Mr. Drs. V.P.G. Karremans
Wethouder Handhaving, Buitenruimte en
Mobiliteit
Bezoekadres: Stadhuis
Coolsingel 40, Rotterdam
Postadres: Postbus 70012
3000 KP Rotterdam
Internet: www.rotterdam.nl

Aan de Tweede Kamercommissie
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Inlichtingen: L.B. Oldekamp
Telefoon: 0639116530
E-mail: lb.oldekamp@rotterdam.nl
Bijlage(n): 2
Onderwerp: Position paper Rotterdam
aanpak seksuele straatintimidatie
Datum: 30 augustus 2022

Geachte Kamerleden,
Tien minuten omfietsen naar huis. Geen korte rok meer aandoen. Niet alleen durven te
hardlopen. De sleutelbos tussen de knokkels voor als het uit de hand loopt. Voor veel
vrouwen en LHBTIQA+ personen is seksuele straatintimidatie (SSI) onderdeel van het
dagelijks leven. Dit is onacceptabel. De straten van Nederland moeten veilig zijn voor
iedereen. De gemeente Rotterdam zet zich daarom al langere tijd in om SSI aan te pakken
en tegen te gaan. Maar met lokale maatregelen alleen kunnen we de straat niet teruggeven
aan de Rotterdamse vrouw en LHBTIQA+ers. Daarom is regie, inzet en ondersteuning van
de landelijke overheid noodzakelijk. Wij zijn dan ook zeer verheugd dat u op 7 september
a.s. een rondetafelgesprek over dit onderwerp organiseert. Namens de gemeente
Rotterdam hoop ik dat u zich na dit gesprek hard wilt maken voor versterking op landelijk
niveau.
Seksuele straatintimidatie is een hardnekkig en wijdverspreid probleem. We horen (te) veel
verhalen over vrouwen en LHBTIQA+ personen die zich regelmatig onveilig voelen in de
openbare ruimte en die hun gedrag en kleding aanpassen om zich veiliger te voelen. Uit
onderzoek door dr. Tamar Fischer (EUR) blijkt dat in 2020 47% van de vrouwen te maken
heeft gehad met SSI. Onder jonge vrouwen ligt dit percentage nog veel hoger, namelijk op
68%. De intimidatie kent uiteenlopende verschijningsvormen: van nasissen, nafluiten en
naroepen tot volgen, op de billen slaan, bedreigen en/of bespugen. Voor LHBTIQA+
personen geldt dat zij vaker en sneller te maken lijken te krijgen met agressie – een signaal
dat door andere gemeenten wordt beaamd.
Maatschappelijke ontwikkelingen zoals #MeToo, maar ook berichten over seksuele
(straat)intimidatie in de media, hebben het besef over de impact van dit gedrag op vrouwen
en LHBTIQA+ personen zichtbaarder gemaakt. We aanvaarden niet meer dat SSI “er nu
eenmaal bij hoort” en ook victim blaming (“je weet toch dat die plek niet veilig is”; “je vraagt
er ook wel een beetje om met dat korte rokje”) wordt in steeds grotere mate niet meer
geaccepteerd. Dit is een goede ontwikkeling, maar er is meer nodig om SSI daadwerkelijk
in te dammen.
Om SSI tegen te gaan heeft Rotterdam een aanpak ontwikkeld die is opgebouwd langs vier
pijlers: preventie, slachtoffers, aanpak op straat en communicatie. De aanpak en het
jaarplan voor 2022 vindt u in de bijlagen bij dit position paper. Daarnaast maakt Rotterdam
zich, samen met een aantal andere gemeenten, al een aantal jaar hard voor strafbaarstelling
van seksuele straatintimidatie. Een artikel in onze APV waarin we seksuele
straatintimidatie hebben verboden, is door het Gerechtshof naar de prullenbak verwezen
omdat er sprake zou zijn van inperking van de vrijheid van meningsuiting – volgens het hof
is dit enkel mogelijk via landelijke wetgeving. We hebben daarom nauw contact met de

