11
Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam
Aan de orde is het debat over het kraken van sociale
huurwoningen in Amsterdam.

dat de krakers hier acht weken konden blijven zitten. Dat is
tot 1 juni. Dat betekent dat er telkens acht weken lang een
huis gekraakt kan worden, dat er ingebroken kan worden
in een huis van iemand anders en dat je telkens acht weken
lang kan blijven zitten. Gratis wonen ten koste van de
eigenaar. Gratis wonen ten koste van de sociale huurder.
Gratis wonen ten koste van de belastingbetaler. En niemand
grijpt in. Het is toch eigenlijk niet te geloven?

De voorzitter:
Ik heet de minister van Justitie en Veiligheid, de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
staatssecretaris van Justitie en Veiligheid van harte welkom.
Ik geef de heer Koerhuis namens de VVD als eerste spreker
het woord. De spreektijden zijn vier minuten.

Linkse partijen zeggen altijd op te komen voor de sociale
huurder, maar als puntje bij paaltje komt, dreigen die partijen de krakers gewoon in de sociale huur te laten zitten
en de sociale huurders gewoon op straat te laten staan. De
antikraakwet is een wet van de VVD en het CDA. Wat ons
betreft gaan we deze wet aanscherpen. Die acht weken
moeten niet kunnen en kraken moet gelijkgesteld worden
aan inbraak. Is de minister bereid de antikraakwet aan te
scherpen?

De heer Koerhuis (VVD):
Bijna acht weken geleden besloot een groep uitgeprocedeerde asielzoekers om gratis in huizen van anderen te
gaan wonen. De ellende die volgt, is onbeschrijflijk. Dat je
huis gekraakt kan worden terwijl je onder de douche staat:
onbegrijpelijk. Dat krakend tuig een wijk kan overnemen
en daar zelfs persconferenties over houdt: onbegrijpelijk.
Dat een linkse gemeenteraad besluit een misdrijf te gedogen
en zichzelf boven de wet te stellen: onbegrijpelijk en onacceptabel. Ik kan er gewoon niet bij dat in onze hoofdstad
mensen blijkbaar niet veilig zijn in hun eigen huis.

Voorzitter. Uit de beantwoording van onze schriftelijke
vragen blijkt dat er in 2017 66 zaken bij het OM zijn binnengekomen, maar dat er geen overzicht is van de gemeenten
waaruit deze zaken zijn binnengekomen. Is de minister alsnog bereid om dat overzicht te maken en het naar de Kamer
te sturen?

Voorzitter. Kraken is bij wet verboden en de wet moet
gewoon gehandhaafd worden. De VVD wil daarom twee
dingen. Ten eerste moet deze situatie beëindigd worden.
Ten tweede moeten we er samen voor zorgen dat kraken
nergens in dit land gedoogd wordt; niet voor een dag, niet
voor een week en al helemaal niet voor acht weken.
Om nu een einde te maken aan dit drama in AmsterdamOost doe ik een beroep op de minister van Binnenlandse
Zaken. De linkse Amsterdamse gemeenteraad heeft een
motie aangenomen om handhaving van de antikraakwet
te voorkomen. De republiek Amsterdam bestaat niet. De
gemeente Amsterdam is gewoon een Nederlandse
gemeente waar gewoon de Nederlandse wet geldt. Het kan
toch niet zo zijn dat Amsterdam heeft besloten deze motie
uit te voeren en handhaving van de antikraakwet te voorkomen? Dit besluit is in strijd met de wet. Het zorgt ervoor
dat nu en in de toekomst kraken in Amsterdam blijkbaar
toegestaan wordt. Ik vraag de minister of zij bereid is om
namens de Kroon dit collegebesluit te vernietigen.
Amsterdam overweegt nu om de groep krakers voor €1.500
per kraker per maand te huisvesten in een voormalige
gevangenis in Amsterdam-Zuid. Dat is een absurd bedrag.
Amsterdam beloont hiermee niet alleen slecht gedrag, maar
beloont ook een misdrijf. Ik vraag de minister daarom of zij
bereid is om namens de Kroon ook dit collegebesluit te
vernietigen als het wordt genomen.
Ook wil ik graag van de minister weten welke middelen zij
heeft om zo snel mogelijk deze groep krakers in AmsterdamOost te verwijderen, uiteraard met inachtneming van de
rechterlijke uitspraak.

Voorzitter, ik rond af. In 2010 heeft deze Kamer met ruime
meerderheid de Wet kraken en leegstand aangenomen. Een
prachtig initiatief van de leden Ten Hoopen, Slob en Van
der Burg, waardoor kraken verboden werd in Nederland.
Terecht, want van andermans huis blijf je af. Ik schrik ervan
dat deze wet blijkbaar niet gehandhaafd wordt. Ik wil de
minister nogmaals dringend verzoeken om deze situatie zo
snel mogelijk te beëindigen.
Dank u wel.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Deelt de heer Koerhuis mijn mening dat die linkse
gemeenteraad waarover u spreekt, wordt geleid door een
college met daarin de VVD, dat de stad wordt geleid door
een burgemeester met het VVD-lidmaatschap en dat het
hier gaat om uitgeprocedeerde asielzoekers die niet worden
uitgezet onder het bewind van een VVD-staatssecretaris?
Deelt u die mening?
De heer Koerhuis (VVD):
De stad Amsterdam wordt inderdaad geleid door een linkse
gemeenteraad. Dat is ook de reden waarom ik voor vandaag
dit debat heb aangevraagd. En daarom vraag ik de minister
om in te grijpen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Stevige woorden, spierballentaal, fantastisch, maar u richt
ze op uw eigen partij! Uw eigen partij faalt dus. U bent heel
boos op de VVD'ers in dat college en op de VVD-burgemeester. En hier zit de VVD-staatssecretaris die er niet in slaagt
om die uitgeprocedeerde asielzoekers, waarover u zo boos
bent, het land uit te zetten. Erkent u dat uw eigen partij
faalt?

Voorzitter. Dat brengt mij op een volgend punt. De rechter
heeft zich namelijk uitgesproken over deze zaak en gezegd

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

17 mei 2018
TK 82

82-11-1

De heer Koerhuis (VVD):
Helaas, dan help ik u uit een droom. De VVD heeft niet de
meerderheid in de gemeenteraad en niet de meerderheid
in het college. Het is een linkse gemeenteraad daar.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik ben enigszins verbaasd over de enorme hoeveelheid
onzin die hier verkondigd wordt. Alsof al het recht hier
opeens op de schop gaat. Er is een wet en de rechter heeft
geoordeeld dat er geen spoedontruiming nodig was, want
er was geen sprake van een grote verstoring van de openbare orde. Er is wel geoordeeld dat de panden na acht
weken moeten worden verlaten. Alles is keurig verlopen
en u staat hier te briesen alsof de republiek hier neerdaalt
en u het allemaal verschrikkelijk vindt. Het is toch allemaal
keurig volgens de regels verlopen?
De heer Koerhuis (VVD):
Het is helemaal niet keurig volgens de regels verlopen.
Sociale huurwoningen — u zegt daarvoor te staan als linkse
partij — worden nu al bijna acht weken door een groep
krakers gekraakt en u laat die sociale huurders op straat
staan. De regels worden helemaal niet gevolgd in Amsterdam.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dan zal ik u voorlezen uit het verslag van de Amsterdamse
gemeenteraad. De heer Van Aartsen, van VVD-huize, zegt:
"laat ik een ding vooraf zeggen. De gekraakte woningen in
de Rudolf Dieselstraat waren leegstaande woningen die
niet in gebruik waren ten tijde van de kraak. Er waren twee
vergiskraken en de rest waren langdurig leegstaande
woningen."
Is de VVD voorstander van ontruimen voor leegstand? Dat
is de vraag die ik u wil stellen.
De heer Koerhuis (VVD):
De VVD is er voorstander van dat de antikraakwet wordt
gehandhaafd, in Nederland en ook in Amsterdam. Die
woningen moeten inderdaad ontruimd worden. De sociale
huurders moeten erin.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Groot gelijk, maar ik heb nog wel een aanvullende vraag
aan de VVD. De heer Koerhuis gaf terecht aan dat het een
probleem is dat nu voor €1.500 per asielzoeker woonruimte
wordt gezocht. Moeten we nu niet ook aan de staatssecretaris vragen of hij vreest dat de asielzoekers die nu in andere
landen aan het kijken zijn hoe ellendig ze het hebben, zoals
in de kampementen aan de Seine, zich beraden om naar
Amsterdam te komen, waar al zo veel problemen zijn, om
hier maar een huis te betrekken, omdat de gemeenteraad
het hier betaalt? Moeten we niet ook dat aan de staatssecretaris vragen?
De heer Koerhuis (VVD):
Ik vraag aan de regering, ministers en staatssecretarissen,
om de antikraakwet te handhaven om deze krakers uit te
zetten. Ik vraag het natuurlijk ook om de aanzuigende werking tegen te gaan die ervan uitgaat, om te vermijden dat
andere groepen krakers ook naar Amsterdam komen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Omdat we altijd maar vier minuten spreektijd hebben vond
ik het belangrijk om dit aspect nog even heel duidelijk aan
de staatssecretaris mee te geven. Dit was een mooie manier
om dat nog even te doen, zeg ik eerlijk, voorzitter.
De voorzitter:
Ja, ik heb het in de gaten. De heer Fritsma.
De heer Fritsma (PVV):
De heer Koerhuis heeft natuurlijk groot gelijk dat dit een
verschrikkelijke gang van zaken is. Maar de VVD moet wel
de hand in eigen boezem steken. In Amsterdam hebben we
een VVD-wethouder die heeft gezegd: hoe meer asielzoekers, hoe beter. We hebben in Amsterdam een VVD-burgmeester die weigert op te treden tegen de agressie van
deze krakende illegalen. En hier zit een VVD-staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid die deze illegalen ook met rust
laat en daarmee weigert de Vreemdelingenwet te handhaven. Dan hebben we nog een VVD-premier die helemaal
niets doet. Waarom gedraagt de heer Koerhuis zich als een
pyromaan die zelf de brandweer belt? De VVD staat aan de
basis van al deze problemen. Het zou de heer Koerhuis
sieren om dat toe te geven.

De voorzitter:
Tot slot.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Is de VVD bereid om woningen te ontruimen om ze daarna
leeg te laten staan? Stel dat iemand er geen plannen mee
heeft, want Ymere heeft pas later de plannen ontvouwd.
Bent u er voorstander van om woningen te ontruimen voor
leegstand?
De heer Koerhuis (VVD):
Dit zijn stel-ditvragen en stel-datvragen. Nee, ik wil dat die
woningen nu ontruimd worden.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

De heer Koerhuis (VVD):
Ik sta hier als VVD-Kamerlid. Wij gaan hier niet over de
burgemeester in Amsterdam. Hij is een VVD'er, maar de
burgemeester staat in dit land boven de partijen. Ik wil wel
zeggen dat hij ook anders had kunnen kiezen, want hij had
er ook voor kunnen kiezen om die huizen te ontruimen. Het
is jammer, maar het is niet anders; daar moeten we mee
leven. Daarom heb ik dit debat aangevraagd om het wel
geregeld te krijgen.
De heer Fritsma (PVV):
Ik ben ook blij met dit debat, want ik hoop dat de VVD nu
eindelijk eens een keer de daad bij het woord voegt wat
betreft de aanpak van illegalen. Het is toch ongelofelijk dat
deze illegalen hun gang kunnen gaan en niet worden vast-

17 mei 2018
TK 82

82-11-2

gezet? De VVD, ik blijf het zeggen, is een regeringspartij. U
bent coalitiepartner, dus bent u wel er degelijk verantwoordelijk voor dat er niets gebeurt. Mensen die hier niet mogen
zijn, hebben vrij spel, en dat komt ook door de VVD. Het
zou u sieren om dat toe te geven, want dan kunt u er ook
iets aan doen.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik heb best wat toegegeven over de burgemeester, maar ik
ga niet toegeven dat ik geen verantwoordelijkheid neem.
Ik heb dit debat niet voor niks aangevraagd, ik heb dit debat
aangevraagd om de woningen terug te geven aan sociale
huurders.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Mag ik een correctie doen?
De voorzitter:
Dat mag. Mevrouw Buitenweg.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Er wordt een juridische verkeerde voorstelling van zaken
gegeven. Of er ontruimd wordt, is geen zaak van de burgemeester, maar is een zaak van het Openbaar Ministerie.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik wil daar nog wel op reageren. Je kunt ontruimen vanwege
de openbare orde of omdat de wet niet gehandhaafd wordt.
Dat zijn twee redenen waarom je kunt ontruimen. De burgemeester had kunnen ontruimen vanwege de openbare
orde.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Fritsma
namens de PVV.

De heer Fritsma (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Het kabinet maakt van het Nederlandse vreemdelingebeleid echt een grote chaos. Aan de
ene kant worden er nog steeds veel te veel migranten
getrakteerd op een verblijfsvergunning, en aan de andere
kant kunnen degenen die geen verblijfsvergunning krijgen
hier gewoon blijven. Illegalen worden in Nederland helaas
met rust gelaten. Ze worden zelfs niet aangepakt als ze
jarenlang tientallen huizen en gebouwen kraken.
Dit is precies wat de krakersbende We Are Here doet. De
afgelopen tijd bereikte hun kraakestafette een triest dieptepunt. In Amsterdam werden huizen van woningbouwvereniging Ymere gekraakt en daarbij werden buurtbewoners
zwaar geterroriseerd. Zo werden zelfs bewoonde huizen
opengebroken. De agressie en anarchie hebben vrij spel
gekregen en daar is de PVV heel kwaad over. De politie
staat erbij en kijkt ernaar. De slappe burgemeester van
Amsterdam staat erbij en kijkt ernaar. Ook het slappe kabinet blinkt uit in laksheid en doet helemaal niets.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

Voorzitter. Ik wil weten hoe het kan dat deze relschoppers
gewoon hun gang kunnen gaan. Waarom staan deze illegalen boven de wet? Kraken is een misdrijf, maar er is in al
die jaren nog niet één illegale kraker op grond van het
kraakverbod vervolgd en veroordeeld. De PVV eist dat hier
verandering in komt en dat deze oproerkraaiers eindelijk
worden bestraft. Het gaat om figuren die al heel lang niet
meer in Nederland mogen zijn. Ze zijn hier illegaal, maar
vertikken het om Nederland te verlaten. De wettelijke vertrekplicht die zij hebben, lappen ze aan hun laars. Ook daar
laat het kabinet ze mee wegkomen, al jarenlang.
Waarom worden deze illegalen niet door de vreemdelingenpolitie uit die kraakpanden gehaald en vastgezet, om vervolgens zo snel mogelijk te worden uitgezet naar de landen
van herkomst? Dat vraag ik aan de staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie. Als sommige landen van herkomst
niet meewerken aan gedwongen uitzetting, moeten we
illegalen nog steeds vastzetten tot ze zelfstandig vertrekken.
Dat kan namelijk altijd. Op dit moment staat het illegalenbeleid simpelweg gelijk aan slap gedoogbeleid en dat lost
nooit problemen op. Dat weet iedereen. Het helpt natuurlijk
om illegaliteit strafbaar te stellen en daar roep ik het kabinet
bij dezen natuurlijk ook weer toe op.
Ten slotte is bij dit probleem ook de kwalijke rol van de
gemeente Amsterdam belangrijk. Daar is onlangs in de
gemeenteraad een motie aangenomen die er nota bene toe
oproept om de krakende illegalen voorlopig met rust te
laten, met dank aan PvdA, SP, GroenLinks en D66, die liever
opkomen voor wet overtredende illegalen dan voor mensen
die het slachtoffer zijn van hun wangedrag. De burgemeester van Amsterdam koos vervolgens ook de kant van de
illegalen en vroeg eigenaren van gekraakte woningen
doodleuk om ontruimingsverzoeken op te schorten. De
persoon die dus verantwoordelijk is voor de openbare orde
steunt illegalen die die openbare orde wreed verstoren. Je
verzint het niet.
Ook hierbij bleef het kabinet oorverdovend stil, terwijl de
gemeente Amsterdam met die steun aan illegalen keihard
het terugkeerbeleid saboteert. Waarom accepteert het
kabinet dit? Waarom volgt er geen sanctie? Waarom wordt
Amsterdam bijvoorbeeld niet gekort op het Gemeentefonds?
De PVV eist een veel hardere aanpak van alle gemeenten
die het Nederlandse terugkeerbeleid moedwillig ondermijnen. Graag een reactie. Geef deze gemeenten en de illegalen
zelf eindelijk eens lik op stuk. Daar kan ik het bij laten.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Fritsma. Dan ga ik nu naar mevrouw
Van Toorenburg namens het CDA.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. "Kraken als anarchistische, niet democratisch
gelegitimeerde en willekeurige vorm van leegstandsbeheer
is onacceptabel en past niet bij deze tijd." Het zijn wijze
woorden van collega Ten Hoopen zo'n tien jaar geleden.
Hij was de initiatiefnemer tot het kraakverbod, die zeer
gemotiveerd aangaf dat kraken een vorm van eigenrichting
is die niet kan worden getolereerd. Hij kreeg het voor elkaar
om hier in de Kamer met steun van VVD, ChristenUnie, SGP
en PVV het kraakverbod in de wet te krijgen. En waar staan
we nu? We zijn terug bij af, want de wet moet natuurlijk

