©
De voorzitter: Ik dank de leden voor hun inbreng. Ik had
mij graag aangesloten bij de opmerking van mevrouw
Van Gent om het aantal Wajong’ers dat wij hier zelf in
dienst nemen, in het Presidium te bespreken. Ik neem
aan dat ik daarmee ook tegemoetkom aan de vraag van
de heer Spekman. Zoals u weet, staat de voorzitter niet
op de sprekerslijst. Ik kan dus niet deelnemen aan het
debat.
Het amendement-Ortega-Martijn/Spekman (stuk nr. 21) is
ingetrokken.

complementaire gezondverstandgeneeskunde is boeiend.
Wij zullen het stenogram doorgeleiden naar het kabinet.
Daarmee zijn wij gekomen aan het eind van de
regeling van werkzaamheden.
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten in
verband met het bevorderen van de participatie
van jonggehandicapten door werk en arbeidsondersteuning (31780).
De algemene beraadslaging wordt hervat.

De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De vergadering wordt van 12.07 uur tot 13.00 uur
geschorst.
De voorzitter: Op de tafel van de griffier ligt een lijst
van ingekomen stukken. Op die lijst staan voorstellen
voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is
gemaakt, neem ik aan dat daarmee wordt ingestemd.
Regeling van werkzaamheden
De voorzitter: Op verzoek van de PvdA-fractie benoem
ik in de vaste commissie voor Economische Zaken het lid
Timmer tot lid in plaats van het lid Besselink en het lid
Besselink tot plaatsvervangend lid in plaats van het lid
Boelhouwer.
Het woord is aan mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. Daar ben ik weer. Ik
heb namelijk schriftelijke vragen gesteld en ik heb vorige
week ook al gevraagd of ik daar eindelijk antwoord op
kan krijgen. Ik zal niet schromen om deze vragen aan te
melden als mondelinge vragen. Ik heb niet voor niets
vragen gesteld over het veilen van mensen die zorg
nodig hebben, over de overname van een reguliere
thuiszorginstelling door een schoonmaakbedrijf en over
de gouden handdrukken die worden gegeven aan
bestuurders van Philadelphia. Daar horen gewoon
antwoorden op te komen en daar staat een termijn voor.
Ik verwacht dan ook dat die antwoorden gisteren binnen
zijn.
De voorzitter: Wij zullen het stenogram doorgeleiden
naar het kabinet.
Het woord is aan de heer Van Gerven.
Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. Namens de heer Van
Gerven vraag ik om antwoorden op nog niet beantwoorde schriftelijke vragen. Het gaat om vragen van
20 maart over openbare aanbesteding in het ambulancevervoer, om vragen van 19 maart over medische dossiers
die onbewaakt liggen opgeslagen in een loods van een
verhuisbedrijf in Vlaardingen, om vragen van 17 maart
over permanente rimpelvullers en om vragen over het
pionieren met complementaire gezondverstandgeneeskunde in het Slotervaartziekenhuis. Op al die
vragen hadden wij allang antwoord moeten hebben.
De voorzitter: De combinatie van rimpelvullers en

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

©
Minister Donner: Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de
reactie op mijn antwoord in eerste termijn. In mijn
antwoord zal ik eerst ingaan op een aantal algemene
zaken. Vervolgens zal ik de vragen van de afzonderlijke
leden beantwoorden. Ten slotte zal ik ingaan op de
ingediende moties en amendementen.
De heer Blok sprak zijn teleurstelling uit over het
gebrek aan aandacht voor de instroom. Ik werp dat
verwijt van mij af, ook omdat ik er in eerste termijn
uitvoerig op ben ingegaan. Ik heb wel aangegeven dat de
benadering van de heer Blok, die het ziet als een
probleem van de keuringen, niet onze benadering is. In
de Wajong hebben wij te maken met jongeren die
vanwege hun beperking niet zelfstandig een plaats op de
arbeidsmarkt zullen kunnen vinden. Ik kan de keuring wel
zodanig aanpassen dat ondanks dat gegeven betrokkenen niet de Wajongregeling in zullen instromen, maar
daarvan is dan wel het resultaat dat er een groeiende
groep mensen in de samenleving is van wie wij weten
dat ze niet zelfstandig een plaats op de arbeidsmarkt
zullen kunnen vinden en die dan eventueel met een
uitkering in het kader van de bijstand afgescheept
worden en verder niet de ondersteuning wordt gegeven
die geboden zou kunnen worden. De Wajongregeling is
indertijd ontstaan in aanvulling op de algemene
arbeidsongeschiktheidsregelingen die wij hebben in de
samenleving, omdat het hierbij gaat om een groep
mensen van wie wij meenden dat ze vanwege aangeboren gebreken nooit een kans op de arbeidsmarkt krijgen
aan het begin en derhalve ook geen toegang zullen
hebben tot de algemene arbeidsongeschiktheidsrelingen,
zodat dit een bijzondere voorziening rechtvaardigt. In
eerste termijn is de nadruk te zeer komen te liggen op
het specifieke inkomenskarakter en niet op het ondersteunen richting arbeid. Dat laatste is wat beoogd wordt
met de voorliggende regeling.
Ik misken niet de constatering dat er sprake is van een
groeiende instroom. Het betekent ook niet dat dit
veronachtzaamd wordt, want het is ook onderdeel van de
aanpak in het speciaal onderwijs. Het kan echter niet zo
zijn dat als het daar niet lukt en wij moeten vaststellen
dat iemand niet zelfstandig een plaats op de arbeidsmarkt kan krijgen, wij desondanks zeggen dat de
Wajongregeling daarvoor gesloten blijft. Dan moet de
Wajongregeling erop gericht zijn de betrokkene zodanig
te ondersteunen dat deze wel een plaats op de arbeidsmarkt kan krijgen. Daar is deze regeling op gericht. Als
het eenmaal gelukt is om deze jongeren een zelfstandige
plaats op de arbeidsmarkt te geven, wat ook blijkt uit

16 april 2009
TK 78

78-6084

Donner
hun ervaring, dan gelden de algemene arbeidsongeschiktheidsregelingen, zoals de WIA en andere voorzieningen op dat punt. Dat is het logische uitgangspunt. Dat
is de achtergrond van mijn standpunt over de verschillende amendementen die ertoe strekken de termijn van
het terugvalrecht te verlengen. Uitgangspunt is dat er
sprake is van een speciaal probleem bij deze jongeren
omdat ze geen kans hebben gekregen op de arbeidsmarkt vanwege een gebrek dat ze aan het begin
gekregen hebben. Als het lukt met deze regeling om ze
die plaats wel te geven, dan gelden logischerwijze de
algemene voorzieningen die wij daarvoor hebben.
De heer Ulenbelt heeft gezegd dat ik een heilig geloof
zou hebben in de welwillendheid van werkgevers. Ik heb
ook daar geen heilig geloof in. Ik heb er wel vertrouwen
in dat langs de in het voorliggende wetsvoorstel
aangegeven weg, wij sneller ruimte krijgen bij werkgevers dan via de weg die de heer Ulenbelt bepleit,
namelijk die van de knuppel en het quotum ofwel ″gij
zult en gij moet″. Wij hebben reeds ervaring opgedaan
met andere quota die ingevoerd zijn en die na verloop
van tijd weer zijn afgeschaft omdat ze uiteindelijk leiden
tot een averechtse vorm en tot op voorhand onwil.
Quota worden logisch als je constateert dat 80% van de
werkgevers eigener beweging ertoe bereid is en je een
instrument moet hebben voor de laatste 20%, maar je
moet niet beginnen met een quotum als men niet al in
beginsel daartoe bereid is.
De heer Ulenbelt relateert dit vooral aan de economische situatie van nu, waarin sprake is van een afnemende werkgelegenheid. Ik heb erop gewezen dat de
sociale partners desondanks bereid zijn geweest om daar
aandacht aan te besteden. Nogmaals: deze regeling is
niet enkel en alleen bedoeld voor de huidige economische situatie, maar is meer permanent van opzet. Ik
constateer: zodra het goed gaat en men stelt het
ontslagrecht aan de orde, zegt hij nee, en als het slecht
gaat en men probeert het op deze manier, zegt hij ook
nee. Hij is dus tegen alles, behalve tegen de knuppel.
Daarover verschillen wij dan fundamenteel van mening.
De heer Ulenbelt (SP): Ik ben voor de knuppel maar dan
de honkbalknuppel. Honkbal is een prachtige sport
waarbij de knuppel heel functioneel is. Ik wil echter noch
werkgevend Nederland noch andere mensen in
Nederland met de knuppel bedreigen. Het gaat om quota
zoals die in andere landen werken. Als een werkgever
dan niet meewerkt – hij krijgt het personeel niet
opgedrongen – dan betaalt hij daar een compensatie
voor. Dat geld zou u heel goed kunnen gebruiken voor
de wachtlijst voor de sociale werkvoorziening. U moet
ons dit niet steeds voorhouden als een knuppel, want het
is een regeling die op ons continent in geciviliseerde
landen al jaren met enig succes wordt toegepast. U zou
daar eens naar moeten kijken en ik hoop dat u dan
terugkomt met de constatering: de SP is zo gek nog niet,
die heeft het niet over knuppels maar over nuttige
dingen.
Minister Donner: Ik begrijp dat u uw ″knuppel″ zodanig
nuanceert, dat u zegt: u mag de klap afkopen. Het blijft
echter een knuppel: gij zult ..., maar u mag het afkopen.
Ik heb toegezegd dat ik zal kijken hoe andere geciviliseerde landen daarmee omgaan. Ik zal de Kamer daar zo
snel mogelijk over inlichten. Vooralsnog constateer ik
echter dat die benadering in de praktijk meer oplevert

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

dan dit punt in de wet te zetten en vervolgens te denken
dat je het probleem opgelost hebt. Ik zal straks ingaan op
de meest brede motie op dat punt, dat is de motie van
de heer Van Hijum. De andere moties, zoals die van de
heer Blok en die van mevrouw Ortega, gaan ook in op
bijvoorbeeld het punt van de jobcoaches bij de werkgevers. Dat is echter ook een onderdeel van de bredere
motie van de heer Van Hijum. Ik zal proberen daar straks
zo goed mogelijk op in te gaan.
Een punt dat bij velen tot discussie heeft geleid betreft
de strekking van de voorgestelde wijziging op het punt
van de samenloop van de WSW en de Wajongregeling.
Ik kan dan slechts constateren, gehoord hebbende de
discussie tussen de heren Spekman en Ulenbelt, dat de
bedoeling van de tekst is zoals de heer Spekman die
gelezen heeft. Ik heb de heer Ulenbelt hier namelijk
horen bepleiten dat het staan op een wachtlijst van de
WSW beter is dan arbeid in het kader van de Wajong.
Dat acht ik echter volstrekt onverdedigbaar. Als men een
plaats heeft in het kader van de WSW, is de strekking
van de voorgestelde tekst dat men dan niet alsnog onder
de Wajong zal vallen. De indicatiestelling blijft echter
inderdaad open. De discussie gaat er dus over dat als
men op de wachtlijst staat – helaas is dat vaak het geval
– en als men een aanbod krijgt in het kader van de
werkregeling van de Wajong, de regeling ervan uitgaat
dat dan de werkregeling voor zal gaan. Naar mijn
mening lost dat twee problemen op. In de eerste plaats
is dat de uitdrukking van het beginsel dat een baan beter
is dan op een wachtlijst staan. In de tweede plaats lost
het vermoedelijk ook voor een deel de wachtlijstproblematiek op. Ik ben dan ook van mening dat de
voorgestelde bepaling vrij duidelijk is.
De heer Ulenbelt (SP): Wij moeten hier echt helderheid
over hebben. U hebt het nu over mensen die al op de
wachtlijst staan, maar mijn hele discussie met de heer
Spekman ging over de vraag of de mensen überhaupt op
de wachtlijst kunnen komen door de werkregeling in de
Wajong. Als iemand zich aanmeldt voor indicatie, wordt
de vraag beantwoord of er buiten de SW een redelijke
kans op werk is. Op dat moment zal de indicator zeggen:
ja, we hebben de Wajongregeling; jij komt dus niet in de
sociale werkvoorziening, want je kunt buiten terecht. Dat
betekent de facto dat de indicatie van begeleid werken in
de sociale werkvoorziening niet meer aan de orde is. De
SW is voor deze groep dus afgesloten.
Minister Donner: De tekst van de nota van wijziging
heeft uitsluitend betrekking op de teksten van de
Wajongregeling en brengt dus geen wijziging aan in de
WSW-regeling. Die tekst geeft alleen aan dat de
verplichtingen die voortvloeien uit 5.6.1 en 5.6.2, wijken
als men een dienstbetrekking heeft. Voor het overige
gelden gewoon de verplichtingen uit de Wajongregeling.
U haalt uw uitleg dus niet uit de door mij voorgestelde
teksten.
De heer Ulenbelt (SP): U had het zojuist over mensen
op de wachtlijst. Nu verwijst u naar een wettekst over
mensen die al in de sociale werkvoorziening zitten.
Iemand die zich aanmeldt bij het UWV, graag begeleid
wil werken in de sociale werkvoorziening en denkt dat hij
dat kan, komt daar niet doorheen. In de Wajongregeling
bij het UWV wordt immers al tegen hem gezegd dat er
voor hem geen weg naar de SW is, omdat hij geschikt is

