Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2012

Nr. 54

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 januari 2012
Met het oog op het algemeen overleg over Caribisch Nederland, dat ik op
maandag 30 januari 2012 met de commissie Koninkrijksrelaties voer, heeft
u verzocht om een informatieve brief. Met deze brief voldoe ik aan dat
verzoek.
Ik ga in deze brief in op de belangrijkste beleidsthema’s op het terrein van
SZW, waartoe ik de zogeheten «integrale aanpak» van de sociaaleconomische problematiek van de eilanden, de uitkeringen (in samenhang ook
met de inflatie) en de uitvoering reken. Op deze onderwerpen zijn al
duidelijke verbeteringen gerealiseerd, maar het zijn thema’s die de
aandacht blijven vragen.
Integrale aanpak
In het Bestuurlijk Akkoord van 18 april 2010 tussen Bonaire, Sint Eustatius,
Saba en Nederland is geconstateerd dat voor het verbeteren van de
welvaart op de eilanden het versterken van economische activiteiten, het
verbeteren van de werking van de arbeidsmarkt en het vergroten van
werkgelegenheid uitermate belangrijk zijn. Daarbij is binnen de sociaaleconomische context sprake van een verbinding tussen beleidsterreinen
als arbeidsmarkt, educatie en onderwijs, zorg, sociale woningbouw en
wijken en de situatie van jongeren. Dit betekent dat een zo integraal
mogelijke aanpak een extra impuls kan geven aan het vergroten van de
arbeidsparticipatie en het bevorderen van de maatschappelijke
participatie.
De inzet vanuit mijn departement om de sociaaleconomische ontwikkeling
op de eilanden te bevorderen gebeurt samen met de ministeries van BZK,
OCW, VWS en EL&I. Verschillende mogelijkheden om verbeteringen op
sociaaleconomisch terrein tot stand te brengen, onder meer via job

kst-33000-IV-54
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 54

1

programs, wijk- en sportvoorzieningen, kinderopvang en huisvesting, zijn
op deze manier zichtbaar geworden en worden nader verkend. Een aantal
projecten is reeds gestart; een project «arbeidsmarkttoeleiding» op
Bonaire en twee werkgelegenheidsprojecten op Sint Eustatius zijn daar
voorbeelden van. De openbare lichamen worden ook ondersteund bij het
beleidsmatig formuleren van hun arbeidsmarktbeleid.
De betrokken departementen verkennen momenteel op ambtelijk niveau
de mogelijkheid om relevante budgetten «ontschot» aan de openbaar
lichamen aan te bieden, zodat de rijksbreed beschikbare middelen (zoals
die voor re-integratie en voor wijkontwikkeling) zo efficiënt mogelijk
kunnen worden ingezet. Ook andere organisaties dan de openbaar
lichamen kunnen er een beroep op doen.
Het gestalte geven van deze integrale aanpak is essentieel voor de verdere
ontwikkeling van de eilanden. Vanuit het departement worden de
eilandbesturen ondersteund bij het vormgeven daarvan, maar de
eilandbesturen zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het
ontwikkelen en uitvoeren van deze aanpak. Ik moet hierbij vaststellen dat
de eilandbesturen het belang van de integrale aanpak wel onderschrijven,
maar dat het organiserend vermogen op dit thema nog onvoldoende is.
Wisselingen in de samenstelling van de colleges op een aantal eilanden
en de beperkingen van het ambtelijk apparaat, zijn daar mijns inziens
debet aan.
Uitkeringen en inflatie
Over de uitkeringen zijn voorafgaand aan de transitiedatum afspraken
gemaakt tussen Nederland en de bestuurscolleges van de eilanden. Niet
de hoogte van de uitkeringen in Europees Nederland is richtinggevend,
maar het uitkeringsniveau in Caribisch Nederland moet in het licht van de
sociaaleconomische situatie worden bezien. Het afwijkende sociale stelsel
– en bijbehorende niveaus – kan verklaard worden vanuit de bijzondere
omstandigheden waarin de eilanden verkeren, die geheel anders zijn dan
in Europees Nederland. Tegen die achtergrond is bij aanvang de Antilliaanse wetgeving goeddeels ongewijzigd overgenomen.
Ik sluit me aan bij de inzet van het vorige kabinet om na transitie een
periode van legislatieve rust in acht te nemen. Ik wil streven naar
verbetering vanuit de bestaande regelingen, conform de bestuurlijke
afspraken die mijn ambtsvoorganger met de gedelegeerden van de
eilandgebieden heeft gemaakt. In dit bestuurlijk overleg is een
gezamenlijk streven uitgesproken om het minimumloon, de AOV (het
wettelijk ouderdomspensioen) en de onderstand (vorm van bijstand) in de
toekomst verder te verbeteren binnen de randvoorwaarden van economische draagkracht, evenwichtige sociale verhoudingen, specifieke
omstandigheden per eiland en budgettaire mogelijkheden binnen
Nederland. In hetzelfde bestuurlijk overleg zijn ook afspraken gemaakt
over verhoging van de AOV-leeftijd van (nu nog) 60 jaar naar 65 jaar. De
eerste stap tot verhoging van de AOV-leeftijd zal met ingang van 2015 zijn
gerealiseerd. De AOV-leeftijd is dan 62 jaar. Vanaf 2021 zal voor iedereen
de pensioengerechtigde leeftijd 65 jaar zijn.
De bedragen onderstand zijn per 10 oktober 2010 verhoogd als inhaalslag
ter correctie van de nagelaten aanpassing aan de prijsontwikkeling in de
daaraan voorafgaande jaren. Bij de AOV is per 1 januari 2011 een
beleidsmatige verhoging (bovenop de inflatiecorrectie) gerealiseerd. In de
loop van 2011 is zichtbaar geworden dat Caribisch Nederland met een
hoge inflatie te maken heeft. Teneinde meer inzicht te krijgen in de
factoren achter de bewegingen in prijspeil en de inkomenssfeer is een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 54

