8
Wet arbeidsmarkt in balans
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek, de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs, de Wet financiering sociale verzekeringen en enige
andere wetten om de balans tussen vaste en flexibele
arbeidsovereenkomsten te verbeteren (Wet arbeidsmarkt
in balans) ( 35074 ).
De voorzitter:
We gaan verder met de behandeling van de Wet arbeidsmarkt in balans, Kamerstuk 35074.
De algemene beraadslaging wordt hervat.
De voorzitter:
We waren gestopt bij de heer Smeulders, die spreekt
namens de fractie van GroenLinks. Hij heeft het woord.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. De arbeidsmarkt verandert. De
bezorger die het boek komt bezorgen dat je gisterenavond
om vijf voor twaalf hebt besteld, is bezig met een race tegen
de klok, omdat hij niet langer per uur betaald wordt, maar
per pakket. Als je in het ziekenhuis ligt, is de kans steeds
groter dat de verpleegster aan je bed een zelfstandig
ondernemer is. En steeds vaker zie je buiten op bankjes bij
restaurants maaltijdbezorgers zitten, die op hun telefoon
turen in afwachting van hun volgende opdracht. De tijd dat
je twintig jaar met hetzelfde contract bij dezelfde
opdrachtgever werkte, is voor velen voorbij. Dat hoeft
helemaal geen probleem te zijn. Er zijn heel veel mensen
die juist blij zijn met wat meer flexibiliteit. Maar het wordt
wel een probleem als mensen niet meer kunnen rekenen
op een fatsoenlijk inkomen.
Voorzitter. Het aantal mensen dat werkt maar toch in
armoede leeft, is sinds 1990 verdubbeld. We hadden het er
vorige week hier in de plenaire zaal nog over, tijdens het
debat over De sociale staat van Nederland. Het is steeds
minder vanzelfsprekend dat het hebben van werk ook
betekent dat je kunt beschikken over een goed inkomen,
dat je niet arm bent. Een op de zeven Nederlanders behoort
inmiddels tot de onzekere werkenden, mensen die het soms
net wel, maar ook te vaak net niet redden, mensen die van
flexbaan naar flexbaan moeten om rond te komen of banen
stapelen, die twee banen tegelijkertijd hebben, vaak op
oproepbasis en dan maar hopen dat ze niet tegelijkertijd
worden opgeroepen. Of mensen die noodgedwongen als
zzp'er werken. Het is goedkoper voor de werkgever, je kunt
zo aan de kant gezet worden. Ondertussen bouw je geen
pensioen op en ben je niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.

op de arbeidsmarkt. Dat zou zomaar eens kunnen gaan
verdubbelen, zo zeiden zij. Dus wie weet zijn alle buschauffeurs of alle obers over een aantal jaren ook ondernemers,
of ze nu willen of niet.
Voorzitter. Er moet dus echt iets gebeuren. Nederland is
inmiddels Europees kampioen flexwerk, en dat vinden we
dus eigenlijk een twijfelachtige titel. Laat ik positief zijn,
want het kabinet erkent gelukkig ook dat de flexibilisering
van de arbeidsmarkt is doorgeslagen, en dat is echt hartstikke positief, een heel erg goed begin. Maar de vraag is
natuurlijk of het genoeg is om het tij te keren. Begrijp me
niet verkeerd. Ik zeg ook helemaal niet dat het makkelijk is
om de arbeidsmarkt te veranderen op een manier dat die
inclusiever wordt. Niet voor niets noemde columniste Sheila
Sitalsing minister Koolmees heel treffend de minister van
onmogelijke zaken, een paar weken geleden in een mooie
column. En niet voor niets heeft die minister van onmogelijke zaken een commissie van wijzen ingesteld die hierover
na moet gaan denken. GroenLinks is daar heel erg blij mee.
We kijken echt uit naar de adviezen van die commissie dit
najaar. We zijn ervan overtuigd dat een aantal dingen fundamenteel moeten veranderen. Het is niet meer van deze
tijd dat sociale zekerheid zo sterk gekoppeld is aan het type
contract dat je hebt. Inkomen, bestaanszekerheid en scholing zouden voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Uit de
hoorzitting die plaats heeft gevonden over deze Wet
arbeidsmarkt in balans kwam de suggestie om het eens om
te draaien. Laten we eerst eens bekijken wat een Nederlands
aanvaardbaar peil zou zijn. Of je nu flexwerker, payroller,
uitzendkracht of zzp'er bent, waar heeft iedereen recht op?
Ik vind dat heel interessante vragen, waar we erg graag
met de minister over in debat gaan, of eigenlijk liever in
gesprek, nadat het advies van de commissie over de toekomst van de arbeidsmarkt in november bekend wordt. Ik
snap ook dat de minister daar vandaag weinig over kan
zeggen.
Voorzitter. Waar de minister natuurlijk wel wat over kan
zeggen vandaag, is het wetsvoorstel dat voorligt: de Wet
arbeidsmarkt in balans. Na de Wieg is dat het tweede kindje
van minister Koolmees. Laat ik ook positief beginnen, want
daar heeft deze minister recht op. Er zitten namelijk echt
goede voorstellen in deze wet, voorstellen die bij wijze van
spreken zo uit het verkiezingsprogramma van GroenLinks
hadden kunnen komen. Ik noem er een paar: de premiedifferentiatie, waardoor flexwerk echt duurder wordt gemaakt,
de transitievergoeding vanaf de eerste dag en natuurlijk de
maatregelen rondom payroll. De linkse partijen vinden dat
die nog net niet ver genoeg gaan; er is een amendement
voor ingediend. Maar ik vind het ook heel positief om te
horen dat D66 die, volgens mij met steun van het CDA, toch
wel wat verder wil gaan invullen, zodat de concurrentie niet
op het slechte pensioen gaat plaatsvinden. Ik ben heel
benieuwd naar de reactie van de minister op dat onderdeel.

Voorzitter. Als het zo doorgaat, gaat het echt de spuigaten
uitlopen. Dat zeg niet alleen ik namens de Kamerfractie van
GroenLinks, dat zegt ook het economisch bureau van ING.
Dat zijn toch niet onze natuurlijke bondgenoten. Zij waarschuwden onlangs al voor het toenemende aantal zzp'ers

Voorzitter. Ondanks de positieve punten die echt in dit
wetsvoorstel zitten, maken wij ons zorgen over de gevolgen
van deze wet. Want zolang er geen maatregelen genomen
worden om het toenemende aantal zzp'ers tegen te gaan,
zal deze wet waarschijnlijk de ontwikkeling van steeds meer
zzp'ers versterken. Want het blijft voor werkgevers makkelijk
om onder een arbeidscontract uit te komen. Het duurder
maken van flexwerk zou die prikkel misschien juist alleen
maar doen toenemen. Het risico is dus groot dat juist de
groep die nu al kwetsbaar is, nog kwetsbaarder gaat worden. Daarmee brengt deze wet de arbeidsmarkt helaas niet

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-1

in balans, maar zorgt deze er juist voor dat de tweedeling
tussen kansrijk en kwetsbaar wordt vergroot.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik denk dat de heer Smeulders vanuit zijn positie probeert
om een goede positie te kiezen door kritisch te zijn en
tegelijkertijd ook te erkennen waar de verbeteringen in zitten. Dus daar heb ik sowieso waardering voor. Maar door
zijn toonzetting, dat iets veranderen ook tot verkeerde
gevolgen kan leiden, heb ik de indruk dat hij meer aan de
kant van het betoog van sommige werkgeversorganisaties
zit, in de zin van: doe die wet maar niet. De FNV — we waren
samen op een bijeenkomst — zegt echter: je moet niet
wachten tot je alles hebt; dit moet in ieder geval gebeuren.
Klopt mijn analyse dat GroenLinks meer neigt naar het
werkgeversstandpunt "dit liever niet" of neigt hij meer naar
wat de FNV zegt: nee, dit moet wel doorgaan, want het
geeft wel degelijk verbeteringen?
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dit zijn zeer terechte vragen die gesteld worden. Voor ons
is dat ook een dilemma. Begrijp me niet verkeerd, ik zou
het jammer vinden als de maatregelen die juist flexwerk
duurder maken, niet door zouden gaan. Maar ik doe wel
een soort oproep aan de minister: zorg dat die zzp-maatregelen zo snel mogelijk komen, want anders is het risico op
een waterbedeffect levensgroot — volgens mij delen we
die analyse — waardoor er nog meer mensen ongedwongen
zzp'er gaan worden.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dan had ik u inderdaad verkeerd begrepen. Ik wil kijken of
ik het nu wel goed begrijp. U zegt: het is terecht dat we
maatregelen nemen om flex minder flex te maken, maar
er zijn risico's op een waterbedeffect en daarom moet
minister Koolmees tempo maken met de maatregelen, bijvoorbeeld rondom zzp, om te voorkomen dat dat de ontwijkroute wordt?
De heer Smeulders (GroenLinks):
Correct.
De voorzitter:
Gaat u verder.

dat zij denken dat een versoepeling van het ontslagrecht
niet per se gaat leiden tot meer vaste contracten. Ook bij
de verlenging van de ketenbepaling is dat effect niet duidelijk op basis van de informatie die wij nu hebben. In de
schriftelijke inbreng en ronde die we hebben gehad ter
voorbereiding op dit debat hebben wij als GroenLinks
gepleit voor het maken van een arbeidsmarktanalyse van
deze wet. De minister antwoordde daarop dat de gevolgen
in het regeerakkoord al zijn doorgerekend. Wij hebben daar
nog eens goed naar gekeken, maar dat is wel erg globaal
gebeurd. Wij willen heel graag weten wat de gevolgen zijn
van deze wet voor het aantal flexcontracten en het aantal
vaste contracten, maar vooral ook voor het aantal zzp'ers.
Wat is het gevolg voor het aantal werkende armen? En wat
is het gevolg voor de verdeling tussen kansrijk en kwetsbaar? Want daar gaat het toch vooral om. Gaat deze wet
juist tot meer of tot minder zekerheid leiden, vooral aan de
onderkant van de arbeidsmarkt?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Wat de heer Smeulders voorstelt, klinkt intrigerend, maar
ik twijfel toch welke kant hij opgaat. Met een arbeidsmarktanalyse kom je meer uit in de hoek waar de heer Smeulders
mee begon, namelijk het SCP. Maar het SCP heeft ook geen
cijfermatige onderbouwing tot achter de komma. Zij maken
een analyse van de stand van de samenleving. Als je echt
helemaal wilt gaan uitrekenen wat de gevolgen van iets
zijn, dan kom je op een CPB-achtig model uit. We weten
allemaal dat als je in een CPB-model de uitkeringen omlaag
brengt, je werkgelegenheid krijgt. Zo werkt het model. Maar
is dat dan meer de waarheid? Of zoekt u juist meer echt
een analyse, zoals het SCP dat zou doen? En op welk
moment zou GroenLinks zoiets dan willen? Ik ben op zoek
naar wat het voorstel is.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik zou het heel interessant vinden om het SCP juist de diepere laag te laten bekijken en om juist niet te werken met
al die modellen waarvan we allemaal weten dat daar
ongewenste effecten in zitten en waarin heel erg "de economie voorop" besloten ligt. We hadden heel graag gewild
dat dat voor de behandeling van dit wetsvoorstel was, zodat
we ook als Kamer beter onderbouwd kunnen zeggen: wij
verwachten — want ik snap dat er altijd een verwachting
in zit — dat dit bijvoorbeeld gaat leiden tot meer vaste
contracten. Op basis van de informatie die we nu hebben,
is dat gewoon heel moeilijk te beoordelen.

De heer Smeulders (GroenLinks):
En aansluitend daarop: het is ook echt noodzakelijk om
ervoor te zorgen dat die zzp-route minder aantrekkelijk
wordt. De minister heeft zelf al aangegeven dat hij daar zo
hard mogelijk aan werkt, maar ik zou daar graag vandaag
bij de behandeling van dit wetsvoorstel wat meer informatie
over willen hebben, juist omdat dit zo'n weerbarstig dossier
is. Dat blijkt elke keer opnieuw.

De heer Pieter Heerma (CDA):
Deels hebben we ook hoorzittingen en dat soort dingen om
die analyse te maken. Zegt de heer Smeulders nu eigenlijk
dat hij het jammer vindt dat het niet gebeurd is? Maar zegt
hij ook: ik zou voor de komende jaren langs die lijn ook de
vinger aan de pols willen houden? Of is het alleen een
constatering over het verleden?

Voorzitter. Wat ons opviel in de memorie van toelichting,
is dat we heel erg weinig weten over de gevolgen van deze
wet. Dat ligt ook in het verlengde van de vraag die de heer
Heerma zojuist stelde. Het motto is "flex minder flex en vast
minder vast", maar of dat ook daadwerkelijk gaat gebeuren,
vinden wij als GroenLinks wat mager onderbouwd. Ook
tijdens de hoorzitting gaven verschillende deskundigen aan

De heer Smeulders (GroenLinks):
Het is dubbel. Ik vind het heel jammer dat dit niet gebeurd
is. Ik vraag het nu nog een keer aan de minister. Ik heb niet
het idee dat dat voor volgende week dinsdag gaat gebeuren.
We weten ook allemaal dat deze wet nog in de Eerste Kamer
behandeld gaat worden. Het zou zomaar kunnen dat de

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-2

Eerste Kamer hetzelfde verzoek gaat doen. Wie weet is dat
toch mogelijk voordat de wet behandeld wordt in de Eerste
Kamer. Dat zou ons een lief ding waard zijn. Om op het
tweede aspect van uw vraag in te gaan: ik vind het heel
interessant om te monitoren wat onze verwachting op dit
moment is, maar met name vind ik het interessant om te
weten wat er de komende jaren gaat gebeuren dankzij deze
wet. Wellicht kunnen we daar in tweede termijn samen iets
op bedenken.
De heer Wiersma (VVD):
Ik snap de zoektocht van de heer Smeulders heel goed.
Daar zijn we met z'n allen mee bezig. Als wij wisten dat het
allemaal perfect werkte, hadden we hier niet met z'n allen
een debat gevoerd. Dan hadden we dit debat ook niet
gehad. Er zit iets paradoxaals in de boodschap die ik hoor.
Aan de andere kant is namelijk de vraag: wat is het effect
van nietsdoen? Dat effect hebben we namelijk wel in beeld;
dat is wat we nu hebben. Ik zou de heer Smeulders willen
vragen of hij liever daarvoor kiest, met wat hij weet dat er
gaat komen, of dat hij kiest voor een heleboel maatregelen
die, zoals hijzelf zegt, best wel goed zijn en die we nu
gewoon kunnen invoeren? Ik vind het ...
De voorzitter:
De heer Smeulders.
De heer Wiersma (VVD):
... te paradoxaal om het nu uit te stellen voor onderzoek.
Nietsdoen hebben we al veel te lang gedaan.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Nietsdoen hebben we al veel te lang gedaan? Een paar jaar
geleden tijdens het vorige kabinet is met een zeer ruime
meerderheid van deze Kamer een wet aangenomen. Een
aantal onderdelen van deze wet moet nog geëvalueerd
worden. Het is volgens mij goed gebruik om daarop eerst
te wachten. Ik zal daar dadelijk wat specifieker op ingaan
als ik dat punt behandel. Dat is natuurlijk ook een optie.
Maar we moeten er nu zeker niet op wachten om die
onderkant van de arbeidsmarkt en flexwerk duurder te
maken. Maar u begrijpt mij vast — meneer Wiersma, ik ken
u als een verstandig man — als ik zeg dat we met name de
onderdelen in deze wet waar ik dadelijk ook verder op in
zal gaan, met name de cumulatiegrond, waardoor het
makkelijk wordt om mensen te ontslaan, beter onderbouwd
zouden willen hebben, voordat we met zo'n ingrijpende
maatregel meegaan.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik vind wel dat de woordvoerder van de VVD het een beetje
zwart-wit neerzet. Volgens mij ben ik best genuanceerd
begonnen. Ik heb ook gezegd dat er maatregelen in deze
wet zitten waar wij heel blij mee zijn, die zo uit ons eigen
verkiezingsprogramma zouden kunnen komen. Maar er
zitten ook een aantal maatregelen in waar wij wat minder
over te spreken zijn. Als Kamerfractie in de oppositie — u
heeft al lang niet meer in de oppositie gezeten, dus voor u
is dat anders — moet je dan een afweging maken: gaan we
die wet wel of niet steunen? En: is dit het ons waard? Dan
is het wel lastig dat juist onder de maatregelen waar wij
minder blij mee zijn, geen heel harde analyse ligt waaruit
blijkt dat die maatregelen echt ertoe gaan leiden dat de
arbeidsmarkt eerlijker wordt. Ik vraag nu dus om die informatie, omdat ons dat helpt om die keuze beter te kunnen
maken.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik zit een beetje te zoeken. Ik snap heel goed dat de heer
Smeulders zegt: er zit heel veel in wat ik mooi vind. Ik vind
het netjes dat hij dat ook benadrukt. Er zitten ook dingen in
die niet uit het meest actuele programma van GroenLinks
komen, want GroenLinks heeft op andere momenten ook
wel een iets ander standpunt op het ontslagrecht gehad.
Maar ik ben even op zoek naar waar hij naar op zoek is.
Volgens mij wordt wel vrij breed erkend dat er minder
vlucht naar flex is als je de verschillen tussen flex en vast
kleiner maakt. Ik snap dat hij zegt dat het voor zzp nog niet
helemaal uitgekristalliseerd is, maar puur naar werknemers
kijkend is er volgens mij best veel kennis over dat als je het
ontslagrecht beperkt versoepelt — want het is beperkt, zoals
ook in de hoorzitting werd gezegd — je waarschijnlijk vooral
ook iets doet aan de langdurige werkloosheid. Die kun je
dan wat terugdringen. Ik zit dus nog even te zoeken naar
waar de heer Smeulders nou precies naar op zoek is. Want
je kunt wachten tot alles is doorgerekend, maar dan zet je
ook nooit een stap.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik denk dat dit een heel terechte interruptie is. Uw vraag
maakt ook wel duidelijk waar voor ons het dilemma zit. Aan
de ene kant zijn we heel blij met de maatregelen die aan
de onderkant worden genomen. We willen die ook heel
graag steunen, maar we zien toch het gevaar dat er met
betrekking tot zzp nog heel veel open eindjes zijn en dat
het heel makkelijk is om daar je toevlucht toe te nemen. We
willen het heel graag steunen, maar we hebben nog heel
veel vragen. Zo'n analyse zou daar heel erg bij kunnen
helpen, want dan weten we of dat gaat gebeuren of niet.
We weten dat nu niet. We verwachten het wel, maar we
weten het niet.

De heer Wiersma (VVD):
Ik ben heel vatbaar voor complimenten, maar dit laat ik me
niet aanpraten. De keuze was heel helder: als we nietsdoen
weten we wat we krijgen. Dan krijgen we meer van de
problemen die u schetst. Ja, ik kan me voorstellen dat we
nog beter willen weten of het gaat werken en welke specifieke maatregel we nog kunnen aanpassen, maar van heel
veel dingen bij elkaar kunnen we echt wel zien dat die iets
substantieels gaan opleveren. De keuze die u hier gewoon
kunt maken is zeggen: daar ga ik voor of ik kies voor stilstand. Die keuze maakt u wel als u zegt: eerst nog maar
eens even zien. Daar heeft niemand wat aan.

Aan de andere kant spreken we natuurlijk over de versoepeling van het ontslagrecht. Dat is voor mijn fractie ook een
lastig punt, want we zijn daar nooit principieel tegen
geweest, maar we hebben altijd wel gezegd dat je dat
eigenlijk pas moet doen als je flex echt duurder hebt
gemaakt en als je er echt voor zorgt dat het veel minder
aantrekkelijk is om mensen telkens maar in tijdelijke flexbanen te houden. Dat is precies het dilemma waar wij nu voor
staan: gaan we nu mee in heel deze wet, en daarmee ook
de versoepeling van het ontslagrecht, zonder dat we weten
of de maatregelen met betrekking tot flex echt gaan werken?

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-3

Als dat niet zo is, dan zie ik namelijk toch vooral — dat is
eigenlijk ook een wedervraag die ik zou willen stellen —
dat het voor werknemers minder aantrekkelijk wordt in
plaats van aantrekkelijker. Is de heer Van Weyenberg dat
met mij eens?
De heer Van Weyenberg (D66):
Misschien moeten wij nu even van plek wisselen. Die
zoektocht begrijp ik. Dat is ook het goed recht van de heer
Smeulders. Ik zou geneigd zijn om daartegenover te zetten
dat we op één punt, op het ontslagrecht, eigenlijk een stap
terug zetten ten opzichte van de WW. Er komt een beperkte
verruiming, met ook een hogere vergoeding erbij; een punt
dat misschien dan ook helpt voor de heer Smeulders. Aan
de andere kant zegt hij: dan moet er ook heel veel tegen
flex gebeuren. Op dat punt zie ik heel veel in deze wet staan:
er wordt voorgesteld om de prijs te verhogen, om de rechten van payrollers te versterken, om de transitievergoeding
vanaf dag één te doen. Sterker nog, ik heb vandaag bewegingen gehoord, ook vanuit de coalitie, die onder meer uw
kant op gaan, bijvoorbeeld als het gaat om de proeftijd en
misschien ook nog wel om payroll. Dus je had toch kunnen
zeggen dat die balans een heel stuk uw kant op komt,
waardoor u tot de weging had kunnen komen dat het zo
met het ontslagrecht in balans is.
De heer Smeulders (GroenLinks):
We hebben inhoudelijk twee grote bezwaren bij deze wet.
Het ene heeft te maken met de proeftijd. Daar zal ik zo op
ingaan. Het andere heeft te maken met de ontslagbescherming, eigenlijk de versoepeling van het ontslagrecht. Ik stel
voor dat ik onze positie daarop eerst uitleg. Daarna mag u
daar natuurlijk allemaal vragen over stellen en ga ik daar
graag over in debat. Wij zien dat er met de versoepeling
van het ontslagrecht en eigenlijk het toevoegen van de
cumulatiegrond, een nieuwe, meer open grond wordt
ingevoerd, waardoor we gedeeltelijk teruggaan naar de
situatie van voor de Wet werk en zekerheid. Met wel het
verschil dat toen tenminste nog hogere vergoedingen
mogelijk waren en dat het in het wetsvoorstel dat nu voorligt maximaal 150% is. U heeft daar vanochtend een debat
over gehad met de heer Van Dijk van de PvdA.
Voorzitter. Ik heb hier ook in de schriftelijke inbreng al naar
gevraagd en ik vind de argumentatie nog steeds niet helemaal helder. Ik zou daarom de minister willen vragen om
dat nader te onderbouwen. Waarom wordt er gekozen voor
een hogere transitievergoeding als de cumulatiegrond niet
een minder deugdelijke ontslaggrond is? Want als je zegt
"we vinden dat je meer moet gaan betalen", dan geef je als
overheid toe dat het eigenlijk wel iets minder deugdelijk is.
In het verlengde daarvan is de tweede vraag: waar is dat
percentage van 150% eigenlijk op gebaseerd? Als je dat
dan per se wil, is het dan niet logischer om geen maximum
in te voeren? Ik heb vanochtend gehoord dat daar zowel
iets voor als iets tegen te zeggen is. Ik ben heel benieuwd
naar de reactie van de minister daarop. Dit is wel heel
belangrijk, want de introductie van de cumulatiegrond gaat
waarschijnlijk echt serieuze gevolgen hebben. De onderhandelingspositie van werknemers bij een beëindiging met
wederzijds goedvinden wordt waarschijnlijk minder sterk,
want 150% wordt waarschijnlijk het maximum. En werkgevers zullen waarschijnlijk massaal gebruik gaan maken van
deze cumulatiegrond, zo verwachtten een aantal deskundi-

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

gen tijdens de hoorzitting, namelijk Saskia Peters en Gerrard
Boot, beiden hoogleraar arbeidsrecht.
Wij denken dat de combinatie van deze twee dingen ervoor
zorgt dat werknemers die worden ontslagen, slechter af
zijn dan in de afgelopen jaren. Want vóór de WWZ hadden
we minder bescherming maar hogere vergoedingen. De
WWZ draaide dat om: meer bescherming maar lagere vergoedingen. De WAB biedt minder bescherming maar ook
minder hoge vergoedingen. Dat klinkt als het slechtste van
beide werelden. Daar zijn we als GroenLinks niet enthousiast over; dat is eigenlijk het antwoord op de vraag van de
heer Van Weyenberg.
De voorzitter:
Was u klaar met dit punt?
De heer Smeulders (GroenLinks):
Nee, maar volgens mij ...
De voorzitter:
Ja, ik zag het, maar was u klaar met dit punt?
De heer Smeulders (GroenLinks):
Niet helemaal.
De voorzitter:
Misschien is het goed als u dat eerst even afmaakt.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Goed, dat doe ik graag, voorzitter. Daarnaast vraagt
GroenLinks zich af of de voorgestelde maatregelen wel echt
gaan leiden tot meer vaste contracten; daar hebben we het
net eigenlijk al over gehad. Daar werden tijdens onze
hoorzitting ook vraagtekens bij gezet door deskundigen.
Het grootste pijnpunt voor werkgevers zit, zoals zojuist is
aangegeven, in onze ogen eerder bij de twee jaren loondoorbetaling bij ziekte en de re-integratieverplichtingen die
daarbij horen. Maar daar heeft deze minister een oplossing
voor gevonden; complimenten daarvoor. We gaan het daar
als Tweede Kamer hopelijk binnenkort over hebben.
Waarom zouden we dan het ontslagrecht versoepelen als
dat waarschijnlijk niet gaat leiden tot meer vaste banen?
Daarmee komen we echt bij de belangrijkste vraag die ik
aan de minister zou willen stellen: wat is dan de winst voor
de werknemers? Kan de minister daar uitgebreid op ingaan?
Als we al iets zouden willen wijzigen, dan acht GroenLinks
het verstandiger om op z'n minst de evaluatie van de WWZ
af te wachten. Ook in de hoorzitting kwam naar voren dat
rechters, omdat die wet pas zo kortgeleden in werking is
getreden, relatief weinig tijd hebben gehad om daar ervaring mee op te doen. Wij vinden het dus niet opportuun om
nu alweer te zeggen dat we de deur openzetten.
Dat was mijn bijdrage op dit punt.

31 januari 2019
TK 48

48-8-4

De heer Van Weyenberg (D66):
Ik kom later terug op waar we net waren gebleven, want
dat ging een beetje over het eindoordeel. Ik heb nu een
specifieke interruptie over het ontslagrecht. De vraag wat
werknemers hiermee opschieten, is natuurlijk een terechte
vraag. Mijn antwoord zou zijn: meer kans op een vast contract. En omdat het een beperkte aanpassing is, ontbindt
de rechter het dienstverband niet als je geen hogere vergoeding krijgt en als de rechter dat nog steeds niet in balans
vindt. Volgens mij hebben alle juridische mensen die wij
in dat blok uit de rechtspraak hebben gehoord, gezegd dat
ze die aanpassing van die cumulatiegrond beperkt en verstandig vonden. Sommigen wilden verdergaan, maar er
was toch vrij brede steun.

spraak heel hoog hebben. Wat ik wel aangaf, en wat ik in
ieder geval bedoel, is dat rechters minder zaken zien. Op
basis van die zaken kunnen zij zeggen "geef ons iets meer
ruimte, want dan kunnen we er beter uit komen". En dat
begrijp ik best wel. Bezien vanuit de optiek van de rechters
snap ik dat volledig. De vakbonden en hun deskundigen
die in veel ontslagzaken mensen bijstaan, gaven aan wat
het positieve is van deze wet: heel veel zaken komen niet
meer bij de rechter, maar worden eigenlijk van tevoren in
onderling overleg opgelost. Wij zouden het heel jammer
vinden als dat positieve effect van de wet gaat verdwijnen
door deze maatregelen.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Het klopt dat tijdens die hoorzitting best breed werd gezegd
dat we dit zouden kunnen doen. Het beeld dat wij daar wel
een beetje bij hadden en dat vorige week ook werd bevestigd tijdens de bijeenkomst die een aantal vakbonden hadden georganiseerd voor Kamerleden ter voorbereiding op
deze bijeenkomst, is dat door de WWZ steeds minder zaken
de rechter hebben bereikt. De WWZ is dus misschien wel
juist een succes omdat de rechter er veel minder vaak aan
te pas komt. Als rechters zeggen "geef ons iets meer verantwoordelijkheid" kan ik dat vanuit de optiek van de rechters
dus helemaal begrijpen, maar wij denken een beetje dat
dat komt doordat zij veel minder casussen krijgen voorgelegd en doordat zij in de casussen die zij krijgen voorgelegd,
zeggen: geef ons iets meer ruimte om een goede afweging
te maken en maak het niet zo star. Maar ik zou ook graag
naar de visie van de minister daarop willen vragen. Maar
het bijeffect van die wet — en dat is misschien nog wel
belangrijker — is dat er veel minder zaken voor de rechter
komen en dat zaken van tevoren in onderling overleg worden opgelost. En dat laatste is in onze ogen voor iedereen
het beste.

De voorzitter:
Ik zie de heer Stoffer naar voren komen. Hij wil ingaan op
het vorige punt.

De voorzitter:
Tot slot, de heer Van Weyenberg.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik hoop dat de heer Smeulders het zo niet heeft bedoeld,
maar het klonk nu bijna alsof rechters nu tegen waren
omdat ze daardoor minder werk hebben. Dat was wat bij
mij was blijven hangen. Ik mag hopen dat het dat niet was.
De rechters en de advocaten zeiden dat een groter deel niet
wordt toegekend. Dat maakt veel mkb-ondernemers — ik
spreek veel mkb-ondernemers — nu echt kopschuw. Als ze
daardoor dat vaste contract niet durven te geven, dan moet
dat de heer Smeulders toch ook zorgen baren. Ik hoop dat
de heer Smeulders wil erkennen dat wat er nu voorligt, een
beperkte aanpassing is. Daar mag hij uiteindelijk niet voor
zijn, maar het is natuurlijk niet zo dat de sluizen opengaan.
Verre van.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Eerst ga ik graag in op het eerste punt van de heer Van
Weyenberg. Dat was absoluut niet zo bedoeld. Volgens mij
heb ik het zo ook niet gezegd, maar als het zo overkwam,
dan zeg ik dat het absoluut niet zo was bedoeld. D66 en
GroenLinks zijn volgens mij allebei partijen die de recht-

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Voorzitter. Dan een ander punt.

