Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 626

Wijziging van de Wet implementatie
EG-richtlijnen energie-efficiëntie

Nr. 12

VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE CONFERENTIE
Vastgesteld op 19 juni 2012
Op maandag 26 en dinsdag 27 maart 2012 vond in Kopenhagen een
interparlementaire conferentie plaats over energie-efficiëntie in productie,
gebouwen en transport in het kader van het Deense voorzitterschap van
de Europese Unie (EU). Deze conferentie had de vorm van een gemeenschappelijke vergadering van leden van de parlementaire commissies in
de nationale parlementen van de EU waar energie-efficiëntie aan de orde
is. Naast het lid Van Veldhoven (D66) namen vertegenwoordigers van
nationale parlementen uit 19 lidstaten deel aan de conferentie.
Europese regelgeving op het gebied van energie-efficiëntie
De conferentie werd geopend door de heer Martin Lidegaard, de Deense
minister voor klimaat, energie en gebouwen. Hij benadrukte de
ambitieuze doelstelling van het Deense voorzitterschap van de EU op het
gebied van energie-efficiëntie. De transitie naar een koolstofarme
economie wordt door Lidegaard beschouwd als manier om een groeitraject voor de Europese economie tot stand te brengen in tijden van
financiële crisis. De Europese energie-efficiëntierichtlijn (EER) wordt door
Denemarken beschouwd als vehikel om deze transitie te bereiken, en de
heer Lidegaard riep de aanwezigen op om bij te dragen aan het bereiken
van een akkoord over deze Europese richtlijn voor 1 juli. Naast een
akkoord over deze richtlijn streeft het Deens voorzitterschap naar
Raadsconclusies over het Europese Energie-stappenplan 2050, dat
bedoeld is te faciliteren dat industrie, MKB en burgers in de EU de
transitie naar een koolstofarme economie kunnen maken in de komende
decennia. Ook streeft Denemarken naar besluitvorming over het Europese
voorstel over energie-infrastructuur, als cruciaal onderdeel voor diversificatie, economische groei en energiezekerheid. Ten slotte streeft
Denemarken naar een gezamenlijke Europese positie tijdens de internationale klimaat- en energieonderhandelingen.

kst-32626-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 626, nr. 12

1

Reacties delegaties
Naar aanleiding van vragen van de aanwezige parlementaire vertegenwoordigers werd gesproken over het verwerven van steun bij burgers
voor het zeer technische onderwerp energiebesparing. De heer Lidegaard
legt verantwoordelijkheid hiervoor bij politici, via het betrekken van de
private sector en belanghebbenden. Tevens werd de betrokkenheid van de
bouwsector bij renovatie van bestaande bouw besproken en de manier
waarop verplichtingen in Denemarken eens stimulans vormen hiertoe. De
toegang tot financiële middelen en de juiste informatie vormen nog
obstakels voor het MKB. Ook werden financieringsproblemen bij
bedrijven en overheden om te investeren in een koolstofarme economie
en mogelijke compenserende maatregelen zoals het oormerken van een
deel van de structuurfondsen aan de orde. Op initiatief van het lid Van
Veldhoven namens de Tweede Kamer werd gesproken over het potentieel
van het stellen van normen voor producten via de Europese ecodesignrichtlijn. Dit wordt beschouwd als een belangrijk parallel te bewandelen
pad naast de discussie over de richtlijn energie-efficiëntie.
Na de eerste discussieronde zette de Deense Europarlementariër Britta
Thomsen de positie van het Europees Parlement (EP) over de EER uiteen.
Zij is hierbij betrokken als schaduwrapporteur voor de S&D en spreekt net
als Lidegaard hoop uit een akkoord te bereiken tussen het EP en de Raad
binnen de termijn van het Deens voorzitterschap tot 1 juli 2012. Mevrouw
Thomson stelt dat afhankelijkheid van energie uit andere, minder
betrouwbare landen een probleem is en beschouwt energiebesparing als
de goedkoopste manier om deze afhankelijkheid te verlagen. Vervolgens
belichtte ze de speerpunten van het EP, zoals de bindende doelstellingen,
financieringsmogelijkheden vanuit bestaande fondsen en het Meerjarig
Financieel Kader (MFK) in de vorm van een energie-efficiëntie fonds en
roadmaps voor renovatie van bestaande bouw, waarin energiearmoede
wordt meegenomen. Ze benadrukte dat het EP zal strijden voor behoud
van artikel 6 met doelstellingen voor energiebedrijven en vertelt dat het
EP de Europese Commissie heeft gevraagd om een assessment van de
samenhang tussen de EER en het emissiehandelsysteem (ETS). Ten slotte
sprak ze haar teleurstelling uit over de houding van de Raad die per artikel
de richtlijn probeert te verzwakken.
Reacties delegaties
In reactie op het betoog van mevrouw Thomson werd gediscussieerd over
de noodzaak van financiële ondersteunende maatregelen, bijvoorbeeld
door leningen via de EIB beschikbaar te stellen voor renovatie, naast de
gelden uit Europese fondsen. Tevens wordt gesproken over de kosten van
slimme meters met het oog op energiearmoede die in sommige lidstaten
worden gedragen door subsidies, over de grote verschillen tussen
lidstaten van de EU en over het instellen van «uitstoot per capita» als
benchmark om de lidstaten beter te kunnen vergelijken.
De heer Lars Aagaard sprak op de conferentie namens de Deense
energiebedrijven over de situatie en het beleid in Denemarken.
Denemarken is één van de meest energie-efficiënte landen ter wereld en
is met name vooruitstrevend op het gebied van windenergie, warmtekrachtkoppeling en energiebelasting. De heer Aagaard stelde dat stabiele
politieke steun voor de Deense energiestrategie van groot belang is voor
de energie-industrie en geeft aan dat de verplichtingen voor energiebesparing in combinatie met subsidies voor de juiste prikkels voor bedrijven
zorgt. In Denemarken wordt nu gezocht naar mogelijkheden voor
elektrificatie van de maatschappij om op de productietoename van
windenergie in te kunnen spelen. De heer Aagaard vertelde dat energiear-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 626, nr. 12

