Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

34 952

Investeren in Perspectief - Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 104

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 februari 2020
Hierbij wordt u geïnformeerd over de nieuwe jongerenstrategie, «Youth at
heart», die vandaag ook online zal verschijnen1. Jongeren staan in
toenemende mate in het hart van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.
De overgrote meerderheid van de mensen in de Sahel, de Hoorn van
Afrika, het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA) is jong.2 Dit biedt
uitdagingen, maar ook enorme kansen. Nederland investeert in de
mogelijkheden van jongeren om te leren en te werken. Door het
perspectief van jongeren3 in de focusregio’s te vergroten, bestrijden we
armoede en dragen we bij aan het voorkomen van instabiliteit en
irreguliere migratie.
Zoals in de nota voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) «Investeren in Perspectief» staat (Kamerstuk 34 952, nr.
1), investeert Nederland in onderwijs en jeugdwerkgelegenheid. De
wereld ligt namelijk niet op koers om de relevante afspraken, zoals
vastgelegd in de Duurzame Ontwikkelingsdoelen,4 te halen. Via de
jongerenstrategie «Youth at heart» zullen we verder werken aan het
perspectief van jongeren. De aanpak onderscheidt zich door het
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
De helft van de bevolking in de MENA is jonger dan 25 jaar (UNICEF, 2019. MENA Generation
2030), in Sub-Sahara Afrika is dat ongeveer 60% (Verenigde Naties, 2019. World Population
Prospects).
3
In lijn met internationale definities hanteert het Ministerie van Buitenlandse Zaken de volgende
leeftijdsgrenzen voor jongeren; van 15 – 24 jaar als het gaat om onderwijs, en een leeftijd van
15 – 35 jaar als het gaat om werk en inkomen (inclusief ondernemerschap)
4
We laten ons leiden door de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (SDG’s).
SDG 4 (kwaliteits-onderwijs) en 8 (waardig werk en economische groei) staan daarin centraal.
SDG 5 (gendergelijkheid en gendervrijheid) is een dwarsdoorsnijdend doel in het gehele
Nederlands beleid.
2

kst-34952-104
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 104

1

overbruggen van het gat tussen de vaardigheden die jongeren leren en de
vraag van de arbeidsmarkt, waarbij we samenwerken met onder andere
de private sector.
Binnen het formuleren en uitvoeren van het beleid zal geluisterd worden
naar jonge mensen in de focusregio’s. Ook binnen de dialoog met onze
internationale partners zullen we de stem van jongeren versterken.
Deze brief beschrijft de kern van de Nederlandse inzet. Voor een uitgebreidere toelichting op de programma’s en activiteiten, dwarsverbanden
met andere beleidsterreinen en analyses, verwijs ik u naar de strategie op
rijksoverheid.nl/youthatheart.
De strategie is tot stand gekomen na consultaties met het maatschappelijk
middenveld, kennisinstellingen en individuele experts, alsook met
bedrijven en jongeren, in Nederland en het buitenland; fysiek en online.
Aanleiding voor de jongerenstrategie «Youth at heart»
De wereld ligt niet op koers om de afspraken zoals vastgelegd in de
Duurzame Ontwikkelingsdoelen op het gebied van onderwijs en jeugdwerkgelegenheid te halen. In onze focusregio’s zijn de uitdagingen groot;
in het bijzonder voor jonge vrouwen, vluchtelingen, binnenlands
ontheemden en gastgemeenschappen.
Onderwijs
Iedereen heeft recht op onderwijs. Het bereidt jongeren voor om zo goed
mogelijk mee te doen in een samenleving. Onderwijs in de focusregio’s
biedt jongeren echter vaak niet de vaardigheden die nodig zijn voor het
werk van nu en de banen van straks: naast basisvaardigheden zijn dat
technische vaardigheden en zogenaamde «soft»- en «transferable skills»
zoals kritisch nadenken of probleemoplossend vermogen. De strategie
richt zich voornamelijk op gelijkwaardige toegang tot goed beroepsonderwijs en goede trainingen. Er is een verschuiving nodig van een
benadering waarbij het aanbod vanuit het opleidingsinstituut leidend is,
naar een praktijkgerichte invalshoek, waarbij wordt samengewerkt met
toekomstige werkgevers. Ook het hoger onderwijs is meestal weinig
gericht op de beroepspraktijk.
Werk
Nederland richt zich nadrukkelijk op jongerenwerkgelegenheid. Jaarlijks
betreden twaalf miljoen jongeren de arbeidsmarkt in Afrika, terwijl er
maar drie miljoen banen bijkomen.5 De MENA-regio heeft de komende
tien jaar minimaal 24 miljoen nieuwe banen nodig om alleen al te
voorkomen dat de werkloosheid, nu dertig procent onder jongeren, verder
groeit. Veel jongeren in de focusregio’s die wel werk hebben, zijn
werkzaam in de informele economie; «self employment» is vaak de enige
optie. Dit betekent dat zij vaak geen fatsoenlijke baan hebben en onder de
armoedegrens leven. Jongeren missen vaak de vaardigheden die nodig
zijn om te ondernemen.
Maatschappelijke positie van jongeren
De barrières die jongeren ervaren op het vlak van onderwijs en werkgelegenheid staan niet op zichzelf. Leiders in de focusregio’s plaatsen hun
perspectief te zelden centraal. De nieuwe generatie wil gehoord worden.
5

