Hirsch Ballin
De voorzitter: Wij stemmen donderdag bij aanvang van
de middagvergadering over de ingediende moties.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inburgering (vrijwillige inburgering, persoonlijk
inburgeringsbudget en harmoniseren handhavingstermijnen) (31791).
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter: Ik heet de minister welkom.
©

dat dit geen wezenlijke verandering teweegbrengt in de
inburgeringssystematiek. In de praktijk is toekenning van
het persoonlijk inburgeringsbudget al mogelijk: het is
budgetneutraal en heeft geen gevolgen voor de
rijksbegroting, zoals de minister ook schrijft. Bij AMvB
kunnen nadere regels worden gesteld over het persoonlijk inburgeringsbudget. Mijn fractie dringt er bij de
minister op aan geen al te gedetailleerde regels vast te
stellen om de administratieve lasten voor de gemeenten
niet nog verder te vergroten. Ik vraag de minister ook of
er aan de toekenning en overmaking van het persoonlijk
inburgeringsbudget aan inburgeringsbedrijven resultaatverplichtingen verbonden zijn voor die inburgeringsbedrijven. Anders wordt het een kwestie van vrijblijvend
dat geld inzamelen en maar zien waar het terechtkomt. Ik
kan me voorstellen dat die verplichtingen er wel degelijk
zijn. Graag krijg ik hierop een antwoord.
Tegenover het expliciet opnemen van de vrijwillige
inburgering in de wet staat de VVD-fractie positief. Het
maakt het stelsel overzichtelijker en is in lijn met de
voorstellen van de VNG. Bovendien kunnen nu ook
EU-onderdanen en hun familieleden onder de definitie
vallen. De VVD-fractie zou op dit punt wel graag een
nadere toelichting van de minister krijgen. Hoe wordt de
vrijwillige inburgering van deze groep, als zij zich
tenminste blijvend in Nederland wil vestigen, bevorderd?
Er wordt weliswaar voor deze groep een uitgebreid
pakket samengesteld en er worden gesprekken gevoerd
met betrokken partijen, maar van een verplichting kan
EU-rechtelijk geen sprake zijn. Dit vraagstuk klemt
temeer, omdat wij inmiddels ook het geringe animo van
de oudkomers voor inburgering kennen. Verwacht de
minister nu dezelfde problemen voor deze groep of is hij
alsnog voornemens de EU-regels zo te veranderen dat
voor deze groep alsnog verplichte inburgering mogelijk
wordt, zoals de VVD en de gehele Kamer graag zouden
zien? Daarvoor refereer ik aan vorige debatten.

De heer De Krom (VVD): Voorzitter. Wij behandelen het
wetsvoorstel over de wijziging van de Wet inburgering.
Daarin worden drie zaken veranderd. Er komt één
handhavingssysteem voor nieuwkomers en oudkomers,
het persoonsgebonden inburgeringsbudget wordt
wettelijk vastgelegd en vrijwillige inburgering wordt in
de wet opgenomen.
In het algemeen overleg over inburgering dat wij
recentelijk met de minister hadden, is al uitvoerig ter
sprake gekomen waar de problemen in de uitvoering
zitten. Daarom ga ik dat nu niet allemaal herhalen. De
voorliggende voorstellen volgen een aantal eerdere
wijzigingen die vorig jaar zijn doorgevoerd. Het is goed
dat de wet wordt aangepast om de uitvoeringspraktijk te
verbeteren. Er zit echter ook een gevaar in deze hapsnap
benadering. Wij verliezen namelijk het overzicht en wij
beoordelen en verbeteren de wet en de uitvoeringspraktijk niet meer integraal. Volgens mijn fractie is het
absoluut noodzakelijk dat wij de wet uitvoerig, in zijn
geheel en in al zijn facetten, inclusief de uitvoering,
evalueren. Ik heb begrepen dat die evaluatie gepland
staat voor 2010. Kan dat eerder?
Dat klemt des temeer omdat de VVD-fractie benieuwd
is welke aanscherpingen of verbeteringen de minister
nog meer voor zich ziet en wat hij daaraan wil gaan
wijzigen. De minister weet bijvoorbeeld dat de VVDfractie voorstander is van het verbinden van verblijfsrechtelijke consequenties aan het niet behalen van het
examen binnen de gestelde termijnen; voor zover het
verplichte inburgeraars betreft uiteraard. Uit het
interview met de minister in De Telegraaf van vorige
week heb ik begrepen dat hij dit inmiddels ook vindt.
Misschien kan hij nader toelichten hoe hij dat in de wet
denkt te gaan verwerken.
Dan kom ik op ons oordeel over het eerste onderdeel
van de wijziging. De VVD-fractie begrijpt de reden voor
het gelijktrekken van de termijnen van drieënhalf
respectievelijk vijf jaar tot één termijn van drieënhalf jaar.
Mijn fractie blijft toch zitten met de vraag waarom het
advies van de commissie-Franssen niet is gevolgd en de
termijn niet op drie jaar wordt vastgesteld. De regering
zegt zelf immers ook dat een termijn van drie jaar
haalbaar moet zijn. Graag krijg ik hierop een antwoord
van de minister.
Wat betreft het persoonlijk inburgeringsbudget is mijn
fractie van mening dat dit inderdaad zou kunnen
bijdragen aan meer maatwerk en meer eigen verantwoordelijkheid voor de inburgeraars. Mijn fractie schat in

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Onlangs heeft de
Commissaris voor Meertaligheid de Kamer uitgelegd dat
hij geen enkel bezwaar ziet. Dat is toch een duidelijk

Tweede Kamer

16 juni 2009
TK 95

Vrijwillige inburgering

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): De collega van de
VVD snijdt een heel belangrijk punt aan: de inburgering
van Europeanen of anderen die zich permanent in
Nederland vestigen. Wij willen graag weten hoe de VVD
hiertegen aankijkt. Is zij niet met ons van mening dat het
allang kan? Het gaat er niet om dat je mensen daarna de
toegang tot Nederland ontzegt of zegt dat zij weg
moeten. Het gaat ons erom dat je mensen verplicht kunt
stellen de taal te leren en de samenleving te kennen.
Welke consequentie je hieraan kunt verbinden, is een
heel andere vraag. Zolang die niet verblijfsrechtelijk is,
staat het wat ons betreft het vrije verkeer van personen
helemaal niet in de weg.
De heer De Krom (VVD): Dat is voor mij nieuw. Het is
goed als de minister hierop een toelichting geeft. Ik heb
de stellige overtuiging dat het nu niet mogelijk is en dat
er geen verplichtingen kunnen worden opgelegd, juist in
verband met het vrije verkeer van personen. Wij zouden
dat wel graag zien. Als de CDA-fractie meent dat het
helemaal geen probleem is, begrijp ik niet waar het
debat van een paar jaar geleden over ging. Toen heeft de
gehele Kamer uitdrukkelijk uitgesproken dat zij dit graag
zou zien, maar toen was het antwoord: dat kan niet.

95-7503

De Krom
geluid vanuit Europa. Ons standpunt is: waarom zou het
niet kunnen zolang je er geen verblijfsrechtelijke
consequenties aan verbindt? Je kunt een Europeaan toch
gewoon verplichten om een paspoort bij zich te hebben,
om een rijbewijs te halen? Waarom dan niet om de taal
te kennen?
De voorzitter: Uw punt is gemaakt.
De heer De Krom (VVD): Ik constateer dat de inzet van
de CDA-fractie en de VVD-fractie gelijk is. Wij zouden dat
graag geregeld zien, u ook. Als de minister ons gewoon
vertelt hoe het nu al kan of hoe het zodanig geregeld kan
worden dat het straks kan, dan buitengewoon graag.
De voorzitter: U vervolgt uw betoog.
De heer De Krom (VVD): Ik ga er natuurlijk van uit dat
de minister naar tevredenheid antwoordt.
Mijn fractie kan zich vinden in de voorgestelde
wijzigingen. Omdat wij op een wat later tijdstip een
uitgebreide evaluatie verwachten van de hele wet,
verwacht ik mijn fractie een positief advies over het
voorliggende wetsvoorstel te kunnen geven.
©
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Het is natuurlijk al
bekend: de inburgering van nieuwkomers in onze
samenleving verloopt in één woord dramatisch.
Ongeveer een half miljoen allochtonen spreekt niet of
nauwelijks Nederlands. Dat is een bijzonder treurig feit;
een feit dat natuurlijk ook weer het gevolg is van de
voortdurende massa-immigratie, die gestopt moet
worden. Als dat niet gebeurt, zal het altijd dweilen met
de kraan open blijven.
Ondertussen worden er door dit kabinet voor
inburgering honderden miljoenen euro’s per jaar
tegenaan gegooid: dit jaar 435 mln. om precies te zijn.
Ook zonder economische crisis is dit een astronomisch
bedrag en dan is het resultaat van die mega-uitgave ook
nog eens niet goed. Veel te weinig vreemdelingen die
moeten inburgeren volgen daadwerkelijk een cursus. Dat
komt, hoe je het ook wendt of keert, mede door onwil.
Veel inburgeraars weigeren gewoon om hun verantwoordelijkheid te nemen om de taal te leren. De wetswijziging
die wij nu bespreken is bedoeld om die inburgering vlot
te trekken. Maar dat zal met de drie beoogde veranderingen niet lukken, omdat hierbij nog steeds de verkeerde
uitgangspunten worden gehanteerd.
Een zo’n uitgangspunt is bijvoorbeeld de gedachte dat
de Nederlandse belastingbetaler verantwoordelijk moet
zijn voor de kosten van inburgering. Migranten kunnen
zelfs de geringe eigen bijdrage van € 270 terugkrijgen,
waardoor zij zelf uiteindelijk niets meebetalen. En dat
terwijl het om hun verantwoordelijkheid en om hun
toekomst gaat! Dit gepamper moet natuurlijk stoppen. Ik
vraag de minister allereerst om daar zorg voor te dragen
en om een situatie te creëren waarin migranten zelf zorg
dragen voor de kosten van inburgering, desnoods eerst
door middel van een lening.
Inburgering trek je ook niet vlot als je de sancties op
het verwijtbaar niet starten of afmaken van een cursus
niet verzwaart. Ik wil de minister vragen om het
PVV-voorstel te volgen om van iedereen die om wat voor
reden dan ook niet wil inburgeren de verblijfsvergunning

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

meteen in te trekken. Dat gebeurt op dit moment niet. Op
dit moment worden alleen sancties beoogd die betrekking hebben op het niet verlenen van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Als men echter niet wil
inburgeren, kan een reguliere verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd gewoon behouden blijven. Met andere
woorden: de onwillenden raken hun verblijfsvergunning
niet kwijt.
Dat is een slechte zaak, want wij komen er echt nooit
als wij zelfs migranten in onze samenleving welkom
heten van wie wij meteen na hun binnenkomst al weten
dat zij niet van plan zijn om er iets van te maken, om
hun best te doen Nederlands te leren en om zich hier
aan hun plicht te houden. Op deze houding past slechts
één antwoord: het intrekken van de verblijfsvergunning,
in ieder geval wanneer het om een afhankelijke
verblijfsvergunning gaat. Als je hier niet wilt inburgeren,
heb je hier logischerwijs ook niets te zoeken. Overigens
denk ik dat met deze sanctie de opkomst bij de cursussen sterk zal verbeteren. Graag krijg ik hierop een reactie
van de minister.
Een ander verkeerd uitgangspunt van inburgering is
dat deze voor het allergrootste gedeelte plaatsvindt na
aankomst in Nederland. De PVV wil dat inburgering voor
mensen die niet op asielgronden worden toegelaten,
altijd in het buitenland plaatsvindt. Daartoe kan de al
bestaande maar te lichte Wet inburgering buitenland
worden aangepast, en wel naar het niveau dat nu wordt
gevraagd aan het einde van het traject in Nederland:
A2-niveau. Het halen van het inburgeringsexamen op dit
niveau moet dan als voorwaarde worden gesteld om
verblijfsrecht in Nederland te krijgen. Hiermee voorkom
je niet alleen voor een heel groot gedeelte de rompslomp en bureaucratie van inburgeren in Nederland,
maar zorg je er ook voor dat vreemdelingen veel beter
voorbereid onze samenleving binnenkomen. Graag krijg
ik hierop een reactie van de minister. Zonder aandacht
voor deze punten is de inburgering niet vlot te trekken,
ook niet met onderliggend wetsvoorstel.
Ik breek met de traditie om het over sekse-apartheid te
hebben in relatie tot inburgering, want daar hebben wij
het vanmiddag al over gehad. Daar zullen wij het bij het
komende VAO ook weer over hebben.
De heer De Krom (VVD): In het interview dat uw
fractievoorzitter, de heer Wilders, had met de Deense
televisie, heb ik hem horen zeggen dat hij goedwillende
moslims zelfs zou willen helpen met inburgeren en dat
hij hen daar zelfs voor zou willen betalen. Wat betekent
dat precies?
De heer Fritsma (PVV): Nee, wat betalen betreft, heeft de
PVV altijd een eenduidige lijn gevolgd, namelijk dat het
betalen van een inburgeringstraject moet geschieden
door de inburgeraar zelf.
De heer De Krom (VVD): Kunt u dan uitleggen wat hij
dan wel heeft bedoeld met die zinsnede?
De heer Fritsma (PVV): De PVV denkt niet dat je
migranten helpt door hen te pamperen, hier alles voor
hen te doen en alles voor hen te betalen.
De heer De Krom (VVD): Dat was mijn vraag niet. Mijn
vraag was deze. De heer Wilders heeft gezegd dat hij
moslims zelfs zou willen helpen met inburgeren, ook

16 juni 2009
TK 95

95-7504

Fritsma
financieel als dat zou moeten. Wat bedoelt hij daar dan
mee?
De heer Fritsma (PVV): Nogmaals: de PVV is altijd de lijn
toegedaan dat inburgeraars zelf verantwoordelijk zijn
voor de kosten van inburgering. Dat is nooit anders
geweest.

