Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 I

Jaarverslag en slotwet van de Koning 2017

Nr. 5

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 5 juni 2018
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te
brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden.
De vragen zijn op 25 mei 2018 voorgelegd aan de Minister van Algemene
Zaken. Bij brief van 1 juni 2018 zijn ze door de Minister van Algemene
Zaken beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
De waarnemend griffier van de commissie,
Hendrickx

kst-34950-I-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 I, nr. 5

1

Vraag 1
Kan de regering de bedragen die genoemd zijn in dit jaarverslag afzetten
tegen de bedragen die het Republikeins Genootschap heeft gepubliceerd
in het rapport «De verborgen kosten van het koningshuis» (april 2018) en
de eventuele verschillen onderbouwen?
Antwoord op vraag 1
Zowel in de begroting als in het Jaarverslag van de Koning wordt inzicht
gegeven in de uitgaven die samenhangen met het Koningschap. Het door
het Republikeins Genootschap gepubliceerde rapport bevat deels
bedragen die of niet stroken met beschikbare openbare informatie, dan
wel op onjuiste veronderstellingen berusten. Hierop kan en zal niet nader
worden ingegaan, ook omdat dan zou worden gehandeld tegen de
voorlichting van de Afdeling advisering van de Raad van State (zie het
antwoord op vraag 2).
Vraag 2
Op welke wijze zou de transparantie in de functionele uitgaven van de
Koning nog meer kunnen worden vergroot, zonder de bescherming van
de persoonlijke levenssfeer van de Koning aan te tasten?
Antwoord op vraag 2
Er is in de loop der jaren een aantal stappen gezet op het gebied van de
transparantie van de uitgaven voor het koningschap. Hiermee is een
goede balans tot stand gekomen tussen zowel transparantie als de
bescherming van de persoonlijke levenssfeer zoals die in artikel 41 van de
Grondwet wordt gewaarborgd.
De Stuurgroep onder leiding van de heer Zalm (Kamerstukken II,
2008–2009, 31 700 I, nr. 5) heeft aanbevelingen gedaan om te komen tot
een transparant stelstel van te ramen en te verantwoorden uitgaven die
samenhangen met de uitoefening van het Koningschap. Dat leidde vanaf
2010 tot een nieuwe opzet van de begroting van de Koning. Naast de
grondwettelijke uitkeringen van de Koning waren hier ook de functionele
uitgaven van de Koning en de doorbelaste uitgaven van diverse ministeries te vinden.
Na vijf jaar is er een externe evaluatie geweest van de begroting van de
Koning (Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000 I, nr. 11). Conclusie van de
evaluatie was dat de uitgangspunten van de Stuurgroep Zalm nog actueel
zijn en dat verdere stappen mogelijk waren om de transparantie te
bevorderen. Daarom is bij de begroting van 2016 gekozen voor een
extracomptabele bijlage bij de begroting van de Koning, waarin specifiek
de uitgaven voor staatsbezoeken, het ter beschikking stellen van paleizen
en beveiliging worden toegelicht. En er wordt voorzien in uitgebreidere
toelichtingen. Zo is de vindbaarheid van en het inzicht in deze uitgaven
vergroot. Dit is ook door de Algemene Rekenkamer bevestigd.
Verder inzicht in de functionele uitgaven van de Koning zou, zoals blijkt uit
de voorlichting van de Afdeling advisering van de Raad van State, in strijd
zijn met artikel 41 van de Grondwet (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550 I,
nr. 2). Ingevolge dit artikel is de Koning vrij zijn Huis in te richten met
inachtneming van het openbaar belang. Over concrete functionele
uitgaven die de Koning in dit kader doet, hoeft de Minister-President aan
de Kamer geen verantwoording af te leggen, tenzij niet voldaan zou
worden aan de voorwaarde van het in acht nemen van het openbaar
belang. Of aan de voorwaarde van het in acht nemen van het openbaar
belang wordt voldaan, zal per geval moeten worden afgewogen. Conform
de voorlichting van de Afdeling advisering van de Raad van State zijn de
ijkpunten bij het in acht nemen van het openbaar belang:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 I, nr. 5

