Opdracht aanjaagteam aanpak problematiek rond verwarde personen

Aanleiding
In de brief van 30 juni 2015 over het plan van aanpak voor de problematiek rond verwarde personen
is opgenomen dat er een ‘aanjaagteam’ komt: ‘Alle partijen onderschrijven de urgentie om tot een
sluitende aanpak voor deze groep mensen te komen. De uitvoering van deze acties zal daarom strak
worden gemonitord door een ‘aanjaagteam’ bestaande uit enkele boegbeelden uit het lokale bestuur,
de cliëntenvertegenwoordiging, de politie en de ggz. Deze commissie zal voor het eind van het jaar in
ieder geval inventariseren op welke wijze in elke gemeente in Nederland de adequate triage een
toeleiding naar de juiste zorg van verwarde personen is geregeld. Tegelijkertijd biedt de commissie
aan lokale partijen de ruimte om knelpunten, die zij tegenkomen bij de uitvoering van deze acties en
die op landelijk niveau aangepakt moeten worden, in te brengen en op die manier snel naar het
landelijke niveau te tillen.’
De Tweede Kamer heeft positief gereageerd op dit voornemen.
Gezamenlijk opdrachtgeverschap: VNG, VenJ en VWS
De oplossingen voor de problematiek liggen vooral op lokaal niveau, in vroegsignalering/preventie en
de samenwerking tussen de professionals die direct te maken krijgen met mensen die verward
gedrag vertonen en daardoor overlast veroorzaken of een gevaar voor zichzelf of anderen zijn.
Tegelijkertijd is bestuurlijk commitment op landelijk niveau nodig om de lokale partijen in staat te
stellen het probleem aan te pakken en knelpunten te kunnen doorgeleiden naar het landelijk niveau,
wanneer een oplossing daarom vraagt. Vanwege deze combinatie zal er sprake zijn van een gedeeld
opdrachtgeverschap van VNG en de ministeries van VWS en VenJ.
De Opdracht
Het aanjaagteam krijgt de volgende opdracht.
1 Het definiëren van relevante thema’s, het instellen van werkgroepen op deze thema’s en het
initiëren van onderzoeken.
o Hierbij aandacht besteden aan preventie in de wijk en ondersteuning, in de zorg en
in de strafrechtketen.
o Hierbij aandacht besteden aan de mogelijkheden om de inbreng en de positie van de
familie van verwarde personen te verbeteren.
2 Het formuleren van aanbevelingen voor issues die op landelijk/systeem niveau moeten
worden geregeld om knelpunten die nu in de praktijk bestaan op te lossen.
3 Het helpen oplossen van knelpunten die zich lokaal voordoen. Het aanjagen in regio’s waar
samenwerking minder snel tot stand komt; Het zo nodig optreden als mediator tussen
partijen.
4 Het fungeren als ambassadeur van de aanpak van de problematiek rond verwarde mensen
richting betrokken partijen en de samenleving in den brede; Het vertegenwoordigen van het
programma tijdens congressen en externe bijeenkomsten.
5 Het door de projectleider op basis van ervaringen in de praktijk laten opstellen van een
gedetailleerd projectplan, inclusief begroting, planning en communicatieplan (gereed: eind
oktober). Het uit laten voeren van de werkzaamheden uit dit projectplan in de periode