2

(door de staatssecretaris van Financiën geïnitieerd) onderzoek gestart.
Opgemerkt zij dat het wettelijk systeem voor de uitkeringen en het
minimumloon in Caribisch Nederland berekend is op een situatie zoals die
zich nu voordoet. Inflatiecorrectie is verankerd in de wetsystematiek.
Daarom heb ik per 1 januari 2012 nieuwe bedragen vastgesteld (regeling
van 21 november 2011, Stcrt. 2011, 21373). Vanwege het uiteenlopen van
de prijsontwikkeling op de verschillende eilanden van Caribisch
Nederland heb ik besloten om de bedragen op elk afzonderlijk eiland aan
te passen aan de prijsontwikkeling van dat eiland, waarmee «maatwerk»
wordt geleverd.
Op grond van het Besluit onderstand BES kan in bijzondere gevallen
bovendien «bijzondere onderstand» worden verleend. Ook dat is een
vorm van maatwerk.
Uitvoering
Het financieel beslag van de uitkeringsregelingen Caribisch Nederland is
op jaarbasis circa € 20 miljoen. De uitvoering ervan ligt bij de «unit
Sociale Zaken», die is ondergebracht binnen het bredere verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland. Deze unit, die op alle eilanden van
Caribisch Nederland is vertegenwoordigd, telt in totaal 21,7 fte.
De RCN-unit Sociale Zaken is niet alleen belast met de uitkeringsregelingen (Besluit Onderstand BES, Wet algemene ouderdomsverzekering
BES, Wet algemene weduwen- en wezenverzekering BES, Wet ziekteverzekering BES, Wet ongevallenverzekering BES, Cessantiawet BES). Andere
taken zijn de afgifte van tewerkstellingsvergunningen (op grond van de
Wet arbeid vreemdelingen BES), het afgeven van ontslagvergunningen
(op grond van de Wet beëindiging arbeidsovereenkomsten BES) en het
uitvoeren van inspecties. De inspecties zijn gericht op arbeidsomstandigheden, minimumloon, illegale arbeid en arbeidstijden.
De uitvoeringstaken van SZW en die van de openbaar lichamen raken
elkaar. Een voorbeeld daarvan is de afgifte van tewerkstellingsvergunningen, waar met het eiland wordt samengewerkt in verband met de toets
op beschikbaarheid van lokale arbeidskrachten. Zowel het beleid als de
uitvoering zijn dan ook telkens onderwerp van overleg met de bestuurscolleges. Ik hoop in mei aanstaande naar Caribisch Nederland te gaan om
het gesprek met de colleges over de sociaaleconomische ontwikkeling en
de uitvoering van SZW-taken voort te zetten.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 54

3