Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 617

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 mei 2015
In het Algemeen Overleg arbeidsmarktbeleid van 15 oktober 2014
(Kamerstuk 29 544, nr. 575) heb ik uw Kamer toegezegd dat ik begin 2015
in zal gaan op de resultaten van het Actieplan 50pluswerkt (hierna: het
Actieplan) van het UWV, na de aanpassingen van eind september vorig
jaar. Met deze brief voldoe ik aan deze toezegging.
Economisch beeld en arbeidsmarktpositie van ouderen
Het economisch herstel dat in de tweede helft van 2013 is ingezet, zet dit
en komend jaar krachtiger door. Naar verwachting groeit de Nederlandse
economie dit jaar met 1,7% en voor 2016 wordt een economische groei
van 1,8% verwacht. Dit economisch herstel wordt bovendien steeds
breder gedragen. Naast de export dragen ook de binnenlandse bestedingen van consumenten en bedrijven in toenemende mate bij aan het
economisch herstel. In januari 2015 vertoonde de consumptie van
huishoudens de grootste toename in de afgelopen vier jaar.
Langzaam maar zeker wordt dit economisch herstel ook op de arbeidsmarkt zichtbaar. Het aantal vacatures en het aantal uitzenduren neemt toe
en het aantal faillissementen daalt. Het herstel gaat gepaard met
banengroei, zoals blijkt uit de toename van het aantal banen met
50 duizend in het vierde kwartaal1 van 2014. Ook voor 2015 en 2016
verwacht het CPB dat de werkgelegenheid toeneemt. Herstel van de
werkgelegenheid is ook voor ouderen belangrijk. Hoewel de arbeidsmarktpositie van ouderen het laatste decennium sterk is verbeterd, getuigende
een sterk gestegen arbeidsparticipatie en fors hogere uittreedleeftijd, is
het beeld minder gunstig als ouderen eenmaal werkloos raken. Terwijl de
werkloosheid onder ouderen met gemiddeld 7,7 procent in 2014 niet sterk

1

kst-29544-617
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Het CBS heeft het aantal banen op donderdag 26 maart jl. in het vierde kwartaal van 2014
opwaarts bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

1

afwijkt van de werkloosheid onder de gehele beroepsbevolking, komt
langdurige werkloosheid onder ouderen relatief vaak voor.
Ondanks het aantrekken van de werkgelegenheid, blijft het daarom
onverminderd van belang om (langdurige) werkloosheid onder ouderen te
bestrijden. In aanvulling op de hervormingsmaatregelen die het kabinet
heeft genomen om de Nederlandse economie en arbeidsmarkt te
versterken, heeft het kabinet specifieke maatregelen genomen om
ouderen te ondersteunen bij het vinden van werk. Zo maakt de premiekorting het financieel aantrekkelijker voor werkgevers om oudere
uitkeringsgerechtigden in dienst te nemen.
De no-risk polis WW en proefplaatsing beperken daarnaast de risico’s bij
werkgevers als zij een oudere in dienst nemen. Ook in de sectorplannen is
er volop aandacht voor de arbeidsmarktpositie van ouderen. In aanvulling
hierop biedt het Actieplan ondersteuning aan ouderen die op zoek zijn
naar werk.
In het vervolg van deze brief schets ik kort de belangrijkste aanpassingen
die ik vorig jaar heb doorgevoerd in het Actieplan en geef ik een nader
beeld van het gebruik van het Actieplan.
Aanpassingen Actieplan
Het Actieplan is gestart op 1 juli 2013 en bestaat uit de volgende
onderdelen:
• Netwerktrainingen en inzet adviseurs werkgeversdienstverlening;
• Inspiratiedagen werkzoekenden en werkgevers;
• Inzet van scholingsvoucher en plaatsingsfee. Voor dit onderdeel is
sinds 1 oktober 2013 een subsidieregeling van kracht2.
In juni 2014 heb ik besloten de doelgroep van het Actieplan uit te breiden
met 50-plussers en de duur van het Actieplan met één jaar te verlengen,
tot 1 januari 2017. De reden voor het uitbreiden van de doelgroep is dat de
arbeidsmarktpositie van 50-plussers niet sterk afwijkt van de positie van
55-plussers. De daling van bijvoorbeeld de werkhervattingkansen zet
scherp in vanaf 50 jaar en zet bij hogere leeftijd in sterkere mate door. Om
deze uitbreiding van de doelgroep mogelijk te maken heb ik € 34 miljoen
extra uitgetrokken, in aanvulling op de € 67 miljoen die al voor dit
Actieplan ter beschikking was gesteld.
Per 20 september 2014 heb ik tevens de subsidieregeling (scholingsvouchers en plaatsingsfees) op een aantal punten aangepast, zodat er
eenvoudiger gebruik van gemaakt kan worden. In mijn brief van 25 juni
20143 en in het verslag van het schriftelijk overleg over deze brief4 heb ik
een opsomming gegeven van deze aanpassingen.
Stand van zaken
In- en uitstroom.
De jaarlijkse totale instroom van 50-plussers in de WW en die na
3 maanden nog steeds een WW-uitkering ontvangen, werd door het UWV
op circa 90.000 personen in 2014 geschat. In 2014, lag de werkelijke
instroom met 95.405 personen iets hoger dan deze verwachting. Het UWV
verwacht voor 2015 circa 86.000 instroom en circa 83.000 in 2016.

