TER BESLISSING
Datum
23 november 2023

Aan

Staatssecretaris en Minister

Kamerbrief onderzoeksresultaten UK Terminal

Onze referentie
IENW/BSK-2023/311214
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
Rijksinfra
Beslistermijn
24-11-2023
Bijlage(n)
4

Aanleiding
De laatste jaren is gewerkt aan het vinden voor een oplossing voor het beveiligd
vertrek van de Eurostar vanaf Amsterdam Centraal. Het initiële gat van meerdere
jaren kon aanzienlijk worden verkleind door de keuze voor een nieuwe terminal in
de Amstelpassage. In de afgelopen maanden hebben een Zwitsers bureau (SMA)
en RHDHV onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om het gat (van 7 tot 11
maanden) in beveiligd vertrek van de Eurostar vanaf Amsterdam Centraal te
dichten. Op 30 oktober, 6 november en 16 november heeft Bestuurlijk Overleg
plaatsgevonden over het rapport.
In het laatste overleg op 16 november hebben NS, ProRail en IenW uitgesproken
dat oplossingsrichting 1 (versnellen definitieve Amstelpassage) de beste
oplossingsrichting is. Eurostar begrijpt en erkent deze keuze. NS heeft in het
bestuurlijk overleg op 16 november aangegeven geen signalen te hebben
waardoor de voorliggende planning van de Amstelpassage niet kan worden
gerealiseerd. Bovendien zullen alle partijen gezamenlijk de aandacht richten op
het verder bestendigen van de voorliggende planning voor de oplevering van een
nieuwe volwaardige vertrekhal in de Amstelpassage en waar mogelijk versnelling
te realiseren.
Met bijgevoegde Kamerbrief deelt u de onderzoeksresultaten en de
oplossingsrichting met de Kamer. Lid De Hoop (PvdA/GroenLinks) heeft daarnaast
schriftelijk vragen gesteld. Deze Kamerbrief doet u ook af.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd om voor oplossingsrichting 1 te kiezen en
1) de komende periode te benutten om een beeld te vormen van
consequenties van deze oplossingsrichting voor de reizigers en
bedrijfsvoering van NS en Eurostar en;
2) gezamenlijk met de betrokken partijen alle aandacht te richten op het
bestendigen én versnellen van de plannen van de nieuwe volwaardige
vertrekhal in de Amstelpassage. Op deze manier blijft de overlast voor de
nationale en internationale reizigers zo beperkt mogelijk.

Pagina 1 van 5

-

-

Bijgevoegde Kamerbrief (bijlage 02) te ondertekenen en verzenden aan
de Kamer. Hiermee doet u de Motie Minhas 1 en Motie De Hoop 2 en de
toezegging aan de fractie van de ChristenUnie over de overwegingen bij
de verschillende oplossingsrichtingen af.
Bijgevoegde Kamerbrief (bijlage 03) te ondertekenen en verzenden aan
de Kamer, hiermee geeft u antwoord op de vragen van het lid De Hoop.

Kernpunten
De focus van de opdracht lag mede gezien de moties Minhas en Motie De Hoop
c.s. op het borgen van de continuïteit van beveiligd vertrek van de Eurostar vanaf
Amsterdam Centraal. Zonder maatregelen is er geen beveiligde vertrekterminal
van juni 2024 t/m minstens maart 2025 (circa 7-11 maanden, zoals eerder met
de Kamer gedeeld). Uit het onderzoek van RHDHV zijn drie oplossingsrichtingen
naar voren gekomen:
1. Versnellingsopties voor een volwaardige vertrekterminal in de
Amstelpassage; gat te reduceren tot circa zes maanden.
2. Het bouwen van een tijdelijke vertrekhal binnenin de volwaardige
vertrekhal in de Amstelpassage, gat te reduceren tot circa twee maanden.
3. Het langer openhouden van de huidige vertrekterminal én versnellen van
de bouw van een nieuwe vertrekterminal in Amstelpassage
(oplossingsrichting 1), gat te reduceren tot circa drie maanden.