17 mei 2018
TK 82

82-11-3

wel worden gehandhaafd. Toegegeven, de rechters en het
Openbaar Ministerie hebben het er niet gemakkelijker op
gemaakt, want je mag pas ontruimen als de voorzieningenrechter de gelegenheid heeft gekregen er een uitspraak
over te doen. Je moet dus wachten met ontruimen. De
voorzieningenrechter heeft inmiddels gesproken en besloten
dat de krakers eruit moeten, maar wel pas eind mei. Dit
toont aan dat de uitvoering, de handhaving van het kraakverbod, in de wet opgenomen en democratisch vastgesteld,
een lachertje is. Dat is voor het CDA onverteerbaar. Zelfs
de politie heeft erover geklaagd en gezegd: de wet wordt
niet alleen niet gehandhaafd, krakers worden gefaciliteerd.
Wat gebeurt er uiteindelijk in onze hoofdstad? Buurtbewoners trekken weg en durven niet eens meer boodschappen
te doen. Er is een beveiligingsbedrijf ingehuurd, de politie
maakt er overuren en de krakers, die zich onaantastbaar
wanen, krijgen nu tot juni de tijd om nieuwe woonruimte
te zoeken. Hoezo "nieuwe woonruimte"? Deze gasten hadden het land allang moeten verlaten! Het is schandalig en
het kan absoluut anders, zelfs met de huidige wet- en
regelgeving. Je hoeft namelijk niet te wachten. Je mag
ontruimen bij huisvredebreuk. Zelfs de voorzieningenrechter
trok die conclusie. Een vrouw stond te douchen toen ze
haar huis binnenkwamen. GroenLinks noemt dat lachend
"vergiskraken". Hoe bestaat het! Een inbreuk op haar recht
op huisvrede, zei de rechter. In één woning werd zelfs
geklust door Ymere om haar klaar te maken voor gewone
gezinnen die in deze stad thuishoren. Uiteindelijk kwam er
een confrontatie.
Er hoeft ook niet gewacht te worden als er sprake is van
gevaarlijke situaties. En kijk eens wat zich hier heeft afgespeeld. Er hoeft ook niet gewacht te worden als er sprake
is van schending van de openbare orde en veiligheid. Wie
niet heeft gezien dat daarvan sprake is, heeft onder een
steen geleefd. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden en het ziekt maar door in onze hoofdstad omdat er niet
wordt ingegrepen. De driehoek laat het gebeuren. Zij was
niet ongevoelig voor de klachten, maar uiteindelijk kregen
de krakers gelijk.
Weet u waarom het ons zo dwars zit? Omdat gewone
gezinnen in onze hoofdstad geen plek meer hebben.
Woningen zijn er niet, ze zijn onbetaalbaar. Hier kraken lieden die ons land allang hadden moeten verlaten woningen
die dus niet geschikt kunnen worden gemaakt voor mensen
die daar wel recht op hebben, gewone gezinnen die onze
steden leefbaar houden en die daaraan een bijdrage leveren.
Het is zelfs zo erg dat Ymere moet investeren in deze
woningen om ze geschikt te maken voor de lieden die er
nu in zitten, om ze vervolgens te kunnen slopen. Dat geld
wordt hier nu aan besteed, terwijl dat geld klaar had kunnen
liggen voor het leefbaar maken van die woningen voor
gezinnen in onze hoofdstad. De politiesecretaris heeft het
indertijd al gezegd: de politie staat machteloos. Met de
handen op de rug kijken ze toe. Wat hebben we ze in verlegenheid gezien. De politie probeerde de boel te sussen,
maar is daar onnoemelijk veel uren aan kwijt geweest, terwijl ze er zou moeten zijn voor de gewone burgers. De
politie wil aangiften opnemen en zaken oplossen. Daar
hebben wij de politie voor.
Ik ben bijna klaar, voorzitter.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

De voorzitter:
Ja, maar mevrouw Buitenweg wil u een vraag stellen.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik wil graag ere geven wie ere toekomt. Mevrouw Van
Toorenburg meende dat wij de term "vergiskraak" hadden
gemunt, maar het was de heer Van Aartsen, die heeft
gezegd dat er twee vergiskraken zijn geweest. Dat is wat ik
mevrouw Van Toorenburg hierover kan melden. Het ging
om vergiskraken van panden waarvan men dacht dat ze
leegstonden. Dat was onder meer de fameuze zaak van de
mevrouw die onder de douche stond.
Mevrouw Van Toorenburg heeft enorm veel grote woorden,
alsof de sociale woningen nu allemaal gekraakt worden
door mensen die uitgeprocedeerd zijn. Maken de feiten nog
uit voor mevrouw Van Toorenburg? Als de burgemeester
van Amsterdam zelf zegt dat het ging om 47 woningen en
twee bedrijfspanden die leeg stonden, is dat dan iets wat
mevrouw Van Toorenburg tot zich wil nemen als een soort
waarheid? Of maakt dat geen indruk?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Absoluut niet. Er zaten daar andere mensen antikraak. Zij
probeerden de boel daar nog een beetje te redden, om te
voorkomen dat die hele wijk werd leeggetrokken. Er zijn
mensen die niet eens meer boodschappen durven te doen.
Een meisje is verhuisd omdat zij niet meer over straat kon.
Dat wij op dit moment niet alleen de term "vergismoorden"
kennen, maar ook de term "vergiskraken", geeft aan hoe
banaal het op dit moment is. Het maakt mij niet uit wie de
term heeft verzonnen, het is erg genoeg dat er wordt gelachen als die term wordt gebezigd.
Het is belangrijk dat wij ervoor zorgen dat het kraakverbod
uiteindelijk wordt gehandhaafd. Dat is de taak die het kabinet heeft. Over het kraakverbod is namelijk op een democratische wijze besloten, dus dat dient daarom te worden
gehandhaafd, in het belang van gewone, eerzame burgers,
gezinnen die in onze steden een plek verdienen. Zij maken
het leefbaar, niet de illegale krakers die menen hun plek te
kunnen opeisen en bezit te kunnen nemen van iets wat niet
voor hen is.
Concreet is dus de vraag: wat gaan de ministers doen om
ervoor te zorgen dat het kraakverbod weer praktijk wordt?
Dit kunnen zij bijvoorbeeld doen door de toetsing door de
rechter geen opschortende werking te laten hebben, of de
termijn van acht weken — die al banaal is — in te korten.
Wanneer wordt er eens doorgepakt op die We Are Hereclub? Die groep heeft geen verblijfsrecht in ons land. Wetten
zijn er om te handhaven, anders rest ons slechts rechteloosheid.
De heer Fritsma (PVV):
Het punt is dat wij deze problemen van verre zagen aankomen. Het is een politieke beslissing geweest om illegalen
niet zo vaak vast te zetten, maar die gewoon te laten lopen.
Het instrument van vreemdelingenbewaring is zwaar afgebouwd, zoals mevrouw Van Toorenburg weet, want dat is
met steun van het CDA gebeurd. Met steun van het CDA
worden illegalen dus niet vaak vastgezet en blijven zij op
straat, zodat zij kunnen kraken. Om een constructieve vraag

17 mei 2018
TK 82

82-11-4

te stellen: heeft het CDA geen spijt van de steun aan het
afbouwen van de vreemdelingenbewaring? Gaat het CDA
er met de PVV voor zorgen dat illegalen worden vastgezet,
om die vervolgens uit te zetten?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik herken niet dat wij medeverantwoordelijk zijn voor het
afbouwen van de vreemdelingenbewaring. Het enige wat
ik herken, is dat wij er alles aan doen om ervoor te zorgen
dat de vreemdelingenbewaring daadwerkelijk kan plaatsvinden op de manier die wij met elkaar willen. Mijn grote zorg
is dat de krakers die hier nu zitten de tijd krijgen om nieuwe
woonruimte te zoeken — ik snap dat de PVV flipt, want dat
doe ik zelf ook — terwijl zij helemaal geen recht meer hebben om in dit land te zijn. Bovendien zou dit een aanzuigende werking kunnen hebben. Alle mensen die nu in
tentjes in Frankrijk zitten, kunnen denken: dat is lekker, wij
kunnen naar de hoofdstad van Nederland; wij vinden die
stad al zo interessant vanwege de drugs, maar wij krijgen
daar ook nog eens gratis woonruimte. Wegwezen uit
Frankrijk dus, hup naar Nederland!
De heer Fritsma (PVV):
Dat klopt allemaal, maar ik wil mevrouw Van Toorenburg
toch meegeven om de Handelingen nog eens te bestuderen.
Vanaf het kabinet-Rutte II is het instrument van vreemdelingenbewaring zwaar afgebouwd, met steun van het CDA,
waardoor illegalen niet worden vastgezet, maar vrij op
straat kunnen blijven rondlopen en huizen kunnen kraken.
Kijkt u het nog eens na, mevrouw Van Toorenburg. Het is
helemaal niet erg dat u fouten maakt, maar het zou helpen
als u die fouten toegeeft, om vervolgens verbeteringen aan
te brengen en er met de PVV voor te zorgen dat die illegalen
worden vastgezet, zodat zij makkelijker kunnen worden
uitgezet. Nu praat iedereen over problemen die zijn of haar
partij zelf heeft veroorzaakt.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
In de vorige periode heb ik ook asiel gedaan en heb ik niets
anders gedaan dan het kabinet erop aanspreken dat het
veel meer creatieve mogelijkheden moest bedenken om
die gasten in vreemdelingenbewaring te zetten. Het is dus
gewoon niet waar wat de heer Fritsma zegt. Ik heb niets
anders gewild dan ze in vreemdelingenbewaring zetten,
zeker wanneer mensen zich misdragen. Als daar al geen
sprake van is bij deze gasten, bij wie is dat dan wel het
geval? Ik ben het helemaal eens met de heer Fritsma. Ze
zouden vastgezet moeten worden. Dat is de enige winst
van het verhaal. Ik hoor dat ze in de gevangenis worden
gezet, neem die dan meteen in gebruik.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik nu naar de heer Jasper van Dijk
namens de SP.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Het debat gaat over het kraken van woningen
door de actiegroep We Are Here. Dat zijn veelal ongedocumenteerde asielzoekers die geen onderkomen hebben.
Enkele weken geleden was er veel onrust over. Er werden

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

zo'n twintig woningen gekraakt, waarbij ook sprake was
van verstoring van de openbare orde en intimidatie.
Bedreiging en intimidatie zijn ontoelaatbaar. Inmiddels
heeft de rechter beslist dat de woningen per 1 juni ontruimd
moeten zijn. Daarna belanden de mensen van We Are Here
weer op straat en dat is niet voor het eerst. Daarom moeten
we kijken naar het onderliggende probleem. Het gaat om
mensen die tussen wal en schip vallen, bijvoorbeeld uitgeprocedeerde asielzoekers. Ze moeten terug naar hun land
van herkomst, maar dat land wil hen niet terugnemen. Is
de regering het ermee eens dat hiervoor een oplossing
moet komen? Gaat de regering druk zetten op die landen
om hen alsnog terug te nemen, zoals ik ook in mijn motie
heb verzocht?
De heer Fritsma (PVV):
Wat is de wettelijke vertrekplicht waard voor de SP? Het
klopt dat sommige landen van herkomst moeilijk doen over
het meewerken aan gedwongen uitzettingen. Maar dat
neemt niet weg dat deze illegalen zelf ook de plicht hebben
om te vertrekken. U zegt dat ze tussen wal en schip raken,
maar dat is gewoon niet waar. Dus mijn tweede vraag is ...
De voorzitter:
Misschien is het goed om eerst de eerste vraag te stellen.
De heer Fritsma (PVV):
Ik mag toch twee vragen in een keer stellen, voor het
gemak?
De voorzitter:
Meneer Fritsma, het lijkt me goed als de heer Jasper van
Dijk even reageert.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Eerst deze vraag? Dat zijn dan wel twee interrupties.
De voorzitter:
Daar ga ik over.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Als mensen zijn uitgeprocedeerd en weg moeten uit
Nederland, dan moeten ze weg uit Nederland. De heer
Fritsma weet heel goed dat ik de staatssecretaris, de voorganger van de heer Harbers, heb opgedragen om eens met
die landen te gaan praten die hun onderdanen niet terugnemen. Ga daar meer druk op zetten. Spanje slaagt daarin,
maar Nederland slaagt er om de een of andere reden niet
in. Dat moet echt anders, want nu vallen ze tussen wal en
schip en komen ze op straat terecht. Dat wilt u niet, dat wil
ik niet. We moeten daar een oplossing voor hebben.
De heer Fritsma (PVV):
Dat is geen antwoord op mijn vraag. Ik vroeg niet naar de
landen van herkomst die niet meewerken aan gedwongen
uitzetting. Dat gedeelte klopt, daar heeft u gelijk in. Maar
dat neemt niet weg dat illegalen zelf de plicht hebben om
uit Nederland te vertrekken. En dat kan ook. Zo worden alle
illegalen die meewerken aan terugkeer al van rijkswege

17 mei 2018
TK 82

82-11-5

opgevangen. Dat benadrukt het kabinet altijd: vreemdelingen die illegaal zijn en meewerken aan vertrek, krijgen
allang opvang. Conclusie: het gaat hier om vreemdelingen
die niet mee willen werken aan vertrek, wel weg kunnen
maar gewoon niet weg willen. Het zou goed zijn als de SP
dat ook een keer erkent, want nu neemt u mensen in
bescherming die dat helemaal niet verdienen. U kunt beter
de slachtoffers van het wangedrag van illegalen in
bescherming nemen als SP zijnde.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Hoeveel interrupties heeft de heer Fritsma nu nog? Nee,
grapje. Het is veel genuanceerder dan de heer Fritsma zegt.
Het is een bonte groep van mensen, waaronder uitgeprocedeerden, staatlozen, mensen die een herhaalde aanvraag
hebben gedaan. Je moet per geval bekijken wat de situatie
is van de persoon. Moet hij weg? Dan moet hij weg. Dat is
een zaak van de staatssecretaris als hij daar niet in slaagt.
Mag hij blijven? Dan mag hij blijven. Er is nu een groep die
daartussenin valt en dat moet opgelost worden.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Er worden woningen gekraakt die lange tijd leegstaan.
Waarom staan er eigenlijk sociale huurwoningen leeg, als
er mensen zijn die meer dan tien jaar op een wachtlijst
staan? Waarom worden sociale huurwoningen en masse
verkocht? Dat veroorzaakt woningnood onder de mensen
met een lager inkomen. Wanneer gaat de regering zich
inzetten voor voldoende betaalbare woningen? Voor de
mensen die tussen wal en schip vallen, is een duurzame
oplossing nodig, want wat gebeurt er als panden worden
ontruimd zonder alternatief? Dan komen deze mensen op
straat terecht, met alle gevolgen van dien. Niemand heeft
daar baat bij, want dit leidt tot veel overlast. Is het dan niet
beter om voor opvang te zorgen?
Over wie hebben we het nu? Een deel van hen is uitgeprocedeerd en moet terug. Zet dus meer in op die terugkeer,
zo vraag ik de regering. Er zijn vluchtelingen die werden
afgewezen omdat ze niet konden bewijzen dat ze lhbt'er of
christen zijn, of omdat ze niet gedetailleerd genoeg over
hun land konden vertellen, terwijl ze hun dorp niet uit zijn
geweest. Anderen zijn staatloos. Een ander deel komt uit
zogenaamd veilige landen als Afghanistan. Maar dat begrip
"veilig" is nogal relatief. Afghanistan is zeer gevaarlijk.
Aanslagen zijn aan de orde van de dag. Ook de Verenigde
Naties en Amnesty zijn zeer kritisch over uitzettingen. Niet
voor niets komt er binnenkort een nieuw ambtsbericht voor
Afghanistan. Kan de staatssecretaris al zeggen wanneer
dat nieuwe ambtsbericht komt?
Sommigen zitten in een herhaalde asielprocedure. Ze hoeven het land niet uit, maar krijgen ook geen opvang. Meer
dan honderd leden van de groep kregen eerder alsnog een
vergunning. Kortom: een bonte groep mensen. Ik vraag het
kabinet om het asielbeleid sluitend te maken, om de zogenaamde "asylum gap" te dichten. Dat betekent niet iedereen
rücksichtslos op straat zetten, maar zorgen dat de kaders
kloppen. Dat betekent ook niet dat je iedereen een verblijfsvergunning geeft, maar wel aan degenen die daar recht op