De heer Fritsma (PVV): Nee, dat hoeft niet met geld. Je
kunt oudkomers ook inburgeringscursussen aanbieden,
waarmee je ze helpt. Maar dat moeten ze wel zelf
betalen, natuurlijk. Je kunt faciliteiten creëren en
aanbieden, maar dat betekent niet dat de belastingbetaler dat moet betalen.

De heer De Krom (VVD): Kunt u dan uitleggen wat de
heer Wilders dan wel bedoelde?

De heer Van der Ham (D66): Volgens mij heeft de heer
Wilders gewoon een slippertje gemaakt in Denemarken,
en hebt u hem vanmorgen in de fractievergadering
gecorrigeerd. Dat kunt u gewoon toegeven, hoor.

De heer Fritsma (PVV): Wat betreft het helpen, is het
duidelijk. Je kunt kansen grijpen die je hier hebt. Je hebt
genoeg kansen op werk en onderwijs, en die kansen
moet je gewoon grijpen. Bij de inburgering is er echter
altijd één lijn gevolgd: inburgeraars zijn zelf verantwoordelijk voor de inburgering, ook in financiële zin.

De heer De Krom (VVD): Ik heb het letterlijke citaat van
de heer Wilders: ″We will even help them to integrate,
we will even give them money for integration.″ Wat voor
geld voor welke integratie?

De heer De Krom (VVD): Dan kan ik niet anders dan
concluderen dat wat de heer Wilders op de Deense tv
heeft gezegd, niet klopt met wat u hier zegt. Er is dus
helemaal geen sprake van financiële ondersteuning. Ik
was al verbaasd over die uitspraak van uw fractievoorzitter omdat ik u nog nooit iets anders heb horen zeggen
dan dit. Maar zijn statement daar was echt anders.
De heer Fritsma (PVV): Dat denk ik niet. Deze lijn is
helder. De last voor inburgeringscursussen mag niet bij
de belastingbetaler worden gelegd. Dat is de lijn.
De heer Van der Ham (D66): Daarmee gaat u dus in op
de conclusie die de heer De Krom trok. Hij zei immers
het volgende.
De heer Fritsma (PVV): Nee, als je je aan de regels van
onze samenleving wilt houden, dan zullen wij je helpen.
Dat heeft de heer Wilders gezegd. In financiële zin is niet
gezegd dat wij de inburgering gaan betalen. Dat is onzin.
Dat is gewoon niet gezegd. Ook de heer Wilders heeft
niet gezegd dat wij de inburgeringscursussen voor
nieuwkomers betalen. Dat is niet gezegd.
De heer Van der Ham (D66): Wat moet ik mij daar dan
bij voorstellen? U wilt ook niet dat er uitkeringen naar de
nieuwkomers gaan. Wat kan de heer Wilders bedoeld
hebben? U hebt vanmorgen waarschijnlijk met uw
fractievoorzitter een stevig gesprek gehad en gezegd:
Geert, ik volg die lijn in de Kamer, ga nu geen linkse
dingen in Denemarken zeggen, zo zijn wij niet getrouwd,
hou wel een beetje die lijn vast!
De heer Fritsma (PVV): Van die lijn is niet afgeweken.
Mijn fractievoorzitter heeft niet voor de Deense televisie
gezegd dat de Nederlandse samenleving en de Nederlandse belastingbetaler de inburgering moeten betalen.
De heer Van der Ham (D66): Ik spreek geen Deens, maar
wel Engels. De heer Wilders heeft daar gezegd dat de
PVV wil meebetalen aan mensen die het hier goed doen.
Dat zijn alle mensen die willen inburgeren. Ergo: u wilt
daarvoor betalen.
De heer Fritsma (PVV): Nee, mensen die zich aan de
regels van onze samenleving houden, zullen wij helpen.

De heer Fritsma (PVV): U hebt het voorgelezen, waarbij
u hebt aangegeven dat niet is gezegd dat wij de
inburgeringscursussen voor nieuwkomers betalen. Dit is
niet gelieerd aan inburgeringscursussen, en dat staat er
ook helemaal niet.
De heer Dijsselbloem (PvdA): Ik vraag mij af of de heer
Fritsma de Wet inburgering kent. Die wet gaat namelijk
uit van het principe dat voor het grootste deel van de
verplichte inburgeraars de gemeenten een aanbod doen,
en de gemeenten ook betalen. Die wet is door de heer
Wilders, toen nog de Groep Wilders, gesteund. De hele
systematiek gaat ervan uit dat toen nog 300 mln. per jaar
– inmiddels is dat nog toegenomen – door de overheid
wordt uitgegeven aan inburgering. De Groep Wilders
heeft voor die wet gestemd, zonder kanttekening. De
heer Wilders heeft inmiddels acht volgelingen in de
Kamer, die dat niet vinden en nooit hebben gevonden.
Kunt u het nog volgen?
De heer Fritsma (PVV): Het is heel simpel: je kunt de
Groep Wilders niet vertalen naar de PVV-lijn. De PVV-lijn
is altijd eenduidig geweest: inburgeraars zelf dienen zorg
te dragen voor de betaling van de inburgering, de
PVV-lijn is altijd geweest dat die inburgering van
reguliere migranten voor zover mogelijk in het buitenland moet plaatsvinden, en de PVV-lijn is altijd geweest
dat je veel zwaardere sancties moet treffen, bijvoorbeeld
het intrekken van het verblijfsrecht. Wat ik nu heb
gezegd, is altijd de PVV-lijn geweest.
De heer Dijsselbloem (PvdA): We hadden het pamflet
voor de vrijheid, waarvan de PVV laatst in het debat over
de economische orde afstand heeft genomen. Het ging
toen over het minimumloon dat zou worden afgeschaft.
De heer Fritsma (PVV): Ik ben blij dat daarover
helderheid is.
De voorzitter: Mijnheer Dijsselbloem is aan het woord.
De heer Dijsselbloem (PvdA): Was er maar helderheid
over. De Groep Wilders heeft verantwoordelijkheid
genomen voor de Wet inburgering. We hebben het
pamflet voor de vrijheid gehad, waarvan u nu al afstand
hebt genomen, en nu hebt u weer de PVV-lijn. Wij
proberen de consistentie in uw redenering te volgen.
Volgens mij is de heer Wilders altijd voor betaalde

De heer Van der Ham (D66): Die geven wij geld!

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

16 juni 2009
TK 95

95-7505

Fritsma
inburgering van verplichte inburgeraars geweest. Maar
misschien moet u nog eens met hem gaan overleggen.
De heer Fritsma (PVV): Nogmaals, de PVV-lijn is altijd
geweest dat de inburgeraar zelf verantwoordelijk is voor
de financiële aspecten van inburgering. Dat is nooit
anders geweest! De Groep Wilders was geen PVV.
De heer Dibi (GroenLinks): Het interview van de heer
Wilders is ook eerder vandaag onderwerp geweest van
een debat tussen mij en de heer Fritsma over de
gescheiden inburgeringsklassen. Toen hebben wij
geconcludeerd dat de heer Wilders ontzettend veel
leugens heeft verkondigd in dat interview en mensen
bang heeft gemaakt met getallen die niet aan de orde
zijn. Was dit dan ook een leugen? Is de uitspraak ″money
for integration″ een verspreking? Klopte die niet? Als die
wel klopt, als het geen leugen was, wat bedoelde hij er
dan precies mee?
De heer Fritsma (PVV): Dit is al de derde keer vandaag
dat de heer Dibi met zogenaamde leugens van PVV-zijde
komt aanzetten; dat is niet waar. Ik wil het nog een keer
rechtzetten, want de heer Dibi begint er zelf over. Europa
telt 54 miljoen moslims ...
De heer Dibi (GroenLinks): Als je Turkije meetelt.
De heer Fritsma (PVV): Nee, ik heb het over de
geografische grenzen van Europa. Europa is Europa.
Nogmaals: pak de Grote Bosatlas erbij en kijk wat Europa
is. In dat gebied wonen 54 miljoen moslims. Daar is
helemaal niets aan gelogen. Er is ook helemaal niets
gelogen aan de stelling dat heel veel van die moslims
sharia willen. Dat is allemaal gedocumenteerd. Er is
helemaal geen sprake van leugens. U moet ermee
ophouden dat te zeggen.
De voorzitter: Dank u wel. Wij gaan de discussie van
vanmiddag niet overdoen. U ook niet, mijnheer Dibi.
De heer Dibi (GroenLinks): Dat doe ik ook niet, voorzitter.
Ik wil wel zeggen dat het bizar is dat een partij die tegen
de toetreding van Turkije is wel de moslims in het
Europees gedeelte van Turkije optelt bij het aantal
moslims in Europa. Dat is een bizarre redenering. Mijn
vraag ging echter over de inburgering. De heer Wilders
zegt heel letterlijk in dat interview, wij hebben hier de
letterlijke transcriptie: ″we will give them money for
integration″. Als dat geen inburgeringscursussen zijn,
wat zijn dat dan wel? Wat bedoelde hij daar precies mee?
De heer Fritsma (PVV): Ik word hier een beetje moe van.
Het is alsof de overige woordvoerders integratie zien als
pure inburgering. Integratie is veel meer. Integratie is
bijvoorbeeld ook het begeleiden van mensen naar werk.
Daar kun je ook geld voor uittrekken. Wat de heer De
Krom zegt, dat de heer Wilders inburgeringscursussen
wil betalen, is dus helemaal niet gezegd. Wij kunnen
helpen met integratie. Daar zit inderdaad ook een
financieel aspect aan, maar dat behoef je natuurlijk niet
te relateren aan inburgeringscursussen, dat kun je ook
relateren aan werk. Onderwijs kost ook geld. Daar mag
iedereen ook gebruik van maken. Daar help je mensen
ook mee te integreren. We hebben het over werk,
onderwijs etc. Nogmaals: in relatie tot inburgerings-

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

cursussen is nimmer gezegd dat die door de Nederlandse belastingbetaler betaald moeten worden voor de
nieuwkomers.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik beluister in
het betoog van de heer Fritsma dat hij sympathie heeft
voor degenen die zelf willen inburgeren, die graag willen
inburgeren, die graag de taal willen leren. Wat als zij
geen financiën hebben om die cursus te betalen? Wat
stelt hij dan voor?
De heer Fritsma (PVV): Dat kan middels een lening. Ik
wil u er wel op wijzen dat de meeste inburgeraars naar
Nederland komen in het kader van gezinsvorming,
gezinshereniging. Dat zijn mensen die verplicht deel
moeten nemen aan die trajecten. Als men naar Nederland komt in het kader van gezinsvorming, gezinshereniging moet er aan een inkomenseis worden
voldaan door de partner van de migrant. Die inkomenseis is dermate hoog dat je mag verwachten dat de
inburgeringscursus betaald wordt.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik heb het ook
over de oudkomers die vrijwillig willen inburgeren. Die
voldoen niet aan de inkomenseis waar u het over hebt. U
zegt dat ze moeten lenen. Bij de bank kunnen ze niet
terecht, want hun inkomen is veel te laag. Vanuit de Wet
inburgering is bepaald dat er geen sprake is van leen- en
vergoedingsfaciliteiten. Hoe dan op het moment dat een
oudkomer zegt: ik wil het zo graag, maar ik heb geen
geld?
De heer Fritsma (PVV): Om te beginnen gaat het om een
eigen verantwoordelijkheid die ook voor oudkomers
geldt. Oudkomers hebben in feite heel veel tijd gehad
om wel in te burgeren, bijvoorbeeld via hun baan. Als
deze mensen een inburgeringscursus willen volgen, geldt
ook hier de eigen verantwoordelijkheid, ook in financieel
opzicht. Het kan met leningen. Bijvoorbeeld met
studiefinanciering, dat is voor een groot gedeelte ook
een lening. Van overheidswege kunnen leningen worden
verstrekt die terugbetaald dienen te worden. Het is een
investering in de eigen toekomst. Dat moet vooropstaan.
De eigen verantwoordelijkheid en de investering in de
eigen toekomst moeten vooropstaan.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): U staat wel
heel erg buiten de werkelijkheid. U en ik willen allebei
dat mensen inburgeren, dat wij met elkaar de taal
verstaan, dat wij met elkaar kunnen communiceren, dat
wij met elkaar kunnen werken, wonen, etc. Het gaat om
het resultaat en niet zozeer om het middel. U zegt: het
middel geef ik niet, maar ik wil wel resultaat. Ik vind dat
heel erg onredelijk en niet getuigen van realiteitszin.
©
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Vandaag
zetten wij wederom een belangrijke stap in de verdere
vereenvoudiging en verbetering van onze inburgeringsregelgeving. Wij raken duidelijk op stoom en wij hebben
wat mijn fractie betreft de juiste koers te pakken. Ik heb
meteen een vraag aan de minister. Hoe luiden de meest
recente halfjaarcijfers voor de inburgeringstrajecten? Wij
willen daar echt bovenop zitten.