Datum
23 november 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/311214
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
Rijksinfra
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
4

Zie ook de tijdlijn hieronder:

1

29984-1118 verzoekt de regering om maximaal in te zetten op het behouden van de Eurostarverbinding
Amsterdam-Londen en met de gemeente Amsterdam en andere stakeholders in overleg te treden over
hoe een deel van het busstation gebruikt kan worden voor de passagiersafhandeling van de Eurostar
2
29984-1166 verzoekt het kabinet alles in het werk te stellen om actief bij te dragen aan het vinden van
een passende oplossing, en de Kamer hierover zo spoedig mogelijk te informeren

Pagina 2 van 5

Er is geen rechtstreekse blokkade gevonden op één van de drie
oplossingsrichtingen. De onderscheidende factoren:
Oplossingsrichting 1 (Versnellen nieuwe terminal in de Amstelpassage):
•
Heeft het laagste risicoprofiel. De verwachting is dat de nieuwe terminal in
de Amstelpassage in december 2024 operationeel is met een capaciteit
van 400 passagiers. In oktober 2025 neemt de capaciteit toe naar 650
passagiers.
•
NS heeft in het bestuurlijk overleg op 16 november aangegeven geen
signalen te hebben waardoor de voorliggende planning van de
Amstelpassage niet kan worden gerealiseerd. Bovendien zullen alle
partijen gezamenlijk de aandacht richten op het verder bestendigen van
de voorliggende planning voor de oplevering van een nieuwe volwaardige
vertrekhal in de Amstelpassage en waar mogelijk versnelling te realiseren.
•
NS is erbij gebaat om de Amstelpassage zo snel als mogelijk gereed te
hebben, omdat zij de terminal dan kunnen verhuren aan Eurostar. ProRail
is ook gebaat bij snelle oplevering, omdat er dan minder werkzaamheden
op het station tegelijkertijd zijn.
•
De periode waarin niet beveiligd vertrokken kan worden is het grootst met
deze oplossingsrichting. Het risico voor andere nationale en internationale
reizigers die gebruikmaken van Amsterdam Centraal het laagst.
•
Samen met alle partijen wordt gekeken of er nog verdere versnelling
mogelijk is. Het realiseren van de Amstelpassage heeft de hoogste
prioriteit, omdat de passagiersaantallen dan omhoog kunnen. In de
contracten die NS binnenkort aangaat voor de aannemer van de nieuwe
terminal is het op tijd opleveren en waar mogelijk versnellen een
belangrijk onderdeel. NS heeft geen signalen gehad dat de termijn van
oplevering in december 2024 niet realistisch is. IenW heeft toegezegd bij
een versnelling te willen helpen, financieel of op elke andere manier.

Datum
23 november 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/311214
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
Rijksinfra
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
4

Oplossingsrichting 2 (Tijdelijke terminal binnenin de nieuwe vertrekterminal in de
Amstelpassage):
•
Deze oplossingsrichting heeft een hoog planrisico, maar wel als voordeel
een korte onderbreking van de beschikbaarheid van de terminal (2
maanden). De capaciteit van de terminal zal tot begin 2026 beperkt
blijven tot 250 passagiers. In 2026, na realisatie van de volwaardige
terminal, neemt de capaciteit toe naar 650 passagiers.
•
Het ontwerp moet nog uitgewerkt worden en een aannemer zal in 2023
enkelvoudig onderhands gecontracteerd moeten worden. Ook zal een
nieuwe vergunning bij de gemeente Amsterdam moeten worden
aangevraagd. Deze risico’s kunnen leiden tot een latere ingebruikname
van de volwaardige terminal.
•
Het voordeel van de eerdere beschikbaarheid van oplossing 2 wordt door
de langdurige beperktere capaciteit van de volwaardige terminal in de
eerste helft van 2025 al ingehaald.
Oplossingsrichting 3 (verlengd gebruik huidige vertrekterminal in combinatie met
oplossingsrichting 1):
•
Deze oplossingsrichting kent veel onbekendheden en hoge gevolgrisico’s.
Het gat is 3 maanden doordat huidige terminal, met een capaciteit van
250 passagiers, vanaf oktober 2024 tijdelijk weer in gebruik te nemen. Dit

