2019D11532

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 21 maart 2019 een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën
over het door de Minister van Buitenlandse Zaken bij brief van 15 februari
2019 toegezonden BNC-fiche over de Mededeling voor meer efficiënte en
democratische besluitvorming bij EU-belastingzaken (Kamerstuk 22 112,
nr. 2772).
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De griffier van de commissie,
Weeber

nds-tk-2019D11532

1

Inhoudsopgave

blz.

I)

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Algemene opmerkingen
2. De cultuur van unanimiteit
3. De passarelle-bepaling
4. De routekaart
5. Democratische legitimiteit
6. Krachtenveld
7. Omvang van de Europese Unie

2
2
3
4
4
5
6
6

II)

Reactie van de Staatssecretaris

6

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Algemene opmerkingen
De leden van de VVD-fractie hebben met enige zorg kennisgenomen van
de Mededeling voor meer efficiënte en democratische besluitvorming bij
EU-belastingzaken. De leden van de VVD-fractie hechten aan een
inhoudelijk goede, efficiënte en democratische besluitvorming, zij zien
geen toegevoegde waarde in het voorstel waar gepleit wordt de besluitvorming in de Europese Unie op basis van unanimiteit los te laten.
De leden van de VVD-fractie hebben de motie-Maeijer c.s. (Kamerstukken
21 501-02, nr. 1920) over niet afstappen van besluitvorming bij unanimiteit
op gebied van belastingheffing en sociaal beleid op 8 december 2018
gesteund en daarmee al uitgesproken tegen het voorliggend voorstel te
zijn. Deze leden onderschrijven de inzet en motivering van het kabinet.
De leden van de CDA-fractie hebben met afkeuring kennisgenomen van
het voorstel van de Europese Commissie om de besluitvorming bij
unanimiteit voor belastingzaken af te schaffen. Deze leden delen de
mening van het kabinet dat dit zeer onverstandig zou zijn. Unanimiteit bij
belastingzaken is noodzakelijk, omdat belastingen onder de expliciete
soevereiniteit van lidstaten vallen. Deze leden achten het absoluut
onwenselijk dat een meerderheid van landen kan beslissen over fiscale
zaken in andere lidstaten. Elke lidstaat gaat over zijn eigen belastingen en
moet daarom kunnen instemmen met Europese fiscale maatregelen.
De leden van de CDA-fractie verzoeken het kabinet om de Kamer te
informeren over elke stap die genomen wordt in dit dossier en tijdig aan
te geven wanneer er beslismomenten op Europees en nationaal niveau
aan de orde zijn.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de mededeling van de Europese Commissie voor meer efficiënte en
democratische besluitvorming bij EU-belastingzaken en het BNC-fiche.
Deze leden verwelkomen de discussie over besluitvorming bij
EU-belastingzaken. Ook de erkenning van het kabinet dat coördinatie op
EU-niveau van belang kan zijn voor het beschermen van de nationale
belastinggrondslag en de bevestiging dat belastingen die raken aan
mobiliteit, globalisering en digitalisering niet meer een puur nationale
aangelegenheid zijn, kan op instemming van deze leden rekenen. Deze
leden hebben nog enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met teleurstelling
kennisgenomen van het fiche over een meer efficiënte en democratische
besluitvorming bij EU-belastingzaken. Zij zijn van mening dat efficiëntere
besluitvorming nodig is om belastingontwijking, belastingontduiking en
belastingfraude aan te pakken.

