Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3216
Vragen van de leden Poppe (SP) en
Eijsink (PvdA) aan de staatssecretaris
van Defensie over de voortgang van
het onderzoek naar
gezondheidsklachten van
oud-defensiepersoneel door PX-10.
(Ingezonden 18 juni 2009)
1
Kunt u toelichten waarom het tot eind
2010 moet duren voordat het
onderzoek naar de
gezondheidseffecten door
blootstelling aan PX-10 zal zijn
afgerond?1
2
Deelt u de mening dat mensen die
het vermoeden hebben ziek te zijn
geworden door PX-10, waarmee zij
hebben gewerkt gedurende hun
dienstverband bij Defensie, zo
spoedig mogelijk duidelijkheid
moeten krijgen over het oorzakelijke
verband tussen het werken met PX-10
en de gezondheidsklachten? Zo ja,
ziet u kans het onderzoek te
bespoedigen?
3
Betekent het feit dat er
aansprakelijkheid wordt erkend voor
de mensen die in één van de
genoemde risicofuncties hebben
gewerkt en bij wie zich één van de
drie genoemde ziektes heeft
geopenbaard, dat mensen die niet
aan deze voorwaarden voldoen zelf
het oorzakelijke verband moeten
gaan bewijzen? Of betekent dit dat zij

KVR36870
2009Z11647
0809tkkvr3216
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

het eerder genoemde onderzoek, dat
pas eind 2010 klaar zal zijn, af moeten
wachten?
4
Wat is uw reactie op de kritiek, die u
onder meer bij brief van 15 juni 2009
heeft bereikt, dat er meer vormen van
kanker en ook andere ziektebeelden
worden veroorzaakt door
blootstelling aan hoge doseringen
van de stoffen die in PX-10
voorkomen? Kunt u een overzicht
geven van de literatuur die is gebruikt
voor het intern onderzoek PX-10 van
14 mei 2009?
5
Zijn er op grond van de bevindingen
van het eerste deelonderzoek
(waaruit onder meer is gebleken dat
voor het reinigen van het persoonlijk
wapen door militairen PX-10 in open
niet-afgesloten bakken werd bewaard
die met jerrycans werden bijgevuld,
dat er zonder beschermende
middelen zoals handschoenen werd
gewerkt, en dit alles in gesloten
ruimten zonder afzuigsysteem) niet
veel meer mensen dan alleen die in
de genoemde risicofuncties (zoals
wapenonderhoudsmonteurs)
blootgesteld aan PX-10? Hoe is voor
mensen die alleen hun eigen wapen
schoonmaakten een oorzakelijk
verband aan te tonen tussen het
werken met PX-10 en hun
aandoening?
6
Waarom zou voor de (ex-)militairen
die één van de drie genoemde
aandoeningen hebben die niet in een

van de risicofuncties hebben gewerkt
maar wel op bovengenoemde wijze
hun persoonlijk wapen hebben
schoongemaakt, geen
aansprakelijkheid worden erkend?
7
Wat bedoelt u met uw opmerking dat
er geen voorschotregeling wordt
getroffen voor individuele
(oud)defensiemedewerkers die aan
een terminale ziekte lijden, terwijl u
eerder schreef dat indien blijkt dat in
een individueel geval een
tegemoetkoming noodzakelijk of
wenselijk is, u niet zou aarzelen deze
uit te keren? Kunt u dit toelichten?
1

Brief van staatssecretaris De Vries,
2009D28933.

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris De
Vries (Defensie) (ontvangen 10 juli
2009)
1 t/m 3
Ik deel de mening dat mensen die
vermoeden ziek te zijn geworden ten
gevolge van beroepsmatig werken
met PX-10 zo snel mogelijk
duidelijkheid moeten krijgen.
Snelheid mag echter nooit ten koste
gaan van de zorgvuldigheid van het
onderzoek. Gezien de omvang van
het onderzoek wordt een versnelling
vooralsnog niet haalbaar geacht.
In het interne rapport van 14 mei
2009 dat de Kamer reeds is
toegezonden, worden de ziekten
genoemd waarvoor tot dusverre,
ondersteund door de beoordeling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6785

internationaal erkende instituten,
wetenschappelijk is aangetoond dat
een relatie met blootstelling aan
benzeen kan bestaan. Bij deze
aandoeningen wordt onder
voorwaarden een causaal verband
verondersteld, zowel wat betreft de
toepassing van de rechtspositie als
de aansprakelijkheidsvraag.
Voor personen die niet aan de reeds
vastgestelde criteria voor individuele
tegemoetkoming voldoen, geldt dat
hun claim pas verder in behandeling
kan worden genomen nadat de
uitkomsten van het externe
onderzoek beschikbaar zijn. Mocht op
een eerder moment alsnog blijken dat
wetenschappelijk onderzoek tot
nieuwe inzichten leidt dan zal
Defensie de criteria daaraan
aanpassen.