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

hebben. Dan komt een eind aan jarenlang wachten zonder
onderkomen. Kortom: zorg voor een vorm van opvang voor
deze groep, waar zij kunnen werken aan hun terugkeer of
herhaalde aanvraag. Dan voorkom je dat ze op straat komen
of woningen gaan kraken.
Zolang het kabinet wegduikt voor dit probleem, komt het
terecht op het bordje van de gemeenten. Zij zoeken dan
hun eigen oplossingen, waar sommige collega's heel boos
over worden. Maar misschien moeten ze boos worden op
hun eigen regering, die geen sluitend beleid maakt. Dus
graag snel duidelijkheid over de plannen rond opvang voor
uitgeprocedeerde, dan wel ongedocumenteerde asielzoekers.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Koerhuis wil ook een vraag aan u
stellen, mijnheer Jasper van Dijk.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik vind het eigenlijk niet te geloven. Ik zei het net ook al: het
lijkt hier niet anders dan in Amsterdam bij de SP. De SP
zegt te staan voor de sociale huurder, maar ik hoor hier
eigenlijk alleen maar goedkeurende woorden voor die
kraakactie in Amsterdam. Alsof het normaal is dat die krakers in die sociale huurwoningen zitten en dat die sociale
huurders op straat staan. Of heb ik dat niet goed gehoord?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Nee, dat heeft u niet goed gehoord. Ik ben begonnen met:
bedreigingen en intimidaties zijn ontoelaatbaar. Bovendien
heeft de rechter beslist dat de woningen per 1 juni ontruimd
moeten zijn. Maar wat gaan we vervolgens doen moet die
mensen? Daar heb ik de heer Koerhuis nog nooit over
gehoord, hier niet, en ook niet bij PowNews. Kijk dat filmpje
maar terug, het is buitengewoon lachwekkend.
Meneer Koerhuis, u roept alleen maar: "ze moeten eruit, ze
moeten eruit, punt." Maar wat gaan we doen, meneer
Koerhuis? Even iets verder nadenken dan uw neus lang is.
Er is een groep die valt tussen wal en schip, die kan niet
terug naar het land van herkomst. Uw eigen VVD-staatssecretaris zet niet genoeg door, zoals ik moet vaststellen, en
vervolgens komen ze op straat terecht. En dat gebeurt dus
onder verantwoordelijkheid van uw partij.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik stel de vraag terug. Ook u, meneer Van Dijk, gaat niet
verder dan te zeggen dat ze van de rechter eruit moeten.
Moeten ze van de SP ook eruit, of stopt de SP nu met achter
de sociale huurders staan?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Nee. Ik zeg net dat de rechter heeft besloten dat de woningen ontruimd moeten worden. Klare taal. Vervolgens wil
ik als politieke partij wat verder denken. Het is namelijk niet
voor de eerste keer, mijnheer Koerhuis, dat deze mensen
ontruimd worden. Ze gaan van pand naar pand. Dat wilt u
niet, en dat wil ik ook niet. Ik wil een structurele oplossing:
of terug naar het land van herkomst, of hier in de opvang.
Maar u laat ze aan hun lot over en u bent elke week weer

17 mei 2018
TK 82

82-11-6

boos. Dat schiet helemaal niet op. U moet meer denken
aan een duurzame oplossing.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik nu naar mevrouw Van Eijs namens
D66.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Er gebeurt inderdaad veel lokaal en daarvoor verdient
Amsterdam overigens een compliment. Dat mag ook weleens gezegd worden, want 020 krijgt een hoop te verduren
in dit debat.
De voorzitter:
Ik moet het allemaal verwerken.

Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter. Vandaag debatteert de Kamer over een serieuze
zaak. In Amsterdam zijn woningen gekraakt van woningcorporatie Ymere. Als je leest op welke manier dat gegaan is,
dan valt dat op geen enkele manier goed te praten. Een van
de woningen — het werd net al genoemd — dreigde
gekraakt te worden terwijl de bewoonster stond te douchen,
zo lees ik. Dat mag en dat kan niet. Tegen dit soort zaken
moet opgetreden worden.
De gemeenteraad van Amsterdam heeft hier dan ook stevig
over gedebatteerd met de burgemeester en de burgemeester gaf toen aan dat het Openbaar Ministerie heeft beslist
dat de krakers binnen acht weken de woningen moesten
verlaten. En op 26 april diende er een kort geding van de
krakers om de ontruiming tegen te houden. Mijn fractie
heeft de aanvraag voor dit debat niet gesteund, niet omdat
we het geen serieuze zaak vinden, integendeel, maar omdat
wij van mening zijn dat deze kwestie lokaal en door het
Openbaar Ministerie moet worden bekeken. Inmiddels,
tussen de aanvraag van dit debat en het debat zelf, heeft
het Openbaar Ministerie ook een beslissing genomen: de
krakers moeten de woningen verlaten.
Ondanks dat wij er niet over gaan, heb ik wel een aantal
vragen. Zo hebben we de vraag of de schade die veroorzaakt is door het kraken, op de krakers wordt verhaald. En
in de bredere context: zijn er vergelijkbare incidenten op
andere plekken in het land? Is dit een structureel probleem
of is dit, naar wij hopen, een incident?

De heer Jasper van Dijk (SP):
Ja, ik ook.
De voorzitter:
Ik kom uit Amsterdam.
De heer Jasper van Dijk (SP):
En dat ondanks die uitstekende VVD-wethouders en interimburgemeester daar! Maar dat terzijde. Mijn punt is natuurlijk
dat er ook een landelijk probleem is, het landelijke probleem
van de opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Het
kabinet zegt daar wel iets over in het regeerakkoord, maar
het is er nog steeds oorverdovend stil. Bent u het met mij
eens dat we een vorm van opvang voor deze mensen
moeten verzorgen zolang zij tussen wal en schip vallen?
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik vind het gevaarlijk om het gebied van mijn collega te
betreden. Ik vrees dus dat u van hem antwoord moet proberen te krijgen op dit gebied.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Van Eijs vervangt inderdaad de heer
Groothuizen. Dat heeft zij ook doorgegeven. Mevrouw
Buitenweg namens GroenLinks.

Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. O, de heer Jasper van Dijk!
De heer Jasper van Dijk (SP):
Mag ik dan aan D66 vragen wat hun oplossing is voor de
groep uitgeprocedeerde asielzoekers die nu op straat
bivakkeert, soms huizen kraakt en niet wordt uitgezet?
Kortom, wat is de oplossing van D66 voor deze groep
mensen die tussen wal en schip zijn gevallen?
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik wil graag vooraf duidelijk maken dat ik niet de woordvoerder ben op het gebied van asiel. Ik hoop dat u mij vergeeft
dat ik niet heel erg in detail kan gaan. De heer Groothuizen
zal er ongetwijfeld vaker met u over debatteren. Naar wat
ik heb begrepen wordt er lokaal gezocht naar een oplossing.
Men werkt eraan en dat lijkt mij een goede stap.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik vervang inderdaad mevrouw Voortman.
Mevrouw de voorzitter. Ik ben het met mijn D66-collega
eens dat deze discussie hier helemaal niet had moeten
plaatsvinden of in de Tweede Kamer had hoeven plaats te
vinden. Ze is deels al gevoerd op 25 april in de gemeenteraad in Amsterdam en ze zal ongetwijfeld ook nog verder
worden gevoerd op het partijcongres van de VVD. Daar kan
dan ook aan de orde komen hoe de liberale fractie in de
Tweede Kamer is losgezongen van de praktijk waar burgemeesters wel dagelijks mee te maken hebben. De VVD wil
op hoge toon debatteren over zaken waar ze niet over gaat,
maar weigert iets te doen aan de zaken waar ze wel over
gaat! En met dat laatste doel ik natuurlijk op oplossingen
voor mensen die hier geen verblijfsvergunning hebben
maar niet teruggaan naar het eigen land.
Zoals collega Van Dijk al zei, is het een buitengewoon
diverse groep mensen, een heel bont gezelschap. Een deel
van de mensen kan niet terug naar hun land van herkomst
omdat ze daar niet veilig zijn en voor deze mensen moet
het buitenschuldcriterium gaan gelden. Een deel van de

17 mei 2018
TK 82

82-11-7

groep kan niet terug omdat ze niet terug mógen naar hun
land van herkomst. Juist met de regeringen van die landen
zou het kabinet terugnameovereenkomsten moeten sluiten.
Een deel wil ook niet terug, en ook wat de fractie van
GroenLinks betreft zullen deze mensen moeten worden
uitgezet. Het is belangrijk dat de lang beloofde plannen van
een ander soort bed-bad-brood eindelijk van de grond
komen, zodat mensen goede begeleiding krijgen om een
nieuw perspectief te krijgen, of in het land van herkomst,
of in Nederland. Ik kan u zeggen: de burgemeesters van de
grote steden snakken hiernaar. Laat ik de Amsterdamse
interim-burgemeester Van Aartsen citeren: mij valt op dat
in de tijd dat iemand — laten we zeggen de vorige staatssecretaris — daar heeft gezeten, er heel weinig is gebeurd.
Hij heeft zelfs de uiteindelijke totale oplossing van dit geheel
overgelaten aan een nieuw kabinet. Dit kabinet. Dus de heer
Harbers zal nu vooruitgang moeten gaan boeken en ik hoop
op een reactie van hem over wanneer we die vooruitgang
mogen verwachten.
Voorzitter. Laat ik dan nu mijn aandacht gaan richten op
waar we níet over gaan, namelijk de Rudolf Dieselstraat.
Dat is, voor de niet-Amsterdammers, een straat parallel aan
de Nobelweg, achter de Ringdijk. Daar stonden volgens
burgemeester Van Aartsen 47 woningen al geruime tijd
leeg. Die woningen stonden op de nominatie om gesloopt
te worden, maar er waren nog geen concrete plannen voor
daarna. Een groep mensen heeft vervolgens die woningen
gekraakt. Daarbij zijn, zo begreep ik, inderdaad enkele vergiskraken gepleegd, en dat is ongelofelijk vervelend voor
de personen in kwestie. Dat mag niet gebeuren. Gelukkig
zijn deze problemen wel onmiddellijk daarna door bemiddeling van de officier van justitie verholpen. Er is ook sprake
geweest van intimidatie. Dat is absoluut onaanvaardbaar.
Wat betreft de ontruiming: het Openbaar Ministerie heeft
de zaak bekeken en geoordeeld dat een spoedontruiming
niet noodzakelijk was. De reden daarvoor was dat er geen
sprake was van ernstige verstoringen van de openbare
orde. Verder is het staand Amsterdams beleid om niet te
ontruimen voor leegstand. Amsterdam is een stad om te
wonen en om te leven, een stad met een groot tekort aan
huisvesting. Amsterdam wil daarom niet ruim baan geven
aan huisjesmelkers en speculanten, en dat lijkt mijn fractie
heel begrijpelijk.
Voorzitter. Inmiddels zijn de onbewoonbare woningen weer
enigszins bewoonbaar gemaakt, volgens burgemeester Van
Aartsen een maatregel die de woningcorporatie Ymere
beter had kunnen nemen in de periode van leegstand. Maar
omdat Ymere nu wel concrete plannen heeft met de
woningen, heeft de rechter besloten dat de krakers de
panden moeten verlaten per 1 juni. Ook de woordvoerder
van We Are Here vindt dit een heel begrijpelijk besluit.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het is wel jammer dat GroenLinks nu doet alsof het de feiten
presenteert en daarbij gemakshalve andere feiten achterwege laat. Want is het GroenLinks ook bekend dat niet alles
meteen aangepakt kon worden, omdat een aantal mensen
zich beriep op het feit dat ze niet weg wilden gaan? Is het
GroenLinks bekend dat Ymere nu gedwongen wordt om
huizen op te knappen die zullen worden gesloopt, om nog
even te wachten tot dit tuig eruit is om ze vervolgens alsnog
te slopen, zodat al die euro's niet kunnen worden besteed
aan woonruimte voor gezinnen die daar een plek kunnen

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

krijgen? Is GroenLinks ook bekend dat Ymere daarvan gruwelt?
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Mij is inderdaad ook bekend dat bijvoorbeeld burgemeester
Van Aartsen eerst had gezegd dat Ymere wel heel lang had
gewacht met het doen van aangifte. Ik begreep inderdaad
dat er ook allerlei obstakels waren voor Ymere om die
aangifte te doen. Daar ben ik helemaal van op de hoogte.
Waar het mij om gaat, is dat die woningen leegstonden en
dat Ymere daar eigenlijk eerder iets aan had moeten doen.
Maar dat is niet gebeurd. Er is gekraakt, maar kraken is
verboden bij de Nederlandse wet. Vervolgens is dan ook
de rechter ingeroepen en de rechter heeft nu een oordeel
gegeven. Dat lijkt mij allemaal een buitengewoon ordentelijke gang van zaken. Er zijn ook zaken gebeurd die niet
goed waren. Dat heb ik ook gezegd. Er is sprake geweest
van intimidatie. Dat is altijd onaanvaardbaar. Er is sprake
geweest van het kraken van een aantal woningen die niet
gekraakt hadden moeten worden. Daar zijn ook gelijk
mensen uitgegaan. Dat heb ik allemaal ook gezegd. Tegelijkertijd is het ook zo dat verreweg de meeste woningen
leegstonden en dat daar nu krakers zitten tot 1 juni. Dat is
de situatie.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik denk dat mijn lezing een andere was en dat die ook helder
was. Is het GroenLinks ook bekend dat het college van
Amsterdam aan de woningcorporaties heeft gevraagd om
vooral geen aangifte meer te doen bij kraken? Is het
GroenLinks ook bekend dat dit dus precies de gevreesde
ondermijning is en dat ook de rechters en de officieren van
justitie die zich hierover gebogen hebben, zich moeten
realiseren dat we hier in het parlement de wetten maken
en dat zij ze uitvoeren, en dat de scheiding der machten
wederkerig is? Is GroenLinks het ook daarmee eens?
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
De burgemeester van Amsterdam ontkent een oproep te
hebben gedaan om geen aangifte te gaan doen. Ik denk dat
dit een vraag is die bijvoorbeeld gesteld kan worden aan
de minister van Binnenlandse Zaken, want ik zou het een
slechte zaak vinden als er een oproep wordt gedaan om
geen aangiftes te doen. Daar zou ik het niet mee eens zijn.
Ik vind het ook eigenlijk heel logisch dat wordt gekeken of
daar sprake van is, maar dat laat ik aan de minister van
Binnenlandse Zaken. De burgermeester van Amsterdam,
zo las ik in het verslag, heeft gezegd dat daar geen sprake
van was.
De heer Koerhuis (VVD):
Als het ergens losgezongen is in een partij, zo merk ik nu,
is het wel bij GroenLinks. Want in de motie van Groot
Wassink, uw grote leider in Amsterdam, staat toch echt dat
er geen aangifte gedaan moet worden. U zegt nu hier dat
u daar niet achter staat. Of zie ik dat fout? Ik zou eigenlijk
nog iets willen vragen. Dat is dan mijn tweede vraag. Er
lijkt nog eens een keer losgezongen te worden bij GroenLinks, want ik hoor uw collega — u vervangt uw collega
Voortman, begrijp ik — niets anders doen dan achter sociale
huurders staan en ik hoor u hier niets anders doen dan
achter krakers staan. Bent u het dan eens met mij en met

