2019D22159

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over haar brief van 15 mei 2019 houdende het Advies van
de Adviescommissie Bekostiging Hoger Onderwijs en Onderzoek
(de commissie-Van Rijn) (Kamerstuk 31 288, nr. 726), met het
verzoek de vragen naar de commissie-Van Rijn door te geleiden.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
La Rocca

nds-tk-2019D22159

1

Nr
1
2

3

4
5
6
7
8

9

10

11

12
13
14
15
16

17

18

Vraag
Welk deel van het budget voor de bekostiging van hoger onderwijs
wordt gebruikt om medische studies te bekostigen?
Zijn er verschillen te onderscheiden in de problemen voor
wo-bètastudies en wo-techniekstudies? Zo ja, wat zijn de verschillen en oorzaken?
Zijn er verschillen te onderscheiden in de problemen voor
hbo-bètastudies en hbo-techniekstudies? Zo ja, wat zijn de
verschillen en oorzaken?
Wat is de omvang van de voorgenomen reallocatie per HOOP1gebied, landelijk en per universiteit?
Wat is de argumentatie achter de voorgestelde ombuigingen in de
domeinen alfa, gamma en medisch?
Hoe beziet de commissie de juridische en de organisatorische
haalbaarheid van deze ombuigingen?
Wat zou volgens de commissie het verwachte werkdrukeffect van
de voorgestelde ombuigingen zijn?
Wat verwacht de commissie dat het effect is van de aanbevelingen
op de opleidingscapaciteit voor het aantal studenten bètatechniek
in het wo? Zijn numeri fixi dan nog nodig?
Wat verwacht de commissie dat het effect is van deze aanbevelingen op de opleidingscapaciteit voor het aantal studenten bètatechniek in het hbo?
Klopt het dat het begrip «studiesucces» slechts wordt benaderd
binnen de kaders van rendement? Klopt het dat studenttevredenheid, studentenwelzijn en de eigen waardering van afgestudeerden
in de arbeidsmarkt geen rol spelen in de beoordeling van
studiesucces in het rapport?
Waarom worden afgestudeerden die wel een baan vinden op
niveau, maar in een andere sector, weergegeven als ondoelmatige
overheidsbekostiging?
Waarom is een onderscheid gemaakt tussen intern en extern (resp.
binnen en tussen instellingen) switchende studenten?
Is de bekostiging van t-2 naar t-1 praktisch uitvoerbaar?
In hoeverre is de gestelde voorwaarde van macrobudgetneutraliteit verdedigbaar, specifiek met het oog op de lange termijn?
Waarom wordt geadviseerd om de externe switch onvolledig te
compenseren in het wo en volledig in het hbo?
In hoeverre mag verwacht worden dat het «beleidsrijk» aanpakken
van de verschuiving van 100 miljoen euro naar de eerste geldstroom, «met heldere afspraken over samenwerking, profilering en
taakverdeling rond de nationale prioriteiten», ten koste zal gaan
van de beoogde vermindering van matchings- en administratieve
druk?
Kan worden verklaard waarom het bekostigen van schakelprogramma’s niet geadviseerd wordt, ondanks breedgedragen
oproepen daartoe? En waarom zou het bekostigen van schakelprogramma’s gezamenlijke oplossingen tussen hbo en wo niet
vergemakkelijken?
Hoe wordt, in het licht van de op pagina 23 geschetste fors
gestegen instroom in de bètatechniekopleidingen in zowel hbo als
wo, onderbouwd dat er in het hbo geen problemen zijn rondom
bètatechniek? Hoe wordt in dit licht onderbouwd dat de commissie
geen middelen met betrekking tot bètatechniek in het hbo schuift?
Hoe moeten in dit licht de volgens de ROA2-gegevens op pagina 32
veel grotere tekorten in de sector hbo-techniek dan in de sector
wo-techniek worden geduid?