16 april 2009
TK 78

78-6085

Donner
voor algemeen geaccepteerde arbeid. Er is dus geen
route naar de sociale werkvoorziening.
Minister Donner: Ik geef u aan wat de nota van wijziging
inhoudt. Het enige punt is: als men op de wachtlijst bij
de WSW staat, ontslaat dat niet van de verplichtingen die
voortvloeien uit de werkregeling van de Wajong. Dat is
wat hier bepaald wordt. Er staat dat dat wél het geval is
als er sprake is van een dienstbetrekking. U kunt wel
blijven zeggen dat u dat erin wilt lezen, maar het staat er
niet. Het kan er ook niet staan, want dat zou betekenen
dat er een wijziging is van de WSW-regeling en die ligt
hier niet.
De heer Ulenbelt (SP): De Wajongregeling is een
voorliggende regeling voor indicatie bij de SW voor
mensen met een Wajongregeling. Zegt u nu dat net zoals
iemand in de bijstand ook een Wajong’er rechtstreeks
naar de indicatiecommissie kan stappen en daarin niet
gehinderd zal worden door het UWV?
Minister Donner: Ja. Althans: dat kunt u hier ook niet uit
afleiden, want anders zou deze zinsnede zelfs niet zinvol
zijn. Er wordt namelijk een indicatie in het kader van de
WSW verondersteld voordat men een dienstbetrekking
kan krijgen in het kader van de WSW. Dat is het enige
wat hier bepaald wordt. De verplichtingen die voortvloeien uit de werkregeling van de Wajong, worden ter
zijde geschoven als er een dienstbetrekking is in het
kader van de WSW.

De heer Tony van Dijck (PVV): Als ik Wajong’er ben – ik
denk dat de heer Ulenbelt daarop doelt – en ik wil graag
in de WSW en kom bij de indicatiecommissie, die zegt: jij
bent geschikt voor regulier werk en krijgt dus geen
indicatie, dan betekent dit dat ik inderdaad achter de
geraniums zit in afwachting van regulier werk en niet de
mogelijkheid heb om in te stromen in de WSW om in
ieder geval werkervaring op te doen.
Minister Donner: Dat is de indicatiestelling onder de
WSW. Als men om die reden constateert dat men niet
voor indicatie onder de WSW in aanmerking komt, is
men veel beter af met de Wajongwerkregeling. Ik moet in
eerlijkheid zeggen dat de WSW niet van toepassing is op
iedereen die WSW wil. Daarvan gaat de heer Van Dijck
uit. Nee, de WSW is van toepassing op die mensen die
daarvoor volgens de indicatiestelling in aanmerking
komen en niet omdat zij het leuk vinden. Dat is het punt.
De indicatiestelling loopt gewoon volgens de WSWregeling. Dat wordt niet gewijzigd door deze regeling.
Tenzij men een dienstbetrekking heeft in het kader van
de WSW en men ook onder de werkregeling valt, zullen
de verplichtingen van de werkregeling voorgaan. Dat is
het enige dat wordt bepaald.

Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik dacht dat er helderheid
was met de laatste vraag en het antwoord van de
minister, maar daarna gaf hij toch weer de dienstbetrekking aan. Dat verbaast me. Ik zou graag ″ja″ of ″nee″
willen horen op deze vraag: kan iemand die WSWgeïndiceerd wil worden – of hij nou op de wachtlijst staat
of niet – WSW-geïndiceerd worden? Kan hij daarom
vragen en kan hij onder de WSW opgenomen worden?

De heer Tony van Dijck (PVV): De heer Donner zegt dat
iemand beter af is met een werkregeling in de Wajong
dan met de WSW, maar dat is niet het geval zolang ik als
Wajong’er geen baan heb. Iemand is beter af met een
baan. Het maakt mij niet uit of die baan onder de WSW
valt of bij een regulier bedrijf is, maar ik wil een baan. De
heer Donner zegt tot mij als Wajong’er: je zit in de
werkregeling, met andere woorden, je zit achter de
geraniums en wacht maar af tot je een reguliere baan
hebt. Wij zeggen: nee, zolang ik geen reguliere baan heb
en in de Wajong zit, wil ik op die lijst staan en in
aanmerking komen voor de WSW, met of zonder
indicatie, dat maakt mij niet uit. Ik zit in de Wajong en ik
zit te wachten op een baan. Daarom gaat het.

Minister Donner: Iemand die WSW-geïndiceerd wil
worden, dient gewoon een aanvraag onder de WSW in.
Het gaat er niet om dat hij dan al op de wachtlijst staat,
want dat veronderstelt dat hij een indicatie heeft. Dan
kan hij op de wachtlijst staan. Het enige punt is: als hij
op de wachtlijst staat, als hij ook onder de Wajong valt
en als er arbeid is, gaat in het kader van het participatieplan die arbeid voor.

De voorzitter: Ik geef de minister nog eenmaal de
gelegenheid hierop iets te zeggen. Daarna wil ik naar een
volgend onderwerp.
Ik zie dat de heer Spekman ook nog iets wil zeggen.
Zullen wij dat dan in één keer doen? De heer Spekman
stelt een vraag, waarna de minister in één keer antwoordt. Nee, geen onderlinge discussie in de bankjes.
Dat kan ik allemaal niet meer overzien.

Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik kan dus concluderen dat
iedereen – in dit geval de Wajong’er – een WSW-indicatie
kan vragen. Dat staat iedereen vrij.

De heer Spekman (PvdA): Ik bedank de minister dat hij
het eens is met mijn lijn in het debat met de heer
Ulenbelt. Er bestaat volgens mij verwarring. Ook nu
komen toch niet alle Wajong’ers in aanmerking voor de
indicatie voor de WSW? Dat is ook de huidige situatie
niet. De vraag is alleen of de werkregeling die wij nu
vaststellen een belemmering vormt om je te laten
indiceren voor de WSW. Ik heb begrepen dat dit niet het
geval is – dat is ook de lijn die ik volgde – maar dat die
jongeren gewoon kunnen worden geïndiceerd. Als er een
aanbod is, gaat dat echter te allen tijde voor wanneer zij
op de wachtlijst staan, zodat zij niet stilzitten.

Minister Donner: Ja, want ik wijzig de WSW niet. Zonder
wijziging van de WSW kan ik die regeling niet veranderen.
De heer Tony van Dijck (PVV): Voor de duidelijkheid:
kan elke Wajong’er een indicatie krijgen om op de
wachtlijst te komen?
Minister Donner: Nee, daarop kan ik niet antwoorden
want de indicatiestelling onder de WSW betekent niet dat
men automatisch een indicatie voor de WSW krijgt als
men onder de Wajong valt.

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

Minister Donner: Ik antwoord in eerste instantie de heer
Van Dijck. Dat geeft meteen een antwoord op de vraag
van de heer Spekman. De inzet is inderdaad een baan.
De waarschijnlijkheid dat die kan worden gevonden in

16 april 2009
TK 78

78-6086

Donner
het kader van de Wajongregeling, is op dit moment
groter dan dat die wordt gevonden in het kader van de
WSW. Dat is de reden dat een baan in het kader van de
Wajongwerkregeling voorgaat zolang er geen plaats is in
het kader van de WSW. Daarmee geef ik ook antwoord
op de vraag van de heer Spekman. Ik zie niet waar de
heer Spekman meent dat er een verschil is tussen hem
en mij, behalve dan in de inschatting dat men sneller een
plaats vindt in het kader van de WSW dan in het kader
van de Wajongwerkregeling. Dat zal naar mijn mening in
de praktijk anders zijn.
Het antwoord op de vraag van de heer Spekman luidt
nee. Dit is de reden waarom de nota van wijziging zo is
gekozen. De regelingen staan naast elkaar. Het enige dat
wordt bepaald is dat de Wajongwerkregeling wijkt als er
werk is in het kader van de WSW.
De heer Spekman (PvdA): Ik concludeer voor mijzelf, en
hoop dat de minister dit bevestigt, dat het feit dat de
Kamer de werkregeling vaststelt niet van betekenis zal
zijn voor de indicatie voor de WSW, anders dan de wijze
waarop wij daarover net hebben gesproken.
Minister Donner: Nee, dat zou ook vreemd zijn.
De voorzitter: U vervolgt uw betoog, met een nieuw
punt hoop ik.
Minister Donner: Voordat ik inga op de moties die zijn
ingediend, zal ik nog reageren op een aantal opmerkingen dat is gemaakt. Ik heb al gereageerd op de opmerking van de heer Blok dat er niet zou zijn ingegaan op de
problematiek van de instroom, maar hij was toen even
van zijn plaats. Ik ben daar in eerste termijn al uitvoerig
op ingaan. Ik deel zijn oordeel niet dat dit kan worden
opgelost door de keuringsproblematiek. Dit laat onverlet
dat het voortdurend een punt van aandacht is of wij bij
gebrek aan houvast de beoordeling van bepaalde
vormen van handicap moeten bijstellen, eventueel op
verschillende wijzen door protocollen. Ik ben bereid om
dit verder te ontwikkelen. Dit is een onderdeel van het
voortgaande proces. Wat blijft staan is dat de voorliggende regeling voor gaat als op basis van een objectief
oordeel moet worden vastgesteld dat mensen met
medische en arbeidsbeperkingen niet zelfstandig een
plaats op de arbeidsmarkt kunnen krijgen. De inzet is er
dan primair op gericht om de mensen aan het werk te
helpen en zo uit de regeling te krijgen, maar niet om het
tegen te houden dat zij erin komen.
De heer Blok (VVD): De minister zegt dat het overwegen
van protocollen een onderdeel is van het voortgaande
proces. De afgelopen jaren was er een voortgaand
proces en dat resulteerde erin dat steeds meer mensen
op zeer jonge leeftijd arbeidsongeschikt werden
verklaard. Bedoelt de minister nu dat hij een concreet
voorstel zal doen om de protocollen aan te scherpen? Zo
ja, wanneer gebeurt dat?
Minister Donner: Ik heb gezegd dat dit een voortgaand
proces is en dat dit ook geldt voor de wijze waarop
bepaalde beperkingen worden bezien. Dit is geen kwestie
van regelgeving, maar een kwestie van een professionele
beoordeling van de artsen en de arbeidsdeskundigen op
dat terrein. Ik benadruk dat dit niet kan worden opgelost
door een regeling te maken die aanwijst welke mensen

