Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1791

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 oktober 2021
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda van de Eurogroep en Ecofinraad
8 en 9 november 2021 in Brussel. Ik ben voornemens deel te nemen aan
deze vergadering.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
Middels de geannoteerde agenda wordt u tevens geïnformeerd over het
voornemen van Nederland om tijdens de G20-top in Rome op 30 en
31 oktober a.s. aan te kondigen open te staan voor het verstrekken van
een lening aan de Poverty Reduction and Growth Trust van het IMF van
SDR 300 mln., onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring. Over
deze lening dient een garantie te worden afgegeven door de Staat. Deze
zal via de eerste suppletoire begroting 2022 aan uw Kamers worden
voorgelegd.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-21501-07-1791
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

1

Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofinraad 8 en 9 november
2021
Eurogroep
Reguliere samenstelling
Macro-economische ontwikkelingen, inflatie en beleidsimplicaties voor de eurozone
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Europese Commissie (hierna: de Commissie) zal een presentatie geven
over de inflatieontwikkelingen in de eurozone en de Europese Unie sinds
mei 2021. Daarnaast zal van gedachten gewisseld worden over de
macro-economische ontwikkelingen en de beleidsimplicaties voor de
eurozone. De Commissie wijst op de noodzaak generieke steun uit te
faseren en meer te richten op die sectoren waar steun nog noodzakelijk is.
In september jl. was de inflatie in de eurozone met 3,4% het hoogst in tien
jaar tijd. De Commissie benadrukt de tijdelijke aard van de relatief hoge
inflatie, die voornamelijk gedreven lijkt te worden door factoren die te
maken hebben met de pandemie, zoals de opleving van de economie na
de lockdown. In september jl. waren de energieprijsstijgingengoed voor
ongeveer de helft van de inflatie. Verder heeft de schaarste aan producten
als gevolg van verstoringen in aanbodketens, geleid tot verdere inflatiedruk. Ondanks tekenen van verkrapping in arbeidsmarkten zijn er
volgens de Commissie geen aanwijzingen voor stijgende loondruk.
Nederland heeft besloten het steunbeleid vanaf het vierde kwartaal 2021
af te bouwen. Nederland deelt de overwegingen van de Commissie voor
het uitfaseren van generieke steun. Daarbij wijst Nederland ook op het
belang van structurele maatregelen om het herstel te ondersteunen, zoals
hervormingen aan de aanbodzijde die de bedrijvendynamiek bevorderen
en het adresseren van langetermijnuitdagingen zoals het klimaat.
Nederland onderschrijft de verwachting dat de hoge inflatie en oorzaken
die hieraan ten grondslag liggen tijdelijk zullen zijn en dat er nog geen
loon-prijsspiraal zichtbaar is. Echter, indien de hoge inflatie langduriger
hoog blijft dan kan dit het risico met zich meebrengen van snelle
verkrapping van financieringscondities, wat het economisch herstel in de
weg kan zitten.
Herziening van het Stabiliteits- en Groeipact, eurozone dimensie
Document: https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/economy-finance/
economic_governance_review-communication.pdf
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
In de Eurogroep zal gesproken worden over de toekomst van het
Stabiliteits- en Groeipact (SGP) en de Macro-Economische Onevenwichtighedenprocedure (MEOP). Op 5 februari 2020 heeft de Commissie een
evaluatie van het SGP en de MEOP gepubliceerd1, waarna de consultaties
over de mogelijke herziening van het six-pack en two-pack zouden
plaatsvinden. Hierover bent u op 11 februari 2020 geïnformeerd2. De
1
2

https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/economy-finance/com_2020_55_en.pdf
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1510