17 mei 2018
TK 82

82-11-8

mevrouw Voortman dat die krakers eruit moeten en die
sociale huurders erin, of staat u niet meer achter die sociale
huurders en laat u die op straat staan?
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Wat een grote flauwekul. Ik sta natuurlijk ook juist achter
sociale huurders, maar die zaten er dus niet in. Dat was een
beetje het punt. Het was leeg. Het hele idee was juist dat
die woningen uiteindelijk opgeknapt zouden worden en dat
daar huurders in zouden komen. Als er 47 woningen en 2
bedrijfspanden leegstaan, kunt u niet ineens verzinnen dat
er eigenlijk hele gezinnen achter kopjes thee in die sociale
huurwoningen zaten. Ze zaten er niet in.
De heer Koerhuis (VVD):
Het is duidelijk. U staat dus niet meer achter sociale huurders.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Die fictieve huurder, die droomhuurder.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik heb nog een andere vraag gesteld, over het loszingen in
uw partij over wel of geen aangifte doen. Ik hoor u hier
zeggen dat u het niet goed vindt dat er opgeroepen wordt
in de Amsterdamse gemeenteraad om geen aangifte te
doen. Als er al iemand is losgezongen dan is dat iemand
binnen uw partij, want daartoe werd echt opgeroepen door
uw grote leider Groot Wassink.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Grote leiders, daar doen we niet aan binnen GroenLinks. Ik
zeg u eerlijk wat ik vind. Ik vind het heel belangrijk dat hier
wordt gekeken of de wet enigszins gehandhaafd werd. Ik
ben blij dat de rechter heeft kunnen zeggen wat hij ervan
vond. De rechter heeft ook gezegd dat de groep die erin zat
eigenlijk geen kant op kan en hij heeft een heel erg redelijk
en gebalanceerd oordeel gegeven. Ik vind het heel normaal
dat de rechter zich hierover buigt en dat die ook kijkt wat
de mogelijkheden zijn van de mensen die daar in die
woningen zaten. Ik vond het een gebalanceerd oordeel van
de rechter en het lijkt me heel logisch dat de rechter zich
erover uitspreekt.
De heer Bisschop (SGP):
Ik wil mevrouw Buitenweg even de kans geven om klip-enklaar te zijn over die motie waar collega Koerhuis zojuist
over sprak. Er ligt daar een motie, aangenomen door de
raad, die zegt — ik citeer — dat er bij de pandeigenaren
sterk op aangedrongen moet worden geen ontruimingsverzoek in te dienen als een woning opengebroken wordt. Mag
ik dan uit uw woorden concluderen dat u deze motie veroordeelt, het aannemen van deze motie, en dat u deze motie
afwijst?
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dit is nu precies waarom ik zeg dat we niet zo'n debat
moeten hebben over heel concrete Amsterdamse zaken. Ik
weet niet wat er verder achter zit. Als het erom gaat dat je

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

niet gaat ontruimen voor leegstand dan sta ik daarachter,
want waarom zou je gaan ontruimen voor leegstand? Dat
is wat in aanvankelijk ook steeds heb gezegd. Ik wil niet een
stad hebben waar ontruimd wordt voor leegstand. Als het
idee was van die motie om geen oproep te doen om aangifte te gaan doen als het perspectief is dat het verder
leegstaat, vind ik het logisch. Als er een ander perspectief
is, vind ik het misschien niet logisch.
De heer Bisschop (SGP):
Of het terecht is dat wij hier vanavond over debatteren,
daar kom ik straks in mijn bijdrage ook nog even op terug.
Ik vind namelijk wel dat het terecht is. Even los van de
motieven. Er wordt hier gekraakt, daarmee wordt het
eigendomsrecht van de eigenaren aangetast en dan spreekt
de Amsterdamse gemeenteraad bij motie uit er bij pandeigenaren sterk op aan te dringen geen ontruimingsverzoek
in te dienen als hun woning wordt opengebroken. Zou u
dat nou steunen of niet, ongeacht wat de motivatie daarvoor
precies is, gewoon uit respect voor het eigendomsrecht,
uit respect voor de rechtsstaat?
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Het punt is dat bij het kraakverbod natuurlijk meerdere
zaken spelen. Je hebt inderdaad het eigendomsrecht.
Tegelijkertijd heb je ook het grote maatschappelijke probleem van een tekort aan woningen. Daarom is onder meer
afgesproken om niet te gaan ontruimen voor leegstand.
Dat is staand beleid en dat is verdedigd door alle voorgaande B en W's van Amsterdam, met daarbij al die wethouders van de VVD en andere partijen. Het is staand beleid:
we gaan niet ontruimen voor leegstand omdat we namelijk
niet een stad zijn van huisjesmelkers en speculanten.
Mensen kunnen gewoon hun woning laten leegstaan en
hopen dat de prijs wordt opgeschroefd. Nee! Wij willen dat
er in Amsterdam gewoond wordt en geleefd wordt. Daarom
ben ik daar niet voor als er inderdaad alleen maar sprake
is van het dichthameren van huizen op leegstand.
Dan kun je vragen: ben je dan voor kraken? Nou, ik kan me
in ieder geval voorstellen dat er geen aangifte wordt gedaan
als het perspectief is dat er dan leeggestaan wordt. Want
juist ík maak me wel degelijk zorgen over die mensen die
een woning nodig hebben, en over juist ook die sociale
woningen. Daar gaat het dus over. Het gaat erom dat
woningen bewoond moeten kunnen worden.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Buitenweg. O nee, u bent nog niet
klaar, maar u moet afronden.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Voorzitter, ja.
De voorzitter:
Mijnheer Koerhuis, ik zie u weer bij de interruptiemicrofoon
staan, maar u bent net geweest. U heeft evenveel geïnterrumpeerd als de rest.

17 mei 2018
TK 82

82-11-9

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ja, ik wilde eindigen met te zeggen dat op dit moment
volgens mij de situatie zo is dat zowel Ymere als We Are
Here tevreden is met het besluit. De woningen zullen dus
op 1 juni worden verlaten. Daarmee is er geen oplossing
gekomen voor de situatie van die groep inwoners van
Amsterdam. Die zal dus inderdaad elders moeten worden
gevonden. Maar er breekt daarmee wel een nieuwe fase
aan voor de bewoners van de Rudolf Dieselstraat, voor de
bewoners die er nu al wonen en voor de mensen die hun
buren worden als de nieuwe woningen zijn opgeleverd. Ik
wens ze hier, vanuit de Tweede Kamer, heel veel woongenot
toe.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik nu naar de heer Bisschop namens
de SGP.

minister de mogelijkheid heeft om dit besluit te vernietigen.
En zo ja, is de minister daar dan toe bereid?
Tot slot heb ik nog een vraag over de uitspraak van het
Openbaar Ministerie dat ontruiming pas na acht weken zal
plaatsvinden. Kraken is immers verboden en huurders
verdienen bescherming. Hoe gaat dit samen met krakers
meer dan twee maanden laten zitten? Ik zou daar ook nog
graag een reactie op willen.
Voorzitter, ik laat het hierbij. Dank.
De voorzitter:
Dank u wel. Dit was de eerste termijn van de kant van de
Kamer. Ik hoor dat de bewindslieden behoefte hebben aan
een korte schorsing.
De vergadering wordt van 19.54 uur tot 20.05 uur geschorst.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u wel. Als ik slechts een halve minuut zou
mogen benutten om de kwestie waar we het hier over
hebben, samen te vatten en er een mening over uit te
spreken, dan zou ik de volgende zin uitspreken. Bij deze
casus Amsterdam hebben we het over uitgeprocedeerden
die met illegale methodes hun illegale verblijf proberen te
verlengen. De wet moet gehandhaafd worden.
Ik zie u opgelucht kijken, voorzitter. Was dit dan die halve
minuut? Dat klopt wel, maar ik ga nog even een paar andere
opmerkingen maken.
De voorzitter:
Dat mag.
De heer Bisschop (SGP):
In 2010 heeft de SGP inderdaad het wetsvoorstel over kraken en leegstand gesteund waarin expliciet het verbod op
kraken is opgenomen. Er staat niet bij: als het huizen zijn
die leegstaan en die geen nadere bestemming hebben, dan
mag er wél gekraakt worden. Nee, er is een expliciet verbod
op kraken. Die regels staan vast. En als die regels niet deugen, dan moeten we het er hier over hebben om ze aan te
passen. Als mensen menen dat zij onrechtvaardig behandeld worden, dan zijn er legale mogelijkheden om bezwaar
en beroep aan te tekenen. Voorzitter, dit heet: de rechtsstaat! Die is in het geding en daarom is wat er in Amsterdam gebeurt zo onacceptabel. Het is in deze kwestie de taak
van de gemeente om te handhaven, en inderdaad, dat kan
ook via de lijn van de rechter. Op die manier worden de
burgers beschermd. Dat gebeurt nu niet en dat rechtvaardigt
dat de Tweede Kamer zich er hier nu over uitspreekt.
Hoe beoordeelt de minister dat er in de gemeente Amsterdam een aangenomen motie ligt waarin staat dat er "bij
pandeigenaren sterk op moet worden aangedrongen geen
ontruimingsverzoek in te dienen als hun woning opengebroken wordt"? En hoe beoordeelt de minister dat het college heeft aangegeven, besloten te hebben dat deze motie
zal worden uitgevoerd? En ook ik vraag, in het verlengde
van een vraag die een collega al eerder stelde, of de

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

De voorzitter:
Ik geef de minister van Justitie en Veiligheid het woord.

Minister Grapperhaus:
Mevrouw de voorzitter. Tijdens het paasweekend is door
een groepering die zich We Are Here noemt en die grotendeels bestaat uit uitgeprocedeerde asielzoekers en andere
krakers, in één straat in Amsterdam een twaalftal panden
gekraakt, omdat ze de bed-bad-broodregeling die de stad
biedt onvoldoende vinden. Het aantal gekraakte panden is
daarna toegenomen tot 23. Volgens de gemeente Amsterdam is daarna overigens een aantal van die panden weer
verlaten. Het is niet de eerste keer dat de groep We Are
Here panden kraakt in de stad. Enigszins nieuw was dat het
een woonhuis in een woonwijk betrof. Voorheen oriënteerde
de groep zich op leegstaande bedrijfspanden. De eigenaar
van de panden, woningbouwvereniging Ymere, heeft aangifte gedaan van het feit dat de panden gekraakt zijn. In een
kort geding heeft de rechter op 26 april bepaald dat de
krakers de panden uiterlijk 1 juni aanstaande dienen te
hebben verlaten.
Voorzitter. Ik acht de hiervoor beschreven in het paasweekend ontstane situatie om verschillende redenen ontoelaatbaar. Kraken is een strafbaar feit. Het is een onaanvaardbare
aantasting van het eigendomsrecht. Daarbij gaat het niet
aan wat de juridische verblijfsstatus van de krakers is. Het
is en blijft een strafbaar feit. Een aangifte van een kraakdelict
leidt overigens vrijwel in alle gevallen tot ontruiming. Het
belangrijkste gevolg van de Wet kraken en leegstand voor
het kraken is dat de focus geheel strafrechtelijk is geworden,
zoals door de oorspronkelijke indieners uit uw Kamer werd
beoogd. Het Openbaar Ministerie, het OM, is de centrale
partij om te bepalen of er sprake is van kraken en of hiertegen strafrechtelijk zal worden opgetreden, zowel wat de
ontruiming als de vervolging betreft. Een van de mogelijkheden is om over te gaan tot een spoedontruiming. Dat is
mogelijk als er sprake is van andere strafbare feiten zoals
ernstige vernielingen, of als er gevaarlijke situaties ontstaan
dan wel de openbare orde ernstig wordt verstoord. Maar
goed, zoals ik zei, leidt aangifte van een kraakdelict in de
praktijk gelukkig vrijwel in alle gevallen tot ontruiming, dus
de wet werkt in ieder geval in dat opzicht.

17 mei 2018
TK 82

82-11-10

Ik wil overgaan naar de vragen die zijn gesteld. De heer
Koerhuis van de VVD heeft gevraagd: kan de minister de
woningen ontruimen? Daartoe zie ik geen mogelijkheden.
De bevoegdheid tot ontruimen is aan het OM toebedeeld.
De heer Fritsma (PVV):
Dit gaat iets te snel. De minister omzeilt het allerbelangrijkste punt. Gekraakte panden ontruimen is één ding, maar
een ander ding is natuurlijk nog het bestraffen van die
individuele, illegale krakers. Juist dát is niet gebeurd. Daar
is de minister verantwoordelijk voor. Deze minister is verantwoordelijk voor het Openbaar Ministerie. We hebben
hier te maken met tientallen illegalen die jarenlang gebouwen en huizen kraken en er is nog niet één keer iemand
bestraft. Hoe kan dat? Dat wil ik weten.
De voorzitter:
De minister.
De heer Fritsma (PVV):
De minister keurt het wel af, maar hij is er verantwoordelijk
voor dat er niemand is bestraft.
Minister Grapperhaus:
Ja, ik kwam ook eigenlijk toe aan uw vraag, dus wat dat
betreft is het twee vliegen in één klap. Waarom staan relschoppers boven de wet en is er nog geen één kraker veroordeeld? Dat is wat mij betreft nog niet helemaal de juiste
voorstelling van zaken. Laat ik het in algemene zin zeggen:
relschoppers noch krakers staan boven de wet; zij worden
wel degelijk vervolgd. Of dat in een concreet geval gebeurt
door het OM, is nu juist de beslissing van het OM. Mocht
het zo zijn dat uit de statistieken naar voren zou komen dat
veel te veel krakers wegkomen zonder veroordeling, dan
moeten we ons daar echt over buigen — dat ben ik met de
heer Fritsma eens — en zeggen: het gaat op dit moment
dus niet werken. Maar ik heb daar op dit moment geen
aanwijzing voor.
De heer Fritsma (PVV):
De PVV-fractie heeft er herhaaldelijk om gevraagd. We
hebben nu te maken met een heel overzichtelijke groep van
tientallen illegalen die al jarenlang bezig zijn met het kraken
van huizen en gebouwen. De minister geeft geen antwoord
op de vraag. Deze illegalen staan namelijk wel boven de
wet, want van deze specifieke groep is er nog nooit iemand
vervolgd, veroordeeld, bestraft. En dat is natuurlijk het hele
eieren eten, want nu komen ze met hun misdrijven weg.
We weten nu dat nog niet één illegale kraker bestraft is.
Kan de minister er nu voor zorgen dat dit zo snel mogelijk
wél gebeurt, dat het Openbaar Ministerie specifiek ook
richting deze tientallen illegalen het kraakverbod handhaaft
en die krakers vervolgt en bestraft? Dat moet de minister
nu toch kunnen toezeggen na al die maanden van ellende?
Minister Grapperhaus:
Laat ik beginnen met te zeggen dat het OM, het Openbaar
Ministerie, het kraakverbod daadwerkelijk handhaaft.

De heer Fritsma (PVV):
Maar niet bij deze groep!
Minister Grapperhaus:
Ook in dit geval. Nou is het zo dat het Openbaar Ministerie
een ontruimingsdatum heeft aangezegd. Ik kom zo dadelijk
op de vragen van mevrouw Van Toorenburg: hoe zit dat
dan, zou je dat niet ..., moet dat per se, en dergelijke. Daar
kom ik zo dadelijk even op: moet je dan echt eerst een
rechterlijke uitspraak afwachten? Maar dat is iets wat wel
degelijk gebeurt. Ik beantwoord dan meteen de vraag van
de heer Koerhuis in het kader van deze interruptie, als dat
het welbevinden van de heer Koerhuis heeft.
De heer Koerhuis vroeg of de minister bereid is om een
overzicht te maken van aanhoudingen voor kraken per
gemeente. Zo'n overzicht zou een zeer arbeidsintensieve
aangelegenheid worden, maar ik heb u eerder een evaluatieonderzoek van de Wet kraken en leegstand toegestuurd
en daarin staat een goed overzicht van spreiding, aangiftes
en verdachten per arrondissement. Ik zie dat er weer een
interruptie komt, maar ik wil dit toch even afmaken. Dan
komt het punt terug dat het uiteindelijk aan het lokale
Openbaar Ministerie is om over te gaan tot eventuele vervolging en bestraffing. In de groep waar u het over heeft,
zijn er inderdaad — dat wil ik wel meegeven — in algemene
zin weinig veroordelingen.
De heer Fritsma (PVV):
Geen!
Minister Grapperhaus:
Maar uiteindelijk, als wij zouden vinden dat daar toch verandering in moet komen, dan zouden we moeten onderzoeken hoe dat werkelijk in elkaar zit. Op dit moment is het
vaak zo dat in ieder geval de ontruiming het meest het
belang van de eigenaar en de omwonenden dient. En die
ontruiming wordt, zoals gezegd, nou juist ingezet via
handhaving door het OM.
De voorzitter:
Tweede interruptie.
De heer Fritsma (PVV):
Ja, voorzitter, dan maar de tweede interruptie. Maar u moet
er ook op toezien dat er antwoord komt op vragen, want
het is overduidelijk dat deze minister gewoon weigert mijn
vraag te beantwoorden. Hij komt steeds terug op het punt
van ontruimingen. Dat weten we wel. Mijn vraag ging over
die individuele illegale krakers die gewoon niet bestraft
worden. De minister zegt dat er weinig veroordelingen zijn.
Minister, waarom zegt u niet gewoon de waarheid, namelijk
dat er nul veroordelingen zijn? Waarom zegt u niet gewoon
eerlijk dat nog niet één relschopper van deze illegale krakers
is aangepakt en bestraft? Waarom zegt u dat niet? U schuift
het nu af op het Openbaar Ministerie, maar daar bent u
nota bene verantwoordelijk voor!
De voorzitter:
De minister.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

