Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 242

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 10 november 2010
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie1 hebben enkele fracties de behoefte om over de brief van de
minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie inzake de
geannoteerde agenda van de Raad voor het Concurrentievermogen
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 240) van 3 november 2010, enkele vragen en
opmerkingen voor te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 4 november 2010 aan de minister van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie voorgelegd. Bij brief van
9 november 2010 zijn ze door de minister van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham

1

Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Verburg, G. (CDA),
Koopmans, G.P.J. (CDA), Ham, B. van der
(D66), voorzitter, Smeets, P.E. (PvdA),
Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C. (SP),
ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA), Koppejan,
A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV), Thieme, M.L.
(PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Wiegmanvan Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Tongeren,
L. van (GL), Ziengs, E. (VVD), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV), Lodders,
W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV), Dijkgraaf,
E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD) en Verhoeven,
K. (D66).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Ormel, H.J. (CDA), Hijum, Y.J.
van (CDA), Koolmees, W. (D66), Veen, E. van
der (PvdA), Klijnsma, J. (PvdA), Irrgang, E.
(SP), Groot, V.A. (PvdA), Bijleveld-Schouten,
A.T.B. (CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Ouwehand, E. (PvdD), Gerven, H.P.J. van (SP),
Ortega-Martijn, C.A. (CU), Klaver, J.F. (GL),
Leegte, R.W. (VVD), El Fassed, A. (GL), Mos, R.
de (PVV), Taverne, J. (VVD), Bemmel, J.J.G.
van (PVV), Staaij, C.G. van der (SGP),
Houwers, J. (VVD) en Veldhoven, S. van (D66).

kst-21501-30-242
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

De adjunct-griffier van de commissie,
Van der Velden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 242

1

Inhoudsopgave

blz.

• Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
– Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie
van de VVD
– Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie
van de PvdA
– Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie
van de CDA
– Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie
van de SP
– Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie
van de D66
• Reactie van de minister van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie

2
2
2
3
3
3
4

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot een verordening voor de vertaalregeling van het
EU-octrooi. Deze leden zijn bekend met het voorstel van de Commissie dat
uitgaat van het huidige talenregime van het (niet-communautaire)
Europees Octrooi Bureau (EOB), te weten Duits, Engels en Frans. Dit
voorstel leidt ertoe dat het EU-octrooi wordt getoetst en verleend in één
van de drie talen en dat de conclusies worden vertaald in de andere twee
van die drie talen. Alleen de taal waarin het octrooi wordt getoetst en
verleend, heeft juridische binding. Vanwege onvoldoende kennis van
Duits en het Frans in nieuwe lidstaten zijn er compromisvoorstellen
gedaan. Hierbij is het drietalenregime uitgangspunt, maar wordt het
gehele octrooi altijd vertaald in het Engels. Deze vertaling in het Engels is
niet juridisch bindend. Het overgangsregime zou gelden totdat de
machinevertalingen vanuit het Duits, Frans en Engels naar de andere
EU-talen goed genoeg zijn.
Het kabinet acht een drietalenregime gebaseerd op basis van het huidige
EOB-regime de meest kansrijke optie, en geeft dan ook steun aan het
voorstel van de Commissie. Deze leden steunen dit. Genoemde leden
hebben wel een aantal vragen over het compromisvoorstel. Hoelang zal
het overgangsregime, waarin het octrooi altijd in het Engels vertaald zal
worden, gaan duren? Is hier een vaste termijn voor gesteld? Wat zijn de
extra kosten van dit overgangsregime in vergelijking met het direct
invoeren van het drietalenregime? Tot slot zijn deze leden van mening dat
het EU-octooi er zo snel mogelijk moet komen. Deze leden steunen dan
ook het standpunt van het kabinet om na te denken over de mogelijkheid
van versterkte samenwerking wanneer een akkoord met 27 lidstaten niet
mogelijk blijkt.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te vernemen dat een
compromis rond het talenregime in de maak lijkt. Wat zijn de elementen
van het aanvullende compromisvoorstel? Deze leden vragen hoe het
kostenplaatje voor het bedrijfsleven er dan uit gaat zien. Als het
compromis betekent dat daar substantieel minder verlaging van de
administratieve lasten tegenover staat, zijn deze leden daar minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 242