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

2

consultaties zijn echter destijds uitgesteld vanwege de coronacrisis. De
Europese Commissie heeft op 19 oktober jl. een mededeling gepubliceerd3 die als hernieuwd startschot dient voor de consultaties.
Het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) en de Macro-Economische Onevenwichtighedenprocedure (MEOP) zijn voor de hele EU van toepassing en
worden daarom ook in de Ecofinraad besproken. Een sterke EU vergt
gezonde en veerkrachtige nationale economieën, met houdbare
overheidsfinanciën. Voor de muntunie zijn houdbare overheidsfinanciën
en het voorkomen onevenwichtigheden in het bijzonder van belang met
oog op de stabiliteit van de gezamenlijke munt en het voorkomen van
negatieve spillover effecten tussen landen.
Om die reden zijn enkele regels binnen het SGP alleen van toepassing op
eurolanden. Met de invoering van het six-pack is sinds 2011 in de
correctieve arm van het SGP opgenomen dat eurolanden een financiële
sanctie kan worden opgelegd indien zij onvoldoende actie ondernemen
om hun begrotingstekort terug te dringen in het geval van een buitensporigtekortprocedure. Aanvullend is er in 2013 besloten om het begrotingstoezicht in de eurozone te versterken, wat is vastgelegd in de two-pack
wetgeving.4 Lidstaten zijn daarmee verplicht om hun ontwerpbegroting
jaarlijks bij de Europese Commissie in te dienen en te laten beoordelen.
Daarnaast is de mogelijkheid van verscherpt toezicht afgesproken voor
lidstaten die moeilijkheden (dreigen te) ondervinden ten aanzien van hun
financiële stabiliteit. Tot slot hebben alle eurozone lidstaten het fiscal
compact5 geratificeerd, waarmee in 2013 de onderlinge begrotingsafspraken werden aangescherpt. De belangrijkste maatregels uit het fiscal
compact stellen dat de middellangetermijndoelstelling voor het structureel begrotingstekort niet groter mag zijn 0,5% van het bbp en dat de
begrotingsafspraken uit het fiscal compact omgezet worden in nationale
wetgeving.
Zoals aangegeven in de beantwoording van Kamervragen over het SGP
op 1 juli jl. zijn de discussies over een mogelijke herziening van het SGP
en de MEOP van dusdanig belang dat het onverstandig lijkt als Nederland
– totdat er een nieuw kabinet is – zich geheel afzijdig houdt in deze
discussie. Net als in de Ecofinraad zal Nederland ook in de Eurogroep
wijzen op het belang van houdbaarheid van overheidsfinanciën ten
behoeve van stabiliteit en duurzame economische groei. Ook zal
Nederland wijzen op het belang van een betere naleving en handhaving.
Meer transparantie en eenvoud van regels kunnen hieraan bijdragen.
Zoals toegezegd tijdens het Commissiedebat van 30 september jl.
(Kamerstuk 21 501-07, nr. 1784) zult u uiterlijk in december middels een
brief nader worden geïnformeerd over de Nederlandse inzet ten aanzien
van de herziening van het SGP, waarbij ook de mededeling van 19 oktober
uitgebreider aan bod zal komen. Deze brief vormt een vervolg op de brief
met een brede bespiegeling inzake het SGP van 14 december 2020.
Digitale euro – beleidsdoelstellingen en gebruik van een digitale
euro
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
3

https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/economy-finance/economic_governance_reviewcommunication.pdf
4
Verordening 472/2013 en Verordening 473/2013
5
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=LEGISSUM:1403_3&from=EN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

3

De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de digitale euro. Dit is de
eerste in een serie van vier besprekingen6, waarbij de Eurogroep de
belangrijkste politieke dimensies van de digitale euro zal bediscussiëren.
Deze bespreking zal in het teken staan van mogelijke beleidsdoelstellingen
van een digitale euro. Het vinden van consensus over de beoogde
beleidsdoelstellingen is van belang, omdat deze doelstellingen later
sturend dienen te zijn bij de ontwerpkeuzes van een digitale euro. De
ontwerpkeuzes zelf zijn geen onderwerp van de bespreking in deze
Eurogroep.
Nederland is voorstander van het verkennen van de mogelijke introductie
van een digitale euro. De digitale euro kan burgers en bedrijven een
alternatief publiek betaalmiddel geven in de context van afnemend
gebruik van chartaal geld. Een digitale euro kan daarnaast bijdragen aan
innovatie en diversiteit in de financiële sector. Tot slot kan de digitale euro
mogelijk de afhankelijkheid van buitenlandse en/of private partijen in de
financiële infrastructuur verminderen en daarmee eraan bijdragen de
autonomie van de eurozone beter te waarborgen. Naast deze potentiële
voordelen, gaat een mogelijke introductie van de digitale euro ook
gepaard met risico’s. Gewaakt moet worden voor de financiële stabiliteit
en voorkomen moet worden dat de private sector wordt weggedrukt
(«crowding out»).
Dit vergt het vinden van de juiste balans. Een te beperkt ontwerp kan
leiden tot geringe adoptie, waarbij ondanks de in dit project gestoken
energie en kosten de beoogde doelen verder uit het zicht raken. Een te
zwaar ontwerp kan leiden tot een onwenselijk grote rol van de centrale
banken in het financiële stelsel en daarmee gepaard gaande effectuering
van hierboven beschreven risico’s. Nederland zal tijdens de vergadering
aandacht vragen voor het vinden van deze balans.
Terugkoppeling internationale vergaderingen
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie (hierna: de Raad)
en de Commissie zullen aan de Eurogroep een terugkoppeling geven van
de G20-bijeenkomst voor Ministers van financiën en presidenten van
centrale banken, en de IMF- en Wereldbank-jaarvergaderingen die dit jaar
in hybride vorm plaatsvonden in de week van 11 tot 15 oktober jl. in
Washington D.C. Het hoofdthema van deze vergaderingen was de
divergentie in (economisch) herstel van de COVID-19 pandemie.
Op 13 oktober jl. vond de vierde G20-vergadering van Ministers van
Financiën en presidenten van centrale banken onder het Italiaanse
voorzitterschap van de G20 plaats. Tijdens het Italiaanse voorzitterschap
staat de crisisrespons en de gezamenlijke uitdaging voor een duurzaam
en inclusief economisch herstel na de COVID-19-crisis centraal. Bij de
G20-vergadering in oktober jl. is onder andere aandacht besteed aan de
verschillen tussen landen in hun economisch herstel, steun aan kwetsbare
landen, de mondiale gezondheids- en financieringsarchitectuur, belastingheffing in een digitaliserende economie en duurzame financiering. Op het
gebied van belastingheffing in een digitaliserende economie heeft de G20
het politieke akkoord bekrachtigd over een nieuw raamwerk en implemen6