2

Regeling scholing en plaatsing oudere werklozen (Stcrt. 2013, 27343).
Kamerstuk 29 544, nr. 540.
4
Kamerstuk 29 544, nr. 559.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

2

De uitstroom naar werk in 2014 is als volgt:
Tabel 1: Ontwikkeling van de uitstroom van 50-plussers naar werk (personen).
Uitstroom naar werk
Uitstroom 50-plussers naar werk

Uitstroom naar werk

Uitstroom 50-plussers naar werk

Raming 2014

Gerealiseerd 2014

54.400

52.300

Raming 2015

Gerealiseerd 2015
t/m 17 mei

54.400

23.842

Het gaat hier om de totale uitstroom, dus ook de personen die korter dan
3 maanden een uitkering hadden. De uitstroom naar werk in 2015 is
momenteel 20% hoger dan geraamd. Dit is echter mede het gevolg van
een hogere instroom in de WW in het verleden.
Netwerktraining en begeleiding.
De netwerktrainingen vormen de basis van het Actieplan. In deze training
staat het inzicht krijgen in competenties en presentatievaardigheden en
het netwerken met werkgevers centraal. De kracht van het Actieplan zit
namelijk vooral in de «empowerment» van de werkzoekenden zelf en het
actief benaderen van de werkgevers voor deze doelgroep. Aan de
netwerktrainingen worden structureel adviseurs werkgeversdienstverlening gekoppeld. Zij richten zich op de bemiddeling van 50-plussers naar
banen. Indien om persoonlijke redenen noodzakelijk, kan ook individuele
begeleiding ingezet worden. Daarnaast biedt het UWV online dienstverlening (webinars, e-learnings, CV-publicatie en andere diensten via de
Werkmap) voor 50-plussers aan.
Op basis van het totale budget (inclusief het extra budget voor de
uitbreiding naar 50-plussers) kan het UWV per jaar 43.000 50-plussers een
netwerktraining aanbieden tot 1 januari 2017. Gedurende de looptijd van
het Actieplan geeft UWV dus aan 129.000 50-plussers een netwerktraining.
Daarbij wordt, sinds 2013, voor 100 extra FTE aan adviseurs intensieve
dienstverlening ingezet.
Tabel 2: instroom netwerktrainingen en begeleiding.
Raming 2014

Gerealiseerd 2014

Instroom deelnemers netwerktrainingen
Instroom deelnemers individuele begeleiding

