Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 490

Vernieuwing van de rijksdienst

Nr. 316

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 mei 2022
Hierbij bieden wij u de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk (JBR) 2021
aan1. Dat doen wij vanuit de verantwoordelijkheid om in de bedrijfsvoering van het Rijk de eenheid, kwaliteit en efficiëntie te bevorderen. In
de jaarrapportage staat welke ontwikkelingen er in 2021 waren op het
gebied van de rijksbrede bedrijfsvoering.
De medewerkers van het Rijk zorgden ook in 2021 ervoor dat de dienstverlening en het werken op locatie en thuis kon doorgaan. Medewerkers van
het Rijk lieten hierbij zien dat zij wendbaar en flexibel zijn. Bij het
uitvoeren van het werk in 2021 zocht het Rijk naar duurzame, veilige en
nieuwe manieren van werken. In deze aanbiedingsbrief lichten wij een
aantal ontwikkelingen daaruit, die kenmerkend zijn geweest voor de
werkwijze in 2021. Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de ambitie in het
coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) om te werken aan
een overheid die dienstbaar, dichtbij en toegankelijk is. Daarbij zijn een
robuuste en betrouwbare informatiehuishouding en een kwalitatief goed
functionerend Rijk belangrijke speerpunten die bijdragen aan de ambitie.
• Robuuste en betrouwbare informatiehuishouding
Iedere medewerker, iedere bestuurder en elke ketenpartner verwerkt en
produceert informatie. Informatie die belangrijk is voor het uitvoeren van
onze kerntaken, als bewijs voor ons handelen en als input voor beleidskeuzes. Het hebben van een robuuste en betrouwbare informatiehuishouding is daarvoor een randvoorwaarde. Deze legt de basis voor goed
openbaar bestuur, ondersteunt de ontwikkeling naar een open overheid,
en geeft mede vorm aan de relatie met burgers. Dit is van groot belang,
omdat de informatie-uitwisseling tussen overheden en burgers en
bedrijven door verdere digitalisering steeds meer digitaal verloopt. De

1

kst-31490-316
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 490, nr. 316

1

rijksoverheid zet in op de verbetering van de informatiehuishouding en de
herziening van de Archiefwet.
Op 1 juli 2021 zijn door alle ministeries en diverse Hoge Colleges van
Staat en zbo’s actieplannen voor de verbetering van de informatiehuishouding aan BZK geleverd. Er zijn negen algemene prioriteiten
afgesproken om de basis voor alle rijksonderdelen op orde te krijgen.
Daarnaast is er ruimte geboden voor organisatie-specifieke prioriteiten. In
2021 ging de aandacht uit naar de schaarste van expertise en capaciteit
om de verbetermaatregelen te realiseren. We gaan extra capaciteit
werven. Ook is een centraal opleidingsprogramma voor informatieprofessionals in de maak. Om websites duurzaam te bewaren, heeft het Rijk een
centrale voorziening ingericht waarop alle ministeries zijn aangesloten.
Daarnaast maken we sinds 1 juli 2021 beslisnota’s openbaar, die in de
categorieën Wetgeving en Beleidsvorming vallen.
• Kwaliteit van het Rijk
Een kwalitatief hoogwaardige rijksoverheid vraagt ook een blijvende inzet
om een aantrekkelijke werkgever te zijn met een inclusieve werkcultuur en
ruimte voor verschillende perspectieven en dilemma’s.
o Versterking integriteit en aanpak discriminatie Rijk 2021
Het Rijk streeft naar een veilige werkomgeving met een inclusieve
organisatiecultuur. Een werkomgeving waarin ruimte is voor (on)zichtbare verschillen en iedereen zich welkom en gewaardeerd voelt.
Sociale veiligheid is essentieel om met elkaar te spreken over
integriteit(dilemma’s). Daarom zijn vorig jaar onder meer de workshops Sociale veiligheid en Ongewenste omgangsvormen uitgevoerd
en zijn meer gespreksbegeleiders opgeleid. Ook de rijksbrede Week
van de Integriteit heeft bijgedragen aan een veilige bespreekcultuur.
Daarnaast is gestart met de versterking van de aanpak van discriminatie en racisme binnen de sector Rijk. Deze aanpak richt zich op het
voorkomen en bestrijden van vooroordelen, discriminatie en racisme
op individueel én institutioneel niveau. Ook bood het Rijk diverse
trainingen aan om een inclusieve werkcultuur te bevorderen. Deze
waren onder meer gericht op werving en selectie, coaching en het
voeren van gesprekken binnen teams.
o Versterken Ambtelijk Vakmanschap en het stimuleren van Grenzeloos
Samenwerken 2021
Het vertrouwen herstellen tussen overheid en burgers is een kernopgave van dit kabinet. Dat vraagt om een overheid die betrouwbaar,
dienstbaar en rechtvaardig is. Maatschappelijke opgaven staan
centraal. Goed ambtelijk vakmanschap is hiervoor een belangrijke
voorwaarde. We werken samen over ministeries en bestuurslagen
heen, om samen met de betrokkenen in de samenleving te werken aan
de maatschappelijke opgaven waarvoor we staan. Het Rijk stimuleert
dit en werkt aan het versterken van de professionaliteit. In 2021 is op
interactieve wijze een gids gemaakt om te komen tot gemeenschappelijke publieke waarden voor het werk van rijksambtenaren. Deze staat
sinds de zomer van 2021 online2 en wordt doorontwikkeld. De gids
moet bijdragen aan het verscherpen en verhelderen van het gewenste
morele kompas bij het handelen van ambtenaren, ook bij dilemma’s. In
de tweede helft van 2021 zijn gesprekken gevoerd over de waarden uit
de gids en over dilemma’s die medewerkers van het Rijk in hun werk
ervaren. Ook vond een ABD-symposium plaats rond grenzeloos
samenwerken en ambtelijk vakmanschap.