2

moede nooit echt onderwerp van debat is geweest in Denemarken
doordat stijgende kosten van energie voor diegenen die deze kosten niet
kunnen dragen worden gecompenseerd door uitkeringen. Ten slotte
waarschuwde hij om geen energiebeleid te kopiëren, maar met alle
elementen rekening te houden bij het ontwikkelen van een energiestrategie en benadrukte hij het belang van strengere regulering en Europese
samenwerking.
Reacties delegaties
Het verhaal van de heer Aagaard kon op veel interesse van de aanwezige
delegatie rekenen. Er werden vragen gesteld, uiteenlopend van belastingtarieven voor energiebedrijven en voor consumenten, de rol van nucleaire
energie en de invloed van Deense bedrijven op de Deense energiestrategie.
Energie-efficiëntie in gebouwen
De eerste dag van de conferentie werd afgesloten door de heer Thorben
Esbensen over energiezuinig bouwen. De technische mogelijkheden
hiertoe werden geïllustreerd aan de hand van een reeks voorbeelden waar
zijn bedrijf Esbensen Consulting Engineering aan heeft gewerkt, uiteenlopend van passieve huizen en duurzame havens tot stadsplanning. Eén
van de voorbeelden betreft het EU Hospitals project; een mede door
Europees geld gefinancierd project waar het Deventer Ziekenhuis deel van
heeft uitgemaakt.
Reacties delegaties
In reactie op zijn presentatie werd door de vertegenwoordigers gesproken
over het energie-efficiënt renoveren van beschermd erfgoed waarvoor
samenwerking met de architect onontbeerlijk is en over technologische
ontwikkelingen van zonne-energietoepassingen zoals geïntegreerde
zonnecellen. Naar aanleiding van een vraag van het lid Van Veldhoven
namens de Tweede Kamer gaf de heer Esbensen aan dat gemiddeld 12 tot
14% extra investering nodig is om energie-efficiënte technologie toe te
passen, wat in Denemarken via subsidieprogramma’s toegankelijk wordt
gemaakt voor mensen met weinig investeringsruimte.
Energie-efficiëntie in transport
Het gedeelte van de conferentie over energie-efficiëntie in de transportsector ving aan met een bezoek aan het Europese Milieuagentschap, dat
zetelt in Kopenhagen. De reeks presentaties aldaar gaven inzicht in de
effecten van Europese regelgeving op energiebesparing in de transportsector en de manier waarop de data die op basis van deze regelgeving
door lidstaten wordt verzameld wordt verwerkt in de rapportages zoals
het Transport and Environment Reporting Mechanism (TERM) van het
Europees Milieuagentschap.
De tweede dag van de conferentie stond in het teken van de blik op de
toekomst voor koolstofarme transportsector. De heer Arno Behrens van
het Centre of European Policy Studies (CEPS) stelde dat het gebruik van
fossiele brandstoffen en transport over de weg momenteel overheersen in
de Europese transportsector. Een eerste stap om deze sector te transformeren heeft de Europese Commissie het Witboek Transport gepubliceerd
met ambitieuze middellange- en langetermijndoelstellingen. Het CEPS
werkt met een groep belanghebbenden aan een aanpak voor de transitie
in de transportsector, om te beginnen met 15 maatregelen waarin
standaarden en belastingen centraal staan. De aanpak van het CEPS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 626, nr. 12

