Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

181
Vragen van het lid Knops (CDA) aan de Minister van Defensie over
opheldering over uniformverbod militairen (ingezonden 2 oktober 2014).
Antwoord van Minister Hennis – Plasschaert (Defensie) (ontvangen
3 oktober 2014)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Commandant Middendorp: «Militair
moet richtlijn opvolgen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4 en 5
Klopt het dat militairen verplicht zijn de richtlijn, die het dragen van een
uniform verbiedt tijdens woon-werk verkeer, op te volgen?
Is sprake van een opdracht, dan wel een bevel, zoals al gemeld werd door de
media op 25 september 2014?2
Klopt het dat militairen door hun leidinggevenden zullen worden aangesproken wanneer ze deze richtlijn niet opvolgen en dat ze zelfs voor de tuchtrechter kunnen komen wanneer ze blijven weigeren?
Wordt de richtlijn desnoods met militair tuchtrecht gehandhaafd? Zo nee,
welk sanctieregime is dan van toepassing?
Antwoord 2, 3, 4 en 5
Op grond van een advies van de beveiligingsautoriteit en vervolgens een
nadere uitwerking daarvan, heeft de secretaris-generaal van het Ministerie
van Defensie op 29 september jl. de defensieonderdelen definitief opdracht
gegeven aanvullende beveiligingsmaatregelen te treffen. De CDS is verzocht
deze maatregelen aan de operationele commandanten bekend te maken. Dat
is inmiddels gebeurd. Eén van de voorzorgsmaatregelen is dat militairen tot
nader order geen militair uniform dienen te dragen tijdens woon/werkverkeer
of in de publieke ruimte als daar om dienstredenen geen noodzaak toe
bestaat. NB: dit is al eerder voorgekomen, bijvoorbeeld tijdens de inzet van

1
2

ah-tk-20142015-181
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Telegraaf, 30 september 2014
NOS journaal, 25 september 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Nederlandse F-16»s boven Kosovo. Voor alle voorzorgsmaatregelen geldt dat
medewerkers op de naleving hiervan kunnen worden aangesproken.
Vraag 6, 7, 10 en 20
Deelt u de opvatting van vicepremier Asscher, die op de persconferentie na
de ministerraad van 26 september 2014 nog stelde het een «hele mooie
emotie» te vinden als militairen ondanks alles hun uniform willen dragen?
Waarom beweerde de vicepremier op deze persconferentie dat militairen
geen verplichting opgelegd zou zijn en dat het een advies zou betreffen? Hoe
heeft dit kunnen gebeuren?
Heeft de vicepremier de Nederlandse samenleving tijdens de persconferentie
correct geïnformeerd? Zo ja, wat is er in de dagen daarna dan gebeurd en
waarom?
Bent u bereid zo snel mogelijk te komen tot eenheid van kabinetsbeleid en
-communicatie?
Antwoord 6, 7, 10 en 20
Op 26 september jl. heeft vicepremier Asscher terecht begrip uitgesproken
voor het feit dat militairen trots zijn op hun uniform en daarom moeite
kunnen hebben met de voorzorgsmaatregel. Vicepremier Asscher heeft echter
tevens duidelijk gemaakt dat het advies van de bevoegde instanties, om deze
en andere voorzorgsmaatregelen te treffen, serieus moet worden genomen.
Deze voorzorgsmaatregelen zijn inmiddels daadwerkelijk afgekondigd en met
de medewerkers van Defensie gecommuniceerd. Er schijnt geen licht tussen
de toelichting van de vicepremier en de uitvoering van de voorzorgsmaatregelen bij Defensie op grond van het advies van de beveiligingsautoriteit en
overleg met de NCTV. Volledigheidshalve is de toelichting van vicepremier
Asscher hieronder opgenomen.
«De militairen blijven gewoon hun uniform dragen. Het gaat om de periode
buiten diensttijd, dus als ze niet aan het werk zijn als militair. Het gaat om
een voorzorgsmaatregel. Die is genomen door Defensie zelf in overleg ook
met de NCTV, de coördinator die verantwoordelijk is voor terrorismebestrijding en over onze veiligheid waakt. Ik vind, we hebben diensten aangesteld,
professionals aangewezen die moeten zorgen voor de veiligheid, die dus ook
voorzorgsmaatregelen kunnen afkondigen en dan moet je dat serieus nemen.
Zij doen dat niet voor niets. Tegelijk is het een voorzorgsmaatregel. Niet meer
en niet minder»......//......»Ik denk dat alle militairen heel trots zijn op hun
uniform, want dat staat voor het dienen van hun land. Ik denk dat we met zijn
allen ook trots mogen zijn dat wij mensen hebben die bereid zijn om dat voor
ons te doen. Dus ik begrijp ook militairen die zeggen het is een advies, geen
verplichting, ik doe het anders. Maar het ontslaat ons er niet van om als de
bevoegde instanties zeggen dit vinden wij een verstandige voorzorgsmaatregel, om dat serieus te nemen.»
Vraag 8, 9 en 11
Klopt het dat een van uw woordvoerders heeft gesteld3 dat de verwarring is
ontstaan over de orders bij de vicepremier? Zo ja, hoe verhoudt zich dit tot
de uitlating van de woordvoerder van de vicepremier dat het klopte wat de
vicepremier zei op het persconferentie van 26 september 2014?
Waarom proberen woordvoerders van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en van uw ministerie elkaar de zwarte piet toe te spelen?
Waarom heeft uw woordvoerder de verwarring over het uniformverbod
zondag 28 september 2014 nog groter gemaakt door te stellen dat er strikt
genomen geen sprake zou zijn van een order omdat de instructie niet
persoonlijk is medegedeeld aan het personeel?4 Klopt deze redenering?
Antwoord 8, 9 en 11
Van «Zwarte Pieten» is geen sprake. Ik ga niet in op mogelijke uitspraken van
woordvoerders.