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

niet meer voor de Wajong in aanmerking komen. De
enige regel voor toepassing van de Wajong is dat die
personen niet op andere wijze zelfstandig een plaats op
de arbeidsmarkt kunnen verwerven.
De heer Blok (VVD): Het gaat niet om een regel die zegt
″die personen komen niet in de Wajong″, maar om een
regel die zegt welke aandoeningen zodanig zijn dat
betrokkene arbeidsongeschikt is. Het voorbeeld van
ADHD is bekend. De diagnose bestond tien jaar geleden
nog niet, maar de mensen wel. Er is dus echt iets
veranderd in de diagnosestelling en dat is een knop waar
de minister van Sociale Zaken aan kan draaien.
Minister Donner: Nee, mijnheer Blok, want deze regel in
de Wajong is er niet op gericht dat de arbeidsongeschiktheid enkel en alleen uit de beperking voortvloeit. Tal van
jongeren met ADHD komen niet in aanmerking voor de
Wajong, anderen wel. Dit berust op het oordeel van
professioneel deskundigen of iemand met de omvang en
verschijnselen van zijn handicap zelfstandig een plaats
op de arbeidsmarkt kan vinden. Ik kan wel een regel
opnemen dat iemand met ADHD sowieso niet in de
Wajong zal komen, maar het gevolg is dat die jongere
dan niet in een andere regeling komt en ook geen plaats
op de arbeidsmarkt kan vinden. Dat is de essentie.
Daarom zeg ik dat het oordeel voortdurend kan worden
bijgesteld, ook om vast te stellen of wij niet te snel tot de
conclusie komen dat iemand geen plaats op de
arbeidsmarkt kan vinden. Juist met deze regeling heb ik
meer hoop dat wij daar een vinger achter kunnen krijgen
dan met de bestaande regeling, omdat die in wezen aan
het begin uitgaat van alles of niets, is er een volledige
kans of niet. Die begint met het oordeel dat iemand
volledig arbeidsongeschikt is. Die situatie bestaat niet
meer onder de nieuwe regeling.
De heer Van Hijum (CDA): Ik heb net een vraag gesteld,
ook over de bredere onderliggende problematiek van de
groei van het aantal jongeren dat überhaupt een beroep
doet op speciale voorzieningen in het onderwijs. Dan
gaat het om de Wajong waarover wij nu spreken, maar
ook om de jeugdzorg. Ook de heer Van der Vlies heeft
daarnaar gevraagd. Ik meen mij te herinneren dat het
kabinet daar ook een verkenning naar uitvoert. Kunt u
iets toezeggen over het moment waarop de uitkomsten
daarvan bij de Kamer komen?
Minister Donner: Wij zijn op dit moment samen met de
staatssecretarissen van Onderwijs en van VWS bezig om
te kijken wat de onderliggende dynamiek en factoren zijn
van de toename in verschillende regelingen. Tegelijkertijd
– dat komt straks ook aan de orde bij de motie van de
heer Spekman en anderen – misken ik niet dat wij als het
even kan moeten voorkomen en tegengaan dat wij
blijven zitten met het feit dat 55% van de mensen uit het
speciaal onderwijs instroomt in de Wajongregeling. Het
gaat erom hoe dat naar beneden kan gaan. Wij zijn
voortdurend bezig met een verkenning. Zodra wij hierin
verder inzicht hebben, zal ik hierover de Kamer graag
inlichten.
De vragen van de heer Ulenbelt over de samenhang
met de WSW heb ik op deze wijze beantwoord. Hij
meende dat het vooral een probleem van de houding
van werkgevers is. Ik zal daar straks, ook in reactie op de
motie van de heer Van Hijum, op ingaan. Het gaat hier

16 april 2009
TK 78

78-6087

Donner
om het proces dat wij arbeid moeten vinden, waarbij het
gaat om de houding van beiden.
De heer Ulenbelt wees in het bijzonder op de
problematiek van studenten. Ik zie niet wat hij daar nu
voor bijzondere regeling voor wil. Als wij uitgaan van het
gegeven dat wij niet mensen vanwege een beperking
moeten discrimineren, is toch het logische uitgangspunt
dat voor de jongeren met een beperking die studeren in
beginsel dezelfde regeling geldt als voor degenen die
zonder beperking studeren, behoudens – dat vullen wij
precies aan – dat gedeelte dat men mogelijk door lening
zou moeten bijverdienen. Van de 25% waarom het gaat
is ook in samenspraak met OCW geconstateerd dat dit
gemiddeld ongeveer die behoefte dekt. Dit betekent ook
allerminst dat alle Wajong’ers om die reden niet zouden
kunnen werken. Wij zitten hier nu eenmaal met
algemene regels. Derhalve meen ik dat ik meer recht doe
aan het uitgangspunt dat wij niet mensen op voorhand
in een hokje moeten zetten vanwege een beperking,
maar dat wij ervan uitgaan dat zij studeren als zij dat
kunnen. Er zijn regels dat zij langer kunnen studeren. Er
komt in het kader van de Wajong een aparte aanvulling
op de studiefinanciering. Ik zie waarlijk niet in waar dan
het verschil zit.
Ditzelfde geldt voor het amendement, waarin wordt
bepleit dat men onbeperkt kan terugvallen in de
Wajongregeling. In dit kader is gezegd dat men altijd
blind blijft als men eenmaal blind is. Maar wat is dan de
reden voor het onderscheid tussen degene die voor het
achttiende levensjaar blind is geworden altijd in de
Wajongregeling valt en degene die na het achttiende
levensjaar blind is geworden en die onder de arbeidsongeschiktheidsregelingen valt? Dat is de essentie van het
niet-discrimineren. Wij hebben een aparte regeling voor
bepaalde personen omdat zij geen plaats op de
arbeidsmarkt hadden. Dat is de essentie van de regeling
die nu voorligt. Als dat succes heeft en als wij die
mensen een plaats op de arbeidsmarkt geven, geldt
vervolgens dat zij in dezelfde situatie zitten als mensen
die op latere leeftijd een handicap hebben gekregen.
Daarvoor hebben wij de algemene arbeidsongeschiktheidsregelingen. Wij moeten ons derhalve hoeden voor
een systeem dat iemand altijd in de Wajong zit als hij
daar eenmaal in zit. U hebt het zelf over een stempel
opdrukken. Dat doen wij met deze regeling. Wat wij
moeten willen en ook doen, is bekijken hoe wij deze
mensen zo snel mogelijk in een positie krijgen die ook
voor anderen geldt. Wij hebben wetgeving om dat
adequaat aan te pakken, in het bijzonder als het gaat om
de structurele functionele beperkingen. Artikel 35 van de
WIA geeft precies die zelfde positie. Ik ga daar nog nader
op in wanneer ik de motie van mevrouw Ortega
bespreek.
Wat is de reden om eindeloos terug te vallen op de
Wajong? Ik meen dat dat zou kunnen leiden tot discriminatie.

terugvallen in een andere regeling waarbij weer andere
regels gelden. Daarom zetten heel veel Wajong’ers de
stap naar de arbeidsmarkt niet. Er is een prikkel voor
nodig om deze jongeren wel op de arbeidsmarkt te
krijgen. Dat staat in ons amendement. Vandaar dat wij de
minister willen vragen dit amendement te omarmen.

Mevrouw Koşer Kaya (D66): De heer Ulenbelt staat nu
ook aan de interruptiemicrofoon. Dat wij nog eens
samen met de SP zouden optrekken op dit punt, juist
vanwege het feit dat wij deze mensen alle kansen willen
bieden, is eigenlijk wel vermeldenswaardig.
De reden waarom wij ons amendement hebben
ingediend, is heel simpel. Heel veel Wajong’ers willen
gewoon aan de slag gaan, maar durven dat niet aan
vanwege de mogelijkheid dat zij het niet redden en dan

Minister Donner: Mevrouw Koşer Kaya, u bepleit nu een
regel die inhoudt dat wij op tal van andere punten de
wetgeving gaan wijzigen. Ook in andere arbeidsongeschiktheidsregelingen hanteren wij dezelfde regel. Wij
gaan ervan uit dat men na vijf jaar, als men op basis van
gelijkheid met anderen heeft kunnen functioneren, verder
op basis van die gelijkheid met die anderen wordt
behandeld. U wilt dat iedereen ten eeuwige dage in de
regeling blijft vallen. Wij hebben de motie-Heerts

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

Minister Donner: Wij hebben het juist over mensen die
arbeid hebben gevonden, al dan niet met toepassing van
de regeling. Voor deze mensen is er dus geen drempel
meer. Voor mensen die nog voor een regeling staan, is
alles erop gericht om het niet enkel afhankelijk te laten
zijn van of men wel of niet eigener beweging die stap
zet. Via het participatieplan kan men in samenspraak
ingaan op het algemene aanbod van aanvaardbare
arbeid. Wij hebben het dus over de situatie dat er een
baan is. Als blijkt dat het lukt met die baan, dan geldt de
overweging niet meer dat er een drempel is om de baan
in eerste instantie te aanvaarden.
Mevrouw Koşer Kaya (D66): De groep die een baan
vindt, zou vele malen groter zijn als Wajong’ers de durf
zouden hebben een baan te aanvaarden, wetende dat zij
kunnen terugvallen. Minister Donner houdt de groep die
op eigen kracht werk vindt klein, maar wij willen die
groep groter maken. Daarom moeten dat deze mensen
het gevoel hebben dat zij kunnen terugvallen als zij de
arbeidsmarkt opgaan.
Minister Donner: Het is onmogelijk om er enerzijds voor
te zorgen dat mensen geen Wajong’er meer zijn omdat
dat een stempel drukt dat een belemmering vormt als zij
de arbeidsmarkt op willen gaan en anderzijds tegelijkertijd te pleiten voor een regeling die hen ten eeuwigen
dage Wajong’er houdt. De inzet van de Wajong is aan
mensen met een beperking een plaats te bieden op de
arbeidsmarkt. Dat doen wij met ondersteuning van het
UWV. Daardoor zijn zij minder afhankelijk dan zij waren
volgens de bestaande regeling waarbij zij zelf die stap
zetten. Er vindt begeleiding plaats en alle middelen
worden daarop ingezet. Als men dan een plaats vindt en
men kan die plaats houden, dan is het onlogisch om te
zeggen dat er onderscheid moet blijven tussen degene
die op latere leeftijd blind wordt of een beperking
oploopt en degene bij wie dat voor zijn achttiende
levensjaar het geval was.
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Dat is geen antwoord op
mijn vraag. Het doel dat wij met elkaar nastreven, is dat
veel meer Wajong’ers de arbeidsmarkt op gaan. Als de
minister slechts vijf jaar de mogelijkheid van terugval op
de Wajong openhoudt, zal de grote groep niet de stap
naar de arbeidsmarkt maken. Als je de periode waarin
iemand mag terugvallen langer dan vijf jaar maakt, zal
de groep die de arbeidsmarkt op gaat, groter worden.
Dat is toch het doel dat wij nastreven?

