Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 912

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 januari 2021
In mijn brief van 17 januari jl.1 heb ik aangekondigd dat ik uw Kamer per
separate brief zou informeren over deel 2 van het advies van het Outbreak
Management Team. Dit advies heb ik 19 januari ontvangen en stuur ik uw
Kamer hierbij toe2.
Gegeven de huidige epidemiologische situatie en de zorgelijke ontwikkeling van nieuwe virusvarianten, is de strategie van het kabinet gericht
op het zo snel mogelijk maximaal verlagen van het besmettingsniveau,
het vertragen van de verspreiding van het virus en nieuwe varianten van
het virus en het beperken van de influx van virusvarianten uit het
buitenland. Een strategie die door de landen om ons heen ook wordt
gevolgd. We moeten het moment dat de Britse variant ook bij ons de
overhand krijgt zo veel mogelijk uitstellen. Dit is van groot van belang om
de instroom van patiënten in de ziekenhuizen en op de IC’s te beperken.
Het kabinet heeft derhalve besloten om, naast het vorige week genomen
besluit de lockdown tot tenminste 9 februari te verlengen, aanvullende
maatregelen te nemen. Deze maatregelen zijn nodig om het virus verder
en sneller terug te dringen, zodat ook het bron- en contactonderzoek weer
volledig kan worden uitgevoerd en we daarmee duidelijk zicht en controle
houden op het virus. We moeten er rekening mee houden dat als we nu
niet adequaat handelen, nog zwaardere maatregelen en een overbelaste
zorg onvermijdelijk zijn. Als we pas extra maatregelen nemen als het
aantal besmettingen als gevolg van de Britse variant gaat stijgen, zijn we
te laat. Dat risico kunnen we niet nemen. Onze uitgangspositie moet beter
worden om het zicht op versoepelingen vanaf 9 februari niet te verliezen.
We realiseren ons dat de impact van deze aanvullende maatregelen voor
mensen groot is. Toch zullen we moeten doorzetten en is het belangrijk
1
2

kst-25295-912
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 25 295, nr. 909.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

1

dat we ons aan de maatregelen houden. En zoals ik al eerder schreef, is er
licht aan het eind van de tunnel. Als we samen dit pakket zware maatregelen goed opvolgen, kunnen we voorkomen dat de nieuwe golf
besmettingen te hoog wordt. Hoe beter we daarin slagen, hoe sneller we
een aantal maatregelen kunnen versoepelen.
Als eerste het primair onderwijs en de kinderopvang. Daarna zo snel
mogelijk ook het voortgezet onderwijs. Hopelijk kunnen daarna stap voor
stap, andere activiteiten onder voorwaarden open gaan. We kunnen nu
geen concrete datum noemen, maar we zetten met dit pakket aan
maatregelen, met extra testen en vaccineren alles op alles om zo snel
mogelijk meer maatschappelijke activiteiten mogelijk te maken.
Met deze brief informeer ik uw Kamer mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid, de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, de
Minister van Binnenlandse Zaken over het OMT-advies met betrekking tot
aanvullende maatregelen alsmede over de kabinetsreactie op het advies
van het OMT. Tevens informeer ik uw Kamer over het gezamenlijk advies
van de Gezondheidsraad en het OMT over de vaccinatiestrategie. Dit
advies is opgenomen in de bijlage3.
1. 96e OMT-advies deel 2
Het 96e OMT-advies deel 2 is opgenomen in de bijlage. Hieronder wordt
eerst een feitelijke weergave van het advies gegeven, waarna de reactie
van het kabinet op het advies volgt.
Het 96e OMT-advies deel 2 behelst de volgende onderwerpen:
1. Verloop van de epidemie
2. Avondklok en andere maatregelen
3. Gebruik mondkapjes in gevangenissen
4. Groepsvervoer van personen uit risicogroepen
Ad1) Verloop van de epidemie
In mijn brief van 17 januari jl. is het verloop van de epidemie beschreven.
Aangezien dit aanleiding vormt voor de maatregelen die het kabinet nu
neemt, wordt dit hieronder nogmaals weergegeven.
In de periode 8-14 januari 2021 zijn ruim 45 duizend positief geteste
personen gemeld. Het aantal meldingen is met 16% afgenomen ten
opzichte van de 7 dagen daarvoor. Gemiddeld was het percentage
positieve testen 12,4% bij personen getest op 5-12 januari, vergeleken met
13,9% in de 7 dagen daarvoor. Het percentage positieve testen in de
GGD-testlocaties varieerde tussen de 9% en 17%.
Het aantal geteste personen bij GGD-testlocaties is in een week tijd
gedaald met 11%, maar het percentage positieve testen dus eveneens. De
daling van het aantal aanvragen voor testen is in lijn met de daling van
het aandeel personen met COVID-19 achtige klachten in de afgelopen
week van ongeveer 3% half december naar ongeveer 2% in de afgelopen
dagen.
De landelijke incidentie was de afgelopen week gemiddeld ongeveer 250
meldingen per week per 100.000 inwoners, en varieerde tussen 180 en
bijna 400 meldingen in de veiligheidsregio’s.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

2

Het aantal meldingen is de afgelopen week alleen gestegen bij de
leeftijdsgroep 18–24 jaar, en was daar ook het hoogst (bijna 500 per
100.000 per week). Bij de omringende leeftijdsgroepen (13–17 jaar en
25–29 jaar) is het aantal meldingen per 100.000 stabiel gebleven. Het
aantal meldingen per 100.000 is gedaald bij alle andere leeftijdsgroepen
t.o.v. de week hiervoor.
De meest genoemde situatie waar besmetting plaatsvond was, net als de
voorgaande maanden, binnen het huishouden, door besmettingen van
familieleden en huisgenoten (ruim 50%). Gedurende de twee weken
volgend op de Kerstdagen, is een stijging zichtbaar in het aantal besmettingen dat plaatsvond tijdens bezoek van vrienden of familie, namelijk
36% in week 1 versus 23% in week 52. Het aantal besmettingen op het
werk is in de laatste weken afgenomen. Dit is waarschijnlijk een effect van
de feestdagen en de kerstvakantie, mogelijk in combinatie van meer
thuiswerken door de lockdown.
Bij clusters bestaande uit personen uit verschillende leeftijdsgroepen blijft
het gezin de meest gerapporteerde situatie van besmetting, door het
samenwonen van verschillende generaties onder een dak. Bij clusters
alleen bestaande uit personen uit dezelfde leeftijdsgroep, was de
afgelopen weken «bezoek in de thuissituatie» de meest voorkomende
gerapporteerde situatie van besmetting, in alle volwassen leeftijdsgroepen.
De instroom van patiënten in de ziekenhuizen en op de IC daalde in de
afgelopen week. De bedbezetting op de verpleegafdelingen daalde de
afgelopen week licht, maar nog niet op de IC-afdelingen. Het aantal
nieuwe locaties en het aantal bewoners van verpleeghuizen en woonzorglocaties, en van gehandicapteninstellingen dat gemeld wordt met
COVID-19, is gedaald in de afgelopen week.
Het totaal aantal overlijdens in Nederland lag ongeveer 1000 sterfgevallen
hoger dan verwacht in de periode 31 december-6 januari op basis van
RIVM-analyses, en was sterk verhoogd bij leeftijdsgroepen vanaf 65 jaar.
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op
basis van de meldingen van positieve gevallen, is voor 1 januari 0,98
(0,96–1,01) besmettingen per geval, en dat is iets hoger dan de waarde die
voor 25 december werd gemeld. Waarschijnlijk speelt het feit dat dit een
feestdag betrof een rol. De waarde net onder de één duidt op een
stabilisering van het aantal besmettingen rond deze datum. Het reproductiegetal wordt ook op basis van andere gegevensbronnen berekend, zoals
het aantal nieuwe ziekenhuisopnames en IC opnames per dag. De
schattingen op basis van deze andere gegevensbronnen kennen een
aanzienlijk grotere onzekerheid, maar ook daar zien we dat het geschat
reproductiegetal iets onder de waarde van 1 besmetting per geval met
een eerste ziektedag die rond 30 december ligt. Geen van de gegevensbronnen toont al een reproductiegetal met het betrouwbaarheidsinterval
volledig onder de waarde van 1. Omdat de prevalentie van besmettingen
in de bevolking nog hoog is ten opzichte van enkele maanden terug,
vertaalt een reproductiegetal van ongeveer 1 besmetting per geval zich in
een groot absoluut aantal nieuwe infecties per dag.
Het aantal opnames in het ziekenhuis en op de IC vertoont het begin van
een daling in de afgelopen week. Als de omstandigheden en opvolging
aan basisregels gelijk blijven en we deze daling doortrekken dan is de
piekbezetting in het ziekenhuis en op de IC van deze golf achter de rug.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

3

Het OMT vindt de epidemiologische situatie kwetsbaar en de lange
termijn voorspellingen met doorrekening van de recent geïntroduceerde
VK en ZA-varianten ronduit zorgelijk. De verspreiding van de VK-variant
lijkt niet onder controle en kan op termijn (vanaf april) vanwege toegenomen volumina aan patiënten zorgen voor een verder toegenomen,
grote druk op de zorg, zowel intramuraal als in verpleeghuizen en
extramuraal.
Het is van belang om nu maatregelen te nemen om zo snel mogelijk zo
laag mogelijk te komen wat betreft de verspreiding van het virus, en
daarmee ook de ruimte (bijvoorbeeld in BCO’s) te creëren om de
verspreiding van de nieuwe VK en ZA-varianten onder controle te houden,
totdat we een gunstig seizoen effect kunnen verwachten op de
verspreiding, en een effect van groepsimmuniteit door doorgemaakte
infecties en door vaccinatie.
Ad 2) Avondklok en andere maatregelen
In dit tweede deel gaat het OMT in op zijn advies de huidige lockdownmaatregelen voor de periode tot ten minste 9 februari, aan te scherpen
met een avondklok. De reden voor zo’n aanscherping ligt in de beoordeling van de huidige epidemiologische situatie in Nederland, die ronduit
kwetsbaar te noemen is vanwege het nog zeer hoge aantal besmettelijke
personen en een reproductiegetal dat rond de 1 ligt; de zorgelijke
ontwikkelingen betreffende de introductie van nieuwe varianten van
SARS-CoV-2 met waarschijnlijk toegenomen besmettelijkheid; en het zich
ontwikkelende beeld internationaal, waarbij in landen ondanks diverse
lockdownmaatregelen een toename van SARS-CoV-2 wordt waargenomen, vaak volgend op de introductie van mutantvirusstammen. Naar
verwachting kan niet voorkomen worden dat er een volgende golf van
COVID-19-gevallen komt, veroorzaakt door verspreiding van mutanten van
het virus met verhoogde besmettelijkheid.
Avondklok
Het OMT heeft eerder al nadrukkelijk aandacht voor een avondklok
gevraagd, omdat dat in de beoordeling van het OMT een aanvullende
bijdrage zou kunnen leveren aan het zo snel mogelijk en diep mogelijk
verlagen van het aantal positieve gevallen in de periode tot 9 februari. Wat
betreft de te verwachten bijdrage van een avondklok heeft het OMT
wederom kennis genomen van de beschikbare literatuur. Uit een viertal
reviews van verschillende onderzoeken en bijvoorbeeld ook evaluatie van
de avondklok zoals ingesteld in Frankrijk, blijkt dat een avondklok (c.q.
verplichting tot thuisblijven) tot een reductie van 8%-13% van de
gemiddelde Rt-waarde zou kunnen leiden. Bij een reproductiegetal dat
zich momenteel net onder de 1 bevindt, is dat effect in de beoordeling van
het OMT substantieel. Concluderend kan een verdere vermindering van
het aantal besmettingen nu, door aanscherping van de lockdownmaatregelen met een avondklok, nog leiden tot een belangrijke en relevante
extra vermindering van het totaal aantal gevallen van COVID-19 tegen
9 februari. Zo’n diepere afname van het aantal gevallen biedt perspectief
op de mogelijkheid eventueel ook weer versoepelingen door te voeren.
Alternatieve aanscherpingen
Het OMT vindt het lastig te beoordelen of er maatregelen zijn met een
gelijkwaardig of groter effect dan wordt verwacht van een avondklok,
anders dan een strikt uitgevoerd en nageleefd totaal «stay-at-home»advies waarbij men alleen naar buiten mag, overdag én ’s nachts, voor
hoogstnoodzakelijke zaken. Een dergelijk advies zou in Nederland nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