2

positief over. Daarvoor moet wel gewaakt worden. Hoe dan ook moet het
doel van het overleg zijn om tot een eindoplossing van de slepende
kwestie te komen. Deze leden willen ook weten of er, bij mislukking van
het overleg, een «plan-B» voorligt en hoe dat plan eruit ziet? Welke
concrete acties kunnen er dan nog worden overwogen om tot spoedige
besluitvorming te komen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda van de Raad voor het Concurrentievermogen van 10 november 2010. Deze Raad staat geheel en al in het teken
van de talenregeling van het EU-octrooi. Genoemde leden onderstrepen
het belang van deze discussie: het is voor Nederlandse bedrijven van
groot belang dat er een goed en betaalbaar EU-octrooi komt. Wel hebben
genoemde leden nog enkele vragen.
In de eerste plaats hebben deze leden vernomen dat het voorzitterschap
als compromisvoorstel een tijdelijk overgangsregime heeft voorgesteld,
waarbij het drietalenregime van het Commissievoorstel uitgangspunt
blijft, maar het gehele octrooi ook altijd wordt vertaald in het Engels.
Genoemde leden vragen naar hoe lang dit overgangsregime naar
verwachting van het kabinet van kracht zal zijn. En welke kosten zijn
hiermee gemoeid? Daarnaast zijn reeds andere compromisvoorstellen
gedaan, welke voorstellen zijn dat? Voorts hebben genoemde leden
vernomen dat het voorzitterschap nog enkele aanvullende compromisvoorstellen zal doen, waarvan de aard nog niet bekend was op het
moment van schrijven. Kan het kabinet hierop inmiddels al een nader licht
laten schijnen? En kan het kabinet de twee harde voorwaarden, namelijk
dat deze aanvullende compromisvoorstellen niet mogen leiden tot
1) significant extra kosten en 2) rechtsonzekerheid, nader toelichten? Wat
verstaat het kabinet onder significant extra kosten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda van de extra Raad voor het Concurrentievermogen op 10 november. In het huidige voorstel is alleen de taal waarin het octrooi wordt
getoetst en verleend, juridisch bindend. Dit is een van de drie voertalen
van het EOB. Volgens de toelichting bij de agenda zijn er landen die de
vrees uitspreken dat hun bedrijven onvoldoende kennis hebben van het
Frans en het Duits. Nederland neemt de positie in dat een compromisvoorstel dat wordt gedaan, geen significante extra kosten met zich mee
mogen brengen.
Genoemde leden vragen in hoeverre de kosten van het maken van een
juridisch bindende vertaling van het octrooi in alle drie de talen significant
zijn, in verhouding tot de kosten die gemaakt worden voor het doorlopen
van het proces van een octrooiaanvraag. Kan het kabinet hierop ingaan?
Wat betekent dit voor de Nederlandse opstelling?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de D66
De leden van de D66-fractie zijn een groot voorstander van het EU-octrooi
en zien deze graag zo snel mogelijk en zo compleet mogelijk ingevoerd.
Deze leden begrijpen het tijdelijk overgangsregime (waarbij altijd wordt
overgegaan tot vertaling naar het Engels). Ook in Nederland zullen er
voldoende bedrijven zijn die liever, voor hen relevante octrooien, lezen in
het Engels dan in het Frans. In de voorliggende brief wordt als tijdstermijn
voor het overgangsregime gegeven «totdat de machinevertalingen (...)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 242