De heer Stoffer (SGP):
Ja. Ik moet natuurlijk altijd een beetje van ver komen.
De voorzitter:
Nou, dat valt wel mee. En u bent zo jong.
De heer Stoffer (SGP):
Ja. Dat is relatief, maar goed. Ik zit maar zo een beetje in
die buurt van het ontslag en dat je dan oud wordt, maar ...
Een vraag. Wij hebben een amendement ingediend om de
ontslagvergoeding niet alleen voor de i-grond maar ook
voor die andere gronden zodanig te verhogen dat ook daar
een stukje maatwerk nodig is. Daar zit een hele redenering
onder. Ik hoor u zojuist ook een redenering houden. Die
lijkt daar best wel op. Hoe kijkt u tegen dat amendement
aan dat wij hebben ingediend?
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dat mensen die waarschijnlijk ontslagen worden of ontslagen gaan worden een hogere vergoeding zouden krijgen,
vinden wij sympathiek. Ik moet uw amendement nog goed
bestuderen. U gaat daarop straks vast een toelichting geven,
maar het beginsel van uw amendement — als ik goed
begrijp wat u nu zegt — kunnen wij steunen.
De heer Stoffer (SGP):
Dat klinkt mij als muziek in de oren, voorzitter.
De voorzitter:
Dat dacht ik ook. Dank je wel. Gaat u verder.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dan ga ik graag door met het tweede punt waar wij naast
die cumulatiegrond grote zorgen over hadden, en dat was
de proeftijd van vijf maanden. Daar is het tijdens de hoorzitting ook regelmatig over gegaan. Er zijn namelijk zo veel
argumenten om dat niet te doen. Volgens mij zijn ze daar
allemaal de revue gepasseerd, maar in onze ogen is de

31 januari 2019
TK 48

48-8-5

belangrijkste toch wel dat je op je klompen kunt aanvoelen
dat het wel heel erg makkelijk wordt om daar misbruik van
te maken. Wij zijn er echt bang voor dat het een soort
strandtentconstructie wordt: de zomer begint, mensen
worden in dienst genomen en na vijf maanden of net iets
minder, na de zomer, worden ze er zonder pardon weer uit
gekieperd. Werknemers hebben dan vijf maanden lang
nauwelijks bescherming, en vijf maanden onzekerheid is
veel. We zijn dan ook ontzettend blij dat we in de krant
hebben kunnen lezen dat ook de coalitiepartijen inzien dat
dit niet zo'n heel goed plan is. De heer Van Weyenberg
heeft het in ieder geval namens D66 aangegeven. Ik hoop
dan ook van harte dat het amendement dat wij daarover
samen met de SP en de PvdA hebben ingediend, in deze
Kamer op brede steun kan rekenen.

sociale staat van Nederland, heb ik een hartstochtelijk
pleidooi gehouden voor meer zeggenschap maar vooral
voor meer zekerheid. Het versoepelen van het ontslagrecht
draagt niet bij aan meer zekerheid. Dat is dan ook precies
de reden dat ik een amendement heb ingediend om dat uit
deze wet te halen. Aangezien mijn andere amendement
waarschijnlijk kan rekenen op brede steun, hoop ik echt —
misschien is dat wel een beetje tegen beter weten in — dat
de coalitie ook op dit punt voortschrijdend inzicht heeft.
Daarbij kijk ik ook naar de minister, want deze minister is
dan misschien wel de minister van onmogelijke zaken maar
hij is ook de minister van het constructieve gesprek. Ik hoop
dan ook van harte dat hij dit wil aangaan en zie uit naar zijn
reactie op mijn inbreng maar met name naar zijn reactie
op de twee amendementen die ik heb ingediend.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Wij zullen dat amendement zeker steunen. U begon dit
onderwerp met te zeggen: je kon op je klompen aanvoelen.
Ik zal er in mijn betoog op terugkomen, maar denkt u niet
dat dit een goedkope truc is? Je zet iets heel vervelends in
de etalage en dat geef je straks grandioos weg om alle
andere punten binnen te halen. Ik ben onderhandelaar
geweest, dus ik weet de trucjes.

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Smeulders. Dan geef ik nu het woord
aan de heer Wiersma namens de VVD.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Een inkijkje in de onderhandelingen van de FNV, een goede
les. Dat moet ik onthouden. Misschien moeten we dat de
volgende keer voor het regeerakkoord ook eens bedenken.
De voorzitter:
Ook voor de minister schijnt het interessant te zijn.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Om op de vraag van mevrouw Van Brenk in te gaan: ik weet
het eerlijk gezegd niet. Zij vraagt mij eigenlijk om een
recensie van wat de coalitie gedaan heeft. Ik ben in ieder
geval heel blij dat over een voorstel waarvan eigenlijk
iedereen en dus ook alle deskundigen zeggen dat je dit
gewoon niet moet doen, ook de coalitie zegt: dat doen we
gewoon niet.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Wij zijn in ieder geval heel blij dat dit van tafel kan gaan.
Maar is meneer Smeulders dan niet bang dat daarmee dan
ook de rek meteen bij de coalitie eruit is om nog wat meer
dingen weg te geven?
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dat is een vraag die u aan mij stelt maar die u eigenlijk aan
de coalitiefracties moet stellen. Ik hoop van harte dat ook
het andere amendement dat wij hebben ingediend, namelijk
dat over de cumulatiegrond, op steun van de coalitie kan
rekenen, maar ik vraag mij eerlijk gezegd wel af of dat zo
is. Maar goed, we hebben nog niet alle coalitiefracties aan
het woord gehad.
Voorzitter, ik rond af. Zowel afgelopen najaar tijdens de
behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als vorige week tijdens het debat over De

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. De afgelopen jaren heeft iedereen hard
gewerkt om de economie op te bouwen. Volgens mij kunnen
we niet anders dan zeggen dat dat weer gelukt is. Je kunt
de krant niet openslaan of nieuwe cijfers laten zien dat er
minder werkloosheid is en dat er ook weer meer banen
gevuld zijn. Dan moeten we misschien niet altijd alleen
maar naar de cijfertjes kijken — dat hebben we vorige week
ook met elkaar geconstateerd — maar deze cijfers betekenen
wel dat een recordaantal mensen aan het werk is, dat een
recordaantal mensen voor hun gezin kan zorgen en dat een
recordaantal mensen met een gerust hart bijvoorbeeld weer
een avondje naar de bios kan. Maar alleen dat recordaantal
komt nog niet uit op 100% en dus moeten we ook met elkaar
samenwerken om de arbeidsmarkt zo vorm te geven, dat
we steeds dichter bij die 100% komen.
Dat lukt echter niet als we alleen maar tegenover elkaar
gaan staan. Dat lukt ook niet als we alleen het een of alleen
het ander doen, maar alleen als we voor en-en kiezen. Om
dat te bereiken moeten we ook erkennen dat niet alle regels
die we nu hebben, goed werken. Zo hebben we het voor
ondernemers soms best vaak ingewikkeld gemaakt. Om
iemand aan te kunnen nemen of te kunnen ontslaan, moet
je soms een halve arbeidsjurist zijn en daardoor worden
ondernemers terughoudend met het aannemen van mensen
of het aanbieden van dat vaste contract, terwijl we dat wel
willen. Het staat haaks op wat we hier willen en ook op wat
die ondernemers willen. Want hun mensen, hun belangrijkste assets vaste grond onder de voeten bieden, is iets wat
heel veel ondernemers maar wat graag willen. En dan leiden
grote risico's, starre regels en mogelijk hoge kosten je
behoorlijk af. Daarnaast zet het ook de deur open voor
cowboys die slimme constructies bedenken om de lonen
te drukken, constructies waar de werknemer de dupe van
is. Daar hebben we het in deze Kamer al vaak over gehad
en daar zijn we het van links tot rechts over eens.
Kijk naar iemand die hard werkt voor zijn centen en precies
hetzelfde werk doet als een collega, maar toch minder
betaald krijgt. Ik heb het over oneerlijke concurrentie op de
werkvloer. En dan zitten werknemers en flexwerkers en
zzp'ers elkaar in de weg. Zij zitten in elkaars vaarwater, met

31 januari 2019
TK 48

48-8-6

als gevolg een slechte basis om op terug te vallen als het
tegenzit. Dat is wat we zien, want steeds vaker knelt de
arbeidsmarkt voor zowel werkgever als werknemer. Daarom
moeten we de arbeidsmarkt durven aanpassen aan de
wensen en de snelle veranderingen van deze tijd, omdat
de wereld niet stilstaat en het beter kan en omdat we het
al die mensen die dag in, dag uit hard aan het werk zijn,
verplicht zijn om wat voor hen te doen en te verbeteren, in
plaats van te blijven hangen in alleen politiek gereutel. Dan
kunnen we er weer trots op zijn dat we het voor iedereen
goed regelen en ervoor kunnen zorgen dat iedereen in de
toekomst kansen krijgt en dat er genoeg en zeker werk is.
Gek genoeg is volgens mij niemand het daarmee oneens.
En dat zou weleens heel goed nieuws kunnen zijn. Misschien gaat dit wetsvoorstel Arbeidsmarkt in balans vandaag wel juichend door de Kamer. Gaan we het meemaken?
Je hoeft immers maar een krant open te slaan, een willekeurige expert te raadplegen of een slimme actie op Google te
doen, en je ziet overal dezelfde conclusie: werk verandert
door nieuwe technologie, het wordt internationaler, er zijn
andere wensen en voorkeuren om het werk te doen en
iedereen zegt dat er een update nodig is van de manier
waarop we dat werk organiseren. Ondanks de eensgezindheid over de urgentie, lukt het niet.
Op dit moment bewijst het poldermodel ook niet veel eer
aan zijn roemruchte verleden; dat moet ik toch even kwijt.
Want "balans op de arbeidsmarkt" had ook de titel van een
prachtig huzarenstukje uit de polder kunnen zijn, met taboes
die doorbroken zijn en tegenstellingen die geslecht zijn.
Maar mijn polderhart bloedt, want zo gaat de wet niet de
geschiedenis in. Niet weinigen kiezen de weg van hun eigen
gelijk: werkgeversorganisaties, werknemersorganisaties,
politieke partijen. En dus staan de polder en de arbeidsmarkt
stil, terwijl we allemaal weten dat de echte arbeidsmarkt
meer dan ooit in beweging is.
Dat vind ik jammer, want dit is wel het moment. Resultaat
bereik je door dingen te doen en door samen door te pakken, niet door dingen vooruit te schuiven. Resultaat behaal
je doordat je naast al die goedwillende ondernemers en
werkenden die tegen problemen aanlopen staat, in plaats
van tegenover hen. Voor hen staan we hier met z'n allen.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
En zo is het! De partij van de doeners; we gaan het land
veranderen. Iedereen is gek. We mogen verschillende
meningen hebben, maar gelukkig is de VVD er in dit land
om de boel op orde te houden. Dat is een beetje de
samenvatting van dit verhaal.
De heer Wiersma (VVD):
Ik beleef het anders.

wereld veranderen, maar ook dat wij een hele grote groep
links laten liggen. Is de heer Wiersma het daarmee eens?
De heer Wiersma (VVD):
Ja, daar moeten we dingen voor doen. Daar doet dit wetsvoorstel een aantal dingen voor. Ik zal zo ook zeggen dat
het een belangrijke stap is, maar dat we meer moeten doen.
Als het over de kranten gaat: ik wees op het recordaantal
vacatures en het recordaantal mensen dat weer werk vindt.
We zien dat we er na hele moeilijke jaren weer bovenop
komen, en we hebben er heel hard aan gewerkt om dat
voor elkaar te krijgen, samen met al die mensen in Nederland. Heel veel mensen merken ook dat het beter gaat. Maar
we zien op de arbeidsmarkt ook dat er mensen zijn die maar
wat graag een vaste baan zouden willen, maar de dupe
worden van ofwel een werkgever die dat niet durft, ofwel
cowboys die dat misschien onmogelijk maken. Allebei vind
ik ze relevant. Ik vind ook dat we daar samen oplossingen
voor moeten bieden en dat we niet tegenover elkaar moeten
staan. We moeten dat samen doen en daar is dit een
belangrijke stap voor. Ik zal zo nog wat voorstellen doen
waarvan ik hoop dat we die ook samen kunnen doen.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
En ik zou graag — en volgens mij willen heel veel partijen
dat hier — de volgende stap willen zetten. Met deze wet
laat je dus een deel van die tweedeling op de arbeidsmarkt
bestaan. De volgende stap die we met elkaar zouden moeten zetten, is het beschermen van de zzp'ers. Ik noem het
realiseren van een en ander rond de arbeidsongeschiktheid,
het mogelijk maken van een pensioenopbouw en het aanpakken van de schijnconstructies. Kunnen wij dan ook op
de VVD rekenen?
De heer Wiersma (VVD):
Juist wij zeggen: als je ondernemer bent, dan ben je
ondernemer. Dan gaan we er ook van uit dat je echt
ondernemer bent. Als we zien — en dat zien we — dat er
soms ook mensen zijn die geen ondernemer zijn, dan wil
ik dat we die mensen dat arbeidscontract kunnen bieden,
dat we dat ook binnen handbereik hebben. Maar dat vergt
wel dat we dat ook serieus aanpakken. Daar moet je dingen
voor doen. Er is geen één rode knop voor, er zijn een aantal
maatregelen nodig. De eerste maatregelen die daarvoor
nodig zijn, zitten in dit wetsvoorstel. Zijn we er dan? Nee.
Daar moeten we mee door. Ik zal daar zo meteen nog een
aantal dingen over zeggen, ook specifiek over zzp'ers.
De voorzitter:
Gaat u verder.

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik weet niet of de heer Wiersma en ik dezelfde kranten lezen,
maar ik lees ook andere dingen in krantenartikelen. Het is
terecht dat er een aantal maatregelen wordt genomen om
flex duurder te maken, maar ik zie heel veel zorgwekkende
artikelen over schijnconstructies, over zelfstandigen die niet
verzekerd zijn, over het mislopen van een deel van de
inkomstenbelasting, omdat 40% van de zzp'ers die niet eens
betaalt. Ik zie dus niet alleen dat de technologie en de

De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter. Ik kom op het wetsvoorstel. De VVD ziet een paar
belangrijke punten waar wij blij mee zijn. Zij ziet ook punten
die nog beter kunnen en uitdagingen breder dan dit wetsvoorstel. Ik verwees er net al naar. Deze loop ik even langs.
Voor balans op de arbeidsmarkt kun je niet het ene willen
zonder het andere daarvoor ook te doen. Als we de vaste
baan binnen handbereik willen brengen voor hen die hem
graag willen, dan bestaat daar niet die rode knop voor. Ik
zei dat al. Dan moet je durven die vaste baan aantrekkelijk

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-7

te maken, zodat die ondernemer — of dat nu de bakker op
de hoek is met vier man of een grote onderneming —
gewoon vaste grond onder de voeten durft te bieden.
Daarvoor zet dit wetsvoorstel gewoon belangrijke stappen.
Dat samen met de economische groei, die nu ook een
aanjager is van vaste banen, zorgt er hopelijk voor dat we
die versnelling ook gaan zien.

wordt dat dan de standaard en kan de minister daar alvast
veiligheidsknoppen voor geven? Maar aan de andere kant
is het uiteraard wel aan de rechters. Het kan niet allebei
bestaan. Is het nou aan de rechter — de vergoeding wordt
in ieder geval maximaal bepaald — of gaan wij hier politiek
de standaard neerzetten?

Maar ik vraag wel: wat is de verwachting van de minister
op dit punt? Daar zijn al een aantal vragen over gesteld.
Wat is nou realistisch, wil ik hem ook eerlijk vragen. Bij de
WWZ, de Wet werk en zekerheid, waren de verwachtingen
misschien wel heel groots en meeslepend. Om teleurstellingen te voorkomen, moeten we, denk ik, ook eerlijk zijn.
We moeten er ook eerlijk over zijn dat we niet ontkomen
aan de constatering dat door snellere baanwisselingen en
door een grotere omloopsnelheid van bedrijven, de
arbeidsmarkt van vandaag en morgen ook gewoon een
hogere mate van flexibiliteit kent en dat zelf invulling geven
aan je werk, juist ook flexibel of zelfstandig, gewoon vaker
zal voorkomen. Maar dat biedt ook nieuwe kansen. En
geloof het of niet: mensen kiezen daar ook gewoon zelf
voor en willen daar ook voor blijven kunnen kiezen. Ik zeg
eerlijk dat die erkenning nog wel een beetje ontbreekt in
het voorstel. Dus graag ook een reactie van de minister
daarop, omdat het ook een erkenning is van heel veel
mensen die wel met heel veel plezier dan wel flexibel werk
dan wel zelfstandig werk doen.

De heer Wiersma (VVD):
Goeie vraag. Dit ontleen ik aan de rondetafel, de hoorzitting
die wij hebben gehad. Daar zeiden rechters, specifiek twee
kantonrechters: ik weet niet zo goed hoe dat zo meteen zal
gaan lopen; ik denk eigenlijk dat ik altijd wel op die 50% uit
kan komen. Dan slaan we het doel volgens mij mis, want
het doel is juist om die rechter de ruimte te geven om er
zelf achter te komen wat werkt en wat niet werkt, en ook
recht doen aan een specifieke situatie. Ik wil juist een pleidooi houden om recht te doen aan die specifieke situatie,
maar daar is die 0% tot 50% een bandbreedte. Ik wil graag
benadrukt hebben dat dat inderdaad het geval is en dat het
niet zo is dat die rechter denkt: o, ik moet dan ook maar
50% doen. Want dan gaan vaststellingsovereenkomsten
ook altijd gelinkt worden aan die 50% en dan doen we die
hoge drempel, waar we ook van zeggen dat we die eigenlijk
niet altijd willen — daarmee willen we die vaste baan aantrekkelijker maken — weer teniet. Dat is mijn angst en dat
wil ik voorkomen.

Voorzitter. De VVD is blij met de stappen die we zetten ten
aanzien van het ontslagrecht. Dat vereenvoudigen we. De
wereld is niet zwart-wit en de soms ook mentale belemmering die ondernemers ervaren, verdient gewoon serieuze
aandacht. Dat moet gebeuren op een manier die niet alleen
werkt voor de ondernemer maar ook voor de werknemer.
Daarom is het goed dat we met een nieuwe grond beter
recht kunnen doen aan die complexe situaties dat je
afscheid van elkaar wilt nemen. Daarom is het goed dat
wanneer een werkgever in zo'n situatie de boel niet op orde
heeft, een extra compensatie mogelijk is. Wel wil ik de
minister vragen om te benadrukken dat het om een bandbreedte gaat. Uit de rondetafel haal ik de angst dat deze
nieuwe grond ook de standaardgrond kan worden en dat
bij gebrek aan indicaties de 50% ook altijd de standaard
gaat worden. Dat zou het doel van deze wet ook weer kunnen ondergraven. Is de minister dat met ons eens en hoe
gaan we dat voorkomen? Kan hij een nadere uitleg geven
over de manier waarop de rechters zo meteen die afwegingen zullen gaan maken? Ondanks dat zij daar natuurlijk de
vrijheid in hebben, waar ze ook vaak om gevraagd hebben.
Die bieden we hun ook.

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik wil toch even verwijzen naar het verslag van die hoorzitting. Mevrouw Ulrici was een van die kantonrechters, die
zegt: die 50% is echt een puur politieke keuze. Ik zou graag
meer willen doen dan die 50%, want dat percentage is puur
at random gekozen. Dus daar zeggen rechters ook: geef
ons nou meer ruimte en wij zullen echt niet onredelijk kijken.
Maar mocht het de spuigaten uitlopen, geef die rechter dan
die vrijheid. Dus ik zou de VVD ook willen oproepen om die
vrijheid te geven, want dan is het toch uiteindelijk een
politiek standpunt. De heer Wiersma zegt het zelf: hij acht
de rechter de kennis en knowhow te hebben om zelf zo'n
besluit te kunnen nemen.

Voorzitter. Als je flexibel werkt en dat langer wilt blijven
doen, wordt dit weer mogelijk. Ik ben net begonnen met
een nieuw blokje.

De voorzitter:
Mevrouw Van den Brink. Van Brenk, sorry.

De voorzitter:
Ik zie dat de heer Gijs van Dijk naar de microfoon rende,
dus de heer Gijs van Dijk.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik raakte even in verwarring. Ik hoor de heer Wiersma aan
de ene kant zeggen: ho, ho, we hebben een transitievergoeding met elkaar afgesproken, maximaal die 50% erop, maar

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De heer Wiersma (VVD):
Ik vraag de minister om te benadrukken dat die rechter dat
ook heeft in die 50%, maar wel het gevoel te geven, dat
mijn angst — die ik ook had in die hoorzitting — wegneemt
dat die rechter standaard altijd voor die 50% zal kiezen,
want dat ondergraaft volgens mij het doel van deze wet.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dank, voorzitter; dat geeft niks. Ik hoorde de heer Wiersma
positief zijn over het ontslagrecht. We hebben nu de i-grond
erbij en daardoor is het makkelijk voor werkgevers om
mensen te ontslaan. Maar ik probeer nog steeds te zoeken
naar die balans. Ik begrijp dan ook niet waarom er gekozen
is in deze wet om dan die termijnen van drie jaar te nemen,
dus het op te rekken. Je zou toch eerder zeggen: hire and
fire is wat de VVD wil, wat is dan de belemmering om

31 januari 2019
TK 48

48-8-8

mensen na een jaar in vaste dienst te nemen, want je kan
ze toch heel makkelijk ontslaan?
De heer Wiersma (VVD):
Ik zit even te zoeken wat de precieze vraag is. Waar komen
we vandaan? De Wet werk en zekerheid had een aantal
doelen. Een van die belangrijke doelen was ontslag ook
eenvoudiger, eerlijker te maken, maar daarmee vooral te
zorgen voor vaste banen, omdat heel veel mensen — steeds
meer — daar toch behoefte aan hebben maar dat niet kunnen krijgen. Werkgevers zeggen: ik wil wel die vaste grond
bieden, maar ik ben bang als ik dat doe, waar loop ik allemaal tegenaan? Als je bijvoorbeeld een kleine ondernemer
bent, dan heb je niet altijd alle kennis. Dat maakt je angstig.
En je hebt misschien ook niet meteen het geld om als
iemand ontslagen de oude kantonrechtersformule als je
die loslaat daarvoor neer te tellen. Dat veroorzaakt bij heel
werkgevers angst. Nou, die angst snap ik.
Wat deze wet doet, is werkgevers helpen om hen te verleiden die vaste baan aan te bieden. Maar ook tegen hen te
zeggen: je moet wél de boel op orde hebben; als je dat niet
hebt, dan krijgt de rechter een extra mogelijkheid — die
hebben ze nu niet — om gewoon een hogere vergoeding
toe te kennen. Ik heb net ook gezegd: dat vind ik eerlijk. En
ik heb ook gezegd: ik hoop wel dat het werkt, wat dat weet
ik ook niet. Ik hoop wel dat het echt werkt en dat die werkgevers inderdaad zeggen: ik durf het wel weer aan. Maar
we moeten dat afwachten. Ik ben voorzichtig op dit punt
om die grens verder op te rekken, want dan denk ik dat we
teruggaan naar de tijd van de kantonrechtersformule. En
we zitten nu in een tijd waarin die flexibilisering is opgelopen, waarvan u ook zegt dat u die wilt indammen.
De voorzitter:
Mevrouw Brenk, pardon, mevrouw Van Brenk. Ik weet niet
wat ik vandaag heb, maar alle variaties heb ik intussen
gehad.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Het zal allemaal familie ergens vandaan zijn, voorzitter. Ik
heb twijfels over de uitleg van meneer Wiersma. Hij zegt:
we zijn bezig om dingen te versterken, om de balans beter
te maken, maar we zien het aan twee kanten de verkeerde
kant opgaan, althans wat 50PLUS betreft. U geeft meer
onzekerheid, want in plaats van twee keer een jaarcontract
kan je nu drie keer een jaarcontract krijgen. Daarmee heb
je langere onzekerheid. Plus: u maakt ontslag makkelijker
én goedkoper. Het wordt voor werkgevers namelijk ook
goedkoper. Waar zit nou de balans voor werknemers?

flexkracht in dienst neemt. Dat zijn allerlei maatregelen die
hem helpen, maar die ook werknemers helpen om er weer
tussen te komen en sneller naar die vaste baan te gaan. Die
balans zit in dit wetsvoorstel. Daarmee zijn we er nog niet,
maar daar kom ik zo op.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Een laatste poging om toch een eerlijker antwoord van de
VVD te krijgen. De heer Van Kent heeft het voorgerekend
en ik kom er straks ook nog op terug. We hebben het verschil laten zien tussen de kantonrechtersformule, die rond
een ton zat, het bedrag volgens de WWZ dat ongeveer de
helft bedroeg, en het voorstel om tot een derde te komen.
Dus twee derde van de ontslagvergoeding hebben werknemers moeten inleveren. Ze worden makkelijker ontslagen
en ze hebben langer onzekerheid. Wat is de balans, nogmaals?
De heer Wiersma (VVD):
Wat is de oproep, nogmaals? U wilt meer vaste banen, maar
u gaat het werkgevers tegelijkertijd zo moeilijk maken dat
ze dat nog minder gaan doen dan nu. Ik volg die oproep
niet. Dat vind ik een oproep die niet past in wat we met
elkaar willen. Daarvoor moet je meer dan één maatregel
nemen. Ik heb gezegd welke maatregelen we allemaal
nemen. Ik volg die oproep dus niet.
De heer Van Kent (SP):
Ik heb de heer Wiersma zo eens beluisterd. Hij vertelt
prachtige verhalen, maar als puntje bij paaltje komt wordt
gewoon weer duidelijk dat de VVD hier de belangen van
de multinationals aan het verdedigen is. Als u gelijk zou
hebben, zouden er in de tijd dat de ontslagvergoeding
€108.000 was — ik rekende dat net voor — geen vaste
contracten worden gegeven. Door die flexwet van Asscher
zijn de vergoedingen gekelderd. Daardoor zouden er dus
heel veel extra vaste aanstellingen moeten zijn gekomen.
Als we de gemiddelde ontslagvergoeding nog verder zouden laten dalen, zoals dit kabinet wil, zouden er nog meer
vaste aanstellingen moeten komen. Maar de werkelijkheid
laat het tegenovergestelde zien. Wat u doet, is uw achterban, de multinationals, extra geld in de zak steken door ze
minder hoge vergoedingen te laten betalen aan werknemers. U kunt allerlei mooie verhalen vertellen, maar als
puntje bij paaltje komt, is dat wat u hier aan het doen bent.
Erkent u dat?