De volgende besprekingen zullen volgens het werkprogramma gericht zijn op afruilen tussen
privacy en andere beleidsdoelstellingen, de mogelijke effecten op het financiële stelsel en de
rolverdeling tussen publieke en private actoren. Zie: Kamerstuk 27 863, nr. 95

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

4

tatieplan met concreet tijdpad. Om de energietransitie te ondersteunen,
onderkende de G20 dat verschillende maatregelen nodig zijn, inclusief een
carbon price indien gepast. Daarbij is afgesproken om gesprekken en
technisch werk voort te zetten. Met het oog op de schuldsituatie van
ontwikkelingslanden hebben G20-landen zich gecommitteerd aan een
tijdige en gecoördineerde implementatie van het Common Framework.
Op 14 oktober jl. kwam de International Monetary and Financial
Committee (IMFC) bijeen. Ook hier stonden de uitdagingen voor een
duurzaam en inclusief economisch herstel centraal, inclusief mondiale
vaccinatie ten behoeve van economisch herstel. Een belangrijk thema
tijdens de jaarvergadering en voor de komende maanden is het op
vrijwillige basis doorlenen van gealloceerde speciale trekkingsrechten
(SDR’s) door ontwikkelde landen naar de landen die dat het meest nodig
hebben om van de pandemie te herstellen. Er was brede steun voor het
doorlenen van SDR’s aan de Poverty Reduction and Growth Trust (PRGT),
waarmee lage-inkomenslanden tegen concessionele termen bij het IMF
kunnen lenen. Aanvullend is tijdens de jaarvergadering opgeroepen tot de
oprichting van een Resilience and Sustainability Trust. Dit fonds is
bedoeld voor lange termijn financiering aan landen die hervormingen
doorvoeren om risico’s van onder meer klimaatverandering en pandemieën te mitigeren en tevens stabiliteit van de betalingsbalans in de
toekomst te borgen.
Inclusieve samenstelling
Werkplan Bankenunie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: bespreking voortgang werkplan Bankenunie
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
In de Eurogroep zal worden gesproken over de ontwikkelingen rondom
het vervolmaken van de Bankenunie en de voortgang van het werkplan.
Op basis van een mandaat van de Eurotop uit december 2020 is door de
High Level Working Group (HLWG) het eerste half jaar van 2021 gewerkt
aan een werkplan om richting te geven aan de vervolgstappen op de vier
werkstromen binnen het bankenuniedossier: het Europees depositogarantiestelsel (EDIS), de herziening van het crisisraamwerk voor falende
banken, omgang met grensoverschrijdende banken en de weging van
staatsobligaties (RTSE). Alhoewel er voortgang is geboekt, is het niet
gelukt om afgelopen zomer tot een akkoord te komen met betrekking tot
het werkplan. Er is afgesproken om meer tijd te nemen om tot een
werkplan te komen, waarbij wordt gericht op eind 2021.
Voor Nederland is het van belang dat stappen richting een EDIS gepaard
gaan met verdere beperking van risico’s op bankbalansen door het
aanpakken van staatsobligaties op de balansen en het doen van een
gezondheidscheck (AQR). Bij de herziening van het crisisraamwerk zet
Nederland in op consistente toepassing van bail-in en nog betere
bescherming van belastingbetalers. Daarnaast wil Nederland dat het
staatssteunkader tegelijkertijd met het crisisraamwerk wordt herzien om
de staatsteunregels meer consistent te maken met het crisisraamwerk.
Stand van zaken van de invoering van de gemeenschappelijke
achtervang voor het gemeenschappelijke afwikkelingsfonds
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

5

Toelichting:
De Eurogroep zal in inclusieve samenstelling spreken over de voortgang
ten aanzien van het ratificatieproces betreffende de wijzigingsovereenkomsten voor het ESM-verdrag en de overeenkomst betreffende de
overdracht en mutualisatie van de bijdragen aan het gemeenschappelijk
afwikkelingsfonds (de IGA). Hierbij zal ook worden stilgestaan bij de
noodzakelijke aanpalende documenten en nog resterende voorbereidende
werkzaamheden voor het invoeren van de gemeenschappelijke
achtervang voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds.
Op 30 november 2020 is de Eurogroep tot een akkoord gekomen om
ratificatie van beide genoemde verdragen te starten en de gemeenschappelijke achtervang begin 2022 in te voeren.7 De Kamer is hier middels het
verslag van de Eurogroep van 30 november jl. over geïnformeerd.8 Op
27 januari 2021 hebben de aan de verdragen deelnemende landen beide
wijzigingsovereenkomsten getekend en is het ratificatieproces begonnen.
Omdat januari 2022 als politiek streven nadert, wordt stilgestaan bij de
voortgang. In Nederland zijn beide wijzigingsovereenkomsten inmiddels
door zowel de Tweede als de Eerste Kamer geratificeerd.
In het gewijzigde ESM-verdrag en de IGA zijn de afspraken op hoofdlijnen
over de gemeenschappelijke achtervang en de ESM-herziening formeel
vastgelegd. De afspraken in deze verdragen zijn door het Europees
Stabiliteitsmechanisme (ESM), de Single Resolution Board (SRB), de
Europese Commissie en de Eurogroep in inclusieve samenstelling nader
uitgewerkt ten behoeve van de implementatie. Dit heeft geresulteerd in 21
nieuwe en/of aangepaste aanpalende stukken. Over al deze stukken
bestaat inmiddels politieke overeenstemming. Diverse van deze stukken
zijn bij de relevante Eurogroepvergaderingen aangaande de hervorming
van het ESM en de invoering van de gemeenschappelijke achtervang,
waarover u via de reguliere verslagen bent geïnformeerd, reeds publiek
gemaakt.9 Wel moeten deze stukken in de meeste gevallen nog formeel
worden goedgekeurd door de besluitvormingsorganen van het ESM. Een
beperkt aantal werkzaamheden is nog in uitvoering, zoals bijvoorbeeld de
ontwikkeling van een ramingsmodel voor de terugbetaalcapaciteit van de
Europese bankensector.
Nadat de ratificatie is voltooid zal de directeur van het ESM naar
verwachting zo snel mogelijk een vergadering van de Raad van gouverneurs van het ESM uitschrijven om de gemeenschappelijke achtervang te
activeren.10 Ook zal de directeur van het ESM naar verwachting zo snel
mogelijk een vergadering van de Raad van bewind van het ESM
uitschrijven, waarin de raamwerkovereenkomst tussen de SRB en het
ESM, met gedetailleerde financiële en andere voorwaarden, kan worden
goedgekeurd.11 Conform het aanvullende informatieprotocol voor het
ESM dat op 11 mei jl. naar de Kamer is gestuurd, zal de Tweede Kamer
uiterlijk vijf dagen voorafgaand aan deze besluitvorming per brief worden
geïnformeerd over de Nederlandse inzet voor deze vergaderingen.12 Bij
deze vergadering zullen naar verwachting ook de meeste van de bovengenoemde aanpalende documenten, waaronder de zogenaamde richt7

