Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2356
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het
bericht dat van 2,3 miljoen migranten onbekend is waar zij zich bevinden
(ingezonden 2 maart 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie (ontvangen
2 april 2020)
Vraag 1 en 2
Wat is uw reactie op het bericht «Van 2,3 miljoen migranten met bsn weet
Nederland niet waar ze zijn»?1
Is het juist dat u van 2,3 miljoen migranten met een burgerservicenummer
geen idee heeft waar ze zich bevinden en dat u zelfs niet weet of deze
mensen het land hebben verlaten?
Antwoord 1 en 2
De 2,3 miljoen personen waar Trouw over bericht zijn personen die als
niet-ingezetenen in de Basisregistratie Personen (BRP)2 staan geregistreerd en
die nooit of slechts kort in Nederland verbleven (of op dit moment voor korte
duur verblijven). Onder de 2,3 miljoen personen bevinden zich inderdaad
arbeidsmigranten die tijdelijk in Nederland verblijven of verbleven. Echter, er
bevinden zich onder de 2,3 miljoen ook personen die nooit in Nederland
verbleven en om een andere reden zijn geregistreerd in de BRP (en een
burgerservicenummer hebben). Dit zijn bijvoorbeeld grensarbeiders die in
Duitsland wonen en in Nederland werken, maar ook personen die in het
buitenland voor een Nederlands bedrijf werken en daarom in Nederland
belasting moeten betalen.

1

Trouw, 27 februari 2020 «Van 2,3 miljoen migranten met bsn weet Nederland niet waar ze zijn»
(https://www.trouw.nl/binnenland/van-2–3-miljoen-migranten-met-bsn-weet-nederland-nietwaar-ze-zijn~b457e1da/)
2
De Basisregistratie Personen (BRP) bevat de persoons- en adresgegevens van inwoners van
Nederlandse gemeenten (ingezetenen) en van niet-ingezeten. Niet-ingezetenen zijn personen
die niet in Nederland wonen, maar wel een relatie hebben met de Nederlandse overheid.
Hieronder vallen bijvoorbeeld personen die slechts tijdelijk (korter dan vier maanden binnen
een periode van zes maanden) in Nederland zijn, bijvoorbeeld om te werken of te studeren,
maar ook geëmigreerde Nederlanders.