40.000
3.000

41.469
2.081

Totaal

43.000

43.550

Het totaal aantal deelnemers aan de netwerktrainingen (incl. individuele
begeleiding) in 2014 was 43.550 en ligt daarmee boven de verwachting.
De instroom individuele begeleiding is lager dan geraamd. Dit wordt
veroorzaakt door het gegeven dat het merendeel van de begeleiding via
de netwerktraining verloopt.
Inspiratiedagen.
De inspiratiedagen die UWV heeft georganiseerd zijn goed bezocht.
Tijdens de inspiratiedagen krijgen werkzoekenden relevante informatie
over en contactmogelijkheden met werkgevers en intermediairs.
In 2014 hebben 5 inspiratiedagen in Breda, Enschede, Eindhoven, Den
Haag en Alkmaar plaatsgevonden. In totaal werden ruim 3.500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

3

deelnemers verwacht en is dit aantal met 3.538 ook gerealiseerd. Met de
extra middelen uit het nieuwe actieplan 50-plus kunnen in 2015 en 2016
landelijk nog eens 11 inspiratiedagen extra worden georganiseerd.
Scholingsvouchers en plaatsingsfees.
Scholingsvoucher
De scholingsvoucher is een subsidie, gericht op scholing, voor werkzoekenden of werkgevers die een 50-plussers in dienst nemen.
Zij kunnen bij het UWV een scholingsvoucher van maximaal € 1.000,–
aanvragen als er uitzicht is op een baan, hetzij met een intentieverklaring
van een werkgever, hetzij een opleiding gericht op een zogenaamd
«kansberoep»5.
Het aantal aangevraagde en verstrekte scholingsvouchers bleef tot
september vorig jaar achter bij de verwachtingen. Ik heb daarom een
aantal verbeteringen in de subsidieregeling doorgevoerd, waaronder een
eenvoudiger aanvraagprocedure en verhoging van het bedrag van € 750,–
tot maximaal € 1.000,–, omdat dit beter aan blijkt te sluiten bij de kosten
die gemaakt worden voor scholing. Tegelijkertijd heeft het UWV via o.a.
mailings en een nadrukkelijkere plek in de netwerktrainingen, de
bekendheid met de scholingsvoucher vergroot. Dat heeft het gewenste
effect gehad. Het aantal aanvragen is vanaf oktober 2014 sterk toegenomen en het UWV verwacht dat deze trend in 2015 doorzet.
De prognose voor 2014 is niet gehaald, maar waar het aantal verstrekte
scholingsvouchers tot en met medio september nog 1.400 was, zijn alleen
al in de laatste 3 maanden van 2014, 1.000 extra vouchers verstrekt. Tot en
met 17 mei 2015 zijn reeds 3.500 scholingsvouchers verstrekt. Over de
effecten van deze vouchers zijn nog geen gegevens voorhanden.
Plaatsingsfee
De plaatsingsfee is een subsidie voor private intermediairs, zoals
uitzendbureaus en re-integratiebureaus, die 50-plussers aan het werk
helpen. Doel is hiermee intermediairs te stimuleren om meer 50-plussers
te bemiddelen naar werk.
De hoogte van de fee loopt op naarmate de arbeidsovereenkomst met de
50-plus WW-er langer duurt. Na 3 maanden bedraagt de subsidie € 300,–,
na 6 maanden € 700,– en na 12 maanden € 500,–. Cumulatief dus
maximaal € 1.500,–. De fees worden achteraf, dus na de genoemde
termijnen gedurende het verloop van het dienstverband, toegekend.
Ook het aantal plaatsingsfees bleef tot september vorig jaar sterk achter
bij de verwachting. ABU, NBBU en 6 grote landelijke uitzendorganisaties
hadden in oktober 2013 de ambitie uitgesproken om tot en met 2015 voor
de doelgroep 55-plus 22.500 maal de plaatsingsfee in te zetten.
Om het gebruik van dit instrument eveneens te verhogen, is ook hiervoor
een aantal verbeteringen doorgevoerd, zowel binnen de uitzendorganisaties zelf als aanpassingen in de subsidieregeling die de aanvraagprocedure vereenvoudigen en verruimen.
De extra aandacht en aanpassingen in de subsidieregeling voor de
plaatsingsfees lijken effect te hebben. Hoewel ook de bijgestelde
5