https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2020/11/30/statement-of-theeurogroup-in-inclusive-format-on-the-esm-reform-and-the-early-introduction-of-the-backstopto-the-single-resolution-fund/
8
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1730
9
https://www.esm.europa.eu/about-esm-esm-reform-documents
10
Het nieuwe artikel 18 bis lid 1 van het aangepaste ESM-verdrag vereist een aparte beslissing in
onderlinge overeenstemming door de Raad van gouverneurs.
11
Het nieuwe artikel 18 bis lid 3 van het aangepaste ESM-verdrag vereist een aparte beslissing in
onderlinge overeenstemming door de Raad van bewind.
12
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1754

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

6

snoeren, worden goedgekeurd. Deze richtsnoeren stellen gedetailleerde
regels voor de kenmerken en de inzet van verschillende
ESM-instrumenten.
Ecofinraad
Bazel III implementatie
Document: de documenten zijn te raadplegen op de website van de
Europese Commissie: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/
en/ip_21_5401
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Commissie heeft op 27 oktober jl. haar voorstel voor de herziening van
de kapitaaleisenverordening en -richtlijn voor banken (CRR/CRD)
gepresenteerd. Met dit voorstel wil de Commissie bijdragen aan de
financiële stabiliteit en de financiering van de economie in de nasleep van
de COVID-19 crisis waarborgen.
Het eerste deel van het voorstel bestaat uit de implementatie van de
internationale finale Bazel III-standaarden (ook wel Bazel 3.5 of Bazel 4
standaarden genoemd) in de Europese Unie. Na de financiële crisis in
2008–2009 zijn in het oorspronkelijke Bazel III-akkoord mondiale afspraken
gemaakt over de minimale kapitaalvereisten voor banken. Op dit moment
zijn echter nog niet alle internationale afspraken in Europa ingevoerd. In
december 2017 heeft het Bazelcomité een akkoord bereikt over deze finale
Bazel III-standaarden. Het belangrijkste doel van deze standaarden is om
de variabiliteit tussen de risicomodellen van banken te beperken en deze
onderling beter vergelijkbaar te maken. Het voorstel van de Commissie
bevat naast de implementatie van de finale Bazel III-standaarden, ook de
herziening van de CRR/CRD ten aanzien van de prudentiële behandeling
van derde landen bijkantoren in de Unie, ESG-risico’s (environmental,
social en governance) en resolutie.
De Minister van Financiën heeft in juni jl. samen met DNB een position
paper opgesteld waarin de voorlopige Nederlandse prioriteiten voor de
implementatie van de finale Bazel III-standaarden zijn uitgewerkt. In het
position paper werd opgeroepen tot een tijdige en adequate implementatie van de standaarden. Dit draagt bij aan de weerbaarheid van de
Europese bankensector en de stabiliteit van de economie. Bovendien
moeten de Bazelstandaarden een mondiaal gelijk speelveld waarborgen.
In aanvulling hierop riep Nederland in het position paper onder meer op
om de risico’s ten aanzien van duurzaamheid beter te integreren in het
prudentiële raamwerk.13 Het kabinet zal de Kamer via de gebruikelijke weg
van een BNC-fiche informeren over de definitieve inzet ten aanzien van
het voorstel van de Commissie.
In de Raad zijn er aan de ene kant lidstaten die flexibel met de implementatie van de Bazelstandaarden willen omgaan om de impact op de
Europese bankensector te beperken. Aan de andere kant zijn er lidstaten,
waaronder Nederland, die pleiten voor zo volledig mogelijke implementatie van de standaarden om de financiële stabiliteit te versterken.
De EBA en de ECB hebben de afgelopen jaren diverse impactanalyses
gedaan om de impact van de implementatie van de finale Bazel
III-standaarden op de bankensector en de economie in te schatten. Uit
13

