Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 XV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2010

Nr. 67

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 september 2010
Met deze brief informeer ik u over een aantal ontwikkelingen in het kader
van het vangnet-Ziektewet (ZW). Ten behoeve van de overzichtelijkheid en
de onderlinge samenhang, doe ik dit in één brief. Achtereenvolgens ga ik
in op:
1. de uitkomsten van het IWI-onderzoek naar de uitvoering van het
vangnet-ZW;
2. de uitkomsten van het onderzoek naar aanleiding van de motieVermeij c.s. (II, 32 123 XV, nr. 28), inclusief de mogelijkheden tot
wijziging van het ZW-begrip.
Mijn hoofdconclusie is dat het nodig is de activerende werking van het
vangnet-ZW verder te versterken.
1. Uitkomsten van het IWI-onderzoek naar de uitvoering van het
vangnet-ZW
Bij separate brief van heden heb ik u de rapportage «Dienstverlening op
maat» van de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) aangeboden (kamerstuk
26 448, nr. 441). In deze rapportage gaat de Inspectie onder meer
uitgebreid in op de uitvoering door UWV van de ZW voor langdurig zieke
vangnetters. In deze brief geef ik de uitkomsten van dit onderdeel van de
rapportage weer. Voorts ga ik in op het «Plan van aanpak verbetering
ZW-arborol», dat UWV heeft opgesteld en geef ik hierover mijn oordeel.
UWV heeft als wettelijke taak het vangnet-ZW uit te voeren voor zieke
werknemers voor wie de werkgever geen loondoorbetalingsplicht (meer)
heeft. Het betreft hierbij onder meer zieke WW-gerechtigden, zieke
uitzendkrachten en zieke werknemers met een tijdelijk dienstverband. Zij
worden in deze brief met de verzamelterm zieke vangnetters aangeduid.

kst-32123-XV-67
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XV, nr. 67

1

De IWI wijst er onder andere op dat het UWV nog niet gelukt is het
ZW/proces te demedicaliseren, dat een goed registratiesysteem nog
ontbreekt, dat de expertise van het Werkbedrijf onvoldoende wordt benut,
en dat de kans groot is dat hierdoor re-integratiekansen worden gemist.
Probleemanalyses en plannen van aanpak komen in veel gevallen enkele
maanden te laat tot stand.
UWV herkent de door IWI gesignaleerde administratieve tekortkomingen
in het activeringsproces voor langdurig zieke vangnetters en deelt de
IWI-conclusie dat de kwaliteit van het activeringsproces de laatste jaren
onvoldoende verbeterd is. Overigens wijst UWV op goede resultaten ten
aanzien van het kortdurende verzuim. Zo herstelt door de goede samenwerking met de uitzendsector circa 80% van de zieke uitzendkrachten
binnen twee weken.
Mede gezien de relatief hoge instroom van vangnetters in de WIA dient de
kwaliteit van de re-integratie van langdurig zieke werklozen van UWV op
korte termijn substantieel verbeterd te worden. Ik heb UWV hiertoe dan
ook opdracht gegeven. UWV heeft inmiddels een plan van aanpak
opgesteld. Dit «Plan van Aanpak verbetering ZW-arborol» doe ik u hierbij
toekomen (bijlage 1).1
In het plan benoemt UWV een groot aantal maatregelen om zowel op
korte termijn als op de langere termijn uitstroom uit de ZW en participatie
met (gedeeltelijk) behoud van de ZW-uitkering, te bevorderen. UWV treft
met uitvoering van het plan van aanpak maatregelen op alle door IWI
benoemde knelpunten.
UWV streeft naar een stijging van het aantal hersteldverklaringen en het
aantal werkenden van ruim 40%. Voor 2013 betekent dit bij gelijkblijvend
aantal ziekmeldingen een extra uitstroom van 5 000 personen uit de ZW
en een verhoging van het aantal werkenden met een ZW-uitkering met
ongeveer 8 000 personen.
Verder gaat UWV de uitvoering van de ZW-arborol verbeteren. Hierbij zijn
de sleutelwoorden: «risicoselectie», «demedicalisering» en «participatie».
UWV neemt onder meer maatregelen om het gebruik van stuur- en
verantwoordingsinformatie en rapportage-instrumenten te borgen. Om
deze nieuwe werkwijze verder te kunnen ontwikkelen start UWV binnenkort met zeven ontwikkelkantoren. Kern van de werkwijze die UWV op de
ontwikkelkantoren gaat volgen is het sterker positioneren van de re-integratiebegeleider als degene die de regie voert in het ZW-arboproces.
Verder gaat UWV bezien of het, om te beginnen voor zieke WW’ers,
mogelijk en wenselijk is het werkbedrijf en de werkpleinen een grotere rol
bij de re-integratie te laten spelen. Het aantal overdrachtsmomenten
wordt hierdoor verminderd, en de dienstverlening van het werkbedrijf
wordt voor de zieke vangnetters ingezet.
Ik heb er vertrouwen in dat UWV er in zal slagen dit verbeterplan en de
noodzakelijke moderniseringen tijdig uit te voeren, en dat de dan
genomen maatregelen tot een meer voortvarende en succesvolle
re-integratie van langdurig zieke werklozen zal leiden.
Hierbij moet echter wel bedacht worden dat zieke vangnetters, vaker dan
zieken met een werkgever, met multiproblematiek te maken hebben, en
met een slechtere positie op de arbeidsmarkt. Verder werkt het ontbreken
van de mogelijkheid van re-integratie bij de eigen werkgever belemmerend.
1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XV, nr. 67

