Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 936

Luchtvaartbeleid

Nr. 743

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 mei 2020
Tijdens de stemmingen van 7 mei 2020 (Handelingen II 2019/20, nr. 70;
Stemmingen) heeft het lid Van Otterloo (50-PLUS) gevraagd een brief te
ontvangen over de uitvoering van de gewijzigde motie over het belasten
van vliegtuigbrandstof (Kamerstuk 29 232, nr. 36). Via deze weg reageer ik
op dit verzoek, mede namens de Staatssecretaris van Financiën –
Fiscaliteit en Belastingdienst.
De Nederlandse inbreng binnen ICAO verloopt via Europese afstemming,
waarbij Europese landen gezamenlijk optrekken om extra invloed te
hebben. Dit betekent dat voor agendering op mondiaal niveau een
tussenstap op Europees niveau noodzakelijk is. Het Verdrag van Chicago
uit 1944 speelt echter een zeer beperkte rol in de mondiaal toegepaste
vrijstelling van kerosineaccijnzen voor de internationale luchtvaart. Dit
verdrag verbiedt slechts het belasten van brandstof die al aan boord is
van een vliegtuig bij aankomst in een ander land. De Staatssecretaris van
Financiën heeft uw Kamer hierover geïnformeerd op 26 maart 2019, in
reactie op Kamervragen (Aanhangsel Handelingen II 2018/2019, nr. 2052).
De relevante (juridische) hordes voor de eventuele invoering van een
kerosinebelasting voor de commerciële luchtvaart zijn de Richtlijn
energiebelastingen en de luchtvaartverdragen die Nederland en de EU
hebben afgesloten met derde landen.
Aanpassing van de vele luchtvaartverdragen vereist medewerking van
derde landen. Datzelfde geldt voor het afsluiten van een eventueel nieuw
verdrag. Gezien het internationale krachtenveld is de kans op overeenstemming over een kerosinebelasting in deze verdragen op dit moment
zeer klein. Voor wat betreft het vliegverkeer tussen bestemmingen binnen
de EU hoeven luchtvaartverdragen met derde landen niet te worden
aangepast, mits luchtvaartmaatschappijen van derde landen zijn
vrijgesteld van een kerosinebelasting. Dit kan bijvoorbeeld door een
bescheiden drempelwaarde in te voeren (de minimis) omdat het aantal

kst-31936-743
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 936, nr. 743

1

intra-EU vluchten van luchtvaartmaatschappijen uit derde landen zeer
beperkt is.
De inzet om te komen tot een belasting op kerosine richt zich daarom
eerst en vooral op Europees draagvlak. In dat kader heeft de Staatssecretaris van Financiën op 20 en 21 juni 2019 een internationale conferentie
georganiseerd over «carbon pricing and aviaton taxes». Bij deze conferentie is onder andere over een internationale belasting op kerosine
gesproken. Zoals aangegeven in mijn brief van 27 maart 2019 (Kamerstuk
31 936, nr. 585) is daarmee ook een eerste stap gezet in de uitvoering van
de motie van de leden Paternotte en Stoffer (35 000 XII, nr. 46). Daarnaast
zijn verschillende (informele) Raden, waaronder de EcoFin Raad, benut
om dit onderwerp op de agenda te krijgen van de Europese Commissie.
Op 7 november 2019 heeft Nederland bovendien in een verklaring met
acht andere lidstaten de Europese Commissie opgeroepen om met een
voorstel te komen voor het beprijzen van luchtvaart.
De Richtlijn energiebelastingen biedt EU-lidstaten nu al de mogelijkheid
om onderling door middel van bilaterale overeenkomsten de belastingvrijstelling op kerosine op te schorten. Het kabinet is echter geen voorstander
van een lappendeken aan bilaterale regelingen binnen de EU. Dat doet
afbreuk aan het concept van één interne markt, creëert onduidelijkheid
over de in een concrete situatie tussen lidstaten geldende regels en draagt
niet bij aan een gelijk speelveld voor luchtvaartmaatschappijen. Wijziging
van de Richtlijn energiebelastingen zelf, zodat de commerciële luchtvaart
binnen de EU niet langer is vrijgesteld van een belasting op kerosine, past
wat dat betreft beter. Dit vereist wel unanimiteit bij de EU-lidstaten. In de
Green Deal mededeling van 11 december 2019 heeft de Europese
Commissie aangegeven zich in het kader van de herziening van de
Richtlijn energiebelastingen te gaan buigen over de belastingvrijstellingen
voor brandstof voor de luchtvaart. De verwachting is dat de Commissie
het voorstel voor de herziening van de Richtlijn energiebelastingen in juni
2021 zal publiceren. In de Green Deal heeft de Commissie tevens
aangegeven het gratis toewijzen van emissierechten aan luchtvaartmaatschappijen binnen het EU ETS te willen beperken.
Tot slot wil ik uw Kamer erop wijzen dat – hoewel luchtvaartmaatschappijen voor internationale vluchten inderdaad geen belasting betalen over
kerosine – er wel allerlei andere belastingen en heffingen worden betaald.
Dit blijkt onder andere uit het rapport «De prijs van een vliegreis» van CE
Delft, dat u eerder van mij hebt ontvangen (Kamerstuk 31 936, nr. 702).
Voor het klimaatbeleid voor de luchtvaart is het belangrijk dat kosten voor
de luchtvaartsector zoveel mogelijk bijdragen aan het behalen van
klimaatdoelen. Voor het realiseren van een reductie van CO2-uitstoot kan
ook gekeken worden naar andere instrumenten dan belastingen. Zo leidt
het invoeren van een Europese bijmengverplichting voor duurzame
luchtvaartbrandstoffen tot een potentieel kosteneffect vergelijkbaar met
dat van een brandstofaccijns en aanvullend tot een directe CO2-reductie
ten opzichte van het gebruik van fossiele brandstof (dubbele werking).
Over het klimaatbeleid voor de luchtvaart is de Kamer onder andere
geïnformeerd via mijn brief van 27 maart 2019 (Kamerstuk 31 936, nr. 585)
en via de ontwerpLuchtvaartnota die ik 15 mei jl. aan de Kamer heb
gestuurd.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 936, nr. 743

2