16 april 2009
TK 78

78-6088

Donner
uitgevoerd. Ook in dat kader hebben wij gekozen voor de
termijn van vijf jaar. U wilt mensen aan het werk krijgen
door ze ten eeuwige dage Wajong’er te laten blijven,
door ze ten eeuwige dage de mogelijkheid te geven dat
ze in deze regeling terugvallen, of door ze ten eeuwige
dage in een andere regeling te laten vallen. Uitgangspunt
van de wetgeving is dat wij, als sprake is van beperkingen, de mensen over de drempel helpen. Vervolgens
worden ze echter op gelijke wijze behandeld als anderen
die in dezelfde situatie zitten.
De heer Ulenbelt (SP): Een werkende Wajong’er is zo
ongeveer een koorddanser die dat werk met veel
beperkingen moet doen. Net als bij de echte koorddanser
is sprake van een vangnet. Wij hopen dat hij er nooit in
valt, want dat is ook niet leuk voor het publiek, maar als
het gebeurt, is het prettig dat dit vangnet er is. Dit is een
andere groep. Het zijn mensen met aangeboren
beperkingen. Dat maakt dat zij anders moeten worden
behandeld. Dat is geen discriminatie. Daarom is dat
vangnet voor hen net zo belangrijk als voor de echte
koorddanser.
Minister Donner: Er is een vangnet vanwege de
inderdaad bijzondere situatie dat men met een aangeboren gebrek zit en daardoor die stap naar de arbeidsmarkt
in eerste instantie niet zelf kan zetten. Als die stap is
gezet en men blijkt met succes op die arbeidsmarkt te
kunnen functioneren, dan wordt het logisch dat dan
hetzelfde vangnet geldt als voor degenen die hetzelfde
gebrek mogelijk op latere leeftijd krijgen. Dat wordt nu
geregeld. De heer Ulenbelt maakt ten eeuwigen dage
onderscheid tussen degene die een bepaald gebrek
vroeg heeft gekregen en degene die dat later krijgt. Ik
wijs wat dat betreft op de algemene wetgeving, de WSW
onder andere, maar ook andere regelingen, bedoeld voor
degenen die niet onder de Wajong vallen. Dat is de
vergelijkbare situatie. Ik heb al gesproken over de blinde
met de brailleregel die die ondersteuning heeft. Dat
vangnet is er voor iedereen die blind wordt. Waarom
moet je dan voor deze groep een apart vangnet maken?
De heer Ulenbelt (SP): Dit zijn mensen met een
aangeboren beperking. Dat is wat anders dan wanneer
dat later gebeurt. Het zijn ongelijke gevallen die de
minister gelijk wil behandelen. Ik heb echter wel eens
van de minister geleerd dat dit discriminatie kan
opleveren. Daarom bepleiten wij dat terugvalrecht, niet
vanwege het stempel, maar vanwege het vangnet dat
iedere koorddanser nodig heeft.
Minister Donner: Wij gaan uit van een ongelijke situatie.
Daarom hebben wij voor de een de Wajongregeling en
voor de ander de algemene regelingen. Op een goed
moment – dat hanteren wij ook bij andere regels – blijkt
dat men die aparte positie niet meer nodig heeft. Op dat
moment wordt het discriminatie als je dan blijft
vasthouden aan het punt dat er ten eeuwige dage sprake
is van verschil. Dan kom je nooit af van het maken van
onderscheid. Enerzijds wordt werkgevers verweten dat ze
onderscheid maken, maar anderzijds wilt u in de
wetgeving voor altijd onderscheid maken. Dat kan niet.
Je kunt niet blazen en het meel in de mond houden.
De heer Tony van Dijck (PVV): Door deze beperking
stimuleer je wel dat mensen blijven vasthouden aan hun

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

arbeidsondersteuning. Er zijn mensen die elke dag naar
hun werk worden gebracht. Ze kunnen misschien best
met het openbaar vervoer, maar ze zullen volhouden dat
dit niet kan, want als ze voor het openbaar vervoer
kiezen, betekent dit dat, als ze hun baan verliezen, met
bijvoorbeeld een jaartje minimumloon, ze niet meer
kunnen terugvallen op de Wajong. De minister stimuleert
hiermee de afhankelijkheid van mensen van structurele
arbeidsondersteuning.
Minister Donner: Mevrouw Koşer Kaya stelt dat ik
mensen belemmer in hun zelfstandigheid, omdat ik ze
niet de kans geef om terug te vallen. U zegt dat ik ze
stimuleer om steeds terug te vallen. Dat is de reden
waarom wij algemene regels hebben, ook voor de
vervoersondersteuning voor de mensen die het nodig
hebben. Dat is niet afhankelijk van of men met een
handicap is geboren, of die later heeft gekregen. Als men
ermee is geboren, heeft men aan de start een probleem.
Daarom is deze regeling gericht op de start, om mensen
daaruit te krijgen. Daarna is er sprake van eenzelfde
situatie en van dezelfde voorzieningen.
De voorzitter: Ik luister altijd heel goed. Ik begin nu toch
te merken dat wij in herhaling gaan vallen. Mijnheer Van
Dijck, als u wilt interrumperen, probeer dan iets nieuws
te verzinnen.
De heer Tony van Dijck (PVV): Mevrouw Van Gent en ik
zeggen in principe hetzelfde: mensen houden vast aan
deze afhankelijkheid, aan de structurele arbeidsondersteuning, omdat zij, als zij daarvan loskomen, het gevaar
lopen dat zij niet terug kunnen vallen. De minister
stimuleert het vasthouden aan structurele arbeidsondersteuning. Mensen laten dit vangnet nu eenmaal
niet graag los, dat is heel menselijk.
Minister Donner: Structurele arbeidsondersteuning die
niet kan worden meegenomen, blijft onder de Wajongregeling vallen. Dat argument van de heer Van Dijck gaat
dus niet op. Voorzieningen die wel kunnen worden
meegenomen, vallen evenzeer onder het algemene
vangnet voor iedereen. Dan is het onlogisch om mensen
in de Wajong te houden. De psychologische drempel
waarvan volgens de heer Van Dijck sprake is, doet zich
dus niet voor. Er is immers apart in voorzien dat dingen
die niet kunnen worden meegenomen, verstrekt kunnen
worden, ook als men geen inkomensvoorziening meer
heeft.
De voorzitter: Volgens mij kunnen wij naar een volgend
punt gaan.
Minister Donner: Ik was bezig met het beantwoorden
van de diverse vragen in de volgorde waarin ze gesteld
zijn. Op de moties van de heer Ulenbelt zal ik straks
ingaan. De heer Van Dijck wees eveneens op de
instroom. Volgens mij ben ik hierop ingegaan. Ik heb
evenzeer erop gewezen dat ook ik wel degelijk zie dat
zich al voor de Wajongregeling problemen voordoen,
namelijk in het onderwijs. Wij komen daar straks nog
over te spreken naar aanleiding van moties op dit punt.
Een en ander is onderwerp van samenwerking met de
staatssecretaris van Onderwijs. Ook dat is niet primair
een kwestie van eenvoudig zeggen: ik maak het speciaal
onderwijs kleiner en zorg ervoor dat er minder mensen

16 april 2009
TK 78

78-6089

Donner
in het speciaal onderwijs terechtkomen. Immers,
mogelijk doet het probleem zich dan elders voor.
Beluister mij goed. Ik zeg dus niet dat het niet zo is dat
er een relatie is. Ik geef alleen maar aan dat dit niet
eenvoudig is op te lossen door in de wet een andere
regeling op te nemen. Onze inzet blijft er evenzeer op
gericht om de inderdaad heel hoge correlatie tussen
speciaal onderwijs en Wajong terug te brengen en te
bezien hoe dat gedaan kan worden.
Ik ben zo-even uitvoerig ingegaan op het punt van de
terugval. De vraag was hoe ik banen ga creëren voor
Wajong’ers. De overheid schept in die zin geen banen. Ik
heb ettelijke keren geschetst dat de inzet reeds sinds
eind vorig jaar erop gericht is om zo goed mogelijk
verder te komen door middel van projecten met
particulieren en bedrijven om banen te creëren. Zowel bij
het akkoord in oktober als bij het akkoord in maart zijn
afspraken gemaakt met de verschillende partijen en de
Stichting van de Arbeid om hieraan mee te werken.
Cao-partijen hebben toegezegd op dit punt ruimte te
bieden in de cao’s. Daarnaast is vanuit het UWV – ik heb
dit in eerste termijn uitvoerig toegelicht – een groot
aantal acties ingezet, waaronder ondersteuning van
werkgevers bij het inrichten van aparte plaatsen binnen
het bedrijf. De heer Van Hijum vroeg hiernaar. Wij zullen
hierover vermoedelijk nog enkele keren komen te
spreken. Met deze wet zullen echt niet plotseling alle
deuren opengaan bij bedrijven. Met deze wet krijgen wij
echter wel een aantal instrumenten om de kansen te
verbeteren. Vervolgens zullen wij moeten bezien hoe een
en ander werkt.
Dat is in wezen ook een punt dat bij andere woordvoerders speelde. Men vroeg op welke wijze het
opstellen van het participatieplan plaatsvindt. Dat heer
Spekman heeft al aangegeven dat dit in samenspraak
met de jongeren plaatsvindt. Daarbij zal ook rekening
gehouden worden met kennis, ervaring en de beperking
van jongeren. Er zal gekeken moeten worden of er
gegeven die situatie een passende baan is. Dat is de
reden waarom je niet, zoals de heer Ulenbelt in zijn
motie aangeeft, gewoon van de wensen van de jongeren
kunt uitgaan. Natuurlijk zal dat ook een rol spelen, maar
ik kan niet naar gelang de wensen van de jongeren een
bijpassende baan vinden. Dat zal een heel moeizaam
proces worden waar tijd overheen zal gaan. Bij het
bespreken van de motie kom ik hier nog op terug. Ik ben
al ingegaan op de vragen over de instroom van het
speciaal onderwijs.
Mevrouw Ortega heeft een groot aantal punten en
moties respectievelijk besproken en ingediend. Op de
moties kom ik straks terug. Zij vroeg mij in de eerste
plaats om aandacht te besteden aan het bewaken,
monitoren en evalueren van de manier waarop de
25%-regeling geldt voor studerende Wajong’ers. Dat zeg
ik gaarne toe, in die zin dat de Belastingdienst op dit
moment enige informatie heeft. Er moet namelijk een
apart registratiesysteem worden opgezet. Het is de
bedoeling om vanaf 2010 door het UWV te laten
registreren hoe veel Wajong’ers er op basis van de
inkomensondersteuning voor schoolgaande en studerende jonggehandicapten een inkomensondersteuning
plaatsvindt zoals hier is voorzien. Vervolgens moeten wij
steekproefsgewijs bekijken in hoeverre de studie
voortgaat en wat de andere omstandigheden zijn. Langs
die weg wil ik aan de vraag van mevrouw Ortega
tegemoet komen.

