KAHNET VAN DE GOUVERNEUR
\ 7
VAN ARUBA

¥ 3 0 JUL! 2010
Ministerie van
Justitie en Onderwij

Voljno:
Doorjezonden:
Do»«r

Datum:
Aan:

De Gouvemeur van Aruba,
Z.E. de heer F.J. Refunjol
Plaza Henny Eman # 3,
Oranjestad,
Alhier.

Ons Kenmerk:

MinJ&O/e)O80-2010

Uw Kenmerk:

KabGA: RA-10/0002

3 0 JULI 2010
Adres:
L.G. Smith Boulevard # 76
Oranjestad
Aruba

Ter informatie: bestuurlijke reactie op bevindingen uit het rapport voortgangsrapportage mei 2010
De Gouverneur van Aruba heeft ondergetekende verzocht om een bestuurlijke reactie op de
bevindingen uit het rapport voortgangsrapportage mei 2010 CPT, ten behoeve van de Rijksministerraad
voor 1 augustus 2010 aan de Gouverneur van Aruba.
Onderstaand zal telkens kort worden ingegaan op de bevindingen uit de rapportage.
Conclusie: bevindingen over de KIA.
"De belangrijkste bevindingen over wat niet is gerealiseerd sinds juni 2009:
•

Er is een toename van onderlinge agressie tussen gedetineerden;

•

De geweldsinstructie is nog steeds niet in werking;
Er is een toename van klachten over bejegening door personeel;
De voorziening in psychische en psychologische hulpverlening is beneden de moot;

•

De problemen met de arts vragen om een structured oplossing;

•

Dagelijks verblijf vanjeugdigen buiten de eel is te kort;

•

Computercursussen worden niet meer aangeboden."

Bevinding: Er is een toename van onderlinge agressie tussen gedetineerden;
Er is absolute prioriteit gegeven aan het structureel aanpakken van de agressie tussen gedetineerden
onderling om de explosieve toename drastisch af te remmen.

Sedert februari 2010 tracht de Dienst Gevangeniswezen Aruba met verhoogde inspanning oplossingen
ten aanzien van agressiebeheersing tussen gedetineerden onderling te realiseren:
Gemiddelde agressie gevallen binnen het DGWA/ICN 2009 en 2010:
Cijfers afkomstig van rapport(en) disciplinaire straffen en of maatregel.
Maand:

Verbale

Fysieke

Verbale

Fysiek

agressie

agressie

agressie

agressie

gedetineerden

gedetineerden

tegen

tegen

onderling

personeel

personeel

(algemeen)

(algemeen)

onderling

Bijzonderheden:

juli

geen

4

1

1

Geen

augustus

geen

5

2

geen

Geen

september

geen

7

1

geen

Geen

oktober

geen

4

1

2

Geen

november

geen

3

1

geen

Geen

december

2

3

3

2

Geen

totaal

2

26

9

5

Geen

2010
Maand:

Verbale

Fysieke

Verbale

Fysieke

Bijzonderheden:

agressie

agressie

agressie

agressie

gedetineerden

gedetineerden

tegen

tegen

onderling

onderling

personeel

personeel

januari

geen

geen

geen

geen

Geen

februari

geen

6

1

geen

Geen

maart

geen

6

geen

geen

Geen

april

2

1

2

geen

Geen

mei

1

5

1

geen

Geen

juni

geen

2

2

2

Geen

totaal

3

21

6

2

Geen

Uit de cijfers blijkt van een kleine daling ten aanzien van agressie gevallen in het tweede halfjaar 2009
t.o.v. de gevallen in het eerste halfjaar 2010.
Teneinde te bevorderen dat deze tendens zich voortzet zijn de volgende preventieve beheers
maatregelen ten aanzien van de gedetineerden genomen:
•

gangleiders
Geplaatst op aparte vleugel (verlengde 8) van maximale capaciteit 12 cellen van moeilijk
beheersbare (asociale) gedetineerden: nu 6 gangleiders van verschillende 'gangs'. Wel
gezamenlijk luchten, bleven zelf vrijwillig op cel.
Deze strategie werkte tijdelijk: Geen onderlinge agressie, men gedoogde elkaar doch
communicatie en sociale omgang onderling was beperkt.
Inmiddels zitten zij alleen op cel doch verspreid op de afdeling want er was wederom
sprake van onderlinge problemen, het gaat om macht en gezichtverlies, dus niet langer
op 1 gang doch geplaatst tussen andere gedetineerden

•

Zedendelinquenten
Relatief veel zedendelinquenten. Momenteel 20 personen hetgeen ongeveer 10% van
de mannelijke populatie impliceert.
Oplossing: Geplaatst op aparte vleugel A.