16 juni 2009
TK 95

95-7506

Van Toorenburg
In het debat van vandaag zijn er drie concrete
voorstellen die perfect bij onze visie en uitgangspunten
passen. Met één handhavingstermijn, het opnemen van
vrijwillige inburgering in de Wet inburgering, verminderen wij de administratieve lasten. Dat is heel goed. Door
het persoonlijk inburgeringsbudget is de inburgeraar
beter in staat zijn of haar eigen verantwoordelijkheid te
nemen bij het uitzoeken en invullen van die voorziening.
Wij verwachten hier veel van omdat maatwerk, zeker
wanneer de betrokkene daar zelf de hand in heeft, zal
leiden tot een hoger rendement en dus tot een snellere
integratie. Daar is uiteindelijk iedereen bij gebaat.
Wij waren altijd al voor harmonisatie van die termijn
en wij zijn dan ook blij dat het nu eindelijk zover is. Het
is goed dat is gekozen voor drieënhalf jaar. Het is immers
beslist noodzakelijk dat nieuwkomers, maar ook
oudkomers, rap ingeburgerd raken om succesvol te
kunnen participeren in de samenleving. Tijdverlies
vergroot de achterstand en nog grotere achterstanden
kunnen wij ons niet permitteren. Het integratiebeleid is
en blijft veeleisend, maar dat doet ook recht aan het
belang ervan. Over veeleisendheid gesproken, kan de
minister nu al zeggen hoeveel gemeenten ertoe zijn
overgegaan om de verordening te maken die het
mogelijk maakt mensen een aanbod te doen dat zij
verplicht moeten aanvaarden? Dat voorstel van ons heeft
de minister goed opgepakt. Wij zijn erg benieuwd hoe
dat uitpakt. Wij hebben gehoord dat Tilburg ermee aan
de slag is geweest. Daar is de vaste commissie gisteren
geweest. Wij willen graag weten welke andere gemeenten daarmee aan de slag zijn gegaan.
Wij zijn hier in Den Haag druk bezig met de verbetering en de vereenvoudiging van de regelgeving om het
gemeenten, aanbieders en inburgeraars gemakkelijker te
maken bij de inburgering. Wat schetst onze verbazing?
Hier in de Hofstad trekt een gemeentelijk wervingsteam
rond dat aan iedereen bekend maakt dat inburgeren in
Den Haag helemaal gratis is. Verplicht of vrijwillig, het
kost niets. In een bijeenkomst van vrijwilligers ging men
zelfs zover, iedereen op te roepen daar veel ruchtbaarheid aan te geven. Zegt het voort, zegt het voort, in Den
Haag kost het niets, nakkes, nada. Wat zitten wij hier dan
te doen?
Wij hebben een wet waarin is opgenomen dat wij van
inburgeraars een eigen bijdrage van € 270 verwachten.
Wij discussiëren al geruime tijd over de vraag of
gemeenten dat bedrag mogen kwijtschelden. Mijn fractie
heeft een helder standpunt. Wij zijn van mening dat er
de facto geen sprake is van een eigen bijdrage, wanneer
die eigen bijdrage volledig wordt kwijtgescholden. Het is
ons een raadsel hoe je dat anders zou kunnen interpreteren, maar enfin. De meningen zijn verdeeld, dus is de
minister bezig met een wetsvoorstel om het te regelen.
De PvdA-fractie wil daar niet meer op wachten, vandaar
het amendement waarin wordt voorgesteld dat het
vrijwillige inburgeraars helemaal niets hoeft te kosten.
Intussen adverteert de gemeente Den Haag gewoon al
met het beleid. Het kost hier helemaal niets: verplichte of
vrijwillige inburgering.
De heer Dijsselbloem (PvdA): Ik maak één opmerking
vooraf. In ons amendement staat niet dat er helemaal
niets meer betaald hoeft te worden. Het geeft gemeenten
de ruimte om dat te doen. Dan kom ik meteen bij mijn
vraag aan u. In eerdere debatten hebt u gemeenten ook
de ruimte willen geven om de eigen bijdrage na behaald

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

examen deels of geheel terug te geven. Dat soort
varianten hebt u in eerdere debatten wel mogelijk willen
maken, in ieder geval niet willen uitsluiten. Op basis van
uw stellige standpunt nu zou de indruk kunnen ontstaan
dat u daar helemaal geen ruimte voor wilt bieden. Kunt u
nog eens uitleggen waar de CDA-fractie precies staat in
deze discussie?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Vindt u het goed als
ik dat in de volgende alinea doe of wilt u direct antwoord
op uw vraag? Ik kom erop terug. Dan blijft het een
consistent verhaal. Dan kunt u straks zeggen of u
tevreden bent.
De voorzitter: U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): De minister zegt dat
iedere inburgeringsplichtige zelf verantwoordelijk is, ook
financieel, maar blijkbaar speelt dat niet. Wij hebben ons
altijd duidelijk uitgesproken over die verplichte bijdrage,
zeker voor verplichte inburgeraars. Dan kom ik concreet
op het antwoord. Wij vinden het niet meer dan redelijk
dat ook vrijwillige inburgeraars een bepaalde eigen
bijdrage leveren. Zij mogen voor hun eigen toekomst
best een financiële veer laten. Terecht zegt collega
Dijsselbloem dat wij ons bereid hebben verklaard om
mee te denken aan oplossingen, om te voorkomen dat
heel gemotiveerde mensen in financiële problemen
komen wanneer zij echt werk willen maken van hun
inburgering. Dat kan op verschillende manieren. Wij
scharen ons bijvoorbeeld achter de VNG, die het zeer
betreurt dat vrijwillige inburgeraars geen enkele toegang
hebben tot een lening. Dat is toch niet goed? Het zou
goed zijn als die vrijwillige inburgeraars het bedrag
konden lenen. Nu is het namelijk alles of niets: de
gemeente kan iemand een aanbod doen, maar kan de
mensen niet een deel zelf laten betalen; in dat geval staat
er niets anders open dan het vrijwillige gedeelte ook
gratis te maken. Feitelijk dwingen wij de gemeenten dus
om het helemaal gratis te maken. De heer Dijsselbloem
heeft het gisteren van de gemeente Tilburg kunnen
horen, en ik heb vele gemeenten horen roepen dat zij het
eigenlijk allemaal een beetje te duur vinden worden. De
trajecten kosten nu € 6000 tot € 7000, maar zouden
eigenlijk € 10.000 tot € 12.000 moeten kosten. Wij zijn
dus van mening dat je van mensen best een eigen
bijdrage kunt vragen van € 270.
Ik heb eerder gezegd dat ik het prima vind als er
constructies worden bedacht. Als een gezin in een
bijstandsuitkering zit, niets meer kan betalen en er gaat
iets wezenlijks stuk – bijvoorbeeld een computer die het
kind voor school nodig heeft – beschikt de gemeente
over voorzieningen en kan zij ruimte geven. Vanuit ons
principiële standpunt dat mensen een financiële veer
moeten laten voor hun inburgering, hebben wij liever dat
de gemeente mensen de eigen bijdrage laat betalen,
maar hen op een andere manier weer bijstaat. Daarvoor
hebben wij ook een andere reden, die de PvdA zich vast
goed kan herinneren. In de periode dat het gratis was,
was het ook van bijna geen waarde. Hoeveel gemeenten
hebben zich bij ons immers niet beklaagd over het feit
dat dertig mensen zich opgaven en er maar twee
kwamen opdagen? En waarom? Omdat ze er zelf niets
voor hadden hoeven betalen. Voor sommige mensen is
€ 270 best veel geld, maar voor hen kan een constructie

16 juni 2009
TK 95

95-7507

Van Toorenburg
worden bedacht; wij hoeven hen echt niet in de goot te
helpen. Wij zijn dus principieel voor een eigen bijdrage.
De heer Dijsselbloem (PvdA): In de wet staat nu dat ook
van vrijwillige inburgeraars een eigen bijdrage zal
worden gevraagd van € 270. Dat is tamelijk directief, er
is dus weinig ruimte. De praktijk leert dat gemeenten op
allerlei manieren mensen proberen te stimuleren. Hoe
jammer u en ik dat ook vinden, u weet dat lege klassen
op dit moment het echte probleem zijn. Vindt het CDA
dan dat gemeenten die ruimte moeten hebben? Moeten
zij ruimte zoeken binnen de grenzen van de wet – en
daar moeten wij dan weer naar kijken – of buiten de
grenzen van de wet?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij vinden dat
gemeenten dat binnen de grenzen van de wet moeten
doen. De wet staat dit nu niet toe. Wij vinden gewoon
dat de eigen bijdrage moet worden betaald. Wij vinden
het ook helemaal niet goed dat gemeenten als Amsterdam met een soort bioscoopkaartjes of vrije buskaarten,
mensen werft om hen te laten inburgeren. Wij vinden dat
een verkeerd signaal. Het is heel eenvoudig. Wij kunnen
van mening verschillen, maar wij vinden dit belangrijk.
Als onze kinderen gaan studeren, als andere mensen een
opleiding gaan volgen, moet er ook een financiële veer
worden gelaten. Wij vinden het helemaal niet onredelijk
om aan inburgeraars een eigen bijdrage te vragen.
Mensen hoeven daardoor niet in totale financiële nood te
komen, in Nederland hebben wij goede voorzieningen.
Maar dit uitgangspunt laten we niet varen. Mensen
kunnen zo ook wennen aan een karakteristiek van de
Nederlandse samenleving: het wordt namelijk meteen
duidelijk dat hier alleen de zon voor niets opgaat.
De heer De Krom (VVD): Voorzitter. De CDA-fractie en
VVD-fractie zijn het eens over de eigen bijdrage. Ik heb
mevrouw Van Toorenburg horen zeggen dat zij zou
willen dat vrijwillige inburgeraars ook recht krijgen op de
lenings- en vergoedingsfaciliteiten. Zoals bekend, wijst
de regering dit af op basis van de redenering dat
vrijwillige inburgeraars geen inburgeringsplicht hebben
en daarom geen recht hebben op deze faciliteiten. Ik heb
van haar geen amendement met die strekking gezien. Of
is zij voornemens om een motie daartoe in te dienen? Ik
had nog een tweede vraag, maar die ben ik even
vergeten.

voor volgen net als ieder ander in onze Nederlandse
maatschappij een bijdrage moeten kunnen krijgen voor
de kosten van de kinderopvang. De meeste gemeenten
doen dat ook al, ook voor de vrijwillige inburgeraars. Dat
lijkt mij een goed idee om ervoor te zorgen dat mensen
het daadwerkelijk gaan doen. En als zij daarvoor een
eigen bijdrage moeten betalen, dan zou ik dat ook prima
vinden.
De heer De Krom (VVD): Wie gaat dat allemaal betalen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wie profiteert ervan
als mensen uiteindelijk succesvol worden en een baan
vinden? De Nederlandse samenleving kiest ervoor om
mensen die willen werken daarin te steunen.
De heer De Krom (VVD): Dat is geen antwoord. Als u dat
allemaal wilt, dan brengt dat extra kosten met zich mee.
Waar komen de kosten volgens de CDA-fractie te liggen:
bij het Rijk of bij de gemeenten?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Waar ze nu ook al
liggen en dat is doorgaans bij de gemeenten.
Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. De inburgeringsplicht is er niet voor niets. Taal leren en inburgeren zijn
belangrijk. Natuurlijk hebben mensen daar een eigen
verantwoordelijkheid in, maar vindt de CDA-fractie het
bezwaarlijk dat als de eigen bijdrage een financiële
drempel vormt gemeenten deze achteraf verrekenen?
Vindt zij het een bezwaar dat gemeenten de bijdrage
terugstorten als een cursus met goed gevolg wordt
afgelegd?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja. Ik heb dat ook
heel duidelijk gemaakt. Ja, ik vind dat bezwaarlijk. Ik vind
het bezwaarlijk als mensen niet zelf een financiële
bijdrage leveren aan hun opleiding en inburgering. Ja,
duidelijk.
Mevrouw Karabulut (SP): Maar wat als mensen
financieel niet draagkrachtig genoeg zijn? Wij waren
gisteren samen in Tilburg waar er allemaal heel
gemotiveerde cursisten waren. Als de bijdrage voor die
cursisten een financiële drempel zou vormen, zou u dan
zeggen: sorry? Of vindt u de inburgering zo belangrijk
dat gemeenten daarmee rekening mogen houden?