Rijkoverheid.nl, «Joint position paper Basel reforms DNB and NL MoF», 7 juni 2021,
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1761

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

7

deze analyses komt naar voren dat de implementatie op de korte termijn
leidt tot hogere kapitaaleisen voor banken, maar dat deze impact te
dragen is.14 Daarnaast leidt de implementatie van de finale Bazel
III-standaarden op de lange termijn tot gunstige effecten op de economie
in de vorm van meer stabiel financieel systeem.15 In aanvulling op deze
internationale impact analyses heeft ook de Nederlandse Bank (DNB) naar
de impact voor Nederlandse banken gekeken. DNB concludeert dat alle
Nederlandse banken begin 2021 ruim aan de extra kapitaalseisen voldoen
die het finale Bazel III-akkoord stelt.16
AOB – Stand van zaken financiële diensten dossiers
Document: nog niet beschikbaar. Het document wordt voorafgaand aan
de vergadering op het Delegates Portal geplaatst onder de titel «Progress
on financial services legislative files».
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
Het voorzitterschap van de Raad voorziet de Ecofinraad op reguliere basis
van informatie over de lopende wetgevingsvoorstellen op het terrein van
financiële diensten. Nederland zal de updates van het voorzitterschap ten
aanzien van financiële diensten dossiers aanhoren.
De Europese economie na COVID-19: implicaties voor het
economisch raamwerk
Document: ST 13009 2021 INIT
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Ecofinraad zal van gedachten wisselen over de toekomst van het
Stabiliteits- en Groeipact (SGP) en de Macro-Economische Onevenwichtighedenprocedure (MEOP). Op 5 februari 2020 heeft de Commissie een
evaluatie van het SGP en de MEOP gepubliceerd17, waarna de consultaties over de mogelijke herziening van het six-pack en two-pack zouden
plaatsvinden. Hierover is het parlement op 11 februari 2020 geïnformeerd18. De consultaties zijn destijds uitgesteld vanwege de coronacrisis.
De Commissie heeft op 19 oktober jl. een mededeling gepubliceerd19 die
als hernieuwd startschot dient voor de consultaties. Tijdens de Ecofinraad
zal de Commissie deze mededeling presenteren, waarna lidstaten een
eerste reactie kunnen geven. Ook zal worden gereflecteerd op het
vervolgproces van de consultaties en de rol van de Raad hierin.
De Commissie stelt in de mededeling dat de conclusies van de evaluatie
van het SGP en de MEOP van februari 2020 nog steeds relevant zijn.
Daarnaast worden de belangrijkste gevolgen van de coronacrisis
omschreven, zoals de economische schok die deze teweeg heeft gebracht,
de nationale en Europese crisisinstrumenten die hierop volgden en de
hierdoor verder opgelopen publieke schulden in lidstaten. Om het
14

EBA, «Report on Basel III Monitoring», 29 september 2021, EBA Report on Basel III Monitoring
(data as of 31 December 2020).pdf (europa.eu)
15
ECB, «Macroeconomic impact of Basel III finalization on the Euro area», Macroeconomic
impact of Basel III finalisation on the euro area (europa.eu)
16
DNB, «Het Nederlandse bankwezen voorbereid op finaal Bazel 3», 26 oktober 2021,
https://www.dnb.nl/actueel/algemeen-nieuws/dnbulletin-2021/het-nederlandse-bankwezenvoorbereid-op-finaal-bazel-3/
17
https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/economy-finance/com_2020_55_en.pdf
18
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1510
19
https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/economy-finance/economic_governance_reviewcommunication.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