•

Categorie moeilijke gedetineerden
gang leden (12 verschillende 'gangs') op het niveau van soldaten door de verschillende
afdelingen heen.

Gerealiseerde oplossingen:
•
•

3e luchtterrein gebouwd bij het HvB;
HvB is inmiddels voorzien van extra tralie tussendeuren. Voor wat betreft het realiseren van een
gelijke voorziening in de strafafdeling; dit is in afwachting van begroting.

Op zeer korte termijn nog te realiseren oplossingen:
•

Bezig met het herindelen van de bezoekmomenten en activiteiten.

Voor wat betreft bezoekmomenten, luchten, dagprogramma's voor deze is in kleine trials doch niet op
regelmatige basis geprobeerd om meer scheiding aan te brengen. Dit werkt in de praktijk. Structurele
aanpassing voor de hele categorie problematische of kwetsbare gedetineerden wordt uitgevoerd:
Voor bezoekdag: thans nog gezamenlijk (uitgezonderd trials op kleine schaal) doch per 1 augustus a.s.
apart bezoekmoment, bezig met plannen en regelgeving.
Doel: De groep gedetineerden met agressief-asociaal gedrag krijgt binnenkort een apart bezoek
moment.
Realisatie: Op dit moment is men bezig met het opstellen van criteria en de nodige aanpassing van de
bezoekzaal.
Het apart luchten en de recreatie dagprogramma's voor het HvB worden aangepast en het luchtterrein 3
(nieuw) wordt per 1 augustus a.s. gebruikt voor gedeeltelijk zedenverdachten/gedetineerden. De
oorspronkelijke primaire bedoeling voor luchtterrein 3 was dat dit bestemd was voor de te realiseren
verslaving zorg. (voor gedetineerden die gedurende detentie zouden willen afkicken en van de overige

gedetineerden zouden worden afgezonderd). Zal nu gebruikt worden voor zedenverdachten en op
ander tijdstip gedetineerden met agressief of asociaal gedrag in het kader van prioriteitstelling aanpak
voorkoming onderlinge agressie.
.

Voor veiligheidbeheersing zal per september de afdeling jeugd verplaatst worden naar vrouwen

.

en vrouwen naar jeugd.
Cursus geweldsbeheersing personeel: In het tweede halfjaar van 2010 zal de ople.d.ng praktisch
penitentiair optreden (on the job training) worden gegeven door Global Initiative on Psychiatry
uit Hilversum.
.
De opleiding heeft als doel om als team bij een calamiteit met gepast geweld de situatie weer
onder controle te krijgen. In de opleiding zal aandacht worden besteed aan het veiligheidsaspect
voor zowel de cliënt als van het personeel.

Bevinding: De geweldsinstructie is nog steeds niet in werking;
•

Concept is in behandeling bij de Directie Wetgeving en Juridische Zaken.

Bevinding: Er is een toename van klachten over bejegening door personeel;
•
.

Personeel wordt aangesproken op bejegeningaspecten op zeer korte termijn;
Merendeel van de klachten ( l e half jaar gelijk aan heel 2009) richten zich tegen 3
inrichtingwerksters op de afdeling vrouwen, maatregel van overplaatsing naar andere afdeling
per augustus. Zal nagegaan worden of de overplaatsing een daling oplevert.
Lokaal zal een verplicht te volgen bejegeningcursus door deskundigen van het ministerie van
sociale zaken worden opgestart voor het personeel inrichtingsbreed en leidinggevenden krijgen
extra training voor begeleiding personeel in de maand september 2010

•

Bevinding: De voorziening in psychische en psychologische hulpverlening is beneden de maat;
•

Oplossing conform CPT aanbeveling minimum norm 1/2/ ft psycholoog en % ft psychiater:

•

wervingsprocedure is opgestart
In begroting opgenomen per 2011
Minister van Justitie is doende om in gezamenlijk overleg met de Minister van Volksgezondheid
te voorzien in een structurele oplossing.

Bevinding: De problemen met de arts vragen om een structurele oplossing;
•

Minister van Justitie is doende om in gezamenlijk overleg met de Minister van Volksgezondheid
te voorzien in een structurele oplossing.

Bevinding: Dagelijks verblijf van jeugdigen bulten de cel is te kort;
•

•

Vanaf begin juli volgt een groep van 9 basis cursus Electra praktijk en theorie en een groep van 6
volgt 3 x 2 uren basis computercursus. Deelname aan de cursussen living free zonder verslaving,
agressiebeheersing en sociale vaardigheden is op vrijwillige basis, (gemiddelde bezetting is 26)
Gestreefd word naar een dagprogramma waar de veroordeelden in HvB minimaal 8 uur buiten
cel zijn, nu is dit nog 7 uur. Na verplaatsing jeugdigen naar vrouwen in september kan 8 uur
gehaald worden, meer differentiatie op die afdeling.