2

Nr
19

20
21
22

23
24
25

26

27

28

29
30

31

32
33
34

35
36
37
38
39

40

Vraag
Hoe verhoudt de overmatige groeiprikkel in het ho zich tot het
instellen van numeri fixi, met name in de bèta en techniek? Wat is
daarbij het kantelpunt, waarbij de marginale kosten niet opwegen
tegen de marginale baten?
Speelt nu al een soortgelijke problematiek bij de opleiding voor
bètatechnici in het hbo?
Wat is de prognose voor groei van het aantal bètatechnici in het
hbo?
Welke gebreken constateert de commissie in de match tussen
student en opleiding, waardoor het uitvalspercentage met name in
bètatechniek hoog is?
Hoe dient het kostendekkend instellingscollegegeldtarief berekend
te worden?
Welke hogescholen bieden opleidingen aan op het gebied van
bètatechniek?
Gaat de beoogde intensievere samenwerking tussen hbo en wo
rondom het accommoderen van studentengroei in de bètatechniek
de hogescholen niet in de financiële problemen brengen? Waarom
wordt daar niet al op geanticipeerd?
Staan hogescholen en universiteiten die vrij solitair opereren in
een voedingsgebied niet per definitie op achterstand als het gaat
om schuiven met middelen voor externe switch?
Hoe wordt onderbouwd dat de switch in het wo maar voor een
beperkt deel wordt tegemoetgekomen, en in het hbo geheel? Om
welk gedeelte gaat dit?
Welke rol ziet de commissie bij aanbeveling 2 weggelegd voor
werkgevers om instroom te accommoderen en studiesucces te
verhogen?
Kunt u de gevolgen van aanbeveling 3 nader toelichten, ook
cijfermatig?
Kunt u de bekostigingsverschuivingen die zouden plaatsvinden op
basis van aanbeveling 3 in kaart brengen per onderwijsinstelling
en per provincie?
Kunt u cijfermatig in een tabel weergeven wat het voor de
verschuivingen zou doen als aanbeveling 3 als enige niet wordt
opgevolgd, zowel op wo- en hbo- niveau en per onderwijsinstelling
en per regio?
Welke oorzaken zijn er bekend voor de te hoge uitval en switch?
Is bekend waar het verschil in uitval en switch tussen hbo en wo
vandaan komt?
Kunt u toelichten wat de achtergrond van het capaciteitsgebrek bij
bètatechniek is en hoe aanvullend budget tot meer capaciteit leidt?
Zijn er bijvoorbeeld in ai3 wel voldoende onderzoekers
beschikbaar?
Hoe worden een «te hoge» uitval en switch gedefinieerd? Vanaf
welk percentage kan worden gesproken van een te hoge uitval?
Is voor het inzicht in de kosten van onderwijs ook gekeken naar
hoeveel hbo- en wo-opleidingen in het private onderwijs kosten?
Hoeveel geld uit de eerste geldstroom wordt besteed aan
matching?
Hoeveel geld is de afgelopen 20 jaar overgeheveld van de eerste
naar de tweede geldstroom?
Welk interval acht de commissie raadzaam als het gaat om de
herijking van genormeerde kostprijzen in relatie tot kwaliteit en
toegankelijkheid? Hoe ziet de commissie dit periodieke proces voor
zich?
Waarom is de invoering van de t-1-systematiek pas in 2022
mogelijk, aangezien de sector po en vo al met het t-1-systematiek
werken, en ook daar 1 oktober als teldatum wordt gehanteerd?