8

consultatieproces vorm te geven en de belangrijkste uitdagingen t.a.v. het
SGP en de MEOP daarin te adresseren, heeft de Commissie in totaal elf
vragen opgesteld. Acht vragen zijn identiek aan de evaluatie van de
Commissie uit 2020 en gaan onder andere in op de vraag hoe de
schuldhoudbaarheid in lidstaten gewaarborgd kan worden, hoe de
handhaving van het SGP verbeterd kan worden en of de regels vereenvoudigd dienen te worden. De mededeling van 19 oktober jl. bevat één
aangepaste vraag en twee nieuwe vragen. Deze vragen gaan in op de
lessen die kunnen worden geleerd van de door de coronacrisis veranderde economische context en van de Recovery and Resilience Facility
(RRF). Het kabinet is van mening dat deze vragen de juiste onderwerpen
voor de komende consultaties agenderen.
De komende periode zal er een brede discussie gevoerd worden waarbij
de Commissie de lidstaten, burgers en andere belanghebbenden uitnodigt
om deel te nemen aan het debat. Zo kan iedereen een online vragenlijst
invullen over het SGP en de MEOP en indienen voor 31 december 2021.
Zoals aangegeven in de beantwoording van Kamervragen over het SGP
op 1 juli jl. (Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3405) zijn de discussies
over een mogelijke herziening van het SGP en de MEOP van dusdanig
belang dat het onverstandig lijkt als Nederland – totdat er een nieuw
kabinet is – zich geheel afzijdig houdt in deze discussie. Daarbij zal
Nederland wijzen op het belang van houdbaarheid van overheidsfinanciën
ten behoeve van stabiliteit en duurzame economische groei. Ook zal
Nederland wijzen op het belang van een betere naleving en handhaving
van de regels. Meer transparantie en eenvoud van regels kunnen hieraan
bijdragen. Zoals toegezegd tijdens het Commissiedebat van 30 september
jl. zal de Tweede Kamer uiterlijk in december middels een brief nader
worden geïnformeerd over de Nederlandse inzet ten aanzien van de een
mogelijke herziening van het SGP, waarbij ook de mededeling van
19 oktober uitgebreider aan bod zal komen. Deze brief vormt een vervolg
op de brief met een brede bespiegeling inzake het SGP van 14 december
2020.20
Economisch herstel in Europa
a) Implementatie van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF)
b) Financiering van Next Generation EU (NGEU)
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens de Ecofinraad zal worden stilgestaan bij de stand van zaken ten
aanzien van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (Recovery and Resilience
Facility, RRF). De Raad stemde reeds in met 22 uitvoeringsbesluiten. De
Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in diverse brieven. De Raad is
nog in afwachting van Commissievoorstellen voor uitvoeringsbesluiten
voor Zweden, Polen, Hongarije en Bulgarije. Nederland heeft nog geen
herstelplan ingediend. De Tweede Kamer zal voor 1 november in een
Kamerbrief worden geïnformeerd over de totstandkoming van het
Nederlandse herstelplan. Met een uitvoeringsbesluit wordt de beoordeling van een herstelplan in het kader van de RRF goedgekeurd.
Daarnaast worden in een uitvoeringsbesluit de hervormingen en
investeringen die een lidstaat zal ondernemen vastgelegd, inclusief de
bijbehorende mijlpalen en doelen, alsook de financiële bijdrage waarop
de lidstaat aanspraak kan maken. Er zullen deze Ecofinraad geen nieuwe
uitvoeringsbesluiten worden besproken. De Ecofinraad zal daarnaast van
20

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1734

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

9

gedachten wisselen over de stand van zaken ten aanzien van de financiering van Next Generation EU. Voor Nederland is het van belang dat de
Commissie binnen het mandaat opereert dat in het Eigenmiddelenbesluit
en relevante verordeningen wordt gegeven.
Energieprijzen, inflatie en beleidsimplicaties
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
In de Ecofinraad zal een gedachtewisseling plaatsvinden over de hoge
energieprijzen, de inflatie en de implicaties die dit heeft voor het beleid. Er
is sinds de recente piek in de energieprijzen in verschillende Europese
gremia gesproken over de gevolgen van de hoge energieprijzen,
waaronder de Ecofinraad van 5 oktober jl. (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1787),
de Europese Raad van 21–22 oktober jl. en de buitengewone Energieraad
van 26 oktober jl.
De Commissie heeft op 13 oktober jl. een mededeling gepubliceerd met
een analyse van de hoge energieprijzen en een gereedschapskist. De
Commissie geeft in haar analyse aan dat de huidige hoge energieprijzen
worden veroorzaakt door mondiale marktfactoren en een tijdelijk karakter
hebben. In de gereedschapskist geeft de Commissie onder andere aan
welke maatregelen lidstaten op nationaal niveau kunnen nemen om de
gevolgen van gestegen energieprijzen te verzachten. Nederland ziet het
versterken van de Europese interne energiemarkt en verdere diversificatie
van energiebronnen en -routes als belangrijke langetermijnoplossingen
voor gasleveringszekerheid en voor de betaalbaarheid van de energietransitie. Daarnaast ziet Nederland dat Europees klimaatbeleid, zoals
voorgesteld in het Fit-for-55-pakket, een belangrijke rol kan spelen in het
verminderen van afhankelijkheden van fossiele energiebronnen.
Nederland is voorstander van ruimte voor lidstaten om op nationaal
niveau maatregelen te nemen om de gevolgen van de gestegen energieprijzen te adresseren. Wat Nederland betreft is ingrijpen in de werking van
de energie- en ETS-markten zeer ongewenst.
Het is de verwachting dat de inflatie, mede gedreven door hogere
energieprijzen, tijdelijk hoger uitvalt. De hogere gasprijzen kunnen via
lagere bestedingskracht van consumenten en hogere productiekosten
voor bedrijven het economisch herstel in de Europese Unie beperken. Om
het economisch herstel verder te bevorderen is het volgens Nederland
van belang dat lidstaten aandacht besteden aan het versterken van hun
economie om duurzame economische groei en weerbaarheid te
vergroten. Bovenal is het cruciaal dat lidstaten structurele hervormingen
implementeren die bijdragen aan economische groei en de veerkracht van
de economie. De Recovery and Resilience Facility (RRF), die vereist dat
lidstaten plannen opstellen voor zowel structurele hervormingen als
investeringen, kan hiervoor een stimulans bieden.
Raadsconclusies over de toekomst van het Europees Semester in
de context van de faciliteit voor herstel en veerkracht
Document: ST 13171 2021 INIT
Aard bespreking: aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: consensus
Toelichting:
In de Ecofinraad liggen Raadsconclusies over de toekomst van het
Europees Semester in de context van de Recovery and Resilience Facility
(RRF) ter besluitvorming voor. In de Raadsconclusies wordt onder andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

