32
Internationalisering in het onderwijs
Aan de orde is het VAO Internationalisering in het onderwijs (AO d.d. 12/12).
De voorzitter:
Ik heet de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap van harte welkom, net als de mensen op de
publieke tribune en de woordvoerders.

De heer Duisenberg (VVD):
Voorzitter. Het was goed om in het AO te zien dat wij in
deze commissie de ambitie om te komen tot internationalisering in het onderwijs zo breed deelden. Wij hebben echter
ook gesteld dat het ambitieuzer en vooral concreter en met
meer focus moet. Dat heb ik ook in mijn inbreng gezegd.
Wij zijn een middenmoter wat betreft de uitgaande mobiliteit van studenten, leerlingen en docenten. Italië is Europees
kampioen in het gebruiken van Europees geld. Ik wil dat
wij stijgen en dat wij Europees kampioen worden. Wat
betreft de ingaande mobiliteit halen wij met name alfastudenten binnen in plaats van de zo gewilde bèta- en techniekstudenten. Ook daarin moet dus meer focus komen.

De heer Beertema (PVV):
Voorzitter. Er moeten mogelijkheden zijn om in het buitenland te studeren en om buitenlandse studenten in Nederland te laten studeren. De internationale uitwisseling van
kennis en kunde is altijd belangrijk geweest en dat zal het
ook altijd blijven. Internationalisering om de internationalisering, vanuit een ideologie van kosmopolitisme zoals die
in bepaalde kringen als een pseudoreligie gevierd wordt,
is echter niet in het Nederlandse belang. Dat Nederlandse
belang moet wat ons betreft altijd vooropstaan. Als het om
internationalisering gaat, is wederkerigheid van het grootste
belang: quid pro quo. Vandaar deze motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er sprake is van een disbalans tussen
buitenlandse studenten in Nederland (53.150) en Nederlandse studenten in het buitenland (18.100);
constaterende dat internationale studentenmobiliteit daarmee voor Nederland een nettokostenpost vormt van 90
miljoen euro op jaarbasis;
constaterende dat hier geen sprake is van wederkerigheid;

Motie

verzoekt de regering om per direct alle activiteiten te staken
die tot doel hebben om studenten te werven in het buitenland om de disbalans niet groter te maken dan die nu al is,

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de uitgaande mobiliteit van Nederlandse
leerlingen, studenten en docenten onder het Europees
gemiddelde is en Nederland een groter deel van de Europese mobiliteitsgelden kan benutten;
overwegende dat de ingaande mobiliteit van buitenlandse
studenten naar Nederland nog onvoldoende gericht is op
sectoren met een grote arbeidsvraag;
van mening dat het actieplan "Make it in the Netherlands!
2013-2016" een goede basis vormt om meer te profiteren
van de baten van internationalisering, maar grotendeels
generieke maatregelen betreft en dat een sterkere focus op
specifieke studierichtingen (bèta en techniek, topsectoren)
gewenst is;
verzoekt de regering om voor de zomer van 2014, in haar
visie op internationalisering, concrete aspiraties en de
stappen ernaartoe op te nemen op de terreinen uitgaande
mobiliteit en arbeidsmarktfocus van ingaande mobiliteit,

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Beertema. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 37 (22452).
De heer Beertema (PVV):
Tot ons verdriet gaan ook gerenommeerde onderzoeksinstellingen zoals het CPB en het SCP mee in die kosmopolitische droom. Bij de berekening van de baten en lasten van
internationale studentenmobiliteit zijn zij niet concreet
genoeg, maar begeven zij zich wat ons betreft in wensdenken. Vandaar de volgende motie.

Motie
De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Duisenberg en
Jadnanansing. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

van mening dat het actieplan "Make it in the Netherlands!"
niet gebaseerd is op feiten, maar op speculaties;

Zij krijgt nr. 36 (22452).

Tweede Kamer

Internationalisering in het onderwijs

overwegende dat genoemde financiële opbrengsten van
buitenlandse studenten in Nederland zoals het CPB en het
SCP die berekenen, niet gebaseerd zijn op harde cijfers,
maar op schattingen en wensdenken;

17 december 2013
TK 37

37-32-1

verzoekt de regering om kosten en baten van inkomende
en uitgaande studentenmobiliteit concreet te kwantificeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Beertema. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 38 (22452).

