Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 668

Beleidsplan Crisisbeheersing

Nr. 39

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2013
Tijdens het vragenuurtje op 5 november jl. heb ik u toegezegd de Tweede
Kamer per brief te informeren over de stroomstoring NOS op 3 november
en over het controlebericht NL-Alert op 4 november. Tijdens het AO d.d.
28 november heb ik die laatste toezegging herhaald en tevens gemeld de
Tweede Kamer schriftelijk te informeren over de termijn waarop de eerste
resultaten van de implementatie «Visie van, voor en door vrijwilligers bij
de Brandweer» naar uw Kamer kunnen worden verzonden. De vragen
over de stroomstoring beantwoord ik mede namens de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
NL-Alert
NL-Alert is een alarmeringsmiddel in ontwikkeling. Het doel is om via dit
aanvullend alarmmiddel burgers direct gerichte informatie te geven in het
geval van een noodsituatie. Zo kan de overheid mensen die zich bevinden
in de directe omgeving van een levens- of gezondheidsbedreigende
situatie met een tekstbericht op de mobiele telefoon informeren. In het
bericht staat wat er aan de hand is en wat je op dat moment het beste
kunt doen. NL-Alert is dit jaar 21 keer ingezet. In 19 gevallen werd het
alarmbericht verzonden na een grote brand. In twee gevallen betrof het
een alarmering vanwege een gevaarlijke weerssituatie. NL-Alert wordt
vrijwel altijd lokaal ingezet. Alleen op 28 oktober, bij de herfststorm met
code rood, is er een bericht uitgegaan in drie regio’s tegelijk (Friesland,
Groningen, Drenthe)
Om burgers bekend te maken met het systeem en te laten controleren of
hun telefoon correct is ingesteld voor het ontvangen van NL-Alert
berichten, worden landelijke controleberichten verstuurd. Op 4 februari
2013 is voor het eerst een controlebericht gestuurd. Uit deze test bleek dat
1,4 miljoen burgers het NL-Alert bericht hadden ontvangen.
Naar aanleiding van dit resultaat heb ik aangegeven ernaar te streven bij
de volgende test 4 miljoen burgers via het bericht te bereiken. Op
4 november jl. is vanuit de veiligheidsregio’s voor de tweede keer landelijk