10

opgeroepen tot de terugkeer van de kernelementen van het Europees
Semester, waaronder de landenrapporten, landspecifieke aanbevelingen
en de macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP).
Dubbele administratieve lasten die ontstaan door de overlap tussen de
RRF en het Semester dienen zoveel als mogelijk voorkomen te worden.
Tot slot worden ook de mogelijke voordelen benoemd van meerjarige
landspecifieke aanbevelingen gecombineerd met een jaarlijkse beoordeling. Nederland is voornemens om in te stemmen met de voorliggende
Raadsconclusies.
Terugkoppeling G20-vergadering van Ministers van financiën en
presidenten van centrale banken en de IMF-jaarvergadering
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Het voorzitterschap van de Raad en de Commissie zullen ook aan de
Ecofinraad een terugkoppeling geven van de G20-bijeenkomst voor
Ministers van Financiën en presidenten van centrale banken, en van de
IMF- en Wereldbank-jaarvergaderingen die dit jaar in hybride vorm
plaatsvonden in de week van 11 tot 15 oktober jl. in Washington D.C. Het
hoofdthema van deze vergaderingen was de divergentie in (economisch)
herstel van de COVID-19 pandemie.
Op 13 oktober jl. vond de vierde G20 vergadering van Ministers van
Financiën en presidenten van centrale banken onder het Italiaanse
voorzitterschap van de G20 plaats. Tijdens het Italiaanse voorzitterschap
staat de crisisrespons en de gezamenlijke uitdaging voor een duurzaam
en inclusief economisch herstel na de COVID-19-crisis centraal. Bij de
G20-vergadering in oktober jl. is onder andere aandacht besteed aan de
verschillen tussen landen in hun economisch herstel, steun aan kwetsbare
landen, de mondiale gezondheids- en financieringsarchitectuur, belastingheffing in een digitaliserende economie en duurzame financiering. Op het
gebied van belastingheffing in een digitaliserende economie heeft de G20
het politieke akkoord bekrachtigd over een nieuw raamwerk en een
implementatieplan met een concreet tijdpad. Om de energietransitie te
ondersteunen, onderkende de G20 dat verschillende maatregelen nodig
zijn, inclusief een carbon price indien gepast. Daarbij is afgesproken om
gesprekken en technisch werk voort te zetten. Met het oog op de
schuldsituatie van ontwikkelingslanden hebben G20 landen zich gecommitteerd aan een tijdige en gecoördineerde implementatie van het
Common Framework.
Op 14 oktober jl. kwam de International Monetary and Financial
Committee (IMFC) bijeen. Ook hier stonden de uitdagingen voor een
duurzaam en inclusief economisch herstel centraal, inclusief mondiale
vaccinatie ten behoeve van economisch herstel. Een belangrijk thema
tijdens de jaarvergadering en voor de komende maanden is het op
vrijwillige basis doorlenen van gealloceerde speciale trekkingsrechten
(SDR’s) door ontwikkelde landen naar de landen die dat het meest nodig
hebben om van de pandemie te herstellen. Er was brede steun voor het
doorlenen van SDR’s aan de Poverty Reduction and Growth Trust (PRGT),
waarmee lage-inkomenslanden tegen concessionele termen bij het IMF
kunnen lenen. Aanvullend is tijdens de jaarvergadering opgeroepen tot de
oprichting van een Resilience and Sustainability Trust. Dit fonds is
bedoeld voor lange termijn financiering aan landen die hervormingen
doorvoeren om risico’s van onder meer klimaatverandering en pandemieën te mitigeren en tevens stabiliteit van de betalingsbalans in de
toekomst te borgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