2

• het niet vermengen van functionele mogelijkheden en privé belangen,
• het voldoen aan (inter)nationale wet- en regelgeving en
• handhaving van de eenheid van de kroon en het regeringsbeleid.
Bij afweging of het openbaar belang wordt geraakt spelen de volgende
drie aspecten een rol:
• Het is de verantwoordelijkheid van de Koning om de MinisterPresident (actief) te informeren over zaken waarbij het openbaar
belang in acht dient te worden genomen.
• Er vindt een periodiek overleg plaats tussen AZ en de Dienst van het
Koninklijk Huis (DKH) waarin onderwerpen, die buiten de reguliere
bedrijfsvoering van DKH vallen en die naar het oordeel van de
Thesaurier van DKH hiervoor in aanmerking komen, aan de orde
kunnen komen.
• Er vindt een accountantscontrole plaats op de kosten van het Koninklijk Huis door een externe accountant, die ook door de Auditdienst Rijk
en de Algemene Rekenkamer wordt gereviewd.
Vraag 3
Wat zijn de redenen van het hoger uitvallen van de gebruikskosten van de
paleizen?
Antwoord op vraag 3
De hogere gebruikskosten worden met name veroorzaakt door de
openstelling van Paleis Noordeinde en de vervanging van kantoormeubilair in paleis Noordeinde en in het Koninklijk Paleis Amsterdam.
Vraag 4
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de aanschaf van het nieuwe
regeringsvliegtuig?
Antwoord op vraag 4
In 2017 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een nieuw
regeringsvliegtuig aangeschaft middels een Europese aanbesteding. U
bent daarover o.a. geïnformeerd op 4 april 2017 (Kamerstukken II,
2016–2017, 34 550 XII, nr. 73). Het betreft een Boeing 737-BBJ die naar
verwachting in het voorjaar van 2019 zal worden opgeleverd. Tot die tijd is
een tijdelijk regeringsvliegtuig gehuurd (Kamerstukken II, 2017–2018,
34 775 XII, nr. 69).
Vraag 5
In hoeverre is gegarandeerd dat het totaal beschikbare bedrag van
€ 435.000 over een periode van vijf jaar voor de Groene Draeck niet wordt
overschreden, nu de kosten van het totale onderhoud in 2017 zijn
uitgekomen op € 137.000?
Antwoord op vraag 5
De uitgaven door Defensie fluctueren over de jaren heen. Dit betekent dat
in sommige jaren hogere realisaties kunnen voorkomen, en in andere
jaren lagere. Jaarlijks treden er verschillen op in de daadwerkelijke kosten,
maar gemiddeld moet dit uitkomen op 87.000 euro per jaar.
Er worden jaarlijks keuzes gemaakt in het uit te voeren onderhoud. De
huidige prognose is dat er geen sprake is van overschrijding van het
vijfjarenbudget (2016–2020) en dat de uitgaven uiteindelijk binnen het
beschikbare vijfjarig budget blijven.
In 2017 zijn het geplande winteronderhoud en de twee hierna genoemde
opdrachten uitgevoerd tijdens het vaarseizoen. De kosten van het totale
onderhoud in 2017 zijn uiteindelijk uitgekomen op € 137.000. Met name
een onvoorziene, maar noodzakelijke, chroom 6 sanering en het grondig
onderhouden van het houtwerk hebben hieraan bijgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 I, nr. 5

3

Omdat in 2017 meer onderhoud is uitgevoerd en daardoor een
overschrijding is opgetreden ten opzichte van het jaarlijks gemiddelde, is
er in de komende periode minder onderhoud gepland waarbij geborgd
wordt dat de Groene Draeck veilig kan blijven varen en de uitgaven
uiteindelijk binnen het beschikbare vijfjarig budget blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 I, nr. 5

4