Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 446

Wijziging van de Wet opneming buitenlandse
kinderen ter adoptie in verband met het
invoeren van een regeling op grond waarvan
adoptiefouders een tegemoetkoming kan
worden verleend in de gemaakte kosten met
betrekking tot interlandelijke adoptie

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 7 april 2011
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Veiligheid en Justitie heeft uitgebracht. Graag beantwoord ik de gestelde vragen en ga ik in op de gemaakte opmerkingen. Ik
houd daarbij zoveel mogelijk de volgorde van het verslag aan. Een aantal
vragen wordt geclusterd behandeld. Dit betreft de vragen die door diverse
fracties zijn gesteld over de keuze voor een forfaitair bedrag in plaats van
een inkomensafhankelijke regeling, de vragen over de kosten van
interlandelijke adoptie, de vragen over de uitvoeringskosten van de
voorgestelde regeling en de vragen over de positie van niet-Nederlandse
adoptiefouders.
ALGEMEEN
De leden van de PvdA-fractie delen het uitgangspunt van de regering dat
het handhaven van een zekere tegemoetkoming in de kosten van
interlandelijke adoptie wenselijk is. Genoemde leden menen dat ook de
zorgverzekeraars de adoptiefouders tegemoet zouden kunnen komen in
hun kosten, omdat de zorgverzekeraars ten aanzien van interlandelijk
geadopteerden geen bevallings- en kraamkosten behoeven te vergoeden.
De leden geven de regering in overweging de zorgverzekeraars hierop te
wijzen.
Het doel van deze regeling is om adoptiefouders te compenseren voor de
gevolgen van het afschaffen van de fiscale regeling. Voor de afschaffing
van de regeling behoefden zorgverzekeraars evenmin bevallings- en
kraamkosten te vergoeden. Ik zie dan ook geen reden om de voorgestelde
compensatie mede voor rekening van zorgverzekeraars te doen komen.
De leden van de PVV-fractie onderschrijven terecht het belang van
inachtneming van uiterste zorgvuldigheid bij interlandelijke adoptie.
Genoemde leden vragen of de tegemoetkoming in de kosten van
interlandelijke adoptie op grond van deze nieuwe regeling standaard een
bedrag van € 3 700 bedraagt. Het antwoord op die vraag luidt bevestigend, mits aan de in het wetsvoorstel vermelde voorwaarden is voldaan.
Alleen als het adoptieproces geheel volgens de in de wet gestelde regels

kst-32446-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

1

is verlopen, het verzoek tot uitbetaling van de tegemoetkoming tijdig en
op de juiste wijze is ingediend en aan het nationaliteitsvereiste van het
kind is voldaan, wordt de tegemoetkoming in de kosten verleend.
Op de vragen van de leden van de CDA-fractie, van de SP-fractie en de
fractie van D66 over de keuze voor de forfaitaire tegemoetkoming ga ik
hierna graag in onder het kopje forfaitair bedrag.
Voorts vragen de leden van de D66-fractie uiteen te zetten hoe de
argumentatie voor een tegemoetkoming in de kosten van interlandelijke
adoptie zich verhoudt tot het voorhanden zijnde alternatief van nationale
adoptie en vragen zij de regering uiteen te zetten of niet vaker voor een
nationale adoptie gekozen kan worden.
Nationale adoptie blijkt in de praktijk hoogst zelden een alternatief voor
interlandelijke adoptie. Per jaar worden er minder dan 20 in Nederland
geboren kinderen ter adoptie afgestaan. Binnenlandse adoptie vormt
daarmee geen reëel alternatief voor interlandelijke adoptie.
De leden van de SGP-fractie vragen, gelet op het onderscheid dat de
regeling maakt in binnenlandse adoptie en interlandelijke adoptie,
hoeveel kosten mensen moeten maken voor een binnenlandse adoptie.
Verderop in het verslag stellen de leden van de PVV-fractie eveneens deze
vraag.
De kosten voor een binnenlandse adoptie betreffen het griffierecht en de
kosten die een advocaat in rekening brengt voor het voeren van de
adoptieprocedure, doorgaans beperkt tot het opstellen van het verzoekschrift en de mondelinge behandeling daarvan ter terechtzitting.
Advocaten hanteren verschillende tarieven, doch gemiddeld bedragen
deze kosten, inclusief de leges voor diverse benodigde uittreksels uit de
burgerlijke stand en de gemeentelijke basisadministratie circa € 1 000 à
€ 1500. Het verschuldigde griffierecht bedraagt met ingang van
1 november 2010 € 255.
Verder vragen de leden van de SGP-fractie of bij de berekening van het
aantal adopties van 1 000 is uitgegaan van alle adopties of alleen de
interlandelijke adopties en voorts of dit aantal alleen de sterke adopties
betreft en hoeveel sterke adopties er in 2009 en 2010 tot stand zijn
gekomen.
Het antwoord luidt dat het aantal van 1 000 alle interlandelijke adopties
betreft, dus zowel de zwakke adopties als de sterke adopties. Voor een
toelichting op het aantal adopties verwijs ik naar het antwoord hierna.
De leden van de SGP-fractie en de leden van de VVD-fractie vragen met
het oog op de dalende trend in de jaarlijkse aantallen adopties een
toelichting op het getal van 1 000 adopties per jaar waarvan ten behoeve
van de berekening van het bedrag van de tegemoetkoming is uitgegaan.
Terecht wordt door genoemde leden opgemerkt dat het aantal adopties
fluctueert, waarbij zich de afgelopen jaren een daling heeft ingezet. In
1980 werden 1 451 kinderen interlandelijk geadopteerd, begin jaren
negentig daalde dit aantal tot rond de 700 per jaar om in 2000 weer te
stijgen naar 1192. In 2008 zijn 768 interlandelijke adopties tot stand
gekomen, in 2009 bedraagt dit aantal 682 en in 2010 zijn 705 interlandelijke adopties tot stand gekomen. Het aantal interlandelijke adopties is de
afgelopen jaren wereldwijd afgenomen. Landen van herkomst slagen er in
toenemende mate in om kinderen die niet door hun eigen ouders
verzorgd en opgevoed kunnen worden in het eigen land in pleeg- of
adoptiegezinnen te plaatsen. Mede gelet op de eerdere schommelingen in
de jaren negentig van de vorige eeuw valt evenwel moeilijk te voorspellen
of de huidige trend van een dalend aantal interlandelijke adopties zal
doorzetten. De voorgestelde compensatieregeling is een zogenoemde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