17 mei 2018
TK 82

82-11-11

De heer Fritsma (PVV):
Dus zorg er alsjeblieft voor dat deze illegalen bestraft worden, want als u dat na al die weken van ellende nu nog niet
eens toe kunt zeggen ...
De voorzitter:
Meneer Fritsma.
De heer Fritsma (PVV):
... ja, dan zijn we echt wel heel ver van huis, hoor.
Minister Grapperhaus:
In het begin heb ik via de voorzitter heel duidelijk aan de
heer Fritsma aangegeven dat het een onaanvaardbare
aantasting is van eigendomsrecht. Het kraken is een strafbaar feit. Laat dat heel duidelijk zijn. Ik begrijp dus volledig
dat u zegt: hoor eens, dan moeten we dat ook op enig
moment zo toepassen. In de praktijk blijkt dat het vaak in
ieder geval primair gericht is op de ontruiming conform de
wet. Maar daarin zit het probleem juist met deze groep. Als
wij zouden vinden dat we het accent meer moeten richten
op de vervolging, dan zou het kunnen zijn dat er aanleiding
is om het beleid van het OM daarin bij te sturen. Ik vind het
helemaal geen probleem om de heer Fritsma aan te bieden
hem nog een keer een brief te sturen — die is uiteraard aan
uw Kamer gericht — waarin de afwegingen van het OM die
hierbij in de praktijk spelen, nog eens worden weergegeven.
Want ik begrijp heel goed — dat wil ik benadrukken — zijn
onbevredigd rechtsgevoel op het punt dat er te weinig
krakers zouden worden vervolgd. Dat snap ik heel goed,
maar er zit dus een afwegingspunt in, waarbij het OM zich
heel erg richt op het zo spoedig mogelijk realiseren van die
ontruiming. Maar ik bied graag aan om dit punt, die afweging, nog eens nader in een brief toe te lichten.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Deze minister is inderdaad verantwoordelijk voor het
Openbaar Ministerie, en ik wil dat hij een stap verder gaat.
Want het Openbaar Ministerie heeft in 2010 eigenlijk de
deur opengezet om zichzelf vrij te pleiten van optreden,
namelijk door er een hele regeling van te maken met een
paar bijzondere omstandigheden, waardoor er uiteindelijk
alleen maar gewacht moet worden. Als zelfs een voorzieningenrechter zegt dat er van die omstandigheden nu
sprake is, wordt er nóg niet ontruimd. Dus kan de minister
toezeggen dat hij aan de slag gaat om ervoor te zorgen dat
die richtlijnen van het Openbaar Ministerie op dit punt
gewoon van tafel gaan en dat de kraakwet wordt gehandhaafd op de manier waarop die hier, democratisch, is
vastgesteld?
Minister Grapperhaus:
Nou, laat ik het zo stellen: dat kan ik niet toezeggen. Wat ik
wel kan toezeggen aan mevrouw Van Toorenburg, is om
nog eens in een brief — dan kom ik ook op het punt van de
heer Fritsma — dit punt van het OM-beleid te beschrijven
en te kijken hoe dat nu precies in de praktijk plaatsvindt.
Want ik kom eigenlijk een beetje op hetzelfde punt uit. Ik
snap heel goed het onbevredigd rechtsgevoel. Het punt is
dat de direct gelaedeerden, de direct benadeelden — in dit
geval de eigenaren en vaak ook omwonenden — er vaak

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

het meest belang bij hebben dat er ontruimd gaat worden,
en dat na zo'n ontruiming de vervolging vaak in het gedrang
komt, zeker bij groepen die moeilijk te traceren zijn. Maar
ik wil graag toezeggen dat ik nog een keer terugkom op die
richtlijn uit 2010 en hoe die in de praktijk wordt toegepast.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het is een aardige geste van de minister, maar ik heb 'm
niet nodig. Ik heb me daar namelijk echt uit-en-ter-na in
verdiept. Ik heb er een hoorzitting over georganiseerd. Ik
heb de politie hier in ons parlementaire huis horen zeggen
dat de manier waarop die richtlijn op dit moment wordt
uitgevoerd een facilitering is van kraken. En wij als CDA
hebben hier in de Kamer een initiatiefwet ingediend en die
uiteindelijk met de steun van dit parlement door de Kamer
gekregen. Ik moet constateren dat het Openbaar Ministerie
de deur heeft opengezet, waardoor er niet wordt gehandhaafd. Dus de wet is op deze manier niet van toepassing.
Ik vind dat het kabinet zich dat aan moet trekken. Daarom
wil ik dat die richtlijn van tafel gaat en dat we ervoor zorgen
dat de wet wordt gehandhaafd zoals bedoeld. Als de
minister dat niet kan toezeggen, zullen wij straks met een
motie komen zodat dat wel gebeurt.
Minister Grapperhaus:
Laat ik daar toch eerst even het volgende over zeggen.
Krakers kunnen inderdaad op heterdaad worden aangehouden voor overtreding van artikel 138 dan wel artikel 138A
Strafrecht. Daarvoor is het nodig dat er aangifte is gedaan
om de wederrechtelijkheid vast te kunnen stellen. Overigens
ligt in dit geval die aangifte er, maar aanhouding of strafrechtelijke vervolging op heterdaad kan dan toch nog niet
tot een oplossing leiden, want daarmee is het pand nog
niet duurzaam ontruimd. Tot er een uitspraak is in kort
geding moet er namelijk verondersteld worden dat door
de krakers huisrecht is gevestigd, zodat ze na hun vrijlating
weer kunnen terugkeren naar het kraakpand. Wat ik wil
toezeggen — dan doe ik dus een nieuwe poging om te zien
of dat tegemoetkomt aan de gevoelens die in dit geval leven
bij het Kamerlid Van Toorenburg — is om nog eens te
evalueren hoe die praktijk dan inderdaad plaatsvindt. Dat
wil ik best toezeggen.
De heer Koerhuis (VVD):
Mevrouw Van Toorenburg en ik trekken hierin samen op.
Om het toch even scherp te krijgen het volgende. Ik hoor
de minister zeggen: nog een keer helemaal kijken naar de
wet en nog een keer evalueren. Is de minister het met ons
eens dat die beleidslijn van acht weken echt van tafel moet,
en dat het toch echt een stapje verder moet gaan dan
bekijken en evalueren, namelijk uiteindelijk ook dichtschroeien?
Minister Grapperhaus:
Kijk, ik zeg heel eerlijk dat ik daar niet zo snel mogelijkheden
voor zie. Dat heeft gewoon te maken met artikel 8 van het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Er ligt een
uitspraak van de Hoge Raad. Dat weet u natuurlijk ook. Die
heeft bevestigd dat uit het verdrag voortvloeit dat een
rechter de ontruimingsbeslissing op basis van proportionaliteit moet kunnen toetsen. Ik heb dan meteen uw beide
vragen op dat punt beantwoord.

17 mei 2018
TK 82

82-11-12

Er staan twee grondrechten ter discussie, zegt de Hoge
Raad: het eigendomsrecht tegenover het huisrecht. In de
praktijk staat de rechter in vrijwel alle gevallen de strafrechtelijke ontruiming van kraakpanden toe en prevaleert het
eigendomsrecht. Een wijziging van de wet is in dat opzicht
niet nodig, omdat de rechter dat in vrijwel al die gevallen
gewoon toewijst. De wet werkt dus goed. Ik kom zo nog
even op de duur van acht weken, maar het is dus niet
mogelijk om die termijn eraf te halen. Dat is omdat je zonder
zo'n ontruimingsbeslissing op problemen met het EVRM
stuit en op onze eigen Hoge Raad.
Wat de inkorting van de achtwekentermijn betreft merk ik
nog op dat de Hoge Raad in datzelfde arrest van 18 oktober
2011 heeft bepaald dat de ontruiming van tevoren moet
worden aangekondigd. Op die manier worden krakers in
de gelegenheid gesteld om een kort geding aan te spannen.
Ook dat komt voort uit het EVRM. Tot voor kort waren er
over het algemeen landelijk zo'n acht weken mee gemoeid
om kortgedingprocedures helemaal in orde te krijgen. We
hebben het dan over het vragen van de datum, de zitting
en de uitspraak. Die termijn is in Amsterdam althans veelal
ingekort tot vier weken. Dat is dan weer omdat men de
kortgedinguitspraak en de datum waartegen de rechter die
heeft gedaan mag afwachten.
Overigens wil ik hierbij met nadruk opmerken dat eventueel
hoger beroep niet hoeft te worden afgewacht. Dat is hier,
denk ik, een zeer belangrijk element. Het kan dus direct ten
uitvoer gelegd worden. Nogmaals: ik denk dat de termijnen
hier echt zo scherp mogelijk worden gesteld.
De heer Koerhuis (VVD):
Zoals gezegd trek ik hierin samen op met mevrouw Van
Toorenburg. We dienen samen een motie in om dit toch
echt dicht te gaan schroeien.
De voorzitter:
Gaat u verder, zeg ik tegen de minister.
Minister Grapperhaus:
Ik heb denk ik de voor mij bestemde vragen beantwoord.
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de staatssecretaris van Justitie
en Veiligheid.

Staatssecretaris Harbers:
Voorzitter, dank u wel. Ik zal ingaan op de vreemdelingrechtelijke aspecten van de inbreng van de Kamer. Dat begint
met de vaststelling dat de toelatingsprocedures of asielprocedures in Nederland tot uitkomst kunnen hebben dat
bescherming in Nederland niet aan de orde is. Personen
die dat betreft hebben niet langer rechtmatig verblijf in
Nederland. Al door meerdere sprekers is gememoreerd dat
zij een zelfstandige wettelijke vertrekplicht hebben om terug
te keren naar het land van herkomst. Als je daar in zelfstandigheid voor kiest, is er een hele wereld aan ondersteuning.
Ga naar de Dienst Terugkeer en Vertrek en er kan op tal van

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

manieren voor iedereen naar ieder land in de wereld
bemiddeld worden in terugkeer naar het land van herkomst.
Tegelijkertijd, en ook dat is uw Kamer bekend, kan terugkeer
in de praktijk weerbarstig zijn omdat het daadwerkelijk
terugkeren veelal mede afhankelijk is van de medewerking
en de houding van de vreemdeling zelf. Dat geldt zeker als
het zelfstandige terugkeer betreft. Medewerking van sommige landen van herkomst aan gedwongen terugkeer is
moeilijk voor elkaar te krijgen. Het begint echter met de
vaststelling dat de mensen over wie we het vandaag hebben
zelf de plicht hebben om Nederland te verlaten. Dit is een
bijzondere groep. Dat komen we overigens vaker tegen.
Deze mensen geven doorgaans aan geen papieren of reisdocumenten te hebben waarmee ze kunnen terugkeren. De
identiteit laat zich moeilijk vaststellen. Zonder de juiste
gegevens over de herkomst van die vreemdelingen kunnen
we dus ook moeilijk aan documenten komen. We hebben
het hier over een groep mensen die, kort gezegd, er alles
aan doen om rechterlijke uitspraken naast zich neer te leggen en het vertrek te frustreren.
Uiteraard vind ik ook deze situatie zeer onwenselijk. Om
die reden is het een van de speerpunten van het kabinet
om de effectiviteit van het terugkeerbeleid te versterken. Ik
verwijs kortheidshalve naar de migratiebrief die ik onlangs
aan de Kamer heb gezonden. Het gaat er onder meer om,
derde landen er nadrukkelijk toe te bewegen om beter
samen te werken in het terugnemen van de eigen onderdanen en het afgeven van reisdocumenten, en zo nodig dat
ook te bezien in de bredere relatie met de landen van herkomst.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Hier verwees ik naar in mijn inbreng. Er zijn mensen die
terug moeten naar hun land van herkomst, maar dat land
van herkomst zegt doodeenvoudig: we willen hen niet.
Vervolgens blijven die personen in Nederland en komen ze
op allerlei plekken terecht. Hoe kan het dat Nederland er
niet in slaagt om zo iemand terug te sturen, terwijl een land
als Spanje daar wel in slaagt?
Staatssecretaris Harbers:
De situatie is niet zo zwart-wit als de heer Van Dijk schetst.
Dit probleem speelt in ongeveer ieder land in de Europese
Unie als je de terugkeercijfers ziet van gedwongen terugkeer. Het is heel vaak afhankelijk van de bilaterale relaties
die landen in de Europese Unie hebben met landen van
herkomst. Het klopt dat voor een aantal landen van herkomst Spanje er beter in slaagt om mensen te laten terugkeren, maar ook zij kennen landen waarbij het niet lukt. Het
is voor de hele Europese Unie lastig om mensen gedwongen naar een land als Iran te laten terugkeren. Het beeld is
niet zo zwart-wit. Voor zover ik weet, heeft ongeveer ieder
land in de Europese Unie een lijstje landen waarnaar de
terugkeer moeilijk verloopt.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat kan wel zo zijn, maar dan blijft staan dat niemand
begrijpt waarom een uitgeprocedeerde asielzoeker hier nog
is. Waarom kan de regering niet meer druk zetten op die
landen om hun onderdanen terug te nemen? Zeker als we
dan ook nog vaststellen dat Spanje daarin wel slaagt. Wat

17 mei 2018
TK 82

82-11-13

doet Spanje beter dan Nederland en waarom doet Nederland niet hetzelfde?
Staatssecretaris Harbers:
Ik zei net al dat dit beeld niet zo zwart-wit is. We zijn hiermee
in Nederland ook bezig. We proberen systematisch de
banden met landen van herkomst in kaart te brengen om
te kijken of het mogelijk is om ergens druk op te zetten.
Tegelijkertijd heeft het soms ook te maken met historisch
gegroeide banden. Als de heer Van Dijk bijvoorbeeld doelt
op de terugkeer vanuit Spanje naar Marokko, dan zijn de
aantallen hoog. Dat heeft ongetwijfeld ook te maken met
de feitelijke nabijheid van beide landen waardoor er historisch gezien meer bilaterale banden zijn. Dit neemt niet weg
dat niet alleen wij, maar ook onze buurlanden bezig zijn om
te kijken, zo mogelijk ook in samenwerking met elkaar in
de Europese Unie, hoe we met elkaar de terugkeer kunnen
verbeteren naar landen van herkomst waar dat nu moeilijk
loopt. Ik verwijs kortheidshalve naar een palet van maatregelen waarop ik heb gehint in de migratiebrief en waarnaar
de Europese Unie nu ook kijkt, bijvoorbeeld of je met sommige landen iets kunt doen met het visumbeleid om de
betreffende regeringen te overtuigen om toch hun onderdanen terug te nemen. We zullen hierover binnenkort nog
in debat zijn.
De voorzitter:
Ik begrijp dat op 13 juni daarover een algemeen overleg
plaatsvindt.
Staatssecretaris Harbers:
Dat klopt, mevrouw de voorzitter. Ondertussen wil ik ook
niet zeggen dat we elk illegaal verblijf in Nederland maar
gedogen. Veelal hebben we wel een beeld van de landen
waarnaar terugkeer moeilijk verloopt en zoeken we voortdurend naar mogelijkheden om de mensen die het betreffen, toch te laten terugkeren naar deze landen. De situatie
is nooit helemaal statisch in de tijd. Op een gegeven
moment kan er weer een betere relatie met een land van
herkomst ontstaan. We gaan dan natuurlijk in de bestanden
van de Dienst Terugkeer en Vertrek kijken of er nog mensen
zijn die dan wel terug zouden kunnen keren naar zo'n land.
Daarover zijn we voortdurend in overleg met alle partners,
zoals gemeenten en politie.
Ook met de gemeente Amsterdam heeft de Dienst Terugkeer en Vertrek zeer regelmatig contact over de aanwezigheid van groepen zonder legaal verblijf in de stad. In
casusoverleg wordt bekeken of er mensen tussen zitten
waar ondertussen terugkeer wel geregeld zou kunnen
worden. De heer Fritsma vroeg om lik-op-stukbeleid naar
gemeenten die niet meewerken. Ik stel vast dat de Dienst
Terugkeer en Vertrek er over het algemeen goed in slaagt
met de gemeente in gesprek te treden als de dienst concrete
aanwijzingen heeft over een persoon die kan terugkeren
en die zich ergens in de stad zou bevinden. Ik pleit er niet
voor om dan een lik-op-stukbeleid te voeren. Het lijkt me
ook niet nodig. De Dienst Terugkeer en Vertrek heeft uitstekende relaties bij alle gemeenten.
Dan stelde de heer Fritsma de vraag waarom illegalen niet
door de politie uit kraakpanden zijn gehaald en net zolang
worden vastgezet tot ze zelfstandig willen terugkeren. Ik