4

veel verder gaan dan de avondklok alleen. Andere alternatieve maatregelen zoals hieronder genoemd zijn ter overweging in aanvulling op een
avondklok. Echter, in de bestrijding van het coronavirus ziet het OMT de
alternatieve maatregelen niet als gelijkwaardig aan het effect van de
avondklok, ook al omdat de mate waarin aan de alternatieven opvolging
gegeven zal worden, onzeker is. Daarom is het vooreerst en bovenal zaak
om de opvolging van de huidige maatregelen van de lockdown te
maximaliseren.
Als alternatief voor de avondklok, geeft het OMT de volgende overwegingen mee.
De overdracht van het virus kan teruggebracht worden door contacten
tussen personen te verminderen in aantal, in duur of in intensiteit. De
volgende maatregelen zijn naast de avondklok ter verdere aanscherping
van de bestrijding besproken.
Contacten kunnen in aantal worden beperkt door aanscherping van het
aantal personen dat per keer op bezoek kan komen, bijvoorbeeld naar 1
per dag of 2 per week en het beperken van hoe vaak men bezoek kan
ontvangen of zelf op bezoek gaat beperken tot eenmaal per dag. Door
sociale bubbels te vormen onder jongeren in verschillende leeftijdscohorten kunnen de gevolgen van een besmetting zoveel mogelijk worden
gemitigeerd. Het OMT adviseert ook extra in te zetten op communicatie
voor bezoek aan thuiswonende 70-plussers en de «bubbelbezoeker» in
verpleeghuizen, waarbij extra aandacht is voor hygiëne, 1,5 meter-afstand
en persoonlijke beschermingsmaatregelen. Ook adviseert het OMT het
aantal mensen dat fysiek aanwezig mag zijn bij uitvaarten, te verminderen
(advies 5).
Voor wat betreft de mogelijkheid om contacten in duur en intensiteit te
beperken, geeft het OMT de volgende overwegingen. Allereerst zou men
bij bezoek, met name aan kwetsbare personen, altijd nauwgezet de
afstandsregel en de basis handhygiëne in acht moeten nemen; hier kan
communicatie helpen. Maar ook extra testen kan helpen. Bijvoorbeeld valt
te overwegen om personen die genoodzaakt zijn een bezoek te brengen
aan een kwetsbare persoon vooraf te testen met een antigeensneltest,
bijvoorbeeld bij een commerciële testfaciliteit. Bovendien kan – wat
betreft duur en intensiteit van contact – worden geanticipeerd op de
mogelijk toegenomen besmettelijkheid van variantvirussen, door in het
bron- en contactonderzoek aangepaste definities te gaan hanteren (wordt
nader uitgewerkt). Bijvoorbeeld door het verkorten van de «risicocontacttijd» voor nauwe contacten buiten het eigen huishouden, en door aan
categorie 3-contacten (de zogenaamde overige contacten) ook testen aan
te bieden, zonder een quarantaineperiode en zonder dat zij klachten
hebben, op dag 5 na blootstelling (wordt nader uitgewerkt). Het OMT
vindt dat er winst te behalen is met thuiswerken. Het OMT adviseert
daarom kritisch te kijken naar (mogelijkheden tot) stimulering en
handhaving van thuiswerken.
Internationale reisbewegingen
Het OMT adviseert voor invoering van een avondklok en realiseert zich
daarbij terdege hoe ingrijpend dat advies voor iedereen is. Het vindt
daarom dat er geen ruimte mag zijn wat betreft de introductie van
coronavirussen (en de varianten daarvan) vanuit het buitenland. Gezien
de epidemiologische ontwikkelingen rondom de verschillende virusvarianten moet er daarom scherp aan de wind worden gevaren met het beleid
rondom internationale reisbewegingen. Verspreiding van virusvarianten
in het buitenland worden op dit moment steeds vaker gesignaleerd, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

5

daarnaast is niet in alle landen de kiemsurveillance dusdanig op orde dat
een «nieuwe variant» snel wordt gesignaleerd. Momenteel zijn de
volgende varianten gesignaleerd: de Britse variant (ook wel aangeduid
met VOC 202012/01 of B.1.1.7), de Zuid-Afrikaanse variant 20H/501Y.V2 (of
B.1.351), de Braziliaanse variant 20B/S.484k die breder in Brazilië
circuleert, en de Braziliaanse Manaus P.1 (of 20J/501Y.V3)-variant. De
laatste variant werd recent geïsoleerd in een cluster in Manaus, opmerkelijk omdat het gebied in oktober jl. ook al intensief (>75%) getroffen was
door het coronavirus. Natuurlijk circuleren er daarnaast veel meer
genetische varianten, maar die betreffen de natuurlijke ontwikkeling van
het SARS-CoV-2 en zijn vooralsnog niet geassocieerd aan een mogelijk
veranderd biologisch gedrag van het virus.
De (verdere) import van genoemde variantvirussen naar Nederland moet
zo veel mogelijk tegen worden gegaan. Er bestaat een inreisverbod van
personen van buiten de Europese Unie. Het OMT adviseert dat strenge
handhaving van het vigerende negatieve reisadvies noodzakelijk is. Het
OMT adviseert bovendien voor reizen vanuit alle landen naar Nederland
dat de reiziger, los van nationaliteit, een negatieve PCR-test, afgenomen
maximaal 72 uur voor aankomst in Nederland, kan overleggen, en een
negatieve antigeensneltest afgenomen maximaal 4 uur voor instappen.
Bovendien adviseert het OMT het – liefst zonder meer verplicht –
aanhouden van een quarantaineperiode van tenminste 5 dagen na
binnenkomst, met de mogelijkheid van een moleculaire test op dag 5. Pas
bij negatieve PCR of LAMP-test op dag 5 is het risico dat een reiziger toch
nog een variantvirus in Nederland introduceert, verminderd. Een dergelijk
strakke aanpak is wat betreft het OMT dan equivalent aan een inreis- of
vliegverbod of blokkade van internationale reisbewegingen.
Dit beleid dient ook van toepassing te zijn voor transferpassagiers op de
luchthavens, en voor vrachtwagenchauffeurs, bemanning van ferryschepen en dergelijke, en voor reizigers die over de weg of met de trein
naar Nederland komen.
Ad 3) Gebruik mondkapjes in gevangenissen
Het OMT is gevraagd om een advies uit te brengen over het gebruik van
mondkapjes in penitentiaire inrichtingen. De Minister voor Rechtsbescherming reageert volgende week per brief aan uw Kamer over dit
advies.
Ad 4) Groepsvervoer van personen uit risicogroepen
Personen uit risicogroepen voor COVID-19, zoals ouderen, maken
regelmatig gebruik van groepsvervoer, bijvoorbeeld naar dagbesteding,
vaccinatielocaties of stemlokalen. Gezien de huidige epidemiologische
omstandigheden, adviseert het OMT om bij groepsvervoer van personen
uit risicogroepen het aantal personen per taxi of taxibus te beperken tot 1
persoon per bank of rij stoelen, waarbij zij niet recht achter elkaar zitten.
Daarnaast adviseert het OMT dat deze personen -indien mogelijk- een
medisch mondneusmasker dragen. Bij personen die niet in staat zijn tot
het dragen van een medisch mondneusmasker moet de afstand tot
anderen extra in acht genomen worden. De landelijke branchevereniging
voor ondernemers in het zorg- en taxivervoer Koninklijk Nederlands
Vervoer (KNV) beziet op dit moment in overleg met vakbonden FNV en
CNV en andere relevante partijen, welke gevolgen dit advies voor het
sectorprotocol Veilig Zorgvervoer dat KNV op basis van eerdere RIVM en
OMT-adviezen heeft opgesteld. Daarnaast wordt bezien welke gevolgen
het OMT-advies heeft voor de continuïteit van doelgroepenvervoer. Zodra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

6

hierover meer duidelijkheid is, zal ik uw Kamer in een volgende stand van
zakenbrief informeren.
BAO advies
Het bestuurlijks afstemmingsoverleg dat 20 januari bijeen is geweest.
Het BAO acht de adviezen van het OMT navolgbaar en acht het onvermijdelijk dat ze nu ingevoerd worden vanwege de epidemiologie en druk op
de zorg. Het BAO vraagt met name aandacht voor kwetsbaren en de
mensen om hen heen, zoals mantelzorgers. Het BAO vraagt de overheid
om goed na te denken over de uitvoering van de maatregelen, zodat hier
op een verantwoorde manier mee om kan worden gegaan. Uitzonderingen zijn belangrijk om ongewenste effecten te voorkomen, maar dat
moet op een verantwoorde manier zonder burgemeesters, die juist gepleit
hebben voor zo min mogelijk uitzonderingen, in een lastig pakket te
brengen. Het BAO vraagt opnieuw nadrukkelijk aandacht voor communicatie voor de naleving van de reeds ingevoerde maatregelen, ook dat
vraagt een extra impuls, de testbereidheid en de naleving van de
quarantaine moet omhoog. Het BAO steunt het quarantaine advies t.a.v.
reizigers, mondmaskers in gevangenissen en het vervoer van kwetsbare
personen.
2. Kabinetsreactie: belang van opvolging huidige maatregelen en
noodzaak tot aanvullende maatregelen
Het huidig aantal besmettelijken is met 136.000 hoog. Het beeld laat een
daling zien van het aantal besmettingen, maar is met ruim 4.000 positieve
uitslagen op 19 januari nog te hoog. De druk op de ziekenhuizen neemt
weliswaar af, maar de bedbezetting en druk op de Covid-zorg blijft hoog.
Het aantal nieuwe locaties en het aantal bewoners van verpleeghuizen en
woonzorglocaties, dat gemeld wordt met COVID-19, is weliswaar gedaald
in de afgelopen week, maar de eerste uitbraken van de VK-variant in
verpleeghuizen zijn een feit. De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, is 0.98, zoals berekend op basis van de meldingen van
positieve gevallen.
Deze situatie betekent dat we het besmettingsniveau moeten verlagen, de
verspreiding van het virus en nieuwe varianten van het virus moeten
vertragen en de influx van virusvarianten uit het buitenland moeten
beperken. Daarmee verbeteren we onze uitgangspositie om de derde golf,
die onmiskenbaar op ons afkomt, het hoofd te kunnen bieden.
Dit doen we door de naleving van de maatregelen te verbeteren en door
aanvullende maatregelen te nemen. Ik ga allereerst in op de opvolging
van huidige maatregelen, gevolgd door de aanvullende maatregelen.
Opvolging huidige maatregelen
Om verdere verspreiding van het virus tegen te gaan, blijft naleving van
de maatregelen het belangrijkst. Alhoewel de huidige maatregelen een
grote impact hebben op de bewegingsvrijheid en het aantal contactmomenten, blijkt uit het huidige beeld dat de naleving aanzienlijk minder
hoog is dan tijdens het voorjaar. Het RIVM geeft naar aanleiding van hun
onderzoek naar gedragsregels en welbevinden4 aan dat naleving van de
gedragsregels omtrent bezoek minder goed opgevolgd werden dan in het
voorjaar. Vooral tijdens de kersvakantieperiode gingen mensen vaker op
bezoek, waarbij «handen wassen» en «afstand houden» minder goed
4

RIVM, Resultaten 9e ronde Gedragswetenschappelijk onderzoek COVID-19, ruim, 18-1-2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