2

open einderegeling, waarin de tegemoetkoming wordt verleend aan alle
adoptiefouders die aan de gestelde voorwaarden voldoen. Als het aantal
interlandelijke adopties de komende jaren weer zou toenemen, dient er
begrotingsdekking te zijn voor het totaalbedrag dat aan tegemoetkomingen zal worden verleend. Wordt een deel van het begrote bedrag van
€ 4 miljoen niet uitgegeven, dan zal het restant worden toegevoegd aan
de algemene middelen.
Voorts vragen de leden van de SGP-fractie de regering inzicht te geven in
de hoogte van de uitvoeringskosten. Uiteraard voldoe ik graag aan dit
verzoek.
Het Agentschap SZW maakt het mogelijk de aanvraag voor een tegemoetkoming via internet in te dienen met behulp van DigiD. Dit zorgt voor zo
min mogelijk administratieve lasten bij de adoptiefouders en minder
kosten voor de afhandeling van een subsidieaanvraag bij het Agentschap
SZW. Het Agentschap SZW heeft vervolgens toegang tot alle relevante
registers om na te gaan of er recht bestaat op een tegemoetkoming. Zo
hoeven de adoptiefouders bijvoorbeeld geen uittreksel uit de gemeentelijke basis administratie te verstrekken; het Agentschap SZW zoekt deze
informatie zelf op. Om een aanvraag voor een tegemoetkoming af te
kunnen handelen, beoordeelt het Agentschap SZW de aanvraag,
raadpleegt het de benodigde informatiebronnen zoals het GBA, legt de
beslissing vast in een beschikking en zorgt vervolgens voor de betaling
aan de adoptiefouders. Het Agentschap SZW verzorgt de afhandeling van
eventuele bezwaar- en beroepprocedures. Verder zorgt het Agentschap
SZW voor de voorlichting over de tegemoetkoming aan burgers via
bijvoorbeeld een website, beantwoordt het telefonische vragen en vragen
per e-mail. De gemiddelde uitvoeringskosten die hiermee gemoeid zijn
bedragen circa € 300 000 per jaar, exclusief de initiële opstartkosten. Deze
raming is gebaseerd op de aanname dat er 1 000 aanvragen per jaar
zullen worden ingediend.
Hoogte tegemoetkoming
Voor het antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie naar het
aantal interlandelijke adopties verwijs ik graag naar het antwoord dat
hiervoor reeds is gegeven.
De leden van de VVD-fractie hebben voorts de indruk dat de termijn van
drie jaar, waarbinnen de tegemoetkoming moet worden aangevraagd
enigszins arbitrair is en vragen waarom niet gekozen is voor een termijn
van twee of vier jaar.
Overwogen is een kortere termijn te stellen, doch noodzakelijk acht ik dit
niet. Ik meen dat adoptiefouders een voldoende ruime termijn gegeven
dient te worden, omdat voorstelbaar is dat zij zich de eerste periode nadat
het kind in hun gezin is opgenomen geheel willen richten op deze grote
gebeurtenis en bovendien, afhankelijk van de procedure in het land van
herkomst, tijd nodig hebben om alle formaliteiten af te handelen om aan
de voor de uitbetaling van de tegemoetkoming gestelde voorwaarden te
voldoen. Een termijn van drie jaar is voldoende ruim om te mogen
verwachten dat adoptiefouders ergens binnen die periode in staat zijn om
hun aandacht te richten op het afwikkelen van de formaliteiten die
betrekking hebben op de komst van het kind binnen hun gezin. Ik zie geen
aanleiding om te veronderstellen dat adoptiefouders een nog langere
termijn nodig hebben om de zakelijke kant van de adoptieprocedure af te
ronden, terwijl ik het aan de andere kant wel van belang acht om op een
gegeven moment duidelijkheid te kunnen verkrijgen over het aantal
vergoedingen die ten aanzien van een bepaald jaar afgeboekt moeten
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