wetenschappelijke bron over:
ToxProfile for Benzene (2007), Xylene
(2007) en Stoddard Solvent (1995).
Daarnaast is de publicatie
Environmental Health Criteria 187:
White spirit (Stoddard Solvent),
WHO, Geneva 1996, als
informatiebron gebruikt. Verwacht
wordt dat in de loop van dit jaar het
International Agency for Research on
Cancer (IARC) een nieuwe evaluatie
van kankerverwekkende stoffen
publiceert. Bij de beoordeling van de
wetenschappelijke literatuur is
Defensie zeer zorgvuldig te werk
gegaan. In het kader van het
aangekondigde externe onderzoek
zullen ook externe deskundigen de
relevante literatuur met betrekking tot
de gezondheidsrisico’s van
bestanddelen van PX-10 beoordelen.

4
De kritiek die ons op 15 juni 2009
heeft bereikt, betreft een reactie van
een letselschadebureau. Ik heb kennis
genomen van deze kritiek die inhoudt
dat in het derde PX-10 bulletin de
onderbouwing ontbreekt van de
mogelijke ziekten die door
blootstelling aan bestanddelen van
PX-10 kunnen zijn veroorzaakt. Het
desbetreffende bureau meent dat er
meer aandoeningen zijn waarvoor
bestanddelen van PX-10 en met name
benzeen als oorzaak kunnen worden
aangewezen en levert daarbij een
uitgebreide lijst met
literatuurgegevens. Deze
onderbouwing is opgemaakt in het
eerder genoemde interne rapport van
14 mei 2009. Dit interne rapport is
onder andere in te zien via
http://www.defensie.nl/actueel/
kamerstukken/kamerbrieven/2009/02/
46132334/ kamerbrief_
voortgangsrapportage_px_10.
Benzeen wordt erkend als
kankerverwekkende stof en daarom
worden de blootstellingrisico’s
internationaal nauwlettend gevolgd.
Defensie heeft in haar
oordeelsvorming gebruikgemaakt
van de conclusies van internationaal
erkende wetenschappelijke instituten
die berusten op de kwalitatieve
beoordeling en vergelijking van
verschillende onderzoeken. Defensie
heeft vooral gebruik gemaakt van de
conclusies van het National
Toxicology Program (NTP) in de
Verenigde Staten (The Report on
Carcinogen, Eleventh Editio January
2005), het Agency for Toxic
Substances and Disease Registry
(ATSDR) als algemeen erkende

5
Het externe onderzoek naar de
gezondheidsrisico’s is er ook op
gericht voor overige groepen die met
PX-10 gewerkt hebben de risico’s in
kaart te kunnen brengen.

van toepassing, waarbij de militaire
rechtspositie uiteraard voorop staat.

6
Van de benoemde risicofuncties is
aannemelijk dat er in de periode voor
1985 sprake is van langdurig,
veelvuldig en in hoge mate
beroepsmatige blootstelling aan
benzeenhoudend PX-10. De militairen
die incidenteel hun persoonlijke
wapen met PX-10 hebben
schoongemaakt, zijn niet veelvuldig,
langdurig en in hoge mate
blootgesteld aan benzeenhoudend
PX-10. Vooralsnog is niet vastgesteld
dat zij een verhoogd risico lopen op
een van de drie genoemde
aandoeningen zodat het op voorhand
veronderstellen van een causaal
verband (zoals bij de risicoberoepen
wel het geval is) niet is
gerechtvaardigd.
Mocht op grond van de uitkomsten
van het externe onderzoek blijken dat
er bij deze categorie wel sprake is van
een verhoogd risico, dan zal Defensie
de criteria daaraan aanpassen.
7
Een algemene voorschotregeling
werd niet wenselijk geacht. Wel is er
voor gekozen in een aantal specifieke
gevallen, onder strikte voorwaarden
en vooruitlopend op de uitkomsten
van het externe onderzoek, een
causaal verband met blootstelling
aan PX-10 te veronderstellen. De
normale regels van het
schadevergoedingsrecht zijn daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6786