3

Nr
41

42
43

44

45
46
47

48

49

50
51

52
53

54

55

56

57
58
59

60

Vraag
Welke gevolgen heeft aanbeveling 7 voor de continuïteit van beleid
bij ho-instellingen en voor de omvang van onzekerheidsbuffers die
zij naar verwachting zullen aanhouden?
Naar welke mogelijke niet-financiële maatregelen verwijst de
commissie in deze aanbeveling?
Welke universiteiten hebben te maken met relatief veel instroom
uit andere sectoren? Is hierin een stroom te herkennen tussen alfa-,
gamma-, bèta- en techniekopleidingen?
Hoe wilt u omgaan met de aanbeveling om meer vraaggestuurde
vormen van leren en flexibiliteit via de bekostiging te faciliteren als
het experiment vraagfinanciering niet meer wordt opengesteld
voor nieuwe cohorten?
Hebben alle instellingen voldoende reserves om de voorgestelde
kortetermijnmaatregelen op te vangen? Zo nee, welke niet?
Welke vraaggestuurde vormen van financiering bedoelt de
commissie als het gaat om de arbeidsmarkt en bekostiging?
Kan de commissie toelichten waarom huisvesting en personele
capaciteit als vaste uitgaven worden benoemd, terwijl ook deze
gerelateerd zijn aan omvang van de instelling?
Hoe is de groei van het aantal studenten (zie onderaan pagina 21)
bepaald? Is het niet zo dat bij ongewijzigd beleid hbo-instellingen
ook steeds meer buitenlandse studenten gaan aantrekken? In
hoeverre is dit meegenomen in deze groeiprognoses?
Kunt u figuur 2 toelichten met absolute cijfers voor Nederlandse
(EER-), buitenlandse EER- en niet-EER-studenten4 van 2006 tot en
met 2018?
Wat is de verklaring voor de explosieve toename van niet-EERstudenten sinds 2014?
Hoe komt het dat in de afgelopen jaren de verhouding tussen
studentgebonden financiering en vaste voet in het hbo nog
schever is geworden dan in het wo, terwijl de studentenaantallen
in het wo meer zijn toegenomen dan in het hbo?
Als er loon- en prijsbijstelling plaatsvinden, gaan die dan naar het
vaste of het variabele deel van de bekostiging?
Welke bekostigingsproblematiek speelde in 2011 met het oog op
de wijziging van de verhouding vast/variabel terug naar de balans
van 2011?
Kunt u toelichten wat het kantelpunt is waarop één extra student
geld kost in plaats van oplevert, per instelling of per opleiding, of
in ieder geval waarvoor dit bekend is?
Is het belangrijkste knelpunt tussen de onderwijs- en onderzoeksbegroting dat additionele onderwijsmiddelen onvoldoende zijn om
de benodigde fte aan docenten in te huren, waardoor dit ten koste
gaat van de tijd die onderzoekers kunnen besteden aan onderzoek?
Zo nee, wat is dat wel?
Kan uit de kolom worden afgeleid dat de bekostiging in het hbo
per student tussen 2011 en 2018 gestegen is? Zo nee, wat is de
bekostiging per student als 2018 wordt vergeleken met 2011?
Is het mogelijk ook de medische studies mee te nemen in de
overzichten in figuur 5?
Kunnen wij een versie van figuur 5 op pagina 27 ontvangen waarin
ook het CROHO5-onderdeel voor gezondheidszorg is opgenomen?
Hoe zou de student-stafratio in de sector gezondheid in vergelijking met andere sectoren eruitzien als de middelen uit de
ondersteuning voor geneeskundig onderwijs en onderzoek niet
zouden meetellen?
Kunnen de student-stafratio’s uit tabel 5 naast het gemiddelde
aantal aangeboden contacturen worden gezet?