2

UWV zal in de tussentijdse rapportages en de jaarverslagen verslag doen
van de uitvoering van het verbeterplan, de bereikte mijlpalen en de
resultaten van de verbeteringen. Verder zal in het UWV-jaarplan 2012 een
prestatie-indicator inzake de re-integratie van langdurig zieke werklozen
opgenomen worden.
Ik zal de IWI vragen komende jaren vervolgonderzoek te doen naar de
re-integratie van langdurig zieke werklozen en de resultaten van het
verbeterplan.
2. De uitkomsten van het onderzoek naar aanleiding van de
motie-Vermeij c.s. en mogelijkheden tot wijziging van het
ZW-begrip
Wat betreft de positie van zieke vangnetters is ook de motie-Vermeij c.s.
van belang. De motie Vermeij c.s. (II, 32 123, XV, nr. 28) verzocht de
regering te onderzoeken of er meer instrumenten ingezet kunnen worden
die erop gericht zijn om meer zieke vangnetters aan het werk te helpen bij
een nieuwe werkgever.
Ik heb dit onderzoek toegezegd. Met deze brief doe ik mijn toezegging
gestand.
Een ambtelijke werkgroep van SZW en UWV heeft hiertoe de volgende
vragen uitgewerkt:
a. Wat is de kern van de problematiek in het vangnet-ZW?;
b. Wat zijn de mogelijkheden om de arbeidsdeelname van zieke
vangnetters te vergroten?
Daarnaast heeft de werkgroep verkend welke alternatieven er zijn voor het
huidige ZW-begrip. Deze verkenning is ingegeven door het knelpunt dat
IWI en UWV signaleren, namelijk dat het huidige ZW-begrip re-integratie
van zieke vangnetters kan belemmeren.
De belangrijkste uitkomsten van de werkgroep zijn in bijlage 2 samengevat.1 Ik geef hierna mijn beleidsconclusies.
De ambtelijke werkgroep stelt vast dat langdurig zieke vangnetters een
heterogene en moeilijk bemiddelbare groep vormen. Zij hebben geen
werkgever, doen vaker een beroep op de sociale zekerheid, hebben een
slechte gezondheid en een zwakke plek op de arbeidsmarkt. Het zoeken
van een nieuwe werkgever is hierdoor niet eenvoudig.
Daarnaast concludeert de werkgroep dat het vangnet-ZW nu nog te
weinig activerend werkt. Er is sprake van een relatief hoog langdurig
verzuim en relatief hoge instroom in de WIA. Alhoewel het vangnet-ZW
gekenmerkt wordt door een complexere problematiek dan die bij gewone
werknemers, wijst dit erop dat de prikkels voor zieke vangnetters,
werkgevers en uitvoering minder krachtig zijn dan die bij werknemers met
een vast dienstverband.
Tot slot stelt de werkgroep vast dat het huidige ZW-begrip verouderd is en
onvoldoende activerend werkt. Modernisering van het ZW-begrip is
daarom gewenst.
Ik onderschrijf alle bovenstaande conclusies. Dit leidt naar mijn oordeel
tot de volgende te nemen maatregelen.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