Blad:
Datum:

2
30 augustus 2022

minister van Justitie en Veiligheid, die in het wetsvoorstel seksuele misdrijven een artikel
over SSI heeft opgenomen. Repressie is onmisbaar als sluitstuk van de aanpak van SSI. Het
geeft een duidelijk signaal dat dit gedrag niet thuishoort in de samenleving. Daarmee
ondersteunt strafbaarstelling onze preventieve maatregelen gericht op het tegengaan en
voorkomen van dit gedrag. Ook is het een signaal richting slachtoffers, dat we hen als
samenleving steunen en het gedrag waar zij mee te maken hebben niet tolereren middels
het stellen van een wettelijke norm. Strafbaarstelling versterkt bovendien de positie van
onze handhavers, wanneer zij op straat mensen willen aanspreken op SSI. Het doel van
strafbaarstelling is uiteindelijk gedragsverandering teweegbrengen. Wat mij betreft wordt
een boete voor SSI daarom gekoppeld aan een verplichte gedragscursus, zoals we die ook
kennen bij ernstige verkeersovertredingen of rijden onder invloed. Bij succesvolle
afronding van de training kan de boete dan vervallen. In het Belgische Mechelen werkt men
op deze manier al succesvol aan de bestrijding van SSI.
We zijn niet naïef: strafbaarstelling is niet dé oplossing voor het probleem, maar wel
onderdeel van een veel breder pakket aan maatregelen dat bijdraagt aan de
cultuurverandering die nodig is om dit gedrag uit te bannen. Inwerkingtreding van het
wetsvoorstel staat nu gepland voor 2024. We roepen de Tweede Kamer op om
inwerkingtreding van dit wetsartikel te bespoedigen.
Maar niet alleen voor strafbaarstelling kijken we naar de landelijke politiek. Ook op het
gebied van preventie, slachtofferondersteuning en communicatie is landelijke regie
gewenst. Zo zien we dat verschillende gemeenten elk hun eigen publiekscampagne
ontwikkelen om bewustwording over SSI te vergroten, vaak gekoppeld aan een lokaal
meldpunt. Hierdoor ontstaat een veelheid aan campagnes en een wirwar aan meldpunten.
Voor een slachtoffer maakt het immers niet uit of zij wordt lastiggevallen in Rotterdam,
Arnhem, Tilburg of Sneek: ze wil geholpen worden en ze wil vooral dat dit gedrag stopt.
Bovendien werken gemeenten met beperkte middelen vanuit een begroting die op
meerdere fronten zwaar onder druk staat. Extra middelen om de lokale aanpak van SSI te
verstevigen zijn er, ondanks herhaaldelijke verzoeken, nooit gekomen. We roepen u daarom
op om bij de betrokken ministers aan te dringen op ofwel meer middelen om onze lokale
initiatieven te versterken, ofwel een landelijke campagne tegen SSI te starten. Landelijke
campagnes en een landelijk meldpunt zorgen voor eenduidigheid in zowel de boodschap
naar de samenleving als de ondersteuning van slachtoffers. Wij hopen in het nationaal
actieplan seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld terug te zien dat de
betrokken ministers hun regierol nemen en met beleid en middelen komen waarmee onze
lokale aanpakken worden ondersteund en verstevigd.
De Tweede Kamer zal zich op korte termijn buigen over zowel het wetsvoorstel seksuele
misdrijven als het nationaal actieplan seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel
geweld. Ik roep u op hierbij de behoeften uit de (lokale) praktijk in het achterhoofd te
houden en de betrokken ministers te vragen een duidelijke regierol te nemen om deze
maatschappijbrede problematiek op te lossen. De straten van Nederland moeten veilig zijn
voor iedereen.
Met vriendelijke groet,
Mr. Drs. V.P.G. Karremans
Wethouder Handhaving, Buitenruimte en Mobiliteit
Bijlage(n):
Aanpak seksuele straatintimidatie Rotterdam
Jaarplan seksuele straatintimidatie 2022