september 2015 tot september 2016. Tweemaandelijks rapporteren aan de opdrachtgevers
over de voortgang, de eerste maal uiterlijk in oktober 2015;
Resultaat van het geheel is dat:
1 gemeenten in de zomer van 2016 beschikken over een sluitende aanpak van zorg en
ondersteuning is van verwarde personen waarbij de gemeenten vrij zijn in hun manier
waarop ze dat invullen;
2 op systeemniveau alle belemmeringen in kaart zijn gebracht en zo mogelijk zijn opgelost.
Het aanjaagteam treedt op als gedelegeerd opdrachtgever voor een ondersteunend projectteam (zie
onder) om:
- Een gedetailleerd projectplan en planning te maken op basis van de volgende activiteiten.
- Onderzoeken uit te zetten, waaronder in ieder geval:
o Een analyse van de verschillende doelgroepen mensen die “verward gedrag vertonen
en daardoor overlast veroorzaken of een gevaar voor zichzelf of anderen zijn”,
daarbij gebruik makend van bestaande gegevensbronnen, waaronder de e33meldingen van de Nationale Politie. Van belang is onderscheid te maken tussen:
1. Mensen met een strafrechtelijke titel waarbij sprake is van forensische zorg
(klinische zorg, ambulante zorg of beschermd wonen);
2. Mensen die in aanraking komen of zijn geweest met zowel strafrechtelijke
als GGZ zorg, die soms gevaarlijk zijn voor zichzelf of anderen, maar waarbij
op dit moment geen strafrechtelijk traject loopt;
3. Mensen die hulp behoeven, overlast veroorzaken maar niet (direct)
gevaarlijk zijn;
4. Mensen die verward gedrag vertonen maar geen overlast veroorzaken of
anderen kwaad doen.
- Bij gemeenten in Nederland te inventariseren:
o welke goede praktijkvoorbeelden en samenwerkingsvormen er zijn om
vroegsignalering en preventie te versterken;
o of en zo ja welke structuur op lokaal niveau aanwezig is om met mensen die verward
gedrag vertonen en daardoor overlast veroorzaken of een gevaar voor zichzelf of
anderen zijn, snel toe te leiden tot een zorgtraject, een ondersteuningstraject, een
strafrechtelijk traject of een combinatie daarvan (‘de triage’).
Daarbij is het van belang zowel te kijken naar de aanpak in acute (crisissituaties) als die
situaties, waarin mensen met een kwetsbaarheid ondersteuning nodig hebben om niet in
een acute (crisis)situatie terecht te komen. Zorg is vaak beter dan straf; repressie is vaak niet
het enige antwoord, maar een goede combinatie van maatregelen op het vlak van preventie,
repressie en nazorg is cruciaal. Een goede organisatie van zorg en ondersteuning helpt te
voorkomen dat mensen in het veiligheidsdomein terecht komen, zonder dat er garanties
zullen zijn voor een risicovrije samenleving.
- Goede voorbeelden te zoeken en op basis van de kritische succesfactoren te delen met
anderen. Aansluiting kan worden gezocht bij de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein
(GSMD).
- Op basis van deze inventarisatie en de goede voorbeelden opstellen van
ondersteuningsproducten, zoals bij voorbeeld twee (digitale) handreikingen:

Eén voor professionals in de praktijk om werk kunnen maken van vroegsignalering en
preventie. Een implementatieplan hiervoor op te stellen.
o Eén voor gemeenten om de triage te kunnen inrichten en waarmee hulp- en
zorgverleners in de praktijk concreet aan de slag kunnen om verwarde mensen op de
juiste plek te krijgen. Een implementatieplan hiervoor op te stellen.
In de handreikingen is aandacht voor de verschillende domeinen waarop zich problemen
kunnen voordoen (psychische problemen, schulden, wonen, participatie, werk, etc.).
Op basis van de inventarisatie knelpunten te inventariseren, waar lokale spelers tegenaan
lopen in het opzetten van of werken met de triage, daarvoor oplossingen aan te dragen en
de knelpunten en oplossingsrichtingen door te geleiden naar de opdrachtgevers en de
klankbordgroep.
Bij alle Veiligheidshuizen na te gaan of de GGZ op voldoende niveau en met voldoende
deskundigheid is aangesloten en in hoeverre dat aansluit op de doelstelling en positie van
het veiligheidshuis in het regionale netwerk.
De totstandkoming en uitvoering van afspraken tussen VNG en ZN rond
onverzekerdenproblematiek te ondersteunen.
Afstemming bewaken met relevante trajecten, zoals het verbeterprogramma naar aanleiding
van de adviezen van de Commissie Hoekstra.
De wettelijke en financiële consequenties van de uitwerking en uitvoering van het plan van
aanpak in kaart te brengen (vòòr de begroting 2017).
De ontwikkelingen, gedurende de looptijd van het project op een aantal indicatoren bij te
houden en daarover te rapporteren.
o

-

-

-

Samenstelling
Het aanjaagteam staat onder voorzitterschap van Mevrouw Mr. Drs. L.W.E. Spies, burgemeester van
Alphen aan den Rijn.
Het aanjaagteam heeft de volgende leden:
•
•
•
•
•
•

Mevrouw mr. H.G.M. Rutgers: Plaatsvervangend Hoofdofficier van Justitie parket Midden
Nederland, Openbaar Ministerie;
De heer P.J. Aalbersberg: Hoofdcommissaris Eenheid Amsterdam, Nationale Politie;
De heer drs. E.C.J.E. Czyzewski: voorzitter Raad van Bestuur GGZ-instelling Antes;
Mevrouw drs. H.T.M. Scholten, wethouder Jeugd, Welzijn en Zorg in Eindhoven;
Mevrouw drs. A.J.M.H. Mateijsen: Senior manager Inkoop Noord-West Nederland Achmea;
dhr. L. van Leersum (vertegenwoordiger cliënten- en familieperspectief)