3

betreft alle transportmiddelen, waarvoor verschillende benaderingen
noodzakelijk zijn die mede worden bepaald door grote verschillen tussen
de investeringen en terugverdientermijnen bij bijvoorbeeld de productie
van auto’s en schepen.
De heer Brian Hansen, adviseur in Kopenhagen, zet in zijn presentatie
uiteen hoe in Kopenhagen het fietsbeleid is vormgegeven en wordt
uitgevoerd. Deze voor Nederlanders bekende nadruk op de fiets als
energiezuinig vervoermiddel bevatte een originele benadering, door niet
alleen het transportmiddel maar ook het aantal personen per transportmiddel als uitgangspunt te nemen bij beleidsvorming.
De interventies van de aanwezige vertegenwoordigers van nationale
parlementen naar aanleiding van beide sprekers gingen over de beschikbaarheid van Europese fondsen voor de transitie in de transportsector,
over manieren om piekaanbod van hernieuwbare energiebronnen zoals
wind op te vangen over het opzetten van infrastructuur voor gas in relatie
tot investeringen in echte hernieuwbare bronnen. Tevens werd gesproken
over het effect van het optimaliseren van verkeersstromen in de EU,
waarvoor het gebruik van ICT en het gebruik van data nog nadere
ontwikkeling vergt. Het laatste onderwerp van gesprek betrof het
bewerkstelligen van een mentaliteitsverandering ten aanzien van energie
via onderwijs en training aan kinderen en volwassenen. Hiervoor is in
Denemarken veel aandacht.
Tijdens de laatste sessie van de conferentie besprak de heer Wolfgang
Schade van het Fraunhofer instituut in Duitsland een groot aantal
aanbevelingen voor energiebesparing per transportmiddel en in
algemene zin in de transportsector. Deze aanbevelingen vormen steeds
een combinatie van technologische ontwikkeling, prijsbeleid en regelgeving, die nodig is om de Europees en internationaal vastgestelde
doelstellingen te behalen. Tevens ging de heer Schade in op het belang
van biobrandstoffen en stadsmobiliteit. Vervolgens gaf de heer Philippe
Doublet van Renault inzicht in de visie van de Franse autoproducent op
energie-efficiëntie. Zijn verhaal betrof technologische ontwikkelingen,
waardoor bijvoorbeeld de aanwezige energie in brandstoffen optimaal
door een auto worden gebruikt en over elektrisch en hybride rijden.
Daarnaast besprak de heer Doublet noodzakelijke aanpassingen in
bijvoorbeeld de rijstijl van chauffeurs en de toegevoegde waarde van
regelgeving zoals snelheidslimieten.
Reacties delegaties
De discussie naar aanleiding van deze presentaties spitste zich toe op de
haalbaarheid van doelstellingen ten aanzien van het gebruik van
biobrandstoffen en de gevolgen hiervan voor ontwikkelingslanden.
Tevens werd de betaalbaarheid van elektrisch vervoer besproken. Het lid
Van Veldhoven stelde een vraag over de impact van strenge Europese
normen op de internationale concurrentiepositie van Europese autoproductiemaatschappijen ten opzichte van landen waar geen ecologische
normen gelden. Hierop gaf de heer Doublet aan dat regelgeving en
normstelling wordt ondersteund door productiemaatschappijen omdat
het Europese voorbeeld in veel landen navolging krijgt.
De delegatie
Van Veldhoven
De griffier
Vermeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 626, nr. 12

4