Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 659

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2019
Conform het verzoek van de vaste commissie voor Defensie d.d.
26 september 2019 informeer ik u hierbij over de stand van zaken van de
uitvoering van de toezegging om na het zomerreces 2019 een brief te
sturen inzake meer transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen.
Tijdens het algemeen overleg d.d. 28 mei jl. over de voortgangsrapportage over de Nederlandse bijdrage aan de anti-ISIS coalitie en de
brede veiligheidsinzet in Irak in 2019 (Kamerstuk 27 925, nr. 653) heb ik
toegezegd dat uw Kamer na het zomerreces een reactie ontvangt op de
voorstellen van enkele Kamerleden m.b.t. meer transparantie inzake
mogelijke burgerslachtoffers bij luchtaanvallen. Desgevraagd heb ik
aangegeven dat daarbij ook het risico van herleidbaarheid en de zorgen
van het thuisfront daaromtrent zal worden betrokken, alsmede de
(on)mogelijkheden van (het betrekken van) onderzoek ter plaatse naar
mogelijke burgerslachtoffers.
Van oktober 2014 tot en met juni 2016 (eerste inzetperiode) en van januari
2018 tot en met december 2018 (tweede inzetperiode) leverde Nederland
een bijdrage aan de luchtcampagne van de anti-ISIS coalitie boven Irak en
Syrië. Zoals u weet hecht ik aan open en transparante communicatie over
de inzet van de Krijgsmacht, ook als dit slecht nieuws betreft. In de tweede
inzetperiode is daarom de rapportage over de Nederlandse wapeninzet in
de luchtcampagne uitgebreid. Gedurende de inzet in 2018 rapporteerde
het Ministerie van Defensie in het openbare «Weekoverzicht Defensieoperaties» al in meer detail over het aantal missies, locaties, type doel en
wapeninzet van onze F-16’s in de strijd tegen ISIS. De informatie zoals
opgenomen in deze weekoverzichten kon vrijgegeven worden zonder
daarbij de nationale, operationele of personele veiligheid in gevaar te
brengen.
Daarnaast is uw Kamer reeds openbaar en vertrouwelijk geïnformeerd
over het feit dat het Ministerie van Defensie in de eerste inzetperiode drie

kst-27925-659
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 925, nr. 659

1

gevallen heeft onderzocht waarbij er mogelijk sprake was van burgerslachtoffers, en dat het OM onderzoek heeft ingesteld naar vier gevallen,
inclusief de drie door het Ministerie van Defensie onderzochte gevallen
(Kamerstuk 27 925, nr. 629). In geen geval zag het OM uiteindelijk
aanleiding voor vervolgonderzoek. In de tweede inzetperiode heeft het
Ministerie van Defensie geen aanleiding gezien om onderzoeken in te
stellen. Het OM heeft, voor zover bekend, in dezelfde periode geen
aanvullende onderzoeken ingesteld naar gevallen waarbij er mogelijk
sprake was van burgerslachtoffers.
De inzet van onze F-16’s binnen de anti-ISIS coalitie is op 31 december
2018 beëindigd. Dit betekent echter niet dat het denken binnen het
ministerie over de (on)mogelijkheden voor meer transparantie inzake
mogelijke burgerslachtoffers bij luchtaanvallen stilstaat. Ik hecht eraan dat
blijvend wordt getoetst hoe de Krijgsmacht in dit kader zo open en
transparant mogelijk kan zijn, uiteraard binnen de kaders van de
nationale, operationele en personele veiligheid die voor het kabinet
leidend zijn en blijven. Op dit moment worden de (on)mogelijkheden
daartoe onderzocht. Ik verwelkom dan ook de lijst met voorstellen van
enkele Kamerleden m.b.t. meer transparantie. Deze vormt een waardevolle inbreng en wordt hierbij nadrukkelijk betrokken. Ook wordt hierover
met externe organisaties gesproken.
Aangezien het hier complexe materie betreft die, ook na beëindiging van
de inzet, direct raakt aan de nationale en operationele veiligheid, staat
uiterste zorgvuldigheid voorop. Uiteraard gaat het hier ook om de
veiligheid van de mannen en vrouwen die onder soms moeilijke omstandigheden hun belangrijke werk hebben gedaan. Ik vraag uw begrip voor
het feit dat, in het kader van de zorgvuldigheid, er meer tijd nodig is om
uw Kamer van een inhoudelijke reactie te voorzien. Ik verwacht dat ik uw
Kamer dit kalenderjaar hierover nader kan informeren.
Ik maak graag van de gelegenheid gebruik om de vaste commissie voor
Defensie wederom een technische briefing aan te bieden over het proces
dat Nederland bij elke wapeninzet van onze F16’s boven Irak en Syrië
heeft doorlopen.
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 925, nr. 659

2