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

Ik meen dat de Wet gelijke behandeling op grond van
handicap of chronische ziekte op zichzelf strikt gehandhaafd wordt, maar het is een regeling die niet in het
publiekrecht berust. Er zijn dus geen aparte diensten
belast met het toezicht op de naleving. Het gaat om een
regeling van de onderlinge verhoudingen tussen
maatschappelijke partijen. Het is primair een kwestie van
de mate waarin degenen die menen dat zij gediscrimineerd worden of ongelijk behandeld worden daarop
aanspraak maken en zaken eventueel voor de Commissie
Gelijke Behandeling of de rechter brengen. Daarnaast zijn
er verschillende steunpunten die partijen helpen om zo
mogelijk de klachten op dat punt te formuleren. De
andere punten van mevrouw Ortega hadden vooral
betrekking op moties.
Dan kom ik op de vragen van mevrouw Koşer Kaya. Ik
ben trouwens bijna door mijn glaasje water heen, maar
dan verlies ik daarna gewoon mijn stem.
De voorzitter: Vlak naast u staat nog een glas hoor. Er is
heel veel water in dit huis.
Minister Donner: Ik weet niet of het werkt.
De voorzitter: Wilt u misschien liever een dropje?
Minister Donner: Ik heb altijd van mijn moeder geleerd
dat ik niet mocht praten met mijn mond vol.
De voorzitter: Maar als je zo moet hoesten, schiet het
ook niet op.
Minister Donner: Nee, maar ik ga toch maar verder.
De voorzitter: De heer Blok, de heer Van Dijck en
misschien ook mevrouw Koşer Kaya zullen zo direct uit
uw gehoor gaan omdat zij andere verplichtingen in dit
huis hebben. Dat geldt ook voor mevrouw Van Gent.
Minister Donner: Mevrouw Koşer Kaya vroeg of de
WSW nu wel of niet afgesloten wordt bij de voorgestelde
wijziging. Ik meen dat dit niet het geval is.
In verband met de instroom vroeg zij waarom er geen
periodieke herbeoordeling plaatsvindt. De vraag of een
herbeoordeling nodig is, is afhankelijk van individuele
omstandigheden. Bij een jongen die blind is, verandert er
weinig als periodiek herbeoordeeld wordt wat zijn
resterende arbeidscapaciteit is. Dat is de reden waarom
een aantal jaren geleden al besloten is om in alle
arbeidsongeschiktheidswetten af te stappen van het
systeem van periodieke herbeoordeling. Er geldt een
systeem van professionele herbeoordeling. Bij iedere
keuring stelt de verzekeringsarts of de arbeidsdeskundige
vast wanneer er opnieuw beoordeeld zou kunnen
worden.
Ik ben al uitvoerig ingegaan op de discussie over het
vervallen naar vijf jaar en op de vraag over de samenloop.
Mevrouw Koşer Kaya vroeg ook waarom de nieuwe
regeling alleen geldt voor de nieuwe instromers. Volgens
ons biedt de nieuwe regeling een betere mogelijkheid
om jongeren die onder de Wajongregeling vallen een
plaats te bieden op de arbeidsmarkt. Ik heb in eerste
termijn al aangegeven dat dit in hoge mate afhankelijk
zal zijn van hoeveel banen wij kunnen vinden en of wij
werkgevers kunnen meekrijgen in deze ontwikkelingen.

16 april 2009
TK 78

78-6090

Donner
Dat is de reden waarom ik de regeling in eerste instantie
bewust heb gericht op mensen die vanaf het moment
van toepassing zullen instromen en waarom ik bij de
laatste nota van wijziging de bepaling heb toegevoegd
dat vanaf een nader bij AMvB te bepalen tijdstip geldt
dat men vrijwillig kan overstappen van de oude regeling
naar de nieuwe regeling. Dat tijdstip zal afhankelijk zijn
van de vraag hoe succesvol wij zijn met het vinden van
banen. Tegen mevrouw Van Gent zeg ik dat het niet
mogelijk is om de positie van de oude regeling te
houden en tegelijkertijd gebruik te maken van de
mogelijkheden van de nieuwe regeling. Dat komt omdat
er juist een aantal veranderingen zit in de opzet van de
regeling met betrekking tot de arbeidsondersteuning en
men niet gelijktijdig onder twee regelingen kan vallen.
Derhalve kan men vrijwillig kiezen of voor de oude
regeling of voor de nieuwe regeling. Dit laat onverlet dat
de inzet ook nog steeds gericht blijft op de integratie of
re-integratie van Wajong’ers die onder het bestaande
bestand vallen. Het betekent dus niet dat het daarmee
afgedaan wordt. Dit is meer een pragmatische afweging.
Wij nemen hier een belangrijke taak op ons. Ik wil eerst
zien in hoeverre een en ander werkt en of er perspectief
bestaat om dit uit te breiden.
Mevrouw Koşer Kaya vroeg ten slotte nog naar de
mogelijkheid van één loket voor Wajong’ers. Ik kan de
groep samennemen omdat zij Wajong’er zijn, maar dan
krijgt de Wajong’er die zich vervoegt bij het loket van de
Informatie Beheer Groep te horen dat hij daar niet moet
zijn. Er is inderdaad voor gekozen, alweer vanuit
hetzelfde uitgangspunt dat voor zover men gelijk is, men
ook gelijk behandeld wordt, dat wie gaat studeren, naar
de Informatie Beheer Groep gaat. Wie voor arbeid komt,
gaat naar het UWV en kijkt daar wat de mogelijkheden in
de Wajong zijn. Het is erg moeilijk om dit alles vanuit de
invalshoek van de Wajong’er in één loket samen te
brengen. Tegelijkertijd zal ik er in ieder geval ook naar
streven, zowel bij het UWV als bij de Informatie Beheer
Groep, dat er geen dubbele gegevensuitvraag plaatsvindt
van de jongeren als dat voorkomen kan worden, en dat
ook zo goed mogelijk de informatie voor beide situaties
bij die loketten beschikbaar is. Om te definiëren: gij moet
nu alleen bij dit loket zijn, schept weer nieuwe belemmeringen.
Ik ben ingegaan op de opmerkingen van de heer Van
der Vlies over de WSW. Op de inzet van de werkgevers
ga ik straks in, evenals op de verschillende moties over
de jobcoaches. Ik zal straks in reactie op de motie van de
heer Ulenbelt ingaan op de certificatie. Dat waren de drie
punten die de heer Van der Vlies naar voren heeft
gebracht.
De heer Spekman was op een aantal punten wel
tevreden gesteld met de beantwoording, maar was op
andere punten nog niet geheel tevreden gesteld met de
reactie op de amendementen. Dat betreft onder andere
het amendement over de vijf dagen. Dit is meteen ook
een reactie op het andersoortige amendement van de
heer Van Hijum over het rekening houden met de
eventuele verantwoordelijkheid voor kinderen beneden
de vijf jaar. In alle eerlijkheid, het gaat om elementen die
enigszins detoneren met het meer algemene karakter van
de wetsvoorstellen. Ik heb dat tot uitdrukking gebracht in
reactie op de amendementen. Tegelijkertijd ben ik bang
dat wij anders uitkomen in een welles-nietesdiscussie.
Daarom refereer ik mij gewoon aan het oordeel van de
Kamer, zowel voor het amendement van de heer

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

Spekman over de vijf dagen als het amendement van de
heer Van Hijum over het rekening houden met de
Wajong’er die met een kind van jonger dan vijf jaar zit.
Mijn algemene overweging blijft dat dit in een mate van
detail treedt waarmee vermoedelijk meer in de
uitvoeringsregels rekening gehouden zou kunnen
worden.
Ik herbevestig tegenover de heer Spekman de
toezegging die ik heb gedaan over het vragen van advies
aan de STAR over de inkomenspositie en pensioenen.
Wat de werkgevers betreft opende de heer Spekman
met de zin dat er een einde moet komen aan de lieve
vrede. Ik hoop dat hij dat niet zo bedoelt in de relatie met
werkgevers. Ik wil juist wel een situatie handhaven van
lieve vrede, maar niet in de situatie die hij vreesde dat er
geen verandering plaatsvindt. Daar is de inzet wel op
gericht.
Ik ben ingegaan op de discussie WSW en Wajong. Ik
ga straks in op de motie over de thuiszittende leerlingen.
De heer Van Hijum ging ook nog in op een aantal
punten. Ik heb naar aanleiding van de vrees van de
geachte afgevaardigde dat zich mogelijk een armoedeval
voordoet, een onderzoek toegezegd. Hij vroeg mij om de
bevindingen op dit punt voor de begrotingsbehandeling
naar de Tweede Kamer te sturen. Ik zeg dat graag toe.
Zojuist heb ik gereageerd op het amendement op stuk
nr. 20. Dat betreft de verantwoordelijkheden voor een
kind tot vijf jaar. Voor het overige constateer ik dat de
heer Van Hijum hoopt dat wij uiteindelijk komen tot één
regeling voor begeleid werken. Ik meen ook dat dit het
uiteindelijke doel moet zijn en dat wij moeten proberen
tot een coherent stelsel van de verschillende voorzieningen te komen. In eerste termijn heb ik al uitgelegd dat
zo’n stelsel nu niet de realiteit is en ook nog niet tot de
mogelijkheden behoort. Straks kom ik nog te spreken
over de motie van de heer Van Hijum over het plan van
aanpak van werkgevers.
Hij herinnerde mij voorts aan het feit dat ik nog niet
heb gesproken over het toepassen van een hardheidsclausule voor de vervoersvoorzieningen. Bij het geven
van een vervoersvoorziening, bestaande uit een auto- of
kilometervergoeding voor een taxi, wordt inderdaad een
inkomensgrens in aanmerking genomen. Dat lijkt mij
redelijk. De kosten voor aanpassingen aan een auto of de
extra kosten die het gevolg zijn van een handicap
worden altijd door het UWV vergoed. Bij deze vergoeding geldt geen inkomensgrens. De discussie gaat dus
uiteindelijk over de vraag: moet men al dan niet een
auto- of kilometervergoeding krijgen? Met een hardheidsclausule los je het probleem niet op. Welke omstandigheden moet men namelijk in aanmerking nemen om voor
de een wel een grens te laten gelden en voor de ander
niet? Als ik een hardheidsclausule zou introduceren,
zouden de jonggehandicapten met een gezinsinkomen
boven de € 33.500 tijdelijk in aanmerking kunnen blijven
komen voor verstrekking van de vervoersvoorziening.
Dat zorgt voor extra kosten, waarvoor ruimte gevonden
moet worden. Als ik een toets laat uitvoeren waarbij het
individuele inkomen van de jongere in aanmerking wordt
genomen – dat is dan het alternatief – gaat die toets
enorm veel kosten vanwege de administratieve lasten.
Daarbij geldt ook nog dat ik niet inzie dat deze kwestie
met het introduceren van een hardheidsclausule opgelost
kan worden. Het gaat hierbij namelijk om personen die in
dezelfde situatie verkeren.