De opleiding moet gericht zijn op een beroep waarvoor veel vacatures in de regio van de
aanvrager beschikbaar zijn of een opleiding die de kans op werk groter maakt. De voorwaarden
staan op uwv.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

4

verwachting voor 2014 niet gehaald is, is vanaf oktober 2014 een forse
toename van het aantal verstrekte plaatsingsfees te zien. Daarbij geldt dat
er sprake is van een vertragingseffect omdat de eerste aanvraag pas na 3
maanden dienstverband ingediend kan worden.
Het aantal verstrekte fees in 2015 was in de eerste twee maanden al meer
dan in heel 2014. In 2015 zijn tot en met 17 mei reeds 2.964 plaatsingsfees
verstrekt.
De intermediairs en het UWV hebben er voor gekozen om eerst de
effecten van de verbeterde subsidieregeling te bezien en daarom medio
2014 besloten de ambitie voor het aantal te verstrekken plaatsingsfees
voorlopig niet evenredig te verhogen met de uitbreiding van de doelgroep
van 55-plus naar 50-plus. In de loop van 2015 nemen de uitzendorganisaties en het UWV een besluit over de aanpassing van de doelstelling
voor plaatsingsfees.
Tabel 3: cijfers verstrekte scholingsvoucher en plaatsingsfees
Prognose 2014

Verstrekt t/m dec
2014

5.500
2.000

2.402
1.413

Prognose 2015

Verstrekt t/m
17 mei 2015

5.500
7.500

3.500
2.964

Scholingsvouchers
Plaatsingsfees

Scholingsvouchers
Plaatsingsfees

Uitstroomrichtingen uit de WW
De fracties van 50PLUS en D66 hebben mij in het AO en VAO Arbeidsmarktbeleid van respectievelijk 15 oktober 2014 en 5 november 2014
gevraagd een overzicht te geven van de uitstroomrichtingen uit de WW.
In 2014 werden in totaal 602.042 WW-uitkeringen beëindigd. In 2013
waren er dat 515.654. De reden van beëindiging van het WW-recht is
onder te verdelen in twee hoofdredenen: beëindiging vanwege het
hervatten van werk of beëindiging vanwege het bereiken van de
maximale uitkeringsduur van het WW-recht. Daarnaast is er nog een
groep overige redenen, waarbij stoppen van het recht vanwege ziekte en
stoppen van het recht vanwege het bereiken van de pensioensgerechtigde
leeftijd de meest voorkomende redenen zijn.
Tabel 4: aandeel mensen waarvan de WW-uitkering is beëindigd wegens werkhervatting, maximale duur en overige redenen.
Werkhervatting

Totaal
≥ 50 jaar

Maximale duur

Overige redenen

2013

2014

2013

2014

2013

2014

47,5%
42,4%

48,3%
44,5%

36,4%
33,4%

33,6%
29,2%

16,2%
24,3%

18%
26,2%

In tabel 4 is te zien dat het aandeel werkhervattingen, totaal én voor
50-plussers, in 2014 gestegen is ten opzichte van 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

5

Tabel 5 maakt inzichtelijk naar welke sectoren deze uitstroom in werk
plaatsvindt.
In de maanden januari en februari van 2015 is het aantal werkhervattingen
26% (11.500) meer dan in dezelfde periode in 2014.