2

Deze leden zijn benieuwd hoe het kabinet zich gaat opstellen in de
discussie hierover. Is het kabinet bereid om constructief mee te praten
over besluitvorming door middel van gekwalificeerde meerderheid?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het fiche over de mededeling van de Europese
Commissie voor meer efficiënte en democratische besluitvorming bij
EU-belastingzaken. Deze leden zijn van mening dat het heffen van
belastingen een nationale aangelegenheid is en dat de nationale lidstaten
de beleidsvrijheid moeten hebben om tarieven van en grondslagen voor
belastingen zelf vast te stellen.
De leden van de fractie van 50PLUS hebben met grote bezorgdheid
kennisgenomen van het fiche over de mededeling van de Europese
Commissie voor meer efficiënte en democratische besluitvorming bij
EU-belastingzaken. Deze leden hebben fundamentele bezwaren tegen de
inzet van de Commissie en zij maken zich grote zorgen over de uiteenlopende belangen in de EU.
2. De cultuur van unanimiteit
De leden van de VVD-fractie hechten aan eigen beslissingsbevoegdheid
over de eigen fiscale regelgeving. De voorstellen die een internationaal
karakter hebben, dienen in nauw overleg tot stand te komen, waarbij
iedere lidstaat vanuit zijn eigen bevoegdheid een standpunt moet kunnen
innemen. In de afgelopen jaren is een aantal belangrijke stappen gezet om
bijvoorbeeld belastingontduiking en -ontwijking tegen te gaan. Deze
besluiten zijn genomen op basis van unanimiteit. De voorbeelden zoals
omschreven in de reactie van het kabinet laten zien dat ook bij unanimiteit
belangrijke stappen gezet kunnen worden.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het natuurlijk soms bij
prangende zaken nodig is om snel tot overeenstemming te komen,
bijvoorbeeld bij de aanpak van belastingontwijking. Maar de praktijk laat
zien dat in die gevallen ook met unanieme besluitvorming snel tot
overeenstemming kan worden gekomen. De leden van de CDA-fractie
vrezen dat besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid tot minder
goede regelgeving kan leiden, omdat over belangrijke bezwaren van
(kleine) lidstaten heen kan worden gestapt. Zij vragen of het kabinet deze
zorgen deelt.
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet om te reageren op de
«cultuur van unanimiteit», zoals beschreven door de Europese
Commissie. Deze leden delen het standpunt dat de laatste jaren ook bij
besluitvorming door middel van unanimiteit goede stappen zijn gezet,
maar zijn van mening dat besluitvorming met gekwalificeerde
meerderheid op EU-belastingzaken kan bijdragen aan effectievere en
daadkrachtigere maatregelen. Voorgenoemde leden vragen het kabinet
om hierop te reageren. Deze leden vragen of het kabinet aanwijzingen
heeft dat voorstellen juist vanwege de unanimiteitsvereiste achterwege
zijn gebleven of zijn afgezwakt. Deleden van de aan het woord zijnde
fractie vragen of het kabinet kan uitsluiten dat besluitvorming met
gekwalificeerde meerderheid de laatste jaren tot nog effectievere en
daadkrachtigere maatregelen had kunnen leiden.
De leden van de D66-fractie lezen dat besluitvorming met gekwalificeerde
meerderheid uiteindelijk negatieve financiële gevolgen kan hebben voor
individuele lidstaten. Deze leden vragen het kabinet om te bevestigen dat
hetzelfde geldt voor besluitvorming door middel van unanimiteit. Meer
specifiek vragen deze leden om te reageren op een situatie waarbij één