4

Nr
61
62

63

64

65

66

67

68
69
70

71

72

73

74
75
76
77
78

79

Vraag
Is er per sector een «optimale» student-stafratio te benoemen?
Welke is dat en waarop is die gebaseerd?
Strookt de stelling van de commissie op pagina 27, namelijk dat de
verwevenheid tussen onderwijs en onderzoek de kern van het
academisch onderwijs vormen, met haar stelling op pagina 28 dat
de verwevenheid tussen onderzoek en onderwijs in de bachelorfase niet overeind gehouden dient te worden? Stroken deze twee
uitspraken met elkaar tegen de achtergrond dat de gemiddelde
student een driejarige wo-bachelor volgt en een eenjarige
wo-master?
Wat is «horizontale match»? Gaat dit alleen over het opleidingsniveau waar afgestudeerden een baan vinden, of ook over de sector,
dus als techniekstudenten een baan vinden in de technieksector?
Is er op dit moment vanuit de EU enige financiële compensatie
voor de instroom van EER-studenten? Zo nee, is dit juridisch
mogelijk?
Wat is de verhouding tussen binnenlandse en buitenlandse (EERen niet-EER-) studenten in andere EER-landen? Kunt u daarvan een
grafiek met dezelfde tijdsperiode maken?
Bent u voornemens om het instellingscollegegeld te maximeren
onder het minimale integrale kostendekkende niveau? Zo nee, wat
is het nut van het uitzonderen van niet-EER studenten?
Hoe wordt vastgesteld of het al dan niet te verhogen (instellings)collegegeld voor niet-EER studenten integraal kostendekkend is,
tegen de achtergrond dat elders wordt aangegeven dat er geen
inzicht is in de kosten van een opleiding?
Kunt u figuur 6 uitsplitsen in hbo en wo?
Kunt u nader toelichten hoe de capaciteitsgrenzen voor medische
studies worden vastgesteld?
Wat is de reden dat de in de figuren 6 en 7 vergelijkbare tekorten in
bètatechniek wel voor wo en niet voor hbo zijn meegenomen in de
aanbevolen maatregelen?
Wat is «horizontale match»? Gaat dit alleen over het opleidingsniveau waar afgestudeerden een baan vinden, of ook over de sector,
dus als techniekstudenten een baan vinden in de technieksector?
Kunt u toelichten welke oorzaken er zijn voor het lage studierendement bij bètatechniekstudenten in het wo en hbo? Kunt u daarbij in
absolute aantallen uitsplitsen welke redenen er zijn voor de
onsuccesvolle uitstroom?
Hoe denken de commissie en u over het belonen van instellingen
waar studenten zo min mogelijk extern switchen, in plaats van het
belonen van instellingen die veel externe switchers opvangen,
temeer omdat externe switch een voorbode is van uitval (met
name in het hbo)?
Kunt u in een stroomschema laten zien van welke sector studenten
komen en waar ze heen gaan wanneer ze switchen?
Is er een correlatie tussen selectie en switch en uitval? Hoe ziet
deze eruit?
Is er een correlatie tussen BSA6 en switch en uitval? Hoe ziet deze
eruit?
Kunt u het verschil tussen «waardevol» en «excellent» onderzoek
toelichten, evenals de manier waarop dit wordt beoordeeld?
Voorziet de commissie dat het verlagen van de tweede geldstroom
ten behoeve van de eerste geldstroom gaat leiden tot meer
onderzoekers in vaste dienst, die meer aanvragen bij NWO7 gaan
doen, waardoor de aanvraagdruk nog hoger wordt?
Blijkt uit gesprekken met instellingsbestuurders dat er de bereidheid is om de landelijke verdeelstructuur te volgen als deze wordt
gewijzigd ten bate van bètatechniek?