Netto-effectiviteitmeting
In het schriftelijk overleg over mijn brief van 25 juni 2014 hebben enkele
fracties gevraagd naar de netto-effectiviteit van het Actieplan. Zoals ik al
eerder aangeven heb, is het inzichtelijk maken van netto-effectiviteit van
een specifieke maatregel complex.
De uitstroom van ouderen vanuit de WW naar werk is immers van meer
factoren afhankelijk, zoals de conjunctuur, waardoor het effect van de
maatregelen lastig te meten is. Dit laat onverlet dat SZW belang hecht aan
zoveel mogelijk vergaren en verspreiden van inzicht in netto-effectiviteit
en ook kennisprogramma’s met uitvoerders en gemeenten opzet en
ondersteunt met dat doel.
In dat verband wil ik wijzen op de nationale als internationale literatuur
waaruit het beeld naar voren komt dat maatregelen vooraf of vroeg in de
uitkering over het algemeen effectief zijn. Voor nadere informatie verwijs
ik naar de brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 19 december 2014, waarin ingegaan is op experimenten naar
de netto-effectiviteit van re-integratie (Kamerstuk 28 719, nr. 91).
Om inzicht te krijgen in de netto-effectiviteit van de dienstverlening van
het Actieplan heeft het UWV de Vrije Universiteit Amsterdam gevraagd
een onderzoek te doen. In 2013 is een effectmeting gestart om het effect
van de training Succesvol naar Werk (de «netwerktraining») voor (toen
nog) 55-plussers vast te stellen.
Doordat eind 2013 hoge prioriteit gegeven is aan instroom in de netwerktrainingen, is de onderzoeksopzet voor de effectmeting onder druk komen
te staan. Onlangs is gebleken dat hierdoor de metingen niet correct
gedaan konden worden. Op basis van deze metingen is het derhalve niet
mogelijk om wetenschappelijk verantwoorde conclusies te trekken. Dit
heeft het UWV en de VU doen besluiten een nieuwe meting te starten. De
nieuwe meting is in februari 2015 van start gegaan. Resultaten worden in
de loop van 2016 verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

6

Ik vind het jammer dat op dit moment de netto-effectiviteit van de
ondersteuning aan 50-plus werkzoekenden niet inzichtelijk is, maar begrijp
dat dit ook niet op korte termijn alsnog kan worden gedaan omdat het
type onderzoek zich daar niet voor leent. Ik vind het zeer wenselijk dat het
UWV en de VU opnieuw van start zijn gegaan met het meten van de
netto-effectiviteit.
Tot slot
Het economisch beeld van de afgelopen maanden geeft reden tot
optimisme. De export stijgt, consumenten gaan meer besteden en de
economische groei trekt aan. Dit herstel is ook op de arbeidsmarkt te zien.
Het aantal banen en vacatures neemt toe. Hierdoor komt er voor mensen
meer perspectief op de arbeidsmarkt.
Dit bemoedigende beeld neemt niet weg dat er nog steeds te veel mensen
aan de zijlijn van de arbeidsmarkt staan en moeite hebben een baan te
vinden. Dat geldt in het bijzonder ook voor ouderen, die een relatief hoog
risico lopen op langdurige werkloosheid. Het blijft daarom noodzakelijk
om het economisch herstel te bespoedigen door verder voort te bouwen
op het in gang gezette hervormingen en concrete maatregelen te nemen
die werkloosheid voorkomen en bestrijden. Daarbij heeft het kabinet
bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen, zoals ouderen. Het
Actieplan 50pluswerkt, dat nu goed op stoom is gekomen, levert een
wezenlijke bijdrage aan het versterken van de arbeidsmarktpositie van
ouderen.
Samen met onder meer de premiekorting en de concrete maatregelen uit
de sectorplannen gericht op het behoud van vakkrachten en scholing van
oudere werknemers bieden we ouderen meer perspectief op de arbeidsmarkt.
Het spreekt voor zich dat het UWV, de partners in het Actieplan en ik de
uitvoering van de activiteiten blijven monitoren en waar nodig verbeteren.
Ik zal uw Kamer na het zomerreces op de hoogte brengen van de
vorderingen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 617

7