7

werden opgevolgd. Het RIVM ziet dit als een mogelijke verklaring voor de
relatieve toename in besmettingen die hebben plaatsgevonden tijdens het
bezoeken van/aan familie en vrienden.
Uit ditzelfde onderzoek en de laatste metingen van het «RIVM Trendonderzoek dashboard corona virus»5 blijkt dat het aantal deelnemers dat
aangeeft werk te hebben en thuis te kunnen werken stabiel blijft. We zien
daarnaast dat verplaatsingen op de weg en in het OV sinds de ingang van
deze tweede lockdown afgenomen zijn, maar niet zo sterk als in het
voorjaar. Verplaatsingen zijn na de kerstvakantie weer terug naar het
niveau van vlak daarvoor.
Ook de gedragsregels bij een positieve coronatest worden nog niet
genoeg opgevolgd. Van de mensen die binnen het onderzoek van het
RIVM positief getest zijn op het corona virus, geeft 3% aan naar buiten te
gaan om boodschappen te doen, minder dan 1% gaat werken en 18% gaat
naar buiten om een frisse neus te halen.
Vanzelfsprekend kan handhaving een positieve invloed hebben op de
naleving van maatregelen, maar handhaving kent zijn beperkingen.
Handhaving vindt plaats in het publieke en het niet-publieke domein. In
het publieke domein is het belegd bij politie en buitengewoon opsporingsambtenaren, die dit doen in aanvulling op hun reguliere werkzaamheden.
Waar dat noodzakelijk is, wordt ook zo veel als mogelijk opgetreden,
hetgeen kan variëren van aanspreken en waarschuwen tot bekeuren.
Het OMT merkt op dat ten aanzien van communicatie nog belangrijke
winst te behalen valt. Een achterstand in kennis over Covid-19 mag niet
bepalend zijn voor het niet of onvoldoende opvolgen van de basismaatregelen. Het kabinet is het hier mee eens en intensiveert de communicatie
gericht op het thuis blijven, thuis werken en verminderen van contacten.
Het belangrijkste onderdeel van deze intensivering is de start van radioen tv-spotjes met deze boodschappen. Vanaf eind januari zijn via
verschillende zenders spotjes te horen en te zien waarin positieve
voorbeelden van thuis werken, thuisonderwijs, minder bezoek (wel
digitaal), en thuis sporten in beeld komen. Deze RTV campagne wordt
ondersteund door de inzet van social posts vanuit de Rijksoverheidskanalen. Daarnaast wordt in de jongerenaanpak via de specifieke mediainzet
(zoals FunX, Slam, Vice en de Hearst media groep) aandacht besteed aan
de «blijf thuis» boodschap, o.a. via infomercials, online advertenties en
sociale media inzet (snapchat, instagram, facebook, youtube). We
betrekken jongeren bij het vormgeven van de campagne uitingen, daarbij
focus op tips, adviezen en goede voorbeelden (#ikdoehetzo #daardoeikhetvoor #eenkleingebaar). Daarbij is ook aandacht voor onderwerpen als
eenzaamheid en depressie. Jongeren helpen elkaar en er is info
beschikbaar over hulplijnen. Ook voor jongeren relevante partners zoals
de studentenkoepels zijn bij deze communicatie betrokken. Tot slot wordt
ook vanuit de reguliere socialmediakanalen van de rijksoverheid de «blijf
thuis» boodschap en het concrete handelingsperspectief onder de
aandacht gebracht.
Noodzaak aanvullende maatregelen
Zoals hierboven aangegeven, heeft het kabinet besloten tot aanvullende
maatregelen. De aanvullende maatregelen hebben tot doel om contacten
tussen personen te verminderen in aantal, in duur of in intensiteit.

5

RIVM, Resultaten 5e meting Naleving van en draagvlak voor de basis gedragsregels, 5-1-2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

8

De meeste besmettingen vinden plaats binnen een huishouden. Uit het
BCO blijkt dat twee situaties een hoofdrol spelen bij de introductie binnen
een huishouden: bij een bezoek van familie of vrienden thuis, of door het
virus op het werk op te doen en daarna mee naar huis te nemen. Het OMT
geeft aan dat beide situaties een risico vormen, omdat men tegenover
familie, vrienden en bekenden (van werk) de basisregels niet of minder
strikt in acht neemt. Ten slotte, is het aantal besmettingen het hoogst in de
leeftijdsgroep van circa 18 tot 25 jaar. In deze groep is opvolging van
maatregelen tijdens het bezoek een belangrijk aandachtspunt.
Dat leidt er toe dat het kabinet voornemens is aanvullende maatregelen te
nemen. Deze maatregelen en enige andere onderwerpen worden
toegelicht:
1. Primair onderwijs en kinderopvang
2. Inreisbeperkingen
3. Thuiswerken en handhaven bij uitbraken bedrijven
4. Coronaverlof
5. Testen en quarantaine
6. Verminderen contacten: verminderen van contacten tussen personen
in aantal, duur en intensiteit
o Beperking thuisbezoek
o Avondklok
7. Beperking maximum aantal gasten bij uitvaart
8. Praktijktesten evenementensector- Fieldlabs
Ad 1) Funderend onderwijs en kinderopvang
In mijn brief van 17 januari jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd dat het
kabinet heeft moeten besluiten om het primair onderwijs en de kinderopvang niet vervroegd te heropenen. In lijn met de maatregelen van
12 januari jl. blijven deze sectoren tot 8 februari gesloten. Als op basis van
nadere informatie wordt bevestigd dat kinderen inderdaad geen bijzonder
risico lopen door de nieuwe virusvarianten, dan is het kabinet
voornemens het primair onderwijs en kinderopvang op 8 februari te
openen. Het kabinet ziet dat de leerachterstanden in het funderend
onderwijs oplopen; op korte termijn moeten we dit zoveel mogelijk
tegengaan. Het inhalen van opgelopen leerachterstanden zal een
meerjarige en ambitieuze aanpak vergen; in aanvulling op reeds genomen
maatregelen komt het kabinet in de komende weken met stevige
aanvullende voorstellen; hierbij gelden in beginsel geen taboes. Hier is
het kabinet reeds intensief over in gesprek met de koepels, de bonden en
andere partners; en zal zorgdragen voor meerjarige financiële dekking. De
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media informeert u op
korte termijn over de ontwikkeling van deze aanpak.
Noodopvang: verlichting voor primair onderwijs is op korte termijn
noodzakelijk
In het primair onderwijs en kinderopvang is noodopvang beschikbaar
voor kinderen van minimaal één ouder met een cruciaal beroep, evenals
voor kinderen die zich in een kwetsbare positie bevinden. De beschikbaarheid van deze noodopvang is dus essentieel, maar staat momenteel
onder druk op een fors aantal basisscholen. Waar mogelijk kunnen
pedagogisch medewerkers van de kinderopvang bijspringen ten behoeve
van de noodopvang in het basisonderwijs. De PO-Raad, BK en BMK, de
koepelorganisaties van het primair onderwijs en de kinderopvang, hebben
deze week nadere afspraken gemaakt om deze noodzakelijke samenwerking te bevorderen. De VNG, SZW en OCW ondersteunen dit.
Praktische handreikingen hiervoor zijn voorbereid; deze komen naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

9

verwachting vandaag beschikbaar. Ik roep gemeenten op om – waar
nodig – lokaal een verbindende en faciliterende rol te
Ad 2) Inreisbeperkingen
Iedere reisbeweging brengt een risico mee dat het coronavirus zich
verspreidt. Uit dat oogpunt heeft het kabinet verschillende maatregelen
genomen om reizen te ontmoedigen en als het toch noodzakelijk is
veiliger te maken. De belangrijkste maatregel is de boodschap: blijf in
Nederland. Maak en boek geen reizen voor de periode tot eind maart. De
Nederlandse luchtvaartmaatschappijen bieden tot eind maart geen
pakketreizen aan naar oranje gebieden. We zien dat de reisbewegingen in
de afgelopen maanden sterk zijn afgenomen. Zo lag het aantal passagiers
op Schiphol afgelopen week 78% lager dan in dezelfde week van 2019. Als
dat echt nodig is, stelt het kabinet ook vliegverboden in. In het weekend
voor kerst hebben we daarom een vliegverbod ingesteld voor het
Verenigd Koninkrijk en Zuid-Afrika.
–Beperken risico’s reizen–
Het kabinet treft alle maatregelen die nodig zijn om de noodzakelijke
reizen die nog plaatsvinden veiliger te maken. In dat kader geldt dat
mensen met klachten niet mogen reizen. Hiervoor geldt een gezondheidsverklaring en een visuele controle op symptomen voor vliegreizigers. Om
ook te voorkomen dat mensen zonder klachten het virus meebrengen als
naar Nederland reizen, hebben we een negatieve testuitslag van een
PCR-test maximaal 72 uur voor aankomst verplicht gesteld voor alle
vlieg-, boot-, intercitytrein- en internationale busreizigers uit hoogrisicogebieden. In aanvulling daarop geldt sinds 15 januari 2021 voor reizigers uit
het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Zuid-Afrika dat ook een sneltest moet
worden afgenomen kort voor vertrek. Dit mag een antigeensneltest zijn, of
een of LAMP-PCRtest.
Het OMT adviseert om voor reizen vanuit alle landen naast de nu
geldende verplichting om een negatieve testuitslag van een PCR-test te
tonen van maximaal 72 uur voor aankomst, ook een antigeentest direct
voor vertrek verplicht te stellen voor alle hoogrisicogebieden. Bovendien
adviseert het OMT het – liefst zonder meer verplicht – aanhouden van een
quarantaineperiode van tenminste 5 dagen na binnenkomst, met de
mogelijkheid van een moleculaire test op dag 5. Het kabinet voert de
verplichting om te beschikken over een negatieve testuitslag van een
sneltest in. Deze gaat in op 23 januari 2021 0.01 uur voor reizigers per
vliegtuig en schip. Deze maatregel zal gelden totdat verplichte quarantaine voor reizigers is ingeregeld. Bij de vaste afwegingsmomenten van
de coronamaatregelen kan het kabinet deze maatregel heroverwegen als
daar aanleiding toe is. De effecten van deze verplichtstelling zijn zeer
ingrijpend. Niet overal in de wereld is de capaciteit van sneltesten ten
allen tijden beschikbaar. Dit zal in de praktijk betekenen dat hier een sterk
reduceren effect vanuit gaat omdat luchtvaartmaatschappijen minder
zullen gaan vliegen. Zo is KLM tijdelijk gestopt met het vliegen op
Zuid-Afrika, na invoering van de sneltestverplichting.
–Verplichte quarantaine voor reizigers–
Het invoeren van een verplichte quarantaineperiode voor reizigers zoals
het OMT adviseert, vraagt meer voorbereidingstijd. De dubbele testverplichting voor reizigers zoals hierboven omschreven mitigeert het risico
op import van het virus zoveel mogelijk, maar is niet volledig waterdicht.
Voor reizigers die toch besmet blijken te zijn, is het van belang dat het
virus niet verder wordt verspreid. De quarantainemaatregel voor reizigers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

10

is daarom een belangrijke maatregel. Daarnaast is bekend dat deze
maatregel niet altijd volledig wordt nageleefd. Daarom stelt het kabinet
een quarantaineverplichting voor inkomende reizigers uit een hoogrisicogebied in. Dit betreft een quarantaineplicht voor alle inkomende reizigers
uit een hoogrisicogebied voor de duur van vijf dagen. Na vijf dagen kan
de betrokkene zich laten testen. Indien de uitkomst van deze test negatief
is, dan eindigt de quarantaine.
De quarantaineplicht zal gelden voor alle reizigers uit hoogrisicogebieden,
onafhankelijk van de vervoersmodaliteit waarmee zij reizen. Voor een
aantal groepen zal een uitzondering gelden op de quarantaineplicht.
Hierbij zal zoveel mogelijk aangesloten worden bij de bestaande uitzonderingen op het dringend advies tot thuisquarantaine na een reis in een
hoogrisicogebied.
Op dit moment is er maar beperkt zicht op reizigers die vanuit een
hoogrisicogebied naar Nederland reizen. Om de quarantaineplicht te
kunnen handhaven, is het van belang deze reizigers in beeld te hebben. Ik
ben daarom voornemens om parallel aan de quarantaineplicht, te werken
aan verplichte registratie voor alle reizigers uit hoogrisicogebieden (ook
niet-Nederlanders). De registratieplicht zal mogelijk gemaakt kunnen
worden onder de Wet publieke gezondheid, Hoofdstuk Va (Tijdelijke wet
maatregelen covid-19). Voor het bouwen van een registratiesysteem en
het regelen van privacyaspecten en securitychecks wordt minimaal een
maand gerekend.
–Verder beperken reisbewegingen–
Het kabinet stelt vanaf 23 januari een vliegverbod in voor landen buiten
Schengen waarin (mogelijk) gevaarlijke varianten van het virus het meest
voorkomen. Het gaat dan om het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika, Brazilië,
Argentinië, Bolivia, Kaapverdië, Chili, Colombia, Ecuador, Frans-Guyana,
Guyana, Panama, Paraguay, Peru, Suriname, Uruguay en Venezuela. Dit
vliegverbod geldt tot de verplichte quarantaine voor reizigers is geregeld.
Bij de vaste afwegingsmomenten van de coronamaatregelen kan het
kabinet deze maatregel heroverwegen als daar aanleiding toe is.
Het vliegverbod zal dezelfde uitzonderingen kennen als het vliegverbod in
maart 2020. Dit betekent dat een uitzondering geldt voor repatriëring van
ingezetenen van het Koninkrijk der Nederlanden, EU- of Schengeningezetenen en voor het vervoer van medisch personeel of patiënten
wanneer dit in het belang is van de volksgezondheid. Niet Nederlandse
ingezetenen moeten daarbij kunnen aantonen dat ze zullen doorreizen.
Vrachtvervoer is uitgezonderd van het vliegverbod, want dit verbod
betreft alleen personenvervoer. Op het vliegverbod zijn zeevarenden
uitgezonderd die op weg zijn van of naar een zeeschip voor bemanningswissel. Dit is van belang om crisissituaties aan boord van zeeschepen te
voorkomen en de veiligheid aan boord niet in het geding te laten komen.
Dit is in lijn met de gezamenlijke verklaring van IMO en ILO die zeevarende erkennen als essentiële werknemers.6
Er komt ook een aanmeerverbod voor schepen met passagiers vanuit het
VK naar Nederland, net zoals het kabinet op 20 december jl.7 heeft
besloten, met dezelfde termijnen en uitzonderingen als bij het vliegverbod. Daarbij geldt dat voor transportmedewerkers, die dus zijn
uitgezonderd van het aanmeerverbod, de sneltest maximaal 24 uur voor
het aan boord gaan van de ferry mag zijn afgenomen.
6
7