3

Kosten van interlandelijke adoptie
In de memorie van toelichting is aangegeven dat de kosten van interlandelijke adoptie variëren van minimaal € 9 000 tot meer dan € 30 000. De
leden van de VVD-fractie vragen welke kosten van interlandelijke adoptie
ervoor zorgen dat het totaalbedrag zo hoog is. De leden van de PVV-fractie
vragen of er een raming van de kosten van interlandelijke adoptie kan
worden gegeven en de leden van de CDA-fractie vragen hoe de kosten
van interlandelijke adoptie zich verhouden tot de kosten van een nationale
adoptie.
De kosten van een interlandelijke adoptie verschillen sterk per land en
daarmee per vergunninghouder. De belangrijkste kostenposten van een
interlandelijke adoptie betreffen de kosten van de verplichte voorlichtingscursus ad € 900, de kosten die de Nederlandse vergunninghouder maakt
om zijn bemiddelingswerkzaamheden te kunnen uitvoeren, kosten die
door de vergunninghouder in het land van herkomst moeten worden
betaald en de reis- en verblijfkosten die de adoptiefouders moeten maken
om het kind op te halen. De kosten die in de landen van herkomst door de
vergunninghouder moeten worden betaald en in rekening worden
gebracht bij de aspirant-adoptiefouders, lopen sterk uiteen. Zo dient in
Hongarije en Sri Lanka ongeveer € 3 500 te worden betaald, in Bolivia
ongeveer € 5 500, in Haïti tussen de € 5 000 en de € 10 000 en in de
Verenigde Staten tussen de € 25 000 en € 30 000. Dit betekent dat geen
uniforme raming van de kosten van een interlandelijke adoptie te geven
is. De kosten van een nationale adoptie betreffen de kosten van de
gerechtelijke procedure, zijnde advocaatkosten en griffierecht. Voor de
desbetreffende bedragen zij verwezen naar hetgeen hierover in antwoord
op vragen van de leden van de SGP-fractie en de PVV-fractie is vermeld.
De leden van de SGP-fractie vragen wat er concreet wordt gedaan aan het
beheersbaar houden van de kosten die ten aanzien van interlandelijke
adoptie in Nederland gemaakt moeten worden en of er iets wordt gedaan
aan het bevorderen van de verlaging van de kosten in het buitenland.
Van overheidswege wordt in die zin beleid gevoerd inzake het beheersen
van de kosten voor de procedure van bemiddeling door vergunninghouders dat uitgangspunt is dat een vergunninghouder geen onevenredig
hoge kosten betaalt voor in verband met zijn bemiddeling verleende
diensten. Het toezicht daarop geschiedt door middel van controle op het
jaarverslag en de staat van baten en lasten van de vergunninghouders.
De leden van de PVV-fractie vragen welke kosten van interlandelijke
adoptie precies worden vergoed en hoe het bedrag van € 3 700 is
opgebouwd. De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de door
de regering gemaakte keuze is ingegeven door budgettaire overwegingen,
waarbij het bedrag dat gemoeid was met de afschaffing van de buitengewone uitgavenregeling, na aftrek van de uitvoeringskosten, wordt
verdeeld onder betrokkenen. Voorts vragen deze leden of overwogen is de
vergoeding te laten vervallen en op grond van welke argumenten
adoptiefouders financieel tegemoet gekomen worden. De leden van de
D66-fractie vragen de regering uiteen te zetten op welke wijze het bedrag
van de tegemoetkoming gerelateerd is aan de werkelijke kosten.
De regeling betreft geen vergoeding van alle kosten van interlandelijke
adoptie, doch een tegemoetkoming in die kosten. Hoeveel kosten
aspirant-adoptiefouders ten behoeve van het door hen te adopteren kind
precies maken is mede afhankelijk van het land van herkomst waarin het
kind geadopteerd wordt. Het bedrag van € 3 700 is het gemiddelde
bedrag dat in de fiscale regeling aan fiscaal voordeel werd behaald,
gebaseerd op het gemiddelde aantal adopties in de afgelopen jaren. Van
dit totaalbedrag van € 4 miljoen zijn de uitvoeringskosten, die zijn begroot
op circa € 300 000 afgetrokken, waarna per voltooide interlandelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