3
4

NOS journaal, 30 september 2014
«Uniform móét uit», Telegraaf, 28 september 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 12 en 21
Waarom is pas tijdens de technische briefing over de deelneming aan de
internationale strijd tegen ISIS op maandag 29 september 2014 duidelijkheid
verschaft over het verplichte karakter van het uniformverbod dat u heeft
afgekondigd?
Waarom heeft u de Kamer tot nu toe nog niet geïnformeerd over het
uniformverbod? Bent u bereid dit zo spoedig mogelijk te doen?
Antwoord 12 en 21
Het is niet gebruikelijk dat elke interne voorzorgsmaatregel, order, richtlijn of
bevel met de Kamer wordt gedeeld. In de technische briefing over de artikel
100-brief inzake deelneming aan de internationale strijd tegen ISIS op
29 september jl. heeft de CDS de voorzorgsmaatregelen nader toegelicht.
Vraag 13
Wordt het militairen, net als leerlingen van de defensieopleidingen Veiligheid
en Vakmanschap (VEVA)5, afgeraden om gebruik te maken van camouflagerugtassen en -reistassen?
Antwoord 13
Het gaat erom dat medewerkers, tijdens woon/werkverkeer of in de publieke
ruimte als daar om dienstredenen geen noodzaak toe bestaat, niet herkenbaar
zijn als militair. Deze voorzorgsmaatregel geldt tevens voor leerlingen in het
VeVa-traject.
Vraag 14, 15, 16 en 17
Hoe beoordeelt u de uitspraak6 van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTB) dat het uniformverbod een «voorzorgsmaatregel» betreft en
dat er «geen specifieke aanwijzingen» zijn dat Nederlandse militairen doelwit
kunnen zijn van een aanslag?
Hoe verhoudt zich dit tot uitspraken7 van uw woordvoerder dat er, na de
oproep van een Nederlandse jihadist in Syrië om «een daad» te stellen tegen
de Nederlandse overheid, andere dreigementen geuit zijn, die specifiek op
militairen zijn gericht» en dat deze «dusdanige aard en ernst» zijn, dat de
beveiligingsautoriteit van Defensie besloten heeft om dringend advies uit te
brengen over het dragen van uniformen?
Wie heeft er in deze gelijk, de NCTB of u?
Klopt het dat u het besluit over het uniformverbod niet genomen heeft op
advies van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, maar de NCTB
wel geïnformeerd heeft? Zo ja, hoe kan het dan gebeuren dat er volstrekt
tegenstrijdige uitlatingen in de media gedaan worden?
Antwoord 14, 15, 16 en 17
Defensie heeft de interne voorzorgsmaatregelen afgekondigd op grond van
een advies van haar beveiligingsautoriteit. Over de voorgenomen voorzorgsmaatregelen is overlegd met de NCTV. De voorzorgsmaatregelen dienen twee
doelen:
– Het verhogen van de veiligheid van het Defensiepersoneel;
– Het alerteren van het Defensiepersoneel en daarmee het verhogen van het
veiligheidsbewustzijn.
Vraag 18
Deelt u de mening dat bij een maatregel als een uniformverbod voor
militairen als gevolg van een potentiële (terroristische) dreiging, goede
communicatie naar zowel de militairen als de samenleving toe van groot
belang zijn? Is hier wat u betreft sprake van geweest?
Antwoord 18
Ik deel de mening dat goede en tijdige communicatie van groot belang is.
Daar zal in voorkomende gevallen dan ook meer aandacht aan (moeten)
worden besteed. Onduidelijkheid is onwenselijk in dezen.

5

http://www.blikopnieuws.nl/2014/veva-leerlingen-niet-meer-in-militaire-kleding-op-straat
http://nos.nl/video/lq/702658-dick-schoof-kans-op-aanslag-reeler.html
7
http://nos.nl/artikel/702463-bevel-legertop-geen-uniform-in-ov.html
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Vraag 19
Hoe lang verwacht u dat het uniformverbod van kracht blijft? Is dat gedurende de gehele periode waarin Nederland een militaire bijdrage levert aan
de bestrijding van ISIS?
Antwoord 19
De maatregelen zijn tot nader order genomen. Hoe lang de voorzorgsmaatregelen van kracht blijven, is afhankelijk van de risicobeoordeling van de
bevoegde instanties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4