5

Nr
80

81
82
83

84

85

86

87

88

89
90

91

92

93
94
95

96
97

98

Vraag
Zijn er voorbeelden van instellingen die interne doorrekeningen
maken die losstaan van de landelijke tariefratio’s? Welke zijn dat? Is
bekend welke aspecten deze instellingen hebben meegenomen in
hun keuzes? Wat is het effect van deze keuzes?
Welke onderliggende redenen bestaan er die de historische
verdeling van onderzoeksmiddelen kunnen verantwoorden?
Wat is bij de geneeskundeopleiding het «klinische» en «nietklinische» gedeelte?
Welke administratieve lasten gaan er in Engeland gepaard met het
gebruik van TRAC8? Zijn die indicatief voor een eventuele
toepassing in Nederland?
Welke gevolgen zijn te verwachten door de wijziging van de
t-2-systematiek in de t-1-systematiek voor de vermogenspositie
van instellingen en de doelmatige besteding van onderwijsgeld?
Kunt u aangeven, bij voorkeur uitgesplitst per instelling, in
hoeverre het eigen vermogen dat leidt tot hoge solvabiliteit ook op
korte termijn (minder dan 1 jaar) liquide is te maken, zonder dat
gebouwen en inventaris verkocht moeten worden?
Wat is de optimale verhouding tussen de vaste en variabele voet
om de overmatige groeiprikkel weg te nemen? Waarom zou dit de
optimale verhouding zijn?
Hoe zorgt het verhogen van de vaste voet, door terug te gaan naar
de situatie van 2011, voor het tegengaan van het perverse
groeimechanisme in de bekostiging?
Hoeveel hebben alle hbo- en wo-instellingen per student per jaar
ontvangen in de periode van 2011 tot nu? Indien er een verschil is
per type opleiding, kunt u deze gegevens dan aan de hand daarvan
uitsplitsen?
Op welke criteria worden opleidingen door de CDHO9 getoetst
wanneer deze worden getoetst op doelmatigheid?
Wat zijn de budgettaire effecten van de suggestie, die de commissie ter overweging meegeeft, om bij de goedkeuring van nieuwe
opleidingen het eerste jaar niet te bekostigen?
Kunt u nader toelichten waarom de snelle groei in het opleidingsaanbod geen goede ontwikkeling is, ondanks het feit dat tracks in
het ho over het algemeen positief worden beoordeeld?
Hoe kunnen instellingen een instellingscollegegeld voor niet-EERstudenten heffen dat kostendekkend is voor zowel onderwijs als
onderzoek, als instellingen niet in staat zijn om de kosten inzichtelijk te maken?
In welke regio’s is er volgens de commissie een groter aanbod in
bacheloronderwijs in bètatechniek nodig?
Naar welke sectoren switcht de 36% uitstroom uit de
wo-bètaopleidingen?
Wat is de reden voor de grote uitval in wo-bètatechniek? Waarop
wordt gebaseerd dat hbo-bètatechniek voor deze studenten een
goede plek kan zijn?
Welke oorzaken worden gegeven voor het onvoldoende van de
grond komen van hybridedocenten uit het Techniekpact?
Wat zijn volgens de commissie de gevolgen van de heldere
voorstellen in haar rapport, waaronder de overheveling van 100
miljoen euro van de tweede naar de derde geldstroom, om de door
haar gesignaleerde doorgeschoten competitie te verkleinen? Welke
gevolgen verwacht de commissie voor de door haar geconstateerde aanvraagdruk, indien dit voorstel wordt overgenomen? Op
welke informatie zijn de verwachtingen van de commissie
gebaseerd?
Hoe zou volgens de commissie de 100 miljoen euro uit de tweede
geldstroom over de instellingen verdeeld kunnen worden?