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Volgens mij is dat
niet nodig, want de minister heeft duidelijk gemaakt dat
hij die lenings- en vergoedingsfaciliteiten gaat evalueren
of heroverwegen; de exacte bewoording schiet mij nu
niet te binnen. Wij willen dat de minister dit punt daarin
meeneemt, wat ook door de VNG wordt bepleit, om
mensen die vrijwillig willen inburgeren daarin wat ruimte
te geven en hen mee te nemen in dat traject.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik hoef daar geen
sorry voor te zeggen want ik ben er echt, serieus, van
overtuigd dat het met de spreiding van betaling die nu
mogelijk is waardoor mensen misschien maar een tientje
per maand betalen, en met misschien een leenfaciliteit,
prima mogelijk is. Ik blijf van mening dat een eigen
bijdrage heel goed past bij het investeren in een eigen
toekomst.

De heer De Krom (VVD): Ik weet opeens weer mijn
tweede vraag. Geldt dat ook voor kinderopvang?
Verplichte inburgeraars hebben recht op kinderopvang.
Vindt u dat vrijwillige inburgeraars ook dat recht moeten
krijgen? De gemeenten moeten dat dan ook regelen. En
wie moet dat betalen?

Mevrouw Karabulut (SP): Stel dat gemeenten zeggen: u
doet uw best en als u de cursus met goed gevolg hebt
afgelegd, dan krijgt u de bijdrage, omdat u zo goed uw
best hebt gedaan, terug. Vindt u dat dan een bezwaar?
Mensen doen hun best.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik vind inderdaad dat
mensen die gaan inburgeren en daar een serieuze cursus

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja, dat vind ik een
bezwaar want dan is er geen eigen bijdrage geleverd. Ik

16 juni 2009
TK 95

95-7508

Van Toorenburg
kan het niet veel simpeler maken. Ik kan nog 24 keer
hetzelfde zeggen maar dat lijkt mij niet nodig.
De heer Van der Ham (D66): U zegt heel krachtig dat dat
geld betaald moet worden. U zegt echter ook dat het de
gemeenten helemaal vrij staat om kinderopvang aan te
bieden en dat soort zaken te regelen. Dat moeten zij
mogelijk dan ook nog gratis aanbieden, voor eigen
rekening. U bent fel tegen het amendement van de heer
Dijsselbloem en mij, onder anderen. Dat is echter niet
helemaal consequent. Als gemeenten het van u niet
meer mogen doen, dan proberen zij op een andere
manier de drempel te verlagen voor het volgen van een
inburgeringscursus. U maakt er een rabarbercompotje
van.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Die mening deel ik
natuurlijk niet. Voor mensen in financiële nood zijn heel
duidelijke richtlijnen en berekeningen. Gemeenten
kunnen aan de hand daarvan besluiten om iets te doen.
Dat gaat echter niet over de eigen bijdrage. Er wordt
hiermee het duidelijke signaal afgegeven, ook naar
mensen die vervolgens in de Nederlandse samenleving
verder willen leren, dat je moet meebetalen aan je eigen
studie en opleiding. In dit geval betaalt men mee aan de
eigen inburgering.
De heer Van der Ham (D66): U zegt heel krachtig: zij
moeten daar absoluut voor betalen. U zegt echter ook
dat er wel kinderopvang moet worden aangeboden
omdat het drempelverhogend kan werken als mensen
dat zelf moeten betalen. Of men betaalt alles helemaal
zelf, ook de eigen kinderopvang want die behoort tot de
eigen verantwoordelijkheid, of niet. U zegt aan de ene
kant hard dat men moet betalen voor de inburgeringscursus en aan de andere kant laat u de gemeenten alle
ruimte om allerlei andere drempelverlagende maatregelen te nemen. Dat is bureaucratisch. Daarmee is uw
verhaal niet consequent, want u wilt evenals ik zo veel
mogelijk mensen naar die inburgeringscursussen
hebben. Als er een financiële drempel is, zegt u: dan
moeten zij kunnen lenen en dergelijke. U zegt zelfs dat
gratis kinderopvang misschien een lokkertje zou kunnen
zijn. Wees dan gewoon consequent en stem voor het
amendement van de heer Dijsselbloem en mijzelf, dat
gewoon ruimte aan gemeenten geeft om maatwerk te
bieden aan deze mensen. U bent een partij van de lokale
democratie; geef hun de ruimte!
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik denk dat ik
duidelijk heb gemaakt waarom ik die ruimte niet wil
geven. Wat de kinderopvang betreft: voor betrokkenen
geldt dezelfde regeling als voor andere studentes. Het is
prima om daaraan een bijdrage te leveren. Als mensen
het zelf kunnen betalen, betalen zij het zelf. Daar hebben
wij staffeltjes voor. Die mensen mogen daarvoor ook in
aanmerking komen, maar mensen betalen gewoon ook
zelf een gedeelte. Dat is helemaal niet zo gek.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik snap best dat het CDA wil
benadrukken dat er ook een eigen verantwoordelijkheid
is van de inburgeraar om het initiatief te nemen en om
zelf naar de aanbieders te gaan en te zeggen: ik wil
inburgeren. Stel nu, uit pragmatisch oogpunt, dat er
alleen al dit jaar 10.000 meer mensen meedoen aan een
inburgeringscursus omdat wij de gemeenten wat vrijheid

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

geven om met de kosten te spelen, dan wanneer wij heel
rigide vasthouden aan de eigen bijdrage. Stel dat wij dus
eerder het doel bereiken door gemeenten wat meer
vrijheid te geven. Zegt u dan nog steeds: daar wil ik niet
aan?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Als wij ieder gezin
een jaarabonnement op de Efteling geven, gaan wij dan
kijken of mensen gaan inburgeren? Ik vind het geen
redenering. De redenering van ons is helder: je kunt een
eigen bijdrage betalen voor je inburgeringscursus. Dat is
helemaal prima, en anders doe je hem niet. Maar dan
kom je wel op een andere manier in de problemen. Als
je een uitkering hebt, gaan wij daarmee aan de slag. Als
je geen baan hebt, gaan wij daarmee aan de slag, maar
het kan niet zo zijn dat alles alleen maar afhangt van die
€ 270. Wij willen graag het kabinet tegemoetkomen door
mee te denken aan een oplossing, maar die kan niet
betekenen dat wij de eigen bijdrage schrappen.
De heer Dibi (GroenLinks): Volgens mij kunt u een
sterker argument geven dan de Efteling. Dus nogmaals:
wij allen hebben doelstellingen vastgesteld. Wij willen
allemaal dat zo veel mogelijk mensen meedoen aan de
inburgeringscursussen. Als wij dit doel dichterbij kunnen
brengen door gemeenten wat vrijheid te geven om voor
mensen die wat minder geld in de portemonnee hebben
de eigen bijdrage te verlagen of weg te halen, waarom
dan zo rigide vasthouden aan: gij zult betalen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Om de reden die ik
heb gegeven, maar als die niet beklijft, kan ik nog een
andere reden noemen. Wij kunnen ons heel goed
herinneren hoe het was toen niemand iets moest
betalen. Toen waren de klassen ook leeg, want mensen
voelden zich helemaal niet verplicht om eraan mee te
doen. Juist voor die groep is dit een prima prikkel om er
wel naartoe te gaan.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik ben het
helemaal met u eens dat er een financiële prikkel moet
zijn en dat u duidelijk aanstuurt op eigen verantwoordelijkheid. Stel nu dat iemand zijn stinkende best heeft
gedaan, de eigen bijdrage heeft betaald en binnen een
jaar voor het inburgeringsexamen is geslaagd. Dan zegt
de gemeente: als beloning schenk ik jou de eigen
bijdrage terug. Wat is het punt?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Kunnen wij dan met
elkaar geen vijf minuten vasthouden aan het uitgangspunt dat de beste beloning voor de inburgeraar is:
slagen voor het examen en een kans maken op een
nieuwe toekomst? Waarom moet die € 270 de beloning
zijn? Ik begrijp het werkelijk niet. Volgens mij is de
beloning dat je zorgt dat je meedoet aan de samenleving, dat je een kans maakt in de maatschappij, dat je
een goede baan vindt en dat je misschien ook fantastisch
voor je gezin kunt zorgen. Die € 270 of de gratis
bioscoop hoeft daarvoor echt niet als beloning te gelden.
Ik kan het niet geloven; het gaat er bij mij gewoon niet
in.
De voorzitter: Mevrouw Ortega, een nieuw gezichtspunt, want anders krijgen wij een herhaling van zetten.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Nu breekt mijn

16 juni 2009
TK 95

95-7509

Van Toorenburg
klomp, want dit betekent dat mevrouw Van Toorenburg
gaat bepalen wie wat aan wie schenkt.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij hebben in de wet
bepaald dat mensen een eigen bijdrage leveren. Als wij
de wet willen veranderen, hebben wij daar een meerderheid voor nodig. Wat ons betreft zal die meerderheid er
niet komen door de CDA-fractie. Ik denk dat dat een
heldere lijn is.
Voorzitter. Wij hebben in de schriftelijke ronde nog een
andere kritische vraag gesteld, over artikel 24a. Het ging
erom, dat een aanbod niet wordt gedaan aan een
vrijwillige inburgeraar indien dat de arbeidsinschakeling
belemmert. Een aanbod aan de vrijwillige inburgeraar
wordt mede gedaan ter bevordering van de duurzame
arbeidsinschakeling. Wij hadden erg veel moeite met de
stelligheid van het eerste gedeelte over het uitblijven van
het aanbod indien dit de participatie zou kunnen
belemmeren. In onze ogen kan worden volstaan met het
tweede stuk. Wij zijn ook zeer blij dat de minister daarin
is meegegaan. Juist gelet op het huidige economische
klimaat, waarin je ziet dat heel veel kwetsbaren eigenlijk
op de klapstoeltjes van de arbeidsmarkt zitten, is het heel
goed om te bezien hoe wij ervoor zorgen dat iemand het
snelst kan worden ingeschakeld op de arbeidsmarkt.
Laten wij dan geen juridische constructies bedenken
waardoor het weer ingewikkeld wordt om daarnaar te
kijken. Het gaf in ieder geval hoop voor de toekomst om
te zien dat de minister helemaal met ons op een lijn zat.
Ik had zonet een interruptiedebatje met de heer De Krom
over Europa en over andere landen. Wij hebben
inmiddels erg veel verwachtingen van deze verstandige
wijziging van de wet. Misschien komen er nog weer.
Laten wij aan de minister vast het volgende meegeven:
de eerste wetswijziging die wij graag zouden willen zien,
is om de inburgering voor iedereen verplicht te maken
en niet alleen voor de doelgroepen van nu. Feitelijk zit
het natuurlijk helemaal niet lekker als je bepaalde
groepen uitsluit. Het zou heel realistisch zijn om de
inburgerplicht gewoon voor iedereen te laten gelden, ook
voor mensen uit Europa. Dan zijn wij volgens mij een
hele stap verder.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik heb de CDA-fractie
in dit kader ook wel eens horen zeggen dat onwil moet
worden aangepakt. Hoe staat het CDA tegenover
migranten die net in Nederland zijn en die het gewoon
vertikken om in te burgeren en bijvoorbeeld zonder
opgave van redenen helemaal niet op komen dagen bij
een intakegesprek? Vindt het CDA ook niet dat deze
mensen hun verblijfsvergunning moeten verliezen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij hebben daar
natuurlijk heel serieus over gesproken toen die wet werd
ingevoerd. Wij hebben gezegd dat mensen geen
permanente verblijfsvergunning moeten krijgen. Wij
hebben vervolgens een boetestructuur erop gezet. Wij
hebben er zelf voor gezorgd dat de gemeenten mensen
een aanbod kunnen doen dat zij verplicht moeten
aanvaarden. Ik zou graag eerst die lijn serieus bewandeld
willen zien en kijken wat dat oplevert. Ik denk namelijk
dat mensen graag willen inburgeren. Dat zie je ook
gebeuren. Die drie, vier of vijf onwilligen kunnen wij –
dat horen wij ook van de gemeenten – heel goed
aanpakken met de mogelijkheden die wij nu hebben, met
name door de insteek die wij hebben gekozen dat de