4

adoptie een bedrag ad. € 3 700 beschikbaar is. Voor een inzicht in de
hoogte van de uitvoeringskosten verwijs ik graag naar de antwoorden op
dezelfde vraag die werd gesteld door de leden van de SGP-fractie onder
Algemeen.
Ten aanzien van de vraag of overwogen is de vergoeding te laten
vervallen, luidt het antwoord bevestigend. Het lid der Kamer Van der Vlies
(SGP) diende hierop een motie in, waarin de regering verzocht werd van
het afschaffen van de aftrek van adoptiekosten af te zien, dan wel hiervoor
een gelijkwaardig alternatief te bieden (Kamerstukken II 2007/09, 31 200,
nr. 50). De motie is vervolgens aangehouden (Handelingen II 2007/08, nr.
8, p. 519), waarna aan de Tweede Kamer is bericht dat door de toenmalige
Minister van Justitie een regeling werd voorbereid (Kamerstukken II
2007/08, 29 689, nr. 202).
Op de vraag van de leden van de CDA-fractie welke argumenten er zijn
om adoptiefouders financieel tegemoet te komen antwoord ik begrip te
hebben voor de wens van mensen om zich beschikbaar te stellen voor het
ter adoptie opnemen van een buitenlands kind. Aspirant-adoptiefouders
zijn in verreweg de meeste gevallen ongewenst kinderloos. Interlandelijke
adoptie biedt deze mensen de mogelijkheid om hun kinderwens te
realiseren. Ik onderschrijf hetgeen de Commissie Kalsbeek in haar rapport
heeft verwoord dat interlandelijke adoptie geen kinderbeschermingsmaatregel is. Interlandelijke adoptie biedt veeleer aan kinderen die in het land
van herkomst niet door hun eigen ouders verzorgd en opgevoed kunnen
worden en voor wie kennelijk ook geen ander geschikt alternatief in de
vorm van nationale adoptie of pleegzorg beschikbaar is, de mogelijkheid
om in Nederland in gezinsverband op te groeien. Om dat te kunnen
bewerkstelligen wordt er van adoptiefouders bijzonder veel gevraagd,
waaronder het betalen van de aanzienlijke kosten die interlandelijke
adoptie met zich brengen. Ik acht het passend om ten aanzien van deze
inspanningen uit te gaan van enige solidariteit van ons allen, hetgeen tot
uitdrukking komt in de voorgestelde tegemoetkoming in de kosten.
Forfaitair bedrag
De leden van de CDA-fractie, de SP-fractie en de D66-fractie maken op
diverse plaatsen in het verslag opmerkingen over de keuze voor een
forfaitair bedrag in plaats van een inkomensafhankelijke regeling en
vragen de regering die keuze nader toe te lichten. De leden van de
CDA-fractie vragen in dit verband nog of enig inzicht kan worden gegeven
in de gemiddelde inkomenspositie van adoptiefouders en waarom geen
onderscheid is gemaakt naar de aard van de gemaakte kosten.
Gekozen is voor een tegemoetkoming in de kosten in de vorm van een
forfaitair bedrag voor alle adoptiefouders die aan de in de regeling
gestelde eisen voldoen. De regeling is hiermee eenvoudig uit te voeren
met zeer beperkte administratieve lasten voor de adoptiefouders. De
afgeschafte fiscale regeling maakte onderdeel uit van de aftrekregeling
van buitengewone uitgaven. Het bedrag van de teruggave was, zoals
inherent aan een fiscale regeling, afhankelijk van de individuele omstandigheden van de adoptiefouder die door de aftrek van buitengewone
uitgaven in aanmerking kwam voor belastingteruggave. Adoptiefouders
die geen inkomsten in de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001
genoten, hadden geen baat bij de aftrek van buitengewone uitgaven.
Adoptiefouders die naast adoptiekosten nog andere buitengewone
uitgaven konden aftrekken, konden met het totaal van de uitgaven
doorgaans de drempel bereiken, terwijl het ook kon voorkomen dat
adoptiefouders die geen andere bijzondere uitgaven dan adoptiekosten
hadden gedaan en bij wie die adoptiekosten zich over meerdere jaren
uitstrekten, zich bij elke aangifte opnieuw geconfronteerd zagen met de
drempel waar beneden de kosten niet aftrekbaar waren. Het fiscale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