Bevindingen: vreemdelingendetentie;
"De conclusie ten aanzien van de vreemdelingenbewaring in Aruba is dat er nog steeds heel veel
onduidelijkheid bestaat over de (nabije) toekomst. De plannen voor het onderbrengen van
Treemdelinaen zijn zoals uit hetgeen hierboven (inhoudelijk in rapport) is vermeld, weinig bestendig. Dit
leeft voor een %£%c deel temaken met de vraag naar de verantwoordelijkheid voor de opvang van
aTnpak van illegale vreemdelingen in Aruba. Het huidige beleid is erop gericht om zo m,n mogel.jk
illegale vreemdelingen in bewaring te nemen. Indien structureel wordt ^ezetopeen

deZren is het noodzakelijk een structurele voorziening voor de opvang te maken. Wij menen dat het
geboden is de keuze tussen deze twee opties op korte termijn expliciet te maken.
.

De minister van Justitie is voornemens in het wetgevingstraject aanpassing artikel 20 LTUV te
r e a S e n dat het beleid met betrekking tot de aanpak van illegale vreemdehngen voor wat
betreft de verwijdering weer des Minister van Justitie wordt zodat daar meer consistent* u. kan

.

R e ^ e i t T s T o l ^ a l ter wereld dat er toch instroom van illegalen is die ongedocumenteerd
z ^ è n i o der vaste woon en of verblijfplaats zodat in bewaring ste.lingtoch wordt toegepast.
indien de vreemdeling beschikt over een vaste woon en of verblijfplaats hier te lande en over
een identiteitsbewijs wordt in principe volstaan met een meldingsplicht.
IASA is in onderhandeling over verbouwplannen binnen haar gebouw (voorheen FOL lokat.e)
teneinde adequate verblijfsruimten te creëren met inachtneming van CPT normen.
Beleid m.b.t. uitzetting is des P.G.'s: streven is te voorkomen dat personen, na dat zevn]tomen
uit de gevangenis in bewaring worden gesteld ter fine van uitzetting. Om dit doel te bereiken is
de behandelingsdatum vervroegde invrijheidstelling vervroegd zodat er meer t.jdl«;om het
bevel tot uitzetting eerder te doen uitreiken en te regelen dat de
™«r*M*t™??^™e"*
Aruba op dezelfde datum valt als het v.i. tijdstip van vrijlating. In ongeveer 1 tot 2 gevallen lukt
dit jaarlijks niet vanwege afgezegde vluchten of het feit dat een bepaalde vlucht naar een
bepaald land slechts eenmaal per week vliegt.

.
.
.

Bevindingen: Centro Dakota;
- De conclusie over Centro Dakota is dat er veel veranderd is sinds het vorige bezoek. De huidige situatie
is gerelateerd aan de omstandigheden in 2009 redelijk op orde. Dit geldt met name voordepewnele
bezetting en de invulling van het elementaire op behandeling gerichte dagprogramma. D,t «voor"»
belangrlk deel te danken aan het nieuwe hoofd. De renovatie dient te worden ^ ^ J ^ l T
onderbrenging van de onder toezicht gestelden te realiseren. De pos,t,eve ontwMelmg zorgt voo een
aanzuigende werking, getuige de geuite voornemens van het openbaar
mester<e0^r^"
B
andercuratele gesteld te krijgen. Terughoudend lijkt hier evenwel opz,jriplaats.
^f^an^rden
of een te snelle groei van het aantal ondertoezichtstellingen met de huidige capaciteit gelet op de
beschikbare faciliteiten en het beschikbare personeel een verantwoord voornemen is.
Deïevoegdheïva'n het Openbaar Ministerie tot het doen van een verzoek tot vastzetting in het kader
van artikel 387 lid 1 (dwangverpleging van onder curatele gestelde) Nieuw Burgerhjk Wetboek van
Aruba is geregeld in artikel 388. Tot op heden heeft het OM nog geen verzoek gedaan.

^
d
^
om meer mensen onder curatele gesteld te krijgen" te worden gezien.
Bevindingen over politiecellen;
"De belangrijkste bevindingen over wat sinds juni 2009 niet is gerealiseerd:
Het registratiesysteem ACTPOL wordt niet structureel 0P o / f e ^ ° ' f ^
^
^
met
het
Het gehele cellencomplex San Nicolas is vanwege terugkerende problemen met het
afvoersysteem buiten gebruik;
De klachtencommissie Politie is thans niet meer actief; ^
De toegang tot een arts verloopt nog steeds niet goed."