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

legde net al uit dat in het terugkeerbeleid het primaat ligt
bij de zelfstandige terugkeer. Tegelijkertijd klopt het niet
wat de heer Fritsma zegt dat je mensen zomaar kunt vastzetten in afwachting van het moment dat zij kiezen voor
zelfstandige terugkeer. Zowel de Europese Terugkeerrichtlijn
als het Europees Verdrag voor de rechten van de mens
bepalen dat je iemand alleen in vreemdelingenbewaring
mag nemen als er zicht op uitzetting is. Dan kun je hem in
vreemdelingendetentie houden. Daar gaat aan vooraf dat
je weet wie je in bewaring stelt en dat je daarmee ook weet
of er voor die persoon in het betreffende land van herkomst
zicht is op terugkeer. Iemand vasthouden om hem te
bewegen vrijwillig terug te keren mag niet, helaas voor de
heer Fritsma.
De heer Fritsma (PVV):
Dat er regels zijn die vreemdelingenbewaring beperken is
al erg genoeg. Wij moeten van die regels af. Hierbij speelt
natuurlijk ook wel een politiek element, namelijk dat vanaf
het kabinet-Rutte II de weloverwogen keuze is gemaakt om
het instrument van vreemdelingenbewaring af te bouwen.
Dat weet de staatssecretaris ook. Er zijn duizenden plaatsen
voor vreemdelingenbewaring af gegaan. Dus illegaliteit
wordt wel gedoogd in die zin dat het kabinet illegalen laat
lopen in plaats van vast te zetten. Nu hebben wij het over
deze groep zeer veel overlast gevende illegale krakers. Ik
wil rond deze groep weten hoe vaak er is geprobeerd om
deze tientallen illegale krakers vast te zetten en uit te zetten.
Dit gaat om een specifieke, vastomlijnde groep en daarover
moet de staatssecretaris informatie kunnen geven.
Staatssecretaris Harbers:
In de eerste plaats de stelling van de heer Fritsma dat de
vreemdelingenbewaring is afgebouwd. Er is geen hoger
doel om te zeggen dat de aantallen naar beneden of
omhoog moeten. Het heeft simpelweg te maken met de
individuele positie van mensen die maakt dat je bij de
rechter moet kunnen motiveren waarom vreemdelingebewaring in dat specifieke geval geboden is. Het is ook niet
zo dat het beleid alleen maar soepeler wordt. Ik hoop dat
we binnenkort met de Kamer het wetsvoorstel Vreemdelingenbewaring en terugkeer kunnen behandelen, waarin ook
een aantal aanscherpingen zitten met het oogmerk om
terugkeer vaker mogelijk te maken. Ook deze specifieke
groep is niet statisch, maar wisselt van samenstelling. We
weten niet precies wie daarin zit. Maar ook bij deze groep
is het in de afgelopen jaren voorgekomen dat op een
gegeven moment wel een beeld ontstond of er een persoon
in zat die terug kon keren. Dan zijn er terugkeertrajecten
geweest. Er zijn uit deze groep ook mensen geweest die op
een gegeven moment toch gekozen hebben voor zelfstandige terugkeer en zich met dat oogmerk bij de DT&V of de
IOM hebben gemeld. Bij mijn weten betrof dat in het afgelopen jaar — het zou ook twee jaar geweest kunnen zijn —
twintig personen die zelfstandig zijn vertrokken. De groep
is niet statisch, en daar waar we mogelijkheden zien zal de
DT&V die altijd verkennen om te kijken of we de uitzetting
kunnen bewerkstelligen.
De heer Fritsma (PVV):
Het is een lang antwoord, maar de staatssecretaris weet
net zo goed als ik dat de afbouw van vreemdelingenbewaring een politieke keuze was. Er is ingezet op zogenaamde

17 mei 2018
TK 82

82-11-14

alternatieven van vreemdelingenbewaring onder druk van
alle linkse partijen hier; meldingsplichten en ga zo maar
door. Die alternatieven van vreemdelingenbewaring werken
niet. We moeten terug naar het veel vaker toepassen van
vreemdelingenbewaring, dat is één. Twee: als je ziet dat
deze illegale krakers zo veel leed en ellende veroorzaken —
we hebben het hier over bedreigingen, intimidaties en
vandalisme — dan moet je toch in ieder geval deze illegalen
vastzetten en uitzetten? Het moet bij alle illegalen, maar
begin nou gewoon bij deze illegalen. Het beeld dat deze
groep geen strobreed in de weg wordt gelegd is onverteerbaar. Deze staatssecretaris is daar verantwoordelijk voor
en moet deze mensen aanpakken.
Staatssecretaris Harbers:
Alternatieven voor vreemdelingenbewaring worden van
ons gevraagd, ook vanuit de verdragen die ik zojuist
noemde. Je moet kunnen aantonen dat lichtere maatregelen
met het oog op uitzetting niet werken. Dat is ook de motivering die de rechter uiteindelijk vraagt. Als die niet werken,
worden mensen in vreemdelingenbewaring geplaatst.
Daarvoor is de voorwaarde wel dat er zicht moet zijn op
uitzetting, anders houdt de vreemdelingenbewaring op enig
moment weer op.
De heer Fritsma vraagt om juist deze illegalen vast te zetten
en roept op tot het strafbaar stellen van illegaliteit. Hij is er
namelijk mee bekend dat illegaliteit niet strafbaar is gesteld
in Nederland. Het kabinet heeft het voornemen ook niet om
dat wel te doen. Illegaliteit is geen grond om mensen in
vreemdelingenbewaring te plaatsen. De grond om mensen
in vreemdelingenbewaring te plaatsen is dat mensen worden uitgezet uit Nederland.
Mevrouw Van Toorenburg sprak in het verlengde daarvan,
ik geloof tijdens een interruptie op de heer Fritsma, haar
zorg uit over de eventuele aanzuigende werking die dit zou
kunnen hebben. Wij volgen met de collega-lidstaten van
de Europese Unie natuurlijk voortdurend of er bewegingen
in die groepen zitten. Er zijn bij ons geen signalen dat illegale vreemdelingen op grote schaal vanuit Frankrijk door
Europa trekken en naar Nederland komen, al dan niet
getriggerd door de gebeurtenissen in Amsterdam. De
groepen in Parijs die mevrouw Van Toorenburg beschrijft,
zijn qua samenstelling en doel echt anders dan de mensen
waar we het over hebben in Amsterdam. Die zijn veelal al
heel lang in Nederland.
Ook kan daarbij een rol spelen dat onrechtmatig verblijf in
Nederland, anders dan gesuggereerd, niet zo makkelijk is,
in ieder geval niet zo makkelijk als in sommige van de collega-lidstaten van de Europese Unie. Zeker sinds de introductie van het koppelingsbeginsel is het voor onrechtmatig
verblijvenden bijna onmogelijk om een zelfstandig bestaan
op te bouwen in Nederland. We weten ook dat het in sommige andere landen in dat opzicht relatief makkelijker is om
je lange tijd in de illegaliteit te handhaven en om in je
onderhoud te voorzien in het informele of soms zelfs formele arbeidscircuit. Wees gerust: wij monitoren voortdurend hoe het asielbeleid van de verschillende Europese
landen zich tot het Nederlandse verhoudt. Ook monitoren
we alle aspecten die eventueel zouden kunnen leiden tot
asielshoppen, zoals we het soms noemen, en tot bewegingen van groepen richting andere landen.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

Dan kijk ik even naar de vragen die ik inmiddels gehad heb.
De heer Van Dijk vroeg nog naar het ambtsbericht over
Afghanistan. Zoals eerder gedeeld met de Kamer, verwacht
ik dat binnen enkele weken, dus eind mei, begin juni. Dan
komen we daarover te spreken.
De heer Van Dijk zei: je moet het asielbeleid sluitend maken,
want er is een groep die hier in Nederland tussen wal en
schip valt. Hij gaf een aantal voorbeelden daarvan en van
wanneer dat bijvoorbeeld betekent dat het buitenschuldbeleid aan de orde zou zijn. Voor al dat soort zaken geldt dat
om te kunnen vaststellen wat het perspectief voor mensen
is — dat zal overigens in heel veel gevallen toch gewoon
terugkeer zijn — zij zich moeten melden bij de Dienst
Terugkeer en Vertrek dan wel de Internationale Organisatie
voor Migratie. Wij kunnen weinig op het moment dat we
geen enkele vorm van medewerking hebben en mensen
zich ook niet melden. De heer Van Dijk zei dat mensen in
het verleden een vergunning hadden gekregen. Dat waren
dus wel mensen die zich meldden bij de overheid en daar
in beeld waren.
Los daarvan is gevraagd, zowel door de heer Van Dijk als
mevrouw Buitenweg, onder verwijzing naar de passage in
het regeerakkoord over de landelijke vreemdelingenvoorziening, wat we nog gaan regelen voor deze groep. We zijn
daarover in overleg met de gemeenten, want de oproep in
het regeerakkoord is nadrukkelijk om dat niet alleen vanuit
het Rijk te doen. We zijn nu bezig te inventariseren wat er
op dat gebied bij gemeenten in Nederland gebeurt. Er zijn
wisselende ervaringen, wisselende aanpakken en dus ook
wisselende resultaten. We zitten nu in de fase dat we met
elkaar in beeld proberen te brengen wat werkt en wat niet,
en wat je voor groepen zou moeten regelen als restvoorziening, zonder dat ik wil dat die ook op zichzelf weer een
aanzuigende werking krijgt, zo van: je bent uitgeprocedeerd,
maar je mag alsnog een voorziening in. Het perspectief op
terugkeer staat namelijk altijd voorop. Je zult daar tussendoor misschien casussen tegenkomen die heel ingewikkeld
zijn en waarvoor andere oplossingen zijn, maar dat is niet
het vooropgezette doel. Ik kan nog niet precies zeggen
wanneer wij daarmee gereed zijn, want wij doen dit in
samenspel met de gemeenten. Wij zijn echter druk in
overleg. Op het moment dat dit tot resultaat leidt, is de
Kamer de eerste die dit hoort.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat laatste is essentieel. De landelijke vreemdelingenvoorzieninglocaties — zo worden ze genoemd in het regeerakkoord, ze mogen geen bed-bad-broodvoorzieningen worden
genoemd, zoals ook in het regeerakkoord staat — daarover
moeten wij het hebben. Deze groep, waar zo veel discussie
over is, zou onder deze regeling moeten komen te vallen.
Gaat de staatssecretaris dit onderdeel van het regeerakkoord uitvoeren? Kan hij vervolgens zeggen dat dit tot een
duurzame oplossing moet leiden voor deze groep mensen?
Staatssecretaris Harbers:
Dat is de helft van het verhaal uit het regeerakkoord. In het
regeerakkoord staat erbij dat dit niet eeuwigdurend is en
dat er in die locaties primair gewerkt moet worden aan het
perspectief op terugkeer. Een van de kenmerken van de
groep waarover wij spreken, is dat deze groep zich langdurig, soms al jarenlang, aan iedere vorm van toezicht door

17 mei 2018
TK 82

82-11-15

de overheid onttrekt. Dat gedrag zal ook in een toekomstige
vorm van lvv niet kunnen, want als je niet in gesprek blijft
en geen stappen zet die kunnen leiden tot terugkeer, is
opvang niet aan de orde. Men moet wel meewerken aan
terugkeer of, om welke reden dan ook, aan een ander perspectief. Men moet eerst al die stappen zetten op weg naar
terugkeer, alvorens te kunnen vaststellen dat dit echt niet
lukt. Dat is wel de voorwaarde om in de toekomst in een
dergelijke vorm van opvang te mogen verblijven. Deze
groep wijkt daarvan af.
De voorzitter:
Ik wil ervoor waken dat wij nu een breed asieldebat gaan
voeren. Dat hoort op een ander moment plaats te vinden.
Ik roep u op om bij het onderwerp te blijven. Mijnheer Van
Dijk, geeft u eens het goede voorbeeld.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter, ik zal proberen een koppeling te maken naar dit
debat. Wij voeren nu een debat vanwege de overlast die is
veroorzaakt in de vorm van het kraken van panden. Niemand wil die overlast. De vraag is dus: gaat het kabinet dit
in de toekomst oplossen? Of is dit de helft van het verhaal?
Blijft er nu een groep in Nederland rondzwerven, levend
onder een brug, in een gekraakt pand of op straat? Of zegt
de staatssecretaris: nee, u kunt mij vertrouwen, deze groep
zal uiteindelijk oplossen?
Staatssecretaris Harbers:
Er is een groep waarvoor een oplossing voorhanden is. De
realiteit gebiedt ons echter in te zien dat wij waarschijnlijk
altijd te maken zullen hebben met mensen die zich hoe dan
ook onttrekken aan iedere vorm van medewerking. Dan
resteert op een gegeven moment geen andere oplossing.
Daarbij wil ik wel het volgende opmerken. Ook al is het
verblijf in Nederland illegaal, in mijn ogen is dat nog altijd
geen vrijbrief om illegale daden te begaan of strafbare feiten
te plegen. Laten wij daar heel helder over zijn. Het gaat hier
om een kleine groep, afgezet tegen het totaal aantal illegalen in Nederland, die veel onrust veroorzaakt. Er zijn ook
mensen die erin slagen om een plek voor de nacht te vinden
zonder al deze onrust.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik moet vaststellen dat de staatssecretaris zegt dat er altijd
een groep blijft die tussen wal en schip valt. Daar stel ik
dan tegenover dat de gemeenten een zorgplicht hebben.
Die willen toch niet dat die mensen onder een brug gaan
slapen? De staatssecretaris moet dat toch ook niet willen?
Moet daar dan niet een vorm van opvang voor komen?
Staatssecretaris Harbers:
Op een gegeven moment ben je klaar met opvang, als
mensen echt niet willen. Voor iedereen die zelfstandig
terugkeert, is er opvang beschikbaar. Als men naar de DT&V
gaat en men gaat werken aan terugkeer, hebben wij in Ter
Apel een heel grote vbl. Daar kan iedereen zo terecht. Maar
het begint er wel mee dat mensen zich aan hun vertrekplicht
houden en daarvoor ook in beweging komen.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

De heer Jasper van Dijk (SP):
Dan moet ik tot slot helaas vaststellen dat dit probleem blijft
voortduren onder dit kabinetsbeleid en dat er dus ook
debatten aangevraagd zullen blijven worden, aangezien
deze groep op straat komt te staan en het kabinet weigert
opvang te regelen. Dat is niet oké. Wij blijven dan op deze
manier dit soort debatten voeren.
Staatssecretaris Harbers:
Van mijn kant ook tot slot de volgende opmerking, waarmee
ik terugkom op wat ik in het begin van mijn betoog zei. Nee,
dit kabinet is buitengewoon gemotiveerd om in de gevallen
waarin terugkeer moeilijk loopt, te proberen de landen van
herkomst te bewegen om daar verbetering in te brengen.
Als je echt zoekt naar het sluitstuk van het asielbeleid, moet
je vaststellen dat het daarbij begint en eindigt. Zelfstandige
terugkeer is het allermooist, maar als mensen daartoe niet
bereid zijn, proberen wij linksom of rechtsom met de landen
van herkomst in gesprek te komen om de mensen
gedwongen te laten terugkeren.
De voorzitter:
Ik wil richting de staatssecretaris opmerken dat het debat
gaat over het kraken van huurwoningen in Amsterdam.
Natuurlijk gaat het voor een deel ook over uitgeprocedeerde
asielzoekers, maar een breed asieldebat is vanavond niet
aan de orde.
Staatssecretaris Harbers:
Dat is ook alweer een paar weken geleden, dus ik vermoed
dat de Kamer dat graag wil.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Mag ik voor de opheldering toch een korte vraag stellen?
Ik begrijp dat we over enkele weken geïnformeerd worden
over de discussies die lopen met gemeenten over de bedbad-broodregeling. Dat hoor ik graag. Maar ik krijg nu de
indruk dat voor de mensen die zich melden bij de bed-badbroodregeling het perspectief dat geboden wordt altijd
buiten Nederland is. Maar dat is toch niet de afspraak? Het
idee is toch ook dat mensen in die bed-bad-broodregeling
kunnen zitten en dat er gekeken wordt naar een perspectief,
eventueel in Nederland als er geen perspectief buiten
Nederland is?
Staatssecretaris Harbers:
Even een correctie: waar ik "enkele weken" zei, gaat over
het ambtsbericht Afghanistan. Over de lvv's informeer ik
de Kamer zodra we het erover eens zijn met de gemeenten.
Ik heb geen glazen bol wanneer dat zal zijn. Voor deze
groep, die geen wettelijke verblijf meer heeft in Nederland,
is het eerste doel natuurlijk terugkeer. Andere opties zijn
pas aan de orde als je met betrokkenen het hele terugkeerproces doorloopt en dan zou blijken dat het echt buiten de
schuld van betrokkene, niet mogelijk is om terug te keren.
Dat is dus een gevolg van, maar niet een vooropgezet doel
van het project.

17 mei 2018
TK 82

82-11-16

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.