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

gemeente iets verplichtend kan aanbieden en dat er
behoorlijke boetes zijn, overigens veel meer dan de
eigen bijdrage.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Het zijn toch iets meer
dan drie, vier of vijf onwilligen. In de brief van het
kabinet werd het aantal van 14.000 genoemd. 14.000
mensen hebben een inburgeringsvoorziening van de
gemeente niet geaccepteerd. Dat gaat dus toch niet
goed. Kan het CDA dan niet de stap nemen dat het zegt:
mensen die niet willen, sorry, maar die moeten gewoon
hun verblijfsrecht verliezen? De Nederlandse samenleving kan toch geen mensen gebruiken die meteen na
hun binnenkomst al te kennen geven dat zij er hier
helemaal niets van willen maken, dat ze lak hebben aan
het leren van de Nederlandse taal en hun plichten niet
willen vervullen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Als dat de conclusie
zou zijn, had u ons direct aan uw zijde gevonden, maar
dat was niet de conclusie. Mensen hebben het aanbod
niet direct aangenomen, omdat het op dit moment
ingewikkeld gaat met die lening, omdat zij niet goed
overzagen hoe zij dat dan zouden moeten doen, omdat
ze dachten dat ze het zelf beter zouden kunnen, omdat ze
wisten dat we de staatsexamens mogelijk zouden maken,
omdat, omdat, omdat. Er zijn heel veel redenen waarom
mensen niet hebben meegedaan. Mensen die niet willen
en die er echt een potje van maken, kunnen op dit
moment met behoorlijke boetes en het niet-krijgen van
een permanente verblijfsvergunning goed worden
aangepakt. Als uit de evaluatie blijkt dat dit niet genoeg
is, dan zullen wij zeker gaan nadenken, maar vooralsnog
vinden wij dat niet nodig. Wij hebben daar indertijd goed
over nagedacht en wij zijn een heel eind gekomen met
wat wij nu hebben en met wat daar nog bij is gecreëerd.
Mevrouw Karabulut (SP): U weet dat de analfabeten en
laaggeletterden een alfabetiseringscursus moeten doen
alvorens überhaupt aan de inburgering te kunnen
beginnen. Dat duurt gemiddeld twee à tweeënhalf jaar,
soms langer. Deelt u mijn mening dat de handhavingstermijn eigenlijk met de termijn van de alfabetiseringscursus verlengd zou moeten worden?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij hebben uw
amendement op dit punt gezien. Het is een heel
sympathiek amendement, laat ik dat vooropstellen. Wij
hebben daar natuurlijk ook over nagedacht, omdat wij
wisten dat er ook analfabeten zijn die in een probleemtraject zouden kunnen komen. Wij willen graag de reactie
van de minister daarop horen. Het is niet iets wat ik per
definitie aan de kant wil schuiven. Het is een interessant
idee, want dat maakt wel dat mensen uiteindelijk mee
kunnen gaan doen en dat is waar wij uiteindelijk naartoe
willen.
De voorzitter: De heer Dibi heeft gevraagd of hij als
laatste het woord mag voeren. Dat betekent dat wij nu
verder gaan met mevrouw Karabulut.
©
Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. Wij zijn vandaag
weer bezig met een stukje reparatie op de Wet inburgering. Wij hebben ook in eerdere debatten de bestaande

16 juni 2009
TK 95

95-7510

Karabulut
problemen besproken. Ik denk dat wij ook niet snel klaar
zullen zijn, maar ik sluit mij om te beginnen aan bij de
opmerking van de heer De Krom. Inmiddels heb ook ik,
gezien en gehoord de praktijk, wel behoefte aan een heel
snelle evaluatie, waarin de hele wet eens onder de loep
wordt genomen, want er zijn meer knelpunten. Dus ik
ben ook benieuwd naar de reactie van de minister.
Voor ons ligt een wijzing van de Wet inburgering op
drie onderdelen: opneming van de regels voor vrijwillige
inburgering in de wet, het expliciet vastleggen van het
persoonlijke inburgeringsbudget in de wet en het
gelijkstellen van de handhavingstermijn tot drieënhalf
jaar. Het doel van de minister, namelijk de kwaliteit
verbeteren, deelt mijn fractie. In beginsel staat de
SP-fractie ook helemaal niet afwijzend tegenover deze
wijziging, maar wel heb ik nog een heel aantal vragen.
Het eerste onderdeel, het opnemen van de vrijwillige
inburgering in de wet, beoogt het allemaal overzichtelijk
te maken. Dat lijkt mij prima, te meer omdat de
verschillen tussen vrijwillige en verplichte inburgering
materieel gewoon blijven bestaan en er niets verandert
aan de huidige praktijk.
Het tweede punt, het persoonlijk inburgeringsbudget,
wil de minister zoals hij schrijft in de stukken ook
opnemen in de wet om gebruik ervan te bevorderen. Dit
wordt eigenlijk nog heel weinig gebruikt. Gisteren waren
wij met een aantal collega-Kamerleden een dagje aan het
inburgeren in Tilburg. Daar werd ook bevestigd dat dit
een vrij nieuw en ongebruikt instrument is. Het is mij
nog niet helemaal duidelijk waarom hij denkt dat door
deze wetswijziging het gebruik van het persoonlijk
inburgeringsbudget zal toenemen. Ik vraag de minister
om uitleg. Nog belangrijker vind ik welke voorwaarden
de minister verbindt aan het persoonlijk inburgeringsbudget. Blijft de gemeente eindverantwoordelijk? Welke
eisen worden gesteld aan de inburgeraars en aan de
taalaanbieders? Vindt de minister bijvoorbeeld ook dat
een intake hiervan in ieder geval standaard onderdeel
zou moeten uitmaken? Dat is in dit geval wel heel
belangrijk. Gemeenten moeten wel de juiste expertise in
huis hebben om dit goed te kunnen beoordelen.
In Tilburg hoorden wij over een heel kleine groep
hoger opgeleiden die bijvoorbeeld een cursus inkoopt –
via de gemeente, ik vind het wel heel belangrijk dat dat
ook zo blijft – op de universiteit. Een andere groep was
bezig met een gericht duaal traject op het werk. Dat was
ook in overleg met de sociale werkvoorziening en
mensen die daar al werkten. Dat lijkt mij uitstekend. Ziet
de minister dat ook zo voor zich of niet?
De minister schrijft in de nota naar aanleiding van het
verslag dat nog een evaluatie plaatsvindt naar inburgeraars die al wel ervaring hebben opgedaan en dat zeven
gemeenten bezig zijn met een innovatieproject voor het
persoonlijk inburgeringsbudget. De uitkomsten zijn nog
niet bekend. Waarom heeft de minister dan toch,
vooruitlopend op de resultaten van deze lopende
onderzoeken, ervoor gekozen om deze wijziging aan de
Kamer voor te leggen? Was het niet veel logischer
geweest om eerst de evaluatie af te wachten? Wellicht
heeft hij de resultaten al en kan hij ons daar iets meer
over vertellen.
Het derde punt is het gelijktrekken van de handhavingstermijnen van vijf en drieënhalf jaar naar één termijn van
drieënhalf jaar. Ik heb hierover veel vragen, omdat het
mij niet duidelijk is waarom uiteindelijk is gekozen voor
de termijn van drieënhalf jaar. Het hanteren van één

termijn is natuurlijk prima, zeker als dat het leven voor
de uitvoerders en de inburgeraars makkelijker maakt,
maar dan moet wel duidelijk zijn dat deze termijn ook
voldoende is om het inburgeringsexamen met goed
gevolg af te kunnen leggen. Heeft de minister naast de
gemeente ook bijvoorbeeld deskundigen geraadpleegd
over deze termijn? Iedereen zal het erover eens zijn dat
de duur van de handhavingstermijn te belangrijk is om
zo een, twee, drie te verzinnen. Een te korte handhavingstermijn kan consequenties hebben voor inburgeraars.
Tegenover de inburgeringsplicht hoort natuurlijk ook
goed inburgeringsonderwijs. Daarvan maakt een
redelijke handhavingstermijn onderdeel uit. De minister
verwijst naar de commissie-Franssen, die een termijn
noemt van drie jaar. Dat is niet helemaal waar. In het
door de commissie uitgebrachte rapport staan namelijk
urenaantallen: 750 uur voor lager opgeleiden en 450 uur
voor hoger opgeleiden. Er wordt een termijn van drie
jaar genoemd. Maar de commissie schrijft ook dat dit
slechts een ruwe schatting is, omdat objectieve gegevens
nauwelijks bekend zijn. We hebben het dus over een
ruwe schatting. Daarbij schrijft de commissie ook dat bij
de urenaantallen sprake moet zijn van optimale
omstandigheden, wat wil zeggen: goed onderwijs onder
leiding van een docent. Gezien de problemen die wij nog
steeds hebben met het inburgeringsonderwijs, plaats ik
daarbij grote vraagtekens. Ik ben benieuwd naar de
reactie van de minister.
Op dit moment loopt een onderzoek, dat bedoeld is
om een beter beeld te krijgen van de leerlasten. Waarom
heeft de minister er niet voor gekozen om de resultaten
van het onderzoek af te wachten? Is de minister het met
mij erover eens dat een te korte handhavingstermijn
inburgeraars in een heel lastige situatie kan brengen en
dat het onrechtvaardig is om aan hen een plicht op te
leggen, zonder daar een redelijke termijn en goed
onderwijs tegenover te stellen? Als je een cursus niet
haalt, moet je gewoon betalen. Dit zal mevrouw Van
Toorenburg aanspreken.
Zeker voor analfabeten is drieënhalf jaar gewoon te
kort. Analfabeten zijn niet in staat om in te burgeren
doordat zij niet of moeilijk kunnen lezen of schrijven. Ze
zijn echter niet uitgezonderd van de groep inburgeringsplichtigen, omdat het belangrijk is dat analfabeten
alfabetiseren, waarna zij de inburgeringscursus kunnen
volgen. Dan kunnen zijn uiteindelijk beter meedoen. Het
volgen van een inburgeringscursus is voor deze groep
mensen dus een tweede stap. De eerste stap is het
alfabetiseren. De SP-fractie vindt dat gedurende de
periode dat analfabeten een alfabetiseringscursus
volgen, en zich daarmee dus voorbereiden op de
inburgeringscursus, de handhavingstermijn niet moet
aanvangen. Dit zou onredelijk zijn. Bovendien zou het
oneerlijk zijn. Analfabeten zouden binnen de handhavingstermijn namelijk zowel moeten alfabetiseren als
inburgeren, terwijl andere inburgeraars binnen dezelfde
termijn alleen moeten inburgeren. Ik weet dat sommige
gemeenten gebruikmaken van de mogelijkheid om de
handhavingstermijn te verlengen. Het besluit hiertoe kan
per individu genomen worden. Maar deze mogelijkheid
ontbreekt in de wet. Ik wil dit graag vastleggen, gezien
de kwetsbare positie van deze groep en gezien het
belang van goed inburgeringsonderwijs voor deze groep.
Dan wordt de inburgeringstermijn automatisch verlengd
met de duur van de gevolgde alfabetiseringscursus. Dat
is wat in het amendement geregeld wordt. Dit lijkt mij

Tweede Kamer

16 juni 2009
TK 95

Vrijwillige inburgering

95-7511

Karabulut
een fantastisch voorstel. Ik denk dat de minister er met
veel warmte naar zal kijken. Ik ben daarom benieuwd
naar zijn reactie.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): We hebben gezegd
dat we serieus willen meedenken met dit amendement.
Daarom heb ik nog een vraag. Nu is er sprake van een
open einde zolang iemand deelneemt aan de
alfabetiseringscursus. Feitelijk kan deze periode natuurlijk
heel erg lang zijn. Wil de SP-fractie het overwegen om
daaraan een termijn te koppelen? Ik zou mij kunnen
voorstellen dat de termijn van drieënhalf jaar blijft staan
voor mensen die in het traject zitten. Het voorstel van de
SP heeft een nogal open einde. Dat baart ons wel
zorgen.
Mevrouw Karabulut (SP): Ik snap volgens mij wel wat
mevrouw Van Toorenburg bedoelt. Er worden gemiddelden genoemd van tweeënhalf jaar of drie jaar. Sommige
mensen doen er nog langer over om te alfabetiseren. Ik
kan mij voorstellen dat bij Algemene Maatregel van
Bestuur nadere regels kunnen worden gesteld met
betrekking tot verlenging van deze periode. Ik sta er dus
niet geheel afwijzend tegenover, maar ik ben ook
benieuwd naar de reactie van de minister. Concrete
voorstellen zijn natuurlijk altijd welkom.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik kan wel alvast
zeggen dat ik er heel grote bezwaren tegen zou hebben
als we zouden zeggen dat het drie, vier of vijf jaar kan
duren voordat een termijn ingaat. Al die tijd hebben
mensen geen permanente verblijfsvergunning. Volgens
mij is dat vragen om moeilijkheden. Ik zeg dus alvast dat
wij vinden dat de regeling in tijd gemarkeerd zou moeten
zijn.
Mevrouw Karabulut (SP): Dat is ook prima. Ik zeg niet
dat de termijn oneindig moet zijn. Ik vind alleen dat men
de tijd moet krijgen om de alfabetiseringscursus te
volgen, om vervolgens met goed resultaat het
inburgeringsexamen af te kunnen leggen.
©
De heer Dijsselbloem (PvdA): Voorzitter. Anderen
hebben het al gememoreerd: dit is niet de eerste
wijziging van de Wet inburgering en het zal mogelijk ook
niet de laatste zijn. Ik ben zeer gemotiveerd om deze wet
werkbaar en uitvoerbaar te maken en volgens mij zijn
collega’s dat ook. In dat licht plaatsen we ook deze
wijzigingen, die allemaal over uitvoerbaarheid gaan.
Ik loop de punten langs en kom als eerste op de
handhavingstermijnen. Ik roep in herinnering dat het in
de wet aanvankelijk zo was dat gemeenten pas na enkele
jaren mochten beginnen met handhaving. Je kunt het je
nu niet meer voorstellen zo bizar is het, maar het zegt
iets over het theoretische karakter van de wet. Deze regel
ging volstrekt uit van de eigen verantwoordelijkheid. Ik
kom hier straks nog op terug, als ik mijn amendement
bespreek. Mensen moesten zelf aan de slag, zelf betalen
en dan zou het allemaal goed komen. Dat mag een heel
mooi uitgangspunt zijn, de praktijk is heel anders.
Daarom hebben we in de vorige wetswijziging gezegd
dat als de gemeente een aanbod doet, de cliënt verplicht
is dat te accepteren. De handhaving gaat dan bij wijze
van spreken in vanaf dag één. Dat is heel belangrijk. Mijn