IMO Circular Letter No. 4204/Add.30.
Kamerstuk 25 295, nr. 908.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

11

Met bovenstaande maatregelen geeft het kabinet ook invulling aan de
motie van de leden Jetten en Klaver om reismaatregelen in te stellen voor
landen waar de mutatie VOC 202012/01 dominant is.8
Daarnaast heeft het kabinet, om het aantal reisbewegingen verder te
beperken besloten om de uitvoering van het Europees inreisverbod voor
derdelanders aan te scherpen, door het inperken van bepaalde uitzonderingscategorieën op dit inreisverbod. De uitzonderingen voor studenten
(tijdelijke studie), kennismigranten (tijdelijk verblijf), zakenreizigers,
professionals uit de culturele en creatieve sector en personen die vallen
onder de lange afstandsregeling, zullen tijdelijk worden opgeschort.
Daarbij respecteren we de toestemming die reizigers al hebben gekregen.
De inperking is niet van toepassing op inreizende professionals die
spoedeisende technische werkzaamheden verrichten die specialistische
kennis en fysieke aanwezigheid vereisen. Deze tijdelijke opschorting van
de uitzonderingen op het inreisverbod zal gelden totdat verplichte
quarantaine voor reizigers is ingeregeld. Bij de vaste afwegingsmomenten
van de coronamaatregelen kan het kabinet deze maatregel heroverwegen
als daar aanleiding toe is.
De aanvullende testverplichting voor reizigers uit hoog-risicogebieden en
het vliegverbod voor het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en Zuid-Amerika
zullen – met enkele geografische en op het insulaire karakter gebaseerde
differentiaties – ook voor Caribisch Nederland gaan gelden. Het vliegverbod is niet van toepassing voor het vliegverkeer tussen de eilanden
van Caribisch Nederland
–Negatieve testuitslag verplicht voor autoverkeer–
Het OMT adviseert ook om de verplichte negatieve testuitslag – naast het
vliegtuig, schip, trein en bus – ook voor autoverkeer te laten gelden. Het
kabinet deelt deze ambitie. Bij een dergelijke verplichting is het echter ook
van belang om adequate uitvoering te regelen. Het kabinet onderzoekt of
en hoe dat mogelijk is. Daarnaast is hiervoor een wetswijziging nodig. Het
kabinet zal deze verplichting betrekken bij het voorstel om verplichte
quarantaine in te voeren.
–Europese samenwerking–
Met de invoering van deze maatregelen treffen wij als Nederland in
vergelijking met andere Europese landen het meest strenge regime met
betrekking tot het toelaten en het testen van reizigers. Nederland is het
enige land met een dubbel testslot voor vertrek, en de mogelijkheid van
een derde test 5 dagen na de eerste PCR-test. Daarnaast kennen de
omringende Europese landen geen vliegverboden. Er bestaat dus een
mogelijkheid dat reizigers zullen uitwijken door via andere Europese
luchthavens naar Nederland te reizen.
Ten aanzien van het testregime en inreisbeperkingen zet het kabinet,
mede op verzoek van uw Kamer, zoveel mogelijk in op de samenwerking
en afstemming met de omringende landen en andere EU-lidstaten. Zo is
er na het invoeren van de sneltestverplichting (bovenop de al bestaande
PCR testverplichting) voor reizigers uit het VK, Ierland en Zuid-Afrika
intensief contact geweest met de autoriteiten ter plekke om een zo
vlekkeloos mogelijke invoering ervan te garanderen. Een zoveel mogelijk
gecoördineerde aanpak in EU verband is te prefereren is boven sterk
uiteenlopend beleid als het aankomt op het bestrijden van de negatieve
gevolgen van reizen.
8

Kamerstuk 25 295, nr. 881.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

12

Ad 3) Thuiswerken en handhaven bij uitbraken bedrijven
De dringende oproep van het kabinet om thuis te blijven houdt ook in dat
iedereen die dat kan in principe ook thuis werkt. Thuiswerken is een van
de manieren om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Zo
worden onnodige reisbewegingen tegen gegaan en helpt het om het
aantal contactmomenten te verminderen. In verband met de bestrijding
van het coronavirus geldt sinds maart vorig jaar het dringende advies van
de overheid om thuis te werken waar dat kan.
Uit het coronadashboard van het RIVM blijkt dat 72,7% van de mensen die
thuis kunnen werken tussen 5 en 11 januari geheel heeft thuisgewerkt. Dit
is een lichte stijging t.o.v. de vorige meting (71,0% tussen 15–21 december
2020).
De veranderingen als gevolg van het thuiswerken zijn ingrijpend voor
werkgevers en voor werkenden. Niet iedereen kan natuurlijk thuiswerken,
zoals zorgpersoneel, buschauffeurs, mensen in de bouw, supermarktpersoneel, mensen in een productieomgeving, etc. Tegelijkertijd werken er
ook veel mensen in een kantooromgeving, die dat mogelijk thuis zouden
moeten doen. We zijn daar ook herhaaldelijk over in gesprek met sociale
partners, die ook hun achterban oproepen thuis te werken waar mogelijk.
We zien dat dit vaak gebeurt, maar nog niet niet altijd. Werkgevers
moeten ervoor zorgen dat werknemers dat ook daadwerkelijk doen. Het
kabinet adviseert daarom werkgevers en werknemers om huidige
afspraken over aanwezigheid op de werkplek opnieuw tegen het licht te
houden. Kortom, blijf zo veel mogelijk thuiswerken.
De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid houdt toezicht op de
arbeidsomstandighedenwet en kan vanuit de aanvullende bevoegdheden
van de tijdelijke wet covid per 1/12 jl. ook het werk stilleggen als de
werkgever in ernstige mate geen maatregelen treft om besmetting met
het coronavirus te voorkomen.
Ad 4) Coronaverlof
Voor veel werkende ouders betekent de sluiting van het primair onderwijs,
de kinderopvang en het middelbaar onderwijs dat zij niet (volledig)
kunnen werken vanwege de zorg voor thuiszittende kinderen. Het kabinet
begrijpt dat dit kan leiden tot een lastige thuissituatie en spanningen op
de werkvloer. Het is in de eerste plaats aan werknemers en werkgevers
om flexibel met deze situatie om te gaan en samen een oplossing voor het
probleem te zoeken met de middelen die ze daarvoor hebben: benutten
van flexibele werkroosters, gebruiken van vakantie- en compensatiedagen, inzetten van speciaal verlof (op grond van de Wet arbeid en zorg,
bijvoorbeeld calamiteitenverlof), tijd-voor-tijd regels etc. In de praktijk
gebeurt dat in de meeste gevallen ook. Ook de rijksoverheid geeft het
goede voorbeeld door medewerkers de ruimte te geven om een goede
balans te vinden tussen werk en de zorg voor kinderen.
Het kabinet beseft terdege dat het veel vraagt van werkgevers en
werknemers en dat de gevonden oplossingen vaak kosten met zich
meebrengen voor beide of een van de partijen. Zo zullen in sommige
gevallen werkgevers een tijdelijk niet of minder productieve werknemer
moeten doorbetalen, of zullen werknemers vakantiedagen of (een deel
van) hun inkomen (tijdelijk) moeten inleveren.
Het kabinet heeft daarom de mogelijkheden verkend om werkgevers en
werknemers in deze situatie tegemoet te komen. Dit ook in het licht van de
toezegging die de Minister-President heeft gedaan aan het lid Klaver

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

13

tijdens het coronadebat van 13 januari jl. (Handelingen II 2020/21, nr. 43,
Debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus). Daarbij is
onderzocht of het mogelijk is om werknemers (recht op) extra door de
werkgever betaald verlof te bieden wanneer zij vanwege thuisblijvende
kinderen niet kunnen werken, en tegelijkertijd werkgevers daarvoor te
compenseren. Compensatie van werkgevers voor deze kosten is echter
niet mogelijk gebleken. Dat komt omdat gerichte compensatie – die recht
doet aan de situatie van een individuele werkgever – dermate complex is
dat daarvoor een aanzienlijk beroep moet worden gedaan op de uitvoeringsorganisaties, die vanwege de uitvoering van de bestaande
noodmaatregelen en de (extra) instroom in de reguliere sociale zekerheid
geen uitvoeringscapaciteit beschikbaar hebben. Generieke compensatie
van werkgevers, de andere onderzochte optie, kan geen recht doen aan de
individuele situatie van werkgevers en kost veel voor een relatief klein
effect. Met andere woorden: generieke compensatie betekent dat
bedrijven gecompenseerd worden die het niet nodig hebben, en bedrijven
die het nodig hebben nauwelijks worden gecompenseerd. Bovendien
biedt het bedrijven die weinig of geen coulance betrachten nauwelijks een
prikkel om dat wel te gaan doen. Hetzelfde geldt voor directe compensatie
aan werkenden.
Extra coronaverlof voor ouders met compensatie vanuit de overheid is
daarmee helaas geen begaanbare route gebleken. Een snel uitvoerbare
oplossing is niet gevonden tijdens overleggen met sociale partners. Dat
neemt niet weg dat het kabinet de ernst van de problematiek erkent en
blijft kijken naar mogelijkheden om werkende ouders en hun werkgevers
hierin tegemoet te komen- vooralsnog is echter geen oplossing gevonden
die uitvoerbaar is, dan wel voldoende gericht. Het kabinet beziet tevens
met sociale partners of er aanvullende mogelijkheden zijn om bij te
dragen aan een gezonde thuiswerksituatie voor werkenden. Uw Kamer
wordt hierover binnenkort geïnformeerd. Tegelijkertijd constateert het
kabinet dat via de maatregelen uit het steun- en herstelpakket op velerlei
manieren ondersteuning terechtkomt bij werkgevers en werknemers. In
afwachting van vooral de heropening van het primair onderwijs en de
kinderopvang spreekt het kabinet de hoop uit dat werknemers en
werkgevers flexibiliteit en coulance zullen (blijven) betrachten en hier
samen zo goed mogelijk uitkomen met de middelen die tot hun
beschikking staan.
Ad 5) Testen, bron-en contactonderzoek en quarantaine
Het OMT adviseert om de definities van contacten met een besmettingsrisico in het bron- en contactonderzoek opnieuw tegen het licht te houden.
Bijvoorbeeld door het verkorten van de risico-contact-tijd voor nauwe
contacten buiten het eigen huishouden, en door aan categorie 3-contacten
ook testen aan te bieden, zonder een quarantaineperiode en zonder dat zij
klachten hebben, op dag 5 na blootstelling. Het OMT werkt dit nog nader
uit. Het kabinet wacht de uitwerking af en zal in overleg met de GGD
treden over de uitvoering. Ook zal het kabinet aan de LCT vragen te
adviseren over de verwachte testvraag en het beslag op de testcapaciteit
dat hieruit voortkomt.
Naast testen en bron-en contactonderzoek, is quarantaine een essentieel
onderdeel van de aanpak tegen de verspreiding van het coronavirus. Om
de naleving te bevorderen is een plan van aanpak bij thuisquarantaine
opgezet. Dit plan is als bijlage bij de stand van zakenbrief van 9 december
2020 naar uw kamer verstuurd (Kamerstuk 25 295, nr. 771) en wordt
momenteel uitgevoerd. In deze brief rapporteer ik over de stand van zaken
met betrekking tot aanvullende wettelijke instrumenten. Ik voldoe hiermee
tevens aan de toezegging van de heer Pieter Heerma (CDA), tijdens het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