Minister Ollongren:
Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met mij aan te
sluiten bij wat zonet door mijn collega's van Justitie en
Veiligheid is gezegd. Ik zal nog een paar aanvullende
opmerkingen maken en vragen beantwoorden die ook aan
mij zijn gesteld.
Om te beginnen wil ik vaststellen dat de gemeenteraad van
Amsterdam en het college van B en W van Amsterdam
uitvoerig over deze kwestie hebben gesproken. Ik heb met
u geconstateerd dat er een oproep is gedaan door de
gemeenteraad om bij de pandeigenaren aan te dringen op
het uitstellen van de ontruiming. Overigens, en ook daar
zijn zonet een aantal opmerkingen over gemaakt, gaat het
hier over een groep krakers die zich voorheen oriënteerde
op leegstaande bedrijfspanden. Dat maakt deze situatie
bijzonder, omdat het nu gaat over woonhuizen in een
woonwijk. Het zijn overigens — dat zeg ik in de richting van
de heer Van Dijk — feitelijk geen sociale huurwoningen,
omdat het woningen zijn die al aangemerkt waren voor
sloop. Dus in technische zin gaat het over leegstand, op
weg naar sloop. Maar er zijn natuurlijk veel woningzoekenden, studenten en anderen, die graag tijdelijk in die
woningen willen verblijven, ook als het gaat over woningen
die gesloopt zullen worden.
Feit is dat de eigenaar van de panden, woningcorporatie
Ymere, aangifte heeft gedaan van het feit dat de panden
gekraakt zijn. Feit is ook dat in een kort geding op 26 april
jongstleden, de rechter heeft bepaald dat de krakers de
panden uiterlijk 1 juni aanstaande verlaten dienen te hebben. Kortom, de primaire bevoegdheid van deze kwestie
ligt bij de lokale driehoek, zoals zonet ook is betoogd. Zo is
het in Nederland. Ik denk dat het in onze verhoudingen ook
goed past dat een nationale overheid zich niet te veel mengt
in de autonomie van lokale overheden.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Volgens mij past het niet in een democratie dat wetten die
in de Kamer zijn aangenomen, niet worden gehandhaafd.
De officieren van justitie hebben zelf een richtlijn gemaakt,
waarin staat dat in bijzondere omstandigheden kan worden
ontruimd: wanneer er sprake is van huisvredebreuk, wat
ook de voorzieningenrechter zegt, wanneer er sprake is van
strafbare feiten en er vernielingen worden aangericht, wat
hier is vastgesteld, en als er wederrechtelijke bewoning
ontstaat waardoor een gevaarlijke situatie ontstaat, wat
hier is gebeurd. Wat vindt deze minister daarvan?
Minister Ollongren:
Deze minister vindt daar precies hetzelfde van als wat de
minister zonet heeft gezegd, want het kabinet spreekt met
één mond. Deze vraag is door mijn collega Grapperhaus
zonet beantwoord.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik denk dat dat te gemakkelijk is, omdat ik het van deze
minister zelf wil horen, die antwoord gaf op de vraag en
dus zelf hierover begonnen is. Ik wil graag van deze minister
horen wat zij ervan vindt dat deze richtlijn blijkbaar is uitgegaan. We hebben net met de minister gesproken over wat
hij van deze richtlijn vindt. Wat ons betreft moet die van
tafel, maar hij ligt er. Als de voorzieningenrechter zegt dat
hiervan sprake is, wat vindt de minister er dan van dat er
nog steeds niet wordt ontruimd, en dat de driehoek in
Amsterdam het uiteindelijk allemaal prima vindt? Dat is de
vraag die ik aan deze minister wil stellen.
Minister Ollongren:
Ik hoor mevrouw Van Toorenburg voor de tweede keer, en
zij krijgt van mij voor de tweede keer het antwoord dat de
heer Grapperhaus hier zojuist al antwoord op heeft gegeven. Ik ben begonnen met te zeggen dat ik het volledig eens
ben met wat de collega's zonet hebben gezegd. Ik wil mij
daarom graag beperken tot het beantwoorden van de vragen die op mijn terrein liggen, met name de vragen die de
heer Koerhuis van de VVD mij heeft gesteld.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Van Toorenburg.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dan heeft de minister dus geen mening over feiten die ik
deze minister voorhoud, wat dus echt wel heel erg somber
is.
Minister Ollongren:
Ik denk dat het niet de bedoeling is dat ik hier mijn meningen steeds geef. Het kabinet is hier om antwoord te geven
op uw vraag, en dat heeft het kabinet zonet gedaan.
Voorzitter. De heer Koerhuis had twee vragen waar ik mij
op wil richten. Die vragen zien op de door het college van
B en W gedane voorstellen. Ik maak daarbij onderscheid,
zoals de heer Koerhuis overigens zelf ook deed, tussen twee
dingen. Ten eerste het verzoek dat het college van B en W
heeft gedaan aan Ymere. Ik denk dat de heer Koerhuis ook
de brief kent die door het college van B en W gestuurd is.
Dat is een brief waarin staat dat het college wat heeft
geworsteld met de vraag die hen gesteld is, ook via een
motie, door de gemeenteraad en de invulling die ze daaraan
hebben gegeven.
Het is niet zo dat het verzoek om de ontruiming voor
bepaalde tijd op te schorten iets is wat je kunt vernietigen.
Het is namelijk een situatie waar de rechtsgang gewoon
openstaat, en de oproep als zodanig, namelijk een verzoek
aan Ymere, heeft helemaal geen rechtsgevolg. Een oproep
als deze is om die reden helemaal niet een besluit dat ook
vernietigd kan worden. Dat is mijn antwoord op de eerste
vraag van de heer Koerhuis.
De tweede vraag van de heer Koerhuis zag op een situatie
die zich zou kunnen voordoen, maar die zich nog niet heeft
voorgedaan. De heer Koerhuis schetst de mogelijkheid van
een besluit van het college tot huisvesting van een groep
krakers met een bepaald prijskaartje wat de heer Koerhuis

17 mei 2018
TK 82

82-11-17

daaraan plakt. Dat is echter een scenario dat zich nog niet
heeft voorgedaan en dat zich nog niet heeft verwezenlijkt.
Dit zou in mijn ogen, als het zich zou verwezenlijken, ook
primair een gemeentelijke verantwoordelijkheid en aangelegenheid zijn, waarover dus ook verantwoording wordt
afgelegd in de gemeenteraad van Amsterdam.
Dus punt één: het is het nog niet aan de orde. Punt twee:
het is een lokale kwestie. Punt drie: als zoiets zich zou
voordoen, en de heer Koerhuis en anderen zouden nog
steeds van mening zijn dat dat zou moeten gebeuren, dan
is het mijn rol om te beoordelen of er iets gebeurt dat in
strijd is met het recht of met het algemeen belang. Ik sta
echter ook hierbij erg achter het principe van de gemeentelijke autonomie. Ik vind het primair aan de gemeenteraad
van Amsterdam om hierover te oordelen, nadat het college
dat ook heeft gedaan.
De heer Koerhuis (VVD):
Het college heeft besloten, in welke vorm dan ook, om
eigenaren van gekraakte panden te vragen om geen aangifte
te doen. Linksom of rechtsom is dat voor mij een besluit.
Ik vraag de minister om te heroverwegen om dit besluit
toch echt te gaan vernietigen.
De voorzitter:
Sorry, wat vraagt u precies?
De heer Koerhuis (VVD):
Ik vraag of de minister wil heroverwegen om dat besluit te
vernietigen. Anders kom ik met een motie.
Minister Ollongren:
Dat is ook een beetje het lastige als we hier met elkaar
spreken over een kwestie die daar speelt. Ik oordeel op
basis van de stukken die ik heb: de brief van het college
van B en W en de motie die is aangenomen. Op basis
daarvan constateer ik dat het college van B en W, nadat er
overigens al aangifte was gedaan, in de brief heeft
geschreven het verzoek te willen overbrengen om nog niet
een verzoek tot ontruiming te doen. De brief is overigens
in mijn ogen keurig op dat punt, want meermalen wordt
herhaald dat het college van B en W zich uiteraard moet
houden aan de wet. De aangifte was al gedaan en vervolgens heeft de rechter een uitspraak gedaan. We zullen 1
juli moeten afwachten, maar ik begrijp dat alles erop wijst
dat men zich daar ook netjes aan zal houden. Er is dus geen
sprake van een besluit maar slechts van een verzoek. Er is
geen sprake van een besluit dat u of ik voor vernietiging
kan voordragen.
De heer Koerhuis (VVD):
Dan mijn tweede punt. Kraken is een misdrijf, krakers zijn
misdadigers. Als er een collegebesluit wordt genomen om
die krakers te belonen met €1.500 per maand ... Ik snap dat
het collegebesluit nu nog niet is genomen en dat u het nu
niet kan vernietigen, maar ik krijg graag de toezegging dat
dat wordt vernietigd als dat wordt genomen. Het kan niet
zo zijn dat een misdrijf beloond wordt in Amsterdam. Zo
niet, dan zal ik ook daarover met een motie komen.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

Minister Ollongren:
De situatie die de heer Koerhuis schetst, heeft zich nog niet
voorgedaan. In dat opzicht is het buitengewoon lastig om
daar nu al een oordeel over te hebben.
De heer Koerhuis (VVD):
Sorry, maar die linkse gemeenteraad daar en het college
overwegen dat toch echt. Dit speelt daar echt! Ik wil dat het
kabinet en anders de Tweede Kamer toch echt het signaal
geeft aan Amsterdam: dit gaan we niet doen.
Minister Ollongren:
Ik denk dat ze daar ook goed luisteren naar de heer Koerhuis. Van mijn kant zeg ik: laten we toch even afwachten
wat daar dan vervolgens voor besluit wordt genomen. Ik
zou ook tegen de Kamer willen zeggen: is het dan niet in
eerste instantie een zaak van Amsterdam? Is het niet aan
het college van Amsterdam en de gemeenteraad om daar
een oordeel over te vellen?
De heer Bisschop (SGP):
Regeren is over het algemeen toch ook een beetje vooruitzien. Dat is niet achter de feiten aan hobbelen en dan daarop
reageren. Er hebben zich bepaalde feiten voorgedaan en
de minister geeft dan, erg afhoudend, aan dat het een lokale
aangelegenheid is. Ik zou de minister, even los van allerlei
juridische implicaties en van de juridische context, gewoon
van hart tot hart willen vragen: wat vindt u daar nou van
als minister? Laten we dat eens doen, even zonder allerlei
juridische context en waarborgen en mitsen en maren. Wat
vindt u daar nou van? Dit is toch een gemeenteoverstijgend
belang? Er is hier toch iets aan de orde waardoor fundamenten van de rechtsstaat in het geding komen? Ik doel op de
uitspraken, een wet waar men zich niet aan houdt en uitspraken die niet nagekomen worden. Wat vindt de minister
daar nou van? Kan dat zomaar?
Minister Ollongren:
De heer Bisschop vraagt mij om een oordeel, maar ik wijs
de heer Bisschop erop ... Ik vind het wel een sympathieke
manier om een vraag te stellen, temeer ...
De voorzitter:
Dat doet meneer Bisschop altijd.
Minister Ollongren:
Dat doet de heer Bisschop inderdaad altijd.
De heer Bisschop (SGP):
Ik doe mijn best ervoor, maar het mislukt weleens en dan:
excuus.
Minister Ollongren:
Nee, hij slaagt er buitengewoon goed in. Zoals de heer
Bisschop weet, ben ik wethouder geweest en het handhaven
van de wet staat bij een wethouder voorop. Ik zei ook niet
voor niks net tegen de heer Koerhuis dat de brief van het
college van B en W die ik heb gezien, zich uitput in het

17 mei 2018
TK 82

82-11-18

herhaaldelijk opmerken dat wij — zo staat het daar — net
als eenieder gebonden zijn aan de kaders van de wet. Dat
staat er niet één keer, niet twee keer, maar wel drie keer in.
Dus dat staat in Amsterdam buiten kijf. Daar ben ik blij om.
Ik vind het ook nogal vanzelfsprekend dat dat zo is. Het gaat
in dit geval over deze groep, maar als het in algemene zin
over kraken gaat, is er een wet. Er is een wet en daar hoort
de gemeente Amsterdam zich aan te houden. En dat gebeurt
ook.

constaterende dat de Amsterdamse gemeenteraad een
motie heeft aangenomen om het college op te roepen om
eigenaren van gekraakte panden te vragen om geen aangifte
te doen en handhaving van de antikraakwet te voorkomen;
constaterende dat het college heeft besloten deze motie uit
te voeren;
overwegende dat een college niet hoort te vragen om geen
aangifte te doen en de antikraakwet hoort te handhaven;

De heer Bisschop (SGP):
Dank voor de reactie, maar ik denk dat juist over dat laatste
punt de discussie gaat. De vraag is of op deze wijze loyaal
uitvoering wordt gegeven aan de wet. Overigens, als een
college van burgemeester en wethouders drie keer in een
brief vertellen dat ze zich aan de wet houden, dan word ik
argwanend. Ik denk dan: nevel, rookgordijn, mist. Ik zou
van de minister een wat proactiever optreden willen vragen:
gewoon hier duidelijk grenzen en kaders stellen. Ziet de
minister daar mogelijkheden voor?

verzoekt de regering het collegebesluit te laten vernietigen
door de Kroon,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koerhuis, Van
Toorenburg en Bisschop. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 42 (31560).

Minister Ollongren:
Ik ben het met de heer Bisschop eens dat grenzen en kaders
belangrijk zijn. Die stelt deze Kamer, die stellen wij hier met
elkaar als wetgever en die zijn er in dit geval ook. Waar wij
met elkaar naar moeten streven, is om te beoordelen of die
wetten en kaders voldoen. Als ze niet zouden voldoen, zou
je ze kunnen wijzigen; daar is zonet ook even over gesproken. In dit geval zie ik niet dat er een situatie zou zijn waarin
het nodig is om van onze kant besluiten te vernietigen zoals
de heer Koerhuis vraagt, of anderszins twijfel te hebben bij
datgene wat het college van B en W hier beoogt, zoals ze
dat ook zelf in hun brief hebben opgeschreven. Bij mij leidt
dat helemaal niet tot achterdocht, maar eerder tot vertrouwen en tot de overtuiging dat dat op een adequate manier
in Amsterdam wordt uitgevoerd.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het Amsterdamse college overweegt om
de groep van 100 krakers te huisvesten voor €1.500 per
kraker per maand in een voormalige gevangenis in
Amsterdam-Zuid;
van mening dat dit een absurd hoog bedrag is en dat hiermee slecht gedrag wordt beloond;
verzoekt de regering om, als dit collegebesluit genomen
wordt, het te laten vernietigen door de Kroon,

De voorzitter:
Gaat u verder.

en gaat over tot de orde van de dag.

Minister Ollongren:
Voorzitter. Ik was eigenlijk al klaar.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaan we nu naar de tweede termijn van
de kant van de Kamer en geef ik de heer Koerhuis het
woord. De spreektijden zijn één minuut en twintig seconden,
inclusief het indienen van de moties.

De heer Koerhuis (VVD):
Oké, één minuut twintig.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koerhuis, Van
Toorenburg en Bisschop. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 43 (31560).
De heer Jasper van Dijk, één vraag.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Zo is het. Dit zijn twee moties om besluiten van een autonome gemeente — zo zeg ik de VVD na, die mij dat altijd
toeroept — te vernietigen. Hoe zit dat nou met die heilige
autonomie van gemeentes volgens uw eigen liberale principes?
De heer Koerhuis (VVD):
De wet is de wet en die geldt in heel Nederland, ook in
Amsterdam.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

17 mei 2018
TK 82

82-11-19

De heer Jasper van Dijk (SP):
Ook in Amsterdam, met VVD-bestuurders en een VVD-burgemeester.

De heer Fritsma (PVV):
De derde motie, voorzitter.

De heer Koerhuis (VVD):
Ook in Amsterdam.

Motie

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Koerhuis. Dan geef ik nu het woord
aan de heer Fritsma namens de PVV.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering om illegaliteit strafbaar te stellen,
en gaat over tot de orde van de dag.

De heer Fritsma (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Een krakersbende van tientallen
illegalen trekt al jarenlang door Amsterdam en er is er nog
niet één vervolgd en bestraft. Dat is onuitlegbaar. Vandaar
de volgende motie.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 46 (31560).
De heer Fritsma (PVV):
Mijn laatste motie, voorzitter.

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

verzoekt de regering het Openbaar Ministerie op te dragen
om tot vervolging van alle illegale krakers over te gaan,

gehoord de beraadslaging,

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 44 (31560).
De heer Fritsma (PVV):
Deze illegalen worden strafrechtelijk dus niet aangepakt en
helaas worden ze ook vreemdelingenrechtelijk niet aangepakt. Ze hebben op alle fronten vrij spel. Daarom ook de
volgende motie.

verzoekt de regering om gemeenten die moedwillig het
terugkeerbeleid saboteren te korten op het Gemeentefonds,
te beginnen met de gemeente Amsterdam die het opneemt
voor wetsovertredende illegalen in plaats van voor burgers
en huiseigenaren die daar het slachtoffer van zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 47 (31560).
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Van Toorenburg.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering om de illegale krakers vast te zetten
en uit te zetten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. U hebt mij vandaag behoorlijk nijdig gezien. Dat
realiseer ik mij goed, maar dat komt doordat ik natuurlijk
ook in 2010 hier in de Kamer al heb gezien hoe wij ons best
hebben gedaan om het kraakverbod tot stand te brengen.
Uiteindelijk is dat kraakverbod tot stand gebracht en ik heb
met lede ogen moeten zien wat er daadwerkelijk met dit
verbod is gebeurd. Ik vind echt dat onze democratische
rechtsstaat wordt ondermijnd wanneer een wet die in de
Kamer is aangenomen niet wordt gehandhaafd. Vandaar
de volgende motie.