11

Bijdrage aan leningenaccount PRGT
Een aantal ontwikkelde economieën heeft een concrete toezegging
gedaan voor een bijdrage aan het leningenaccount van de PRGT om zo
aan de behoefte aan nieuwe leningen te voldoen. Zoals aangegeven in de
Geannoteerde Agenda IMF-jaarvergadering staat Nederland open een
nieuwe lening te verstrekken in gealloceerde SDR’s. Nederland zal tijdens
de G20 top in Rome op 30 en 31 oktober a.s. aankondigen open te staan
voor het verstrekken van een lening aan de PRGT in verhouding tot het
Nederlandse aandeel, namelijk SDR 300 mln., onder voorbehoud van
parlementaire goedkeuring. Een potentiële aanvulling van middelen in het
leningenaccount wordt door de Nederlandsche Bank beschikbaar gesteld
onder garantstelling van het Ministerie van Financiën. De Kamer zal om
akkoord worden gevraagd over de definitieve omvang van de bijdrage
aan het leningenaccount van de PRGT via de eerste suppletoire begroting
2022 Hierbij zal ook een toetsingskader risicoregelingen worden gedeeld
met de Kamer. Pas na goedkeuring van de Kamer met de eerste suppletoire begroting 2022 zal de bijdrage aan het leningenaccount van de PRGT
worden geëffectueerd.
Raadsconclusies over EU-statistieken
Document: ST 13047 2021 INIT
Aard bespreking: aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: consensus
Toelichting:
De Ecofinraad spreekt ieder najaar over ontwikkelingen op het terrein van
de statistiek in de Europese Unie. Hierover worden Raadsconclusies
opgesteld. Nederland kan instemmen met de voorliggende Raadsconclusies over de EU-statistiek. Naar verwachting kunnen de conclusies op
brede steun rekenen van lidstaten.
De Raad heeft dit keer vooral gekeken naar de bijdrage vanuit de statistiek
aan het leveren van gegevens over het verloop van de coronapandemie.
Verder heeft de Raad aandacht voor de vooruitgang bij informatievereisten voor de EMU, de statistieken voor de procedure bij buitensporige
tekorten, de statistieken over macro-economische onevenwichtigheden,
de meting van woonlasten en inflatie en bevolkingsstatistieken.
De Raad verwelkomt de snelle reactie van het Europees Statistisch
Systeem en het Europees Systeem van Centrale Banken op gevolgen voor
de statistiek vanwege de coronapandemie. Gebruikers konden daardoor
beschikken over tijdig gepubliceerde kernstatistieken zoals het European
Statistical Recovery Dashboard. Dit dashboard wordt op maandbasis
gepubliceerd en bevat indicatoren die relevant zijn voor het vaststellen
van economische en sociale trends tijdens de coronapandemie. Het
gebruik van nieuwe databronnen en nieuwe statistische technieken was
hierbij van fundamenteel belang.
Ook verwelkomt de Raad de ontwikkelingen bij statistieken op velerlei
terreinen zoals globalisering, bedrijfsleven, woonlasten en inflatie, sociale
zekerheid, onroerend goed, demografie en bevolkingsprognoses. De Raad
erkent de noodzaak ervoor te zorgen dat personele en financiële middelen
toereikend zijn om nieuwe gegevensbronnen en digitale technologieën
verder te ontsluiten.
Over statistische informatie in de EMU is in het verleden afgesproken een
kwaliteitsslag te maken bij vooral het tijdig beschikbaar komen van de
benodigde data relevant voor de EMU en de macro-economische
onevenwichtighedenprocedure (MEOP). Op beide terreinen is (wederom)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

12

vooruitgang te melden. Zo is vooruitgang is te melden van toegenomen
beschikbaarheid van ESA2010 gegevens en van korte-termijn indicatoren
(onder meer de publicatie op kwartaalbasis van een indicator over
verkoop van woningen).
Jaarverslag van de EU-begroting 2020 door de Europese
Rekenkamer
Document: het jaarverslag van de Europese Rekenkamer is online te
raadplegen op https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/
annualreports-2020/annualreports-2020_NL.pdf
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Europese Rekenkamer (ERK) zal in de Ecofinraad het jaarverslag over
de EU-begroting 2020 presenteren. De presentatie van het jaarverslag met
de bevindingen van de ERK is voor de Raad het startpunt van de
dechargeprocedure.
Op basis van het jaarverslag stelt de Raad ieder jaar Raadsaanbevelingen
op aan het Europees Parlement, dat decharge verleent aan de Commissie
over de uitvoering van de Europese begroting. In januari 2022 starten de
inhoudelijke en technische besprekingen in het ambtelijke Begrotingscomité, die resulteren in een dechargeadvies van de Raad. De Ecofinraad
beslist, waarschijnlijk in februari of maart, met gekwalificeerde
meerderheid over het dechargeadvies.
De ERK geeft in haar rapport over het verslagjaar 2020 een afkeurende
verklaring t.a.v. de uitgaven van de EU-begroting. Het gemiddelde
foutenpercentage (onrechtmatigheden) schat de ERK in op 2,7%, gelijk
aan het foutenpercentage over het verslagjaar 2019. De tolerantiegrens is
maximaal 2%. Met name uitgaven waarbij sprake is van vergoedingen op
basis van declaraties (ten opzichte van bijvoorbeeld het toekennen van
subsidies) kennen een relatief hoog foutenpercentage van 4% (2019:
4,9%). Dergelijke uitgaven zijn vaak omgeven door complexe regels voor
het ontvangen en aanvragen van deze vergoedingen. De ERK heeft een
goedkeurende verklaring afgegeven over de betrouwbaarheid van de
financiële overzichten, zoals de balans en kasstroomoverzichten. Ook de
ontvangsten bevatten geen fouten van materieel belang.
Voor Nederland vormen het oordeel en de bevindingen van de ERK een
belangrijke bijdrage aan de standpuntbepaling ten aanzien van de
decharge van de EU-begroting in het algemeen en de Raadsaanbevelingen hierover in het specifiek. De Kamer wordt te zijner tijd geïnformeerd over het opstellen van de Raadsaanbevelingen over decharge en
het oordeel van het kabinet hierover.
EFTA-bijeenkomst
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De jaarlijkse bijeenkomst met de Ministers van Financiën van de EFTA
(European Free Trade Association) landen vindt plaats tijdens de
Ecofinraad van 9 november. Bij deze bespreking zijn de Ministers van
Financiën van Noorwegen, Liechtenstein, IJsland en Zwitserland
uitgenodigd om in gesprek te gaan met de Ecofinraad. Het thema dat deze
keer centraal staat is herstel na de COVID-19-pandemie en de daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

13

horende uitdagingen en kansen. De Ministers van Financiën van de
EFTA-landen zullen naar verwachting een toelichting geven op de
economische ontwikkeling in hun land en daarbij ingaan op het herstel na
de COVID-19-pandemie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1791

14