16 april 2009
TK 78

78-6091

Donner
De heer Van Hijum (CDA): Voor ons is de keuze voor
een bepaalde oplossing niet heilig. Ons is door de
praktijk een mogelijkheid aangereikt. Wij hebben
nagedacht over het introduceren van een glijdende
schaal, maar die kent ook allerlei nadelen. Het probleem
is dat bij het heffen van een eigen bijdrage soms een
zodanig beslag op het extra inkomen wordt gelegd dat
het werken daarmee totaal onaantrekkelijk wordt. De
vraag die hierbij speelt is of de minister bereid is om die
problematiek nog een keer te bestuderen en om de
Kamer vervolgens te informeren. Dan laten wij de
discussie over de oplossing nog even voor wat zij is.
Minister Donner: Laat ik dat dan toezeggen. Wij zullen
nagaan in hoeverre de problemen zich voordoen, waar
zij zich voordoen en wat de omstandigheden daarbij zijn.
In het licht van de bevindingen zullen wij vervolgens
nagaan of zich de behoefte aan een oplossing voordoet
en welke oplossing het meest voor de hand zou liggen.
Ik heb reeds gesproken over het amendement op stuk
nr. 20. Ik meen dat de heer Van Hijum het met mij eens is
dat het er met zijn amendement om gaat dat rekening
wordt gehouden met eventuele afspraken. Het gaat er
niet om iedereen die een kind tot vijf jaar heeft, een
ontheffing te geven.
De heer Van Hijum (CDA): Nee, dat is ook niet de
strekking van het amendement. De strekking is dat de
afspraken in het participatieplan overeind blijven om te
bevorderen dat de afstand tot de arbeidsmarkt niet
onnodig groot wordt. Daarbij moet rekening worden
gehouden met de specifieke omstandigheid van het
verzorgen van kleine kinderen.
Minister Donner: Dan zijn wij het daar over eens. Ik
dacht daarnet te beluisteren dat u over een ontheffing
sprak.
De heer Van der Vlies (SGP): Dit amendement vindt de
SGP-fractie sympathiek, maar in de schriftelijke
commentaren op de amendementen staat zowel over het
amendement op stuk nr. 13 als over dat op stuk nr. 20
dat het niet thuishoort in de wet. Dat is een vrij harde
mededeling. De minister laat nu echter het oordeel aan
de Kamer. Hij wil blijkbaar niet hakketakken over die
gelijkheid enzovoorts. Maar de opmerking ″deze bepaling
hoort niet thuis in de wet″ is natuurlijk niet niks. Ik heb
onder andere van deze minister geleerd dat je scherp
moet zijn op zulk soort dingen.
Minister Donner: Mijnheer Van der Vlies, ik heb het net
toegelicht. Bij de ontwikkeling van het participatieplan
moet natuurlijk rekening worden gehouden met een
groot aantal zaken. Ik noem bijvoorbeeld ervaring en
kennis. Al die dingen noemen wij niet in de wet. Het plan
wordt in samenspraak ontwikkeld. Onderdeel daarvan is
uiteraard dat men de kans heeft op een raadpleging. Dit
soort elementen heeft naar mijn mening dus minder een
plaats op het niveau van de wet. In reactie op de
amendementen heb ik dat aangegeven. Ik heb het hier
herhaald. Maar op een gegeven moment moet je
constateren dat het daarbij moet blijven. Ik hoop dat ik
de Kamer tot goede gedachten heb gebracht en ik merk
het wel bij de stemming.
De heer Van der Vlies (SGP): Het geval wil dat beide

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

amendementen door een meerderheid zijn ondertekend.
Wat dat betreft is de exercitie van de minister niet erg
hoopvol in de zin dat zijn advies wordt overgenomen en
de bepaling buiten de wet blijft. Stel dat mijn fractie voor
de amendementen op de stukken nrs. 13 en 20 stemt.
Mag ik er dan van uitgaan dat de amendementen, die
dan in de wet terechtkomen, niet misstaan?
Minister Donner: Nee, het feit dat u ervoor stemt,
verandert mijn mening niet dat ze misstaan in de wet.
Nogmaals, er zijn meer aspecten, en die noemen wij niet.
De heer Van der Vlies geeft mij weinig hoop dat de
Kamer tot een verstandig inzicht komt, omdat er al een
meerderheid onder het amendement staat. Zo heb ik het
gemeen overleg met de Kamer nooit begrepen. De
Kamer laat zich wel overtuigen. Mocht dat niet het geval
zijn, dan zal zijn steun aan het amendement op zichzelf
mijn oordeel daarover niet veranderen. Het grote gevaar
als men dit soort details regelt, is dat er een redenering a
contrario wordt gehanteerd: aspecten die niet genoemd
worden, zouden dan geen plaats in het geheel hebben.
Dat is mijn overweging dat het minder goed in de wet
staat. Maar er moet er uiteindelijk één toegeven. Je kunt
ook zeggen: er moet er één het verstandigst zijn.
De heer Van der Vlies (SGP): Dat daarbij de twee
stemmen van de SGP-fractie niet de doorslag geven, kan
ik volstrekt billijken. De minister begrijpt mij echter heel
goed. Als in een commentaar op de amendementen dat
in de Kamer is neergelegd en dat dus tot de wetsgeschiedenis behoort, staat dat deze bepaling niet
thuishoort in de wet, zou dat eigenlijk tot een ontrading
van die amendementen dienen te leiden. Zo heb ik het
altijd begrepen. Dat is niet gebeurd. De minister neemt
zijn verlies. Ik heb hem de andere kant van de medaille
even willen voorhouden. Als het in de wet komt, is de
wet daarmee niet aangetast, misstaat het niet in de wet.
Dan zouden wij er met elkaar wel mee kunnen leven.
Minister Donner: Laten wij het op de volgende
formulering houden: dan staat het in de wet.
De heer Van der Vlies (SGP): Ja, dat is waar.
Minister Donner: Voorzitter. Mevrouw Van Gent vroeg
zich af of er wel uitgegaan kan worden van de bereidheid
van werkgevers. Nogmaals, ik meen in deze fase dat dit
het belangrijkste is waar wij van uit moeten gaan.
Zij ging in het bijzonder in op de arbeidsdeelname van
Wajong’ers bij de ministeries en de semi-overheid.
Afspraken op dit moment binnen de sector Rijk zijn dat
er in totaal 250 extra plaatsingen gerealiseerd zullen
worden en dat er vanaf 2011 structureel een aantal
werkervaringsplaatsen ter grootte van 1% van de
bezetting in fte’s zal worden gereserveerd voor alle
geïndexeerde doelgroepen met een lange afstand tot de
arbeidsmarkt, onder wie dus ook WSW’ers, Wajong’ers
en gedeeltelijk arbeidsongeschikten. Bijvoorbeeld op het
departement van Sociale Zaken zijn onlangs zes extra
Wajong’ers aan de slag gegaan en worden additionele
plaatsingen voorbereid. De 1%-regeling van het Rijk zal ik
in een verzamelbrief aan de gemeenten onder de
aandacht brengen, hopend dat ook daar het voorbeeld
wordt gevolgd. Bovendien is een werkgroep van de
Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid op dit
moment bezig met de praktische mogelijkheden in beeld

16 april 2009
TK 78

78-6092

Donner
te brengen en best practices te verzamelen om ook op
die wijze de leden zo goed mogelijk te attenderen op de
mogelijkheden die er zijn voor Wajong’ers. Wat de inzet
van de overheid betreft zijn dus de eerste stappen gezet.
Verder vroeg mevrouw Van Gent mij nog om een
toelichting op de passage over datgene waarvan ik meen
dat men in een situatie komt waarin wat gelijk is ongelijk
wordt behandeld als men te lang jongeren onder de
Wajongregeling zou houden. Dat hebben wij mijns
inziens zo-even al uitvoerig bediscussieerd.
Vervolgens kom ik te spreken over de amendementen
en de moties.
Het amendement op stuk nr. 10 van de heer Ulenbelt
strekt ertoe dat jongeren vanaf het begin van de regeling
zodra er sprake is van het gebruikmaken van de
volledige resterende verdiencapaciteit, een aanvulling
krijgen tot het minimumloon. In de brief aan de Kamer
meen ik duidelijk te hebben aangegeven dat ik dat
amendement ontraad. De reden hiervoor is dat de
consequentie van het amendement is dat er al vrij snel
een heel andere situatie ontstaat ten aanzien van tal van
jongeren die geen beperking hebben en die wel
aangewezen zijn op niveaus die binnen het minimumloon liggen.
Om dezelfde reden kan ik mevrouw Van Gent zeggen
dat niet van mij verwacht kan worden dat ik met een
nota van wijziging zal komen die nog verdergaat dan het
amendement van de heer Ulenbelt, namelijk dat een
aanvulling plaatsvindt tot 120% van het wettelijk
minimumloon. Die gedachte zou ik dus willen ontraden.
Dan het amendement van de heer Ulenbelt op stuk nr.
11 over het ongewijzigd laten van de inkomensondersteuning tijdens studie. Ik ben er net uitvoerig op
ingegaan dat dit nu juist zou betekenen dat er een geheel
aparte situatie ontstaat voor jongeren met een gebrek,
die niet gerechtvaardigd wordt door de situatie waarin zij
verkeren. Ik heb wel net mevrouw Ortega toegezegd dat
wij de ontwikkeling op dit punt zo goed mogelijk zullen
volgen.
Dan het amendement van de heer Spekman dat het
participatieplan in samenspraak wordt opgesteld en dat
de vaststelling pas op de zesde werkdag plaatsvindt. Ik
wil voorstellen dat hij het amendement in die zin wijzigt
dat het participatieplan na de vijfde werkdag wordt
vastgesteld. De tekst zoals die nu luidt, houdt namelijk in
dat het exact op de zesde werkdag moet en dat het
anders niet meer kan. Het gaat er echter om een
bedenkperiode in te lassen. Wat betreft het overige heb
ik net aangegeven wat mijn gedachten daarover zijn.
Op het amendement over de streefcijfers voor de
plaatsen voor jonggehandicapten ben ik ingegaan in de
brief. Ik refereer op dit punt aan het oordeel van de
Kamer. Ik heb een- en andermaal betoogd dat streefcijfers op zichzelf weinig veranderen aan de bereidheid van
werkgevers om jonggehandicapten in dienst te nemen.
Tegelijkertijd stelt het wel een aantal doelstellingen en
ambities scherp. De inzet is, en daar blijf ik bij, de
werkgevers te stimuleren. Ik kom daar straks op terug in
mijn reactie op de motie van de heer Van Hijum.
Het amendement van de heer Ulenbelt op stuk nr. 18
betreft de verhouding met de WSW. Wij hebben daar
uitvoerig over gediscussieerd. Ik heb bij nota van
wijziging een bepaling voorgesteld, zoals die naar mijn
mening zou moeten luiden. Om die reden zal ik dit
amendement willen ontraden.