5

voordeel kon hierdoor per adoptiefouder sterk verschillen, hetgeen als
onrechtvaardig kon worden ervaren.
Indien in plaats van een forfaitair bedrag gekozen zou zijn voor een
inkomensafhankelijke regeling naar draagkracht, zouden de kosten en
administratieve lasten, verbonden aan de uitvoering van de regeling sterk
stijgen. In de eerste plaats zou het aantal handelingen die in het kader van
de uitvoering zouden moeten worden verricht toenemen, omdat op dit
moment geen inzicht bestaat in de hoogte van de inkomens van de
adoptiefouders. De adoptiefouders zouden derhalve bij de aanvraag van
de tegemoetkoming loonstroken, werkgeversverklaringen of jaaropgaven
dienen over te leggen. Jaaropgaven hebben altijd betrekking op het
voorgaande jaar, terwijl werkgeversverklaringen zien op toekomstig
inkomen. Een andere optie zou zijn om de gegevens via DigiD uit te
vragen. De regeling zou evenwel fraudegevoeliger worden, omdat
adoptiefouders in geval van meerdere inkomensbronnen mogelijk een
deel van hun inkomen zouden kunnen verzwijgen. De extra uitvoeringskosten van het Agentschap SZW zouden betrekking hebben op handelingen met betrekking tot de informatiestromen, omdat handmatig zal
moeten worden getoetst of de aanvraag compleet is, de inkomensgegevens moeten worden overgenomen en de hoogte van de tegemoetkoming moet worden vastgesteld. Vervolgens kan er bezwaar worden
gemaakt tegen de beschikking, met als extra grond dat de hoogte van het
inkomen volgens de aanvrager onjuist is vastgesteld.
De inkomensgegevens van de adoptiefouders kunnen ook worden
verkregen bij de Belastingdienst. Het rechtstreeks bij de Belastingdienst
betrekken van informatie over het inkomen leidt er echter niet toe dat
inkomens kunnen worden geverifieerd van personen die niet aangifteplichtig zijn. Nadeel van rechtstreeks gebruik van de gegevens van de
Belastingdienst is voorts dat het vaststellen van het inkomen van de
adoptiefouders mogelijk is tot drie jaar na afloop van het fiscale jaar,
waarna nog bezwaar tegen of herziening van het vastgestelde inkomen
kan geschieden. Een ander nadeel is dat het ijken van het inkomen niet
mogelijk is op basis van het actuele inkomen.
Indien inkomensgegevens betrokken worden in behandeling van de
aanvraag, heeft het Agentschap SZW aangegeven het raadzaam te vinden
de uitvoering te beleggen bij een organisatie die ervaring heeft met de
uitvoering van inkomensafhankelijke regelingen. Het Agentschap SZW is
in een vroeg stadium betrokken bij de voorbereiding van de uitvoering
van de regeling en heeft zo de nodige expertise kunnen ontwikkelen en
daarvoor reeds kosten gemaakt. Indien een andere uitvoeringsorganisatie
geselecteerd moet worden die niet voorbereid is op de uitvoering, kan dit
leiden tot een latere termijn waarbinnen kan worden overgegaan tot
uitvoering en zo mogelijk kosten om expertise op te bouwen.
Het Agentschap SZW heeft de (grove) schatting gemaakt dat, gezien de
extra handelingen, de uitvoering van een inkomensafhankelijke regeling
op circa € 900 000 wordt geraamd, uitgaande van de behandeling van
1 000 aanvragen. Hiermee bedragen de kosten voor het behandelen van
één aanvraag € 900 en dat is derhalve € 600 meer dan de kosten in geval
van een forfaitair bedrag, welk bedrag vervolgens in mindering zou
moeten worden gebracht op het bedrag van de tegemoetkoming.
Hetzelfde geldt indien onderscheid gemaakt zou worden naar de aard van
de gemaakte kosten. De adoptiefouders zouden in dat geval ten aanzien
van de gemaakte kosten bewijsstukken dienen over te leggen, hetgeen tot
gevolg zou hebben dat de aanvraag van de tegemoetkoming niet digitaal
zou kunnen worden ingediend en in verband met de noodzakelijke
controle van de overgelegde stukken tot hogere uitvoeringskosten leiden.
Aangezien de kosten die aspirant-adoptiefouders hebben moeten maken
ten behoeve van de opname van het buitenlandse kind het bedrag van de
tegemoetkoming van € 3 700 altijd zullen overschrijden, acht ik het beter
om deze meerkosten ten goede van de adoptiefouders te laten komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