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

fractie steunt daarom ook de aanpassing die nu nog
volgt om te gaan naar één handhavingstermijn van
drieënhalf jaar.
Mevrouw Karabulut maakt een belangrijk punt. Zij
vraagt zich af of de termijn niet te kort is, zeker als het
gaat om analfabeten. De minister meldt in zijn schriftelijk
antwoord dat de handhavingstermijn gaat over het
inburgeringstraject. Als aan dat inburgeringstraject een
alfabetiseringscursus voorafgaat, geldt de handhavingstermijn daar niet voor. Dat heeft te maken met de wet,
want alfabetisering wordt gefinancierd uit een andere
wet – het valt onder de WEB-systematiek – terwijl dit de
inburgeringssystematiek betreft. Dat lijkt op zichzelf
voldoende antwoord, maar dan nog zou ik mevrouw
Karabulut voorzichtig willen steunen. Zou het niet goed
zijn om in de wet te expliciteren dat de handhavingstermijn van drieënhalf jaar niet geldt voor de
alfabetiseringscursus die er vaak aan voorafgaat?
Misschien is het goed om dat gewoon expliciet op te
nemen in de wet. Ik hoor graag de reactie van de
minister.
Dan kom ik op het persoonlijk inburgeringsbudget. Ik
wil hier graag steun voor. In mijn aantekeningen staat
dat men hier gisteren in Tilburg ook wel iets in zag. Het
is prima als in situaties zoals mevrouw Karabulut die
noemde maatwerk mogelijk is.
Alle regels omtrent vrijwillige inburgering worden
waar mogelijk afgestemd met de verplichte inburgering.
Wet- en regelgeving wordt geïntegreerd. Dit lijkt mij op
zichzelf ook prima.
Dan kom ik op mijn amendement (stuk nr. 10) dat ik
heb voorgesteld mede namens collega’s Van der Ham en
Ortega-Martijn. De heer Dibi heeft gezegd dat hij ook
graag mee ondertekent, dus ik zal een gewijzigde versie
laten rondgaan. De kern van dit amendement is dat
maatwerk gewenst is. We weten allemaal – we hebben er
in de Kamer al eerder over gesproken – dat veel
gemeenten worstelen met de eigen bijdrage, zeker waar
het gaat om de vrijwillige inburgeraars. Op zichzelf ben
ik het eens met het principe van mevrouw Van Toorenburg, die zegt dat eigenlijk iedereen een bijdrage moet
leveren. Ik heb echter van deze wet en van de vorige
minister geleerd dat deze wet echt niet beter is geworden van theoretisch benaderingen. Ik noemde eerder al
het punt van ″eigen verantwoordelijkheid voorop″ en dat
mensen het zelf moeten regelen en betalen. We slopen
er geleidelijk aan al die theoretische benaderingen uit om
de wet in overeenstemming te brengen met de praktijk.
Ik voel niet voor de benadering van het CDA, waarin
een groot gedoogelement zit. Ik dacht toch altijd dat het
CDA niets moest weten van gedoogbeleid. In de wet
staat dat er altijd en eigen bijdrage zal zijn, verplicht en
vrijwillig. De praktijk is inmiddels heel anders. Dat heeft
gewoon te maken met de enorme moeite die er is, hoe
jammer we dat ook vinden, om met name de vrijwillige
inburgeraars te bereiken en in de klaslokalen te krijgen.
Daarom geven wij in dit amendement de ruimte op het
punt van de vrijwillige inburgeraars om te variëren met
de eigen bijdrage, om deze eventueel terug te geven na
behaalde successen dan wel om hem helemaal te laten
vallen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik vraag mij werkelijk
af wanneer ik heb gezegd dat ik zou willen gedogen. Dat
zou erg strijdig zijn met de moties om hierop door te
pakken die we tot nu hebben ingediend, maar waarvoor

16 juni 2009
TK 95

95-7512

Dijsselbloem
we helaas geen Kamermeerderheid hebben gevonden.
″Gedogen″ heeft de heer Dijsselbloem mij nooit horen
zeggen. Ik zou het liefst zien dat het direct verboden
werd, maar ik realiseer mij ook dat ik daartoe nu wel een
motie kan indienen, maar dat dat een verliesstrategie is.
Wat schiet ik daarmee op? Onze steun voor dit amendement krijgt de heer Dijsselbloem echter niet.
De heer Fritsma (PVV): Vindt de PvdA het niet een heel
scheve situatie dat migranten helemaal niets aan
inburgering hoeven te betalen – de heer Dijsselbloem
vindt zelfs dat de eigen bijdrage kan vervallen – terwijl
de belastingbetaler honderden miljoenen euro’s per jaar
aan inburgering betaalt? Dat is toch een scheve situatie?
Het gaat om de nieuwkomers, om de migranten. Het
gaat om hún toekomst en u zegt: zij hoeven niets te
betalen; de Nederlandse belastingbetaler mag alles
betalen. Dat is toch scheef?
De heer Dijsselbloem (PvdA): Wij herhalen een beetje
de discussie die wij voerden in uw termijn. De heer
Wilders was er ook altijd voor dat de inburgering betaald
werd door de overheid. Daarom heeft hij de wet en de
systematiek van de wet gesteund. Dat heeft hij onlangs
herhaald voor de Deense televisie. Zijn fractie denkt daar
heel anders over, maar dat chapiter is gesloten. U vraagt
verder of het niet gerechtvaardigd is om een eigen
bijdrage te vragen. Ik heb al gezegd dat ik het daar in
principe mee eens ben. De praktijk is echter dat wij veel
moeite hebben om vrijwillige inburgeraars te bereiken en
te motiveren over een drempel heen te gaan. Als wij
zeggen ″u wordt gestimuleerd om mee te doen, er is een
cursus, doet u vooral mee″ en mensen horen vervolgens
dat ze eerst een kleine € 300 moeten betalen, dan
denken ze: ja, ik ben wel gemotiveerd, maar ik doe het
zelf wel of ik doe het later. Dan gaan ze vaak niet naar
een goede cursus; ze komen in ieder geval nooit in een
professionele opleiding terecht. Ik geloof er dus niet in.
Het is theorie. In de theorie hebt u gelijk, in de praktijk
hebt u volstrekt ongelijk.
De heer Fritsma (PVV): Als het als een drempel ervaren
wordt om een klein beetje mee te betalen aan de
inburgering, dan moeten wij die drempel dus gewoon
wegnemen? Waar houdt het op? Als mensen het als een
drempel ervaren om bijvoorbeeld de ziektekostenpremie
te betalen, moeten wij die drempel dan ook wegnemen?
Zo kun je toch aan de gang blijven?

de klas te krijgen, dat ik van die theoretische uitgangspunten af ben.
Voorzitter. Binnen de huidige wet wordt al gewerkt met
het teruggeven of kwijtschelden van de eigen bijdrage.
Gemeenten moeten nu de meest bureaucratische dingen
verzinnen om dat geld weer deels terug te krijgen. Laten
wij de wet zo maken dat hij werkzaam is.
Mijn laatste punt betreft de ontheffingsmogelijkheid.
De minister moet het mij niet kwalijk nemen; ik heb hier
vaker met hem over gesproken. Wij hebben de wet bij
zijn aanvaarding geamendeerd en gesteld dat het lokale
college in bijzondere gevallen een ontheffingsmogelijkheid moet hebben. Het kan gaan om medische
omstandigheden, waarbij je mensen ontheft van de
inburgeringsplicht, of om mensen die echt meerdere
keren hun stinkende best hebben gedaan, cursussen
gevolgd, examens gehaald, maar het door allerlei
redenen niet halen. Dan mag het college wat ons betreft
daar een streep onder zetten. In latere regelingen is er
een vijfjarentermijn bij gekomen.
Wij waren gisteren in Tilburg. Daar kwamen twee
punten naar voren. Het eerste was die vijfjarentermijn. Er
zijn mensen die heel goed Nederlands spreken en een
carrière of een eigen bedrijf hebben, maar nooit een
diploma hebben gehaald. Die zijn dus inburgeringsplichtig, moeten op een gegeven moment op cursus, de
gemeente moet erachteraan et cetera. De gemeente zegt
dat zij niet veel van die gevallen kent, maar ze heeft ze
wel. Het is niet mogelijk om te zeggen: deze mensen
spreken goed Nederlands, streep eronder, wij ontheffen
ze verder van de plicht. Dan krijg je dat gedoe met die
vrijstellingstoets of mensen moet alsnog een cursus
volgen. Ik kom net zo lang terug op die vijfjarentermijn
totdat de minister het met mij eens is. Graag hoor ik of
hij er nog nadere gedachten over heeft.
Dan de medische gronden. Er is een landelijke
instelling genaamd Argonaut waar de gemeenten
gebruik van maken. Inburgeringsplichtigen gaan
hiernaartoe om te kijken of er sprake is van medische
gronden op basis waarvan men zou kunnen worden
ontheven van de inburgeringsplicht. Onze informatie is
dat Argonaut slechts in enkele gevallen ontheffing heeft
verleend. Dat lijkt goed nieuws, maar ons werden
verschillende casussen voorgelegd, waaronder de
volgende. In Tilburg was een verplichte inburgeraar
psychotisch, agressief en al zeven jaar onder psychiatrische behandeling met zware medicatie. Hij werd door de
gemeente Tilburg naar dat bureau doorverwezen. Daar
werd geconstateerd dat er niets aan de hand was en dat
de man in staat was om in te burgeren. Wat weet de
minister van de praktijk van dat bureau? Heeft hij de
cijfers op basis waarvan wij ons een oordeel zouden
kunnen vormen? Heeft hij zicht op de criteria? Is er enige
transparantie over wat er binnen dat bureau gebeurt?

De heer Dijsselbloem (PvdA): Mijn partij kent een lange
traditie op het gebied van onderwijs. Wij vinden dat
funderend onderwijs gratis moet zijn. Voor ons is het dus
helemaal niet zo wezensvreemd om te zeggen dat ook
inburgering in principe gratis moet zijn. U staat daar
totaal anders in. Ik vind onderwijs echt zó essentieel. Er
zijn mensen die nooit de leerplicht in Nederland hebben
kunnen genieten. Ik zie het namelijk als een plicht die je
geniet. Nogmaals, in theorie hebt u gelijk. Het zou zo
moeten zijn dat mensen bereid zijn om bij te dragen. In
de praktijk blijkt het echter een geweldige drempel om
vrijwillige inburgeraars te bereiken. Wij hebben
vanmiddag een debat gevoerd over seksegelijkheid en
inburgeringscursussen. Toen had u ook een zeer
theoretisch standpunt. Ook toen heb ik gezegd dat het
mij zo veel waard is om die mensen te bereiken en ze in

Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter.
Vandaag bespreken wij weer enkele wijzigingen op de
Wet inburgering. Een vraag die hierbij komt kijken, is of
de huidige Wet inburgering met de wijzigingen voldoende mogelijkheden biedt voor een stevig fundament
waarop verder gebouwd kan worden. De fractie van de
ChristenUnie vertrouwt erop dat de ontstane stagnatie
door kinderziekten in de wet, nu verder opgeheven wordt