De vertegenwoordigers zijn bestuurders die vanuit hun eigen praktijk bekend zijn met de
problematiek van verwarde personen.
De deelname aan het aanjaagteam betreft een zogenaamde q.q.-functie. De leden van het
aanjaagteam vervullen deze functie uit hoofde van hun reguliere werkzaamheden. Zij zullen, buiten
reis- en onkostenvergoeding, geen bezoldiging ontvangen voor hun deelname aan het aanjaagteam.
Ondersteuning
Het aanjaagteam wordt ondersteund door een projectteam voor, in ieder geval, de verdere
uitwerking van het plan van aanpak, de inventarisatie van bestaande structuren op regionaal en
lokaal niveau, inventarisatie van knelpunten en het uitzetten van onderzoeken. Het projectteam

werkt in opdracht van het aanjaagteam en staat onder leiding van een projectmanager, die tevens
secretaris is van het aanjaagteam. Het secretariaat wordt samengesteld uit medewerkers van de
VNG, VWS en VenJ en in te huren externe ondersteuning. De projectmanager heeft als taak
bovenstaande activiteiten in een programma vorm te geven en het programma en projectteam aan
te sturen. De projectmanager kan werkgroepen rond thema’s/projecten instellen. In deze
werkgroepen kunnen vertegenwoordigers van de betrokken organisaties meewerken of bepaalde
werkgroepen leiden. Zowel de projectmanager als de leden van het projectteam vallen onder de
dagelijkse verantwoordelijkheid van de VNG.
Het projectteam onderhoudt contacten met alle relevante partijen. Het plan van aanpak wordt
opgesteld op basis van de input van deze partijen.
Verantwoording en afstemming
Het aanjaagteam rapporteert periodiek tweemaandelijks aan de gezamenlijke opdrachtgevers.
Het aanjaagteam consulteert en informeert het al bestaande bestuurlijke afstemmingsoverleg,
bestaande uit vertegenwoordigers van de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Landelijk
Platform GGZ, de Federatie Opvang, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, MEE
Nederland, de Nationale Politie, Zorgverzekeraars Nederland, het Openbaar Ministerie, Aedes, GGDGHOR Nederland en de ministeries van VWS, VenJ, BZK, SZW. Het bestuurlijk overleg fungeert als
klankbordgroep voor het aanjaagteam en kan behulpzaam zijn bij de implementatie van voorstellen
en initiatieven.
Het bestuurlijk afstemmingsoverleg komt tenminste vier keer per jaar bij elkaar en kan worden
uitgebreid met andere relevante partijen. Het bestuurlijk overleg kan worden voorbereid in een
bureauoverleg met dezelfde samenstelling. Het bureauoverleg kan tevens fungeren als klankbord
voor het projectteam.
Aansluiting op lopende trajecten
Waar mogelijk zal het aanjaagteam en het secretariaat gebruik maken van ervaringen, inzichten en
planningen van andere trajecten die raken aan de aanpak van de problematiek rond verwarde
personen en wordt via personele unies de verbinding gelegd. Ook zal het aanjaagteam relevante
bestaande bestuurlijke overleggen benutten om knelpunten en oplossingen voor de problematiek
rond verwarde personen te adresseren. Daarbij valt in ieder geval te denken aan de landelijke
stuurgroep Veiligheidshuizen en het ‘art. 19 overleg’1.
Trajecten met raakvlakken
- Plan van aanpak Maatschappelijke Opvang
- Regioaanpak ‘Veilig Thuis’
‘Aanjaagteam Langer zelfstandig wonen’
- Verbeterprogramma Openbaar Ministerie n.a.v. rapport Commissie Hoekstra
- Project Gedwongen Zorg (wetgevingstraject van Wvggz, Wzd en Wfz)
1

Overleg van de regioburgemeesters, de voorzitter van het College van procureurs-generaal en de minister
van Veiligheid en Justitie in aanwezigheid van de korpschef van de Nationale Politie. Bij dit overleg zijn ook 2
burgemeesters aangesloten van gemeenten met minder dan 100.000 inwoners.

-

Traject Continuïteit van zorg (na afloop van forensische zorg)
Traject van de Nationale Ombudsman naar onverzekerdenproblematiek bij dakloze
psychiatrische patiënten.
Knelpuntenanalyse Acute Zorg (SIRM) en ontwikkeling multidisciplinaire zorgstandaard Acute
GGZ, verbinding naar de ontwikkelingen in de acute ggz
Onderzoek van het Trimbos instituut naar de ambulantisering in de GGZ (monitor
ambulantisering) en waarin ook de regionale verschillen in afbouw van beddencapaciteit in
de ggz en opbouw van ambulante zorg / FACT teams wordt meegenomen.