De heer Wiersma (VVD):
Hier zitten een heleboel veronderstellingen in die ik niet
volg. Het wordt niet automatisch goedkoper. Ik heb net
gezegd: er kan een extra vergoeding toegekend worden als
een werkgever het niet op orde heeft. Dat kunt u ontkennen,
maar het staat gewoon heel hard in de wet. Bovendien
wordt vanaf dag één dat je werkt, je ontslagvergoeding, je
transitievergoeding opgebouwd. Dat is nu niet zo. Dat vind
ik heel eerlijk. Als een werkgever iemand in vaste dienst
neemt, gaat hij daar minder WW-premie voor betalen. Dat
vind ik heel verstandig. En hij gaat meer betalen als hij een

De heer Wiersma (VVD):
Nee, en ik denk ook niet dat ik de heer Van Kent, als ik hem
zo hoor, daarvan kan overtuigen. Laten we eerlijk zijn. We
zien sinds 2009 het aantal vaste banen wel degelijk toenemen, maar we zien ook — daar moet je niet aan voorbijgaan
— dat ondernemers ... Ik heb de SP heel vaak horen zeggen:
het mkb is zo belangrijk; daar moeten we goed naar kijken.
Inmiddels vliegt het ene na het andere amendement voorbij
waarmee je het juist zo moeilijk maakt voor die ondernemer
om weer iemand aan te nemen. Je ontneemt de ondernemer als het ware de mogelijkheid om weer vast personeel
in dienst te kunnen nemen. Daar moet je naar kijken. Je
moet er eerlijk over zijn dat dat aan twee kanten iets vergt.
Je moet aan twee kanten maatregelen nemen. Ja, dat zorgt
ervoor dat je als flexkracht meer zekerheid krijgt, maar dat

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-9

zorgt er ook voor dat je als werkgever weer makkelijker
iemand in dienst gaat nemen. Dat is het doel dat we delen.
Maar daar moet je wel maatregelen voor durven nemen.
Je kan wel zeggen "het werkt allemaal niet", maar dan gaat
er niks gebeuren. Dus nee, ik erken dat niet.
De heer Van Kent (SP):
Weer zo'n verhaal, voorzitter! Als wij het rekenvoorbeeld
van het CNV vandaag bekijken, dan kelder iemand van een
ontslagvergoeding van €63.000 vóór de Wet werk en
zekerheid naar een ontslagvergoeding van €13.000. Wie
profiteert daarvan volgens de heer Wiersma? Wie profiteert
daarvan? Is dat uw achterban? Zijn dat de grote werkgevers
die slecht met hun werknemers omgaan, die vervolgens
moeten betalen van de rechter, maar die nu voor een appel
en een ei van hun werknemers af kunnen? Of zijn het de
werknemers die meer vaste contracten krijgen? Wie profiteert van deze maatregel, meneer Wiersma?
De heer Wiersma (VVD):
Al die hardwerkende ondernemers en werknemers die het
gewoon met elkaar willen rooien, die elkaar helemaal niet
voor rotte vis uitmaken elke dag, die zien dat de arbeidsmarkt verandert, die daaraan tegemoet willen komen, maar
die ook zekerheid zoeken. En die maar wat blij zijn als ze
die vaste baan zo meteen weer binnen handbereik krijgen.
Voor die achterban, daar sta ik voor.
De voorzitter:
Echt tot slot op dit punt.
De heer Van Kent (SP):
De heer Wiersma kan proberen het mij wijs te maken, maar
u kunt het mij niet wijsmaken en ik denk ook iedereen die
dit debat volgt niet. U kunt mij niet wijsmaken dat, als een
werknemer van het recht op €63.000 ontslagvergoeding
teruggaat naar €13.000, dat in het voordeel van werknemers
is. Nee, meneer Wiersma, dat is in het voordeel van uw
achterban! U staat hier te pleiten voor de belangen van de
multinationals in plaats van dat u opkomt voor het werknemersbelang van een fatsoenlijke vergoeding die de schade
dekt bij ontslag. Daarom heeft de SP ook een voorstel
ingediend om rechters mogelijkheid daartoe te geven.
De heer Wiersma (VVD):
De SP gaf niet thuis bij de Wet werk en zekerheid. De SP
geeft hier niet thuis. De SP zegt van alles, maar ik heb geen
idee of ze daarmee echt iets gaan betekenen. Ik zei het al
in het begin: ik denk niet dat ik u kan overtuigen. Ik trek
opnieuw die conclusie. Ik wil gewoon dingen voor elkaar
krijgen. Deze wet is daar een kans voor. Als u daar niet aan
meedoet, vind ik dat heel jammer. Vooral heel jammer voor
al die mensen die met elkaar, werkgevers en werknemers,
gewoon iets moois proberen te maken, die oog hebben
voor de zorgen aan beide kanten en die dat ook willen
oplossen. U wilt het niet oplossen, u wilt het erger maken.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De heer Van Kent (SP):
Ik doe zeker niet met u mee als het gaat om het uithollen
van werknemersrechten ten koste van werknemers en ten
dienste van uw achterban, namelijk VNO-NCW.
De heer Smeulders (GroenLinks):
De heer Wiersma geeft een aantal keren aan dat hij verwacht dat het versoepelen van het ontslagrecht leidt tot
meer vaste contracten. Ik ben heel benieuwd waar de heer
Wiersma dat op baseert.
De heer Wiersma (VVD):
Dat is eigenlijk ook waar we het net al over hadden in de
bijdrage van de heer Smeulders. Ik zoek ook naar of dat
daadwerkelijk gaat gebeuren, zeg ik u. Ik heb ook een
dilemma, want ik zie ook dat de minister heel erg zijn best
doet om naar allerlei rapporten te verwijzen en te zeggen
dat dit gaat werken. Tegelijkertijd zien we ook dat de OESO
zegt: die verschillen zijn misschien op de arbeidsmarkt in
Nederland wel institutioneel een probleem. Technisch
zeggen ze eigenlijk: aan de ene kant die vaste baan, aan de
andere kant dat flexcontract, dat ligt zo ver uit elkaar dat
dáár eigenlijk het grote probleem ligt van die flexibilisering.
Wat we op dit moment met deze wet doen, is dat dichter
bij elkaar brengen. Wij hebben de overtuiging dat we
daarmee die vaste baan dichterbij gaan brengen, maar ook
die tijdelijke baan zekerder maken voor mensen, door ook
aan de onderkant een bodem te leggen die cowboys de
wind uit de zeilen moet halen.
Of dit dan de heilige graal is, zullen we moeten bezien. Ik
ben daar niet van overtuigd, want ik zie ook de kritieken
van werkgevers die zeggen: ik hoop dat het gaat helpen,
ook bij die mentale blokkade die ik noemde. Maar we hebben ze wel heel hard nodig, want het zijn wel die ondernemers die die banen creëren en die moeten we dan ook
vertrouwen dat ze die mensen weer aan een vaste baan
willen helpen. Ik hoop dat het werkt, maar we zullen moeten
zien hoe dat in de praktijk gaat lopen.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik zou de heer Wiersma willen danken voor zijn eerlijke
antwoord. Ik zou daar enorm op kunnen doorvragen: moeten we dan niet meer onderbouwing hebben? Maar het
gaat toch aangenomen worden. Wat ik dan wel graag van
de heer Wiersma zou willen weten, is wat hij gaat doen
voor mensen die mogelijk makkelijker ontslagen gaan
worden op basis hiervan. Ik wil mijn vraag wel verduidelijken. Ik zie de heer Wiersma een beetje moeilijk kijken. Het
ontslagrecht wordt versoepeld. Hij geeft zelf aan: ik weet
niet helemaal of dat tot vaste contracten gaat leiden; we
hopen van wel, maar we kunnen dat gewoon niet zeker
zeggen. Dat begrijp ik. Daar kunnen we een enorme discussie over voeren, maar dat hoeft van mij niet. Daar komen
we toch niet uit, omdat u daar zo eerlijk over bent. Ik zou
het wel goed vinden als u zou aangeven: ja, het wordt
makkelijker om mensen te ontslaan; voor die mensen die
dan waarschijnlijker makkelijker ontslagen gaan worden,
willen wij als VVD dit of dit doen. Ik geef u een hint: bijvoorbeeld scholing. U bent daar altijd een enorm pleitbezorger
voor geweest in de Kamer. Bent u dan ook bereid om extra
maatregelen op dat vlak te nemen voor mensen die nu al
wat langer voor een bepaalde organisatie werken, die nu

31 januari 2019
TK 48

48-8-10

door versoepeling van het ontslagrecht toch kwetsbaarder
worden en die er misschien net iets makkelijker of flink wat
makkelijker uit kunnen, zodat we als overheid ook iets doen
om te zorgen dat die mensen dadelijk niet tot hun pensioen
in de kaartenbak bij het UWV zitten?
De heer Wiersma (VVD):
Ik begrijp de vraag nu. Hoe zorgen we ervoor dat we mensen echt op weg helpen naar perspectief en een mooie
nieuwe kans op werk, als je bij je oude baan ophoudt bijvoorbeeld? Laat ik even rechtzetten wat u mij probeert op
te plakken over dat ontslagrecht. Het gaat mij erom dat we
het makkelijker maken, sneller maken, beter maken om die
vaste baan aan te bieden. Dat is het doel. Ik geloof erin dat
dat er zelfs toe kan leiden dat werknemers langer bij die
werkgever gaan blijven. Die werkgever wil ook niet anders
dan personeel dat loyaal is, graag bij die werkgever wil
werken, de kennis heeft et cetera. Ik wil dat even rechtzetten.
Ik geloof echt dat dit principieel goed werkt om de verbinding met die werkgever beter te maken. Maar natuurlijk,
als je geboren wordt, zijn er nu al iets van veertien baanwisselingen in je leven. Je zal steeds vaker van baan gaan
wisselen. Dat hoeft niet eens door ontslag te zijn. Het kan
ook dat je zelf een andere keuze maakt of een mooie droom
hebt die je wilt verwezenlijken. Ik vind dat we daarbij veel
meer aan scholing moeten doen.
Dat geeft mij een mooi haakje naar een voorstel dat we
vandaag met de coalitie doen om juist de scholing veel
groter op de agenda te zetten, met name bij die ondernemer
die het misschien best lastig vindt om dat te organiseren
omdat hij een mkb-ondernemer is. Ik zal daar zo meteen
iets over zeggen.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Wiersma (VVD):
Het is al een beetje gezegd dat, als je flexibel werkt en dat
langer wilt blijven doen, dat met deze wet weer mogelijk
wordt. We kiezen op die manier voor zekerheid van werk.
Dat is belangrijk voor de VVD. Te vaak hoorden we dat
iemand het werk verloor, niet omdat er geen werk was,
maar omdat een vaste baan nog even niet tot de mogelijkheden behoorde. Dat is zonde, dus waar kies je dan voor?
Met dit wetsvoorstel kiezen we voor beide: sneller die vaste
baan, maar ook ruimte voor tijdelijk werk.
Een belangrijk winstpunt van dit voorstel is ook ruimte voor
maatwerk. Soms kan dat nog beter, bijvoorbeeld als het
gaat om seizoenswerk. Daar kom ik zo op.
Dit wetsvoorstel introduceert ook een compensatieregeling
voor ondernemers die hun bedrijf beëindigen wegens ziekte,
pensionering of overlijden, maar wel altijd netjes de opgebouwde transitievergoeding willen betalen aan hun werknemers. Het geeft aan dat dit kabinet oog heeft voor de
terechte zorgen die daar zitten. Het kabinet komt met zo'n
compensatieregeling en daar ben ik blij mee. Ik las wel in
de internetconsultatie dat de regeling mogelijk minder gaat
kosten dan we in het regeerakkoord voor ogen hadden. Ik
hoop dat de minister dat kan toelichten, want dan heb ik
nog wel een idee.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Voorzitter. Ik kom op de punten die wij graag zouden willen
verbeteren. Mijn eerste punt is scholing. De heer Smeulders
gaf mij al een mooie haak. Afgelopen vrijdag was ik bij GKB
in Barendrecht, een familiebedrijf met 140 mensen. Het
bestaat al sinds de oorlog. Ze houden zich bezig met een
heel breed palet: van bomen, planten, speeltuinen bouwen
tot aan de groenvoorziening van gemeenten onderhouden.
Omdat zij zo'n breed palet hebben, wilden ze heel graag
een opleiding die zowel nieuwe mensen binnen hun bedrijf
kan brengen alsook hun huidige personeel beter kan maken.
Die opleiding konden ze niet vinden. Die opleiding hebben
ze vervolgens maar zelf bedacht, zelf gemaakt volgens alle
vereisten, inspectienormen, ingewikkelde nummers en
allemaal aanvragen, en het is ze gelukt. Het heeft ze een
vermogen gekost, maar ze wilden het en het is ze gelukt.
Dat is niet iedereen gegund in het mkb, maar we willen het
eigenlijk wel. We willen eigenlijk wel dat die mkb'er kan
investeren in scholing en misschien zelfs wel die hele cultuur, die leercultuur, op zijn werkvloer goed georganiseerd
heeft, zodat het aantrekkelijk is om je daar te ontwikkelen
en je niet die grote stap naar die school moet zetten, want
dat houdt mensen soms van het leren af.
Dit kabinet geeft een leven lang ontwikkelen een hele
belangrijke plek. Daar zijn we heel blij mee, want dat is een
belangrijk scharnierpunt voor meer toekomst op de
arbeidsmarkt. Met steeds meer baanwisselingen en steeds
snellere veranderingen is het belangrijk om voorbereid te
zijn op de volgende stap. We zijn blij dat er nu ook meer
ruimte komt om de transitievergoeding voor scholing naar
een andere functie in te zetten en om dat op de werkvloer
bespreekbaar te maken, maar we zijn er nog niet. Daarom
doe ik een concreet voorstel. Is de minister bereid de middelen die we nu over hebben vanuit de compensatieregeling
die we voor werkgevers hebben bedacht, echt te besteden
aan scholing, specifiek gericht op het mkb, gericht op het
maken en versterken van een leercultuur? Als ik het goed
heb gezien op de internetconsultatie, hebben we het over
ongeveer 60 miljoen. Ik zou het mooi vinden als wij een
kleine 50 miljoen in zouden zetten voor zo'n regeling voor
het mkb.
Voorzitter. Dan kom ik op een ander punt dat beter zou
moeten: het seizoenswerk. De afgelopen tijd hebben we
van veel werkgevers gehoord dat een vaste baan niet in
alle gevallen een optie is, bijvoorbeeld als je werkt bij een
strandtent, aardbeienkwekerij of attractiepark. Ik complimenteerde de minister net met zijn ruimte voor maatwerk. Ik
zou dat hier ook graag doen, maar daarvoor moet er nog
wel wat gebeuren. De vraag is of de minister daartoe bereid
is.
Allereerst is in de ketenbepaling nu maatwerk mogelijk als
het werk door klimatologische redenen maar ten hoogste
negen maanden gedaan kan worden. Sociale partners
hebben eerder in goed overleg afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over de tussenpoos bij tijdelijke contracten. Ziet de
minister ook mogelijkheden om dat hier te doen? En is de
minister het eens dat er ook goede redenen zijn om werkgevers hierin tegemoet te komen? Omdat we misschien
niet alles sectoraal kunnen sturen, zoek ik ook naar een
manier om tegemoet te komen aan die zoektocht van
werkgevers. Zouden we een uitzondering kunnen maken
om voor een beperkte groep, bijvoorbeeld mensen onder
de 21 met een beperkt aantal uren, de lage premie te kunnen
betalen? Zouden we daarnaast een inspanning kunnen doen
om met cao-partijen te zoeken naar mogelijkheden om aan

31 januari 2019
TK 48

48-8-11

te haken bij de tussenpoos in de ketenbepaling, bijvoorbeeld
om dan ook de lage premie voor de WW te kunnen betalen?
Dus mijn oproep is: kunnen wij zoeken naar mogelijkheden
om werkgevers met hun terechte zorgen daarin tegemoet
te komen? Ik overweeg op dat punt ook amendementen.
Voorzitter. Er zijn onder diezelfde werkgevers ook twijfels
over de jaarurennorm. Het is een mooi idee maar werkgevers vragen: hoe werkt dat zo meteen in de praktijk uit en
hoe ga ik dat zo inzetten dat ik toch de mensen kan aannemen die ik wil omdat ik ze een fatsoenlijk loon wil bieden,
maar dat ik ook kan zeggen dat ik niet het hele jaar werk
kan garanderen? Is dat een vierkante cirkel of gaan we dat
echt goed doen met die jaarurennorm? Hoe zorgt de
minister dat het niet alleen een mooi idee is maar dat het
ook gaat werken?
Tot slot. Ik vraag net als mijn collega Van Weyenberg aandacht voor de sport. Er zijn verschillende signalen dat de
maatregelen die wij nu nemen, daar mogelijk consequenties
hebben. Overziet de minister die en is hij bereid om daar
aandacht voor te vragen? Wil hij bijvoorbeeld in gesprek
gaan met de KNVB over de kritiek die zij hebben? Wil hij in
kaart brengen hoe groot het probleem is en ook zoeken
naar mogelijke oplossingen voor hen?
De voorzitter:
U was klaar volgens mij.
De heer Wiersma (VVD):
Dit stukje is klaar.

De heer Wiersma (VVD):
Ik keek toevallig net even op de website van de SP. Daarop
staan fantastische verhalen over het mkb: die bedrijven zijn
zo belangrijk, daar moet je maatwerk voor bieden en je
moet er voor ze zijn als ze tegen problemen aanlopen. Maar
we zien juist dat die mkb'er met die strandtent, of die
aardbeienkweker tegen problemen oploopt. Wat u doet, is
met een amendement zeggen: die hoeft niet vier dagen van
tevoren met zijn oproepcontracten na te denken of het
toevallig morgen toch hagelt; dat kan hij niet voorspellen.
Dan zegt u: dan moet je misschien twee weken van tevoren
al gaan voorspellen, anders heb je lekker pech. Dat is geen
maatwerk voor het mkb; dat is het mkb de nek omdraaien.
Ik volg totaal niet waarom de heer Van Kent hier niet zegt:
daar hebben zij een punt en daar moeten we samen wat
voor doen. Ik daag hem graag uit om hier samen wat voor
te doen.
De heer Van Kent (SP):
Het is heel verleidelijk om in deze val te trappen en te gaan
beargumenteren waarom de heer Wiersma het fout heeft,
maar weet de heer Wiersma nog wat mijn vraag was?
De heer Wiersma (VVD):
Ik probeerde de vraag van de heer Van Kent te beantwoorden met mijn oproep ...
De heer Van Kent (SP):
Met een jij-bak.

De voorzitter:
Oké.

De heer Wiersma (VVD):
... om te zeggen: we moeten serieus nemen wat die ondernemers zeggen. En u zegt alleen maar: ik ga dat helemaal
niet serieus nemen, ik ga lekker zeggen dat het allemaal
multinationals zijn en dat het allemaal grootkapitaal is. Maar
het feit is dat deze ondernemer een probleem heeft. Hij
heeft seizoenswerk. Hij heeft negen maanden per jaar werk,
maar niet altijd in dezelfde periode. Mijn verzoek is: kunnen
we daar in de cao meer rekening mee houden en kunnen
we die werkgever niet op een andere manier tegemoetkomen?

De heer Wiersma (VVD):
Maar wel hele goede stukjes, vind ik zelf.

De heer Van Kent (SP):
Weet u mijn vraag nog?

De voorzitter:
Nee, omdat u zei: laatste opmerking. Goed, de heer Van
Kent.

De heer Wiersma (VVD):
Ja, de vraag was: wat gaat u voor deze groep betekenen?
Ik heb het antwoord net gegeven.

De heer Van Kent (SP):
Voor degene die net dacht dat ik overdreef toen ik zei dat
de heer Wiersma gevoelig is voor de lobby van VNO: dit
was precies de lobby van VNO bij dit wetsvoorstel. Die
zeiden namelijk: ga groepen uitzonderen van die hogere
WW-premie voor flex. Mijn vraag aan de heer Wiersma is:
welke groepen wilt u precies gaan bedienen? Hoe gaat u
dat afbakenen? Waar ligt de grens wat de VVD betreft?

De heer Van Kent (SP):
Nee, dat was de vraag niet.

De voorzitter:
Welk stukje heeft u nog?
De heer Wiersma (VVD):
Ik heb nog heel veel stukjes.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De voorzitter:
Herhaal de vraag nog even.

31 januari 2019
TK 48

48-8-12

De heer Van Kent (SP):
Mijn vraag was welke groepen de heer Wiersma precies
wil gaan bedienen, waar die afbakening in zit. Ik had een
hele serieuze vraag gesteld. Het enige wat ik krijg, is blabla
en een jij-bak, maar ik had gewoon een simpele vraag
gesteld.
De heer Wiersma (VVD):
Blabla was niet mijn taxatie. Maar ik heb die vraag beantwoord door te zeggen: die groepen ondernemers hebben,
gewoon omdat ze afhankelijk zijn van bijvoorbeeld klimatologische omstandigheden, niet het hele jaar werk en zij
hebben niet het hele jaar die vaste baanoptie. Daarover
vraag ik: kunnen we niet samen zoeken naar een oplossing?
Daar heb ik een aantal vragen over gesteld in de beantwoording op de vraag van de heer Van Kent. Die groep vind ik
heel relevant, ja. Dus daar wil ik iets voor betekenen.
De heer Van Kent (SP):
Dat is op geen enkele manier een afbakening. Sterker nog,
u maakt de groep steeds groter.
De heer Wiersma (VVD):
Nee, dat is de groep die te maken heeft met seizoenswerk.
De heer Van Kent (SP):
Valt een horecaondernemer met een terras dat het hele jaar
open is hier ook onder? Als het klimaat tegenzit, is het terras
leeg. Waar bakent u het af, waar zit voor u de grens? Gaat
u dit nu voor alle werkgevers toestaan die kunnen zeggen:
het weer zit tegen, dus het zit even tegen; geef mij dat lage
WW-tarief? Waar zit de grens voor u?
De heer Wiersma (VVD):
Ik roep juist op om sectoraal daaraan tegemoet te komen,
en hen ook die grenzen met elkaar te kunnen laten bespreken. In 2015 hebben de sociale partners met elkaar afspraken gemaakt over de ketenbepalingen, dus met tussenpozen
zou je hier ook bij aan kunnen sluiten.
De heer Van Kent (SP):
Dan kan ik tot slot niet anders concluderen dan dat u hier
namens VNO-NCW een gat schiet in deze wet. Want als u
de grens zo stelt, zoals u deze nu formuleert, dan gaat het
betekenen dat u een gat schiet in het duurder maken van
flex en het aantrekkelijker maken van vast en dat stelt me
zeer teleur.
De heer Wiersma (VVD):
Ik trek die conclusie niet. Ik kan die ook niet volgen.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Het wordt hier steeds gezelliger, voorzitter. Misschien is
het tijd om even te schorsen en Hans de Boer erbij te roepen. Nee, dat zal ik maar niet doen.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De voorzitter:
Die is niet gekozen.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Nee, die is niet gekozen. En gelukkig maar, voorzitter, maar
dat is een persoonlijke observatie.
De voorzitter:
Ik zeg niks.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Even terug naar de vraag, want dit is wel essentieel. Hoe
meer uitzonderingen je gaat maken voor categorieën, hoe
meer lobby er straks bij het ministerie komt, waarbij ze
zeggen: ja, maar ik heb ook een hele bijzondere omstandigheid. Ik ga even terug naar het punt dat de heer Wiersma
vroeg aan de minister om een uitzondering te maken voor
mensen onder de 21 jaar. Daar zou ik graag meer verduidelijking over hebben. Ik heb dezelfde zorg als meneer Van
Kent: waar begint en eindigt de bijzondere omstandigheid
voor een sector of een bedrijf?
De heer Wiersma (VVD):
Ik vroeg niet voor niets als eerste naar de mogelijkheid om
aan te sluiten bij de ketenbepaling. Maar ik zie ook in de
nota naar aanleiding van het verslag dat de minister zegt:
dat is niet uitvoerbaar voor de Belastingdienst. Dus dat
gaan we op die manier niet oplossen. Dan kan je zeggen
"dan doen we niks", of we zoeken naar mogelijkheden om
wel iets te doen. Ik heb de minister twee opties voorgelegd.
De eerste is om in cao's meer mogelijkheden te geven om
af te wijken, bijvoorbeeld van de maatregelen bij de
oproepcontracten. In goed overleg tussen de sociale partners, net als bij de ketenbepaling is gebeurd, kunnen we
die ruimte creëren. Dat is één. Twee: kunnen we ook nog
op een andere manier tegemoetkomen, bijvoorbeeld bij de
groep van 21-jarigen? Kunnen we de mensen die de schadelast in de WW niet verhogen en hun werk meestal maar
even doen, als bijbaan, niet tegemoetkomen, bijvoorbeeld
als ze een heel beperkt aantal uren werken? Dan weet je
zeker dat het om een bijbaan gaat. Wat mij betreft eis je
ook dat ze ingeschreven zijn bij een onderwijsinstelling,
zodat je zo gespecificeerd mogelijk tegemoet kunt komen
aan de zorgen die ondernemers in het seizoenswerk hebben.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Onderdeel één kan ik me goed voorstellen: dat je het op
sectoraal niveau regelt. Dat heb ik ook in mijn eigen inbreng
gezegd. Werkgevers en werknemers kunnen zeggen: wij
hebben hier echt een bijzondere omstandigheid. Zij kennen
de praktijk. Dat kan ik me dus prima voorstellen. Zo is het
ook bij de WWZ gegaan met LTO. Maar als je dat tweede
gaat doen, dan is er de kans dat we hier vanuit de Kamer
de mogelijkheid geven om juist met jonge mensen te gaan
werken. We hebben het jeugdloon weer voor een gedeelte
afgeschaft. Maar hierdoor zou je juist een enorme druk
krijgen op jonge werknemers. Als je een bepaalde leeftijd
bereikt, bijvoorbeeld 21 jaar, dan kan je werkgever zeggen:
bedankt en tot ziens. Ik wil de VVD echt waarschuwen om
dat niet te doen en ik wil haar vragen om het aan de sectoren zelf te laten.

31 januari 2019
TK 48

48-8-13

De heer Wiersma (VVD):
Ik ben echt niet blind voor die zorg van de heer Van Dijk.
Maar ik zie dezelfde zorg aan de andere kant, als het gaat
om de eigenaar van een strandtent of een kitesurfschool,
of om een aardbeienkweker die negen maanden per jaar,
of misschien minder, werk te bieden heeft en wiens werknemers misschien niet eens in de WW gaan instromen. Als
het niet lukt om in de wet aan te sluiten bij de ketenbepaling, kunnen we dan niet op een andere manier zoeken naar
mogelijkheden om er toch aan tegemoet te komen? Ik maak
wél die keuze. Ik hoor de heer Van Dijk zeggen: ik maak die
keuze niet; ik maak die alleen per cao. Dat is ons verschil.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Wiersma (VVD):
Ik kom op het derde belangrijke punt dat wij hier willen
maken, namelijk dat het niet zwart-wit is. We hebben met
deze wet de premiedifferentiatie, een technisch woord,
geïntroduceerd in de WW. We gaan het vaste contract
aantrekkelijker maken omdat je er een lage WW-premie
voor betaalt. Voor een flexcontract betaal je een hoge WWpremie. Maar het ene flex is het andere niet. Dat zien ook
steeds meer cao-partijen. Die maken soms afspraken over
langjarige tijdelijke contracten in cao's. Maar wat is zo
meteen nog het voordeel om voor een langjarig tijdelijk
contract te kiezen of voor een heel kortdurend oproepcontract? Willen we niet te veel dingen in één hokje proppen
die eigenlijk niet in één hokje horen? Zouden we niet ook
aandacht moeten hebben voor andere categorieën, waarin
flex juist langjarig is en meer zekerheid biedt? Zouden we
dat in de toekomst niet op een bepaalde manier aantrekkelijker moeten maken? Moeten we dat niet durven onderscheiden? We moeten niet alles alleen maar in dat hoge
tarief gooien. Als een tijdelijk contract wel degelijk meer
zekerheid en opleiding kan bieden, dan ontstaat daarmee
ook een prikkel om dat eerder aan te bieden. Is de minister
dat met ons eens en zou hij daar ook onderzoek naar willen
doen?
Voorzitter. Tot slot kom ik op een aantal punten, die we wat
korter bespreken. Het eerste punt is payroll. Op dat punt
voert dit wetsvoorstel, misschien wel eindelijk, een heleboel
aanpassingen door. Die heeft de Kamer, eerder ook bij
motie-Hamer, al heel vaak onderstreept; het is mooi dat dat
nu gebeurt. Daar zitten wel onze zorgen. Want we hebben
een definitie waar de meningen over verdeeld zijn en
waarvan partijen ook zeggen: dit maakt het zo meteen
misschien complexer voor met name de kleine ondernemer
die graag diezelfde arbeidsvoorwaarden betaalt, maar die
daar helemaal niet mee bezig is; het betreft de bakker op
de hoek, die gewoon geen verstand heeft van al die administratieve dingen die hij daarvoor moet doen. Hoe gaan
we die ondernemer nou goed meenemen in de complexiteit
van deze nieuwe wet en helpen om het meteen goed te
doen en te snappen? We moeten voorkomen dat hij het
tegengestelde gaat doen, namelijk iemand dan maar niet
meer aan het werk zetten. Daarmee zouden we het paard
achter de wagen spannen. Is de minister dat met ons eens?
Over pensioenen heeft mijn collega Van Weyenberg iets
gezegd. Laat ik daarvan zeggen: als we met arbeidsvoorwaarden een gelijke situatie willen creëren, dan hoort pen-

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

sioen daar gewoon bij. Ik heb bij de behandeling van het
initiatiefwetsvoorstel van de linkse partijen al een poging
gedaan om te zoeken naar een oplossing. Die oplossing
kunnen we volgens mij in deze wet met elkaar overeenkomen.
Voorzitter. Op dit punt van de payroll maak ik me net als
de heer Gijs van Dijk en een aantal andere collega's zorgen
over de Cedris-problematiek: de mensen die vanuit banenafspraken aan het werk komen, soms gedetacheerd worden
en misschien met deze wet wel tegen problemen gaan
aanlopen. Dat wil je niet; je wilt deze mensen aan het werk
hebben, ook werk kunnen bieden en blijven bieden. Ik ben
blij dat de minister in de nota van wijziging daar nu ook
een oplossing voor wil vinden. Hij zegt dat hij daar tijd voor
nodig heeft. Dat snap ik. Die tijd wil ik de minister ook
geven. Ik wil hem alleen wel vragen ervoor te zorgen dat
we dat punt van de payroll oplossen voordat het wetsvoorstel ingaat, zodat het tegelijkertijd ingaat. Anders creëren
we volgens mij meer onduidelijkheid, en dat willen we niet.
Voorzitter. Over de proeftijd hebben we in dit debat al
gesproken. Er zijn zo veel twijfels over het verlengen van
de proeftijd tot vijf maanden dat wij vinden dat je dat goed
moet doordenken als je dat goed wilt doen. Dat betekent
niet dat we niet moeten nadenken — dat hoor ik hier
namelijk wel een beetje — over manieren die er toch voor
kunnen zorgen dat we die werkgever helpen. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: als je na een jaar een tijdelijk contract
krijgt en iemand je na dat jaar meteen een vast contract
aanbiedt, dan gaan we kijken of we een soort mogelijkheid
kunnen bieden om de lage WW-premie te betalen. Dit zijn
overigens ideeën uit de sectoren zelf. Kunnen we zoeken
naar andere mooie vormen waarmee we werkgevers kunnen helpen om dat vaste contract aan te bieden? Want dit
is een gedachte-experiment en het zou zonde zijn als we
het denken daarover helemaal zouden stoppen.
Voorzitter. Ik kom bij het eind van mijn verhaal. Voor de
arbeidsmarkt is deze wet een belangrijke stap. Die stap
levert aan beide kanten wat op, voor werkgevers en voor
werknemers, qua zekerheden maar ook qua risico's. Daar
moeten we de balans in vinden. Daarmee zijn we er nog
niet. Er zijn in deze Kamer al heel veel thema's genoemd
die ook van belang zijn: loondoorbetaling bij ziekte staat
bij ons heel hoog op het lijstje. We zijn blij dat we daar voor
de kerst een mooie insteek voor hebben bereikt. Maar het
moet nog wel ingaan. We moeten nog wel zien of het gaat
werken; dat moeten we afwachten. Dat geldt niet alleen
daarvoor. Dat geldt ook voor zzp'ers. Daar zitten we op de
goeie weg met onze ideeën, maar dat moeten we wel uitwerken, en dat heeft haast. En dan denk ik weleens: hadden
we die commissie-Borstlap maar nú. Hadden we maar nu
al grote keuzes durven maken. We hebben geen tijd te
verliezen. Daarom moeten we deze stap zetten voor deze
wet, maar die andere stappen ook niet schuwen. We moeten
met elkaar onderzoeken welke stappen we fundamenteler
moeten zetten op het terrein van het arbeidsrecht en de
sociale zekerheid. Ik vond het mooi hoe de heer Smeulders
dat zei: we moeten in de toekomst kijken welke basis je wilt
bieden voor mensen die werken. Want in de toekomst kiezen steeds meer mensen er zelf voor of ze vast, flexibel of
zelfstandig werken, en dan is het aan ons om ervoor te
zorgen dat mensen dat op de goede manier kunnen doen,
dat dat goed geregeld is. Met deze wet zetten we de eerste
stap, maar we moeten door. Ik moedig de minister aan om
daar veel tempo mee te maken.