Tweede Kamer

16 juni 2009
TK 95

Vrijwillige inburgering

©

95-7513

Ortega-Martijn
en dat de afgesproken ambities zo veel mogelijk zullen
worden behaald.
Het is erg belangrijk dat gemeenten vrijwillige
inburgeraars weten te vinden. Dat is voor ons een
zorgpunt. Aan de ene kant horen wij dat gemeenten
geen mensen kunnen vinden of bereiken. Aan de andere
kant horen wij van inburgeraars dat ze niet benaderd
zijn. Wat gaat de minister extra doen om ervoor te
zorgen dat de ambities met betrekking tot de vrijwillige
inburgeraars gerealiseerd worden?
Als iemand zich in een nieuw thuisland vestigt, is dat
een bewuste keuze, met uitzondering van asielzoekers
natuurlijk. Dat betekent dat die persoon in eerste
instantie verantwoordelijk is voor zijn eigen inburgering.
Er zijn echter gevallen denkbaar waarin inburgeraars
ondersteund moeten worden, zoals door het wegnemen
van mogelijke financiële drempels. De minister zegt dat
er onderzoek zal komen naar leen- en vergoedingsfaciliteiten voor vrijwillige inburgeraars. Wanneer kan de
Kamer dat onderzoek tegemoet zien? De vrijwillige
bijdrage kan een drempel vormen en daarom heb ik het
amendement van collega Dijsselbloem mede ondertekend. Zo krijgen gemeenten meer autonomie om met
deze bijdrage om te gaan.
Naast het wegnemen van drempels moeten vrijwillige
inburgeraars actief benaderd worden. Volgens de
gemeenten kost dit geld. Graag krijg ik een reactie van
de minister op de oproep van de VNG om deze kosten
door te vertalen in de hoogte van trajectvergoedingen.
Het wiel hoeft van de ChristenUnie-fractie niet opnieuw
uitgevonden te worden. Het uitwisselen van beproefde
methodes kan efficiënt en effectief werken bij het werven
van vrijwillige inburgeraars. Graag krijg ik een toezegging van de minister dat hij dit mogelijk gaat maken en
verder gaat onderzoeken.
Er wordt een hoge inzet gepleegd om een succesvolle
afsluiting van het inburgeringsexamen te bewerkstelligen. Gemeenten hebben een grote mate van autonomie
en er moet maatwerk worden geboden. Ik vraag me
zodoende af waar inburgeraars terechtkunnen met
klachten. Hoe worden de rechten van de inburgeraars in
de wet verankerd?
De beste manier om in te burgeren is het leren van de
gemeenschappelijke taal en het participeren. Het kabinet
wil dat mensen met een beperking geholpen worden om
te participeren door in te zetten op hun talenten en
mogelijkheden en niet op wat zij niet kunnen. Wat
schetst mijn verbazing: in het rapport Blind zijn is
vooruitzien las ik dat visueel gehandicapte inburgeringsplichtigen door de gemeenten wordt aangeraden een
vrijstelling aan te vragen. Deelt de minister de mening
dat een vrijstelling bedoeld is voor uitzonderingen en dat
het niet de bedoeling is dat een groep die graag wil
inburgeren van inburgering wordt uitgesloten? Wat vindt
de minister van deze handelwijze van de gemeenten? Is
het de minister bekend hoeveel vrijstellingen per jaar
worden gegeven en wat de meest voorkomende redenen
zijn? Wat gaat de minister doen zodat ook moeilijke
gevallen een inburgeringsvoorziening krijgen aangeboden?
De minister stelde dat de aard en omvang van
tijdelijke migratie uit Midden- en Oost-Europese landen
onderzocht wordt waarbij de inburgeringsbehoefte van
deze migranten in beeld wordt gebracht. Op basis van de
uitkomsten zal opnieuw worden overwogen of een
aanvullende aanpak voor inburgering voor deze groep

De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Inburgering is
belangrijk; dat vinden wij allemaal. Het liefst zien wij een
inburgering waarbij niet alleen de inburgeraar zijn of
haar verantwoordelijkheid neemt, maar waarbij de
inburgeraar ook door de gemeente gestimuleerd wordt
en in ieder geval niet tegengehouden wordt door
omslachtige regels.
Het voornemen van het kabinet om door vereenvoudiging van de regelgeving een kwaliteitsverbetering te
bereiken juichen wij natuurlijk toe, maar wij hebben wel
een aantal vragen, bijvoorbeeld over het PIB. Wij vinden
het een goed initiatief dat het gebruik van het persoonsgebonden inburgeringsbudget wordt aangemoedigd. Dat
betekent immers meer maatwerk voor het individu en
vraagt ook een grotere verantwoordelijkheid van de
inburgeraar. Het komt de inburgering ten goede, alleen al
omdat de inburgeraar zich meer betrokken voelt. Volgens
de minister wordt er echter in de praktijk helaas te
weinig gebruikgemaakt van het PIB. Met dit wetsvoorstel
zou het gebruik moeten worden bevorderd. Dat klinkt
heel goed, maar hoezo wordt er nu nauwelijks gebruikgemaakt van het PIB? Communiceert de gemeente het
niet goed genoeg? Krijgt de inburgeraar niet genoeg
begeleiding? Volgens de minister komt het vooral door
de onbekendheid van de mogelijkheden, maar hoe wordt
het PIB automatisch bekender als wij dit in de wet
opnemen? Welke maatregelen neemt de minister om de
bekendheid te vergroten onder zowel de gemeenten als
de inburgeraars? De minister geeft aan dat er wordt
gewacht op ervaringen uit zeven gemeenten waar een
proef wordt gedraaid. Welke ervaringen zijn er al om de
wet mogelijk te verbeteren? Als wij een stapje vooruitkijken: hoe kunnen wij de evaluatie van het PIB versnellen
zodat wij de resultaten al bij de behandeling van dit
wetsvoorstel erin kunnen krijgen en in moties of
toezeggingen door de minister wat meer handen en
voeten kunnen geven aan het PIB?
Wij vinden de vrijwillige inburgering een goede zaak
die te allen tijde gestimuleerd moet worden. Wij vinden
ook dat de drempel voor vrijwillige inburgering zo laag
mogelijk moet zijn. Daarom heb ik steun gegeven aan
het amendement van de heer Dijsselbloem. Het
opnemen van de vrijwillige inburgering in de wet zou de
regelgeving overzichtelijker maken, maar het opnemen
ervan lijkt hier en daar op een puur cosmetische operatie
zoals de VNG stelt. Met alleen het opnemen van
vrijwillige inburgering in de wet komen wij er mogelijk
niet. Het is nu voor vrijwillige inburgeraars niet mogelijk
om geld te lenen voor de inburgeringscursussen. Het
kabinet heeft aangegeven wijzigingen te overwegen
indien onderzoek naar de werking van het leen- en
vergoedingsstelsel hiertoe aanleiding geeft. Kan de
minister aangeven hoe het met dit onderzoek staat? Wat
zijn de verwachtingen? Mevrouw Van Toorenburg heeft
het er ook over gehad: het is van groot belang om one
way or another die drempel naar beneden te krijgen. Dat
mag wel iets meer urgentie krijgen wat mij betreft. De
eigen bijdrage van € 270 kan juist voor vrijwillige

Tweede Kamer

16 juni 2009
TK 95

Vrijwillige inburgering

nodig is. Vooruitlopend hierop wil ik de minister alvast
meegeven dat wat de fractie van de ChristenUnie betreft
de primaire verantwoordelijkheid om te komen tot een
eventuele inburgeringsvoorziening voor deze tijdelijke
werknemers ligt bij de werkgever en de werknemer.
©

95-7514

Van der Ham
inburgeraars belemmerend werken. Het is dan ook geen
raar gegeven dat verschillende gemeenten hebben
aangegeven de cursussen gratis te willen aanbieden, een
korting te geven of een andere modaliteit te kiezen om
het aantrekkelijker te maken. Het kabinet heeft onlangs
aangegeven gemeenten de ruimte daarvoor te willen
geven. Kan de minister aangeven hoe het kabinet nu
aankijkt tegen het amendement van de heer Dijsselbloem
en anderen, onder wie ikzelf, om dat nu in de wet te
regelen?
Deze wetswijziging heeft ten doel een kwaliteitsverbetering van de inburgering te bewerkstelligen. Wat
ons betreft gaat het bij echte integratie vooral om gelijke
kansen in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. De
overheid heeft een taak om ervoor te zorgen dat
nieuwkomers goed Nederlands leren, maximaal
profiteren van ons onderwijs en volop deelnemen aan de
arbeidsmarkt. Vandaag hebben wij gehoord dat de
werkloosheid volgend jaar oploopt tot 9,25%, wat
neerkomt op 730.000 werklozen. Traditioneel zijn
nieuwkomers daarbij oververtegenwoordigd. Juist voor
deze groep mensen zijn aanvullende maatregelen hard
nodig om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
Kan de minister aangeven hoe hij deze problematiek ziet
in het licht van deze wijziging van de inburgeringswet?
Kan hij ook aangeven hoe deze plannen zich verhouden
tot het participatiebudget, dat onlangs is ingevoerd om
de inburgeraars beter op de arbeidsmarkt voor te
bereiden?
Over de administratieve lastenverlichting bestaat ook
nog wat onduidelijkheid. Helaas zijn de voorstellen van
het kabinet die wij hier behandelen, niet altijd even goed
onderbouwd. Het is fijn dat de minister en mijn fractie
het eens zijn over de noodzaak tot lastenverlichting en
duidelijke regelgeving, maar de D66-fractie acht de
onderbouwing van de concrete voorstellen nog wat
mager. Het handhaven van één termijn voor het
inburgeringsexamen in plaats van twee zou de administratieve lasten doen afnemen, zo stelt de minister.
Informatie over de hoogte van de extra uitvoeringslasten
is volgens de minister echter niet voorhanden. Ook de
lasten voor inburgeraars zijn onduidelijk. Kan de minister
daar wat helderheid over verschaffen? Hoe zit het met de
invoering van het PIB, waar ik net al iets over vroeg?
Nemen de lasten voor gemeenten daardoor juist niet
toe? Hoe zit het met het samenvoegen van vrijwillige
inburgering? Dat zou de regelgeving overzichtelijker
maken, maar leidt dit ook echt tot lastenverlichting? Op
welke manier is de minister van plan te onderzoeken
welke gevolgen deze wetswijziging heeft voor de
administratieve lasten van zowel de inburgeraars als de
gemeenten? Zou het een optie zijn om daar het Actal
naar te vragen?
Ten slotte kom ik op een punt dat de heer Dijsselbloem ook heeft gemaakt, maar waar ik zelf ook in
eerdere debatten aandacht voor heb gevraagd: de
objectief vast te stellen, al ingeburgerde immigranten
van wie je in één oogopslag ziet dat zij de taal goed
spreken en al ingeburgerd zijn, maar die toch nog zo’n
cursus moeten volgen vanwege bureaucratische
overwegingen. Ik vind het van groot belang dat daar een
hardheidsclausule voor komt. Er moet een snelle check
zijn, zonder allerlei red tape, zodat wij die mensen
daarvan kunnen vrijwaren. Dat zij al automatisch hun
best hebben gedaan zonder ingrijpen van de overheid en
zonder allerlei cursussen, moet je honoreren. Dat zou je

Tweede Kamer

Vrijwillige inburgering

overigens ook moeten doen om het systeem te
ontlasten. Waarom zouden wij aan hen veel aandacht
besteden, terwijl zij al ingeburgerd zijn? Ik hoop dat de
minister bereid is om daar een hardheidsclausule voor in
het wetsvoorstel op te nemen of een toezegging te doen
dat wij daar geen problemen mee hebben. Hier zijn door
mij veel schriftelijke vragen over gesteld. Regel dat nou
eens een keer minister.
©
De heer Dibi (GroenLinks): Eindelijk voorzitter, ik stond al
te trappelen.
De voorzitter: De komedianten trokken voorbij.
De heer Dibi (GroenLinks): Er zijn veel analyses gemaakt
over de Wet inburgering. Die gaan over het theoretische
karakter, zoals de heer Dijsselbloem net zei. Die gaan
echter ook over het complexe karakter van de wet. Zelf
vond ik de analyse waarin men zich richtte op drie
misconcepties in de Wet inburgering, het meest
interessant.
Het gaat om de volgende drie misconcepties.
Inburgeraars doen niet mee als er geen dwang is.
Inburgeraars slagen pas als er dwang is. Als inburgeraars niet slagen, is dat hun eigen dikke schuld. Die
misconcepties getuigen van een groot wantrouwen in
inburgeraars. In de praktijk blijkt immers dat veel
inburgeraars uiteindelijk niet terechtkomen in de klassen
vanwege een gebrek aan kinderopvang en dergelijke. Het
is voor de heer Fritsma waarschijnlijk een grote schok,
maar veel inburgeraars bleken allang een baan te
hebben. Zij deden niet mee aan de inburgeringscursus
omdat die niet in de avonduren werd gegeven. Dat soort
praktische belemmeringen zouden wij zo veel mogelijk
uit de weg moeten ruimen, zodat die lege klassen weer
volstromen. Dat vind ik zeker een probleem. Gelukkig
hebben wij de Wet inburgering gewijzigd ...
De heer Fritsma (PVV): U laat onweersproken ...
De voorzitter: Mijnheer Dibi is nu aan het antwoorden.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik weet dat u liever wilt dat ik
mijn mond houd, wat u vandaag eerder in het debat zei,
maar ik wil graag uitpraten. Gelukkig hebben wij de Wet
inburgering gewijzigd, want wij hebben ervoor gezorgd
dat gemeenten verplicht zijn een aanbod te doen en dat
inburgeraars verplicht zijn dat aanbod aan te nemen.
Doen zij dat niet, dan moeten er natuurlijk gewoon
consequenties volgen.
Wat ik ook een probleem vind – daar heeft de heer
Fritsma het nooit over – is het feit dat er ontzettend veel
analfabete autochtonen in ons land zijn. Ik roep de
minister op om, als de klassen toch leeg zijn, hen te
vragen de taal te leren.
De voorzitter: De heer Fritsma.
De heer Fritsma (PVV): Ik heb geen vervolgvraag.
De heer Dibi (GroenLinks): Waarschijnlijk had u niet
verwacht dat ik het een probleem vind dat mensen die
eigenlijk de taal moeten leren, dat ook moeten doen.