14

debat van 13 januari jl. om de Tweede Kamer o.a. te informeren over een
eventuele quarantaineverplichting.
De naleving van quarantaine wordt maximaal gestimuleerd door reeds
genomen maatregelen op het gebied van sociale ondersteuning en
communicatie. Deze maatregelen bereiken een grote groep mensen die de
thuisquarantaine wel wil naleven maar hulp nodig heeft. Daarnaast
bereiken we specifieke doelgroepen, waaronder jongeren en reizigers,
met gerichte communicatie. De boodschap gaat over het belang van
quarantaine en geeft praktische handvatten voor het vormgeven van de
quarantaineperiode. Desondanks is in de stand van zakenbrief van
12 januari jl. toegelicht dat uit onderzoek door de gedragsunit van het
RIVM9 blijkt dat de naleving van quarantaine varieert en nog niet goed
genoeg is.
Het risico van niet naleven van de maatregelen weegt zwaarder nu het
aandeel van nieuwe varianten van het virus met een hoger besmettingsrisico stijgt. Opvolgen van quarantaine blijft een cruciaal element om
verspreiding van de meer besmettelijke varianten van het virus te
voorkomen.
Gelet hierop is het noodzakelijk om quarantaine te kunnen verplichten
voor een kleine groep mensen die bewust de quarantaine adviezen
negeert en daarmee een groot risico vormt voor anderen. Daarom zijn de
volgende voorstellen opgenomen. Voor de quarantaineplicht wordt aan
twee verschillende stromen gedacht, namelijk een algemene quarantaineplicht voor iedereen die positief getest is en de quarantaineplicht voor
reizigers.
–De huidige situatie–
In de huidige situatie kan de voorzitter van de veiligheidsregio een
quarantainemaatregel opleggen op grond van artikel 35 van de Wet
publieke gezondheid (Wpg).
Het proces van het opleggen van een maatregel is uitvoerig en complex.
Voordat de voorzitter van de veiligheidsregio de quarantainemaatregel
oplegt, wordt eerst advies gevraagd aan de GGD.
De voorzitter van de veiligheidsregio besluit hierna hoe en waar de
quarantaine ten uitvoer wordt gelegd. Dat kan plaatsvinden in de eigen
woning. Het medisch toezicht wordt onder medische verantwoordelijkheid
van een door de GGD aangewezen geneeskundige uitgevoerd. De
voorzitter van de veiligheidsregio geeft de GGD de opdracht tot tenuitvoerlegging van de quarantainemaatregel. Voor de opsporing en toegang
tot plaatsen kan de politie worden ingezet.
Voor het opleggen van de maatregel reikt de voorzitter van de veiligheidsregio de beschikking uit en voorziet deze de betrokkene in bijstand door
een raadsman. De voorzitter van de veiligheidsregio stelt terstond de
officier van justitie op de hoogte en zendt deze niet later dan een dag een
afschrift van de beschikking. De officier van justitie ontvangt dit en doet
uiterlijk de volgende dag bij de rechter een eventueel verzoek tot een
machtiging tot voortzetting van de quarantaine. Dat wordt gedaan als aan
de voorwaarden uit artikel 35 van de Wpg is voldaan. Als daartoe niet
wordt besloten, wordt het advies van de inspecteur-generaal van de
inspectie gezondheidszorg en jeugd ingewonnen.
9

RIVM gedragsunit 9e ronde 18-01-2021 https://www.rivm.nl/gedragsonderzoek/maatregelenwelbevinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

15

De rechter hoort de betrokkene op zijn verblijfplaats en beslist binnen drie
dagen vanaf de dag van het instellen van de vordering door de officier
van justitie. De betrokkene kan verzoeken de maatregel op te heffen. De
wet voorziet in een mogelijkheid tot het verzoeken om schadevergoeding
bij een onrechtmatige vaststelling van de beschikking, of indien de rechter
of officier van justitie een bepaling niet in acht heeft genomen.
Als de persoon zich niet aan de quarantainemaatregel houdt, kan fysieke
dwang plaatsvinden om de quarantaine te handhaven. Achteraf kan het
onttrekken aan de opgelegde quarantainemaatregel via het strafrecht
worden gesanctioneerd.
Deze onttrekking betreft een misdrijf, waarbij wettelijke gezien voorlopige
hechtenis mogelijk is, en die kan worden gestraft met een gevangenisstraf
van vier jaar of een geldboete van de vijfde categorie.
De knelpunten in het huidige wettelijke kader hebben betrekking op de
individuele aard van de maatregel, het ingrijpend karakter ervan en op de
complexiteit van de procedure bij het opleggen van de maatregel. Het
opleggen van de maatregel strandt in de praktijk al in de voorbereidingsfase. Het blijkt lastig te zijn om op individueel niveau te bepalen dat
voldaan wordt aan het wettelijk criterium dat «ernstig gevaar bestaat voor
de volksgezondheid door de verspreiding van het virus» als de betrokkene
niet in quarantaine gaat. Op collectief niveau bestaat dat gevaar evident,
maar de huidige wet kent geen quarantainemaatregel die op grote schaal
kan worden toegepast. Ook is de maatregel erg ingrijpend. Er kan fysieke
dwang plaatsvinden als de betrokkene zich niet houdt aan de opgelegde
quarantainemaatregel. Er kan bovendien een strafrechtelijke sanctie
volgen, die aanzienlijk hoger is dan de sancties voor het overtreden van
bepalingen uit de Tijdelijke wet maatregelen covid-19. Uit proportionaliteitsoverwegingen wordt de maatregel daarom niet opgelegd. Ten slotte
is de hiervoor beschreven procedure complex, waarbij een snelle en
eenvoudige oplegging van de quarantainemaatregel, met uiteraard de
nodige rechtsbescherming, onvoldoende mogelijk is. Deze knelpunten
hebben tot gevolg dat de quarantainemaatregel niet wordt benut.
–Opties tot wijziging van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19–
Gelet op het bovenstaande worden twee opties verkend die tegemoet
komen aan bovengenoemde knelpunten. Kenmerk van deze voorstellen is
dat deze oog hebben voor het collectieve belang van quarantaine, deze
leiden tot afzondering, maar minder ingrijpend zijn voor de betrokkenen
en dat de bijbehorende procedure eenvoudiger is. De eerste optie gaat uit
van een quarantaineplicht die rechtstreeks voortvloeit uit de wet. Bij de
tweede optie vloeit de quarantaineplicht voort uit een beschikking van de
burgemeester.
Optie 1: Algemene quarantaineplicht
In deze variant komt er een wijziging van de Tijdelijke wet maatregelen
covid-19 die strekt tot een algemene quarantaineplicht voor eenieder die
positief is getest. Hierop zullen uitzonderingen worden geformuleerd voor
mensen die zich niet kunnen afzonderen of die vanwege een calamiteit
zich buitenshuis moeten begeven. Om de quarantaineplicht te kunnen
handhaven worden de positieve testuitslagen, waarover de GGD beschikt,
tijdelijk geregistreerd in een centraal register. Dit register wordt gebruikt
om handhaving van de quarantaineplicht mogelijk te maken. Om te
monitoren of mensen met een positieve testuitslag zich daadwerkelijk
afzonderen worden de mensen in het register steekproefgewijs nagebeld
door een landelijk centrum. Als blijkt dat iemand zich niet houdt aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

16

plicht of onbereikbaar is, wordt hiervan een signaal gegeven aan de
burgemeester van de gemeente waar diegene woonachtig is.
De burgemeester krijgt de taak om toezicht te houden op de quarantaineplicht en deze zo nodig te handhaven. De burgemeester kan een
toezichthouder langs sturen die kan vaststellen of sprake is van een
overtreding van de quarantaineplicht. De burgemeester kan ook besluiten
om op basis van andere signalen of risicogestuurd toezicht uit te oefenen.
Bij overtreding wordt een sanctie opgelegd. Als tijdens het reguliere
toezicht op de maatregelen blijkt dat een geïnfecteerd persoon zich niet
houdt aan bijvoorbeeld het groepsvormingsverbod, dan kan dit een
strafverzwarende omstandigheid zijn. De overtreder krijgt dan een hogere
sanctie dan gebruikelijk is voor deze overtreding
Het proces ziet er stapsgewijs als volgt uit:
• Een persoon komt in beeld bij de GGD na een positieve testuitslag
(inclusief de commerciële testen).
• De GGD levert de gegevens hiervan ten behoeve van een centraal
register. Het register is een noodzakelijk instrument voor het handhaven van de quarantaineplicht.
• Vanaf de registratie geldt een quarantaineplicht, die in principe thuis
plaatsvindt.
• De burgemeester, toezichthouders en politie krijgen toegang tot de
registratie.
• Er kunnen signalen ontstaan dat de betrokkene zich niet aan de
quarantaineplicht houdt.
o Er is een landelijk centrum dat aan de hand van het register
steekproefsgewijs nabelt met als doel om de naleving te monitoren.
o Incidenteel toezicht door het treffen van personen bij een andere
overtreding, bijvoorbeeld het groepsvormingsverbod.
o De burgemeester kan uit eigen beweging onderzoek (laten) doen.
• Op basis van deze signalen kan de burgemeester onderzoeken of deze
een sanctie oplegt.
• In het geval van een andere overtreding van de quarantainemaatregelen uit de Twm kan er een zwaardere sanctie worden opgelegd.
Optie 2: Quarantaineplicht bij beschikking
In deze variant komt er een wetswijziging waarbij de quarantaineplicht
individueel wordt opgelegd aan personen die zich na een positieve test
niet (willen) afzonderen. Hiertoe wordt eenieder die positief is getest
tijdelijk geregistreerd in een register. Deze personen worden steekproefgewijs nagebeld door een landelijk centrum. Als uit het nabellen of uit
andere signalen het vermoeden ontstaat dat iemand zich niet afzondert of
onbereikbaar is, ontvangt de burgemeester van de gemeente waar
diegene woonachtig is een signaal. De burgemeester kan vervolgens een
toezichthouder langs sturen waarna specifiek aan deze mensen een
quarantaineplicht kan worden opgelegd. Na het opleggen van deze plicht
zal weer gecontroleerd worden of diegene zich hieraan houdt. Mocht
blijken dat diegene zich hier niet aan houdt dan, kan een sanctie worden
opgelegd. Daarnaast kan het schenden van de quarantaineplicht een
strafverzwarende omstandigheid opleveren bij beschikking. Bijvoorbeeld
als tijdens het reguliere toezicht op de maatregelen blijkt dat een persoon
met een quarantaineplicht zich niet houdt aan het groepsvormingsverbod,
dan kan aan hem/haar een hogere sanctie worden opgelegd dan
gebruikelijk is voor deze overtreding.
Dit proces ziet er stapsgewijs als volgt uit:
• Een persoon komt in beeld bij de GGD na een positieve testuitslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

17

•

•
•

•

•

•

•
•

De GGD levert de gegevens hiervan ten behoeve van een centraal
register. Het register is een noodzakelijk instrument voor het handhaven van de quarantaineplicht.
De betrokkene heeft reeds quarantaineadvies.
Er kunnen signalen ontstaan dat de betrokkene zich niet aan het advies
houdt en dat er een quarantaineplicht noodzakelijk is.
o Er is een landelijk centrum dat aan de hand van het register
steekproefsgewijs nabelt met als doel om de naleving te monitoren.
o Incidentele detectie door de politie of boa’s door het treffen van
personen die in quarantaine hadden moeten zijn bij een overtreding van de Twm (bijvoorbeeld het groepsvormingsverbod).
Op basis van deze signalen kan de burgemeester een onderzoeken of
deze positief geteste personen een quarantaineplicht moet worden
opgelegd.
De burgemeester legt een quarantaineplicht op als blijkt dat deze
positief geteste persoon zich kennelijk niet vrijwillig aan het quarantaineadvies houdt.
Er kunnen signalen ontstaan dat de betrokkene zich niet aan de
opgelegde quarantaineplicht houdt.
o Er is een landelijk centrum dat aan de hand van het register
steekproefsgewijs nabelt met als doel om de naleving te monitoren.
o Incidenteel toezicht door het treffen van personen bij een andere
overtreding, bijvoorbeeld het groepsvormingsverbod.
o De burgemeester kan uit eigen beweging onderzoek doen.
Op basis van deze signalen kan de burgemeester een onderzoeken of
deze een sanctie oplegt.
In het geval van een andere overtreding van de quarantainemaatregelen uit de Twm kan er een zwaardere sanctie worden opgelegd.