ah-tk-20192020-2356
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

De 2,3 miljoen personen zijn dus niet alleen arbeidsmigranten die tijdelijk in
Nederland werken of werkten. Dit laat onverlet dat het niet vindbaar zijn van
arbeidsmigranten tot knelpunten kan leiden voor uitvoeringsorganisaties en
gemeenten. Op basis van louter gegevens uit de BRP is niet vast te stellen of
deze personen in Nederland verblijven of verbleven. Niet-ingezetenen wonen
formeel in het buitenland en in de BRP wordt dan ook een buitenlands
woonadres geregistreerd. Om vast te stellen of een persoon een in Nederland
verblijvende migrant is, zijn naast de gegevens uit de BRP andere gegevens
nodig. Zoals in de brief aan uw Kamer van 20 december 20193 over de
integrale aanpak misstanden arbeidsmigranten is gemeld, wordt door de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) gewerkt aan
een ontwikkelagenda voor het vernieuwen en verbeteren van het BRP-stelsel.
Daarbij wordt ook bekeken welke verbeteringen in de registratie van
(EU)-arbeidsmigranten mogelijk zijn.
Vraag 3
Bent u het eens met Hoogleraar Mensenhandel en Globalisering Conny Rijken
dat «we een onzichtbare groep hebben gecreëerd die kwetsbaar is voor
verschillende vormen van fraude en uitbuiting»?
Antwoord 3
Een arbeidsmigrant die (naar verwachting) langer dan vier maanden (binnen
zes maanden) in Nederland komt werken en woont, dient zich (net als iedere
andere persoon) bij de gemeente waar hij woont als ingezetene in de BRP in
te laten schrijven. Dit gebeurt bewust of onbewust niet in alle gevallen.
Hierdoor ontstaat een kwetsbare groep omdat deze personen voor onder
meer de Inspectie SZW niet vindbaar zijn als zich misstanden voordoen.
Vraag 4 en 5
Erkent u dat autoriteiten, zoals de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), moeilijk kunnen controleren of migranten uitgebuit worden, in de
criminaliteit belanden of fatsoenlijk gehuisvest worden, aangezien arbeidsmigranten geen adres hoeven op te geven als zij zich inschrijven als tijdelijk
arbeidskracht?
Bent u het met de Inspectie SZW eens dat er sprake is van een «onwerkbare
situatie» omdat uitzendkrachten -door het ontbreken van adresgegevensalleen via de uitzendbureaus te benaderen zijn, waardoor deze bureaus de
verklaring van de uitzendkrachten kunnen beïnvloeden?
Antwoord 4 en 5
Het niet kunnen beschikken over contactgegevens of het verblijfadres in
Nederland van de arbeidsmigrant die als niet-ingezetene is ingeschreven in
de BRP en een melding indient in verband met overtreding van de Arbeidstijdenwet, de Wet Minimumloon of uitbuiting, vormt een probleem. De
Inspectie SZW kan in dat geval een klacht en/of melding niet goed onderzoeken. De Inspectie wil graag rechtstreeks in contact treden met betrokkene en
niet via de werkgever. Het niet kunnen beschikken over contactgegevens van
een arbeidsmigrant belemmert de Inspectie dus in haar taakuitvoering, zowel
bij toezicht als opsporing. Dit is onwenselijk.
Vraag 6
Erkent u dat malafide uitzendbureaus daarmee in de kaart worden gespeeld?
Antwoord 6
Malafide uitzendbureaus kunnen inderdaad misbruik maken van het niet
vindbaar zijn van arbeidsmigranten. Dit is uiteraard ongewenst. Er zijn echter
ook veel bonafide uitzendbureaus, brancheorganisaties en gemeenten die
graag meedenken met de Minister van BZK en mij over hoe de registratie van
arbeidsmigranten beter kan, zoals ik ook in mijn brief van 20 december 2019
over de integrale aanpak misstanden arbeidsmigranten heb aangegeven.