31 januari 2019
TK 48

48-8-14

De voorzitter:
De heer Smeulders. U was klaar hè, meneer Wiersma?
De heer Wiersma (VVD):
Ja. "Dank u wel", moest er nog achteraan.
De voorzitter:
Oké. Geeft niet. De heer Smeulders.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik heb een vraag over het laatste punt dat de heer Wiersma
maakte. Dat ging over de commissie over de toekomst van
de arbeidsmarkt. Ik vind het heel positief dat de VVD ook
zegt: laat dat zo snel mogelijk komen. Wat ik ook positief
vind, is de reactie van de heer Wiersma op mijn betoog of
we niet kunnen kijken of het mogelijk is om één basis te
hebben voor alle werkenden, ongeacht het contract. Ik ben
wel heel benieuwd naar hoe de VVD die basis dan zou zien.

was. We hebben gewaarschuwd dat het wegnemen van de
ontslagbescherming en de flexibilisering van de arbeidsmarkt slecht zouden zijn voor de Nederlandse werknemer.
Heel veel mensen hebben de afgelopen jaren hun baan
verloren. Ze zijn afgedankt. Veel van die mensen kunnen
nog maar met moeite het eind van de maand halen. De
Partij voor de Vrijheid is consequent en duidelijk: werknemers zijn geen wegwerpservetjes; blijf af van onze verzorgingsstaat.
Voorzitter. De PVV had liever geen gelijk gekregen. Er is
namelijk vreselijk huisgehouden. De onzekerheid bij grote
delen van de middenklasse blijft maar groeien. De WWZ is
een vreselijke wet. Dat blijkt uit alles. En nu moet er dus al
gerepareerd worden, al na drie jaar, want ook alle beloften
over het verkleinen van de kloof tussen vast en flex zijn niet
uitgekomen. Die kloof wordt alleen maar groter en werd
alleen maar groter. De markt laat nu zien dat werkgevers
hun keuze voor vast of flexibel personeel niet baseren op
de aard van het werk, maar eerder op de kosten en de
risico's. Echt waar, werkgevers die naar kosten kijken? En
dat verbaast iemand in deze zaal?

De heer Wiersma (VVD):
Daarom zei ik: hadden we de commissie-Borstlap nu maar,
want dan hadden we ook het debat hierover kunnen hebben. We zoeken daar met z'n allen naar. Er zijn interessante
rapporten over verschenen, bijvoorbeeld van de AWVN,
die ook zoekt naar nieuwe manieren om werk te organiseren, maar ook om zekerheden goed te borgen. Ik denk dat
daar heel wat afwegingen in zitten. Ik ben er alleen bang
voor dat we geen echte keuzes maken als we alleen maar
pleisters plakken. Ik zou iedereen dus wel willen aanmoedigen om echte keuzes te maken en om daarmee stappen
verder te gaan. We zien elke dag dat het knelt op de
arbeidsmarkt. We constateren ook dat deze wet daar wat
dingen aan gaat doen, maar niet alles echt oplost. Dat
moeten we wel doen. We moeten dus echte keuzes maken.
En hoe die eruit gaan zien — dat is eigenlijk de vraag van
de heer Smeulders — daar kan ik nu ook niet op vooruitlopen, maar ik zeg wel dat ik het snel zou willen doen.

Voorzitter. We moeten nu dus over een nieuwe wet praten,
de Wet arbeidsmarkt in balans, maar deze nieuwe wet
repareert niets. Alles gaat alleen maar verder stuk. En weer
is al vooraf goed duidelijk waar het fout zal gaan. Neem de
proeftijd. Waarom moet er een verlenging komen van de
proeftijd van twee naar vijf maanden? Wat is dat voor onzin?
Wat is er mis met een proeftijd van twee maanden? Iedereen in dit huis die ooit een echte baan heeft gehad, weet
dat er altijd gewerkt wordt met een proeftijd van één of
twee maanden. Dat is ruim voldoende; na twee maanden
weet je heus wel wat je aan elkaar hebt.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Het is heel aantrekkelijk om dat debat nu te gaan voeren,
maar laten we dat niet doen. Ik heb één vervolgvraag over
de proeftijd van vijf maanden. Ik ben heel blij dat de VVD
daar ook kritisch over is. Betekent dat ook dat u mijn
amendement daarop gaat steunen?

En dan het ontslagrecht. Mensen met een vast contract
krijgen minder bescherming. Het wordt makkelijker en
goedkoper om vast personeel te ontslaan. De PVV is en
blijft tegen versoepeling van het ontslagrecht. En waarom
moeten we versoepelen? Hier in dit huis lopen de VVD en
D66 altijd te roeptoeteren dat bedrijven niet voldoende
mensen kunnen vinden en dat er veel te weinig werknemers
zijn. Waarom dan nog verder versoepelen en ontslag
goedkoper maken? Het is niet te geloven: deze minister
komt in een tijd van hoogconjunctuur met een soort crisiswet. In deze wet staan namelijk voornamelijk maatregelen
die het makkelijker moeten maken om werknemers te ontslaan en werknemers vaker achter elkaar een tijdelijk contract te geven. Deze coalitie, deze minister, zegt dan dat het
voor werkgevers aantrekkelijker wordt om iemand een vaste
baan te geven, want — dat is de redenatie — het risico dat
je moeilijk van een personeelslid af komt, wordt dan kleiner.
Uiteindelijk wordt iedere baan dus een flexbaan. Je bent in
dit land nooit meer zeker van je baan. Indien je baas je kwijt
wil, kan dat gewoon. Nou, lekker dan! Bedoelt de minister
dat met "het verkleinen van de kloof tussen vast en flex"?

De heer Wiersma (VVD):
Dat zou zomaar kunnen.
De voorzitter:
Goed. Dank u wel, meneer Wiersma.
Dan geef ik nu het woord aan de heer Edgar Mulder namens
de PVV.

De heer Edgar Mulder (PVV):
Voorzitter. Drie jaar geleden voorspelde de PVV dat de
invoering van de Wet werk en zekerheid een slecht plan

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

En dan de voorstellen rondom de jaarcontracten. Wat een
bewijs van onbekwaamheid! Eerst waren het er maximaal
drie, toen gingen we terug naar twee en nu moet het weer
naar drie jaar. Als we de werkgevers de mogelijkheid geven
om in feite een proeftijd van drie jaar te hanteren, gelooft
toch helemaal niemand in deze zaal dat we daarmee meer
mensen aan een vaste baan helpen?

Het houdt niet op, voorzitter, zeker onder Rutte III. We
moeten al langer werken. De koopkracht van de gewone

31 januari 2019
TK 48

48-8-15

Nederlander is kapot. Pensioenen worden gekort, ongekozen bureaucraten uit Brussel nemen de macht over en straks
worden vlees eten en een warm huis vrijwel onbetaalbaar.
De zekerheid die mensen nog hebben, wordt nu verder
afgebroken. Niet alleen de arbeidsmarkt is uit balans. De
hele samenleving is langzamerhand uit balans: door de
migratie, door islam, door de afnemende koopkracht, door
langer moeten werken, door straatterreur en door wegkijkende politici.
Het kan anders. De Partij voor de Vrijheid kiest voor vrijheid,
voor koopkracht en voor zekerheid. De PVV wil verdere
verslechtering een halt toeroepen. Stop de race naar de
bodem! De voorliggende wet is geen oplossing van de
huidige problemen. Veel organisaties zijn dit trouwens ook
van mening. De Raad van State is zelfs fel tegen. Ik quote:
"Het voorstel zit zo slecht in elkaar dat Koolmees" —
excusez; dat zegt de Raad van State — "het beter had kunnen inslikken." De PVV begrijpt wel dat minister Koolmees
wanhopig op zoek is naar een succesje. Tot nu toe mislukt
namelijk alles, van pensioenwet tot een betere zzp-wetgeving, maar de toekomst en de zekerheid van en voor de
Nederlandse werknemer zijn belangrijker dan de vraag of
dit ministerschap gaat mislukken. Wij vragen dus aan de
minister om deze wet niet door te drukken omdat hij er dan
iets beter op staat. Kijk naar de Nederlandse samenleving.
Die wordt van deze wet niet beter. De Partij voor de Vrijheid
kiest voor Nederland. Dat zouden deze minister en deze
coalitie ook moeten doen.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Edgar Mulder. Er is — niet om bij te
komen van uw speech, denk ik — behoefte aan een korte
schorsing voordat we verdergaan.
De vergadering wordt van 15.33 uur tot 15.40 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef de heer Kuzu, die al klaarstaat, namens DENK het
woord.

De heer Kuzu (DENK):
Dank u wel, voorzitter. Het was een dik pakketje en het heeft
lang geduurd, maar eindelijk ligt het hier dan: het kroonjuweeltje van D66-minister Koolmees, de Wet arbeidsmarkt
in balans.
Om te beginnen met de titel: wat een totaal van de realiteit
losgezongen titel. De spindokters van deze D66-minister
hebben waarschijnlijk maanden op deze titel lopen broeden
om de aandacht af te leiden van de desastreuze gevolgen.
Dit wetsvoorstel creëert namelijk helemaal geen balans. Dit
wetsvoorstel stort werknemers in de nachtmerrie van
onzekerheid en is een fantasie van de kaviaar vretende en
wijn sippende lobby van het grootkapitaal. VNO-NCW zit
tevreden op de roze wolk en slaat vanuit de Malietoren gade
wat hier in de Kamer gebeurt.
Voorzitter. Terwijl in de afgelopen decennia de winsten van
grote bedrijven stijgen en stijgen en verder stijgen en terwijl
grote bedrijven door dit kabinet worden beloond met

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

belastingkortingen, waardoor multinationals een graaikapitalisten steeds minder belasting hoeven te betalen, terwijl
dit allemaal gebeurt, kijkt de gewone, normale Nederlander
voor wie dit kabinet zei het te doen, aan tegen een ordinaire
verhoging van de btw, een schandalige verhoging van het
eigen risico in de zorg en een buitensporige verhoging van
de energierekening. Daardoor lopen de mensen in het land
jaar na jaar achter in koopkracht. En alsof dat nog niet
genoeg is, sloopt D66-minister Koolmees nu samen met
zijn rechtse vrienden van de VVD en het CDA de lang
bevochten zekerheden van werknemers.
Voorzitter. Wat ons betreft mag dit wetsvoorstel de naam
Wet arbeidsmarkt in balans dus helemaal niet dragen. Dit
kabinet kiest voor het grootkapitaal en deelt belastingkortingen uit aan multinationals, terwijl deze regering aan de
andere kant de gewone mensen pakt en werknemers hun
rechten afpakt. Vandaar dat DENK een amendement heeft
ingediend om de citeertitel van de wet te wijzigen van Wet
arbeidsmarkt in balans in Wet arbeidsmarkt uit balans.
Voorzitter. Hierbij hebben wij gelijk een vraag aan de
minister. Waarom kiest u voor het grootkapitaal? Waarom
kiest u voor het grote geld? Waarom kiest u voor de bakfietselite en niet voor de gewone, normale Nederlander?
Want met de botte bijl hakt D66-sloper Koolmees in op
werknemers in ons land. Niet voor niets zijn alle vakbonden
faliekant, faliekant, tegen zijn wet. Ik noem een aantal
reacties. Ik citeer de FNV: Wij zien niet hoe deze wet meer
vaste banen zou moeten opleveren; mensen zitten straks
langer in de flexmolen; deze wet brengt de arbeidsmarkt
juist verder uit balans. Ik neem aan dat dit stukje niet wordt
gezegd door deze minister. Het CNV zegt: ontoereikend en
teleurstellend; nieuwe ontslagwet is vogelvrijverklaring van
werknemers; de nieuwe wet versnelt de flexibilisering en
biedt werknemers nog minder zekerheid dan nu het geval
is; achteruitgang dus. De VCP, de Vakcentrale voor Professionals, is heel kritisch op het wetsvoorstel. Na een zorgvuldige beoordeling van de maatregelen komt de VCP tot de
conclusie dat deze wet niet zal leiden tot een betere balans
op de arbeidsmarkt. En daarom luiden mijn vragen aan de
minister als volgt. Wat doen deze niet mis te verstane
reacties met hem? Wat vindt hij ervan dat hij alle vakbonden
tegen zich in het harnas heeft gejaagd? Hoe durft hij zijn
wet in deze vorm nog door te zetten terwijl de halve polder
zijn voorstel uitspuugt? Is hij bereid om opnieuw aan tafel
te gaan zitten om te komen tot een wet waar vakbonden
wél mee kunnen leven?
Voorzitter. Een pakket aan maatregelen waar DENK mee
kan leven, heeft in ieder geval de volgende kenmerken. Eén.
De uitholling van de ontslagbescherming door deze D66minister moet eruit. In de vorige kabinetsperiode was er
naast de vele rampen van Rutte en Asscher toch een enkele
goede ontwikkeling. De allerbelangrijkste ontwikkeling was
natuurlijk het ontstaan van DENK. Een andere goede ontwikkeling was dat de ontslagbescherming werd versterkt.
Met de invoering van de Wet werk en zekerheid zijn de
redenen waarom ontslag kan plaatsvinden in de wet
opgenomen. Het gevolg hiervan was een zogenoemd
gesloten ontslagsysteem waarin is vastgelegd welke ontslagroute bij welke ontslaggrond gevolgd moest worden
en er zijn eenduidige regels gesteld waaraan ontslag
getoetst wordt. Een werkgever kan alleen overgaan tot
ontslag als een van de redenen die zijn opgesomd in de
wet aantoonbaar aan de orde is. Als dat niet het geval is,
dan geldt heel duidelijk: geen ontslag. Duidelijker kan niet.

31 januari 2019
TK 48

48-8-16

Hierdoor werd meer zekerheid geboden aan de werknemer.
Het ontslag van een werknemer mocht niet meer op basis
van kleine feitjes op een kladpapiertje passen.
Maar wat gebeurt er nu? De klok wordt bij wijze van spreken
teruggedraaid. De ontslagbescherming wordt in de prullenbak gegooid. De enkelefeitconstructie wordt afgeschaft en
de cumulatiemaatregel wordt weer ingevoerd. De cumulatie
van omstandigheden gaat een redelijke grond vormen voor
ontslag en voegt daarvoor een nieuwe grond toe aan de
redelijke gronden voor ontslag, de zogenaamde i-grond.
Deze grond houdt in dat er sprake moet zijn van een combinatie van omstandigheden uit twee of meer ontslaggronden.
En wat is hiervan dan het gevolg? De tijden van stasi-achtige
praktijken waarbij kwaadwillende werkgevers naarstig op
zoek gaan naar kleine puntjes om een ontslagdossier op te
bouwen, komen weer terug. De gewiekste en gehaaide hrmedewerkers gaan heersen over de werkvloer. Door middel
van het plakken van etiketjes op het handelen van werknemers zullen zij op geniepige wijze dossiers bijhouden om
van mensen af te komen. Dat is het einde van de zekerheid
van de werknemer.
Deelt de minister deze zorgen? Is hij het met DENK eens
dat door de cumulatiegrond ook ontslag kan plaatsvinden
als een grond niet volledig kan worden onderbouwd en dat
werknemers zo in toenemende onzekerheid terechtkomen?
Deelt de minister de mening dat door het combineren van
gronden mogelijk te maken, het ontslagrecht juist weer
ingewikkelder en onoverzichtelijker gemaakt wordt?
Waarom al deze administratieve rompslomp? Waarom wil
deze minister aan het huidige systeem tornen terwijl uit
onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat
rechters de gronden voor ontbinding van de arbeidsovereenkomst toereikend vinden voor de verscheidenheid aan
gevallen die in de praktijk voorkomen? Waarom denkt deze
minister het beter te weten dan rechters die de alledaagse
praktijk meemaken? Waarom tornt deze minister aan het
huidige systeem terwijl het huidige systeem ook tijd nodig
heeft om goed ingevoerd te raken? Zijn we niet veel te
vroeg? Graag een reactie van de minister op bovengenoemde vragen.
Voorzitter. Voor DENK is het duidelijk dat deze minister niet
moet tornen aan het huidige systeem, want Nederland zit
op slechts één versoepeling van het ontslagrecht te wachten
en die gaat over het ontslag van Mark Rutte. Na acht jaar
heeft Nederland wel de buik vol van hem. In maart kunnen
de kiezers Mark Rutte gelukkig weer een stukje dichter bij
de uitgang brengen. Voor de gewone, normale Nederlanders wil DENK wel dat de ontslagbescherming gehandhaafd
blijft.

het geval is, zal de keten bij een andere werkgever gewoon
helemaal opnieuw gaan lopen. Eindeloos wachten op een
beetje zekerheid op de arbeidsmarkt met alle gevolgen van
dien. Ik vraag mij echt af waarom de minister dit doet.
Waarom gaat de minister op dit onderdeel in tegen de Raad
van State? Want volgens de Raad van State ontbreekt voor
de verruiming van de ketenregeling een overtuigende
analyse dat die zal leiden tot meer vaste banen. Waarom
zet de minister dit dan eigenlijk door?
Voorzitter. Dan het derde punt, de transitievergoeding. Ook
hierbij wordt de werknemer onevenredig hard geraakt. De
opbouw van de transitievergoeding wordt beperkt voor
werknemers met arbeidscontracten die langer dan tien jaar
hebben geduurd. Na het tiende arbeidsjaar wordt niet de
helft maar een derde maandsalaris opgebouwd. Doordat
de opbouw wordt verlaagd, zal de uiteindelijke transitievergoeding voor werknemers die lang in dienst zijn, lager zijn.
Is deze groep omdat ze soms minder kansrijk is op de
arbeidsmarkt, niet juist extra afhankelijk van deze vergoeding? Heeft deze groep niet vaker omscholing nodig? Heeft
deze groep geen extra inkomenszekerheid nodig? Bemoeilijkt de minister dit niet met deze maatregel? Pakt hij deze
mensen niet gewoon ordinair in hun portemonnee en hun
ontwikkelkansen? Graag een reactie van de minister.
Voorzitter. Op grond van bovenstaande overwegingen is
DENK uiterst kritisch op het voorliggende wetsvoorstel. De
enorme nadelen voor de werknemers in het land wegen
niet op tegen de voordelen uit het voorstel, want, eerlijk is
eerlijk, voordelen zijn er ook echt wel. DENK is tevreden
met het systeem waarin voor flexcontracten een hogere
WW-premie zal moeten worden betaald dan voor vaste
contracten. Door flex duurder te maken ten opzichte van
vast wordt er een stimulans gegeven voor het aanbieden
van vaste contracten. Dat is zekerheid waar werknemers
wél op zitten te wachten. DENK is ook tevreden met de
bescherming van oproepkrachten: de werknemer moet
minstens vier dagen van tevoren worden opgeroepen en
hoeft niet op de oproep in te gaan als deze termijn niet
wordt gehaald. De nodeloze beschikbaarheid van de
oproepterreur is hiermee van de baan. DENK is ook gelukkig
dat op payrollwerknemers dezelfde arbeidsvoorwaarden
worden toegepast als op werknemers die rechtstreeks in
dienst zijn. Payrolling mag niet leiden tot minder goede
arbeidsvoorwaarden voor werknemers, noch tot concurrentie op arbeidsvoorwaarden voor werkgevers.

Voorzitter. Dan de voorstellen waarmee de regering werknemers nog verder in onzekerheid stort. De periode waarna
opeenvolgende tijdelijke contracten overgaan in een contract voor onbepaalde tijd wordt verlengd van twee naar
drie jaar. De zogenoemde ketenbepaling die onder
Rutte/Asscher werd verkort van drie naar twee jaar, wordt
dus gewoon weer verlengd. Ook hierbij wordt een van de
karige goede punten van het vorige kabinet overboord
gegooid. Werknemers moeten dus langer wachten op een
vast contract als het aan D66, CDA, VVD en ChristenUnie
ligt. Werknemers weten nu pas na drie jaar waar ze aan toe
zijn en of ze een vast contract zullen krijgen. Als dat niet

Maar elk wetsvoorstel dat poogt om te komen tot meer
vaste contracten is gedoemd te mislukken als er geen
daadkrachtige maatregelen genomen worden op het
onderwerp van de loondoorbetaling bij ziekte. Voor kleine
en middelgrote ondernemers is het systeem van loondoorbetaling bij ziekte een grote belemmering om personeel
aan te nemen. De helft van de kleine mkb'ers geeft aan dat
zij geen personeel aannemen vanwege regels omtrent
loondoorbetaling bij ziekte. Dat is een keiharde conclusie
uit onderzoek. Verzekeringen om deze problematiek op te
lossen zijn voor veel ondernemers te duur. DENK heeft
daarom al in 2016 voorgesteld om de Ziektewet op het punt
van het tweede jaar zo te veranderen dat mkb-bedrijven tot
25 werknemers vrijgesteld worden van het tweede jaar van
loondoorbetaling bij ziekte en arbeidsongeschiktheid en
dat de overheid zorg gaat dragen voor de kosten. Dit is door
de coalitie gedeeltelijk overgenomen in het regeerakkoord.
Daarin kunnen we lezen dat de loondoorbetalingsperiode
voor kleine werkgevers, tot 25 werknemers, wordt verkort

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-17

van twee naar een jaar. De collectieve kosten van het
tweede jaar worden gedekt via een uniforme, lastendekkende premie, te betalen door kleine werkgevers. DENK
was hier nog niet helemaal tevreden over, maar het was
wel een stap in de goede richting, waar op 20 december
van het vorige jaar echter van werd afgeweken. Want wat
nu voorligt, is een premiekorting van 450 miljoen en een
soort praatgroepje om de transparantie van het systeem
en de werking van verzekeringen te verbeteren. DENK is er
onvoldoende van overtuigd dat dit tot noemenswaardige
verbeteringen gaat leiden. Hoeveel van die 450 miljoen, zo
vraag ik de minister, slaat daadwerkelijk neer bij kleine en
middelgrote ondernemers in de vorm van lagere lasten?
Met hoeveel zullen de lasten dalen? Wegen die wel op tegen
de kosten en risico's van de loondoorbetaling bij ziekte?
Kan de minister ons ervan overtuigen dat zijn oplossing, in
vergelijking met het voorstel uit het regeerakkoord, tot meer
vaste banen gaat leiden?
Voorzitter, resumerend. De Wet arbeidsmarkt in balans
brengt de arbeidsmarkt, helaas, uit balans. De positieve
ontwikkelingen wegen niet op tegen de versoepeling van
het ontslagrecht, de eindeloze tijdelijke contracten en de
beperking van de transitievergoeding, die werknemers op
de arbeidsmarkt keihard raken. Dit wetsvoorstel is wat dat
betreft een stap terug in de tijd, en DENK wil vooruit. Deze
minister mag wat ons betreft terug naar de tekentafel.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Kuzu. Dan geef ik nu het woord aan de
heer Stoffer namens de SGP.

De heer Stoffer (SGP):
Voorzitter. Het voelt nooit prettig om boosdoeners te moeten aanwijzen, maar toch wil ik dat vanmiddag doen met
een drietal boosdoeners op de arbeidsmarkt. En nee, het
zijn niet de werknemers. Het zijn ook niet de werkgevers.
En, voorzitter, de minister hoeft niet angstig te kijken, want
ook hij is het niet. Het zijn namelijk geen personen maar
het zijn de wettelijke regels: de regels over loondoorbetaling, de regels over zzp'ers en de regels met betrekking tot
ontslag. Deze boosdoeners houden de arbeidsmarkt ernstig
uit balans. Vriend en vijand zijn het daar eigenlijk wel over
eens. De regering vindt kennelijk ook dat het evenwicht
tussen vast en flexibel werk flink zoek is. Anders stuur je
geen Wet arbeidsmarkt in balans naar dit parlement.
Bij de SGP beantwoordt een wetsvoorstel Arbeidsmarkt in
balans zeer aan de behoefte, want zodra je de straat op
loopt, loop je letterlijk tegen de problemen aan. Denk aan
die maaltijdbezorger die uit zijn vaste contract is gedrongen.
Denk ook aan klussende zzp'ers die noodgedwongen afzien
van een sociaal vangnet om de concurrentieslag niet te
verliezen. Maar we zien ook een kleine ondernemer die
kreunt onder de buitensporige loondoorbetaling waarvoor
hij bij ziekte van een van zijn werknemers volledig moet
opdraaien. En ik denk aan de mails die gestaag blijven
binnenstromen van oudere werklozen, die moedeloos,
radeloos en boos worden van dat eindeloze solliciteren. Ze
willen zich nuttig maken op de arbeidsmarkt, maar ze krijgen
nauwelijks een kans. Dit moet echt anders.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Het kan ook anders. De problemen ontstaan namelijk door
regels die de wetgever zelf heeft gemaakt en die de wetgever dus ook eenvoudig zelf kan wijzigen. Het doet de SGP
deugd dat de regering de problemen ziet en dat zij die ook
aan wil pakken. De SGP onderschrijft ook de noodkreet van
de Raad van State dat de nood hoog is en dat we met uitstel
en half werk niet weg gaan komen. En daar begint de
schoen bij deze regering toch een beetje te wringen. Het
wetsvoorstel suggereert dat de arbeidsmarkt helemaal in
balans wordt gebracht, maar het regeerakkoord laat helaas
een ander beeld zien.
Met het wetsvoorstel grijpt de regering slechts één van die
drie boosdoeners in de kraag: het ontslagrecht. Er zijn wel
plannen om de loondoorbetaling aan te pakken, maar
daarvan moeten we de uitwerking nog afwachten. En de
fiscale behandeling van zzp'ers laat de regering eigenlijk
helemaal lopen, zo constateert ook de Raad van State. Er
wordt wel gesleuteld aan die schijven, maar de fiscale stimulering verandert nauwelijks. Zou het niet verstandig zijn
het regeerakkoord ook op dit punt open te breken als de
coalitie op dit moment toch bezig is om daar van alles in
te veranderen?
Voorzitter. Het is natuurlijk mogelijk om als verdediging
aan te voeren dat het wetsvoorstel weliswaar nog niet
genoeg is, maar in ieder geval een eerste stap in de goede
richting. En laat helder zijn: de SGP steunt graag elk stapje
in de goede richting. Maar we zijn daar niet op voorhand
gerust op. De maatregelen kunnen namelijk niet los van
elkaar gezien worden. De regering wil bijvoorbeeld flexibel
werk ontmoedigen door een hoge premie in te voeren. De
bedoeling is dat werkgevers daardoor meer voor vaste
contracten kiezen. Maar waarom stimuleert dit niet juist om
meer zzp'ers in te schakelen? Kan de regering uitleggen
waarom dit risico onvoldoende reëel zou zijn? De creativiteit
op de arbeidsmarkt is namelijk grenzeloos als financiën in
het geding zijn.
Voor de SGP zijn aanpassingen nodig om het wetsvoorstel
als goede eerste stap te kunnen zien. Ik richt me in het verdere verloop van mijn speech op de volgende drie thema's:
evenwichtige regeling voor ontslag, eerlijke lasten voor
werkgevers en meer kansen voor oudere werklozen. Eerst
die evenwichtige regeling voor ontslag. Uit onderzoek naar
het nieuwe ontslagrecht blijkt dat het systeem van de wet
niet voor alle situaties een bevredigende oplossing heeft.
De SGP steunde de koerswijziging van de Wet werk en
zekerheid om kritischer te toetsen of ontslag redelijk is. Het
was te verwachten dat die koers tot meer afwijzingen zou
leiden, bijvoorbeeld omdat werkgevers hun dossiers
onvoldoende op orde hebben. Maar tegelijk geven rechters
aan dat zij soms te weinig ruimte hebben om recht te kunnen doen aan de concrete situatie die zij voor zich zien. Het
komt nu eenmaal voor dat er allerlei factoren bij elkaar
komen, die in samenhang tot de conclusie leiden dat ontslag
eigenlijk onvermijdelijk is. De SGP vindt het daarom ook
begrijpelijk dat de regering daarvoor een nieuwe grond wil
creëren. Mijn vraag daarbij is wel of het bekend is in hoeveel
gevallen de huidige wet tot slepende problemen blijft leiden.
En, wat voor ons heel belangrijk is: wij zouden graag meer
inkleuring krijgen van die nieuwe grond. Mijn vraag aan de
minister is dan ook of hij aan de hand van een paar praktische voorbeelden inzichtelijk wil maken wanneer een toewijzing of afwijzing aan de orde kan zijn en welke rol de
hoogte van de vergoeding daarin speelt. Want iets van de
verkeerde kleur sokken en ga zo maar door, dat moet het

31 januari 2019
TK 48

48-8-18

bepaald niet zijn. Het moet wat ons betreft echt een stevige
grond zijn.

vier dagen voor de afgesproken tijd wijzigen. Ik zal het
toelichten.

De SGP vindt dat de rechter bij de nieuwe grond een
onverminderd kritische houding moet hebben, want het is
niet de bedoeling dat we een loopje nemen met die nieuwe
grond en dat we dan ongeveer terug zijn in de oude situatie
en het oude systeem. Onze vraag is of de minister die
opvatting ook deelt. Vindt hij bijvoorbeeld dat een verzoek
bij voorbaat afgewezen zou moeten worden indien blijkt
dat de werkgever onvoldoende gedaan heeft om tot ontslag
op een voldragen grond te komen? En als de minister stelt
dat de rechter bij de nieuwe grond toch anders toetst,
waarin zit dan precies dat verschil?

Stel nu eens dat student Wouter op vrijdagmorgen de hele
vrijdag vrij heeft en van plan is om op die morgen te gaan
werken. Maar op woensdag daarvoor belt zijn baas met de
vraag of hij niet op vrijdagmorgen, maar op vrijdagmiddag
kan werken. "Dat is prima," zegt Wouter, "want dan heb ik
recht op een hele dag loon." En hij draait zich nog eens een
keer lekker om in zijn bed.

Ook die extra vergoeding roept bij ons wel de nodige vragen
op. Het plafond schept weliswaar een kader, maar onderkent
de minister dat de rechter met een extra vergoeding toch
weer een nieuw soort formule zal moeten ontwikkelen?
Waarom wordt die ontwikkeling bij extra vergoeding volledig aan de rechter gelaten? De SGP ziet als probleem dat
het eenzijdig mogelijk maken van een extra vergoeding bij
de cumulatiegrond de gedachte versterkt dat deze grond
minder volwaardig en serieus is. Ik heb daar collega's ook
eerder al iets over horen zeggen. Het lijkt er voor ons op
dat de regering daarmee haar eigen verhaal ook ondergraaft, maar ik ga ervan uit dat dat niet zo is en dat daar
een hele goede motivatie op komt.

Zulke regelingen moeten we wat ons betreft dus ook niet
willen in deze wet. De SGP constateert dat het wetsvoorstel
te weinig rekening houdt met bijbaantjes van studenten en
scholieren. Daarom heb ik ook een amendement ingediend
om de werkgever in deze situatie te vrijwaren van extra
verplichtingen.

Bovendien kan het ook bij andere gronden wenselijk zijn
om een werkgever meer toe te kennen dan de transitievergoeding, vinden wij. Ik heb daarom ook een amendement
ingediend om de rechter over de volle breedte maatwerk
te geven. Graag ontvang ik daarop een reactie.

Voorzitter. Dat is de situatie waar we in ieder geval niet in
terecht willen komen. Dat zien we er eigenlijk, zoals het er
nu in dit wetsvoorstel staat, wel van komen.

De SGP vraagt ook nog specifiek aandacht voor werkgevers
die met seizoensgebonden werk te maken hebben. Denk
aan de land- en tuinbouw, maar ook aan sectoren als
recreatie.
De voorzitter:
Ik zie dat u bijna klaar bent.
De heer Stoffer (SGP):
Ik ben op driekwart, zeg maar.