Voor personen die positief zijn getest, gaat mijn voorkeur uit naar optie 2.
Het grootste deel van de personen gaat blijkens het onderzoek van de
Gedragsunit van het RIVM vrijwillig in quarantaine. Slechts voor de
personen die dat niet doen, wordt quarantaine verplicht gesteld. Zij
vertonen gevaarzettend gedrag door het risico te nemen op de
verspreiding van het virus.
Gelet op de lage naleving van quarantaine door inreizigers uit hoogrisicogebieden en de dreigende influx van nieuwe virusvarianten is een
algemene quarantaineplicht uit optie 1 nodig voor deze groep. De
doelgroep betreft dan niet de positief geteste, maar eenieder die
Nederland wil binnenkomen en zich hiervoor registreert. De quarantaine
reizigers licht ik elders in deze brief (bij de bijdrage over reizigers) nader
toe.
–Risico’s–
Uit de gegevens van de Gedragsunit van het RIVM blijkt reeds dat een
aantal mensen zich niet laten testen omdat zij niet in quarantaine willen
gaan. Het risico bestaat dat dit aantal toeneemt als quarantaine verplicht
wordt. Anderzijds kan de quarantaineplicht bijdragen aan de naleving van
de quarantaine, de term dringend advies kan verwarrend zijn. Ook wordt
het eenvoudiger om richting een werkgever te verantwoorden dat iemand
met een positieve test thuis dient te blijven. Het Gedragsunit van het RIVM
onderzoekt of er sprake is of de testbereidheid afneemt. De Tweede Kamer
zal hierover worden geïnformeerd.
Er zijn tevens juridische risico’s. Hoewel de voorgestelde opties minder
ingrijpend zijn dan de huidige quarantainemaatregel uit artikel 35 van de
Wpg, blijft de quarantaineplicht een beperking van de bewegingsvrijheid.
Daarnaast moet de mogelijkheid voor betrokkenen openstaan om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

18

quarantaineplicht door de rechter te laten toetsen. Ten slotte kent de
quarantaine een noodzakelijke verwerking van persoonsgegevens. Deze
mogelijkheid zal tijdens de wetgevingsprocedure worden voorgelegd aan
de Autoriteit Persoonsgegevens.
Bij de invoering van de aanpak zal ook gekeken worden naar de ons
omringende landen. De geschetste opties worden in de komende periode
nader uitgewerkt, waarbij expliciete aandacht en ruimte is voor de
afwegingen rondom een mogelijk nieuwe taak voor de burgemeester en
de bijbehorende uitvoerings- en handhavingsvraagstukken.
Het kost de nodige tijd om de vereiste wet- en regelgeving aan te passen.
Zelfs met spoedprocedures is de doorlooptijd enkele weken. Het inregelen
van de database, het nabelteam en de afspraken met de bestuurlijke
partners vraagt grote zorgvuldigheid. Dat kost de nodige tijd. Deze
uitwerking wordt onmiddellijk opgestart.
Ad 6) verminderen van contacten tussen personen in aantal, duur en
intensiteit
In het kader van het verminderen van contacten tussen personen in
aantal, duur en intensiteit, worden de volgende maatregelen genomen:
beperking van bezoek thuis en de invoering van een avondklok.
Beperking thuisbezoek
Het dringende advies om thuis per dag niet meer dan twee gasten vanaf
13 jaar te ontvangen wordt verder aangescherpt. Het kabinet adviseert
dringend om per dag niet meer dan één gast vanaf 13 jaar te ontvangen
en maximaal één bezoek per dag af te leggen. Hierbij blijven de bestaande
uitzonderingen, bijvoorbeeld ten behoeve van kwetsbare personen, in
stand.
Invoering avondklok
In het buitenland is gebleken dat een avondklok een effectief middel is in
de bestrijding van het virus. Het OMT geeft aan dat uit evaluatie van de
avondklok zoals ingesteld in Frankrijk, blijkt dat een avondklok tot een
reductie van 8–13% van de gemiddelde Rt-waarde zou kunnen leiden. Ook
volgens het Europese Centrum voor de bestrijding van infectieziekten
(ECDC), leidt een avondklok tot een verlaging van het reproductiegetal.
Het instellen van een avondklok is een zware, maar een heldere maatregel
die andere onderdelen van het beleid en de naleving van de maatregelen
ondersteunt. Een avondklok helpt bij het verminderen van contacten thuis
en het voorkomen van excessen zoals feesten achter de voordeur. Er kan
immers worden ingegrepen alvorens het contact plaatsvindt. Bovendien
creëert de avondklok een hernieuwd gevoel van urgentie, dat naar
verwachting zal resulteren in een betere naleving van de maatregelen. De
ervaringen in andere landen laten zien dat deze indirecte effecten een
belangrijke bijdrage kunnen leveren in het beleid. Het kabinet komt nu
met het voornemen voor een avondklok. We willen zo een groot en
ingrijpend besluit niet nemen zonder parlementaire steun. Daarom treedt
het kabinet hierover graag morgen in overleg met de Tweede Kamer. En
als er voldoende steun is neemt het kabinet het definitieve besluit.
–Overwogen alternatieven–
Alternatieven die eenzelfde doel beogen als de avondklok, hebben
eveneens vergaande gevolgen. Er is bijvoorbeeld gedacht aan een verbod
om overdag (tezamen) op straatte zijn. Een ander alternatief is dat men

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

19

zich overdag slechts in een beperkte straal van de eigen woning zou
mogen begeven. Een avondklok is in algemene zin minder belastend dan
een volledig uitgaansverbod. Het OMT ziet geen alternatieven die
eenzelfde effect sorteren. Bovendien is de handhaving door een
avondklok eenvoudiger: niet op pad, is niet op pad.
–Geldingsduur en ingangsmoment–
De voorgenomen avondklok kan, uitgaande van afronding van het debat
met de Tweede Kamer morgen, ingaan op zaterdag 23 januari 2021 om
20.30 uur en geldt tot en met 10 februari 2021 04.30 uur. Op dat moment
eindigt de avondklok van rechtswege. De verwachting is dat een
avondklok van deze duur, in combinatie met andere maatregelen, een
substantieel effect heeft in het kader van de bestrijding van de epidemie
van covid-19.
–Tijdstippen–
De avondklok begint om 20.30 uur en duurt tot 04.30 uur. Dit houdt in dat
iedereen op dat moment binnen moet zijn. Voor de begintijd van 20.30 uur
is gekozen omdat het de bedoeling is dat het gedrag wordt aangepast en
dat de sociale contacten in de avonduren afnemen. Een latere begintijd
sorteert naar verwachting minder effect. Eerder op de avond is niet
wenselijk, aangezien dit zorgt voor extra drukte in openbaar vervoer en
detailhandel, voor zover geopend, in het bijzonder in de supermarkten.
Het tijdstip van 04.30 uur betekent onder meer dat de bevoorraders van
winkels in de meeste gevallen geen formulieren hoeven te hebben. Ook
bijvoorbeeld het wisselen van nacht/dagploegen valt dan veelal buiten de
avondklok. Bovendien is het van belang dat kinderen en tieners kunnen
blijven buitensporten, ook daarom is voor een tijdstip gekozen dat hierop
(minimaal) invloed heeft.
–Grondslag–
De grondslag voor het instellen van een avondklok is artikel 8, eerste lid,
van de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg). Op
grond van dit artikel is de Minister van Justitie en Veiligheid bevoegd het
vertoeven in de openlucht te beperken. De Wbbbg is een noodwet. Dat
hierop een beroep wordt gedaan, onderstreept de ernst van de situatie.
Het gebruik van een noodwet betekent overigens niet dat een noodtoestand wordt afgekondigd; bepaalde noodbevoegdheden kunnen ook
worden ingezet buiten een noodtoestand.
Artikel 8, eerste lid Wbbbg dient bij koninklijk besluit in werking te worden
gesteld. Middels een ministeriële regeling wordt invulling gegeven aan de
bevoegdheid van artikel 8. Na het besluit om artikel 8 Wbbbg in werking
te stellen, wordt onverwijld een verlengingswet naar de Tweede Kamer
gezonden.
Er zal een regeling tot aanpassing van sluitingstijden van publieke
plaatsen in de Trm in verband met de invoering van de avondklok
opgesteld worden. Hierin is opgenomen dat de sluitingstijd voor winkels
in de levensmiddelenbranche 20.15 uur wordt. Uitgezonderd hiervan zijn
winkels voor levensmiddelenbranche airside luchthavens
Deze aanpassingen van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 die
nodig zijn in verband met de invoering van de avondklok vereisen een
met die avondklok samenhangende inwerkingtreding. Dit om te verzekeren dat de goede werking van het geheel niet in gevaar komt. Onder
deze omstandigheden wordt de regeling vastgesteld op grond van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

20

spoedprocedure van artikel 58c, derde lid, van de Wet publieke
gezondheid. Deze regeling zal gelijktijdig met de regeling van de
avondklok zelf worden bekendgemaakt en ingaan op de dag waarop de
avondklok voor het eerst van kracht wordt.
–Uitvoering en gedrag–
Uitgangspunt bij de avondklok is dat iedereen gedurende het tijdvak
waarop de avondklok geldt binnen dient te zijn en zich steeds dient af te
vragen hoe noodzakelijk het is om tijdens deze uren op pad te gaan.
Buiten zijn is alleen toegestaan als één van de geldige redenen van
toepassing is die in de regeling limitatief zijn opgesomd. Voor de
uitvoerbaarheid is vooral van belang hoe een burger kan aantonen,
respectievelijk de politie kan vaststellen, dat één van de geldige redenen
van toepassing is. Dit kan voor de meeste genoemde geldige redenen
worden onderbouwd met een ingevulde Eigen Verklaring. Deze eigen
verklaring wordt voor ingang van de avondklok beschikbaar gesteld. Een
eigen verklaring is verplicht als men tijdens de avondklok zich naar buiten
begeeft wegens:
• werk;
• medische hulp aan zichzelf of een dier;
• hulpverlening aan een hulpbehoevende persoon;
• een noodzakelijke reis naar het buitenland of het Caribisch deel van
Nederland;
• uitvaart;
• een zitting van een rechter, officier van justitie of bezwaar- of beroepschriftencommissie.
• gasten van een live avondprogramma die beschikken over een
uitnodiging van de omroep die het programma redactioneel verzorgd.
Een eigen verklaring is niet verplicht:
• voor opsporingsambtenaren, brandweer -en ambulancemedewerkers;
• voor internationaal goederenvervoer vanwege Europese afspraken;
• voor het aangelijnd uitlaten van een hond; Men dient dit individueel te
doen.
• voor reizigers die vanuit het buitenland naar Nederland reizen. Zij
mogen vormvrij aantonen dat zij uit het buitenland komen en dat het
noodzakelijk is om op die tijd onderweg te zijn.
• voor mensen die dak-of thuisloos zijn en geen gebruik van de
maatschappelijke opvang willen maken.
• Bij rampspoed, zoals dringende medische omstandigheden (spoedbevalling, ongeluk in de huiselijke sfeer) en ernstige familieomstandigheden.
Naast een Eigen Verklaring wordt er ook een Werkgeversverklaring ter
beschikking gesteld. De werkgeversverklaring is noodzakelijk als je voor je
werk tijdens de avondklok buiten bent. De werkgever stelt deze op voor de
periode dat het personeel voor werk in de avonduren naar buiten moet.
Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever om te bepalen of/wat
noodzakelijk is. Bij noodzakelijke werkzaamheden door een zelfstandige of
een persoon die geen werkgever heeft, zoals een politieke ambtsdrager,
wordt de werkgeversverklaring door de zelfstandige of die persoon zelf
ingevuld.
De formulieren worden ter beschikking gesteld op rijksoverheid.nl. Je kunt
ze printen en invullen of digitaal invullen en opslaan. Hier wordt ook een
handleiding voor gemaakt. Daarnaast worden de formulieren ook ter
beschikking gesteld op de balies van bijvoorbeeld gemeentehuizen. De
formulieren worden ook beschikbaar gesteld in het Engels (en Nederlands). Vanwege de handhaving mag het invullen van het formulier niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