3

goed genoeg zijn». Kan het kabinet een iets nadere indicatie geven hoe
lang dit zal duren? En graag zouden genoemde leden ook iets meer horen
over de kosten. Hoeveel gaat het vertalen kosten? En wie gaat deze kosten
betalen in dit compromisvoorstel? Komt dit bij de indienende ondernemer
te liggen of gaat dit via de Europese begroting?
Daarnaast zijn deze leden benieuwd naar het vertrouwen dat wordt
uitgesproken in machinevertalingen. Veel ondernemingen zijn op het
moment druk bezig hier methodes voor te ontwikkelen. Doet de Europese
Commissie die parallel of wordt er aangesloten bij lopende initiatieven?
Loopt hier een onderzoeksprogramma? Hoe zien de betrokken partijen dit
voor zich? En wie is financieel verantwoordelijk voor een eventueel
onderzoeksprogramma?
Het kabinet beschrijft in voorliggende brief twee harde voorwaarden voor
eventuele aanvullende compromisvoorstellen. Voor wie gelden de kosten
uit de eerste voorwaarde? Gaat het daar om de verwachte kosten voor
ondernemers of enkel voor lidstaten? Een laatste vraag van deze leden
heeft betrekking op versterkte samenwerking, mocht daar toch voor
worden gekozen. Wat betekent dit voor een octrooi van een Nederlandse
partij in een land buiten de samenwerking?
II. REACTIE VAN DE MINISTER
Compromisvoorstellen Raad 11 oktober
Verschillende fracties hebben vragen met betrekking tot het overgangsregime in de compromisvoorstellen die voorlagen aan de Raad van
11 oktober. De leden van de VVD-fractie, de CDA-fractie en de D66-fractie
willen weten hoe lang het overgangsregime zal duren, welke kosten dit
met zich mee zal brengen, en wie deze kosten gaat betalen. De leden van
de PvdA-fractie vragen aandacht voor de administratieve lasten.
Om tegemoet te komen aan de zorgen van vooral nieuwe lidstaten heeft
het voorzitterschap in de Raad van 11 oktober compromisvoorstellen
gedaan, waaronder een overgangsregime waarbij het hele EU-octrooi
altijd wordt vertaald naar het Engels. In de voorstellen van het voorzitterschap is de duur van de overgangsperiode gekoppeld aan de beschikbaarheid van goede machinevertalingen. Zowel de Europese Commissie
als het Europees Octrooibureau (EOB) zijn ambitieus in het snel tot stand
brengen van een goed systeem van machinevertalingen, zodat dit naar
verwachting binnen enkele jaren kan worden gerealiseerd. Een exacte
planning valt nog niet te geven.
Afhankelijk van de invulling van het overgangsregime (zie hieronder)
kunnen naar verwachting voor het Nederlandse bedrijfsleven de kosten,
die gemoeid zijn met de Engelse vertaling, beperkt blijven. Nederlandse
bedrijven maken in de procedure voor het Europees Octrooibureau
doorgaans al gebruik van Engels als proceduretaal, zodat er voor hen
weinig verandert. Bovendien worden vertaalkosten gedeeltelijk gecompenseerd door Europees Octrooibureau, met in de toekomst ook een
bijdrage vanuit de Europese Unie. Ten algemene geldt dat zolang het
aantal te maken vertalingen beperkt blijft, ook de kosten beheersbaar
zullen blijven. Datzelfde geldt voor de administratieve lasten.
De leden van de CDA-fractie vragen welke andere onderdelen het
compromisvoorstel van 11 oktober bevat.
In het compromisvoorstel dat voorlag in de Raad voor Concurrentievermogen van 11 oktober zijn, naast het voorstel om gedurende een
overgangsperiode alle octrooien te vertalen naar het Engels, aanvullende
elementen opgenomen. Daarin wordt duidelijk gemaakt dat de ontwik-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 242

4

keling van machinevertalingen een essentieel onderdeel is van het
compromis en dat daar ook middelen voor worden vrijgemaakt.
Daarnaast bevat het compromis een compensatieregeling voor vertaalkosten. Ook wordt duidelijk gemaakt dat de te doorlopen procedures en
de voorlopige bescherming van de octrooigerechtigde bij het EU-octrooi
dezelfde zullen zijn als die welke thans gelden onder het Europees
octrooiverdrag.
Voorwaarden waaraan nadere compromisvoorstellen moeten
voldoen
De leden van de CDA-fractie vragen in te gaan op de door het kabinet
geformuleerde harde voorwaarden, in het bijzonder wat moet worden
verstaan onder significante extra kosten. De leden van de SP-fractie
vragen het kabinet hierop in te gaan in verhouding tot de kosten voor het
doorlopen van de octrooiprocedure.
Met de door Nederland (evenals het voorzitterschap en een groot aantal
andere landen) geformuleerde harde voorwaarden willen we voorkomen
dat een herhaling plaatsvindt van het echec van 2003, toen de Raad een
politiek compromis bereikte dat door het Europese bedrijfsleven juist op
deze twee punten (exorbitante kosten en rechtsonzekerheid) werd
afgewezen. Concreet betekent dit dat vertaaleisen aanvaardbaar zijn voor
zover deze niet tot onevenredige kostenstijgingen leiden. Dat zal met
name het geval zijn wanneer het aantal te maken vertalingen toeneemt.
Naarmate er meer vertaaleisen worden gesteld, neemt ook de kans toe
dat taalversies uiteen gaan lopen. Het kan nadelig voor de rechtszekerheid
zijn als er juridische waarde wordt toegekend aan meerdere taalversies.
Onverminderd de waarde die Nederland toekent aan vertaalfaciliteiten
voor informatiedoeleinden (zoals met name de machinevertalingen) staat
Nederland om die reden uitermate gereserveerd ten opzichte van het
toekennen van juridisch effect aan alle vertalingen. Het merendeel
daarvan zal waarschijnlijk ongelezen blijven. Uiteraard laat dit onverlet
dat, indien er sprake is van een (dreigend) geschil, nauwkeurige vertalingen moeten worden gemaakt van specifieke documenten. De daarmee
gemoeide kosten en capaciteit kunnen dan echter daarop gericht worden
ingezet.
Nieuw compromisvoorstel
De leden van de CDA-fractie vragen of er inmiddels aanvullende compromisvoorstellen zijn gedaan door het voorzitterschap ten behoeve van de
Raad van 10 november.
Inmiddels is er een nieuw compromisvoorstel ten behoeve van de Raad
van 10 november. Het voorstel is een aanvulling op het eerdere compromisvoorstel om gedurende een overgangsperiode alle octrooien te
vertalen naar het Engels. Het nieuwe compromisvoorstel stelt de
aanvullende voorwaarde dat indien een octrooi wordt verleend in het
Engels, de aanvrager een vertaling moet maken in een andere EU-taal
naar keuze. Daarmee beoogt het voorzitterschap meer evenwicht in de
vertaaleisen te bereiken. Voor de meeste aanvragers zal dat betekenen dat
een vertaling wordt gemaakt naar de eigen taal, waarin men ook al de
aanvraag had ingediend. Als gevolg daarvan zullen naar verwachting de
meerkosten van deze additionele eis beperkt zijn. Daarnaast wordt
voorgesteld duidelijk te maken dat de rechter rekening houdt met de
positie van bedrijven die onbedoeld inbreuk maken op een EU-octrooi
omdat er geen vertaling beschikbaar is van dat octrooi in hun eigen taal.
De rechter kan in dat geval bepalen dat het bedrijf te goeder trouw heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 242