kst-29668-39
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 668, nr. 39

1

een controlebericht verstuurd. Dit bericht is ontvangen door 3,9 miljoen
(25%) burgers in bezit van een mobiele telefoon. Ik ben tevreden over het
resultaat van deze test. Het rapport van TNS/NIPO treft u hierbij aan1.
Samen met de veiligheidsregio’s, de drie telecomproviders en andere
betrokken ketenpartners zijn de resultaten van het landelijke controlebericht onderzocht en geëvalueerd. Zowel de meting van TNS/NIPO naar de
directe ontvangst van het bericht en de beleving bij burgers, als de
bevindingen van de providers over de verzendkant zijn hierin
meegenomen.
De meting laat zien dat er steeds meer juist ingestelde toestellen op de
markt komen. Ook meet TNS/NIPO dat 86% van de ondervraagden
aangeeft de noodmelding van NL-Alert bij een daadwerkelijk incident door
te geven aan mensen in hun omgeving. Dit betekent dat het aantal
burgers dat indirect bereikt wordt met NL-Alert aanzienlijk hoger ligt dan
het aantal dat het bericht zelf ontvangt.
Ook de publiekscampagne (radio, tv, online) rondom het controlebericht is
geëvalueerd. Deze campagne-effectmeting heeft aangetoond dat het
draagvlak voor NL-Alert onder de Nederlandse bevolking groot is. Er zijn
ten opzichte van de vorige campagnes positieve ontwikkelingen zichtbaar
op het gebied kennis, houding en gedrag.
De veiligheidsregio’s hebben het NL-Alert bericht succesvol verzonden.
Eén regio heeft het bericht buiten haar regio verzonden waardoor burgers
in die regio het bericht tweemaal hebben ontvangen. Ik heb dit met de
betreffende regio besproken.
De drie providers die zorgdragen voor de verzending van NL-Alert
berichten hebben zowel op 2G als op 3G uitgezonden; dit in tegenstelling
tot de verzending van 4 februari. Gebleken is dat de providers lokaal wel
kleine problemen hebben ondervonden met de verzending. Naast een
groot aantal burgers dat het bericht goed heeft ontvangen, zijn er burgers
die, hoewel zij hun telefoon wel goed ingesteld hadden, geen bericht
hebben ontvangen, het NL-Alert bericht heel laat hebben ontvangen of
meer dan 1 bericht hebben ontvangen. Met de providers en telefoonfabrikanten wordt bekeken hoe deze problemen op te lossen.
Kort na het versturen van het NL-Alert controlebericht op maandag
4 november ontving een aantal burgers via sms een gefingeerd bericht
met als afzender NL-Alert. Daarin stond dat in hun buurt het kraanwater
vergiftigd was. Het bericht is vermoedelijk verstuurd via een website die
personen in staat stelt om tegen betaling sms-berichten te versturen
namens een andere afzender. Het bericht is door mijn medewerkers vrij
snel opgemerkt, waarna via Twitter meteen gecommuniceerd is dat er
geen gevaar was. Dit bericht is door een aantal betrokken partijen
(waterbedrijven, veiligheidsregio’s) direct overgenomen. Ik ben van
mening dat verzending van zo’n gefingeerd bericht een kwalijke zaak is
omdat het ernstige gevolgen kan hebben. Bij de politie Haaglanden heb ik
dan ook daarvan aangifte gedaan. Verder is door het drinkwaterbedrijf
PWN ook aangifte gedaan.
NL-Alert zal verder ontwikkeld worden. Op dit moment wordt door de
telecomsector het supersnelle internet via 4G uitgerold. NL-Alert kan nu
niet worden verzonden over 4G. Daarvoor moeten de providers de
netwerken aanpassen. Gesprekken hierover vinden al plaats. Het is mijn
streven dat vanaf eind 2014 NL-Alert geschikt is voor de verzending over
4G.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 668, nr. 39

2

Op 2 juni 2014 zal ik wederom een landelijk controlebericht verzenden.
Stroomstoring NOS
Op de vraag hoe de back up van de zenders Nederland 1 en Radio 1 is
georganiseerd, met name in geval van (langdurige) stroomuitval, kan ik u
het volgende melden: de rijksoverheid heeft geen rol bij de back
up/noodstroomvoorziening van de publieke zenders. Het in de lucht
blijven van de publieke omroepen wordt gezien als een verantwoordelijkheid van de omroepen zelf en is onderdeel van de eigen bedrijfsvoering. Zoals ik op 5 november heb gezegd, heeft de nationale overheid
meerdere middelen ter beschikking ten behoeve van de crisiscommunicatie. Bijvoorbeeld www.crisis.nl, het publieksinformatienummer
0800–1351, NL-Alert, social media en de regionale rampenzenders. In het
uitzonderlijke geval van stroomuitval op het Mediapark tijdens een
nationale crisis, kan de overheid deze andere middelen benutten. Van de
Nederlandse Publieke Omroep begreep ik dat men bezig is met het treffen
van extra voorzieningen om dit soort situaties voor de toekomst ook zelf
te kunnen te voorkomen in plaats van afhankelijk te zijn van de beheerder
van het Mediapark cq. andere derden.
Ook vroeg u welke partijen betrokken zijn bij de continuïteit van de
rampenzenders en wie welke verantwoordelijkheid draagt voor het naar
behoren (kunnen) functioneren van deze zenders.
In de Mediawet 2008 is een bepaling opgenomen, artikel 6.26, die de
wettelijke basis biedt voor de Minister-President om een nadere regeling
op te stellen voor omroepen in buitengewone omstandigheden. Daarin is
geregeld dat de overheid de faciliteiten en zenders van de publieke
omroepen (dus niet beperkt tot Nederland 1 en Radio 1) mag gebruiken in
buitengewone omstandigheden. De Minister van Economische Zaken is
op grond van de Telecommunicatiewet verantwoordelijk voor de
verdeling van frequentieruimte.
Op uw vraag of de regionale omroepen hun rol als calamiteitenzender
goed kunnen vervullen, kan ik u het volgende mededelen: sinds 1991
fungeren de regionale radiozenders formeel als calamiteitenzender. Dat
wil zeggen dat de radiozenders van de regionale omroepen in geval van
rampen of calamiteiten direct gebruikt moeten kunnen worden voor
mededelingen aan burgers van het zogenoemde bevoegd gezag. De
veiligheidsregio’s kunnen specifieke afspraken maken met de regionale
omroepen over hun inzet als calamiteitenzender. Daartoe stelt het
Ministerie van Veiligheid en Justitie sinds januari 2010 een modelconvenant ter beschikking. De financiering van de regionale publieke
omroepen bevat ook een bijdrage van ruim 40.000 euro voor de calamiteitenfunctie via de radio. Eerder hebben de regionale omroepen aangegeven de functie van calamiteitenzender graag te willen uitbreiden met
televisie en internet. Tijdens het AO met uw Kamer op 9 december 2010
heb ik u medegedeeld dat ik daarvoor geen extra financiële middelen ter
beschikking stel. De reden hiervoor is het uitgangspunt dat we ons vanuit
het Rijk beperken tot de financiering van een beperkt aantal middelen die
elkaar aanvullen en in verschillende situaties te gebruiken zijn:
www.crisis.nl, de calamiteitenzender en NL-Alert.
Verder heeft u gevraagd of er voldoende verbetermaatregelen doorgevoerd zijn bij www.crisis.nl om problemen zoals tijdens de Moerdijkbrand
in 2012 te voorkomen. Mijn antwoord daarop is ja. Op 7 juni 2012 is de
nieuwe versie van de website www.crisis.nl in gebruik genomen. De
website kan bij een crisis worden ingezet om zoveel mogelijk mensen zo
snel mogelijk van betrouwbare en juiste informatie te voorzien. De
verbeterde website voldoet aan de vooraf gestelde voorwaarden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 668, nr. 39

