Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie

Aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat

Auteur

TER BESLISSING
Datum
8 augustus 2023

Nota Europese Commissie voorstellen: Verordening
voor een platform voor strategische technologieën
voor Europa (STEP)

Kenmerk
DGBI / 34285537

Kopie aan

Parafenroute

Bijlage(n)
1

Aanleiding
•

•

•

Op 20 juni heeft de Europese Commissie vier voorstellen gepresenteerd:
o De mid-term review van het Meerjarig Financieel Kader (MTR MFK)
o Het Strategic Technologies for Europe Platform (STEP)
o Herzien Eigenmiddelenbesluit (EMB) en
o Een mededeling Economische Veiligheidsstrategie (EV)
In deze nota wordt uw akkoord gevraagd op het BNC-fiche over STEP,
waarvoor EZK penvoerder is. Het STEP-voorstel is onderdeel van de MTR MFK.
Het BNC-fiche EV (BZ penvoerder in nauwe samenwerking met EZK) wordt
apart aan u voorgelegd voor akkoord. Over de overige fiches uit dit pakket
(MTR-MFK en EMB, FIN en BZ penvoerder) wordt u separaat via de
gebruikelijke route geïnformeerd.
De vier fiches worden op 16 augustus in het BNC-overleg besproken, gaan
naar de Coco van 22 augustus en zullen na goedkeuring in de MR van 25
augustus naar de Kamer worden verstuurd.

Geadviseerd besluit
•

U kunt akkoord gaan met de Nederlandse inzet op het STEP-voorstel zoals
uitgewerkt in bijgevoegd BNC-fiche.

Kernpunten
Inhoud voorstel
•
STEP beoogt de Europese leiderschapspositie op kritieke en opkomende
technologieën voor de groene en digitale transitie uit te bouwen om de
achterstand ten opzichte van derde landen te verkleinen; en om privaat
kapitaal te mobiliseren om de concurrentiepositie van Europese bedrijven op
strategische technologieën te verstevigen.

Pagina 1 van 4

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie

•

De Commissie beoogt dit onder andere bereiken door ophoging van vier
europese fondsen:
o het InvestEU-programma (Europese financieringsinstrumenten),
o de Europese Innovatieraad (ondersteunt innovatie, van fundamenteel
onderzoek tot start-ups en scale-ups. onderdeel van Horizon Europe),
o het Innovatiefonds (financieringsprogramma’s voor de demonstratie
van innovatieve koolstofarme technologieën). Deze ophoging is alleen
bedoeld voor landen met een lager BBP dan het EU gemiddelde.
o Europees Defensiefonds (stimuleren defensie industrie)
•
Daarnaast voorziet het voorstel ook een vrijwillige mogelijkheid tot
herprioritering van de fondsen onder het cohesiebeleid en de Herstel en
Veerkracht Faciliteit.
•
STEP sluit aan bij prioritaire EZK-beleidsdoelen zoals beschreven in onder
andere het Perspectief op de Economie en draagt bij aan de invulling van de
kabinetsvisie op open strategische autonomie en de oproepen van de Tweede
Kamer om concrete stappen te zetten op de afbouw van strategische
afhankelijkheden.
Financiën
•
Gezien de huidige kabinetslijn en demissionaire status van het kabinet is
steun van het voorstel van de Commissie om €10 miljard aan extra middelen
aan deze fondsen toe te bedelen nu niet aan de orde, ondanks de aansluiting
van STEP bij prioritaire doelen van het kabinet.
•

Kenmerk
DGBI / 34285537

Beoordeling
•
In de beoordeling van het voorstel onderschrijft het kabinet de doelen van
STEP. Wel zet het vraagtekens bij de voorgestelde uitwerking van het voorstel
via de gekozen bestaande fondsen en staat het negatief tegenover extra
middelen. Belangrijkste bezwaren:
o De mogelijkheid om binnen de fondsen onder het cohesiebeleid tot
een eenmalige verhoogde voorfinanciering van 30% en 100% EUcofinanciering van STEP-projecten is te ruim, in het licht van
fraudegevoeligheid en het ontbreken van mogelijkheden tot
opschorting bij het niet naleven van vereisten rondom rule of law.
o De openstelling van het budget voor grote bedrijven in meerontwikkelde gebieden voor lidstaten met een bbp per capita lager dan
het EU-gemiddelde kan leiden tot een aantasting van het gelijke
speelveld en leidt mogelijk tot verplaatsing van bedrijven.
o De geografische oormerking onder het Innovatiefonds waardoor het
excellentie-criterium minder gewaarborgd is, en het voor Nederlandse
projectvoorstellen binnen dit deel van Innovatiefonds onmogelijk
wordt om in aanmerking te komen voor financiering.
o De doelmatigheid van, en mate waarin, een Sovereignty Seal
(kwaliteitslabel) private financiering kan mobiliseren en niet vooral
een indicatie is dat een project in aanmerking komt voor (meer)
Pagina 2 van 4

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie

publieke financiering, waardoor private investeerders juist worden
Kenmerk
ontmoedigd.
DGBI / 34285537
Proportionaliteit
•
Het oordeel van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteit is deels
positief deels negatief. Deels positief omdat extra middelen voor STEP een
bijdrage zouden kunnen leveren aan de proactieve EZK-agenda op onder meer
concurrentievermogen en kabinetsdoelstellingen voor de afbouw van
risicovolle strategische afhankelijkheden. Deels negatief omdat het kabinet
oordeelt dat de voorgestelde budgetverhoging verder gaat dan noodzakelijk,
conform het staand beleid omtrent MFK.

Toelichting
•

•

•

Voor de MFK MTR stelt de Commissie beleidsmatige en technische
aanpassingen aan het MFK voor ter hoogte van € 99 miljard (€ 66 miljard
extra vastleggingen en € 33 miljard aan leningen). De beleidsmatige
aanpassingen zien op extra middelen voor meerjarige financiële steun aan
Oekraïne (€ 50 miljard), extra middelen voor migratie, het versterken van
partnerschappen met derde landen en externe uitdagingen ( €15 miljard) en
een Strategic Technologies for Europe Platform (€ 10 miljard).
Het STEP-voorstel bevat vier elementen die moeten bijdragen aan het
financieren van de doelstellingen: 1) flexibiliteit in bestaande Europese
programma's ten behoeve van STEP doeleinden; 2) aanvullende middelen
voor een aantal bestaande Europese programma’s via het MFK; 3) een
kwaliteitslabel dat toegang tot financiering voor STEP-doelen faciliteert; en 4)
een digitaal platform met informatie over financieringsmogelijkheden voor
STEP-projecten. In totaal stelt de Commissie € 10 miljard aan extra middelen
voor STEP voor door een verhoging van de bestaande MFK-plafonds.
Een meerderheid van de lidstaten steunt de STEP-doelen. Ook wordt het door
de meeste lidstaten als positief ervaren dat het voorstel beoogt om bestaande
fondsen te stroomlijnen. Veel lidstaten staan echter kritisch tegenover het
voorstel om € 10 miljard vrij aan extra middelen vrij te maken voor STEP als
onder deel van de MTR MFK.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

Pagina 3 van 4

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie

Kenmerk
DGBI / 34285537

1

Decommiteringen treden op wanneer middelen die aan eindbegunstigden zijn toegezegd niet worden
uitgegeven waardoor ze terugvloeien naar de Europese begroting.
2

Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling (EFRO), Europees Sociaal Fonds+ (ESF+) en/of het
fonds voor een Rechtvaardige Transitie (Just Transition Fund, JTF)
Pagina 4 van 4