21

alleen in het Nederlands maar ook in het Engels. Op de formulieren moet
worden aangegeven dat deze naar waarheid zijn ingevuld. Geprinte
versies dienen voorzien te zijn van een handtekening. Dit maakt het beter
mogelijk om bij overtreding hier eventueel rechtsvervolg aan te geven.
Politie en OM zijn bij het opstellen van de regeling betrokken en hebben
deze op uitvoerbaarheid getoetst.
–Naleving, handhaving en gedrag–
Handhaving dient primair om het gewenste gedrag te ondersteunen.
Zowel ter correctie van degenen die zich niet aan de maatregel houden als
ter ondersteuning van degenen die zich wel aan de maatregel houden,
maar die zich ergeren als niet wordt opgetreden bij overtreding van de
maatrelen. Daarbij wordt net als bij de andere Corona maatregelen ervan
uitgegaan dat de nalevingsbereidheid van de avondklok in beginsel hoog
zal zijn. De handhaving vindt plaats door de politie, die daarvoor de
benodigde voorbereidingen getroffen heeft.
De handhaving zal plaats vinden door middel van veelvuldig en intensieve
statische en dynamische controles. Door ge- en verboden duidelijk te
communiceren en zichtbaar te handhaven, wordt de naleving van de
avondklok vergroot. Hierdoor wordt de (perceptie van de) pakkans
vergroot, hetgeen een belangrijke determinant is voor gedrag volgens de
RIVM gedragsunit. Met de inzet van de politie kan een geloofwaardige
handhaving van de avondklok worden gerealiseerd. Het openbaar
ministerie heeft aangegeven als richtlijn te hanteren dat voor overtreding
van de avondklok een boete van € 95,– wordt opgelegd Bovendien blijkt
uit het advies van de RIVM gedragsunit dat de hoogte van de boete
minder relevant is voor eventuele overtreders dan de zichtbare pakkans.
In de driehoek -gemeente, justitie en politie- worden duidelijke keuzes
gemaakt wat noodzaak is en wat niet. Een avondklok is beter
handhaafbaar dan een alternatief waarbij groepsvorming in het geheel
verboden wordt. Dit ook met het oog op de benodigde extra capaciteit
vanwege handhaving overdag. Hetzelfde geldt voor het alternatief waarbij
een verbod wordt opgelegd om buiten een bepaalde straal van de woning
te begeven: daarbij is het voor de handhaver niet direct zichtbaar of men
zich op verboden terrein begeeft.
Bij het uitwerken van de avondklok is het advies van de gedragsunit van
het RIVM betrokken. Het advies van de gedragsunit is bijgevoegd10. In dit
advies over met name de avondklok geeft de gedragsunit ook een eerste
aanzet voor advies over de sociale bubbel en kondigt aan op 26 januari
met een aanvullend advies hierover te komen. Op de uitwerking van een
bubbel kom ik daarom in een volgende voortgangsbrief terug.
Ad 7) Beperking maximum aantal gasten bij uitvaart van 100 naar 50
Het OMT geeft aan dat beperking van samenscholingen en groepsvorming een duidelijk invloed heeft op de mate van overdracht van het
virus en geeft in dat verband aan het risicovol te vinden dat het er thans
maximaal 100 gasten bij een uitvaart aanwezig mogen zijn. Het kabinet
neemt het advies om het aantal mensen dat fysiek aanwezig mag zijn bij
uitvaarten te beperken en stelt het maximum op 50. Dit maximum aantal
aanwezigen bij uitvaarten is de enige maatregel uit dit pakket die in gaat
op maandag 25 januari 2021.

10

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

22

Ad 8) Praktijktesten evenementensector- Fieldlabs
Het kabinet hecht aan het uitvoeren van de praktijktesten in het kader van
de Fieldlabs Evenementen. Deze praktijktesten maken het mogelijk om op
een gecontroleerde wijze te experimenteren met een veilige heropening
van (sectoren van) de maatschappij en zij bieden mogelijk perspectief
voor veilige en verantwoorde deelname aan toekomstige evenementen.
Gezien het grote belang om kennis en inzicht te vergaren en vanwege het
perspectief voor de sector, heeft het kabinet besloten om de praktijktesten
mogelijk te willen maken in februari. De voorbereiding en planning kan
starten, zodat een verantwoorde uitvoering plaats kan vinden. Ondanks de
onzekere tijden zet het kabinet de aanpassing van de juridische grondslag
in werking. Indien het epidemiologisch beeld snel en drastisch
verslechtert, ten opzichte van de verwachte ontwikkeling van het aantal
besmettingen, treedt het kabinet onmiddellijk in overleg met de initiatienemers en andere betrokken autoriteiten. De Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 wordt aangepast. De aanpassing in de ministeriële
regeling om de praktijktesten mogelijk te maken laat de bestaande
verantwoordelijk- en bevoegdheidsverdeling ook ten aanzien van de
handhaving, toezicht en vergunningsverlening van evenementen onverlet.
Maatschappelijke impact van de lockdown en aanvullende maatregelen
Het kabinet is zich er van bewust dat de lockdown en de vandaag
afgekondigde aanvullende maatregelen grote gevolgen hebben voor
iedereen in Nederland. Ten behoeve van ondersteuning van de economie
en ondernemers zal het kabinet, zoals bekend, deze week de inhoud van
aanvullende steunpakketten bekend maken. De gevolgen van de maatregelen reiken echter verder dan de economie. In het debat met uw Kamer
op 5 januari 2021, heb ik aan het lid Van der Staaij toegezegd dat indien
het nodig is nieuwe maatregelen te nemen, het kabinet inzichtelijk zal
maken wat de impact van die maatregelen is, vooral ook in
niet-economische zin. Het kabinet maakt hiervoor bij bespreking van
mogelijke scenario’s steeds gebruik van een zogenaamde dwarsdoorsnijdende toets. Hierin zijn de te voorziene effecten benoemd van mogelijke
maatregelen op de volksgezondheid, de economie, de maatschappij,
communicatie, gedrag en uitvoering en handhaving. Hiertoe wordt
gebruik gemaakt van input door onder andere de Ministeries van VWS,
SZW, EZK, FIN, de gedragsunit van het RIVM, het NKC, de politie, de
Veiligheidsregio’s en de VNG.
Ten aanzien van de maatregelen die in deze brief worden aangekondigd,
is daar onder andere uitgekomen dat zowel de avondklok als inperking
thuisbezoek zeer ingrijpend werkt. De duur en stapeling van maatregelen
en een gebrek aan perspectief hierbij, legt een zware druk op de
maatschappij. Economisch hebben de aanvullende maatregelen een
beperkt effect ten opzichte van de huidige lockdown.
Ondersteuning jongeren
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de coronaperiode een grote
impact heeft op het welbevinden van jongeren en jongvolwassenen.
Jongeren geven aan meer mentale gezondheidsproblemen te ervaren dan
in 2018. Zo hebben ze meer last van slaapproblemen (+5%), somberheid
(+10%) en angstklachten (+15%)11. Jongvolwassenen hebben vaker last
van mentale gezondheidsproblemen dan oudere leeftijdsgroepen zoals
stress (40%), eenzaamheid (38%) en aanhoudende vermoeidheid (36%).
11

Amsterdam UMC (18 okt) onder 1.000 kinderen (8–18 jaar): Coronamaatregelen maken
jongeren angstiger en somberder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

23

Vergeleken met het voorjaar stijgt het aantal jongvolwassenen met
klachten12.
Om de gevolgen van corona op het mentaal bevinden te mitigeren heeft
het kabinet samen met gemeenten en jongeren een Jeugdpakket
(€ 58,5 mln) gelanceerd. Veel gemeenten hebben afgelopen weken
activiteiten georganiseerd voor en door jongeren. Uit een inventarisatie
van de gemeenten met de meeste kwetsbare gebieden is naar voren
gekomen dat de extra inzet van jongerenwerkers en aanbod van alternatieve activiteiten hebben bijgedragen aan een relatief rustige jaarwisseling. Bij de volgende stand van zakenbrief, begin februari, zal ik de
Tweede Kamer nader informeren over de voortgang van het jeugdpakket.
In de eerste week van februari gaan, als onderdeel van het jeugdpakket,
gemeenten en masse in gesprek met jongeren over hun leven in
coronatijd. Gemeenten verwachten dat jongeren met allerlei thema’s
komen waaronder mentale gezondheid. Het doel is om tot lokale
oplossingen voor de problemen die lokaal worden aangedragen.
Tegelijkertijd behoeft de aanpak van mentale gezondheidsproblemen ook
een landelijk inzet. Daarom gaat de Staatssecretaris van VWS de komende
periode extra inzetten op laagdrempelige preventieve ondersteuning van
jongeren op het gebied van mentale gezondheid (€ 3,5 mln). Zo wil de
Staatssecretaris van VWS de komende periode meer (digitale) platforms
en lokale activiteiten van jongeren voor jongeren steunen om meer
jongeren (waaronder specifieke doelgroepen) te bereiken. Hierbij wordt de
kennis van MDT-jongeren, jongerenorganisaties en professionals benut
om o.a. eenzaamheid onder jongeren te bestrijden. Jongeren, professionals en ouders kunnen op de site www.eenzamejongeren.com, een
initiatief van stichting Join us, terecht voor meer informatie en ondersteuning, maar ook voor tips. Ook volgend jaar ondersteunen we de
Stichting Join us om hun aanpak voor eenzame jongeren verder te
verspreiden onder gemeenten.
Tenslotte heeft het kabinet met het actieprogramma Eén tegen
eenzaamheid de afgelopen twee jaar een campagne en netwerk, zowel
lokaal als landelijk, opgezet om eenzaamheid aan te pakken. Mede op
verzoek van uw Kamer is er nu meer aandacht voor eenzaamheid bij
jongeren bij bijvoorbeeld de publiekscampagne van Eén tegen
eenzaamheid en de campagne #eenkleingebaar.
3. Ontwikkelingen COVID-19 vaccinatie
In de afgelopen week zijn nieuwe stappen gezet in de tenuitvoerlegging
van de vaccinatiestrategie. Nadat de vaccinatiecampagne op 6 januari van
start is gegaan met de zorgmedewerkers in de verpleeghuiszorg op de
centrale locaties van de GGD en de vaccinatie van de zorgmedewerkers in
de directe COVID-zorg in de ziekenhuizen, is op 18 januari ook gestart met
het vaccineren van bewoners van verpleeghuizen en instellingen voor
mensen met een verstandelijke beperking. Hiermee zetten we een
belangrijke stap in het beschermen van de kwetsbare mensen in onze
samenleving.
Zoals ik ook in mijn brieven van 4 januari jl. en 12 januari jl. (Kamerstuk
25 295, nrs. 851 en 903) heb aangegeven worden de vaccins van
BioNTech/Pfizer en Moderna, conform de adviezen van de Gezondheidsraad, primair ingezet voor 60-plussers. De ontwikkelingen rond de
mutatie van het virus maken het belang van vaccinatie des te groter, naast
12

1Vandaag opiniepanel (8 sept) onder 25.000 mensen 18+. Hoe gaat het met ons in de
coronacrisis?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