Mevrouw Jadnanansing (PvdA):
Voorzitter. We hebben een mooi AO gehad over de internationalisering van het onderwijs. Ik heb daarin een pleidooi
gehouden voor extra aandacht voor het mbo. Daarom dien
ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,

om het hoger onderwijs, want zij hecht ook veel belang aan
internationalisering in het mbo. Dat leidt ertoe dat wij het
oordeel over de motie-Duisenberg/Jadnanansing op stuk
nr. 36 en de motie-Jadnanansing/Straus op stuk nr. 39 aan
de Kamer kunnen overlaten.
Ik wil beide moties van de heer Beertema ontraden. In de
motie op stuk nr. 37 wordt verzocht om per direct te stoppen
met alle activiteiten om studenten van buiten te werven.
Wij vinden meer balans tussen uitgaande en inkomende
mobiliteit belangrijk, maar wij vinden dat dit vooral moet
bereikt worden door het animo van Nederlandse studenten
om een tijdje in het buitenland rond te kijken, te vergroten
en dus niet op de door de heer Beertema voorgestelde
manier.
De heer Beertema (PVV):
Ik vind dat de staatssecretaris heel laconiek voorbijgaat aan
de kostenpost van 90 miljoen euro. Vanuit onze visie is de
staatssecretaris op deze manier eerder bezig met een verkapte vorm van ontwikkelingshulp dan met studentenmobiliteit waar ook Nederland belang bij heeft. Het is toch niet
zo verkeerd om te zeggen dat Nederland er ook wat mee
op moet schieten? Quid pro quo. Waarom storten we 90
miljoen in een put zonder er iets voor terug te krijgen?
Waarom doen we daar zo laconiek over?

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat buitenlandse studenten een belangrijke
bijdrage leveren aan de Nederlandse kenniseconomie en
dat in de komende jaren in sommige sectoren behoefte is
aan buitenlandse studenten met een goede beroepsopleiding;
van mening dat er momenteel te veel praktische obstakels
zijn voor buitenlandse studenten die een beroepsopleiding
willen volgen in Nederland, terwijl internationalisering
andersom juist ook veel kansen biedt voor mbo-leerlingen;
verzoekt de regering om bij de visiebrief over internationalisering en hoger onderwijs ook het middelbaar beroepsonderwijs te betrekken en te komen met een integrale visie
op internationalisering in het (beroeps)onderwijs,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Jadnanansing en
Straus. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 39 (22452).
Hiermee is een eind gekomen aan de termijn van de Kamer.
De staatssecretaris beschikt al over alle moties en zal direct
reageren.
Voorzitter: Van Veldhoven

Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. De minister heeft in het AO al beloofd om voor
de zomer een visie op de internationalisering naar de Kamer
te sturen. Daarin zal zowel aan inkomende mobiliteit als
aan uitgaande mobiliteit aandacht worden besteed. De
minister heeft aangegeven dat het daarbij niet alleen gaat

Tweede Kamer

Internationalisering in het onderwijs

Staatssecretaris Dekker:
Ik wil niet het hele AO overdoen, maar ik roep in herinnering
dat we hebben gesproken over het belang van internationalisering. Dat is een belang dat verdergaat dan kwantificeerbare kosten. Je kunt namelijk ook wat leren van andere
culturen en van internationale medestudenten. Het is ook
een belangrijke stimulans naar meer excellentie in het
middelbaar en hoger beroepsonderwijs, juist omdat studenten van buiten extra gemotiveerd zijn. Kijk bijvoorbeeld
naar de Duitse studenten die gemiddeld een punt hoger
scoren dan hun medestudenten. Dat legt de lat hoger en
dat vinden wij belangrijk. Een tweede aspect is het kostenaspect. De heer Beertema veronderstelt dat het geld kost.
Er ligt echter een CPB-studie, die ik ook graag betrek bij
mijn reactie op de tweede motie van de heer Beertema,
waaruit blijkt dat internationale studenten netto geld opleveren voor Nederland. Als studenten hier na hun studie
blijven wonen en werken en dus ook belasting gaan betalen
of een eigen onderneming opzetten waarmee zij economische bedrijvigheid genereren, dan leidt dat netto tot
opbrengsten en is het dus geen kostenpost.
De heer Beertema (PVV):
Ik stel vast dat de staatssecretaris veel afstand neemt van
zijn collega Zijlstra uit het kabinet-Rutte I, die becijferd heeft
dat we een verliespost hebben van 90 miljoen op jaarbasis.
Dat vind ik veel geld. Ik stel vast dat de staatssecretaris nu
90 miljoen uitgeeft aan een vaag soort didactisch middel,
namelijk die gemotiveerdheid van de studenten, en aan
een soort multiculturele opvoeding van studenten omdat
die zo goed voor ze zou zijn. Dat kunnen ze kennelijk zelf
niet. Dat is mijn constatering.
Staatssecretaris Dekker:
Ik laat die constatering geheel voor rekening van de heer
Beertema. Het zou mijn conclusie niet zijn. De heer Zijlstra