Pagina 3 van 5

•

•

•

•

•

is vooruitlopend op ingebruikname van de nieuwe vertrekterminal in de
Amstelpassage.
Aannemers (van de verbouwingswerkzaamheden op en rondom
Amsterdam Centraal) hebben aangegeven dat zij niet zitten te wachten op
aanvullende complexiteit binnen de toch al complexe opdrachten/
projecten op een groot station dat zoveel mogelijk in gebruik blijft.
De aanwezigheid van de terminal en de benodigde oversteek van perron 5
naar perron 6 zorgt voor grote onzekerheden als er bijsturing nodig is op
de projecten. Daarmee komt de tijdige afronding van de projecten in
gevaar. Dit heeft potentieel grote gevolgrisico’s voor dagelijks 80.000
reizigers die gebruik maken van Amsterdam Centraal, waaronder ook
internationale reizigers naar Parijs, Berlijn en Brussel, maar vooral veel
reizigers richting Amersfoort, Almere en Schiphol.
Daarnaast is het voor de Eurostarreizigers onzeker of er in de gehele
periode gereisd kan worden als deze oversteek er ligt. Het kan voorkomen
dat de oversteek weg moet als gevolg van bijsturingsmaatregelen bij de
IJ-viaductrenovatie. Dit kan gebeuren als de staat van het IJ-viaduct
slechter is dan verwacht waardoor extra bouwterrein of opslagruimte
nodig is of dat het noodzakelijk is om vanaf twee kanten te werken. Dit
zorgt voor onzekerheid bij de reizigers en vervoerder.
Het zal daarmee tot in augustus 2024 (het moment waarop het IJ-viaduct
opengebroken wordt) onzeker blijven of deze oplossing daadwerkelijk
extra beschikbaarheid gaat opleveren en de benodigde voorbereidingen,
maatregelen en potentiële gevolgrisico’s daartoe in verhouding staan.
Daarnaast is onduidelijk of de introductie van de nieuwe Europese
elektronische manier van werken bij grenscontroles tot vertraging leidt in
de processen in de huidige terminal. Dit nieuwe systeem wordt
waarschijnlijk in het najaar van 2024 geïntroduceerd. Vanuit
veiligheidsoogpunt is het onwenselijk dat er wachtrijen ontstaan in de
oversteek of op het perron, omdat hieromheen werkzaamheden
plaatsvinden.

Datum
23 november 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/311214
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
Rijksinfra
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
4

Al met al wordt geadviseerd om voor oplossingsrichting 1 te gaan: met deze
oplossingsrichting kunnen zodra de Amstelpassage gereed is (in december 2024)
meer reizigers vervoerd worden dan met oplossingsrichting 2 en kunnen de
risico’s op de grootschalige werkzaamheden beter gemanaged worden. Doordat
de risico’s beter gemanaged kunnen worden is de kans kleiner dat deze effect
hebben op de dagelijks 200.000 reizigers op Amsterdam Centraal.
Verdere uitwerking
Alle partijen (IenW, Eurostar, NS en ProRail) onderschrijven dat het niet mogelijk
is om de periode dat er niet direct beveiligd vertrokken kan worden vanaf
Amsterdam Centraal tot nul te reduceren. Alle partijen willen ook dat de reizigers
en medewerkers van NS, Eurostar en andere betrokken partijen zoals de
grensautoriteiten zo min mogelijk overlast ervaren van de periode waarin niet
direct beveiligd vertrokken kan worden. De komende tijd wordt gebruikt om zicht
te krijgen op de dienstregeling voor de periode dat de Eurostar niet beveiligd
vanaf Amsterdam Centraal kan vertrekken. Op basis hiervan zullen de
consequenties voor de reizigers en de bedrijfsvoering van Eurostar en NS in beeld
worden gebracht. IenW zal zich samen met de betrokken partijen inzetten om,
redelijkerwijs en binnen de juridische kaders, te zoeken naar oplossingen voor
deze consequenties. Reizigers kunnen in de tussenliggende periode wel met de
trein naar Londen reizen, maar moeten waarschijnlijk in Brussel door de paspoorten veiligheidscontroles. De partijen spreken hier in december verder over.
Pagina 4 van 5

Krachtenveld
Alle partijen (IenW, Eurostar, NS en ProRail) onderschrijven dat het niet mogelijk
is om de periode dat er niet beveiligd vertrokken kan worden vanaf Amsterdam
Centraal tot nul te reduceren. Dit is voor iedereen teleurstellend. Partijen hebben
uitgebreid met elkaar besproken wat de beste oplossing voor treinreizigers is. Alle
drie de oplossingen brengen risico’s met zich mee en er is gezocht naar een
oplossing die voor alle partijen acceptabel is en voor geen enkele partij
onacceptabel.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing

Datum
23 november 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/311214
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
Rijksinfra
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
4

Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

02

Kamerbrief
onderzoeksresultaten UK
Terminal

Kamerbrief
onderzoeksresultaten UK
Terminal

03

Kamerbrief beantwoording
vragen lid De Hoop

Kamerbrief beantwoording
vragen lid De Hoop

04

Onderzoeksrapport RHDHV UK
Terminal

Bijlage bij Kamerbrief

Pagina 5 van 5