24

de maatregelen die we treffen om verdere verspreiding tegen te gaan en
de inzet op testen. Mijn uitgangspunt is steeds geweest om alle
beschikbare vaccins zo snel mogelijk te benutten. Daarbij is goed
voorraadbeheer noodzakelijk. Ook hebben we rekening te houden met
bijvoorbeeld spillage en beschikbaarheid van de tweede dosis, die nodig
is voor optimale bescherming. Eerder heb ik de Gezondheidsraad en het
OMT gevraagd om hier uiterlijk 18 januari gezamenlijk over te adviseren.
Dit advies heb ik op 14 januari jl. ontvangen en is bij deze brief gevoegd13.
Na consultatie van het RIVM heb ik, gezien de ontwikkelingen rond de
mutaties van het virus, een aantal punten uit het advies met voorrang
tegen het licht gehouden. Ik wil namelijk alles op alles zetten om, waar dat
verantwoord mogelijk is, de vaccinatieoperatie verder te versnellen, om zo
snel mogelijk de meest kwetsbare mensen te beschermen. Daarom ga ik
in deze brief alvast in op het interval tussen de eerste en de tweede
vaccinatie met BioNTech/Pfizer, aanpassingen in het voorraadbeheer, de
benodigde vaccinatiegraad en de herberekening van verwachte spillage.
In de volgende brief waarin ik u informeer over de stand van zaken
rondom vaccinaties komen de overige punten uit het advies van de
Gezondheidsraad aan bod.
Uitstel van de tweede dosis BioNTech/Pfizer
Het OMT en de Gezondheidsraad adviseren om de reeds geleverde
vaccins die zijn gereserveerd voor een tweede vaccinatie, zo snel als
haalbaar beschikbaar te maken voor extra personen. Ook adviseren zij het
uitvoeringsteam ruimte te bieden om vaccins flexibel in te zetten, binnen
de mogelijkheden die er zijn. Op basis van dit advies heb ik besloten dat,
voor alle nieuw te plannen afspraken, de tweede dosis BioNTech/Pfizer
wordt ingepland in de zesde week na de eerste vaccinatie. Dit gewijzigde
uitgangspunt in het voorraadbeheer leidt tot het sneller beschikbaar
komen van vaccins beschikbaar. Deze kunnen we inzetten voor mensen
vanaf 60 jaar beginnend bij de oudste leeftijdsgroep, die we op de
centrale GGD-locaties vaccineren. Zo kunnen meer mensen eerder
worden beschermd tegen het coronavirus. Dit is ook belangrijk met het
oog op de opmars van de Britse variant.
Ik wil benadrukken dat uitstel van de tweede dosis BioNTech/Pfizer alleen
geldt voor nieuw in te plannen afspraken; de reeds gemaakte afspraken
voor een tweede vaccinatie blijven staan. Op deze manier blijft de
uitvoering ook werkbaar voor de GGD’en, waar nu al duizenden afspraken
voor zorgmedewerkers staan ingepland. Overigens is alleen sprake van
uitstel van de tweede vaccinatie bij het BioNTech/Pfizer-vaccin. Het is nog
niet bekend of een dergelijke verlenging van het interval tussen de eerste
en tweede vaccinatie ook bij andere vaccins mogelijk is.
Voorraadbeheer
Ten aanzien van het voorraadbeheer is nu het uitgangspunt om, op het
moment dat de eerste vaccinatie gezet wordt, voor deze persoon ook altijd
de tweede vaccinatie in voorraad te hebben. Dat geeft zekerheid dat de
tweede vaccinatie altijd op tijd kan worden gegeven, ook wanneer
leveringen neerwaarts worden bijgesteld. In de afgelopen periode hebben
we inderdaad gemerkt dat we te maken hebben met onvoorspelbaarheden in de leveringen. Dit vraagt om verstandig voorraadbeheer, maar
niet per se een 100% voorraad voor de tweede vaccinatie. Om die reden
heb ik, mede gebaseerd op advies van het RIVM, besloten om in plaats
van 100% voorraad, 50% voorraad voor de tweede vaccinatie aan te
houden. Dit biedt een goed evenwicht tussen enerzijds voldoende marge
13

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

25

om wisselingen in de leveringen op te kunnen vangen, en anderzijds
vaccinatie te kunnen versnellen. Dit percentage van 50% zal gemonitord
worden door het RIVM, en als mogelijk later nog verder neerwaarts
worden bijgesteld.
Spillage
Een derde wijziging betreft de spillage. Tot op heden rekenden we met
een spillage van 10%. Zowel in de ziekenhuizen als op de centrale
GGD-locaties blijkt de spillage veel minder te zijn, zo’n 3%. Dit is te danken
aan een efficiënt en professioneel proces bij de vaccinerende professionals, waarvoor ik graag mijn waardering uitspreek. Om die reden heb ik
besloten, op advies van het RIVM, in de planning van het vaccinatieprogramma uit te gaan van een spillage van 5%. Deze wijzigingen zullen
leiden tot herberekeningen die het RIVM momenteel maakt en die eraan
bij dragen om op zo kort mogelijke termijn de kwetsbare doelgroepen te
kunnen vaccineren. Met het oog op de ontwikkelingen rond de Britse
variant is dat extra van belang. In de volgende voortgangsbrief over
vaccinatie informeer ik u nader.
Vaccinatiegraad
Tot slot is een aanpassing gemaakt in de vaccinatiegraad waarmee wordt
gerekend, om te komen tot juiste inschattingen van de benodigde vaccins.
Op basis van eerdere ervaringen en peilingen hebben we een opkomstpercentage van 75% gehanteerd. Vanwege de hoge opkomst bij de eerste
groepen die worden gevaccineerd en de peilingen acht ik het verstandig
om te rekenen met een hogere vaccinatiegraad van 85%.
De implicaties van bovenstaande aanpassingen worden vertaald in de
planning. Deze delen we bij de eerstvolgende gelegenheid met uw Kamer.
In ieder geval kan eerder gestart worden met de groep thuiswonende
ouderen vanaf 90 jaar, wellicht reeds in de loop van volgende week, en de
groep thuiswonende ouderen van 85 tot 90 jaar, waarschijnlijk in de eerste
week van februari.
Vaccinatie huisartsen en hun zorgverlenende medewerkers in de
huisartsenspoedzorg COVID-19
In eerdere Kamerbrieven (4 januari jl. en 12 januari jl.) heb ik aangegeven
dat de huisartsen en medewerkers uit hun praktijk die in direct contact
staan met patiënten snel de mogelijkheid krijgen zich te laten vaccineren.
De afspraak was dat de huisartsen zichzelf mogen vaccineren, zodra zij
zelf starten met het vaccineren van de aangewezen doelgroep. Het deel
van de huisartsen dat 25 januari start met de vaccinatie bij kleinschalige
woonvormen voor ouderen en mensen met een verstandelijke beperking,
mag dus volgens deze afspraak ook zichzelf vaccineren.
Vanwege de snelle opkomst van de Britse variant van het virus heb ik
ervoor gekozen om, in aanvulling op de huisartsen die gaan vaccineren in
kleinschalige woonvormen, ook alle huisartsen en het personeel
betrokken bij directe COVID-spoedzorg versneld uit te nodigen voor
vaccinatie. Zij kunnen zich laten vaccineren met het vaccin van Moderna.
Met de prognoses van mogelijk stijgende besmettingen en de druk die dit
geeft op de directe COVID-spoedzorg, is het van groot belang dat de
huisartsenspoedzorg overeind blijft. De huisartsen hebben immers een
belangrijke rol in de bestrijding van de COVID-19 pandemie, zowel bij de
zorgverlening aan patiënten als in de uitvoering van de vaccinatiestrategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

26

De huisartsen kunnen voor hun vaccinatie terecht bij de
ROAZ-ziekenhuizen. Dit is op korte termijn te realiseren, aangezien hier
ook de medewerkers van de directe COVID-zorg in de ziekenhuizen
worden gevaccineerd. Over de logistiek van de vaccinaties maken het
Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ), het RIVM en de LHV nadere
afspraken. Naar verwachting kunnen alle 15.000 huisartsen en
medewerkers die een cruciale functie invullen in de directe COVIDspoedzorg de komende twee weken gevaccineerd worden.
Volgens de richtlijn van het RIVM krijgen de gevaccineerde huisartsen en
betrokken medewerkers na 28 dagen een tweede dosis van het vaccin van
Moderna. Door geen voorraad aan te houden bij de eerste leveringen van
Moderna, lukt het om een grotere groep huisartsen ingepast te krijgen,
zonder dat dit ten koste gaat van de vaccins die bestemd zijn voor
bewoners van kleinschalige verpleeghuizen en instellingen voor mensen
met een beperking waarbij de huisarts de medische verantwoordelijkheid
draagt.
Voor de overige 23.000 zorgverlenende medewerkers in de huisartsenpraktijk blijft de eerdere afspraak van kracht. Zij zullen met het vaccin van
AstraZeneca gevaccineerd worden vanaf het moment dat huisartsen hun
doelgroepen daar zelf mee gaan vaccineren. Uitgegaan wordt van een
beschikbaarheid van AstraZeneca in de eerste helft van februari.
Actuele leveringsschema’s COVID-19 vaccins
De vaste commissie voor VWS heeft mij gevraagd het volledige leveringsschema van alle vaccins en voor het gehele jaar, aan uw Kamer te sturen,
uitgesplitst op datum/week (niet per kwartaal). Daar waar geen precies
moment kan worden aangegeven, wordt verzocht een schatting te geven
van het verwachte moment van levering (18 januari, 2021Z00849).
Daarnaast heeft de commissie mij door middel van een e-mailprocedure
om een reactie gevraagd op het bericht dat Pfizer minder vaccins gaat
leveren (18 januari, 2021).
Tot nu toe zijn alleen van BioNTech/Pfizer en Moderna concrete leveringsoverzichten ontvangen voor de komende weken. Deze staan hieronder
weergegeven. Het klopt dat Pfizer heeft aangegeven een tijdelijke terugval
in de levering te verwachten, als gevolg van noodzakelijke werkzaamheden aan hun productiefaciliteiten in Puurs, België, ten einde vanaf het
tweede kwartaal grotere volumes te kunnen gaan produceren. Voor de
week van 18 januari betekent dit een levering van 60% van het eerder
aangegeven volume voor die week: 92.000 doses in plaats van 155.000
doses. Vanaf de week van 25 januari moet de productie weer op het
afgesproken niveau liggen. Overigens gaat Pfizer vanaf deze week wel uit
van zes doses per flacon. Gezien het hier slechts een heel beperkte
terugval van levering betreft, heeft dit geen significante invloed op de
vaccinatiestrategie.
Voor alle overige leveringen is het niet mogelijk concreter te zijn dan de
eerder en hieronder wederom geactualiseerde leveringsoverzichten op
kwartaal niveau. Het is rekenkundig natuurlijk eenvoudig deze uit te
splitsen naar maand- en weekniveau. Ik doe dit echter niet, omdat dit
proces met veel onzekerheid omgeven is. In mijn planningsproces werk ik
met deze kwartaalgegegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

27

Gepland leverschema Q1 2021 (doses)
BioNTech/Pfizer

Moderna

164.775
123.825
154.050
92.430
189.540
159.120
159.120
189.540
200.070
196.560
212.940
212.940
212.940
212.940

–
13.200
–
19.200
–
48.000
–
141.600
–
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.

Geleverd in 2020
Week 1
Week 2
Week 3
Week 4
Week 5
Week 6
Week 7
Week 8
Week 9
Week 10
Week 11
Week 12
Week 13

Deze overzichten zijn opgesteld op basis van leveringsindicaties van de
Tabel Indicatief leveringsoverzicht 2021 (x 1mln)

fabrikanten en informatie op basis van Europees overleg. Het betreft
nadrukkelijk verwachtingen, die mede afhankelijk zijn van markttoelating
en de productiecapaciteit bij de leveranciers. Dit schema is derhalve aan
veranderingen onderhevig en wordt op regelmatige basis bijgesteld. De
Europese Unie overlegt nog met een vijftal andere leveranciers over het
afsluiten van Advanced Purchase Agreements (APA’s). Op dit moment is
de voortgang op deze trajecten nog ongewis en zijn leveringsindicaties in
het geheel nog niet te geven.
Tevens is gevraagd om inzicht in de manier waarop besluitvorming rond
de vaccininkoop plaatsvindt. Zoals u weet startte Nederland afgelopen
jaar samen met Duitsland, Italië, Zweden en Frankrijk de Vaccinatie
Alliantie, gericht op de gezamenlijke inkoop van Covid-vaccins. Dit
initiatief is opgegaan in een EU-breed inkoopproces, onder aanvoering
van de Europese Commissie.
In dat proces sluit de Commissie APA’s met geselecteerde vaccinontwikkelaars. De Commissie vormt hiertoe een Joint Negotiation Team met een
beperkt aantal lidstaten, waaronder Nederland, die de overeenkomsten
met de bedrijven uitonderhandelen. Alle EU-lidstaten nemen de uiteindelijke besluiten hieromtrent gezamenlijk in een Stuurgroep. Alle besluiten
over het afsluiten van de APA’s, de verdeling van de afgesproken volumes
over de lidstaten, of het al dan niet inroepen van opties, worden genomen
in deze Stuurgroep. De Nederlandse vertegenwoordiger in deze Stuurgroep staat hiertoe in nauw contact met de Minister, die uiteindelijk
besluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

28

Catshuisstukken
Zoals aangegeven in mijn de brief van 9 december jl.14, is het kabinet
transparant. Hiertoe deelt het kabinet met de Kamer de presentaties die
voorliggen in de informele overleggen over de coronacrisis in het
Catshuis. De stukken worden op de website van rijksoverheid15 gedeeld
voor zover daar geen zwaarwegende belangen in de weg staan.16 Hier zijn
vanaf heden de presentaties van het overleg op het Catshuis van zondag
17 januari 2021 te vinden.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

14

Kamerstuk 25 295, nr. 771.
https://www.rijksoverheid.nl/openbaarmaking-catshuisstukken.
16
Hierbij is onder meer te denken aan derden belang, het belang van de staat, de persoonlijke
levenssfeer en de internationale betrekkingen.
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 912

29