Allereerst is uitwerking van een activerender ZW-begrip gewenst. Daartoe
verken ik momenteel de mogelijkheden om het huidige ZW-begrip dat
gerelateerd is aan ongeschiktheid tot het verrichten van «zijn arbeid», te
vervangen door een begrip wat toetst aan ongeschiktheid tot het
verrichten van «passende arbeid». Hiermee wordt een betere balans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XV, nr. 67

3

bereikt tussen inkomensbescherming en activering. Hiervoor is wetswijziging vereist. Voorbereidingen hiertoe heb ik reeds in gang gezet.
Genoemde wetswijziging moet worden ingebed in een bredere modernisering van het vangnet-ZW. Doel hiervan is de arbeidsmogelijkheden van
zieke vangnetters verder te vergroten. Ik acht het gelet op de conclusies
van de werkgroep aangewezen de noodzaak hiervan te benoemen.
Verder acht ik het dringend gewenst dat verbeteringen worden doorgevoerd in de uitvoeringspraktijk. Het reeds genoemde plan van aanpak van
UWV, gericht op verbeteringen in de uitvoering, dient daarom voortvarend ter hand te worden genomen. Ik zal nauwgezet toezien op de
uitvoering van de aangekondigde maatregelen door UWV.
Tevens acht ik het op basis van het verrichte onderzoek gewenst de
werkgeversdienstverlening te versterken, omdat werkgevers een cruciale
rol vervullen bij de re-integratie van zieke vangnetters. Ik denk daarbij aan
het volgende:
1. Het benutten van de werkgeversservicepunten om werkgevers
administratieve handelingen uit handen te nemen bij het in dienst
nemen van zieke vangnetters.
2. Het beter benutten van elders beschikbare expertise bij de
re-integratie van zieke vangnetters naar werk. Hierbij kan gedacht
worden aan de inzet van het Werkbedrijf UWV en van de werkpleinen. Een andere mogelijkheid betreft de benutting van expertise van
externe arbodiensten. UWV is hierop in zijn verbeterplan naar
aanleiding van de IWI-rapportage ook ingegaan.
3. Beter benutten van de mogelijkheid om zieke vangnetters met
arbeidsmogelijkheden te detacheren bij een re-integratiebedrijf of een
SW-bedrijf dat werk maakt van het ontwikkelen van arbeidsmogelijkheden van mensen met arbeidsbeperkingen.
4. Verbreden van de afspraken die UWV met re-integratiebedrijven
maakt. Het gaat dan om afspraken gericht op het bieden van nazorg
en het uitwisselen van vacatures om duurzame plaatsing te bevorderen en uitval uit werk te voorkomen. Uiteraard geldt daarbij steeds
het uitgangspunt van een selectieve inzet van re-integratiemiddelen.
Deze maatregelen acht ik noodzakelijk in het licht van het IWI-onderzoek
en het verrichte onderzoek naar aanleiding van de motie-Vermeij c.s.. Ik
zie thans geen aanleiding voor extra wettelijke re-integratie-instrumenten
naar aanleiding van de motie-Vermeij c.s., omdat uit het onderzoek is
gebleken dat niet vaststaat dat deze toegevoegde waarde hebben en
selectief kunnen worden toegepast. Wel wijs ik erop dat UWV een
dossieronderzoek zal verrichten naar kenmerken en re-integratiemogelijkheden van zieke werklozen. Een dergelijk onderzoek kan meer inzicht
bieden in de mate waarin deze doelgroep nog re-integratiemogelijkheden
heeft en de gewenste richting van interventies door UWV.
3. Tot slot
Hiervoor heb ik aangegeven dat modernisering van de ZW gewenst is.
Voor de volledigheid meld ik u dat het kabinet reeds een eerste stap heeft
gezet om de ZW te moderniseren, met het regeringsvoornemen om meer
prikkels in de Ziektewet in te bouwen. Het daartoe strekkende wetsvoorstel (Wet anticumulatie Ziektewet en Werkloosheidswet) is recent bij de
Tweede Kamer aanhangig gemaakt. Invoering van het wetsvoorstel is
voorzien in 2011.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XV, nr. 67

4