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

De heer Ulenbelt (SP): Er blijft nu toch mist hangen over
die relatie. In eerste termijn hebt u gezegd dat begeleid
werken via de Wajongregeling niet zou moeten bestaan
naast begeleid werken via de WSW-regeling. Nu is uit de
discussie gebleken – dat ben ik met de heer Spekman
eens – dat begeleid werken via de WSW ook voor
Wajong’ers niet uitgesloten hoeft te worden. Betekent dit
dat u met de nota van wijziging enige afstand neemt van
wat u in eerste termijn hebt gezegd, namelijk dat beide
regelingen niet naast elkaar kunnen bestaan?
Minister Donner: Het antwoord daarop is bevestigend,
in die zin – het gaat dan om de formulering ″in dienstbetrekking in het kader van de WSW″, die ook begeleid
werken in de WSW kan betreffen – dat als er een
dienstbetrekking bestaat in de WSW, het niet de
bedoeling is om bij de toepassing van de werkregeling
betrokkene weer uit de WSW te halen en onder de
Wajongregeling te brengen. Dat is dus inderdaad
enigszins een nuancering van de reactie in eerste
termijn. Dit ook in antwoord op hetgeen de heer Van der
Vlies heeft gezegd. Ik ben gaarne bereid om mee te
denken.
Het amendement van de heer Van Hijum op stuk nr. 19
gaat over de regeling dat de resterende arbeidscapaciteit
zou kunnen worden vastgesteld als men vijf jaar recht op
arbeidsondersteuning heeft gehad, als men ongeveer op
dat niveau heeft gewerkt en er geen perspectief op
verdere ontwikkeling is. Ik heb in de brief toegelicht
waarom ik ook op basis van de filosofie van de wet
meen dat je vanuit dezelfde gedachte de eis moet
toevoegen dat dit niet gebeurt voordat de Wajong’er ten
minste de 25 jaar heeft bereikt. Vermoedelijk zal dat in de
praktijk ook de meest waarschijnlijke situatie zijn. Op dit
punt blijf ik vasthouden aan die 25 jaar – dat mag
niemand verwonderen, want ik heb het voorliggende
wetsvoorstel ingediend – maar ik conformeer mij op dit
punt aan het oordeel van de Kamer, met dezelfde hoop
en verwachting.
Het amendement van de heer Van Hijum op stuk nr. 20
gaat over de verantwoordelijkheid voor een kind tot 5
jaar. Daar ben ik zojuist op ingegaan.
Het amendement op stuk nr. 21 is ingetrokken. Daar ga
ik dus niet meer op in.
Het amendement op stuk nr. 22 van de heer Ulenbelt
en mevrouw Koşer Kaya dient ter vervanging van het
amendement op stuk nr. 12 en betreft het herleven van
het terugvalrecht. Daar ben ik zojuist in de discussie
uitvoerig op ingegaan.
Het gewijzigde amendement op stuk nr. 26 van
mevrouw Ortega-Martijn is een weergave van wat ik in
eerste termijn heb aangegeven: de behandeling die door
het UWV wordt aangegeven, moet uiteraard ook
betrekking hebben op de mogelijkheden om arbeid te
verrichten. Met die formulering kan ik dat amendement
zeker ondersteunen.
Dan de moties. Het was ook de Kamer al opgevallen
dat de motie op stuk nr. 27 van de heer Blok, de motie
op stuk nr. 33 van mevrouw Ortega-Martijn en de motie
op stuk nr. 38 van de heer Van Hijum betrekking hebben
op de jobcoaches binnen een bedrijf. De reden waarom
ik mij het meest kan vinden in de door mevrouw
Ortega-Martijn voorgestelde formulering, is dat daar het
perspectief van het belang van de Wajong’ers voorop
wordt gezet. De motie van de heer Blok legt het
zwaartepunt meer bij de werkgever en diens overwegin-

16 april 2009
TK 78

78-6093

Donner
gen. Nogmaals, men kan binnen een bedrijf Wajong’ers
hebben met verschillende beperkingen en verschillende
problemen. De een heeft bijvoorbeeld een autistisch
syndroom en de ander heeft andere beperkingen. Dat
kan met zich brengen dat men in het belang van de
Wajong’ers zal moeten functioneren met verschillende
jobcoaches. In het algemeen onderschrijf ik de wens om
te voorkomen dat er een belemmering ontstaat voor
werkgevers om mee te werken aan het plaatsen van
Wajong’ers als dat gepaard gaat met meerdere jobcoaches. In die zin ligt die wens in lijn met de strekking
van de motie van de heer Blok, maar bij de inzet staat
het belang van de Wajong’er voor mij voorop. Dat omvat
inderdaad een jobcoach die meer aansluit bij de
problemen die hij heeft. Dit betekent ook dat er een
zekere verzelfstandiging moet plaatsvinden, althans dat
er ook een zelfstandigheid moet zijn tegenover de
werkgever. De interne jobcoach moet niet het verlengde
zijn van de werkgever want de jobcoach is mede bedoeld
om binnen het bedrijf de belangen van de jongeren te
behartigen. Daarom zie ik de motie van de Kamerleden
Ortega-Martijn en Van Hijum vooral als ondersteuning
van het beleid, in ieder geval als stimulans voor dat
beleid. Dit de motie van de heer Blok niet te na
gesproken. Als hij het eens is met mijn uitleg dat het
belang van de jongeren voorop staat, dan meen ik dat de
Kamer daarover zal oordelen.
Ik kom op de motie van de heer Ulenbelt, waarin
wordt gevraagd het UWV op te dragen alleen gespecialiseerde en gecertificeerde re-integratiebedrijven in te
schakelen. Deze motie, waarvan ik weet dat de heer Van
der Vlies die ook steunt, ontraad ik desondanks. Dit is
namelijk ook een beperking van de Wajong’ers zelf. Ik
deel zonder meer het doel, namelijk dat het gaat om
kwalitatief goede dienstverlening aan klanten via de
re-integratiebureaus. Dat is ook de lijn die het UWV
hanteert in de richtlijnen voor aanbesteding van
dergelijke zaken. Maar het gaat om goede dienstverlening op maat van de cliënten en om het waarborgen van
een voortdurende kwaliteitsverbetering bij de
re-integratiebedrijven. Daarover heb ik de Kamer het Plan
van aanpak re-integratie gestuurd.
Er wordt door het UWV actief gemonitord wat de
prestaties zijn van de re-integratiebureaus. Dit wordt
gebruikt bij het aanbesteden van diensten, dus het waren
de resultaten die telden. Daarnaast geeft de stichting Blik
op Werk via een keurmerk ook zelf een oordeel over de
verschillende re-integratiebureaus. Het certificeren van
re-integratiebureaus door het Rijk brengt echter in de
eerste plaats een groot aantal administratieve lasten en
kosten met zich, die op zichzelf niet bevorderlijk zijn voor
een zo goed mogelijke dienstverlening. Er wordt veel
gewerkt met IRO’s. Die worden door kleine bedrijven
aangeboden. Certificering voor kleine bedrijven betekent
een onevenredige last en leidt tot marktverstoring.
Daarnaast ben ik van mening dat het stellen van
kwaliteitseisen en resultaatseisen in de eerste plaats een
zaak moet zijn tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer. Ik heb aangegeven dat het UWV dit als beleid
heeft. De particulier oordeelt in het kader van de IRO
naar zijn maatstaven.
Ten slotte wijs ik erop dat het volgende wellicht reden
kan zijn om nu deze motie in te trekken of aan te
houden. De Eerste Kamer heeft in december jongstleden
tijdens de behandeling van verschillende wetsvoorstellen
over loonkostensubsidie en re-integratie een motie-Strik

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

aangenomen, waarin de regering wordt gevraagd om
nader in te gaan op wat er wordt gedaan op het terrein
van de certificatie en de verschillende motieven. Het
antwoord daarop hoop ik binnenkort in een brief aan de
Eerste Kamer aan te bieden. Ik zeg de Tweede Kamer
gaarne toe om haar een kopie van die brief te sturen.
Daarin wordt meer in het bijzonder ingegaan op alle
verschillende overwegingen die in dezen gelden. Zo
nodig kunnen wij de discussie naar aanleiding daarvan
hervatten. Want nogmaals, in de grond bestaat er geen
verschil van mening over de kwaliteit van dienstverlening en de wijze waarop ze moet werken. Het gaat over
het instrument, namelijk of certificatie daarvoor het juiste
middel is.
De heer Ulenbelt (SP): De minister legt nu eenzijdig de
nadruk op het certificeren. Ik wijs erop dat er voordat de
commerciële re-integratiemarkt tot stand was gekomen,
al een aantal gespecialiseerde re-integratiebedrijven voor
Wajong’ers was. Die bedrijven behaalden hoge scores.
De portee van de motie is juist dat het UWV in zee gaat
met dit type bedrijven dat aantoonbare ervaring heeft
met Wajong’ers. Dit is een speciaal vak. Dat was mijn
bedoeling, maar ik ben bereid om af te wachten waar de
minister mee komt en tot die tijd mijn motie aan te
houden.
Minister Donner: Het aspect dat de heer Ulenbelt naar
voren brengt, telt ook, maar tegelijkertijd kan het een
drempel opwerpen voor een zekere vernieuwing.
Bijvoorbeeld mevrouw Ortega heeft mij gevraagd om
vooral toch ook nieuwe initiatieven en particuliere
initiatieven te steunen. Daar kan dit ook toe behoren.
Laten wij dit inderdaad in het kader van die brief in een
breder perspectief bespreken.
De voorzitter: Op verzoek van de heer Ulenbelt stel ik
voor, zijn motie (31780, nr. 28) van de agenda af te
voeren.
Daartoe wordt besloten.
Minister Donner: Ik vraag mij af of de motie op stuk nr.
29 van de heer Ulenbelt overbodig is geworden door het
feit dat ik het amendement van de heer Spekman aan het
oordeel van de Kamer overlaat. Daarin staat uitdrukkelijk
dat het participatieplan in samenspraak met de betrokken
jongere wordt ontwikkeld. In antwoord op de vragen van
mevrouw Ortega bevestig ik dat het natuurlijk maatwerk
is. Daarbij spelen de ervaring, de kennis en de voorkeuren van de jongere een rol. Dit betekent echter niet dat
ieder werkaanbod moet voldoen aan de wensen van de
jongere. Het kan voorkomen dat er een werkaanbod is
dat daar niet aan voldoet, maar dat wel behoort tot
algemeen geaccepteerde arbeid en dat de jongere een
plaats op de arbeidsmarkt biedt. Ik meen dat aan de
wens van de heer Ulenbelt tegemoet wordt gekomen
met het amendement van de heer Spekman. De motie
laat zich echter zo lezen dat ieder individueel werkaanbod ook moet voldoen aan de wensen van jonggehandicapten. Dat kan ik als zodanig niet als beginsel
accepteren. Dit laat onverlet dat er zo veel mogelijk
wordt gestreefd naar maatwerk en samenspraak. Het
gaat echter om algemeen geaccepteerde arbeid.

16 april 2009
TK 78

78-6094

Donner
De voorzitter: Mijnheer Ulenbelt, betekent deze
toezegging van de minister iets voor uw motie?

dat de jonggehandicapte een werkaanbod zal worden
gedaan.

De heer Ulenbelt (SP): Dat laat ik u voor de stemmingen
weten.

Minister Donner: Laten wij het daarbij houden. Deze
teksten worden aangevuld met het amendement van de
heer Spekman.
Ik kom bij de motie van mevrouw Ortega op nr. 32,
waarin wordt gevraagd om informatie van de huisarts te
betrekken bij de beoordeling wanneer de Wajong’er
daarom vraagt. Ik heb ook al in eerste termijn aangegeven dat in veel gevallen de verzekeringsarts daarop ook
eigener beweging zal terugvallen om een oordeel te
krijgen. Voor het overige kan ik de motie ondersteunen.
Op de motie van mevrouw Ortega op stuk nr. 33 ben ik
daarnet al uitvoerig ingegaan in reactie op de motie van
de heer Blok.
De motie van mevrouw Ortega op nr. 34 over het
urencriterium betreft een punt waarop de Kamer
toezeggingen heeft gekregen van de staatssecretaris van
Financiën. Ik zal dit punt sowieso met hem opnemen om
te kijken in hoeverre de Kamer nog, zo mogelijk eerder
dan nu voorzien in 2011, kan worden geïnformeerd
indien de motie wordt aangenomen.
De motie van mevrouw Ortega op nr. 35 betreft een
belangrijk punt, dat hier ook een aantal keren is
besproken. Mevrouw Ortega verzoekt daarin de regering,
te waarborgen dat de materiële ondersteuning vanuit de
WIA gelijk blijft aan die vanuit de Wajong en te bevestigen dat een voormalige Wajong’er met structurele
functionele beperkingen onder de definitie van artikel 35
van de WIA valt. Ook als de motie niet wordt aanvaard,
bevestig ik nu graag dat dit gewoon de toepassing is van
de WIA zoals die geldt. Het belangrijkste operationele
onderdeel daarvan is actief voorlichting geven over de
mogelijkheden onder de WIA. Ik zie gaarne de motie als
ondersteuning van datgene wat ook de bedoeling is op
dit terrein.
Mevrouw Koşer Kaya vraagt bij motie om te onderzoeken hoe de scholen meer kunnen worden gestimuleerd
om de doorstroom naar arbeid te verbeteren. Ook deze
motie beschouw ik als een ondersteuning van het beleid.
Ik heb dat in eerste termijn al toegezegd. Ook in de
discussie met de heer Van Dijck heb ik aangegeven dat
het mijn inzet is om het hoge instroompercentage vanuit
het speciaal onderwijs in de Wajong terug te dringen.
Een belangrijk onderdeel daarvan is dat het schoolcurriculum meer direct wordt gericht op doorleiding naar
de arbeidsmarkt.
De motie van de heer Spekman richt zich duidelijk tot
de hele regering omdat zij een terrein betreft waarvoor ik
niet direct verantwoordelijk ben. Ik wil dan ook niet heel
gedetailleerd op de motie ingaan en de heer Spekman
toezeggen dat ik het onmiddellijk zal opnemen met de
staatssecretaris van Onderwijs en de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat en zal bevorderen dat de Kamer zo
snel mogelijk een gezamenlijke schriftelijke reactie op
zijn motie krijgt.