En daarbij, kan de minister als hij daar toch mee bezig is
ook toelichten wat de fiscale status van de extra vergoeding
is?

De voorzitter:
Dan ga ik naar de heer Van Kent.

Voorzitter. Dan kom ik bij de eerlijke lasten voor werkgevers.
Nederland is uniek als het gaat om de manier waarop we
met werkgevers omgaan. In dit geval is dat helaas geen
compliment, want Nederlandse werkgevers hebben het
zwaar. Terwijl de loondoorbetaling bij ziekte in andere
Europese landen gemiddeld twee weken is, is dat in
Nederland twee jaar. De SGP vindt het belangrijk dat
werkgevers hun verantwoordelijkheid nemen voor werknemers, maar de overheid heeft wat ons betreft wel de verantwoordelijkheid om ook billijke regels te stellen.

De heer Van Kent (SP):
Ik ben heel erg benieuwd wanneer Wouter wat de SGP
betreft wél te horen moet krijgen wanneer hij wordt verwacht op de werkvloer.

Kan de minister uitleggen waarom het zo veel moeite kost
om afscheid te nemen van een in onze ogen buitensporige
regeling die men nergens elders in Europa kent? Regeert
hier vooral de angst of zijn er inmiddels onderzoeken die
aantonen dat dit dé grote succesfactor van het Nederlandse
model is? De SGP vindt het eerlijker dat we als samenleving
dat tweede jaar van loondoorbetaling dragen, mits we een
extra kritische toets hebben na een jaar of daar ook echt
grond voor is. Denkt de minister dat zijn nieuwe voorstellen
werkelijk de beleving van loondoorbetaling als molensteen
kunnen wegnemen?
Het wetsvoorstel creëert ook nieuwe lasten en verplichtingen voor werkgevers. Sommige daarvan vindt de SGP echt
te gek voor woorden. Neem bijvoorbeeld de regel dat loon
moet worden doorbetaald wanneer de werktijden binnen

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De heer Stoffer (SGP):
In ieder geval voordat hij er moet zijn, maar laat ik zeggen
dat de vorige dag mij heel redelijk lijkt. Zo'n periode van
vier dagen in een situatie van een vakantiebaan of een bijbaan moet je niet zo met regels gaan opleggen. Dan krijg
je de situatie dat je een hele dag betaald krijgt voor een
paar uur werk. Ik zou een dag redelijk vinden.
De heer Van Kent (SP):
Als Wouter op donderdag plannen wil maken voor vrijdag,
kan Wouter dus pas op donderdag besluiten of hij vrijdag
al dat niet op familiebezoek kan of een andere activiteit kan
ondernemen, omdat hij nog niet weet of hij die vrijdag al
dan niet moet werken?
De heer Stoffer (SGP):
Kijk, in de meeste situaties zal dit niet zo'n punt zijn, maar
het gaat mij erom dat iemand niet kan eisen, dat iemand
er niet vanuit kan gaan dat hij, als er even iets verandert,

31 januari 2019
TK 48

48-8-19

een hele dag betaald krijgt in plaats van een halve dag. Dan
ga je dit soort werk ... Misschien heeft u andere voorbeelden
waarin dit heel schrijnend is, maar in een bijbaan is het
vaak een kwestie van "je hebt er wat bij". Ik weet niet wat
u vroeger voor bijbanen gehad heeft, maar ik heb er een
heel aantal gehad, bijvoorbeeld als fietsenmaker. En dan
gebeurde het geregeld dat het 's ochtends net even niet
nodig was en 's middags wel. In dat soort situaties moet je
niet willen dat het altijd doorbetaald wordt. Om op uw vraag
terug te komen: ik vind een dag van tevoren heel redelijk.
De voorzitter:
De heer Van Kent, tot slot.
De heer Van Kent (SP):
Ik werkte op zaterdag in de bediening in een hotel. Dat was
iedere zaterdag. Het prettige daarvan was dat ik plannen
kon maken voor de vrijdag en de zondag. Uw plannen op
zondag zouden waarschijnlijk anders zijn dan de mijne,
maar het was wel prettig om te weten wat mij te doen stond.
Het lijkt me niet meer dan redelijk dat een werkgever aan
een werknemer laat weten wanneer hij of zij moet komen
opdraven. Mijn partij vindt dat het zelfs twee weken van
tevoren moet kunnen, omdat een werkgever roosters kan
maken. De SGP zegt hier: een dag van tevoren zou je moeten kunnen horen dat je moet komen opdraven. Ik ben daar
verbaasd over en ik ben het daar zeker niet mee eens.
De heer Stoffer (SGP):
Kijk, er zitten twee verschillen in. Allereerst dat "komen
opdraven". Het zal echt niet altijd zo zijn dat het iedere week
verandert. Maar dat je betaald wordt voor een bijbaan terwijl je niet gewerkt hebt en dat je dat ook nog eens kunt
eisen, vinden wij te ver gaan.
De voorzitter:
Ik hoorde een lief babystemmetje op de publieke tribune.

Voorzitter. Ik kom op mijn laatste punt: meer kansen voor
oudere werklozen. Het is jammer genoeg geen nieuws dat
de kansen van oudere werklozen op een nieuwe baan erg
slecht zijn. Ook hier geldt dat de loondoorbetaling voor
werkgevers het grootste schrikbeeld lijkt te zijn. Ik vraag de
minister of hij bij de uitwerking van zijn plannen ruimte ziet
om iets te doen voor ouderen. Wat vindt hij van de suggestie om in ieder geval voor deze groep, bijvoorbeeld vanaf
55 jaar, de loondoorbetaling over te nemen of aanzienlijk
te verkorten? Om deze groep te helpen is echt een flinke
beweging nodig. Wil de minister nog eens bij werkgevers
aandringen op de noodzaak om bij oudere werknemers
serieuzer te kijken naar alternatieve functies in plaats van
naar de uitgang?
De SGP maakt zich ook zorgen over het aflopen van de
overgangsregeling voor 50-plussers in de transitievergoeding. Ik schat in dat mevrouw Van Brenk daar straks ook
wel iets over zal zeggen, maar ook bij ons is dat een aangelegen punt. Uit de aangeleverde tabel blijkt dat deze groep
vanaf volgend jaar een flinke knauw krijgt. De SGP zou
graag zien dat de rechter als alternatief voor deze regeling
de mogelijkheid krijgt om maatwerk te leveren. Met die
extra vergoeding kan onder meer rekening gehouden worden met de leeftijd en ook de kansen van mensen op de
arbeidsmarkt. Dat maatwerk is niet alleen nodig bij de
nieuwe cumulatiegrond, maar kan ook wenselijk zijn bij de
bestaande wettelijke gronden. Waarom zou een extra vergoeding niet mogelijk zijn wanneer een werknemer bijvoorbeeld ongeschikt is voor zijn functie, terwijl het ontslag niet
ernstig verwijtbaar is? Mijn amendement over het stelsel
van vergoedingen biedt ook hiervoor een oplossing. Graag
hoor ik daar de visie van de minister op.
Tot slot, voorzitter. Voor de SGP staan nog de nodige vragen open om een eindoordeel over dit wetsvoorstel te
kunnen vellen. De SGP helpt graag om bestaande problemen alvast op te lossen, maar dan moet het wel echt duidelijk zijn dat dit per saldo een stap, een echte stap, in de
goede richting is. Ik hoop dat we daar aan het eind van dit
debat duidelijkheid over hebben.
Ik dank u wel.

De heer Stoffer (SGP):
Ja, dat klonk wel schattig.
Voorzitter, ik ga verder met de rest van mijn bijdrage, want
hierover worden de SP en de SGP het denk ik niet eens. Ik
had het over de sectoren land- en tuinbouw en recreatie.
Die krijgen het in onze optiek door dit wetsvoorstel extra
lastig, terwijl ze daar zelf weinig aan kunnen veranderen.
De minister noemt als alternatief jaarurencontracten, maar
ook die bieden voor werknemers en werkgevers vaak geen
soelaas en leiden tot allerlei praktische moeilijkheden.
Daarom heb ik ook daarvoor een amendement ingediend
om de wettelijke uitzondering voor dit werk in de ketenbepaling uit te breiden naar de nieuwe verplichtingen. Graag
krijg ik een reactie op dat amendement.
Ik vraag ook aandacht voor kritiek vanuit de zorg. Daar vindt
men het vreemd dat de bijzondere bereikbaarheidsdiensten
enerzijds buiten de Arbeidstijdenwet vallen, terwijl ze
anderzijds tot een hogere premie leiden, omdat ze de grens
van 30% doorgaans overschrijden. Mijn vraag is of de
minister daarop zou willen reageren.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stoffer. Dan geeft ik nu het woord aan
de heer Pieter Heerma namens het CDA.

De heer Pieter Heerma (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Dit wetsvoorstel is een belangrijke
stap in het meer in balans brengen van onze arbeidsmarkt
en daarin ligt een belangrijke opdracht voor de politiek,
omdat de scheidslijnen in onze samenleving steeds scherper
worden. De heer Smeulders begon zijn inbreng er ook al
mee door te verwijzen naar het debat over het SCP van
vorige week. Ik denk dan aan de scheidslijn tussen winnaars
en verliezers, tussen hoog- en laagopgeleiden, tussen
mensen die insider op de arbeidsmarkt zijn en de mensen
die er niet meer tussen komen, en de mensen die mee
kunnen komen en de mensen die verstrikt raken. Als het
gaat om het bestrijden van horizontale verzuiling in onze
samenleving, is de arbeidsmarkt niet de enige uitdaging

31 januari 2019
TK 48

48-8-20

die we hebben, maar het is wel een van de meest belangrijke.

op de vraag of hij denkt dat de risico's die het biedt groter
zijn dan de kansen die het oplevert.

De status quo op de arbeidsmarkt kent op dit moment
winnaars en verliezers en daarom is het doorbreken van
die status quo ook iets wat weerstand oproept. Dat is iets
wat we de afgelopen maanden hebben kunnen zien
gebeuren in de polder: werkgevers en werknemers staan
vaak lijnrecht tegenover elkaar bij de beoordeling van dit
wetsvoorstel. Jarenlang was het adagium, ook van veel
partijen in dit huis, "vast is te vast en flex is te flex". En nu
lijken werkgevers en werknemers vaak om het hardst te
roepen dat dan wel alleen "vast is te vast" een probleem is,
dan wel alleen "flex is te flex". Daarmee vertellen beide
alleen nog maar het halve verhaal en dat is wel jammer.

Mijn partij staat wel positief tegenover de aanpassing van
het ontslagrecht. Al bij de behandeling van de Wet werk en
zekerheid heb ik, zoals ik net ook tegen de heer Van Dijk
zei, debatten gevoerd met toenmalig minister Asscher over
of de gronden in de nieuwe wet niet te knellend zijn, de
mogelijkheden tot slepende procedures, en het kopschuw
worden van kleine en middelgrote — want het gaat niet
alleen om kleine ondernemers — om mensen überhaupt
een kans te geven op de arbeidsmarkt. Het risico is dus dat
selectie aan de poort een antwoord wordt, eigenlijk analoog
het risico dat verschillende partijen hier ook rondom loondoorbetaling bij ziekte zien. De heer Smeulders zei straks
terecht: daar doen we ook wat aan. Ik vind dat dat hier ook
moet gebeuren.

Ik ben ervan overtuigd dat je die kloof op de arbeidsmarkt,
en ook die tweedeling in de samenleving, alleen maar echt
kunt bestrijden als je gelijktijdig een beweging maakt. En
het is gewoon van belang dat mensen meer perspectief
krijgen op die vaste baan, ook de mensen die dat nu, in dit
economische tij, niet hebben, en dat doorgeslagen flex,
puur op basis van financiële motieven, wordt bestreden.
De centrale vraag daarbij is vervolgens: hoe krijg je dit voor
elkaar? Hoe krijg je voor elkaar dat werkgevers die dat willen, weer meer ruimte voelen om dat vaste contract te
geven en dat de weg naar een construct wat minder snel
wordt genomen in sectoren waar constructen in opmars
zijn? Naar mijn mening heb je daar wortels en stokken voor
nodig en dat is waar dit wetsvoorstel naar zoekt. Er wordt
gezocht naar prikkels aan twee kanten om die arbeidsmarkt
meer in balans te brengen.
Het risico van alleen stokken gebruiken is dat stokken wel
wegjagen, maar je niet weet waarnaartoe. Dat risico is in
dit debat ook benoemd; de heer Smeulders had het over
het waterbedeffect. Dat risico is er. Mijn stelling is dan ook
dat die wortels ook dat helpen voorkomen. Een wortel lokt
namelijk ergens naartoe. Maar ik deel met verschillende
sprekers in dit debat dat het daarbij ook van groot belang
is dat de maatregelen die we nemen om iets te doen aan
doorgeslagen zzp-constructies, met spoed worden doorgevoerd. Ik wil er daarom vanuit deze positie bij de minister
op aandringen dat hij de vaart houdt in dat proces en dat
hij zo spoedig mogelijk met goede uitgewerkte voorstellen
komt om op dat vlak het risico van een waterbed zo veel
mogelijk tegen te gaan.
Ik zal in mijn inbreng ingaan op veel maatregelen van het
kabinet waar ik het mee eens ben, maar ik wil graag
beginnen met een maatregel, waarvan ik overtuigd ben
geraakt dat we die niet moeten doen. Dat zal u niet verrassen, aangezien de heer Van Weyenberg in zijn termijn de
spanning er al een beetje afhaalde door naar mij te verwijzen. De verlengde proeftijd vond ik een interessante
gedachte, maar we kunnen er niet omheen dat, ook in de
hoorzitting die georganiseerd is, eigenlijk geen van de
deskundigen het een goed idee vond. Ze wezen voornamelijk op de risico's van misbruik waarmee het gepaard gaat.
Dan dringt de conclusie zich op dat een interessante
gedachte nog niet een verstandig idee is. Daarom — ik zal
de heer Smeulders het loopje naar de interruptiemicrofoon
besparen — ben ik ook genegen om het amendement dat
is ingediend om dit uit de wet te halen, te gaan steunen.
Dat scheelt ook weer een interruptie, voorzitter. Ik ben toch
ook benieuwd — de minister kan tellen — of hij wil ingaan

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De aanpassing van het ontslagrecht in de vervolgperiode
was een heel belangrijke stap om die arbeidsmarkt meer
in balans proberen te brengen. Daarmee is dit wetsvoorstel
dus niet een totale breuk met het verleden, maar ligt het in
lijn met de gedachtegang die er toen ook lag. De aanpassing
die we nu doen, vind ik verstandig — dat vond ik toen ook
— omdat die weer iets meer ruimte geeft aan de rechter
om te ontbinden, iets wat ik toen ook heb bepleit. Daarmee
maakt het de barrière voor werkgevers om mensen een
vast contract aan te bieden, hopelijk wat kleiner.
Ook vind ik het verstandig dat het kabinet ervoor kiest om
de hoogte van de WW-premie te gaan differentiëren naar
contractvorm en dat de transitievergoeding vanaf dag één
wordt ingevoerd. Dit zijn verstandige maatregelen waar
destijds geloof ik GroenLinks ook al voor pleitte. Dit heeft
zijn weg ook gevonden in het regeerakkoord en is terecht
onderdeel van dit wetsvoorstel geworden in de zoektocht
om aan twee kanten meer balans in de arbeidsmarkt te
brengen, meer mensen de kans te bieden op een vast contract, op een vaste baan, en werkgevers die aangeven dat
te willen, ook het gevoel te geven dat ze dat aandurven.
Tegelijkertijd heb je hier ook risico's op waterbedeffecten.
Ik ben benieuwd of de minister daarop wil reageren, ook
gegeven de zoektocht die verschillende woordvoerders in
hun termijn al hebben aangestipt. De heer Van Dijk gaf het
al aan, de heer Van Weyenberg sloot zich aan, maar ook
de heer Stoffer is bezig met de zoektocht naar amendementen, hoe je sectoraal meer maatwerk kunt verkrijgen, bijvoorbeeld in de seizoensarbeid. Ik denk dat dat verstandig is.
Echte seizoensarbeid, daar wil ik ook een oplossing voor
vinden. Dat sluit ook aan bij de pleidooien van tal van
werkgeversorganisaties om hieraan iets te doen.
Ik wil mij aansluiten bij eerdere sprekers, die ook naar de
sport hebben verwezen, dat daar ook zorgen zijn. Mijn vraag
aan de minister is in de eerste plaats: welke ruimte ziet hij
voor meer sectoraal maatwerk en wil hij serieus reageren
op voorstellen die hier al zijn gedaan?
Vanuit de bouw zijn ...
De heer Van Kent (SP):
Ik ben heel erg benieuwd waar voor het CDA de afbakening
zit in dit voorstel. Want hier zitten heel veel risico's in, plus
het feit dat er ook bij seizoensarbeid sprake is van een verhoogde instroom in de WW. Als mensen ieder jaar weer

31 januari 2019
TK 48

48-8-21

opnieuw ontslagen worden en al dan niet recht hebben op
WW, is het ook niet gek dat die werkgevers dan ook extra
bijdragen aan die WW-pot. Graag een reflectie daarop.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Elke uitzondering die je maakt, brengt het risico van misbruik mee. Dat is altijd het ingewikkelde hieraan. De zoektocht van de heer Van Dijk en de heer Van Weyenberg naar
hoe je sectoraal meer ruimte kunt geven, vind ik wel een
interessante. In de WWZ, ook met aanpassingen en dergelijke, zat al meer ruimte. Ik heb de heer Stoffer zien zoeken
naar mogelijkheden om die te verruimen. Ik ben daar wel
gecharmeerd van en ik ben ook benieuwd naar de reactie
van de minister daarop. Ook de zoektocht om bijvoorbeeld
bij studenten, bij kleine baantjes te gaan kijken, vind ik geen
gekke gedachtegang. Ik ben ook benieuwd naar de reactie
van de minister daarop.
De heer Van Kent (SP):
Een van de redenen waarom de Sociale Verzekeringsbank
wat de AOW betreft goed functioneert, is omdat het voor
iedereen hetzelfde is. Op het moment dat we uitzonderingen
gaan maken, krijg je allerlei afbakeningsproblemen en ook
uitvoeringsproblemen, denk ik zomaar, bij de Belastingdienst. We weten allemaal hoe de Belastingdienst eraan
toe is. Je loopt ook het risico dat werkgevers onterecht gaan
claimen dat er sprake is van seizoensarbeid. Ziet de heer
Van Weyenberg, sorry, de heer Heerma niet dat in deze wet
...
De voorzitter:
Ze lijken zo erg op elkaar.
De heer Van Kent (SP):
Nou, de heer Heerma is wel knapper toch, voorzitter?
De voorzitter:
Nou, niet zo onaardig.
De heer Van Kent (SP):
Ziet hij dat in deze wet juist die eenvoud ervoor kan zorgen
dat het goed gaat werken en dat als we het complex gaan
maken, er allerlei problemen kunnen ontstaan?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik ben sowieso heel blij dat u aangeeft dat de wet goed gaat
werken.
De heer Van Kent (SP):
Op dit onderdeel.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik ga ook nog serieus op uw vraag in. Dit is altijd een ingewikkelde afweging, maar die is niet nieuw. In de vorige
periode heb ik regelmatig met uw voorganger, de heer
Ulenbelt, juist zij aan zij gestaan wanneer er vanwege uitvoeringskosten regelingen afgeschaft werden die juist

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

sectoraal zeer gewaardeerd werden. Dat kwam deels nog
bij de voorganger van de vorige staatssecretaris vandaan.
Toen was het ook vaak: uitzonderingen zijn lastig, gedoe.
Dus ja, die afweging is er. Maar zoals uw voorganger en ik
weleens zij aan zij hebben gestaan om uitzonderingen juist
overeind te houden — dat ging om kunstenaarsregelingen
en dat speelde rondom vorstverlet — zoek ik hier net zo
goed naar uitzonderingen, omdat de arbeidsmarkt niet
uniform is. Ik zie het risico. Vandaar dat ik benieuwd ben
naar de reactie van de minister hoe je maatwerk kunt geven
en tegelijkertijd de risico's waar de heer Van Kent op wijst
zo klein mogelijk houdt.
De heer Van Kent (SP):
Ik zie hier en daar ook wel redenen om uitzonderingen te
maken. Daar zijn we het, denk ik, snel over eens. Maar ik
wil er echt voor waken dat dit gaat leiden tot misbruik en
tot het niet functioneren van dit onderdeel van een wet
waar de SP juist wel voorstander van is. In mijn eerste vraag
had ik ook de vraag gesteld om in te gaan op het feit dat
die tijdelijke arbeid mede oorzaak is van instroom in de WW
en dat deze maatregel voor een deel natuurlijk ook bedoeld
is om degene die zorgt voor veel instroom in de WW extra
te laten bijdragen aan de WW-potten waaruit de uitkeringen
worden betaald. Dat is natuurlijk ook wel heel redelijk.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Laat ik beginnen met het feit dat ik achter het voorstel voor
de WW-premiedifferentiatie sta. Het is afgesproken in het
regeerakkoord, omdat het ook conceptueel een goed idee
is om het gat tussen vast en flex kleiner te maken. Het is,
geloof ik, ook een van de maatregelen die hier het meest
gesteund worden door alle partijen. Tegelijkertijd zie ik, ook
niet anders dan in de vorige periode, hoe het tot problemen
leidt als je geen aandacht hebt voor het feit dat seizoensarbeid — daar zag je bij de WWZ geen enkele ruimte voor
maatwerk — echt iets anders is en dat je dus ook moet kijken hoe je daar maatwerk in kan geven. Na de WWZ heb
ik er in de oppositie op verschillende momenten voor
gestreden dat daar meer ruimte voor komt. Dat vind ik ook
nu heel belangrijk, want ik vind het wel degelijk een punt
dat dat naar de aard van het werk en niet alleen klimatologisch anders is.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Van Kent (SP):
Ik had al drie keer geïnterrumpeerd. Mijn vraag was of, als
gevolg van het feit dat mensen instromen in de WW en van
die hogere WW-premie, het niet redelijk is dat ook die
werkgevers extra bijdragen. Daar ging mijn vraag meer
over. Het is een ander onderwerp dan al dan niet een uitzondering maken. Het gaat meer om de principiële gedachte
achter de premiedifferentiatie.
De heer Pieter Heerma (CDA):
De principiële gedachte achter de premiedifferentiatie is
een van de redenen waarom we überhaupt het voorstel
hebben gedaan om dat vaste contract verhoudingsgewijs
goedkoper te maken en flex meer te beprijzen. Je kunt ook

31 januari 2019
TK 48

48-8-22

zien dat de gevolgen daarvan sectoraal sowieso heel verschillend uitpakken. Sommige sectoren zijn daar blijer mee
dan andere. Ik snap dat de bouw een pleidooi doet om meer
aan scholing te kunnen doen. Die zeggen: wij hebben juist
overschotten als het gaat om die premies. Aan de andere
kant is dat juist weer een sector die veel voordeel lijkt te
hebben van de nieuwe systematiek. De hoofdgedachte is:
er is hier breed in de Kamer steun voor. Tegelijkertijd zie ik
sectoren waar de effecten anders kunnen zijn en ik heb
specifiek oog voor en zorg over de seizoensarbeid. Daarom
mijn vragen aan de minister.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Via het bruggetje van de bouw wil ik naar scholing gaan.
De heer Van Kent heeft mij wat spreektijd bespaard. Dank
daarvoor; dat is zeer hoffelijk van u. De heer Wiersma had
het al over de 48 miljoen die wij zien om meer ruimte voor
scholing in het mkb te geven. Juist omdat er in het mkb
knelpunten zijn en gegeven alle debatten daarover, denk ik
dat we breed in de Kamer het belang zien van een leven
lang leren en dat daar steun voor is. Ik wil graag een reactie
van de minister en de bevestiging dat het geld er ook is dat
wij daarvoor denken te kunnen vinden in die regeling.
Maar ik heb daar nog een extra wens bij. Als ik goed kijk,
zit er nog iets meer geld. Dan zou ik vanuit mijn zorg over
de seizoensarbeid ook eens willen kijken of we nog iets
kunnen doen aan scholing in sectoren met seizoensarbeid,
omdat er door veel van de, nogmaals, principieel juiste
keuzes in deze wet, veel risico's en knelpunten lijken te
ontstaan. Daar wil ik ook graag een reactie van de minister
op. Dan denk ik aan de land- en tuinbouw, maar dat speelt
bijvoorbeeld ook in de horeca.
Een laatste punt op dit vlak gaat weer over een uitzondering;
ik kijk met een schuin oog naar de heer Van Kent. In de
sessie die wij onlangs hadden met MKB-Nederland werden
verschillende zorgen naar voren gebracht. Een daarvan
ging over de calamiteitenregeling en het vorstverlet. Door
de nieuwe systematiek die we kiezen, ontstaan er mogelijk
ook weer problemen, terwijl er vaak sectorale solidariteitsafspraken waren gemaakt. Het gaat om uitzonderingen die
vaak solidariteit tussen grote en kleine bedrijven betekenden, omdat die grote bedrijven onwerkbaar weer vaak beter
konden opvangen dan kleine bedrijven. Ik snap dat dit komt
te vervallen binnen de systematiek zoals die er nu komt en
binnen de beweging naar premiedifferentiatie, die wij ook
steunen, maar ik voel wel mee voor het pleidooi uit die
sectoren dat die solidariteit wel van waarde is. Daarom
vraag ik de minister: als je kijkt naar die calamiteitenregeling
en het vorstverlet, wat voor mogelijkheden zijn er dan binnen het systeem om die sectoren tegemoet te komen?

binnen de coalitie: gaan we nou meer doen tegen de kwalijke en ongewenste gevolgen van payrolling, waarbij
financiële motieven een motief lijken te zijn? Wij hebben in
het debat over het initiatiefwetsvoorstel met elkaar best
wel veel vragen gesteld in de zin van: hoe zit het nou met
die pensioenen; is dat nou uitvoerbaar? Maar net zoals bij
de proeftijd geldt hier: het denken staat niet stil. Hoe kun
je dat nou op een goede manier vormgeven zodat die pensioenen ook goed geregeld zijn? Ook hier heeft de heer Van
Weyenberg al de spanning over mijn bijdrage een beetje
weggenomen. De drie voorwaarden die hij stelde — geen
wachttijd, iets goed regelen voor nabestaanden en die
gemiddelde premie — vind ik goede voorwaarden. Ik wil
graag van de minister horen of hij met die drie voorwaarden
de AMvB wil gaan vormgeven. Want dan, en dat is volgens
mij in ieder geval in zijn idee en in zijn richting erg in lijn
met wat de oppositie hier allang wilde, gaan we echt iets
doen om de verkeerde motieven voor payrolling tegen te
gaan. Dus daar wil ik graag een serieuze reactie op.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dit slaat ook op ons initiatiefwetsvoorstel, waarbij we met
de nota van wijziging hebben aangegeven dat de hoogte
van de pensioenpremies van de payroller gelijk zou moeten
worden getrokken met die van degene die in dat bedrijf een
contract heeft. Is bij de heer Heerma ook de ruimte om te
kijken of je een soort keuzemodel kunt hebben? Ik heb eerder gevraagd of de minister duidelijkheid kan geven of die
gemiddelde premie een beetje voldoet. Stel dat dat zo is,
dan kan ik me goed voorstellen dat een bedrijf kan kiezen:
ofwel ik doe gewoon de inlenersregeling, ofwel ik kies voor
een gemiddelde premie.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik wil op uw vraag vooral even de reactie van de minister
afwachten, want de zoektocht om iets goed te regelen is
best ingewikkeld. Tegelijkertijd hebben we de afgelopen
maanden ook nagedacht over de vraag: hoe kun je het echt
goed doen? Dan kom ik tot deze randvoorwaarden, waarbij
die gemiddelde premie volgens mij substantieel hoger is
dan waar eerder aan gedacht werd en echt een oplossing
kan zijn. Volgens mij komen we heel erg in de buurt, maar
misschien niet helemaal in de techniek, misschien ook niet
helemaal in de precieze aantallen, van waar naar mijn
mening de wens aan uw kant ook lag.