17 december 2013
TK 37

37-32-2

heeft in mei 2012 een brief naar de Tweede Kamer gestuurd
waarin hij zelf ook al heeft aangegeven wat de kosten en
opbrengsten zijn van internationalisering in het onderwijs.
Er is ook een SER-advies naar de Kamer gestuurd. De aanbiedingsbrief bij het actieplan ging in op de uiteindelijke
kosten en baten van internationalisering. Ik verwijs nogmaals naar het onderzoek van het CPB uit 2012. Daaruit
blijkt dat niet alles volledig te kwantificeren is. Als je echter
kijkt naar de wel te kwantificeren elementen en de effecten
op de overheidsfinanciën, dan komt het CPB tot de conclusie
dat internationale studenten in Nederland nu al 740 miljoen
euro per jaar opleveren in plaats van dat ze het bedrag
kosten dat de heer Beertema noemde.

De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. De
stemming over de moties vindt aanstaande donderdag
plaats.
De vergadering wordt van 17.16 uur tot 19.30 uur geschorst.

Dat brengt me direct bij de motie op stuk nr. 38 van de heer
Beertema. Die zou ik willen ontraden. Opnieuw soortgelijk
onderzoek doen, is in mijn ogen niet nodig.
De voorzitter:
De heer Van Dijk heeft ook een vraag. Hoewel hij niet de
indiener is van de motie, mag hij toch een vraag stellen,
want we zitten ruim in de tijd.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat was ook mijn inschatting. Ik wil ook niet het AO overdoen, maar ik heb wel een vraag in reactie op de motie. Ik
vind internationalisering ook iets moois en uitwisseling is
prachtig. Maar wat doet de staatssecretaris als er sprake is
van verdringing? Stel dat studenten uit Engeland die een
hoog collegegeld moeten betalen, naar Nederland komen
omdat het hier goedkoper is en zij hier plaatsen innemen.
Waar sprake is van een numerus fixus is dat reëel. Blijft de
staatssecretaris de internationalisering dan op eenzelfde
manier toejuichen? Of wil hij het dan toch goed bekijken?
Staatssecretaris Dekker:
Ook bij studies waarvoor een numerus fixus geldt, is het
belangrijk om te kijken naar de samenstelling van de studentenpopulatie. Als we op voorhand zeggen dat we niet
aan internationalisering willen doen omdat Nederlandse
studenten zouden voorgaan, leidt dat tot een enorme vernauwing. Ik denk dat het ook bij selectievere studies
belangrijk is om te bekijken of we ruimte hebben om internationale studenten een plek te geven.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dus ook als sprake is van verdringing, vindt de regering
dat geen probleem?
Staatssecretaris Dekker:
U noemt dat verdringing. Als je kijkt naar studies waarbij
een selectie wordt toegepast of in dit geval numerus fixus
en loting, zou het niet per se zo moeten zijn dat Nederlandse
studenten automatisch voorrang hebben. Je zou dan ook
moeten kijken wat je kunt doen om ook daar een international classroom te hebben, wat ook uiteindelijk de Nederlandse studenten die daar een studie doen ten goede komt.
De beraadslaging wordt gesloten.

Tweede Kamer

Internationalisering in het onderwijs

17 december 2013
TK 37

37-32-3