6

Advies Commissie Kalsbeek
De leden van de VVD-fractie vragen in navolging van de Commissie
Kalsbeek of de regering interlandelijke adoptie in Europees verband aan
de orde wil stellen om, waar mogelijk te komen tot een gemeenschappelijke visie daarop.
Nederland heeft in het kader van de totstandkoming van het zogenoemde
Stockholmprogramma aangegeven de EU te ondersteunen in haar inzet
om in multilateraal verband de toetreding van derde staten tot de Haagse
verdragen voor internationaal privaatrecht, inclusief het Haagse Adoptieverdrag te bevorderen. In het Stockholmprogramma en het actieplan
daartoe zijn uiteindelijk geen specifieke voorstellen opgenomen
aangaande interlandelijke adoptie. Met de toetreding tot het verdrag van
de Raad van Europa inzake interlandelijke adoptie, dat ter goedkeuring bij
uw Kamer voorligt, wil Nederland in Europees verband ook een signaal
afgeven omtrent de inzake de adoptie van kinderen wenselijke standaard,
en dan met name de mogelijkheid voor paren die niet gehuwd zijn en
paren van hetzelfde geslacht om een kind te kunnen adopteren. Ook heeft
Nederland het initiatief genomen om te komen tot een betere informatieuitwisseling en uitwisseling van best practises op het terrein van
interlandelijke adoptie in Europees verband. Daarnaast is Nederland in het
voorjaar van 2010 gastheer geweest van de informele conferentie
Europese Centrale autoriteiten voor interlandelijke adoptie. Nederland zal
de komende tijd voortgaan met het waar mogelijk in Europees verband
aan de orde stellen van interlandelijke adoptie.
De leden van de PvdA-fractie menen dat de hoogte van de tegemoetkoming ad € 3 700 in vergelijking met die in landen zoals Noorwegen en
Denemarken niet hoog is en zij vragen de regering naar de hoogte van
tegemoetkomingen in ons omringende Europese landen, zoals Duitsland,
Engeland en Frankrijk.
Een vergelijking in de hoogte van een tegemoetkoming in de kosten van
interlandelijke adoptie met de ons omringende landen als België,
Duitsland, Frankrijk en Engeland is niet mogelijk, aangezien deze landen
geen tegemoetkoming in deze kosten kennen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering de mening van de
Commissie Kalsbeek deelt dat de betaling van het bedrag van € 900 voor
de verplichte voorlichtingscursus in het licht van de bestaande wachtlijst
een geschikte drempel vormt, die zou verdwijnen als potentiële adoptiefouders reeds in deze fase van de adoptieprocedure zouden worden
gecompenseerd. Voorts vragen genoemde leden of de regering erkent dat
op deze wijze aspirant-adoptiefouders niet worden geselecteerd op hun
capaciteit als ouder, maar op hun inkomen en vermogen en zo ja, of de
regering dit een goede zaak acht.
Uitgangspunt van het Haags adoptieverdrag en van de nationale wet- en
regelgeving is dat geschikte adoptiefouders gevonden worden voor een
kind dat volgens de bevoegde autoriteiten in zijn land van herkomst
adoptabel is. Aspirant-adoptiefouders die interlandelijk een kind willen
adopteren, zien zich geplaatst voor een zeer zware taak. Vaak zijn deze
kinderen verwaarloosd of hebben andere nare ervaringen opgedaan en
regelmatig blijkt later dat zij als gevolg daarvan beschadigd zijn. Van
adoptiefouders wordt derhalve in de verzorging en opvoeding veel
gevraagd. Bij de beoordeling of aspirant-adoptiefouders geschikt zijn om
een buitenlands kind te verzorgen en op te voeden, is de motivatie om de
zware taak op zich te nemen dan ook van groot belang. De praktijk leert
dat sommige aspirant-adoptiefouders in een opwelling besluiten om een
beginseltoestemming aan te vragen om zich pas daarna te verdiepen in
alle voetangels en klemmen die aan het opnemen van een buitenlands
kind ter adoptie verbonden zijn. Deze aspirant-adoptiefouders komen ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

