mogen immers alleen rijden met
een ervaren begeleider naast zich en zo kunnen ervaring opdoen in het
verkeer. Hiermee wordt aangemoedigd om voor de achttiende verjaardag
het B-rijbewijs te halen en hierdoor ervaring op te doen met begeleid
rijden. Voor jongeren die na hun achttiende verjaardag een andere
rijbewijscategorie behalen geldt een andere situatie. Deze jongeren
kunnen er weliswaar vrijwillig voor kiezen om tips en ervaringen van een
ervaren automobilist te ontvangen, maar zij mogen ook zelfstandig de
weg op. Bovendien zouden er situaties kunnen ontstaan, waarbij iemand
op zijn zestiende het AM-rijbewijs heeft behaald en op zijn achttiende het
rijbewijs B, en dus al op zijn eenentwintigste verjaardag niet meer onder
de beginnersregeling valt. Dit acht de regering onwenselijk.
De regering neemt dit advies van de Afdeling niet over, maar heeft wel de
memorie van toelichting op dit punt verduidelijkt. Verwezen wordt naar de
aanpassing op dit punt van de memorie van toelichting.
3. Overig
Ten slotte is van de gelegenheid gebruik gemaakt om op een punt een
omschrijving te verduidelijken: in het voorgestelde artikel 111a, derde lid,
onderdeel b, is verduidelijkt dat het moet gaan om een aan de betrokken
rijbewijshouder afgegeven begeleiderspas.
Verder is gebleken dat in de Wet van 28 september 2016, houdende
wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de
introductie van de bevoegdheid tot het bevelen van een middelenonderzoek bij geweldplegers en enige daarmee samenhangende wijzigingen
van de Wegenverkeerswet 1994 (Stb. 2016, 353) enkele onzorgvuldigheden zijn geslopen. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om het
wetsvoorstel aan te vullen met voorstellen tot herstel van deze
onzorgvuldigheden.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 693, nr. 4

4

Ik moge U, in overeenstemming met mijn ambtgenoot van Veiligheid en
Justitie, verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 693, nr. 4

5