16 juni 2009
TK 95

95-7515

Dibi
De voorzitter: Wij kunnen niet in elkaars hoofden kijken.

kiezen voor een persoonlijk inburgeringsbudget?
Waarschijnlijk weten heel veel inburgeraars dit niet. Heeft
de minister zicht op gemeenten die dit wel of niet
aanbieden, waarom dat zo is en hoe daarop wordt
gereageerd door inburgeraars? Wat als de gemeente het
verzoek afwijst en de inburgeraar zich hierin niet kan
vinden? Net als de ChristenUnie vindt GroenLinks dat er
een beroeps- en bezwaarprocedure moet worden
opgenomen in de wet. De minister zegt dat dat al kan via
de Algemene wet bestuursrecht. Het ministerie van
Justitie legt in 30 pagina’s uit hoe dit werkt. Voor een
groep die de taal niet machtig is, lijkt het mij dat dat wat
makkelijker moet worden gemaakt.

De heer Dibi (GroenLinks): Wat bleek, is dat heel veel
van het wantrouwen dat wij hadden jegens inburgeraars
in de praktijk niet per se met onwil had te maken. Dat
neemt niet weg dat er mensen zijn die niet willen,
waarvoor wij een stok achter de deur nodig hebben.
Volgens mij gebeurt dat nu al, en ik heb begrepen dat de
minister op zoek is naar meerdere stokken achter de
deur.
Een van de dingen die mij opvalt, is dat wij de
inburgeringslokalen zien als lopende banden, waar zo
snel mogelijk inburgeraars als kant-en-klare producten
moeten worden afgeleverd, met het keurmerk ″ingeburgerd″. Volgens mij is dat niet het doel van de inburgering. Het doel van de inburgering is dat mensen als zij
klaar zijn met de inburgering goed Nederlands kunnen
spreken, aan het werk gaan, vrijwilligerswerk gaan doen,
boekjes kunnen voorlezen aan hun kinderen, ouderavonden kunnen bezoeken en kunnen begrijpen waarover het
gaat, zonder dat er een tolk aanwezig hoeft te zijn.
Daarom willen wij dat mensen inburgeren. Wij vergeten
dat wel eens. Wat gebeurt er toch met al die mensen die
zijn ingeburgerd? Wat is hun toekomstperspectief?
Ik kom toe aan de drie wijzigingen waarover wij het
vandaag hebben, die wat GroenLinks betreft een
verbetering van de huidige wet zijn. Ik begin met de
vrijwillige inburgering. Hartstikke goed om de verschillende regelingen te vereenvoudigen. Het komt erop neer
dat deze wijziging ertoe leidt dat inburgeringsplichtigen
en -behoeftigen allemaal een aanbod van de gemeente
kunnen krijgen. GroenLinks zou daaraan graag iets
toevoegen. Vrijwillige inburgeraars hebben geen
mogelijkheid om te lenen, in tegenstelling tot inburgeringsplichtigen. De minister zegt daarover dat vrijwillige
inburgeraars geen inburgeringsplicht hebben, zodat er
geen aanleiding is om naast het gemeentelijk aanbod
extra faciliteiten ter beschikking te stellen. Deze vraag
zou overbodig zijn als het amendement van de heer
Dijsselbloem over de eigen bijdrage, door mij hartstochtelijk ondersteund, wordt aangenomen. Het is ontzettend
belangrijk dat ook vrijwillige inburgeraars geen belemmeringen ondervinden, bijvoorbeeld van de prijs, om
mee te doen aan die cursus. Zouden zij ook geen recht
moeten hebben op een lening, die ze achteraf weer
moeten aflossen?
De tweede wijziging is dat er een handhavingstermijn
moet komen voor oud- en nieuwkomers. Wanneer twee
termijnen tot hoge uitvoeringslasten leiden, is het niet
verkeerd te kijken of dat eenvoudiger kan. Op zich steunt
GroenLinks het principe dat alle inburgeraars binnen 3,5
jaar hun inburgeringscursus succesvol moeten hebben
afgerond. Analfabeten kunnen echter wel wat langer de
tijd nodig hebben, zoals mevrouw Karabulut heeft
gesteld tijdens haar inbreng. Zij heeft daarvoor een
amendement ingediend, dat ook hartstochtelijk wordt
ondersteund door mijn fractie. Wij wachten de reactie
van de minister daarop af.
De laatste wijziging gaat over het persoonlijk
inburgeringsbudget, waarvan GroenLinks toch wel erg
blij wordt. Juist zo’n budget zorgt namelijk voor eigen
verantwoordelijkheid. Op die manier ga jezelf nadenken
over welke cursus bij je past, en kun je een goede
aansluiting vinden bij je talenten. Het kost ook nog eens
niet veel meer dan een gewoon traject. Waarom vragen
gemeenten niet standaard aan de inburgeraar of deze wil

De heer Dibi (GroenLinks): Ik heb ook echt niet gepleit
voor een wijziging van die wet. Ik heb gevraagd, en dat
doet u volgens met mij, of het iets begrijpelijker kan voor
de inburgeraars.
Voorzitter. VluchtelingenWerk Nederland noemt een
interessant punt. Ik wil daar graag een reactie op van de
minister. Sinds 2004 kunnen houders van een asielvergunning na vijf jaar een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd aanvragen. Daarvoor was de termijn
altijd drie jaar. Voor deze vergunning is het slagen voor
het inburgeringsexamen noodzakelijk. Als men na
invoering van deze wetswijziging binnen drieënhalf jaar
is ingeburgerd, dus het examen heeft afgerond, volgt er
nog anderhalf jaar van verblijfsonzekerheid. Dat brengt
volgens allerlei internationale en nationale onderzoeken

Tweede Kamer

16 juni 2009
TK 95

Vrijwillige inburgering

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voor vrijwel iedere
wet geldt dat die voor de gemiddelde Nederlander best
ingewikkeld is om te lezen. Ik hoop dat collega Dibi met
ons ziet dat deze regeling fatsoenlijk is. Die is niet voor
niets zo opgesteld. Het is een beslissing van een
bestuursorgaan en daarvoor is een beroepsprocedure
mogelijk. Dat geldt voor iedereen, bijvoorbeeld ook voor
een bijstandsgerechtigde. Waarom moeten wij daar nu
een andere regeling voor maken als hulpverleners in de
juridische bijstand daar gewoon op kunnen wijzen?
De heer Dibi (GroenLinks): GroenLinks heeft een paar
jaar geleden de nota ″Heerlijk Helder Hollands″ uitgebracht. Die ging erover dat de overheid in gewoon
Nederlands met burgers moet communiceren. Wij vinden
dat over het algemeen de overheid lekker normaal
Nederlands moet praten zodat iedereen weet waar wij
het over hebben. Daarnaast, als het gaat over de
inburgering, heb je het over een groep die heel slecht
Nederlands praat en de taal niet machtig is. Dan kun je
niet zeggen: er is een beroepsprocedure en die kan je
uitvissen in de Algemene wet bestuursrecht. Je mag die
groep best wel enigszins tegemoetkomen. U maakt er
meteen weer van dat we die groep volledig tegemoet
willen komen. Dat is niet zo, maar je moet het in
begrijpelijk Nederlands uitleggen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Juristen krijgen altijd
een beetje stress als mensen gaan zeggen dat je iedere
wet in gewoon Nederlands kan vertalen. Het gaat er juist
om dat er onder een beslissing van een bestuursorgaan
staat hoe iemand er bezwaar tegen kan maken. Wij gaan
helemaal mee met de GroenLinks-fractie dat het
duidelijker wordt als het er in goed Nederlands onder
staat, maar laten wij daarvoor alsjeblieft de Algemene
wet bestuursrecht niet wijzigen.

95-7516

Dibi
schadelijke gevolgen met zich mee, bijvoorbeeld als het
gaat om de psychische gesteldheid van de inburgeraar.
Hoe kijkt de minister hier tegenaan?
Dan kom ik op het inmiddels beruchte interview van
de minister de afgelopen week in De Telegraaf, de
grootste krant van Nederland. Ik was wel enigszins
verbaasd. Niet over de relatie die hij legt tussen
immigratie en integratie. Ik was juist blij dat ook van een
sociaaldemocraat dit geluid weer eens te horen was.
Oud-minister Ien Dales heeft ooit gezegd: je kan geen
soep maken als er constant water bij gegooid wordt. Dat
klopt en daar moet je ook kritisch naar kijken. De
minister stelt in het artikel: ″De voortdurende instroom
van laagopgeleide huwelijkspartners uit Marokko is een
ondraaglijke last voor de Nederlandse samenleving.″ Ik
heb toen het rapport van het WODC erop nageslagen
waaruit die nieuwe cijfers blijken, de Migratiekaart 2008.
Daarin zie ik dat van alle genoemde landen de immigratie vanuit Marokko naar Nederland het laagst is en dat
die zelfs is gehalveerd. En dan kiest de minister juist
deze groep uit in zijn interview om er een punt van te
maken. Dat snapte ik niet helemaal. Ik heb al eerder
gezegd dat Marokkaanse Nederlanders het favoriete
speeltje van de Nederlandse politiek lijken. Ik weet niet of
dat ook zo is in het geval van deze minister; ik weet wel
dat het zo is in het geval van de heer Fritsma. Kan de
minister uitleggen wat hij precies heeft bedoeld met die
uitspraak? Dat getal van 15.330 importbruiden, waarop is
dat gebaseerd en waar komt dat vandaan? Ik heb
vernomen dat het vaak mensen zijn uit Irak, Somalië en
Afghanistan, hetgeen ook niet zo heel erg verwonderlijk
is, en dat het ook te maken heeft met de uitbreiding van
de EU en de instroom van allerlei Oost-Europese
burgers. Wil de minister daarop inhoudelijk ingaan en
die cijfers uiteenzetten?
De heer Dijsselbloem (PvdA): Ik vermoed dat de heer
Dibi nu het hele interview gaat bespreken. Dat wil ik ook
graag want er zitten veel interessante punten in, maar
het valt nu toch echt buiten de orde. Wat betreft het punt
van de huwelijksmigratie heeft de minister inmiddels aan
de Kamer toegezegd de evaluatie die er ligt – die heeft
de heer Dibi ook nog niet – snel naar ons toe te sturen.
Dan hebben wij de actuele cijfers. Echter, als wij dat
debat nu gaan voeren, dan wil ik graag een aangevulde
eerste termijn.
De voorzitter: De heer Dibi heeft zijn punt gemaakt,
maar wij gaan er nu verder niet op door.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik wil duidelijk maken dat er
wel degelijk een relatie is. De minister heeft zelf gezegd
dat leraren in een inburgeringsklas vaak zeggen dat
iemand er toch maar bij moet komen. Ze willen niet zo
lullig zijn om iemand af te wijzen. Dan rijst het beeld op
dat wij in Nederland overvolle klassen hebben en dat er
rijen importbruiden voor de deur staan die nog moeten
inburgeren. Volgens mij is dat totaal niet het geval.
Misschien wil de minister het beeld niet corrigeren en
klopt dit beeld, maar ik wil wel graag dat hij dit nog even
uitlegt. Hij heeft zelf de relatie met dit debat gelegd in
het interview.
Dan de inburgering die last heeft van de immigratie.
Er is geconstateerd dat er mannen zijn die meermalen
gebruik maken van het huwelijksrecht. Zij halen een

Tweede Kamer

Ingekomen stukken

vrouw naar Nederland die moet inburgeren. Vervolgens
is ze ingeburgerd, of niet, en gaan ze scheiden.
De voorzitter: Nee, ik krijg het signaal dat dit niet bij het
debat past.
De heer Dibi (GroenLinks): Dan weet de minister
ongeveer wat ik bedoel. Volgens mij kan hij wel
enigszins reageren.
De voorzitter: Dat hoeft niet, want het hoort niet bij het
debat.
De heer Dibi (GroenLinks): Ik heb wel eerder een punt ...
De voorzitter: Het eerdere punt wel, maar dit punt niet.
Wij gaan niet alles in één keer doen.
De heer Dibi (GroenLinks): Dat vergeef ik u, voorzitter.
De voorzitter: Vergeeft u mij of vergeef ik u?
De heer Dibi (GroenLinks): Wij vergeven elkaar, laten wij
dat maar doen.
De voorzitter: Het klinkt heel gezellig, maar het slaat
nergens op volgens mij.
De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. Dit was mijn
inbreng.
De voorzitter: Fijn, dank u wel.
De heer Van der Ham (D66): Hierbij sluit ik de vergadering.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter: Volgende week donderdagochtend gaan
wij om kwart over tien verder met dit debat.
Sluiting 22.53 uur
©
Lijst van ingekomen stukken, met de door de
Voorzitter ter zake gedane voorstellen:
©
Begrotingsbrieven
Raming der voor de Tweede Kamer in 2010 benodigde
uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de
ontvangsten - 31952
Voorzitter van de Tweede Kamer, Verbeet G.A. - 20 mei
2009
Voorstel van wet al rondgezonden en gepubliceerd
Wijziging van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2009 (wijziging samenhangende met
de Voorjaarsnota) - 31965-A
minister van Verkeer en Waterstaat, Eurlings C.M.P.S. 28 mei 2009
Voorstel van wet al rondgezonden en gepubliceerd

16 juni 2009
TK 95

95-7517