7

pas in die fase tot de ontdekking dat er forse kosten verbonden zijn aan de
interlandelijke adoptie van een kind. Er is voor zover mij bekend geen
onderzoek gedaan naar de beweegredenen van aspirant-adoptiefouders
om zich reeds in de periode die voorafgaat aan de voorlichtingscursus
terug te trekken uit de procedure. Het gegeven dat duidelijk wordt dat
sommige aspirant-adoptiefouders de procedure niet verder willen
vervolgen blijkt op het moment dat zij de bij hen in rekening gebrachte
€ 900 niet voldoen en derhalve niet in aanmerking komen voor de
voorlichtingscursus, wil niet zeggen dat zij het bedrag van € 900 niet
kunnen betalen. Ik deel dan ook niet de mening van de PvdA-fractie dat
aspirant-adoptiefouders niet geselecteerd worden op hun capaciteit als
ouder, maar op hun inkomen en vermogen. Bij de beoordeling van de
geschiktheid van aspirant-adoptiefouders speelt het inkomen geen rol.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe vaak sprake is van een zwakke
adoptie en hoe vaak een zwakke adoptie wordt omgezet in een sterke
adoptie. De leden van de PVV-fractie vragen of het juist is dat als een
zwakke adoptie niet wordt omgezet in een sterke adoptie, er geen ruimte
voor tegemoetkoming in de kosten is.
De landen van waaruit in Nederland interlandelijk kinderen worden
geadopteerd en die de zwakke adoptievorm kennen zijn Haïti, Kongo,
Ethiopië, Lesotho en Rwanda. In 2008 zijn uit deze landen 166 kinderen
geadopteerd in de zwakke vorm. In 2009 bedroeg het aantal zwakke
adopties 130. Voor al deze adopties geldt dat om in aanmerking te komen
voor de tegemoetkoming de zwakke adoptie moet worden omgezet in een
sterke adoptie. Hiervoor is nodig dat de benodigde toestemming voor de
adoptie gericht is op de sterke adoptie. De vergunninghouder, die er
ingevolge art. 11 Uitvoeringswet Haags adoptieverdrag 1993 op toe dient
te zien dat het verzoek tot omzetting wordt ingediend, houdt er in zijn
bemiddelingswerkzaamheden rekening mee dat de toestemming mede de
sterke adoptie omvat. Ook in geval van deelbemiddeling in de zin van art.
7a Wobka in landen die de zwakke adoptie kennen, wordt door de centrale
autoriteit standaard als voorwaarde gesteld dat de toestemmingen voor
de adoptie gericht dienen te zijn op de sterke vorm. Het is mij niet
gebleken dat in geval van een adoptie die geheel volgens de in de Wobka
gestelde regels is verlopen, het niet mogelijk was om de zwakke adoptie
om te zetten in een sterke adoptie en het kind daardoor de Nederlandse
nationaliteit niet kon verkrijgen. Ik zie dan ook geen reden om niet vast te
houden aan het vereiste dat om in aanmerking te komen voor de
tegemoetkoming, naast de andere vereisten, aan het nationaliteitsvereiste
dient te zijn voldaan.
Niet-Nederlandse adoptiefouders
De leden van de PVV-fractie vragen of adoptiefouders die geen van beiden
de Nederlandse nationaliteit bezitten, maar wel hun gewone verblijfplaats
in Nederland hebben in aanmerking komen voor de tegemoetkoming. De
leden van de D66-fractie vragen de regering te beargumenteren waarom
niet-Nederlandse adoptiefouders in aanmerking komen voor de
tegemoetkoming.
Ook aspirant-adoptiefouders die geen van beiden de Nederlandse
nationaliteit bezitten dienen, als zij in Nederland hun gewone verblijfplaats hebben en interlandelijk een kind willen adopteren, te voldoen aan
de in de Wobka neergelegde regels. Als blijkt dat deze aspirantadoptiefouders geschikt zijn bevonden om een kind te adopteren en
daadwerkelijk een adoptie tot stand komt, is er geen rechtvaardiging voor
te geven om hen niet in aanmerking te laten komen voor de tegemoetkoming in de kosten. Ten aanzien van de voorwaarden waaraan voldaan
dient te zijn om in aanmerking te komen voor de tegemoetkoming in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