6

Nr
99

100

101

102

103

104
105

106

107

108

109
110
111

112

113

Vraag
Zien NWO en KNAW10, net als de VSNU11, dat het overhevelen van
de tweede naar de eerste geldstroom een doelmatigere besteding
van collectieve middelen is en dat dit een nettowinst voor de
wetenschap oplevert? Zo nee, hoe zien zij dit dan?
Welke bedragen haalden universiteiten in 2013, 2014, 2015, 2016,
2018 en 2019 uit de SEO-regeling? Wat is de onderbouwing om het
bedrag van 35 miljoen euro van de SEO-regeling over te hevelen?
Is dit het langjarig gemiddelde van verworven Europese
onderzoeksmiddelen?
Wordt in het onderzoek met betrekking tot aanbeveling 6 ook de
financiering van medische opleidingen inclusief werkplaatsgelden
voor umc’s12 meegenomen?
Welke risico’s kleven er aan het versnellen van de accountantscontrole om over te gaan op t-1? En hoe beoordelen accountants de
haalbaarheid van dit voorstel?
Kan de commissie aangeven welke definitie is gehanteerd voor de
herverdeling in het wo van 250 miljoen euro naar rato van het
aandeel studenten in de bètatechniekopleidingen? Zijn er ook
andere bruikbare definities? Zo ja, op basis van welke criteria is
dan voor deze definitie gekozen? Kan de commissie inzicht geven
in het aantal studenten dat elke bètatechniekopleidingsinstelling
heeft, voor alle jaren die in de definities worden gebruikt en voor
alle bruikbare definities die ze heeft overwogen?
Kunt u nader toelichten waarom de derde aanbeveling voor het wo
niet is meegenomen voor het hbo?
107 Kan de commissie aangeven welke definitie is gehanteerd voor
de herverdeling in zowel hbo als wo van geld naar rato van het
aandeel bekostigingsjaren dat een instelling is misgelopen door
instroom uit andere instellingen? Ziet zij ook andere bruikbare
definities? Zo ja, op basis van welke criteria heeft zij dan voor deze
definitie gekozen? Kan de commissie inzicht geven in het aantal
misgelopen bekostigingsjaren voor alle hbo- en wo-instellingen,
voor alle jaren die in de definities worden gebruikt en voor alle
bruikbare definities die ze heeft overwogen?
Welk aandeel heeft de externe switch in het totaalaantal bekostigingsjaren dat zowel hbo- als wo-instellingen mislopen door alle
oorzaken samen?
Kan er een inschatting van het reallocatie-effect in het wo worden
gemaakt, waarbij naast de 4 tu’s13 een onderscheid gemaakt wordt
tussen universiteiten die wel of geen bètatechniekopleidingen
aanbieden?
Hoe is in de financiering van de Open Universiteit geregeld dat
deze geen misgelopen bekostigingsjaren door externe switch
heeft?
Van welke instellingen komen studenten die switchen naar
Hogeschool Inholland?
Kunt u nader toelichten waarom er niet wordt gekozen om
verschuivingen in de huidige vaste voet door te voeren?
Wat zijn de effecten van de middelen die zijn uitgetrokken voor
bètatechniekopleidingen in de Voorjaarsnota voor Tabel T:
inschatting reallocatie-effecten per universiteit?
Kan in relatie tot tabel T op pagina 121 een tabel aangeleverd
worden met de consequenties per instelling als alleen gekozen
wordt voor het verschuiven van middelen ten gunste van
bètatechniek?
Kan in relatie tot tabel T op pagina 121 een tabel aangeleverd
worden met de consequenties per instelling als alleen gekozen
wordt voor het verschuiven van middelen van de tweede naar de
eerste geldstroom?

7

Nr
114

115

116

Vraag
Kan in relatie tot tabel T op pagina 121 een tabel aangeleverd
worden met de consequenties per instelling als alleen gekozen
wordt voor het verschuiven van middelen van variabel naar vast?
Kan in relatie tot tabel U op pagina 122 een tabel aangeleverd
worden met de consequenties per instelling als alleen gekozen
wordt voor het verschuiven van middelen ten gunste van variabel
naar vast, waarbij er dus geen rekening wordt gehouden met
externe switch?
Kan in relatie tot tabel U op pagina 122 een tabel aangeleverd
worden met de consequenties per instelling als gekozen wordt
voor het verschuiven van middelen ten gunste van variabel naar
vast, waarbij met dezelfde externe switch rekening wordt
gehouden als in het wo?

1

HOOP: Hoger Onderwijs en OnderzoeksPlan
ROA: Research Centre for Education and the Labour Market
ai: artificiële intelligentie
4
EER: Europese Economische Ruimte
5
CROHO: Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs
6
BSA: bindend studieadvies
7
NWO: Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
8
TRAC: Transparant Approach To Cost
9
CDHO: Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs
10
KNAW: Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
11
VSNU: Vereniging van Universiteiten
12
umc: universitair medisch centrum
13
tu: technische universiteit
2
3

8