Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 647

Levensbeëindiging

Nr. 52

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 april 2016
De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) heeft op
19 juni 2015 een standpunt gepubliceerd ten aanzien van actieve
levensbeëindiging bij kinderen1. Uw Kamer heeft daarover vragen
gesteld, waarbij ik heb toegezegd op dit standpunt te reageren (Handelingen II 2014/15, nr. 99, item 5, blz 1). Ik bericht u mede namens de
Minister van Veiligheid en Justitie.
In haar standpunt stelt de NVK dat er problemen bestaan rondom
levensbeëindiging bij kinderen van 1 tot 12 jaar, die lijden aan zeer
ernstige en uitzichtloze medische aandoeningen. Artsen zouden volgens
de NVK niet tot actieve levensbeëindiging over kunnen gaan bij deze
kinderen, omdat daar geen wettelijke regeling voor zou zijn. Voor
levensbeëindiging zonder verzoek bij kinderen tot 1 jaar is er een nieuwe
regeling, te weten de Regeling centrale deskundigencommissie late
zwangerschapsafbreking en levensbeëindiging bij pasgeborenen (LZA-LP
regeling). Voor kinderen vanaf 12 jaar bestaat de mogelijkheid tot het
indienen van een verzoek tot euthanasie op basis van de Wet toetsing
levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Euthanasiewet). De
NVK ziet graag wijzigingen in wet- en regelgeving om zo – naar eigen
zeggen – de wettelijke mogelijkheden voor levensbeëindiging bij deze
groep te vergroten. In dit standpunt stelt de NVK een tweetal zaken voor
ter overweging: het verhogen van de leeftijdsgrens van 1 jaar in de
LZA-LP regeling en het vervangen van de leeftijdsgrens van 12 jaar in de
Euthanasiewet door de werkelijke wilsbekwaamheid van het kind.
Daarnaast hecht de NVK waarde aan het doen van wetenschappelijk
onderzoek naar het levenseinde van kinderen van 1 tot 12 jaar en naar
knelpunten in de zorg hieromtrent. Er is contact geweest met de NVK over
het aangekondigde onderzoeksvoorstel. De subsidieaanvraag voor dit
inventariserende onderzoek is inmiddels gehonoreerd.

1

kst-32647-52
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 647, nr. 52

1

Ik hecht er veel waarde aan dat kinderen die ernstig ziek zijn, de best
mogelijke zorg ontvangen. Die zorg zal er mede op gericht zijn om hun
lijden te verlichten. Het is tragisch als er geen genezing mogelijk is. Van
belang is dat in dat geval alle alternatieven goed bekend zijn en
zorgvuldig worden gewogen. Zeker als gedacht wordt aan actieve
levensbeëindiging. Hiervoor is het van belang dat kinderartsen goed op
de hoogte zijn van de medische, praktische en juridische mogelijkheden
rondom deze zorg in de laatste levensfase. Daarover heb ik in het najaar
van 2015 een expertmeeting georganiseerd met ethici, juristen en
kinderartsen.
Met deze experts is niet alleen gekeken naar de problematiek rondom
levensbeëindiging bij jonge kinderen, maar zijn ook de opties tot het
aanpassen van wet- en regelgeving besproken, zoals de NVK heeft
voorgesteld.
In de expertmeeting is door experts een dringende oproep gedaan aan de
NVK om een multidisciplinair steunpunt in te richten waarmee kinderartsen geadviseerd worden over zorg rondom het levenseinde. De NVK
heeft mij toegezegd dat dit multidisciplinair steunpunt er komt in
afstemming met de KNMG, naar verwachting in de zomer van 2016. Ik ben
bereid dit financieel te ondersteunen. Ter ondersteuning van het multidisciplinair steunpunt zal de NVK normering ontwikkelen waardoor meer
duidelijkheid geschapen wordt over het handelen in deze casuïstiek.
Hierbij zal de leeftijd en de rol van het kind betrokken worden.
Naar verwachting zal dankzij dit steunpunt een groot deel van de vragen
over levensbeëindiging bij kinderen alsnog kunnen worden opgelost door
middel van adviezen rondom alternatieve mogelijkheden, zoals palliatieve
sedatie of specifieke medische behandelingen.
Als er echt geen alternatieve mogelijkheden zijn kan een arts in het
uiterste geval overgaan tot actieve levensbeëindiging bij zeer ernstig zieke
kinderen. Het is namelijk een misverstand dat er momenteel geen
wettelijke mogelijkheden zijn voor een arts om als uiterste invulling van
diens zorgplicht over te gaan tot actieve levensbeëindiging bij kinderen
tussen 1 en 12 jaar. Een arts kan in een dergelijk geval een beroep doen
op overmacht in de zin van een noodtoestand. Dit is een algemene
strafuitsluitingsgrond die is vastgelegd in artikel 40 van het Wetboek van
Strafrecht en die de strafwaardigheid van het levensbeëindigend
handelen van de arts wegneemt. Nadat het overlijden door de behandelend arts en de gemeentelijk lijkschouwer als niet-natuurlijke dood is
gemeld aan het Openbaar Ministerie, beoordeelt het Openbaar Ministerie
of de arts terecht een beroep kan doen op overmacht in de zin van
noodtoestand. Een gerechtvaardigd beroep op deze strafuitsluitingsgrond
leidt er in de regel toe dat strafrechtelijke vervolging niet aan de orde is.
Slechts in die gevallen waarin het Openbaar Ministerie na onderzoek tot
de conclusie komt dat de arts geen beroep kan doen op noodtoestand,
weegt het of er voldoende grond bestaat voor een vervolging.
De resultaten uit het onderzoek naar de praktijk en naar de knelpunten in
de zorg rond het levenseinde van kinderen van 1 tot 12 jaar en het
multidisciplinair steunpunt kunnen de kennis vergroten over situaties
waarin levensbeëindigend handelen gelegitimeerd is bij kinderen tussen
de 1 en 12 jaar. Ik zal na verloop van tijd evalueren of het steunpunt
volstaat.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 647, nr. 52

2