8

kosten geldt in deze situatie dat, aangezien het kind aan hen de Nederlandse nationaliteit niet kan ontlenen, het kind de nationaliteit van ten
minste een van de adoptiefouders moet hebben verkregen. Met het in
deze situatie achterwege laten van de eis dat het kind de Nederlandse
nationaliteit moet hebben wordt aangesloten bij bijvoorbeeld de
Algemene kinderbijslagwet.
Voorts vragen de leden van de D66-fractie welke mogelijkheden er zijn
voor niet-Nederlandse aspirant-adoptiefouders om een Nederlands kind te
adopteren.
Ook al is het niet geheel onmogelijk voor niet-Nederlandse aspirantadoptiefouders om een Nederlands kind te adopteren, blijkt dit in de
praktijk niet voor te komen. Er worden in Nederland jaarlijks minder dan
20 kinderen voor binnenlandse adoptie afgestaan. Bureau jeugdzorg
verricht in samenwerking met de raad voor de kinderbescherming de
matching van het kind met geschikte aspirant-adoptiefouders. Vanzelfsprekend staat hierbij het belang van het kind voorop en wordt voorts
zoveel mogelijk rekening gehouden met de wensen van de afstandouders.
Het kind heeft belang bij het indien mogelijk behouden van contact met
zijn biologische ouders en eventuele familie, alsmede met het opgroeien
in Nederland. Gelet op het geringe aantal Nederlandse kinderen dat
jaarlijks ter adoptie wordt afgestaan en het grote aantal Nederlandse
aspirant-adoptiefouders die beschikbaar zijn om een Nederlands kind ter
adoptie op te nemen, is er geen reden om een Nederlands kind ter adoptie
toe te wijzen aan niet-Nederlandse aspirant-adoptiefouders.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering inzicht te geven in het
aantal kinderen dat als gevolg van adoptie stateloos wordt.
Voor zover bekend is het nog nimmer voorgekomen dat een in het kader
van interlandelijke adoptie in Nederland opgenomen kind daadwerkelijk
stateloos is geraakt. De omzetting van een zwakke in een sterke adoptie,
waardoor het kind doorgaans de nationaliteit van de adoptiefouders
verwerft, is een onderdeel van de adoptieprocedure (art. 11 Uitvoeringswet Haags Adoptieverdrag 1993). Het is in het belang van het kind
dat de adoptieprocedure geheel wordt afgerond en om die reden is de
omzetting onderdeel van de voorwaarden voor de tegemoetkoming.
Administratieve lasten en regeldruk
De leden van de SP-fractie vragen hoeveel hoger de administratieve
lasten zouden zijn indien gekozen zou zijn voor een inkomensafhankelijke
regeling. Voor het antwoord op die vraag verwijs ik graag naar het
hiervoor gegeven antwoord op de vragen van de leden van de SP-fractie,
de D66-fractie en de CDA-fractie over de keuze voor een forfaitair bedrag.
ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel B, artikel 9a
De leden van de CDA-fractie vragen waarom is gekozen voor een termijn
van drie jaar nadat het kind is geadopteerd waarbinnen het verzoek tot
uitbetaling van de tegemoetkoming moet worden ingediend. Voor de
beantwoording van deze vraag verwijs ik naar het antwoord op dezelfde
vraag van de leden VVD-fractie in het onderdeel Hoogte tegemoetkoming.
De leden van de SGP-fractie vragen duidelijkheid over het precieze ijkpunt
voor de toepasselijkheid van het voorgestelde artikel 9a, waarin het
moment van de adoptie als ijkpunt is gekozen. Daarbij vragen de leden
tevens welk ijkpunt gold onder de oude regels van de Wet inkomstenbelasting 2001 en of beide regelingen naadloos op elkaar aansluiten. Voorts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

9

vragen de leden of ook aanspraak op de tegemoetkoming gemaakt kan
worden in geval van een zwakke adoptie.
In de tot 1 januari 2009 geldende fiscale regeling konden de uitgaven in
verband met interlandelijke adoptie worden afgetrokken in het jaar dat zij
waren gemaakt. Voor de reis- en verblijfkosten gold dat deze niet eerder in
aanmerking werden genomen dan nadat de beginseltoestemming of
toestemming tot opneming van het kind in het gezin was verleend. In de
situatie dat geen beginseltoestemming of toestemming tot opneming van
het kind in het gezin was verleend, werden de reis- en verblijfskosten in
aanmerking genomen nadat de rechterlijke beslissing waarbij het
adoptieverzoek is toegewezen kracht van gewijsde had verkregen. In de
voorgestelde regeling is ervoor gekozen de aanspraak op de tegemoetkoming te doen ontstaan nadat de adoptieprocedure geheel is afgerond.
Om in aanmerking te komen voor de tegemoetkoming dient een
eventuele zwakke adoptie te zijn omgezet in een sterke adoptie.
Artikel II
De leden van de PVV-fractie vragen of adoptiefouders die voor 1 januari
2009 een kind hebben geadopteerd en, zo begrijp ik de vraag, in de jaren
dat zij de voor aftrek in aanmerking komende uitgaven deden bij de
aangiftes inkomstenbelasting geen adoptiekosten hebben afgetrokken
nog in aanmerking komen voor de fiscale regeling.
De fiscale regeling gold tot 1 januari 2009. Adoptiefouders die voor
1 januari 2009 een kind hebben geadopteerd, hebben geen recht op de
tegemoetkoming, maar kunnen deze kosten alsnog in aftrek brengen. Dat
kan ook als de aanslag inkomstenbelasting reeds is opgelegd. Die
mogelijkheid is er gedurende vijf jaar na afloop van het desbetreffende
belastingjaar.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 446, nr. 6

10