3

lidstaat zijn veto uitspreekt tegen een fiscale vergroeningsmaatregel in
EU-verband en dit leidt tot weglekeffecten uit andere lidstaten, die
individueel in plaats van gezamenlijk actie ondernemen.
De leden van de D66-fractie merken in dit kader op dat aantasting van een
gelijk speelveld en mogelijke weglekeffecten vaak als reden worden
genoemd om als land geen maatregelen te nemen die wel zouden kunnen
bijdragen aan betere belastingheffing en bijvoorbeeld gebruikt zouden
kunnen worden voor het verlagen van lasten op arbeid.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen welke discussies op het
gebied van EU-belastingzaken op dit moment stil liggen. Hoeveel
vertraging is er de afgelopen jaren opgelopen doordat landen hun
vetorecht konden gebruiken? Welke maatregelen waren er de afgelopen
jaren wél geïmplementeerd op het gebied van EU-belastingzaken, als
Nederland geen vetorecht had gehad?
De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat de Europese
Commissie constateert dat vele miljarden aan belastingopbrengsten
worden misgelopen door het vetorecht. Kan het kabinet hier nader op
ingaan? Om hoeveel geld gaat het precies? Welk deel van de misgelopen
opbrengsten hangt samen met een definitief btw-systeem? En hoeveel
zou gemoeid zijn met respectievelijk de Consolidated Corporate Tax Base
(CCCTB), de Financial Transaction Tax (FTT) en de digitaledienstenbelasting?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen het kabinet in hoeverre
belastingen nog een puur nationale aangelegenheid zijn. In hoeverre is er
nog sprake van autonomie als landen steeds op elkaar moeten reageren
met een tariefsverlaging in de fiscale race naar de bodem?
3. De passerelle-bepaling
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Commissie aandringt op
spoedige besluitvorming middels de passerelle-bepaling van artikel 48
Verdrag betreffende de EU (VEU) bij twee van vier geïdentificeerde
maatregelen. Deze leden vragen de Staatssecretaris of hij kan aangeven
hoe het verdere traject van besluitvorming dit voorstel eruit zal zien. Kan
de Staatssecretaris nogmaals bevestigen dat van instemming door
Nederland geen sprake zal zijn en dat het voorstel van de Europese
Commissie dus van tafel kan?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of het klopt dat,
doordat de verschuiving van competentie middels een passerellebepaling wordt geregeld, het Verdrag niet aangepast hoeft te worden.
Deze leden zijn van mening dat bij overdracht van soevereiniteit van een
dergelijk belangrijk element als belastingen dit door middel van een
wijziging van het Verdrag zou moeten worden gerealiseerd. Zij vragen de
Staatssecretaris hierop te reageren. De regering noemt belastingheffing
immers terecht essentieel voor een soevereine staat.
4. De routekaart
De leden van de D66-fractie lezen dat het kabinet zeer kritisch is over de
routekaart van de Europese Commissie. Hoe waardeert het kabinet de vier
afzonderlijke stappen binnen de routekaart?
Deze leden vragen het kabinet om in te gaan op de mate waarin besluitvorming met unanimiteit of gekwalificeerde meerderheid gewenst is per
afzonderlijk beleidsterrein of type beleidsmaatregel die in de routekaart
zijn opgenomen. Deze leden zijn van mening dat de wenselijkheid per
beleidsterrein kan verschillen. Zo zijn deze leden terughoudend als het
gaat om besluitvorming ten aanzien van de inkomstenbelasting, sociaal
beleid en maatregelen gericht op het verbeteren van de volksgezondheid.

4

Bij welke EU-belastingzaken zou volgens het kabinet de besluitvorming
het beste met gekwalificeerde meerderheid kunnen plaatsvinden?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe het kabinet aankijkt
tegen de vier verschillende stappen uit het voorstel. Is het kabinet
bijvoorbeeld bereid om te praten over stap 1: maatregelen die geen
impact hebben op de belastinggrondslag? Deze leden stellen voorts de
vraag hoe groot de kans is dat stappen 1 tot en met 4 eind 2025 gerealiseerd zijn.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen het kabinet waarom zij
stap 2 niet steunt, maatregelen die fiscaal van aard zijn maar primair
bedoeld om andere doelstellingen te realiseren, zoals milieudoelstellingen. Hoe verhoudt dit standpunt zich tot het standpunt van het kabinet
dat een vliegbelasting liever Europees dan nationaal geregeld dient te
worden?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn evenals het kabinet zeer
kritisch over de in de mededeling van de Europese Commissie beschreven
routekaart, waarmee de Commissie de EU-lidstaten oproept om stapsgewijs over te gaan naar besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid
voor fiscale dossiers.
Deze routekaart is een duidelijk voorbeeld van hoe de Commissie de
soevereiniteit van de lidstaten verder probeert uit te hollen. De leden van
de Partij voor de Dieren-fractie verwachten dat het kabinet, zoals
uitgesproken in dit BNC-fiche, zich faliekant tegen deze routekaart blijft
verzetten en zij verzoeken het kabinet duidelijk te expliciteren hoe het
verzet tegen deze routekaart verder vorm zal krijgen.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn zeer verbaasd over de
naamgeving van deze mededeling, aangezien de routekaart niet een
«meer democratische besluitvorming» behelst maar juist een uitholling
van de democratie. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie
verzoeken het kabinet of het er bij de Commissie op kan aandringen dat
de Commissie bij de woordkeuze van voorstellen er voortaan op zal
toezien dat de door haar gekozen woorden daadwerkelijk de inhoud van
het voorstel reflecteren, en niet precies het tegenovergestelde van de
inhoud van het voorstel.
5. Democratische legitimiteit
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet om nader toe te lichten
waarom het niet het standpunt van de Europese Commissie deelt dat de
besluitvorming kan bijdragen aan een betere democratische legitimiteit.
Deze leden vragen het kabinet om hierbij specifiek in te gaan op de
verwachting van de Commissie dat lidstaten bij besluitvorming met
gekwalificeerde meerderheid serieuzer zouden onderhandelen, met als
resultaat meer relevante en ambitieuze uitkomsten.
De leden van de fractie van 50PLUS zijn van mening dat stellingen zoals
«meer EU regels versterken de interne markt en maken deze meer
competitief» en «besluiten worden kwalitatief beter en hebben een betere
democratische legitimiteit», getuigen van een zeer gekleurde positie van
de Commissie, met veel te weinig kritische zelfreflectie op haar eigen
democratische legitimiteit en beleidsprestaties. Deelt het kabinet deze
mening?
De leden van de fractie van 50PLUS vragen voorts hoe hoog bij de laatste
vier verkiezingen voor het Europees Parlement de gemiddelde opkomst
was, en hoe hoog bij de laatste vier verkiezingen voor de Kamer de
gemiddelde opkomst was.
De leden van de fractie van 50PLUS vragen of het juist is dat gepensioneerde ambtenaren van de Commissie per december 2017 2% en per juli