Over payrolling hebben wij deze periode al verschillende
debatten gehad, ook omdat de drie linkse partijen vrijwel
gelijktijdig met het uitkomen van het regeerakkoord ... Ik
zie de heer Van Kent denken: wij waren iets eerder. Misschien was dat bij het andere voorstel weer niet zo, maar
goede ideeën hebben soms vele vaders en moeders. Daar
gaan we wat meer aan doen. Ik vind dat verstandig. Ook in
de vorige periode was het volgens mij al een vraagstuk

Ook verschillende sprekers voor mij hebben al gewezen op
de bezwaren die er enerzijds vanuit de ABU en de NBBU
tegen de payrollmaatregelen zijn geweest, en anderzijds
vanuit Cedris. Ik wil daar ook een onderscheid tussen
maken. Als er namelijk zoals gisteren pleidooien worden
gehouden dat, door iets te doen aan de verkeerde motieven
voor payrolling, mensen überhaupt niet meer aan de slag
kunnen komen, dan ben ik daar niet heel gevoelig voor.
Dan kan je altijd wel zeggen: nee, alleen vast is een probleem. Als je hier iets aan gaat doen, gaan mensen alleen
maar nog meer in rare constructies terechtkomen, dan
krijgen ze helemaal geen baan meer. Dus ik ben daar niet
gevoelig voor. Aan die payrollconstructies om verkeerde
motieven moeten we echt wat gaan doen. Dat doen we.
We proberen dat nu met de pensioenen nog beter te doen.
Maar voor het pleidooi van Cedris, waar ik ook verschillende
sprekers over heb gehoord, ben ik wel gevoelig. Cedris
heeft zorgen dat juist sociaal detacheren hier op achterstand

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-23

gezet wordt. Hoe kun je dat voorkomen? De heer Van
Weyenberg en de heer Van Dijk hebben ook al in een
interruptiedebatje met elkaar gewisseld dat het technisch
gezien nog best moeilijk is om dat onderscheid te maken.
Maar ik wil ook aan de minister vragen: kunnen we daar
niet toch beperkt en gericht aan tegemoetkomen? En is dat
iets dat nog op dit moment kan of is het anders mogelijk
om desnoods iets in te bouwen, zodat we erop terug kunnen
komen als er op een later moment iets gevonden wordt?
Graag een reactie daarop.
In navolging van de heer Van Weyenberg moet me ook wel
van het hart, in het verlengde van de discussie over payroll,
dat ik de afgelopen periode wel erg veel berichten heb
gezien die tot zorg leiden over constructies die in de uitzendsector of daaromheen door bedrijven worden toegepast.
Dat was recent nog, toen RTL Nieuws kwam met een wat
andere blik op fraude met de WW. Daar zouden bewust
constructies op zijn gezet. De heer Van Weyenberg had het
ook al over de vleesverwerkende industrie. Maar ook over
contracting zijn door de FNV verschillende voorbeelden
aangedragen, waarom dat ook met de verkeerde motieven
zou gebeuren. Ik geloof dat de heer Van Weyenberg dat
ook weleens in een debat gezegd heeft. Iemand uit de uitzendsector zei toen: als je payrolling gaat uitpakken, dan
komt er wel meer contracting. De heer Van Weyenberg zei
toen: dat is dan voor mij niet een reden om te denken "dan
doen we maar niks aan payrolling"; dan moeten we misschien ook naar contracting gaan kijken. Vanuit die
gedachte, en we hebben hier eerder ook een debat over
gevoerd, zou ik toch ook van de minister willen weten of
hij bereid is om nadrukkelijker te gaan kijken in welke sectoren het voorkomt, wat de constructies zijn en in welke
aantallen ze voorkomen. Want als we een waterbedeffect
willen tegengaan, dan is alleen naar payroll kijken misschien
niet genoeg.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Het is goed dat de heer Heerma dit naar voren brengt. Dit
is een van mijn zorgen. Ik ken niet alle constructies die uitzendbureaus gebruiken, maar er zijn constructies waarbij
het loon lager is. Dat gaat recht in tegen het volgens mij
breed in de Kamer gedeelde principe: gelijk loon voor gelijk
werk. Ik heb daar grote zorgen over. Ik zou daar ook meer
zicht op willen hebben, maar ik zou het ook prettig vinden
als we vandaag in deze Kamer met elkaar zeggen: dit soort
praktijken, zeker als het loon wordt ontdoken, zijn echt
ongewenst. Ik vind het positief dat de heer Heerma dit naar
voren brengt, maar we zijn ook nog heel voorzichtig, terwijl
we weten dat het best groeiende is. Die signalen krijg ik in
ieder geval.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Als er dingen gebeuren die het daglicht niet kunnen velen,
dan moet er gehandhaafd worden. De vraag van de heer
Van Dijk lijkt een beetje over dat grensgebied te gaan. In
individuele casussen hebben ook wij, soms met D66 samen,
diverse vragen gesteld, bijvoorbeeld: moet hier niet
gehandhaafd worden? Dat geldt overigens ook voor zzpconstructies. Ik ben heel benieuwd naar de antwoorden van
de minister. Als daar rechterlijke uitspraken over volgen,
wat betekent dat dan voor de handhavingspraktijk van nu?

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Als het gaat over contracting heb ik misschien net een iets
andere insteek dan de heer Van Dijk. Die vorm is misschien
wel groeiende, maar de zorg is vooral dat die exponentieel
zou kunnen gaan groeien als andere vormen wel aangepakt
worden. Dat is ook iets waar de FNV voor waarschuwt. Dit
heeft overigens ook te maken met de vraag wat voor constructen er rond de WW worden gemaakt. Ik noem ook
draaideuren om te voorkomen dat mensen meer pensioenpremie gaan vragen en dat soort zaken. Waar gebeurt het?
Op welke schaal gebeurt het? Wanneer gaat het echt buiten
de wet en zullen we moeten gaan handhaven? En welke
maatregelen moeten we nemen om datgene wat wel mag
maar toch ongewenst is, tegen te gaan?
De heer Van Kent (SP):
We hebben dit inderdaad al eerder aan de orde gehad. Op
8 november hebben we een brief gekregen van de heer
Koolmees met een analyse van de gesprekken die met
werkgevers en werknemers hebben plaatsgevonden. Er is
een verkenning aangekondigd. Ik moet eerlijk bekennen
dat ik deze interruptie misschien een beetje misbruik. Zouden we niet samen aan de minister kunnen vragen of we
voor het algemeen overleg, dat geloof ik over een week of
twee gaat plaatsvinden, een tussenstand of de uitkomst
van die verkenning kunnen krijgen, zodat we vervolgstappen
kunnen zetten? Want volgens mij is er na de behandeling
van deze wet weer wat ruimte in onze agenda's om er snel,
samen met de minister, voor te zorgen dat we met wetten
dit probleem oplossen.
De voorzitter:
Die vraag wordt via de heer Heerma doorgeleid naar de
minister.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik hoef geen antwoord meer te geven. Ik vind dit op zich
best een prettige manier van werken.
De heer Van Kent (SP):
Dit is een prettige samenwerking zo!
De voorzitter:
U mag reageren.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik gun het de heer Van Kent om deze interruptie te misbruiken. Het is een mogelijkheid. Tegelijk wil ik misschien al
een stap verder gaan dan een verkenning en wil ik dat dit
echt onderzocht moet worden, want sindsdien zijn er ook
weer nieuwe constructies aan het licht gekomen. Ik denk
dus dat we elkaar qua intentie best vinden. En wat betreft
de manier waarop: laten we ook het antwoord van de
minister afwachten hoe dat vormgegeven wordt. Anders
hebben we eventueel nog een tweede termijn om moties
in te dienen.
De voorzitter:
Goed. Gaat u verder.

31 januari 2019
TK 48

48-8-24

De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik vind het goed dat er meer bescherming wordt gegeven
aan de oproepkrachten en dat daarvoor maatregelen zijn
genomen. Dat is een van de elementen hoe je met een palet
aan maatregelen meer balans weet te creëren.
Dan de tijdelijke contracten. Over de ketenregeling is hier
veel discussie, maar die was er in de vorige periode ook.
Toen heb ik juist gewezen op het risico dat je met het
teruggaan naar twee jaar, overigens gecombineerd met de
transitievergoeding die daarna ingaat, een nieuwe draaideur
op de arbeidsmarkt creëert. Daarom kijk ik misschien net
anders naar deze wet dan sommige leden uit de oppositie.
Het gaat niet alleen — daar is de heer Smeulders vaak naar
op zoek — om de absolute aantallen die het méér oplevert.
Het SCP zegt ook dat er scheidslijnen scheef getrokken zijn.
Die ketenregeling na twee jaar leidt in de praktijk ertoe dat
mensen die vaak na drie jaar dat vaste contract toch kregen,
het nu wat sneller krijgen. Maar het leidt er ook toe dat
mensen die daar minder perspectief op hadden, na twee
jaar en dus sneller op straat stonden. Voor hen is de draaideur dus sneller gaan draaien. Gelet op het geheel van
maatregelen vind ik het zelf dus verstandig dat we weer
naar drie jaar gaan.
Ik geef de heer Van Kent nog één kans, want ik ben klaar
met mijn spreektekst.
De voorzitter:
Een korte vraag, meneer Van Kent. Lukt het?
De heer Van Kent (SP):
Ik vraag aan de heer Heerma hoeveel vertrouwen hij heeft
in de maatregelen in deze wet die voorkomen dat mensen
na twee jaar ontslagen gaan worden.
De voorzitter:
Kort antwoord.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dat is een heel algemene vraag. Ik heb veel vertrouwen in
het feit dat we aan twee kanten maatregelen nemen die
werkgevers stimuleren om weer vaste contracten aan te
bieden, in combinatie met maatregelen die verkeerde vormen van flex, flex om verkeerde redenen, tegengaan.
De heer Van Kent (SP):
Zullen we dan eerst de uitwerking van die maatregelen
afwachten, voordat we dat derde jaar gaan toepassen?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Het ingewikkelde daarvan is dat we bijvoorbeeld ook de
transitievergoeding vanaf dag één gaan doen. Er zijn
maatregelen waar u voor bent en er zijn maatregelen waar
u sceptischer over bent. Ik vind het geheel een verstandige
balans hebben. Daarbij hebben we goed geluisterd naar
bijvoorbeeld de kritiek op de verlengde proeftijd, en doen
we sommige dingen niet. Deze maatregel heb ik al in de
vorige periode bepleit, dus ik vind het een verstandige
maatregel.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De voorzitter:
Tot slot.
De heer Van Kent (SP):
Als we flex echt gaan beprijzen — en dat gaan we nu doen
— dan is het toch niet nodig om bij voorbaat al te denken
dat dat onvoldoende gaat werken en dat het daarom nodig
is om werkgevers de mogelijkheid te geven om werknemers
een jaar langer in onzekerheid te laten verkeren?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik heb destijds al aangegeven dat ik het risico van de
teruggang van drie naar twee jaar vond dat mensen sneller
een vaste baan krijgen, terwijl anderen sneller op straat
komen te staan en voor hen de draaideur sneller gaat
draaien. In het geheel van maatregelen vind ik deze maatregel na drie jaar dus ook een verstandige maatregel.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
De heer Heerma deed een oproep aan de minister: schiet
nu op met die zzp-wetgeving. Dat vinden wij ook. Onze zorg,
waarvan ik geloof dat u die deelt, is dat we nu misschien
de kans lopen dat er steeds meer mensen richting zzp-schap
geduwd worden, de schijnzelfstandigheid in. Zouden we
met deze wetgeving dan niet moeten wachten totdat we
het totale palet hebben, zodat we dan een goede afweging
kunnen maken? Want nu doen we iets, en voordat je het
weet — u noemde het waterbedeffect al — gaat dat helemaal de verkeerde kant op.
De heer Pieter Heerma (CDA):
U stelt mij eigenlijk dezelfde vraag als de vraag die ik de
heer Smeulders — die nu ook recht tegenover mij staat —
in zijn termijn stelde, omdat hij dat leek te suggereren. Hij
gaf daar eigenlijk geen bevestigend antwoord op. Ik vind
dat zelf dus ook niet. Van werkgeverskant wordt door
sommigen wel gesuggereerd: wacht hier nou maar mee,
doe het maar niet. Maar voor mij betekent het feit dat er
ook andere risico's zijn niet dat we deze maatregelen om
meer balans aan te brengen, niet moeten doorvoeren. Dat
was overigens ook het antwoord dat op de bijeenkomst
van de FNV werd gegeven. Daar werd ook de vraag gesteld:
zou je niet op al die andere dingen moeten wachten? Ook
daar was het antwoord: nee, deze wet moeten we gewoon
invoeren omdat hij wel degelijk een bijdrage levert aan
meer balans op de arbeidsmarkt.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Wat vindt het CDA dan een acceptabele termijn? We
beginnen namelijk bijna te geloven dat er nooit fatsoenlijke
zzp-wetgeving komt, omdat het steeds maar wordt uitgesteld, onder het mom van "het is zo moeilijk".
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik geloof wel dat het inderdaad complex en ingewikkeld is,
maar het feit dat ik bij de minister heb aangegeven dat er
tempo gemaakt moet worden en dat ik aan hem vraag om
daar hard aan te trekken, geeft aan a dat ik niet de hoop
heb opgegeven, en b dat ik het belangrijk vind dat het gaat
gebeuren en dat het zo snel mogelijk gaat gebeuren, juist

31 januari 2019
TK 48

48-8-25

om waterbedeffecten tegen te gaan. Ik zie namelijk wel
degelijk de grote risico's die er zijn met zzp-constructies.
En dan heb je ook nog de discussies over de uitspraak over
Deliveroo en de vraag of die in de staande praktijk nu al
extra handvatten biedt.
De voorzitter:
Tot slot.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Tot slot, voorzitter. Heb ik het CDA aan mijn kant als ik zeg
dat wij er beiden naar uitkijken dat die wetgeving dan nog
dit jaar naar de Kamer komt?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Het zou een zeer goede zaak zijn als die wetgeving dit jaar
nog naar de Kamer komt.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik heb expres gewacht tot het eind van het betoog van de
heer Heerma.
De heer Pieter Heerma (CDA):
U bouwt de spanning op.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dat valt wel mee, hoor. Ik heb dat met name gedaan omdat
ik het CDA ken als een partij die hecht aan breed maatschappelijk draagvlak. Ik heb de heer Heerma natuurlijk heel erg
horen zeggen dat hij vindt dat de wet in balans is, met de
stokken en met de wortels. Maar als we eerlijk zijn, dan zien
we dat zowel de werkgevers als de werknemers er eigenlijk
niet blij mee zijn. De minister heeft als reactie op de wet
gezegd: nou, dan zal het wel goed zijn. Ik ben wel heel erg
benieuwd hoe het CDA daarnaar kijkt, juist omdat dat
maatschappelijke draagvlak zo in het DNA van die partij zit.
De voorzitter:
Leuk. Allemaal mooie complimenten.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dan moet je in de politiek altijd gaan opletten, hè?
De voorzitter:
Ja, dat dacht ik ook.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dank voor deze waarschuwing, voorzitter. Anders was ik
er misschien ingetuimeld. Het klopt dat mijn partij erg
gelooft in de kracht van de polder. Ik heb er ook in de
voorgaande debatten geen geheim van gemaakt dat ik het
heel jammer vind dat de sfeer in de polder op dit moment
niet zo is dat werkgevers en werknemers tot elkaar kunnen
komen in het maken van afspraken. Daarbij geldt overigens
dat wat er op het punt van loondoorbetaling bij ziekte en
de WIA eind vorig jaar is gebeurd, wel een hoopvolle stap

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

is. Ook ik had liever gehad dat werkgevers en werknemers
er onderling uitkwamen, bijvoorbeeld tijdens de formatie.
Ik heb in de afgelopen maanden gezien — dat is misschien
deels wel een reactie op de constatering van minister
Koolmees — dat er bij werkgevers en werknemers een
neiging is om steeds harder te roepen welke onderdelen
van de wet zij niet goed vinden. Gelukkig benoemen beide
vervolgens ook wat zij er wel goed aan vinden, maar dat
zijn dan alleen vaak weer net diametraal verschillende
onderdelen, want ze staan echt lijnrecht tegenover elkaar.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ik herken dit standpunt van het CDA. Ik heb in mijn termijn
ook aangegeven dat één onderdeel voor GroenLinks echt
ingewikkeld is, en dat is de cumulatiegrond. We hebben
daar ook een debatje over gehad. Ik zou de heer Heerma
daar wel een vraag over willen stellen. We horen ook van
experts dat de cumulatiegrond misschien wel de nieuwe
standaardontslaggrond wordt. Is het CDA daar ook niet
bang voor?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Soms — dat was bij u misschien wat minder — heb ik de
indruk dat ik bij een andere hoorzitting ben geweest. Heel
veel mensen zeggen wat het beeld van die hoorzitting was,
maar ik heb de deskundigen daar voornamelijk horen zeggen dat die maatregel eigenlijk best wel een goede maatregel was. Ik durf wel de gok aan dat als we zouden turven
welke maatregel de deskundigen de allerslechtste maatregel
hebben genoemd, de proeftijd daar als nummer 1 uit zou
komen. De proeftijd zou dan de nummer 1 zijn, en daar
hebben we ook naar geluisterd. Maar ik denk dat de
cumulatiegrond weleens de nummer 1 zou kunnen zijn
waarvan in de schriftelijke bijdragen en ook daar ter plekke
werd gezegd: dat is eigenlijk wel gewoon verstandig om te
doen. Wij hebben in de vorige periode bij de behandeling
van de wet ook gewaarschuwd voor het risico dat er met
de Wet werk en zekerheid een probleem werd gecreëerd,
hoewel wij de beweging die daarmee werd ingezet ook
steunden. Dat probleem proberen wij op te lossen. Ik heb
daar in de hoorzitting van de deskundigen heel veel steun
voor gehoord.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dat antwoord had ik ook een beetje verwacht, ook op basis
van de hoorzitting. Ik zou nog wel één vervolgvraag willen
stellen. Alle coalitiewoordvoerders aan wie ik vandaag heb
gevraagd op basis waarvan zij denken dat er meer vaste
contracten komen, zeggen: eigenlijk kunnen we dat niet
hard onderbouwen. Ik ben benieuwd naar uw reactie
daarop, maar vooral naar uw reactie op de vervolgvraag
die ik ga stellen. Stel nou dat blijkt dat dit niet gaat leiden
tot meer vaste contracten, bent u dan ook bereid om bij
wijze van spreken binnen een jaar of twee te zeggen: het
was eigenlijk niet zo slim om dat ontslagrecht te versoepelen; dat moeten we terugdraaien?
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik vind uw eerste vraag echt heel ingewikkeld. Weet u
waarom ik die ingewikkeld vind? Omdat u dat als woordvoerder zelf ook niet doet bij maatregelen waar u zelf voor
bent. De aanname dat de aanpassingen bij de loondoorbe-

31 januari 2019
TK 48

48-8-26

taling een positief effect gaan hebben, is ook een aanname
van GroenLinks en die delen wij. Die aanname komt ook
uit een praktijk van met werkgevers aan tafel zitten. Ik heb
daar in eerdere debatten ook naar verwezen. Ik ben een
keer bij een mkb-bijeenkomst in Amsterdam geweest; daar
was ik met de heer Van Weyenberg. Daar zaten allerlei
ondernemers met elkaar aan tafel. Daar kwam tussen de
ondernemers een open gesprek, waar wij bijna getuigen
van waren, over welke dilemma's ze hebben. Daarin zag je
dat familiebedrijven en kleine mkb'ers met hart voor hun
personeel vaak worstelen met loondoorbetaling bij ziekte,
met het ontslagrecht en met de vraag of ze nog wel personeel aan durven aan te nemen. Er waren ook — vaak wat
jongere en gesjeesdere — ondernemers die zeiden dat ze
daar helemaal geen last van hebben en dat ze dat op andere
manieren oplossen.
Kan ik het bewijzen op het punt van de loondoorbetaling?
Nee, maar dat kan u ook niet. Kunnen we het bewijzen op
het punt van het ontslagrecht? Nee, maar die signalen, die
gesprekken met die echte mkb'ers en die echte ondernemers over de vraag voor wie we willen zorgen dat de wet
beter werkt en wat we willen voorkomen, liggen hieraan
ten grondslag. Ik denk daarbij dat de aanpassing die we nu
doen, een verbetering is. Dat is voor mij geen nieuw inzicht,
want dat bepleitte ik in de vorige periode ook al. Kan ik het
bewijzen? Nee, maar dat kan bij de loondoorbetaling bij
ziekte ook niet en toch vraagt u op dat punt ook niet om dat
meer te analyseren. Dat komt omdat u dat steunt.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Heerma.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Er was nog een tweede vraag.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik geloof dat ik de heer Smeulders onrecht doe doordat ik
iets niet beantwoord heb, maar dat is niet bewust.
De voorzitter:
Dat is het nadeel van te veel vragen en lange interrupties.
Dan vergeet je de helft.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Ja. De tweede vraag was: mocht uit gesprekken met
ondernemers over twee jaar toch blijken dat dit niet heeft
uitgepakt zoals u had gehoopt, bent u dan bereid om dit
terug te draaien?
De voorzitter:
Een kort antwoord, meneer Heerma.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik ben er niet van overtuigd dat dat gaat blijken. Ik ben ervan
overtuigd dat het wél gaat helpen. Ik vind dat het de taak
van ons allen is dat, als in de loop van de jaren blijkt dat
bepaalde onderdelen van welke wetgeving dan ook ver-

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

keerde effecten hebben, dat een debat blijft dat wij met
elkaar moeten blijven voeren. Dat is vanzelfsprekend.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de heer Bruins
namens de ChristenUnie.

De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter. Een kleine hightechondernemer in Drenthe zei
mij laatst: "Bij ziekte van een van mijn mensen is het niet
uitbetalen van mijn eigen salaris de enige buffer die ik heb."
Een intercedent in de thuiszorg vertelde me hoe bizar ze
het vindt dat ze van haar directie mensen telkens zes
maanden thuis "moet" laten zitten, terwijl ze handen
tekortkomt. "Moet" in "moet laten zitten" staat natuurlijk
tussen aanhalingstekens. Laatst nog vertelde iemand met
een lichte handicap me: "Ik word vaak tijdelijk geplaatst bij
prachtige bedrijven, maar zodra het erop aankomt of ik in
dienst kan komen, durven ze het toch niet met me aan."
Dat zijn zomaar drie voorbeelden uit de praktijk die aangeven hoezeer wetgeving over de arbeidsmarkt raakt aan de
levens van mensen. Het zijn drie voorbeelden die allemaal
schetsen hoe teer de balans is tussen belangen, tussen
enerzijds het bieden van kansen en anderzijds het bieden
van bescherming. Het is dus hard nodig dat we maatregelen
treffen voor meer balans op de arbeidsmarkt, want we zien
dat de afgelopen jaren de totale arbeidsverhoudingen in
rap tempo veranderd zijn. Een leven lang bij dezelfde baas
is inmiddels een zeldzaamheid geworden. Laten we de
positieve kant daarvan ook niet uit het oog verliezen. Veel
mensen kiezen er bewust voor om te switchen van baan of
sector of om als zelfstandige aan de slag te gaan. Zij floreren
daar ook bij. De mobiliteit is enorm toegenomen en dat
heeft zeker ook positieve kanten, maar we zien tegelijk dat
ons stelsel van sociale zekerheid in het geding komt door
die veranderende arbeidsverhoudingen. En door de enorme
toename van zzp'ers komen we voor forse uitdagingen te
staan ten aanzien van onze collectieve regelingen en pensioenen.
We spreken vandaag dan ook eigenlijk over een half wetsvoorstel, want de zzp-maatregelen uit het regeerakkoord
horen hier integraal bij. We zien immers dat bij veel zzp'ers
maar ook bij mensen met flexibele contracten hun zekerheden onder druk staan: heb ik nu en later nog wel inkomen,
bouw ik wel pensioen op en wat gebeurt er als ik arbeidsongeschikt word? Dat zijn tal van vraagstukken die om stevige maatregelen vragen.
Voorzitter. Ik vind het van groot belang dat daarbij nadrukkelijk het vraagstuk van zelfstandigen op de arbeidsmarkt
wordt meegenomen. Ik wil de minister dan ook vragen om
toe te lichten hoe hij staat tegenover de voorgenomen
maatregelen ten aanzien van zelfstandigen. Deze vraag is
vandaag vaker gesteld. Voor mijn fractie is het van belang
dat deze trajecten dicht bij elkaar blijven en dat er dus ook
vaart wordt gemaakt met de maatregel om zelfstandigen
aan de basis van de arbeidsmarkt te beschermen en
schijnzelfstandigheid te voorkomen. Kan de minister hier
nader op ingaan? Hoe wil het kabinet voorkomen dat de
maatregelen uit dit wetsvoorstel ertoe leiden dat werkgevers
dan maar goedkope zzp'ers gaan inhuren en dat er op die

31 januari 2019
TK 48

48-8-27

manier een nog grotere kloof ontstaat tussen werknemers
in dienstverband en zzp'ers?
Voorzitter. Dan wil ik nu ingaan op een aantal concrete
punten uit het wetsvoorstel. Ten aanzien van flexibele
arbeid het volgende. De ChristenUnie ziet de waarde en de
noodzaak van flexibele arbeid, zowel voor werkgevers als
werknemers. In diverse sectoren zijn er werkgevers die
vanwege de aard van hun bedrijf per definitie werken met
tijdelijke en flexibele contracten. Ook zijn er veel werknemers die bewust kiezen voor flexibele arbeid, zoals jongeren
met een bijbaan en mensen die meerdere banen combineren. Denk ook aan verenigingen en clubs, die vaak met
wederzijdse tevredenheid met flexibele arbeidsovereenkomsten werken. Kan de minister toelichten hoe flexibele arbeid
haalbaar en betaalbaar blijft als die gewenst of zelfs noodzakelijk is? Zijn uitzonderingsmaatregelen of compensatiemaatregelen nodig voor werkgevers voor wie de voorgestelde maatregelen onbedoeld negatieve gevolgen hebben?
Dan de ketenbepaling. De ChristenUnie vraagt de regering
om nader toe te lichten hoe een verlenging van de ketenregeling zal bijdragen aan het adagium "vast minder vast,
flex minder flex". Het verwachte gevolg is immers dat
werknemers langer dan nu het geval is werkzaam zullen
blijven op basis van een tijdelijk contract en dus langer op
een vast contract moeten wachten. We hebben net de discussies gehoord. Ik hoor graag toch die toelichting van de
minister. Wel vind ik het een positief punt dat de ketenbepaling niet geldt bij invalkrachten die invallen voor zieke
leraren in het primair onderwijs. Dit geeft wat ademruimte
aan scholen die regelmatig invallers moeten gebruiken,
bijvoorbeeld in de griepmaanden. Het doet ook recht aan
het feit dat in artikel 23 van de Grondwet staat dat het
onderwijs een voorwerp van aanhoudende zorg der regering is.
Voorzitter. Ik heb vragen over de voorgestelde maatregel
ten aanzien van de verlenging van de proeftijd. Hoe kijkt
de minister hier nu tegen aan, nu hij straks alle bijdragen
heeft gehoord? Heeft dit niet inderdaad het risico in zich
dat de werkgever vlak voor het verstrijken van de vijf
maanden proeftijd het contract beëindigt en overgaat tot
het aanbieden van een tijdelijk contract? Ik ben hier net als
mijn collega's zeer kritisch over. Ik vraag mij ook sterk af
of deze maatregel wel moet worden doorgezet.
Dan over payroll. Ik wil de minister vragen om nog eens
nader in te gaan op de vraag of de voorgestelde definitie
van de payrollovereenkomst voldoende scherp en duidelijk
afgebakend is. Ontstaat zo geen verwarring tussen uitzend
en payroll? Gaan de goeden niet onder de kwaden lijden
omdat de kwaadwillenden de mazen in de voorgestelde
definitie zullen opzoeken en werkgevers alternatieven zullen
zoeken zoals contracting of zzp-constructies?
Als het gaat om payroll wil ik ook aandacht vragen voor
het pleidooi van Cedris om mogelijkheden te behouden tot
het verlonen, uitzenden en duurzaam detacheren van
mensen met een vergrote afstand tot de arbeidsmarkt. Ik
dank de minister voor de nota van wijziging die vanmiddag
tot ons kwam. Daarmee wordt de mogelijkheid geschapen
tot maatregelen voor deze mensen. Want de voorgestelde
maatregelen lijken forse consequenties te hebben voor de
mogelijkheden van bijvoorbeeld sociaal ontwikkelbedrijven
om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te verlonen, uit te zenden of te detacheren, omdat dit door deze

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

wet als payrolling beschouwd zou kunnen worden. Dat is
wat de ChristenUnie betreft onwenselijk omdat wij er juist
op willen inzetten dat deze mensen aan het werk komen en
blijven. Hoe ziet de minister dit en hoe wil hij dit verder
uitwerken?
Voorzitter. Ik vind het van belang dat de minister nader
toelicht hoe wij daadwerkelijk zorgen dat er bij payrolling
sprake zal zijn van zowel een adequaat ouderdoms- als
nabestaanden pensioen, bijvoorbeeld door de gemiddelde
werkgeverspremie te hanteren — we hoorden ook al over
maximering — of door aan te sluiten bij de regeling van de
inlener. Ik hoor graag een reactie van de minister.
Verder zien we dat in het wetsvoorstel veel wordt doorgeschoven naar lagere regelgeving. Hoewel ik deze keuze
begrijp, kan ik mij voorstellen dat de Kamer zich hierover
wil uitspreken, bijvoorbeeld via een voorhangbepaling. Hoe
zou de minister dit zien?
Voorzitter. De ChristenUnie kan zich vinden in de voorstellen
om een cumulatiegrond in te voeren in het ontslagrecht.
Daar is al veel over gepraat vandaag. Het onderliggende
principe voor rechters blijft dat een ontslag redelijk moet
zijn. Dit is een essentieel principe in de ogen van mijn
fractie. Ik wil de minister vragen om hier nader op in te
gaan: hoe gaat die cumulatiegrond precies werken? Bij die
cumulatiegrond is het volgens dit wetsvoorstel mogelijk
een extra vergoeding tot 50% toe te kennen. Ik zou hier
graag nog wat meer toelichting van de minister over willen
ontvangen. Hebben de rechters hiermee afdoende ruimte
en hebben zij op dit punt ook voldoende houvast in de wet
om de hoogte van de extra transitievergoeding te berekenen? Overigens hoor ik ook dat bij de i-grond de eis van
redelijkheid geldt. Dan is de vraag dus waarom de vergoeding bij die grond hoger zou moeten zijn. Is de redelijkheid
van de i-grond dan inferieur aan die van andere ontslaggronden? Kortom, graag ook hier een toelichting van de
minister.
Voorzitter. De wet stelt ook voor om de verhoging van de
opbouw van de transitievergoeding af te schaffen bij
arbeidsovereenkomsten die langer dan tien jaar duren.
Hoewel dit een begrijpelijke maatregel is om het voor
werkgevers aantrekkelijker te maken om een vast contract
te bieden, zal hij toch een flinke impact hebben op met
name oudere werknemers die ontslagen worden na een
lang dienstverband, terwijl het voor ouderen juist lastig is
om een nieuwe baan te vinden, zoals we helaas nog steeds
moeten constateren. Dit onderstreept dus des te meer het
belang van investeren in duurzame inzetbaarheid en een
leven lang ontwikkelen. Daarom sluit ik mij graag aan bij
het initiatief van mijn collega's in de coalitie om meer in te
zetten op scholing, met name in het mkb. Die 48 miljoen,
die al vaker is genoemd, zou bijvoorbeeld ingezet kunnen
worden op innovatieve manieren om personeel te scholen
of voor publiek-private samenwerkingen waarbij mkb'ers
niet makkelijk zelf cash geld zouden meenemen.
Voorzitter. Er is de afgelopen jaren veel gesproken over het
invoeren van een generieke calamiteitenregeling voor slecht
weer. In sommige sectoren is zo'n regeling van groot belang
om een uitkering voor werknemers te kunnen garanderen
als er sprake is van onwerkbaar weer. Ik denk bijvoorbeeld
aan glazenwassers, dakdekkers, de bouw, de agrarische
sector. In het huidige wetsvoorstel is echter niet voorzien
in een dergelijke regeling, terwijl de sectorale collectieve