.
.
•
•

Bevinding: het registratiesysteem ACTPOL wordt niet structureel op alle politiebureaus gebruikt;
.

inderdaad is de registratie van informatie betreffende de arrestant in het Actpol registratie
systeem nog niet in alle districten gebruikelijk. Op dit moment wordt gewerkt aan een
a a n S n g van het systeem, waardoor deze naar verwachting gebruikersvr.endehjker wordt.
Doe Al^rnedewerkJrs van het KPA zul.en opnieuw een cursus ACTpo. " » » ^ 7
ï
tevens aandacht zal worden besteed aan het belang van het ^ " " ^ " ^ " ^
^ t h
Er is reeds instructie gegeven door de minister van justrt.e dat schriftelijk de mformat.e
betreffende de detentie van de arrestanten wordt bijgehouden.

Bevinding: het gehele cellencomplex San Nicolas is vanwege terugkerende problemen met het
afvoersysteem buiten gebruik;
.

Het drainage probleem met de afvoer in het cellencomplex van San Nicolas is inmiddels
ome\o7 maar doordat de intercom niet functioneert (er wordt hard gewerkt aan de
i d e n t S J v a n het probleem), is het cellencomplex nog steeds gesloten hangende oplossing
e c h n S storing. Men beoogt o P korte termijn het ceilencomplex weer m gebruik te kunnen
nemen.

Bevinding: de klachtencommissie Politie Is thans niet meer actief;
.

Minister van Justitie is in beraad over de samenstelling van de commissie leden qua expertise en
etaring Minister heeft daartoe een voorste, van de P.6. ontvangen Naar v ^ c h h n j , ; zalde
Tmmissie na benoeming, tegen het laatste kwartaal 2010 of uiterlijk het eerste kwartaal 2011
haar werkzaamheden doen aanvangen.

Bevinding: de toegang tot een arts verloopt nog steeds niet goed;

.

Minister van Justitie beoogt in overleg met de Minister belast met Volksgezondheid tot een
structurele oplossing van dit probleem te komen.

behoren.
De regering van het land Aruba neemt de uitvoering van de CPT aanbevelingen zeer serieus en heeft de
implementatie daarvan hoog als prioriteit op de agenda staan.

Met vriendelijke groet,

i minister van Justitie en Onderwijs
Dhr. mr. drs. A.L Dowers

GOUVERNEUR VAN ARUBA

Aan de minister van Justitie en Onderwijs
De heer mr. drs. A.L. Dowers
Bestuurskantoor
L.G. Smith Boulevard 7 6
Oranjestad - Aruba
Betreft: rapportage implementatie CPT-aanbevelingen
Kenmark: KabGA: R P ~ \0/OC>02J
B^ïage: rapport betreffende de implementatie en uitvoering
van de te nemen verbeteringen na bezoek CPT aan de
Nederlandse Antillen en Aruba in juni 2007, mei 2010
Datum:
17 juni 2010

Geachte heer Dowers,
Zoals u bekend is heeft de Rijksministerraad aan mij
verzocht om halfjaarlijks te rapporteren over de uitvoering
van de aanbevelingen van het CPT uit 2007 inzake de
detentieomstandigheden in Aruba. In verband daarmee heb ik
een tweetal ter zake deskundige onderzoekers, de heren dr.
j. de Lange en prof. mr. P.C. Vegter bereid gevonden om die
rapportages voor te bereiden.
De onderzoekers hebben in februari hun derde bezoek aan
Aruba afgelegd, ü heeft toen mondeling al een eerste
terugkoppeling van de bevindingen gekregen. Inmiddels
hebben de onderzoekers hun rapportage op schrift gesteld.
In conceptvorm is deze eerst nog voorgelegd aan de
betrokken diensten voor een technische reactie. Naar
aanleiding daarvan hebben de onderzoekers hun eindrapport
opgesteld. Deze treft u bijgaand aan.
Alvorens ik op basis van dit rapport mijn rapportage
uitbreng aan de Rijksministerraad, verzoek ik u om een
bestuurlijke reactie op de bevindingen uit het rapport.
Daarbij verzoek ik u om in het bijzonder in te gaan op de
vraag hoe en wanneer u invulling gaat geven aan de
aanbevelingen.

Ik stel het op prijs als ik uw reactie vóór 1 augustus a.s.
zou mogen ontvangen, zodat ik spoedig daarna de
Rijksministerraad kan berichten.

Hoogachtend,
De wnd. Gouverneur van Aruba,

_^7
Mw A.A. Tromp-Yarzagaray