5

2018 1% verhoging van hun pensioen hebben gekregen. Hoeveel actieve
en inactieve deelnemers profiteren van deze gunstige Europese pensioenvoorziening? Is het juist dat voor de uitkering niet is gespaard zoals dat in
Nederland in een pensioenfonds gebruikelijk is? Vindt het kabinet het
getuigen van een rechtvaardige en evenwichtige situatie dat kennelijk
Europese ambtenaren een verhoging van het pensioen wordt gegund,
terwijl de pensioenen en aanspraken van ambtenaren die hun werk in
Nederland verrichten niet worden geïndexeerd en zelfs dreigen te worden
gekort, terwijl die ambtenaren in Nederland een vermogen van ruim £ 400
miljard bijeen hebben gespaard?
Vindt het kabinet het rechtvaardig dat Nederlandse gepensioneerden veel
zwaarder worden getroffen door het rentebeleid van de ECB dan
EU-ambtenaren zelf?
Begrijpt het kabinet dat het voorliggende fiche van de Commissie, die
voor zichzelf uitmuntende fiscale en oudedagsvoorzieningen treft, als
buitengewoon provocerend kan worden ervaren? Deelt u de mening dat
de EU hiermee haar eigen legitimiteit juist ondermijnt?
6. Krachtenveld
De leden van de CDA-fractie constateren dat in het fiche is vermeld dat
meerdere lidstaten zeer kritisch zijn ten opzichte van het voorstel van de
Europese Commissie. Zij vragen de Staatssecretaris om aan te geven
welke lidstaten positief staan ten opzichte van dit voorstel van de
Europese Commissie. Deze leden merken op dat de Kamer reeds heeft
uitgesproken dat het afschaffen van de unanimiteit in de besluitvorming
bij belastingzaken onbespreekbaar is. Kan de Minister aangeven op welke
wijze dit reeds meegenomen is in de besprekingen over het voorstel van
de Commissie? Op welke wijze zal dit voorstel verder behandeld worden?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen zich af of er signalen
zijn dat de Commissie deze routekaart zal intrekken, aangezien het verzet
onder de lidstaten groot is. Deze leden zouden willen weten welke
lidstaten eveneens (zeer) kritisch zijn en welke lidstaten de routekaart van
de Commissie steunen.
De leden van de fractie van 50PLUS vragen of de Staatssecretaris kan
aangeven welke grote lidstaten voorstander zijn van het voorstel.
7. Omvang van de Europese Unie
De leden van de fractie van 50PLUS vragen of het kabinet de mening deelt
dat de uitbreiding van de EU naar 28 lidstaten ervoor heeft gezorgd dat er
«onwerkbare« patstellingen zijn ontstaan in de Europese besluitvorming.
Deelt het kabinet de mening dat de Europese Commissie de door
ongebreidelde uitbreiding van de Unie ontstane onwerkbare patstellingen,
nu gebruikt om het opgeven van unanimiteit op het allerbelangrijkste
onderdeel van nationale soevereiniteit salonfähig te maken?
Kan het kabinet een opsomming geven van de waarschuwingen die
Europese instituties in het verleden hebben gegeven voor de gevolgen
van uitbreiding van de EU op de besluitvormingsprocessen? Als de
huidige besluitvormingsprocessen volgens de Commissie niet toereikend
zijn voor een Unie van 28 lidstaten, dan had zij dit standpunt toch bij elke
uitbreiding duidelijk kenbaar moeten maken?
II Reactie van de Staatssecretaris

6