Zij krijgt nr. 45 (31560).
Motie
De Kamer,

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

17 mei 2018
TK 82

82-11-20

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Wet kraken en leegstand medio 2010
is aangenomen, waarmee de norm is gesteld dat het per
01-10-2010 simpelweg verboden is om te kraken;
constaterende dat de wet niet wordt gehandhaafd zoals is
vastgesteld, waarmee de facto het kraakverbod wordt uitgehold;
overwegende dat het in een democratische rechtsstaat van
groot belang is dat geldende wet- en regelgeving daadwerkelijk gehandhaafd wordt;
verzoekt de regering te bewerkstelligen dat het kraakverbod
in ere wordt hersteld,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Toorenburg
en Koerhuis. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 48 (31560).
Dank u wel. Dan de heer Jasper van Dijk namens de SP.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Zolang er geen oplossing is voor deze groep
mensen en zolang zij tussen wal en schip blijven vallen,
blijven we dit soort debatten voeren en daar moeten we
vanaf. Vandaar de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een duurzame oplossing nodig is voor
de groep ongedocumenteerde asielzoekers die geen recht
heeft op opvang;
constaterende dat deze oplossing al jaren op zich laat
wachten;
verzoekt de regering haast te maken met een menswaardige
en duurzame oplossing voor deze groep,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 49 (31560).
Dank u wel. Mevrouw Van Eijs ziet af van een inbreng in
tweede termijn. Dan ga ik naar mevrouw Buitenweg namens
GroenLinks.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Voorzitter, dank u wel. Ik moet zeggen dat ik ook wel een
tikje trots ben op Amsterdam. We zitten hier nu de hele
avond te debatteren — mensen, ook van buiten, kijken
ingespannen en er zijn maar liefst drie ministers — over
het beleid van de Amsterdamse gemeenteraad. Ik wil de
ministers ook heel erg danken voor hun bijdrage. Allereerst
de vicepremier, die zegt dat dit een lokale aangelegenheid
is. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. De
heer Grapperhaus, de minister van Justitie en Veiligheid,
zei dat Nederland een kraakverbod heeft en dat gewoon de
procedure daarvoor nu wordt nageleefd. Ik denk dat het
heel belangrijk is dat de rechter uitspraken doet. Het is
duidelijk dat intimidatie nooit aanvaardbaar is en dat geweld
niet aanvaardbaar is. Bij de vraag of ontruimd moet worden,
wordt ook naar andere criteria gekeken.
Ik heb de motie van de gemeenteraad er zelf ook eens bij
gehaald en ik heb gezien dat er vooral voor gepleit is om
geen ontruimingsverzoek in te dienen in afwachting van
een nieuwe college totdat er mogelijk aanvullende arrangementen zijn gemaakt voor de heel specifieke groep ongedocumenteerden waar het over ging. Die aanvullende arrangementen zijn nodig omdat om nationaal niveau ons huiswerk nog niet gedaan is. Ik begrijp dat staatssecretaris
Harbers daarmee bezig is en ik hoop van harte dat dat tot
iets constructiefs leidt. Hartelijk dank.
De voorzitter:
Dank u wel. Tot slot de heer Bisschop namens de SGP.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u wel. Ik wil ook de bewindslieden van
harte danken voor de beantwoording van de vragen. Ik wil
ze ook bedanken voor de inhoud van de beantwoording,
maar die dank is toch ietsje minder. Ik had wat meer voorop
de bok, wat meer sturing, wat meer leiding hierin verwacht.
We kunnen ons hier in deze kwestie niet verschuilen achter:
het is een lokale kwestie. Nee, dit overstijgt het lokale
belang; hier is gewoon de wetshandhaving in het geding.
Vandaar dat wij ook met overtuiging de moties van de heer
Koerhuis meeondertekend hebben. Hier moet gewoon in
opgetreden worden om te voorkomen dat eenieder doet
wat goed is in zijn ogen. Daarmee citeer ik een Bijbelboek,
het boek Richteren, waarin het over chaos gaat. Ik zie de
minister al herkennend knikken.
Voorzitter, ik houd dus een warm pleidooi. Regering, houd
een rechte rug en doe wat. Daar laat ik het graag bij.
De voorzitter:
Dank u wel, mijnheer Bisschop.
Dat was de tweede termijn van de zijde van de Kamer. Ik
kijk of de bewindslieden direct kunnen ingaan op de moties.
Nee, ik hoor dat ze vijf minuten willen schorsen.
De vergadering wordt van 21.07 uur tot 21.12 uur geschorst.

17 mei 2018
TK 82

82-11-21

De voorzitter:
Ik geef de minister van Justitie en Veiligheid het woord.

Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Ik zal het heel snel doen. Twee moties liggen er
op mijn terrein. Allereerst die van het Kamerlid Fritsma op
stuk nr. 44, waarin hij de regering verzoekt het OM op te
dragen om tot vervolging van álle illegale krakers over te
gaan. Die motie moet ik ontraden. Rechtsstatelijke principes
verzetten zich tegen het maken van het onderscheid waartoe
die motie oproept. Ik heb aan het begin al gezegd dat
handhaving van de Wet kraken en leegstand losstaat van
de verblijfsstatus van de verdachte. Dat heb ik gezegd
vanuit het oogpunt dat de verblijfsstatus niet een excuus
is of een reden, maar we moeten omgekeerd ook niet gaan
discrimineren op dat punt.
Dan hoop ik toch dat ik de heer Fritsma met mijn reactie op
...
De voorzitter:
Maakt u uw zin eerst af.
Minister Grapperhaus:
Ik wou net zeggen dat ik hoop dat ik de heer Fritsma toch
wat positiever kan stemmen met mijn reactie op de motie
van mevrouw Van Toorenburg en de heer Koerhuis, maar
hij wil misschien eerst interrumperen. Of wil hij eerst mijn
reactie op de motie afwachten?
De voorzitter:
Het gaat om de motie op stuk nr. 48, hè?
Minister Grapperhaus:
Ja, de motie op stuk nr. 48.
De voorzitter:
De heer Fritsma. Eén vraag.
De heer Fritsma (PVV):
De PVV vindt natuurlijk dat alle krakers vervolgd en bestraft
moeten worden. De PVV maakt natuurlijk geen onderscheid
daarin. Het is ook een beetje kinderachtig om met het woord
"discriminatie" te komen. Waar het hier om gaat, is dat we
het vanavond juist hebben over tientallen illegalen die kraken. Dat is het onderwerp van vanavond, nietwaar? We
hebben te maken met tientallen illegalen die jarenlang
krakend door Amsterdam trekken. Dus als je het kraken
aanpakt, begin dan bij deze mensen die overduidelijk heel
veel overlast hebben veroorzaakt in Amsterdam.
De voorzitter:
Meneer Fritsma.
De heer Fritsma (PVV):
We hebben het niet over willekeurige krakers.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

De voorzitter:
Meneer Fritsma, we gaan niet het debat opnieuw voeren.
De heer Fritsma (PVV):
We hebben het over krakers die mensen bedreigd hebben,
geïntimideerd hebben ...
De voorzitter:
Meneer Fritsma, echt over uw motie.
De heer Fritsma (PVV):
Mijn punt is duidelijk.
De voorzitter:
Ja, dat heeft u duidelijk gemaakt.
De heer Fritsma (PVV):
Daarbij is het onuitlegbaar dat juist van deze groep krakers
er nog niet één is bestraft. Mijn vraag aan de minister is:
straf inderdaad alle krakers, maar waarom deze ook niet?
De voorzitter:
Meneer Fritsma!
Minister Grapperhaus:
Mevrouw de voorzitter. Ik kom op de motie op stuk nr. 48.
Dat is de motie van mevrouw Van Toorenburg en de heer
Koerhuis. Ik heb in eerste termijn gezegd dat in ieder geval
de evaluatie die vorig jaar met uw Kamer is besproken laat
zien dat de wet op het punt van de ontruimingen gewoon
echt werkt. Er wordt vrijwel altijd ontruimd. Ik heb evenwel
gezegd dat ik het punt wil oppakken om met het College
van pg's te spreken over de evaluatie en over de handhaving van het kraakverbod voor zover het de vervolging en
de veroordeling van krakers betreft. Ik wil eigenlijk toezeggen om de Kamer in het najaar daarover te berichten. Ik
zou willen voorstellen om de motie-Van Toorenburg/Koerhuis tot het najaar aan te houden. Ik heb wel begrip voor
de motie — laat ik dat even benadrukken — maar bij aanhouding van de motie kunnen we misschien met elkaar ook
iets meer naar de staatsrechtelijke term voor wat gevraagd
wordt kijken. Het verzoek is in ieder geval om de motie aan
te houden zodat ik de Kamer daar in het najaar over kan
berichten.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik snap wat de minister zegt, maar ik kan daar nog geen
genoegen mee nemen. Wat wij willen, is dat de wet uiteindelijk weer in ere wordt hersteld. Als de minister ons kan
toezeggen dat hij met die insteek met het College gaat
praten, namelijk kijkend naar de vraag "op welke manier
kunnen we ervoor zorgen dat wat hier in de Kamer is
beoogd weer tot stand wordt gebracht?" en dus meer naar
het "hoe", en als hij de Kamer daarover bericht, dan kan ik
de motie aanhouden. Maar als de insteek echt ruim is, zo
van "we kunnen ook kijken of het een oplossing is als het
gewoon allemaal blijft zoals het nu is", dan denk ik dat we

17 mei 2018
TK 82

82-11-22

de minister eerder een steun in de rug geven als ik de motie
gewoon laat aannemen.

Dan de motie op stuk nr. 46. Ik heb in eerste termijn al uitgelegd dat de regering geen voornemen heeft om illegaliteit
strafbaar te maken. Om die reden ontraad ik de motie.

Minister Grapperhaus:
Ik stel dat heel erg op prijs, maar ik kom nu op de toezegging dat ik in het najaar bij de Kamer terugkom met een
antwoord op de vragen "hoe verhoudt de handhaving zoals
die nu is, zich ten opzichte van de wet zoals die destijds in
2010 is aangenomen en is toelicht in de parlementaire
geschiedenis?" en "als daar verschillen uit voortvloeien, in
hoeverre kan daar in de handhaving dan daadwerkelijk iets
aan worden gedaan?". Mag ik dat zo toezeggen?

Dan de motie op stuk nr. 49 van de heer Van Dijk. Als ik dit
zo lees, heb ik het gevoel dat de reikwijdte van deze motie
toch weer ruimer is dan het kabinet in de migratiebrief en
het regeerakkoord heeft staan. Het is ook niet zo dat alle
ongedocumenteerde asielzoekers altijd van de overheid
afhankelijk zijn voor een oplossing, want heel veel ongedocumenteerden kunnen morgen gedocumenteerd raken als
zij zich melden bij de vrijwillige terugkeer. Om die reden
zou ik de motie willen ontraden. Ik roep wel in herinnering
wat ik heb gezegd, namelijk dat we natuurlijk wel bezig zijn
met de uitvoering van het regeerakkoord. En voor een deel
van deze mensen zal dat uiteindelijk een oplossing bieden.

De voorzitter:
Mevrouw Van Toorenburg.

Dank u wel.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik overweeg de motie aan te houden, maar ik kijk daar nog
even naar. U hoeft dat nog niet te concluderen. Ik kijk daar
nog even naar met de collega's.
De voorzitter:
U heeft tot dinsdag de tijd. We gaan dan pas stemmen.
Maar mocht mevrouw Van Toorenburg haar motie niet
aanhouden, wat is dan uw oordeel over de motie?
Minister Grapperhaus:
Ik zou dat bijzonder jammer vinden. Ik zou de motie in deze
vorm dan toch ontraden. Ik wil benadrukken dat ik ...
De voorzitter:
Dan is dat helder.
Minister Grapperhaus:
Mag ik toch nog even tien seconden gebruiken om in de
richting van de heer Koerhuis en mevrouw Van Toorenburg
te benadrukken dat ik hun punt heel goed begrijp en dat ik
daarom juist mijn bereidheid wil tonen om op deze manier
binnen een halfjaar terug te komen met het antwoord op
die vragen?
De voorzitter:
Goed. De volgende motie. Dank u wel.
Dan geef ik nu het woord aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Harbers:
Voorzitter. Ik zal drie moties behandelen.
De motie op stuk nr. 45 van de heer Fritsma ontraad ik om
de reden die ik heb uiteengezet in de eerste termijn. Vastzetten kan op het moment dat er zicht is op uitzetting. In
deze vorm is het te kort door de bocht.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

De voorzitter:
Dank u wel.
Dan geef ik nu het woord aan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.

Minister Ollongren:
Dank u wel, voorzitter. U heeft de administratie natuurlijk
goed bijgehouden; dan weet u dat u van mij nog drie moties
tegoed hebt.
Allereerst de motie op stuk nr. 42 van de heer Koerhuis c.s.
Nog even los van de lokale autonomie, is bij deze motie
het probleem dat er niet sprake is van een besluit met een
rechtsgevolg. Zoals de motie nu is geformuleerd, zou ik
haar dus niet kunnen uitvoeren. Om die reden zou ik deze
motie willen ontraden.
Voorzitter. De motie op stuk nr. 43 is ook van de heer
Koerhuis c.s. Zonet, in de eerste termijn, is natuurlijk duidelijk geworden dat dit een situatie is die zich nog niet voordoet. Ik zou er niet voor zijn dat deze motie, anticiperend
op iets wat nog niet is gebeurd en waar nog geen besluit
over is genomen, hier nu al in stemming wordt gebracht.
Maar goed, ik zou zeggen: het is nu dus niet aan de orde.
Mocht het ooit aan de orde zijn, dan zien we dat dan wel
weer. Dus vanwege de timing van deze motie zou ik haar
willen ontraden.
De voorzitter:
Meneer Koerhuis, over de motie? U wou wat zeggen, zag
ik.
De heer Koerhuis (VVD):
Ja, ik weet niet wat ik anders moet zeggen dan dat ik ze in
stemming breng.
De voorzitter:
Oké. Dat is uw goed recht.

17 mei 2018
TK 82

82-11-23

Minister Ollongren:
Uiteraard.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Maar, voorzitter, met name wat de minister zegt over de
motie op stuk nr. 42 is toch wel uiterst interessant. Zij zegt:
het is een onuitvoerbare motie. Zij zegt ook dat zij onjuist
is, als ik de minister goed interpreteer. Dat betekent dus
dat deze motie, als zij wordt aangenomen, strikt symbolisch
is en dat de minister er niets mee gaat doen. Is dat juist?
Minister Ollongren:
Ik gebruikte wel mijn eigen woorden en dat waren niet de
woorden van de heer Van Dijk. Wat ik zonet wel heb
geconstateerd, is dat er geen besluit is dat rechtsgevolgen
heeft. En om die reden — als er geen besluit ligt en als dat
ook nog eens geen rechtsgevolgen heeft — kan ik niet tot
vernietiging overgaan. Dus om die reden heb ik wel betoogd
dat de motie zoals die nu is geformuleerd, niet uitgevoerd
zou kunnen worden.
De voorzitter:
Volgens mij ligt er nog één, de motie op stuk nr. 47.
Minister Ollongren:
Precies, de motie op stuk nr. 47. Dat is een motie van de
heer Fritsma. Daar heb ik in eerste termijn wat minder over
gezegd, maar ik zou hier misschien toch wel willen toevoegen dat het Gemeentefonds niet wordt gebruikt als sanctieinstrument. Als er in het Gemeentefonds vrij besteedbare
middelen zijn, dan zitten daar verder geen bestedingsvoorwaarden aan vast. Dus datgene wat de heer Fritsma hier
betoogt, verhoudt zich niet goed met hoe wij omgaan met
het Gemeentefonds en de gemeenten. Om die reden ontraad ik deze motie.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn wij aan het eind gekomen van dit
debat.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Over de ingediende moties zullen we volgende week dinsdag stemmen. Ik dank de bewindslieden. Ik dank de
Kamerleden, de mensen die dit debat hebben gevolgd, de
medewerkers, de bodes, de griffiers, iedereen.

Tweede Kamer

Kraken van sociale huurwoningen in
Amsterdam

17 mei 2018
TK 82

82-11-24