3

Kamerstuk 29 861, nr. 48.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat vindt u ervan dat medewerkers van de loketten Registratie nietingezetenen (RNI) zich zorgen maken dat ze uitbuiting faciliteren door een bsn
te verstrekken aan mensen van wie geen woonadres bekend is?
Antwoord 7
De Minister van BZK is verantwoordelijke voor de registratie van nietingezetenen. Hij neemt het signaal serieus en heeft de Rijksdienst voor
Identiteitsgegevens gevraagd hieraan aandacht te besteden bij de instructie
en ondersteuning van de medewerkers van de loketten. De medewerkers
volgen al verplichte trainingen, zo is er een opleiding om in de praktijk
signalen van mensenhandel te herkennen en wordt veel aandacht besteed
aan het herkennen van identiteitsfraude.
Vraag 8
Is het juist dat de adressen van tijdelijke arbeidsmigranten wel degelijk
bekend zijn, namelijk in de polisadministratie van het Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen (UWV)?
Antwoord 8
De Polisadministratie is bedoeld voor (het delen van) gegevens over
inkomstenverhoudingen (o.a. arbeid, uitkering). Werkgevers zijn verplicht om
in de loonaangifte een buitenlands of binnenlands adres aan te leveren die
door de werknemer wordt opgegeven. Er rust geen verplichting op de
werkgever om dit te controleren.
Vraag 9
Waarom zorgt u er niet voor dat deze informatie op een werkbare manier
wordt ontsloten, conform de aangenomen motie Jasper van Dijk over voor
adresregistratie overgaan op de Basisregistratie Personen (BRP)?4
Antwoord 9
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het bijhouden, de kwaliteit en de
actualiteit van de BRP voor wat betreft gegevens over hun inwoners en het
doen van onderzoek naar de juistheid van die gegevens. Betrokkenen kunnen
in praktijk natuurlijk elders wonen of verblijven dan op het adres dat is
geregistreerd in de BRP. Daarom is een kwaliteitsregime ingericht op de BRP
waar gemeenten en bestuursorganen samenwerken om de gegevens actueel
te houden. In artikel 2.34, eerste lid van de Wet Basisregistraties Personen
(Wet BRP) is geregeld dat bestuursorganen, zoals de Belastingdienst, UWV en
SVB, een terugmelding moeten doen aan de desbetreffende gemeente als er
gerede twijfel bestaat over de juistheid van een adresgegeven. De desbetreffende gemeente kan na een terugmelding over de eventuele onjuistheid van
een adresgegeven een adresonderzoek doen.
UWV neemt deel aan de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA). Voor het
doen van terugmeldingen heeft het UWV een verwonderloket ingericht dat
adresgegevens doorgeleidt naar de centrale terugmeldvoorziening van
gemeenten. Daarnaast voert UWV binnen LAA een pilot uit met gemeenten
waarin onderzoek wordt gedaan naar adressen van WW-gerechtigden, die
langdurig als niet-ingezetene in de BRP zijn geregistreerd.
Vraag 10
Deelt u de mening dat alle relevante overheidsinstanties voor de uitvoering
van hun taken inzicht moeten krijgen in het adres van arbeidsmigranten? Zo
ja, waarom draagt u het UWV en de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens niet
op ervoor te zorgen dat alle ontbrekende adressen van mensen uit de
RNI-populatie die wel voorkomen in de loonaangifte, terechtkomen in de
BRP?
Antwoord 10
In de brief van 20 december 2019 over de integrale aanpak misstanden
arbeidsmigranten is de aanpak van het kabinet met betrekking tot de
knelpunten in de registratie van arbeidsmigranten beschreven. Het Ministerie
4

Kamerstuk 17 050, nr. 550

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

van BZK (waaronder de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens valt) werkt
daarbij samen met onder andere UWV, maar ook met andere betrokken
overheidsorganisaties, waaronder alle gemeenten. Op dit moment wordt door
de ministeries van BZK en SZW samengewerkt aan een plan van aanpak om
beter zicht te krijgen op verblijf van arbeidsmigranten. Over die aanpak zal de
Tweede Kamer later dit jaar worden geïnformeerd.
Vraag 11
Wat zijn de consequenties wanneer een werkgever in de loonaangifte een
onjuist adres opgeeft? Hoe vaak is reeds een sanctie opgelegd?
Antwoord 11
De werkgever is verplicht om in de loonaangifte een buitenlands of binnenlands adres aan te leveren die door de werknemer wordt opgegeven. Er rust
echter geen verplichting op de werkgeverom dit te controleren.
Vraag 12
Bent u bereid arbeidsmigranten vanaf dag één te registreren op een manier
waardoor de Inspectie SZW en de gemeente eenvoudig kunnen nagaan waar
de arbeidsmigrant zich bevindt, zoals voorgesteld door SP en ChristenUnie in
het Actieplan Arbeidsmigratie?5
Antwoord 12
In de brief van 20 december 2019 over de integrale aanpak misstanden
arbeidsmigranten zijn een aantal maatregelen opgenomen om de registratie
van arbeidsmigranten te verbeteren. Met de Minister van BZK bekijk ik, gelet
op de knelpunten, naar aanvullende oplossingen. Hierover informeren ik en
de Minister uw Kamer zo spoedig mogelijk.
zijn» (https://www.trouw.nl/binnenland/van-2–3-miljoen-migranten-met-bsnweet-nederland-niet-waar-zezijn~b457e1da/)

5

Kamerstuk 35 359, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4