5

gehandeld. In het bijzonder mkb-bedrijven zouden hiermee geholpen
kunnen worden. Tot slot wordt in het voorstel duidelijk gemaakt dat van
de voorgestelde talenregeling geen precedentwerking uitgaat naar andere
EU-talenregelingen.
Met betrekking tot deze voorstellen stel ik mij op het standpunt dat eerst
moet worden vastgesteld in hoeverre bij alle lidstaten de bereidheid
bestaat om daadwerkelijk te streven naar een compromis, alvorens
daarover in discussie te gaan. Hoewel de gevolgen van ook dit nieuwe
compromisvoorstel beperkt lijken, moet voorkomen worden dat door een
stapeling van compromissen uiteindelijk toch weer een slecht resultaat
ontstaat. Als het tot een inhoudelijke discussie komt, zullen de door
Nederland geformuleerde voorwaarden leidend zijn.
Machinevertalingen
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet in te gaan op de tijd en de
kosten die zijn gemoeid met de ontwikkeling van machinevertalingen en
zijn benieuwd naar het vertrouwen dat in de machinevertalingen wordt
uitgesproken en vragen het kabinet dit nader toe te lichten.
Naar verwachting zal de realisatie van een werkend systeem van
machinevertalingen enkele jaren vergen. De Europese Commissie werkt
daartoe samen met het Europees Octrooibureau. Hierbij wordt een aantal
al bestaande initiatieven binnen de Europese Commissie en binnen het
Europees Octrooibureau gecombineerd en wordt aansluiting gezocht bij
private en publieke initiatieven op dit gebied. Essentieel is voorts dat
wordt samengewerkt met nationale octrooibureaus bij het vullen van de
specifieke vocabulaire van het systeem aan de hand van de vele octrooidocumenten die reeds in de verschillende talen beschikbaar zijn.
Het gezamenlijke project voor het opzetten van de machinevertalingen
behelst ongeveer 11 miljoen EUR. De kosten daarvan kunnen binnen de
bestaande begroting van de Europese Unie worden gevonden. Daarnaast
draagt ook het Europees Octrooibureau financieel bij. Voor de gebruiker
zullen er geen kosten aan zijn verbonden.
Versterkte samenwerking
De leden van de VVD-fractie steunen de opvatting van het kabinet na te
denken over versterkte samenwerking, mocht een akkoord met 27 lidstaten niet mogelijk blijken. De leden van de PvdA-fractie vragen of er, bij
mislukking van het project, een plan B voorligt en hoe dat er dan uitziet.
De leden van de D66-fractie vragen wat versterkte samenwerking betekent
voor een octrooi van een Nederlandse partij in een land buiten de
samenwerking.
Zoals aangegeven is het mijn streven om een akkoord met 27 lidstaten
over de talenregeling te bereiken, maar moeten we onder ogen zien dat er
een reële mogelijkheid bestaat dat dit niet kan worden gerealiseerd. In dat
geval zal Nederland, samen met de lidstaten waarmee wel overeenstemming kan worden bereikt en die eveneens vooruitgang willen
boeken, een verzoek moeten richten aan de Europese Commissie waarin
toestemming wordt gevraagd om versterkte samenwerking aan te gaan.
Vervolgens kan de Commissie een voorstel in die zin indienen. Indien het
EU-octrooi langs deze weg zou worden gerealiseerd, heeft dit voor een
Nederlandse partij consequenties. De Nederlandse partij moet dan zijn
Europese octrooi separaat geldig maken in die niet aan de versterkte
samenwerking deelnemende EU-lidstaat. Dat is weliswaar een extra
handeling, maar altijd nog veel beter dan de huidige situatie waarin dat in
ieder land moet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-30, nr. 242

6