2

https://grenzeloossamenwerken.pleio.nl/cms/view/da1fac84-a71d-4122-b3f6–0e629f364ce7/degids-ambtelijk-vakmanschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 490, nr. 316

2

• Duurzame, veilige en nieuwe manieren van werken
Bij het uitvoeren van het werk in 2021 is gezocht naar duurzame, veilige
en nieuwe manieren van werken. Er is geëxperimenteerd met hybride
werken en gewerkt aan de verduurzaming van het Rijk. Ook is de
informatiebeveiliging versterkt.
o Experimenteren met hybride werken in 2021
Hybride werken is het uitgangspunt voor werken bij het Rijk3. Het is
een manier van werken, waarbij medewerkers en teams de ruimte
hebben om bewuste keuzes te maken in hoe, wanneer, met wie en
waar wordt (samen)gewerkt: op een kantoor, op locatie, thuis of elders.
Het Rijk gaat daarbij mee in de brede beweging op de arbeidsmarkt,
met meerwaarde voor autonomie en werk-privébalans van medewerkers. In de tweede helft van 2021 had het Rijk door de versoepeling van
het thuiswerkadvies voor het eerst enkele weken de ruimte om te leren
en te experimenteren. In de CAO Rijk zijn de eerste afspraken
vastgelegd met het oog op het hybride werken. Veel vergaderzalen zijn
aangepast. Ook zijn hulpmiddelen voor medewerkers en leidinggevenden ontwikkeld.
o Versterken van duurzaamheid binnen de bedrijfsvoering
De maatschappelijke opgave om te verduurzamen blijft onverminderd
urgent. Om de klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2030 te halen, is een
versnelling nodig. De rijksoverheid zette het afgelopen jaar onder meer
de volgende stappen naar een klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2030.
Het Rijk heeft besloten de CO2-prestatieladder in te voeren. Met dit
hulpmiddel kan het Rijk concrete en meetbare afspraken maken in
contracten met aanbieders van producten en diensten. In december
2021 besloot het Rijk een interdepartementaal programmateam op te
richten om versnelling mogelijk te maken en te ondersteunen bij de
overgang en invoering naar een duurzame bedrijfsvoering en inkoop.
o Informatiebeveiliging bij het Rijk
Voor een kwalitatief hoogstaande en goed functionerende rijksoverheid moet de informatiebeveiliging op orde zijn. In het licht van de
toegenomen digitale dreigingen, werken de Chief Information Security
Officer (CISO) Rijk en de CISO’s van de ministeries aan deze informatiebeveiliging. Ter versterking hiervan zijn in 2021 verschillende
stappen gezet. Zo is er een procedure afgesproken voor opvolging van
dringende beveiligingsadviezen. Ook zijn een handreiking en software
ontwikkeld voor het inrichten van een doorlopende kwetsbaarhedenscan bij rijksorganisaties. Over 2021 heeft elk ministerie een in
control-verklaring of een informatiebeveiligingsbeeld opgesteld. Deze
documenten en de jaarlijkse onderzoeken van de Auditdienst Rijk naar
de informatiebeveiliging bij de ministeries vormen de basis voor
gesprekken van de CISO Rijk met de ministeries. Daarmee kan een
continu verbeterproces worden ingericht. In 2021 zijn, op alle niveaus,
gesprekken gevoerd met de ministeries over de aandacht voor de
dreigingen en risico’s van cyberaanvallen op het ministerie. Aandachtspunten hieruit zijn verwerkt in het thema Versterken Digitale
Weerbaarheid van de in I-strategie 2021–2025, die in september 2021
aan de Tweede Kamer is gestuurd.

3

Kamerstuk 35 925 VII, nr. 51.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 490, nr. 316

3

Zo werkt het Rijk binnen de bestaande kaders met deze en andere in de
JBR beschreven ontwikkelingen continu aan professionalisering om een
betrouwbare, dienstbare en toegankelijke overheid te zijn.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.G.J. Bruins Slot
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A.C. van Huffelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 490, nr. 316

4