AfDB Group Strategy For Jobs for Youth In Africa, 2016–2025.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 104

2

In meerdere landen in onze focusregio’s vinden of vonden protesten
plaats. Het zijn vaak jonge mensen die de straat op gaan en verandering
eisen.
Wat Nederland gaat doen
Programma’s en internationale initiatieven
Nederland zet via een aantal nieuwe programma’s verder in op onderwijs
en jongerenwerkgelegenheid. Onze aanpak onderscheidt zich door een
inzet op het overbruggen van het gat tussen de vaardigheden die
jongeren leren en de vraag van de arbeidsmarkt. Het «Challenge Fund for
Youth Employment» daagt bedrijven, kennisinstellingen en NGO’s uit te
komen tot innovatieve oplossingen waarmee in totaal 200.000 jongeren
moeten worden bereikt. Via het landenspecifieke programma «Nexus
skills-jobs for youth» gaat Nederland activiteiten financieren die jongeren
ondersteunen bij hun overstap van onderwijs naar werk. Het «Partnership
for Improving Prospects for Forcibly Displaced Persons and Host
Communities» richt zich op het bieden van onderwijs en werk aan
vluchtelingen, binnenlands ontheemden en gastgemeenschappen.
Nederland sluit zich aan bij relevante internationale initiatieven.
Voorbeelden zijn «Generation Unlimited», dat zich richt op opschaalbare
initiatieven om jonge mensen te ondersteunen bij het ontwikkelen van
vaardigheden en het «Youth Entrepreneurship and Innovation Multi-Donor
Trust Fund» van de African Development Bank. Daarnaast verlengen we
het relevante «Local Employment in Africa for Development» (LEAD)programma en breiden we het «Orange Corners» programma uit met het
«Innovatie Fonds» om ondernemers grotere toegang tot financiering te
geven.
Nederland wil samen met het (Nederlandse) bedrijfsleven de kansen en
uitdagingen van jongeren adresseren via de handelsagenda. Ook zijn we
in gesprek met bijvoorbeeld de Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland
en de Nederlandse ontwikkelingsbank FMO over een versterkte en
specifieke inzet op jongeren.
De stem van jongeren versterken
Nederland heeft een speciaal ambassadeur voor Jongeren, Onderwijs en
Werk aangesteld. Behalve in het beleid dat specifiek gericht is op
jongeren, onderwijs en werk, wordt de stem van jongeren ook versterkt in
het overige relevante BHOS-beleid. Dat willen we mede doen door
jongeren beter te betrekken bij de totstandkoming en uitvoering van het
beleid. Er zal onder andere een jongerenadviescommissie worden
ingesteld.
Onderwijs en jeugdwerkgelegenheid staan op de agenda bij steeds meer
internationale partners zoals de Verenigde Naties, de Wereldbank en de
Europese Unie. De aansluiting tussen beide onderwerpen – bezien vanuit
jongeren – staat echter zelden centraal. Nederland wil zijn inzet op
jongeren, onderwijs en werk opschalen door een voortrekkersrol op zich
te nemen en gezamenlijk op te trekken met partners die de geïntegreerde
benadering onderschrijven. In onze dialoog met overheden in de
focusregio’s willen we de positie van jongeren en de mogelijkheden en
barrières die ze ervaren vaker opbrengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 104

3

Vervolg
Nederland blijft in gesprek met jongeren, het bedrijfsleven, overheden,
kennisinstellingen, maatschappelijke- en andere partnerorganisaties in
Nederland en in de focusregio’s. De uitvoering wordt in samenspraak met
onze partners -waaronder zeker jongeren – aangepast aan de lokale
realiteit.
Om te kunnen leren van het gevoerde beleid en te weten welke resultaten
worden geboekt, hebben de nieuwe programma’s hun eigen monitoring
en evaluatieraamwerken. Er worden ook overkoepelende indicatoren
uitgewerkt. De resultaten van de Nederlandse inzet op jongeren, werk en
onderwijs worden in de resultatenrapportage (www.osresultaten.nl)
gepubliceerd.
Om het thema «jongeren» steviger op de kaart te zetten, wil Nederland
eind 2020 een internationale conferentie organiseren. Over de vorm,
precieze inhoud en timing wordt u later geïnformeerd.
Voorts zal de vaste Kamercommissie Buitenlandse Zaken desgewenst
gebriefd worden door de ambassadeur voor Jongeren, Onderwijs en Werk
conform toezegging in het overleg met de algemene commissie voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de vaste
commissie voor Economische Zaken en Klimaat d.d. 29 mei 2019.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 952, nr. 104

4