3

toegankelijkheid, betrouwbaarheid, betaalbaarheid en een zeer stevige
hosting. De nieuwe website kan een piekbelasting van 2 miljoen gelijktijdige bezoekers aan en 40 miljoen pageviews per uur. Deze piekbelasting
is gebaseerd op historische gegevens, actueel internetgebruik in
Nederland, piekbelasting in het eerste uur van een crisis en de ontwikkeling dat mensen steeds vaker online op zoek gaan naar informatie.
Daarnaast wordt de informatie van www.crisis.nl nu ook via sociale media
verspreid. De vernieuwde site is gebruiksvriendelijker voor de bezoekers
en de webredacteuren en voldoet aan de veiligheidseisen. In 2012 en 2013
zijn in totaal ongeveer 70 regionale webredacteuren opgeleid, opdat
gemeenten/regio’s www.crisis.nl zelf kunnen inzetten.
Implementatie «Visie van, voor en door vrijwilligers bij de
Brandweer»
De door de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV) en Brandweer
Nederland in 2013 gezamenlijk ontwikkelde «Visie van, voor en door
vrijwilligers bij de Brandweer» is mij door de portefeuillehouder
brandweer van het Veiligheidsberaad aangeboden. Het in de praktijk
brengen van deze visie vergt een permanente beweging. Een beweging
die feitelijk al begonnen is tijdens de ontwikkeling van de visie. Een
beweging die trends blijft volgen en waarop vrijwilligers, commandanten,
brandweerposten en brandweerorganisatie zich blijvend dienen aan te
passen. Regio’s bepalen hun eigen accenten en worden gefaciliteerd en
ondersteund vanuit Brandweer Nederland.
Brandweer Nederland zorgt voor landelijke coördinatie en waarborgt
hierdoor uitwisseling van ervaringen en zorgt voor blijvende aandacht om
vrijwilligers te vinden, binden en te blijven boeien. Voor 2014 zijn de
volgende speerpunten gedefinieerd:
1. Leiding geven aan vrijwilligers;
2. Effecten visie vrijwilligheid op rechtspositie vrijwilligers;
3. Zelfstandige brandweerpost.
Een nadere uitwerking van deze speerpunten zal naar verwachting in
maart 2014 beschikbaar zijn. Zodra ik deze uitwerking van Brandweer
Nederland heb ontvangen, zal ik deze naar uw Kamer zenden.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 668, nr. 39

4