31 januari 2019
TK 48

48-8-28

financiering door dit wetsvoorstel wel onder druk komt te
staan. De ChristenUnie vindt het van belang dat er nu snel
een calamiteitenregeling komt en dat de financiering goed
geregeld wordt. Ik heb op dit punt een motie in voorbereiding.
Voorzitter, ik sluit af. Ik heb het nog niet gehad over de
oproepkrachten, de transitievergoeding vanaf dag één en
de premiedifferentiatie. De maatregelen die de wet op deze
punten voorstelt, kunnen op de instemming van mijn fractie
rekenen. Het zijn stuk voor stuk maatregelen die naar mijn
overtuiging bijdragen aan een betere balans op de
arbeidsmarkt. Al met al passeert hier een lading maatregelen de revue. Ik zie uit naar de antwoorden van de minister
op mijn vragen, juist ook mijn vraag over het totale plaatje
van de arbeidsmarkt en het vraagstuk van zelfstandigen,
want dat kunnen we echt niet los zien van het voorliggende
wetsvoorstel. Ik heb er vertrouwen in dat het kabinet ook
op dat punt spoedig met maatregelen zal komen en dat dit,
samen met het voorliggende wetsvoorstel, zal zorgen voor
een meer toekomstbestendige en uitgebalanceerde
arbeidsmarkt.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Bruins. Dan geef ik tot slot het woord
aan mevrouw Van Brenk namens 50PLUS.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dank, voorzitter. Dank aan en respect voor de minister en
zijn ambtenaren voor de uitvoerige en zorgvuldige beantwoording van heel veel vragen en kanttekeningen van de
50PLUS-fractie betreffende dit wetsvoorstel. 50PLUS
onderschrijft voluit de intentie van het kabinet om voor de
arbeidsmarkt te komen tot een betere balans tussen flex
en vast en tussen zekerheid voor werknemers en de flexibiliteit en kansen die nodig zijn om te kunnen werken en
ondernemen. Maar over de gekozen aanpak zijn wij veel
minder tevreden. Om te beginnen: waarom deze timing
voor dit wetsvoorstel? Waarom dit wetsvoorstel nu, terwijl
de Wet werk en zekerheid nog niet eens volledig geëvalueerd is? 50PLUS heeft ernstige twijfels over de positieve
effecten van de maatregelen in dit wetsvoorstel zolang er
op andere belangrijke arbeidsdossiers nog helemaal geen
oplossing is geboden. Denk maar aan de Wet DBA, de Wet
deregulering beoordeling arbeidsrelaties — we hadden het
er net al over — die de positie van zzp'ers regelt. En ik noem
een Leven Lang Ontwikkelen. We vinden het zeer onbevredigend dat mogelijke effecten en arbeidsmarkteffecten van
de wet zich nauwelijks tot helemaal niet laten inschatten.
Effecten blijken niet te kwantificeren in termen van meer
vaste contracten. Hoe bestaat het dan dat je iets naar de
Kamer stuurt zonder dat er een degelijke arbeidsmarktanalyse vooraf door het Centraal Planbureau heeft plaatsgevonden? Als je met deze wet gaten in het lekkende dak van de
arbeidsmarkt repareert maar niet het grootst gapende gat
dicht, de vluchtroute naar goedkope zzp-arbeid, dan houd
je het niet droog en dan blijft de disbalans bestaan.

onbeschermde arbeid. Zij hoeven immers tot €25.000 geen
belasting en AOW-premie te betalen. Hier heeft de overheid
zelf een zeer grote verantwoordelijkheid. Zonder verplicht
pensioen, zonder een collectieve verzekering voor arbeidsongeschiktheid als eerste stap, zal het zzp-schap de uitnodigende vluchtroute naar goedkope arbeid bij uitstek blijven.
Ziet de minister dit ook en wat gaat hij daaraan doen?
Het wetsvoorstel overziend, komt 50PLUS tot de conclusie
dat de disbalans flex-vast niet wezenlijk verkleind wordt.
Doorgeschoten flex wordt niet grondig aangepakt en flexwerkers worden niet effectief beter beschermd. De kostenconcurrentie tussen vast en flex wordt niet fundamenteel
aangepakt. Het vaste contract wordt in wezen onzekerder
gemaakt. De werkgever lijkt op punten de winnaar van deze
wet en de werknemer verliest.
Voorzitter. Deze wet bevat geen enkele gerichte maatregel
voor ouderen op de arbeidsmarkt, terwijl hun positie juist
het meest kwetsbaar is. Integendeel, hun positie wordt per
saldo door deze wet eerder verslechterd. Onbegrijpelijk!
Weer wordt bewezen dat ouderen niets, maar dan ook niets,
te verwachten hebben van dit kabinet. Was er voorheen
nog ten minste een financiële barrière om je te gemakkelijk
van oudere werknemers te ontdoen, nu wordt het weer een
stuk goedkoper en ook gemakkelijker om ouderen weg te
werken. 50PLUS ziet het echt als miskenning van de positie
van de oudere werknemer op de arbeidsmarkt. De vergoeding via de kantonrechtersformule of de transitievergoeding
kon gebruikt worden om het pensioengat dat de werknemer
oploopt bij ontslag tot AOW-gerechtigde leeftijd, enigszins
te compenseren, maar duidelijk is dat deze minister hier
geen oog voor heeft.
50PLUS deelt het zeer kritische samenvattende oordeel van
de Raad van State dat ook bij invoering van dit wetsvoorstel,
alles opgeteld, te grote verschillen blijven bestaan tussen
de verschillende categorieën werkenden. De probleemaanpak is vooral arbeidsrechtelijk en onvoldoende breed om
balans op de arbeidsmarkt terug te brengen. De Raad van
State wijst terecht op de noodzaak van een meer fundamentele benadering van de arbeidsmarkt, de sociale zekerheid
en de fiscaliteit in onderlinge samenhang. 50PLUS is ervan
overtuigd dat uiteindelijk maar één oplossing voor de disbalans op de arbeidsmarkt zal werken. Er moet een uniforme regeling komen voor alle werkenden waarvoor de
wetgever een harde ondergrens aan bescherming definieert.
Professor Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt, noemt
die basis van beschermingsniveau treffend het "Nederlands
Aanvaardbaar Peil". Houd op met het afbreken van sociale
zekerheid, maar ga hiervoor. Ik zou daar graag een
beschouwing van de minister over horen. Gaat hij ook voor
een Nederlands Aanvaardbaar Peil? Zolang die ondergrens,
die zekerheidsbodem, ontbreekt — de Raad van State wijst
daarop — zal het risico bestaan dat werknemers met een
zwakke positie gedwongen worden in de arbeidsvorm die
voor de werkgever het goedkoopst is. Dat risico zal volgens
50PLUS ook na de invoering van de Wet arbeidsmarkt in
balans nog levensgroot blijven.

Het is lastig om te praten over dé zzp'er. Er zijn mensen die
zich royaal laten belonen omdat zij voorzien in schaarse
arbeid, maar onze zorgen zitten vooral bij de zzp'ers als
vorm van fiscaal royaal gesponsorde, goedkope en relatief

Voorzitter. Een keten van twee jaar tijdelijke contracten
vindt 50PLUS lang genoeg. Voorgesteld wordt nu om daar
drie jaar van te maken, om vaste banen te bevorderen. Dat
betekent nog langere baanonzekerheid en nog minder
bestaanszekerheid. De onderbouwing van deze maatregel
vinden wij zwak. De maatregel lijkt vooral gebaseerd te zijn

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-29

op signalen en aannames. De logica van deze maatregel
ontgaat ons volkomen.
De Wet werk en zekerheid, die nog niet eens geëvalueerd
is, wilde zekere contracten juist bevorderen door het verkorten van de keten tijdelijke contracten, en nu wil het kabinet
die keten verlengen. De 50PLUS-fractie kent het amendement van collega Van Kent op stuk nr. 12, waarmee wordt
beoogd de ketenbepaling ongewijzigd te laten. Wij zullen
dat zeker ondersteunen. Maar wij vragen ons af of deze
minister niet een stap richting meer zekerheid voor flexwerkers had willen realiseren. Waarom wordt er niet bij een
vacature vastgesteld of het daarbij om structureel werk
gaat? Dat kan toch vooraf vastgesteld worden? Dat kan
eventueel ook in overleg met de ondernemingsraad worden
vastgesteld. Dan zou je na een jaarcontract toch voldoende
informatie hebben om te bepalen of iemand geschikt is
voor het werk. Dan kan het na dat jaar toch overgaan in een
vast contract? Kan de minister aangeven of hij hier positief
tegenover staat en of hij dit ook zou willen nastreven?
Voorzitter. De positie van oproepkrachten is zwak. Slechts
35% van hen is financieel zelfstandig. Het armoederisico,
het risico dat zij structureel gaan behoren tot de groep
werkende armen, is groot. Wij vinden dat de voorgestelde
maatregelen van het kabinet een te hoog gehalte aan
symboolwetgeving hebben. Hoeveel extra zekerheid biedt
bijvoorbeeld het ten minste vier dagen van tevoren oproepen? Het is een verbetering, maar die vier dagen zouden
zomaar eens de nieuwe norm kunnen worden. Dat betekent
dat er weinig extra bescherming is. Collega Van Kent heeft
het amendement op stuk nr. 13 ingediend om de termijn
op te rekken naar veertien dagen. Dat lijkt ons op zich heel
goed, maar in hoeverre is dat dan nog flexibel? Ons voorstel
is om zeven dagen aan te houden.
De minister zegt dat hij zich richt op het bevorderen van
vast werk. 50PLUS vindt dat je bij werkzaamheden van
structurele aard na twaalf maanden het oproepwerk van
rechtswege in een contract zou moeten omzetten. Het
gewijzigde amendement van collega van Kent op stuk nr.
40 wil dat na drie maanden doen. Op zich vinden wij dat
een sympathiek amendement. Toch kiezen wij voor de termijn van twaalf maanden, omdat het dan evident is dat het
werkzaamheden zijn met een structureel karakter in plaats
van zeer tijdelijke werkzaamheden. Na twaalf maanden
moet naar onze mening niet een aanbod worden gedaan,
zoals in het voorliggende wetsvoorstel, maar zou van
rechtswege de overgang moeten plaatsvinden naar een
contract met een omvang van het gemiddelde aantal uren
dat is gewerkt in de twaalf maanden daarvoor. Waarom
heeft de minister dit niet in de wet gezet? Want daarmee
versterk je toch de positie van de oproepkrachten? Het
gewijzigde amendement op stuk nr. 39 is nodig omdat de
oproepkracht per definitie een kwetsbare en weinig
beschermde positie heeft en zeer afhankelijk is. Gaan zij
daadwerkelijk hun rechten inroepen of afdwingen? Het
risico bestaat immers altijd dat de werknemer dan niet meer
opgeroepen wordt.

payrollregime, wat voor werkgevers — hoe je het ook bekijkt
— een relatief ongunstige constructie is. Maakt de wet waar
het kabinet voor kiest, het niet onnodig ingewikkeld en
daarmee kwetsbaarder? Uit de schriftelijke behandeling
blijkt hoe onvoorstelbaar lastig het is om een heldere
scheiding aan te brengen tussen payroll en uitzendwerk.
50PLUS meent dat payrollen beter buiten deze wet gehouden kan worden en dat de wet uitsluitend moet toestaan
werkgevers te ontzorgen via een loonadministratiekantoor.
50PLUS zal zeker steun verlenen aan het amendement van
collega Van Kent, waardoor de pensioenpremie in ieder
geval gelijkgetrokken is. Maar wij zien niet de meerwaarde
van payrollconstructies en stellen dus voor om deze niet
wettelijk te legitimeren. Vandaar ons amendement.
Voorzitter. Ik kom bij het voor 50PLUS misschien wel
belangrijkste knelpunt in deze wet, te weten de voorstellen
rond het ontslagrecht. Deze zijn ronduit slecht, zeker voor
oudere werknemers. Dat is voor ons onverteerbaar. Enige
overtuigende onderbouwing dat door deze versoepeling
van het ontslagrecht eerder een vast contract aangeboden
wordt, ontbreekt. Wij geloven dat dan ook niet. Met collega
Smeulders zouden wij het ontslagrecht dan ook het liefst
ongewijzigd zien. Wij zullen zijn amendement dan ook
steunen.
De invoering van de cumulatiegrond betekent dat werknemers makkelijker ontslagen kunnen worden dan onder het
huidige recht. 50PLUS wijst dit af, niet in de laatste plaats
met het oog op de bescherming van oudere werknemers.
Daarom zullen wij het amendement van collega Van Kent
om de cumulatiegrond niet in te voeren, steunen.
De mogelijkheid om de transitievergoeding bij ontslaggrond
krap gemaximeerd te verhogen is in onze ogen slechts een
doekje voor het bloeden. Juridisering ligt op de loer en er
zullen naar onze verwachting minder ontslagzaken met een
vaststellingsovereenkomst geregeld worden. De kans is
daarbij groot dat de cumulatiegrond de nieuwe standaard
voor ontslag gaat worden, dan wel altijd subsidiair wordt
aangevoerd. Dat alles terwijl het doel van de Wet werk en
zekerheid juist was het ontslagrecht duidelijker en voorspelbaarder te maken. Deze wet — ik herhaal het nog maar eens
een keer — is nog niet eens geëvalueerd.

Voorzitter. Over payrollen is door de collega's al het nodige
gezegd. 50PLUS vindt het goed dat het kabinet de arbeidsvoorwaarden die gelden voor de werknemer die direct in
dienst is bij de opdrachtgever, ook wil laten gelden voor
de payrollmedewerker. Maar waarom komt er een heel
apart arbeidsrechtelijk construct in de wet? Het kabinet
neemt toch risico's met het wettelijk vastleggen van het

Voorzitter. Waarom zou ontbinding op basis van de ene
volwaardige ontslaggrond duurder moeten zijn dan op basis
van de andere volwaardige ontslaggrond? Collega's vroegen het ook al. Het lijkt niet logisch. Volwaardig is toch
volwaardig? Wij proeven in de voorgestelde mogelijke
vergoeding boven op de transitievergoeding bij ontslag op
grond van de cumulatiegrond impliciete erkenning dat deze
grond minder overtuigend is, of in ieder geval minder
waardige grond van ontslag is. Er lijkt sprake te zijn van het
invoeren een ontslaggrond van minder kaliber. Wij vinden
dit, samenvattend, een juridisch moeizame en zeker
tegenover oudere werknemers slecht te verdedigen versobering van het ontslagrecht. De maximering van de mogelijke toeslag bovenop de transitievergoeding bij ontslag,
de i-grond, vindt 50PLUS te beperkt. Collega Van Kent stelt
in zijn amendement op stuk nr. 17 voor, de bovengrens
geheel te laten vervallen. Wij vinden dat op zich heel goed,
maar met het oog op rechtszekerheid stellen wij voor, de
extra ontslagvergoeding op 100% te stellen, omdat wij
vrezen dat, als je geen bovengrens stelt, hoe sympathiek
ook, dit niet op draagvlak zal kunnen rekenen. Wij zetten
daarom de verdubbelaar in.

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-30

Bij de rondetafel over dit wetsvoorstel hebben juridisch
deskundigen gevraagd juist meer ruimte te krijgen om
onredelijkheid te kunnen laten meewegen in de hoogte van
de transitievergoeding. Zij gaven voorbeelden van mensen
die op hogere leeftijd werden ontslagen, wat heel pijnlijk
was. Wij begrijpen heel goed dat zij daar behoefte aan
hebben en wij hebben daar ook het volste vertrouwen in.
Maar ik heb een vraag aan de minister en ik zou dat heel
graag in de eerste termijn duidelijk van hem toegezegd
willen krijgen. Begrijpen wij nou goed dat artikel 671b,
onderdeel c, over de billijkheidsvergoeding, waarbij de
verwijtbaarheid van de werkgever meegenomen wordt,
nog steeds kan worden toegepast? En dat er daarmee ook
ruimte is voor een hogere vergoeding, naast de transitievergoeding? Maar is dit niet het moment om het woordje
"ernstige" in "ernstige verwijtbaarheid" te schrappen? In
mijn beleving zeiden de mensen die bij ons aan de rondetafel zaten, de juristen en de rechters, dat ze geen ruimte
hadden. Hoe kan het zijn dat zij geen ruimte zien en er toch
wordt gezegd: ja, maar met artikel 671b in de hand is die
ruimte er wel? Ik zou heel graag van de minister de toezegging krijgen dat wij na drie jaar een evaluatie kunnen hebben. Werkt het wel en is er voldoende ruimte voor onze
rechterlijke macht om ook daarin ruimte te geven, zodat
mensen die echt gedupeerd worden, een hogere vergoeding
krijgen?
Voorzitter. Ik zei het al: de transitievergoeding sec gaat
ouderen keihard raken en is dus onverteerbaar. Op zich
vinden wij het een fantastisch goede zaak dat werknemers
vanaf dag één recht krijgen op transitievergoeding, maar
wij vinden het volstrekt onaanvaardbaar en niet in verhouding met de veel grotere versobering van de ontslagvergoeding voor werknemers met een dienstverband langer dan
tien jaar. Collega Van Kent gaf dit voorbeeld ook al. Een
werknemer met een brutomaandsalaris van €2750, 58 jaar
oud en ontslagen na een dienstverband van 40 jaar zou
volgens de oude kantonrechtersformule meer dan een ton
krijgen, €108.000. Sinds de WWZ is dat verlaagd tot €50.000
en na de invoering van deze wet wordt dit €36.000. Dat is
een verlaging met twee derde. Dat is een regelrechte uitnodiging om sneller afscheid te nemen van oudere werknemers en wat ons betreft is dat onverteerbaar.
Wij noemden het al eerder: deze vergoeding is nodig om
het pensioengat dat door het ontslag ontstaat, te repareren
of om de terugval in inkomen te overbruggen. De simpele
gedachte van deze minister dat men weer snel aan het werk
is, blijkt voor 50-plussers te vaak een illusie. Nu kunnen
werkgevers makkelijk lasten overhevelen op de maatschappij. Wij steunen dan ook het amendement van collega Van
Kent om de verhoogde opbouw van de transitievergoeding
voor dienstverbanden langer dan tien jaar onverkort te
handhaven.
De voorzitter:
U was volgens mij bezig met een afronding of vergis ik me?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Nee, bijna.
De voorzitter:
U heeft nog drie minuten. De heer Gijs van Dijk.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik was even in de veronderstelling dat de coalitie naar huis
was, maar de heer Wiersma komt net terug. Als ze dat wel
was, hadden we namelijk samen zaken kunnen doen. Maar
wellicht kan het alsnog, want mevrouw Van Brenk maakt
er terecht een punt van dat rechters hebben gezegd: geef
ons nou meer ruimte. Mevrouw Van Brenk zet daar de verdubbelaar voor in, maar wij hebben een amendement om
dat gewoon los te laten en te kijken of de rechter daar misschien zelf over kan oordelen. Hoe kijkt mevrouw Van Brenk
naar het loslaten van die maximering?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik zei al dat wij dat sympathiek vinden. We zullen dat zeker
steunen, maar wij rekenen er helaas op dat het niet tot een
meerderheid in deze Kamer zal optellen. Vandaar dat wij
geprobeerd hebben om het 50% naar boven te doen. Je
hebt dan toch een maximum en ik hoop dat er daardoor
iets meer begrip voor zal zijn.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
We zijn inderdaad op zoek naar ruimte bij de coalitie. Een
ander interessant punt dat mevrouw Van Brenk maakte, is,
zeg maar, dat muizengaatje van de vorige wet. Wellicht
kunnen we dat wat vergroten. Ik zou mij graag bij haar vraag
aan de minister aansluiten of dat perspectief biedt, juist
voor die oudere werknemers die wellicht op straat komen
te staan met te weinig geld om het vol te houden.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik ben blij dat meerdere collega's meezoeken en ik ben ook
blij dat er ingezien wordt dat ouderen echt gedupeerd
worden door deze wetgeving. Dus ik hoop ook dat de
minister daar straks in eerste instantie een goed en adequaat antwoord op geeft.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Voorzitter. De mogelijkheid om extra scholingskosten in
mindering te mogen brengen op de transitievergoeding,
vindt 50PLUS geen goede maatregel. Hierdoor ontstaat
onvermijdelijk spanning tussen aan de ene kant scholing
die vooral in het belang van het bedrijf is, scholing die in
het belang is van de werknemers en de scholing die gericht
is op duurzame inzet, en aan de andere kant de arbeidsmobiliteit. Wij wijzen er bovendien op dat er in de cao's al
afspraken staan over persoonlijkeontwikkelingsbudgetten
en andere scholingsbudgetten. En vaak is daarvoor al
loonruimte ingeleverd. Kan de minister de voorgestelde
verruiming uitleggen?
Voorzitter. Over de onderbouwing van de verruiming van
de proeftijd naar vijf maanden is al het nodige gezegd. Wij
zien dat ook absoluut niet zitten en ik ben blij dat meerdere
collega's dat ook zeiden. Ik hoor graag wat de minister
daarop te zeggen heeft, maar wij blijven toch in de veronderstelling dat de minister dit artikel uitsluitend opgevoerd
heeft om het later als wisselgeld genereus weer weg te
geven. Het dient immers geen enkel doel.

31 januari 2019
TK 48

48-8-31

Voorzitter. Als laatste onderwerp de nieuwe premiessystematiek, waarbij een hoge WW-premie wordt geheven op
flexibele contracten en een lagere WW-premie op vaste
contracten. Deze maatregel past in het streven, flexibele
arbeid duurder te maken en vaste arbeid goedkoper.
50PLUS ziet deze systematiek als een eerste, beperkte, maar
toch belangrijke stap. Wel vinden wij dat reguliere zorgdiensten zoals bereikbaarheids- en slaapdiensten niet geraakt
mogen worden. Wij hebben ook het commentaar van Cedris
gelezen. Meerdere collega's hebben daar al naar verwezen.
En wij zouden graag van de minister willen horen hoe hij
denkt dit probleem op te lossen.
Wat ons betreft is er nog meer nodig. Er bestaat een groter
en veel breder prijsverschil tussen flexibele krachten en
vaste krachten dan alleen de kosten van de WW. Het verschil
bedraagt volgens het CBS 35%; het voorgestelde verschil
van 5% in de premie heft daarvan dus maar een klein stukje
op. Wij hebben daarom twijfel of deze prikkel daadwerkelijk
effectief zal zijn. We begrijpen dat er een algemene maatregel van bestuur komt om te verduidelijken wanneer er
sprake moet zijn van een hoge of een lage WW-premie.
Graag een grondige toelichting. Hoe komt deze tot stand?
Wie is of wordt daarbij betrokken en heeft de Kamer hier
nog invloed op?
Voorzitter. Samenvattend en tot besluit: door de Wet
arbeidsmarkt in balans wordt de onevenwichtigheid op de
arbeidsmarkt op sommige punten verkleind, maar op
andere punten weer vergroot. Per saldo pakken maatregelen
niet goed uit voor werknemers, en zeker niet voor oudere
werknemers. Oud zit fout bij dit kabinet. Ik heb het al eerder
gezegd: dit kabinet geeft ouderen een financiële trap na.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Brenk. Daarmee zijn wij aan het
einde gekomen van de eerste termijn van de kant van de
Kamer. Ik wil eigenlijk voor een uur schorsen voor de
dinerpauze. Daarna gaat de minister antwoorden.
Ik heb het aantal interrupties niet aan een maximum
gebonden, maar er zijn ongeveer honderd vragen aan elkaar
gesteld, boven op de vragen aan de minister. Zo veel vragen
... Dat gaan we straks echt op een andere manier doen. Ik
geef alle ruimte voor een debat, maar honderd vragen aan
elkaar stellen, dat geeft de bewindspersoon ook alle kans
— dat weet u zelf ook — om er heel makkelijk mee weg te
komen. Dus ik zou straks maar beperkt en gericht vragen
stellen.
De vergadering wordt van 17.24 uur tot 18.25 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan verder met de Wet arbeidsmarkt in balans. We
waren toegekomen aan de eerste termijn van de kant van
de minister. Het woord is aan de minister.

Minister Koolmees:
Dank u, voorzitter. Dank voor alle gestelde vragen. Ik ga
een paar blokken behandelen. Voordat begin, wil ik alvast
de blokken met u doornemen. Ik begin met een algemene
inleiding. Daarna komt het blok flex, met daarin onder

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

andere de ketenbepaling, de oproep en de payroll. Het derde
blok gaat over ontslag, inclusief de cumulatie, proeftijd en
transitievergoeding. Het vierde blok gaat over de premiedifferentiatie. Daarin zal ik ook het amendement van de heer
Stoffer meenemen. Alle andere amendementen zitten
gewoon door de tekst heen verweven in alle blokken waar
ze relevant zijn.
Ik begin dus met mijn algemene inleiding, voorzitter.
De voorzitter:
Voordat u begint, wil ik toch even de Kamerleden toespreken.
Minister Koolmees:
Ja, inderdaad, voorzitter.
De voorzitter:
Want de eerste termijn is helemaal uit de hand gelopen
met de interrupties. We hebben vandaag Dick Dolman
herdacht. Ik heb in mijn toespraak ook iets gezegd over dat
hij om 23.00 uur de vergadering afhamerde. In zijn geest
wil ik vandaag handelen.
Dan geef ik nu het woord aan de minister.
Minister Koolmees:
Dank, voorzitter. Eerst wil ik de Kamer bedanken voor de
snelle agendering van het wetsvoorstel Arbeidsmarkt in
balans, voor mij een cruciale stap op weg naar een sterke,
goed functionerende arbeidsmarkt. In mijn inleiding wil ik
graag stilstaan bij de vraag waarom deze stap zo belangrijk
is, maar ook waarom de vervolg- en de parallelle stappen
evengoed van belang zijn. Veel van de woordvoerders
hebben daarnaar gevraagd. Aangezien het vandaag Nationale Gedichtendag is, wil ik ook beginnen met een gedicht:
Hand in hand, kameraden,
Geen woorden maar daden.
Ja, ja. Vooral voor de heer Gijs van Dijk en de heer Van
Weyenberg wil ik erop wijzen dat op 6 februari, op 6-2 dus,
de kaartverkoop start voor Feyenoord-Ajax voor de beker.
Ik weet niet of er nog meer Ajacieden hier zijn. Maar ik heb
een uitstekend weekend gehad!
Voorzitter. De arbeidsmarkt vraagt om ingewikkelde aanpassingen. U raadt het: geen woorden maar daden. De
arbeidsmarkt staat er goed voor, de werkloosheid is laag,
maar onderliggend knelt de huidige vormgeving van de
arbeidsmarkt voor werkgevers én voor werknemers.
Werkgevers zijn nu te vaak terughoudend om werknemers
in vaste dienst te nemen door de kosten en de risico's die
daaraan verbonden zijn. Ze kunnen er niet altijd op vertrouwen dat ze een werknemer kunnen ontslaan als dat nodig
is, en betalen daarbij een forse vergoeding bij ontslag van
een vaste werknemer. Voor werknemers zijn de kansen op
de arbeidsmarkt ongelijk verdeeld: insiders-outsiders, zoals
de heer Heerma het verwoordde. Er is een groep vaste
werknemers met relatief veel bescherming en een groeiende
groep flexwerknemers met onzekerheid over werk en
inkomen. Denk aan de tijdelijke werknemers die bij de
beëindiging van hun contract geen transitievergoeding

31 januari 2019
TK 48

48-8-32

krijgen, of aan oproepkrachten die zich onnodig beschikbaar
moeten houden voor werk.

overgrote deel van de premiekorting komt inderdaad neer
bij die kleinere werkgevers.

Ik zet me in voor een arbeidsmarkt die zekerheid en kansen
biedt aan iedereen. Toen het de werkgevers en de werknemers tijdens de formatie van 2017, de zomer van 2017, niet
lukte om samen tot een akkoord te komen over een goed
werkende arbeidsmarkt, heeft de coalitie ambitieuze
afspraken gemaakt om die arbeidsmarkt te hervormen. Dat
is ook mijn antwoord op de vragen van de heer Kuzu en de
heer Bart van Kent als het gaat om het met de vakbonden
en werkgevers om tafel gaan. Dat is natuurlijk veertien
maanden lang geprobeerd in de periode voor die zomer
van 2017, en de werkgevers en werknemers zijn hier
gewoon niet uitgekomen en hebben eigenlijk een kans laten
schieten. Dus is het aan de politiek om het op te lossen. De
heer Van Kent zei: iedereen is ontevreden; zou het wel een
goeie wet zijn? Die quote werd aan mij toegeschreven. Ik
heb het iets poëtischer gebracht, namelijk: werkgevers zijn
ontevreden omdat ze vinden dat we flex te vast maken en
er te weinig gebeurt aan de vaste kant, terwijl het voor
vakbonden precies andersom is. Die vinden dat er op flex
te weinig gebeurt en op vast te veel. Dat is de quote die ik
heb gebracht: ik vind dat het dan toch enige balans bevat,
omdat zowel de werkgevers als de werknemers, aan beide
kanten, ontevreden zijn over het compromis.

De heer Stoffer van de SGP heeft me in dit kader gevraagd
waarom het zo moeilijk is om afscheid te nemen van die
buitensporige — dat was zijn woord — regeling voor loonbetaling bij ziekte. De loondoorbetalingverplichting en de
re-integratieverplichting die voortkomen uit de Wet verbetering poortwachter hebben geleid tot een aanzienlijk lagere
instroom in de langdurige arbeidsongeschiktheidsregelingen. We hadden natuurlijk in Nederland echt een probleem
met de WAO. Sinds die wet er is, zien we dat de instroom
fors naar beneden is gegaan en dat heel veel bedrijven
meer investeren in re-integratie en het weer naar werk
helpen van zieke werknemers. Dat werkt heel erg goed. Dat
betekent ook dat als die prikkels minder worden, ook de
instroom in de WAO fors hoger wordt. Dat is eigenlijk ook
onderdeel van de afspraken in het regeerakkoord, waar we
een ongewenste weglek zagen naar een hogere instroom
in de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Daarom ben ik zo
blij dat we een alternatief hebben kunnen vinden voor dit
pakket dat recht doet aan de zorgen van de werkgevers,
maar wel minder werknemers in de ziektewet of in de WIAuitkering laat belanden.