Minister Donner: In de motie op stuk nr. 30 vraagt
mevrouw Ortega om ondersteuning van diverse
particuliere en ondernemersinitiatieven. Ik meen dat ik in
de afgelopen maanden al uiting heb gegeven van precies
dat streven. Ik beschouw de motie dan ook als een
ondersteuning van het beleid, juist omdat ik de
initiatieven van werkgevers toejuich en essentieel acht
om het resultaat te bereiken dat ons met dit wetsvoorstel
voor ogen staat. Voor het maken van afspraken met
particulieren gelden wel spelregels, ook met het oog op
de marktwerking. Voorkomen moet worden dat bepaalde
groepen naar eigen bevinding mensen kunnen kiezen en
dat de rest een probleem blijft voor de overheid. In de
vrije ruimte van het UWV zijn er al mogelijkheden. Ik zal
nagaan hoe die zo goed mogelijk kunnen worden
aangewend.
Ook de motie op stuk nr. 31 van mevrouw Ortega,
waarin de regering wordt gevraagd het UWV op te
dragen een maatwerkaanbod te doen dat in het
voortraject goed is afgestemd met de betrokken klant, zie
ik als ondersteuning van het beleid. De vraag is echter of
aan die motie tegemoet wordt gekomen als het
amendement van de heer Spekman onderdeel zal
uitmaken van het wetsvoorstel. Daarin wordt nadrukkelijk
gezegd dat het participatieplan in samenspraak met de
Wajong’er tot stand komt.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): In de motie
verwijs ik naar een artikel. Wanneer er sprake is van een
participatieplan worden inderdaad heel duidelijke
afspraken gemaakt over de weg naar het werkaanbod.
Ook wanneer er in het participatieplan geen afspraken
zijn gemaakt over het werkaanbod kan er ook sprake zijn
van een verplicht werkaanbod. Daar gaat het mij om, om
er ook zorg voor te dragen dat er sprake is van enige
inspraak van de klant.
Minister Donner: Ik zie de motie als ondersteuning van
het beleid. Ik denk dat dat wordt omvat door het begrip
″samenspraak″. Misschien moeten wij het hier nog even
over hebben, maar ik heb de indruk dat u doelt op het
werkaanbod dat buiten het participatieplan ontstaat,
namelijk doorgaans werkaanbod van een werkgever dat
door de Wajong’er zelf wordt aangedragen. Daarin ligt
strikt genomen al besloten dat het gaat om iets wat hij
zelf heeft opgebracht. Ik laat deze motie over aan het
oordeel van de Kamer. Ik meen dat de zaak gedekt is met
het amendement van de heer Spekman.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik heb hier de
memorie van toelichting voor mij, op bladzijde 51. Daar
staat: Artikel 30a, tweede lid, van de Wet SUWI geeft het
UWV de taak in de daar genoemde gevallen een
jonggehandicapte aanbod van concrete, algemeen
geaccepteerde, arbeid te doen. Artikel 5.5.2 regelt dat
zo’n werkaanbod ook kan worden gedaan indien het
participatieplan niet expliciet vermeldt dat de jonggehandicapte een werkaanbod zal worden gedaan.
Artikel 5.5.2 regelt dat zo’n werkaanbod ook kan worden
gedaan indien het participatieplan niet expliciet vermeldt

Tweede Kamer

Bevorderen arbeidsparticipatie
jonggehandicapten

De heer Spekman (PvdA): Ik heb de motie heel bewust
bij deze minister ingediend, omdat ik vind dat het een
kabinetsaangelegenheid is. Ik vind het antwoord van de
minister dan ook logisch, maar ik wil de gezamenlijke
reactie wel graag ontvangen voor de stemmingen van
komende dinsdag. Ik begrijp dat dit veel vraagt van de
samenwerking tussen de ministeries, maar dat is precies
datgene waar het mij om gaat.

16 april 2009
TK 78

78-6095

Donner
Minister Donner: Iets gaf mij al in dat de heer Spekman
hierom zou vragen. Ik zeg hem dit graag toe.
Ik stel allereerst vast dat de motie van de heer Van
Hijum op stuk nr. 38 het op de verschillende onderdelen
ingezette beleid ondersteunt. De ambitie van het kabinet
op dit terrein is groot, maar mogelijk niet zo groot als de
heer Van Hijum die omschrijft. Het gaat erom dat
tweederde van de instroom perspectief heeft op arbeid
en dat daar de arbeidsondersteuning op is gericht. Dit is
de ambitie van de regering, maar hij definieert al als
resultaat dat dit deel ook daadwerkelijk werk zal vinden.
Ik heb aangegeven wat de ambitie van de regering op dit
terrein precies is, namelijk de inzet om degenen die
perspectief op arbeid hebben zo goed mogelijk aan werk
te helpen. Daarnaast willen wij onze re-integratieinspanningen richten op ongeveer 10.000 cliënten van
het zittende bestand. Mogelijk is daarover verwarring
ontstaan en zijn de cijfers door elkaar gaan spelen. Ik heb
dus aangegeven wat de ambitie van het kabinet is en
voor het overige beschouw ik deze motie als ondersteuning van het beleid. Ik wijs erop dat deze voor een deel
gaat over de job coaches bij bedrijven.
De motie van de heer Van Hijum op het stuk onder
nummer 39 betreft wat hij noemt ″social return on
investment″. Zoals uit het debat in de Kamer is gebleken,
wordt voor een deel gereageerd op uitspraken van de
minister van Verkeer en Waterstaat. De heer Van Hijum
gaf al aan dat deze lijn eerder is ingezet door Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Ik zal de Kamer hierover in
ieder geval voor de behandeling van de begroting voor
2010 gaarne informeren. Ik zie de motie als ondersteuning van het beleid. Ik moet een en ander samen met de
minister van Verkeer en Waterstaat bezien, opdat de
regering zo veel mogelijk één geluid laat horen. Men zou
niet anders van mij verwachten
De motie van de heer Van Hijum op stuk nr. 40 betreft
de financiering van studie aan de Open Universiteit. In
eerste termijn ben ik hier al op ingegaan. Toen was de
vraagstelling een andere. De stelling was toen namelijk
dat Wajong’ers niet aan de Open Universiteit zouden
kunnen studeren. Ik heb aangegeven dat dit niet het
geval is; ook zij kunnen zich gewoon inschrijven. In deze
motie wordt het verzoek gedaan om mensen met
beperkingen die aan de Open Universiteit studeren, in
aanmerking te laten komen voor studiefinanciering. Over
dat punt zal ik de minister van OCW moeten raadplegen.
Hij gaat immers over de studiefinanciering. Ik zal de
Kamer per brief hierover nader inlichten vóór de
stemmingen.
Op de motie van mevrouw Van Gent en de heer
Ulenbelt ben ik zo-even al ingegaan. Ik zie dat dit
inderdaad ook een motie van de heer Ulenbelt zelf is. Het
is wat tegenstrijdig om in de ene motie een aanvulling
tot het minimumloon en in de andere een aanvulling tot
120% van het minimumloon te vragen. Mijn motivering
om deze moties te ontraden is dezelfde. Bovendien zal
de regering vermoedelijk niet in staat zijn om aan deze
motie te voldoen, zo zij aanvaard wordt. In de motie
wordt de regering namelijk verzocht een nota van
wijziging in te dienen. Ik neem aan dat op hetzelfde
moment dat over deze moties wordt gestemd, over het
wetsvoorstel wordt beslist. Vanaf dat moment kunnen wij
geen nota van wijziging meer indienen. Dit laat onverlet
dat de Kamerleden een amendement kunnen indienen
met deze strekking. Ik zal een dergelijk amendement
echter ook ontraden.

Tweede Kamer

Vreemdelingenketen

De heer Ulenbelt (SP): Eigenlijk had de eerste indienster
dit moeten opmerken, maar als deze motie in stemming
komt voor het wetsvoorstel, wordt de stemming over het
wetsvoorstel aangehouden om de minister in de
gelegenheid te stellen om met een nota van wijziging te
komen. Procedureel is een en ander dus volledig correct.
Minister Donner: Dit raakt de essentie van ons proces
van wetgeving. Het kabinet doet vanuit zijn visie op de
verantwoordelijkheden een wetsvoorstel. Dit kan in de
Kamer worden geamendeerd. De Kamer kan de regering
echter niet vragen om bij nota van wijziging iets in te
dienen waarmee de regering het niet eens is. De Kamer
kan wel een amendement aanvaarden waarmee de
regering het niet eens is. Men kan echter niet bij wijze
van motie aan de regering vragen om een wetsvoorstel
te wijzigen.
Ook op de motie op stuk nr. 42 ben ik al eerder
ingegaan. Deze gaat over de verhouding tussen het
bestaande bestand van Wajong’ers en de nieuwe
instroom. Met deze motie wordt de regering gevraagd
om de bestaande Wajong’ers eenzelfde kans te geven.
Zoals gezegd heb ik bij nota van wijziging een daartoe
strekkende bepaling opgenomen in het wetsvoorstel. Er
zal op dat moment echter gekozen moeten worden of
men in de bestaande regeling blijft of onder de nieuwe
komt. Het kan echter niet zo zijn dat men in beide
regelingen tegelijk valt. Ook deze motie moet ik dus
ontraden.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: De stemmingen over de amendementen,
het wetsvoorstel en de moties vinden aanstaande
dinsdag plaats. Ik bedank vanzelfsprekend de minister.
De vergadering wordt van 15.00 uur tot 15.30 uur
geschorst.
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 2 april 2009 over de rapportage
vreemdelingenketen.
©
De heer Brinkman (PVV): Mevrouw de voorzitter. Het
procedurestapelen van met name reguliere verblijfsaanvragen blijft een enorm probleem. Door middel van
het steeds opnieuw indienen van verblijfsaanvragen
kunnen vreemdelingen hun vertrek uit Nederland
eindeloos traineren omdat zij de behandeling van die
aanvragen gewoon in ons land mogen afwachten. Na
afwijzingen volgens natuurlijk bezwaar- en beroepsprocedures, gekoppeld aan verzoeken om voorlopige
voorzieningen.
De aangekondigde maatregelen zullen het probleem
niet oplossen. Die maatregelen gaan immers domweg
voorbij aan de kern van het probleem, namelijk de
mogelijkheid om een reguliere verblijfsaanvraag in te
dienen.
Het probleem had allang opgelost kunnen zijn als het
kabinet een aangenomen motie had uitgevoerd die ertoe
strekte om dit tegen te gaan. Dit moet alsnog gebeuren
en daarom dien ik de volgende motie in.

16 april 2009
TK 78

78-6096