In december vorig jaar heb ik u een aanpak gepresenteerd
langs vijf routes of sporen — ik weet niet meer wat het was
— met verschillende versnellingen, oplossingen en
samenwerkingsverbanden. Het kabinet heeft met urgentie
gewerkt aan het uitwerken van de maatregelen om de
arbeidsmarkt verder te brengen, want stilstand was en is
geen optie. Er zijn daarvoor te veel urgente uitdagingen.
Vandaag spreken we over de eerste grote wetgevende stap:
de Wet arbeidsmarkt in balans. Met dit wetsvoorstel worden
urgente knelpunten in het arbeidsrecht met voorrang aangepakt en dat is de eerste stap naar meer balans op de
arbeidsmarkt. De tweede stap is dat ik parallel werk aan
maatregelen rond de verplichtingen bijvoorbeeld voor de
werkgevers voor loondoorbetaling bij ziekte en bij
arbeidsongeschiktheid. Voor de kerst heb ik daarover een
akkoord met werkgevers en met werknemers gepresenteerd,
om een einde te maken aan die langlopende discussie. We
zijn nu bezig met de uitwerking daarvan. Daarmee kom ik
graag terug naar uw Kamer.
De heer Kuzu vroeg in dit kader hoeveel van de 450 miljoen
premiekorting bij de kleine werkgevers terechtkomt als het
gaat over de loondoorbetaling bij ziekte, en of de afspraken
die ik heb gemaakt, goed zijn. Wat ik heel positief vind, is
dat werkgevers eigenlijk in de loop van vorig jaar hebben
aangegeven dat ze met de plannen uit het regeerakkoord
niet uit de voeten konden en eigenlijk hebben gevraagd om
een alternatief plan. Toen is mijn departement samen met
het Verbond van Verzekeraars, met MKB-Nederland en met
VNO-NCW in gesprek gegaan over de vraag hoe we dit
probleem nou kunnen oplossen. Daar is het akkoord van
voor de kerst uit voortgekomen. Het is echt een praktische
aanpak voor het probleem van die doorbetaling bij ziekte,
dat vooral voor kleine werkgevers echt van groot belang
is. Ik ben er heel trots op dat dat gelukt is samen met die
partijen. Die 450 miljoen komt neer bij meer 90% van de
werkgevers die 25 mensen of minder in dienst hebben. Het

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De SGP vroeg in dit kader ook of ik iets kan doen aan de
loondoorbetalingsplicht voor oudere werklozen, om daar
meer kansen te creëren. Dat kan en, sterker nog, dat is al
gebeurd. Werkgevers die mensen uit de WW aannemen
die 56 jaar of ouder zijn, kunnen terugvallen op de zogenoemde "no-riskpolis". Daarmee lopen zij geen risico ten
aanzien van de loondoorbetaling wanneer die mensen uitvallen, omdat UWV die werkgevers hiervoor compenseert.
Dus juist voor dit probleem is er een werkende oplossing.
Veel van uw leden hebben gevraagd naar de zzp-kant. Dat
vind ik een terechte vraag. Ook de Raad van State waarschuwt daarvoor in het nader rapport en in zijn advies. Het
kabinet is hard bezig om die duidelijkheid over de aard van
de arbeidsrelatie, dus de zzp-kant, te vergroten en schijnzelfstandigheid te voorkomen. Onder anderen de heer
Bruins, de heer Heerma, de heer Stoffer, de heer Van Dijk
en de heer Smeulders vroegen daarnaar, uit vrees dat er
een waterbedeffect op zou kunnen treden. Voor de uitwerking van die maatregel over de zzp hebben we meer tijd
nodig. Ik heb op 26 november een brief gestuurd naar uw
Kamer over de voortgang op dat terrein. Waar we vooral
tegen aanlopen, is ingewikkelde wet- en regelgeving als
het gaat over betere bescherming van de onderkant van de
zzp-markt.
Zoals u wellicht weet, staan in het regeerakkoord drie
samenhangende pakketten aan maatregelen: betere
bescherming aan de onderkant van de zzp-markt, het
tegengaan van schijnzelfstandigheid en meer vrijheid voor
de echte ondernemers, de echte zzp'ers, meer aan de
bovenkant. Er worden nu wel al stappen gezet om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Daar zijn we al mee begonnen. Staatssecretaris Snel is begonnen met de handhaving
ten aanzien van de evident kwaadwillenden. Er zijn 100
bedrijven bezocht. Daarbij komt zowel de preventieve kant
als ook de coachende kant van de Belastingdienst naar
voren. Ook hebben we het gezagscriterium verduidelijkt
per 1 januari. Het handboek is verspreid en daarin is
geprobeerd om meer guidance aan werkgevers, opdrachtgevers, te geven als het gaat over het gezagscriterium, waar

31 januari 2019
TK 48

48-8-33

heel veel onduidelijkheid over was. We zijn ook bezig met
het uitwerken van de webmodule over de vraag wie een
echte zzp'er is en wie schijnzelfstandige is. De verwachting
is dat die webmodule eind 2019 gereed is.
Al met al werken we hard aan de wetgeving. Mevrouw Van
Brenk vroeg hiernaar. In de loop van dit jaar moet de wetgeving over de zzp inderdaad in uw Kamer liggen. Het hele
pakket van zowel de Wet arbeidsmarkt in balans, als de wet
over loondoorbetaling bij ziekte, als ook de zzp-maatregelen
wordt in zijn geheel ingevoerd in deze kabinetsperiode. Alle
genoemde maatregelen worden ingevoerd in de jaren 2020
en 2021. Dat is heel bewust gedaan, juist om te voorkomen
dat er een waterbedeffect ontstaat. Het punt van de Raad
van State daarover vind ik een terecht punt. Als je namelijk
met één wet voorop zou lopen en pas daarna de zzp-maatregelen zou doorvoeren, zouden er inderdaad verschuivingen kunnen ontstaan. Dat vind ook ik onwenselijk en dat
vindt het kabinet onwenselijk. Daarom zien we dit als een
samenhangend geheel aan maatregelen om die arbeidsmarkt in balans te brengen. Deze wet heet "Wet arbeidsmarkt in balans", maar hoort wel samen gezien te worden
met de zzp-maatregelen en met de maatregelen in verband
met de loondoorbetaling bij ziekte. We zijn hier hard mee
bezig. Ik verwacht dat het hele pakket op 1 januari 2020, 1
juli 2020 en 1 januari 2021 in gang is gezet, zodat inderdaad
nog in deze kabinetsperiode het waterbedeffect beheersbaar
is geworden.
De heer Van Weyenberg vroeg in dit kader naar de voortgang van de onderzoeken naar de mogelijkheden voor
minimumtarieven. Hij vroeg dit naar aanleiding van een
stuk in de Trouw van dit weekend, van twee economen van
de ACM. Het was niet de ACM zelf die daarin een mening
gaf, maar het waren twee adviseurs/economen van de ACM.
Ze gaven hun mening over de ruimte voor afspraken over
bodemtarieven voor zzp'ers. Ik heb het artikel met belangstelling gelezen. Er is daarna wel wat tumult ontstaan. Ik
heb dat ook op Twitter gezien, met de heer Canoy, een van
de auteurs. Op de website van Trouw staat een gecorrigeerd, genuanceerder verhaal naar aanleiding van dit artikel. Voor mij is het van belang hoe de ACM omgaat met
minimumtarieven in cao's. Ik zal daarover in overleg treden
met de ACM. Het gaat dus niet zozeer over de bredere discussie over zzp, maar het gaat met name over de vraag of
je minimumtarieven kunt vaststellen in collectieve
arbeidsovereenkomsten.
De voorzitter:
Ik zie dat u een vraag wilt stellen, meneer Van Weyenberg,
maar ik wil toch dat de minister eerst zijn inleiding afrondt.
Minister Koolmees:
Ja, dat is goed, voorzitter; dat is altijd een hele stap.
Er is nog geen duidelijkheid over de ruimte die er is voor
de maatregelen van het kabinet om van overheidswege
minimumtarieven op te leggen voor zzp'ers. Daarover zijn
we hard aan het werk, ook in overleg met juristen. En we
zijn ook aan het kijken hoe dat past in Europese wet- en
regelgeving. Daar zit geen politieke blokkade. Ik dacht dat
de heer Gijs van Dijk dat vroeg, als een van de eerste sprekers; dat was alweer vanmorgen. Ik voel hier in de Kamer
breed draagvlak voor betere bescherming van de onderkant

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

van de zzp-markt. Daar is steun voor bij de coalitie, maar
ook bij de oppositie. Er is dus geen politieke blokkade, maar
het is alleen ontzettend ingewikkeld: juridisch, uitvoeringstechnisch, qua handhaving. We zijn daar hard mee bezig.
Er zit een heel team op van SZW, Financiën en EZK. Daarin
werkt men samen om dit probleem op te lossen. Het is
natuurlijk geen nieuw probleem; ook in de vorige periode,
na de introductie van de Wet DBA, is het natuurlijk ontspoord en zijn we steeds op zoek geweest naar een oplossing voor dit ingewikkelde probleem.
Mevrouw Van Brenk heeft een vraag gesteld over de Deliveroo-uitspraak. Ik ben bezig met een brief voor de Kamer
waarin ik daarop in zal gaan, en waarin ik specifiek de vragen zal beantwoorden. Kortheidshalve verwijs ik hier naar
die brief.
Naast de Wet arbeidsmarkt in balans, de zzp en de loondoorbetaling bij ziekte is er nog een derde stap. Vooral de heer
Smeulders heeft daarnaar gewezen, maar ook de heer
Heerma en mevrouw Van Brenk. We constateren allemaal
dat in de komende jaren de arbeidsmarkt fundamenteel
gaat veranderen, of misschien is dat al bezig. Denk aan
platformisering, digitalisering en andere vormen van werk.
Het kan inderdaad betekenen — daar ben ik van overtuigd
— dat we op langere termijn grotere, maar ook fundamentelere aanpassingen van ons stelsel van fiscaliteit, sociale
zekerheid en arbeidsrecht zullen moeten doorvoeren, in
aanvulling op de stappen die we nu zetten. Die aanpassingen kunnen nodig zijn om die nieuwe uitdagingen het hoofd
te kunnen bieden. Daarvoor hebben we de commissieBorstlap, de Commissie Regulering van werk aangesteld.
Die moet in november met een advies komen juist over de
samenhang tussen regulering van werk, sociale zekerheid
en de fiscaliteit. In antwoord op de vraag van mevrouw Van
Brenk kan ik aangeven dat de commissie ook is gevraagd
om te kijken naar de werkingssfeer van de sociale zekerheid.
Kan die geheel of op onderdelen contractonafhankelijk
worden?
Dat sluit ook een beetje aan bij de vraag van de heer
Smeulders vorige week, in een ander debat, over de universele sociale zekerheid, of het nieuw acceptabel peil van de
heer Wilthagen. Dat zijn inderdaad gedachten die vaker
opkomen in deze analyse. Ik wil er wel voor waarschuwen
dat het hele grote consequenties voor de uitvoering heeft
als je een hele fundamentele hervorming van de arbeidsmarkt, sociale zekerheid en fiscaliteit doet. We hebben nu
ons hele stelsel zo ingericht dat de werkgever als het ware
de belasting, de loonheffing collecteert en de premies
afdraagt via de loonaangifteketen. Als je dat breder wil doen
naar alle werkenden, dus ook zzp'ers, dan vergt dat nogal
wat van de Belastingdienst en van het UWV. Daar zitten
dus echt wel ingewikkelde uitdagingen voor de komende
jaren. Toch ga ik niet wachten op dat advies, omdat ik vind
dat de problemen die er nu liggen — loondoorbetaling, zzp
en ook het grote verschil tussen vast en flex — echt urgent
zijn. Die moeten we nu aanpakken. Daarom ben ik ook zo
hard aan het werk om dit uit te werken en via wetgeving
aan uw Kamer voor te leggen.
Dan over deze wet. Even in vogelvlucht langs het doel van
de wet. De maatregelen in de WAB hebben samen als doel
om de balans tussen vaste en flexibele contracten te verbeteren. Ik vind daarom de titel gepast. Ik ontraad daarmee
het amendement op stuk nr. 41 van de heer Kuzu. De

31 januari 2019
TK 48

48-8-34

arbeidsmarkt is uit balans op dit moment en we moeten
hem in balans brengen met een samenhangend pakket aan
maatregelen. Ik vond uw amendement wel creatief, maar
toch moet ik het helaas ontraden.
Het gebruik van flexibele contracten blijft mogelijk als het
werk daarom vraagt en als het aansluit bij de behoeften
van de werkgevers en de werknemers, want arbeidsmarktflexibiliteit ís van belang. Dat zeg ik ook richting de heer
Wiersma. Hij heeft daar expliciet naar gevraagd. Dat ben ik
met hem eens: er is behoefte aan flexibele arbeid, ook op
de Nederlandse arbeidsmarkt. Om ruimte te bieden waar
het noodzakelijk is, om knelpunten op te lossen, wordt in
dit wetsvoorstel bijvoorbeeld de ketenbepaling verruimd.
Daar ga ik zo meteen uitgebreider op in. Maar de keuze
voor een flexibel contract moet niet hoofdzakelijk worden
gedreven door kostenvoordelen. Daar doen we natuurlijk
wel iets aan met dit wetsvoorstel, door de verschillen in
kosten tussen contractvormen te verkleinen en ook het
vaste contract aantrekkelijker te maken. Daarom zitten er
voorstellen in de wet zoals de introductie van de cumulatiegrond. Het aangaan van een vast contract wordt aantrekkelijker door een lagere WW-premie. En de opbouw van de
transitievergoeding wordt meer in balans door vanaf dag
één op te bouwen, maar wel gelijkmatig over de hele periode te blijven opbouwen. Ik kom daar straks uitgebreider
op terug bij concrete vragen, maar dit even in vogelvlucht.
Om negatieve effecten van flexibele contracten voor werkenden te beperken, neem ik maatregelen om kwetsbare
groepen flexwerkers beter te beschermen. Oproepkrachten
worden beter beschermd en payrollkrachten krijgen recht
op dezelfde arbeidsvoorwaarden als de reguliere werknemers. Door dit geheel aan maatregelen, aan de vaste kant
én aan de flexibele kant, wordt de balans beter en zal de
keuze voor een contractvorm minder afhangen van een
verschil in kosten en risico's, en meer aansluiten bij de aard
van de werkzaamheden. Dat is een antwoord op de vraag
van de heer Van Kent waarom dit wetsvoorstel niet alleen
over de flexibele kant gaat. Het gaat juist om een gelijktijdige beweging van vast en flex.
Dat zeg ik niet alleen. Dat zeggen ook grote denktankinstanties als het CPB, het Internationaal Monetair Fonds, de
OESO en de Europese Commissie. Die wijzen allemaal op
het grote verschil tussen vaste en flexibele contracten in
Nederland en wijzen erop dat het in Nederland echt een
aandachtspunt is om die verschillen te verkleinen en de
contractvormen dichter bij elkaar te brengen. Het ligt dus
in een gelijktijdige beweging. Ten eerste moeten negatieve
effecten van specifieke vormen van flexibele arbeid worden
beperkt of beprijsd. Ten tweede moet het voor werkgevers
aantrekkelijker en minder risicovol worden om hun personeel een vast contract aan te bieden. Het is ook noodzakelijk
om beide bewegingen tegelijk te zetten. Met alleen aan één
kant sleutelen gaan we die balans niet herstellen.

situatie. Het regeerakkoord is door het CPB doorgerekend.
Daarbij is ook gekeken naar de arbeidsmarkteffecten van
de maatregelen — globaal. Het CPB geeft aan dat verschillen
tussen vast en flex kleiner worden door die maatregelen in
het regeerakkoord, bijvoorbeeld de transitievergoedingsmaatregel maar ook de premiedifferentiatie in de WW. Dan
hebben we het over grofweg 7,5% kostenverschillen die
kleiner worden ten opzichte van de huidige situatie: 5%
door de premiedifferentiatie en 2,5% door de transitievergoeding. Daarmee worden de verschillen gewoon verkleind.
Even denken ... Het CPB biedt voor zijn arbeidsmarktanalyses van het effect op vast versus flex alleen een kwalitatieve
duiding; je kan er geen cijfer aan hangen. Het is een kwalitatieve duiding, die ook naar voren komt in de publicatie
Kansrijk arbeidsmarktbeleid. Er zijn verschillende maatregelen gescoord op dit soort effecten. Het is niet mogelijk
om een kwantitatief effect te geven, omdat het niet alleen
te maken heeft met kosten maar ook met normen, met hoe
de arbeidsmarkt werkt. Die kwantitatieve analyse is niet
beschikbaar, maar met de publicatie Kansrijk arbeidsmarktbeleid heb je wel een kwalitatieve inschatting dat de verschillen inderdaad kleiner worden en dat daarmee de vaste
baan dichterbij komt. Een extra analyse voegt dus weinig
toe, er zou ook weinig nieuws uit naar voren komen.
Bovendien zou die tot vertraging leiden, die onwenselijk is,
gezien de urgentie om de knelpunten op de arbeidsmarkt
op te lossen.
De laatste vraag in mijn inleiding. Mevrouw Van Brenk
vroeg waarom het kabinet niet wacht op de evaluatie van
de Wet werk en zekerheid. Uit signalen uit de samenleving
bleek dat het met de WWZ ingevoerde systeem er nog niet
voldoende in slaagt om werkgevers en werknemers te
ondersteunen bij het aangaan van een arbeidsrelatie die
past bij hun behoefte en bij de aard van het werk. Daarom
hebben we, vooruitlopend op de evaluatie — de evaluatie
in 2020 gaat natuurlijk gewoon door; we hebben recent nog
een monitor naar uw Kamer gestuurd met de stappen die
gezet zijn — toch besloten om nu al maatregelen te nemen
om de verschillen tussen vast en flex te verkleinen om zo
de ervaren knelpunten op de arbeidsmarkt te verlichten.
Daarmee kunnen we immers niet wachten.
Dit was mij algemene inleiding in vogelvlucht, voorzitter.
De voorzitter:
Een korte vraag. De heer Van Weyenberg.

De heer Smeulders en mevrouw Van Brenk vragen mij om
een arbeidsmarktanalyse van de effecten van het wetsvoorstel en of de voorstellen wel daadwerkelijk tot meer vaste
contracten gaan leiden. Ook de VVD en de PVV vroegen
naar de verwachte effecten van de WAB. Grof gezegd, de
maatregelen in de WAB verkleinen dus gezamenlijk de
verschillen in kosten en risico's tussen de vaste en flexibele
contracten, waardoor het relatief aantrekkelijker wordt om
een vast contract aan te gaan ten opzichte van de huidige

De heer Van Weyenberg (D66):
De minister geeft aan dat hij in overleg gaat met de Autoriteit Consument & Markt over de zelfstandigen en dat interview. Hij had het expliciet over de vraag in hoeverre je in
een cao iets mag met de tarieven, maar mijn vraag ging
juist over het meer mogelijk maken van wat meer tegenmacht van groepen zelfstandigen die zichzelf organiseren.
Ik wil hem vragen om ook dat punt mee te nemen en bijvoorbeeld — dat is een actueel voorbeeld — te kijken naar
het volgende. Tot 2004 hadden de zelfstandig fotografen,
zo begrijp ik, een soort tarievenlijst. Die is door de toenmalige mededingingsautoriteit verboden. Maar bij een klein
aantal vragers die een machtspositie hebben ten opzichte
van zo'n groep zelfstandigen, zouden dat soort dingen toch
een manier kunnen zijn om het evenwicht in een onderlinge

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-35

onderhandelingsrelatie te herstellen? Wil de minister dit
soort dingen meenemen? We moeten echt iets doen aan
de onderhandelingsmacht van de zelfstandigen.
Minister Koolmees:
Ik neem deze vraag mee in een gesprek met de ACM. Er
valt heel veel over te zeggen, maar dat ga ik vanavond niet
doen, want daar het niet over. Maar ik neem het mee in een
gesprek met de ACM. Het is een terecht punt, net als het
FNV KIEM-arrest; ook een discussie bij het Europees Hof.
Ik neem het mee.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
De minister zei net: de evaluatie komt nog, maar we gaan
nu wel stappen maken. Net is volgens mij door de heer
Smeulders aangegeven dat bij de rondetafel met rechters
en juristen er echt is gezegd: 90% van alle ontslagzaken
zien wij niet, want dat regelen we in een vaststellingsovereenkomst. Nu lijkt het alsof we juist een slag de andere kant
opgaan. Als de minister dingen heeft nagevraagd en met
mensen heeft gesproken, zijn dit dan de signalen die bij het
ministerie zijn binnengekomen? Neemt hij deze zaken voor
lief?
Minister Koolmees:
Sorry, de laatste vraag begrijp ik niet. Wat bedoelt mevrouw
Van Brenk met "voor lief"?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Accepteert de minister dat straks weer meer zaken naar de
rechter gaan en dat alles wat vroeger onderling geregeld
werd, weer gejuridiseerd wordt?
Minister Koolmees:
Sorry, ik moet een uitgebreid antwoord geven. We constateerden bij de introductie van de Wet werk en zekerheid dat
er knelpunten waren bij de rechters. Bij sommige kantonrechters was er sprake van dat een bepaald percentage van
de zaken — het gaat om tientallen procenten — niet werd
ontbonden, omdat er niet werd voldaan aan de redelijke
ontslaggronden uit de Wet werk en zekerheid. Dat leidde
inderdaad tot een nieuwe praktijk van de vaststellingsovereenkomst, maar ook tot een hoger percentage zaken die
niet werden ontbonden, waarin werkgevers en werknemers
dus met elkaar door moesten, terwijl er wel sprake was van
slecht functioneren, of misschien ook wel verstoorde
arbeidsverhoudingen.

Maar je ziet wel dat experts over een brede lijn positief zijn
over de toevoeging van de cumulatiegrond. Je ziet dat aan
alle positieve opmerkingen daarover, los van de opmerkingen over de hoogte van de vergoeding en de juridische
technicalities over de vraag onder welke grond het zou
moeten, waar ook de Raad van State heeft opmerkingen
over gemaakt. Er is behoefte aan die cumulatiegrond, omdat
daar nu in de praktijk geen oplossing voor is. Het is nu echt
te stringent. Maar u heeft wel gelijk dat het een nieuwe
situatie is, dus na de invoering zal dat zich even moeten
uitkristalliseren in nieuwe jurisprudentie. Daarom hecht ik
ook aan die vaste percentages. Ik kom daar zo meteen ook
bij de cumulatiebepaling op. Ik hecht eraan om dat voorspelbaar te maken, ook voor de praktijk buiten de rechtszaal.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Een laatste puntje. De minister zegt dat mensen positief
zijn over die cumulatie, maar zij waren niet positief over de
begrenzing die de minister aangeeft. Zij zeiden: geef nu de
vrijheid aan ons, zodat we ook redelijkheid en billijkheid
kunnen laten meewegen. De suggestie die het vaste percentage oproept, is dat er geen vertrouwen in is dat de rechtspraak dit juist weegt.
Minister Koolmees:
Ik heb verschillende opmerkingen en kritiek van de experts
gekregen. Er zijn mensen die inderdaad hebben gezegd:
doe er geen cap op; dat geeft mij meer bewegingsvrijheid
als kantonrechter. Er zijn ook juristen die hebben gezegd:
waarom is een extra vergoeding eigenlijk noodzakelijk; het
is toch een redelijke grond? De heer Stoffer heeft daarnaar
gevraagd. Ik kom daar zo meteen op terug bij de behandeling van het ontslagdeel.
De voorzitter:
Gaat uw verder.
Minister Koolmees:
Maar ik begin eerst met het blokje over flexibele arbeid.
Zoals ik in de inleiding heb aangegeven, wil het kabinet
met dit voorstel voorkomen dat de keuze voor een flexibel
contract bepaald wordt door verschillen in kosten en in
risico's tussen de contracten. We hebben daarom voorstellen gedaan om de negatieve effecten van flexibele contracten te beperken en te beprijzen, zodat flexibel werk ook
gebruikt wordt als de aard van het werk daarom vraagt en
niet hoofdzakelijk omdat het een kostenvoordeel oplevert.

Daar zijn uitspraken over gedaan tijdens de hoorzitting die
u als Kamer heeft gehouden met de experts, en ook de Raad
van State en de Raad voor de rechtspraak hebben er uitspraken over gedaan. Zij zeggen allemaal in de kern: de cumulatiegrond die wordt toegevoegd, is een verstandige maatregel om iets meer ruimte te geven aan de rechter om te
ontbinden. Dat zorgt inderdaad wel weer voor een nieuwe
situatie en daarmee voor nieuwe jurisprudentie. Daar moet
ik mevrouw Van Brenk gelijk in geven. Die jurisprudentie
moet uitkristalliseren in een nieuwe praktijk, waarop ook
weer vaststellingsovereenkomsten kunnen worden gebaseerd, waardoor er schikkingen buiten de rechtszaal kunnen
plaatsvinden.

De heer Van Kent signaleerde nog het verband tussen flex
en lage lonen. Zijn punt ging met name over de arbeidsinkomenquote en de flexibilisering. Ik snap dat, gegeven alle
publicaties van het afgelopen jaar van DNB en de economische bureaus van banken, maar het is niet zo eenduidig.
Dat blijkt ook uit de laatste onderzoeken. Enerzijds wordt
in de internationale literatuur de afnemende onderhandelingsmacht van arbeid als verklaring aangedragen voor de
daling van de arbeidsinkomenquote. Er wordt vaak gezegd
dat dat te maken kan hebben met flexibilisering. Ook DNB
heeft dat een jaar of twee geleden gezegd. Tegelijkertijd
zijn er argumenten die de andere kant op wijzen, want de
laatste cijfers over de arbeidsinkomenquote, uit de MEV
van het CPB voor 2019, laten eigenlijk zien dat de arbeids-

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-36

inkomenquote weer terug is, en eigenlijk nauwelijks gedaald
is. Zij hebben ook een studie gedaan naar lonen, waarin zij
vooral wijzen naar de productiviteit, die achterblijft, wat
een verklaring kan zijn voor de achterblijvende lonen. Het
is dus niet eenduidig. Het blijft ook een zoektocht. Intuïtief
denk ik dat er een punt in zal zitten, maar er is nog geen
hard evidence.

de maximale periode ertoe leiden dat de werkgever kiest
voor het langer tijdelijk in dienst houden van de werknemer
in plaats van de arbeidsrelatie niet voort te zetten. Dat
hebben we de afgelopen jaren veelvuldig gezien. Dat heeft
ook te maken — ik dacht dat de heer Heerma dat eerder in
een ander debat opmerkte — met de samenloop van verschillende maatregelen.

Los van deze discussie staat voor het kabinet voorop dat
er nieuwe balans moet worden gevonden op de arbeidsmarkt en dat de negatieve effecten van flexibele contracten
moeten worden aangepast. Ze moeten wel mogelijk blijven.
In de ogen van de regering zijn ze noodzakelijk om ervoor
te zorgen dat werkgevers kunnen reageren op die veranderende omstandigheden.

In de huidige wetgeving werkt het zo dat je na twee jaar
een vast contract moet aanbieden en gaat tegelijkertijd na
twee jaar de transitievergoeding in. Eigenlijk zijn dat twee
redenen voor een werkgever om te zeggen: ik leg het snijpunt bij die twee jaar. In het wetsvoorstel hebben we dat
snijpunt op verschillende punten uit elkaar getrokken.
Tegelijkertijd hebben we de verschillen tussen vast en flex
kleiner gemaakt. Daarom ziet u een balans tussen al die
maatregelen - er zitten zestien maatregelen in het pakket
— om te voorkomen dat als het ware natuurlijke momenten
worden die in de businessclub bij de mkb-ondernemers
worden gewisseld, zo van: je moet mensen gewoon na
twee jaar ontslaan, want anders heb je de transitievergoeding en een vast contract, met alle risico's van dien; je
neemt gewoon iemand anders aan. Afzonderlijk gezien kan
je een hele discussie voeren over de vraag of dit de maatregel is die het grootste effect gaat hebben op het aantal
vaste banen. Nee, daar ben ik niet van overtuigd, maar je
moet het wel in een totaalpakket zien waarin je de harde
grenzen weghaalt. Dat doen we in de hoop en de verwachting — ik ben econoom; ik denk altijd in prikkels en kosten
— dat het logisch is dat daardoor eerder vaste contracten
worden aangeboden.

Voorzitter. Ik ga eerst in op de ketenbepaling. Dit wetsvoorstel bevat drie wijzigingen ten aanzien van de ketenbepaling.
In de eerste plaats gaat de periode waarin na opeenvolgende tijdelijke contracten wordt overgegaan op een contract voor onbepaalde tijd van twee jaar naar drie jaar.
Daarnaast wordt bij terugkerend tijdelijk werk van maximaal
negen maanden per jaar de periode tussen de ketens kleiner: van zes naar drie maanden. Tot slot worden tijdelijke
invalkrachten in het basisonderwijs en speciaal onderwijs
uitgezonderd van de ketenbepaling als zij een zieke leerkracht vervangen. Uiteraard is het niet de bedoeling dat
deze maatregelen leiden tot een nieuwe carrousel van tijdelijke contracten, waar werknemers in kunnen blijven hangen.
Maar om dat risico te verkleinen neemt het kabinet tegelijkertijd maatregelen om juist de vaste contracten aantrekkelijker te maken. Daarmee is het dus weer in balans en moet
je de schaarbeweging ook zien. Door de premiedifferentiatie
in de WW en door de introductie van een transitievergoeding vanaf dag één is de verwachting dat het duurder wordt
en dus dat werkgevers mensen niet onnodig lang in een
tijdelijk contract houden. Dat is minder aantrekkelijk omdat
die kosten hoger worden.
De heer ... niet Van Kent, maar de heer Van Dijk van de
PvdA ... De heer Van Kent staat klaar bij de interruptiemicrofoon.
De voorzitter:
Ook hier geldt, meneer Van Kent, dat de minister even dit
onderwerp afrondt. Dan krijgt u als eerste de gelegenheid
om te interrumperen.
Minister Koolmees:
De heer Van Dijk vroeg wat de werkgever en de werknemer
hebben aan het verlengen van de maximumtermijn van de
ketenbepaling. Ook de heer Van Kent vroeg aanvullend hoe
het verlengen van de ketenbepaling leidt tot minder onzekere contracten. Ook de heer Kuzu heeft mij gevraagd
waarom ik deze maatregel voorstel. De keuze voor het verlengen van de termijn van twee naar drie jaar is het resultaat
van een totaalpakket: het zoeken naar balans tussen de
belangen van werkgevers en werknemers. Ten aanzien van
de ketenbepaling worden knelpunten aangepakt om het
voor werkgevers mogelijk te maken gedurende langere tijd
tijdelijke contracten aan te bieden als de aard van het werk
dat vereist. Bijvoorbeeld door fluctuaties in de productie
kan het noodzakelijk zijn om gedurende een langere periode
flexibiliteit te behouden. Daarnaast kan het verlengen van

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Richting de heer Van Kent, die daar specifiek naar had
gevraagd, geef ik voor deze maatregel aan dat de doorstroming naar vast werk niet het voornaamste deel is. Het past
in een totaalpakket aan maatregelen die die harde grenzen
zachter maken. In dat kader past ook de verlenging van de
maximumperiode van de ketenbepaling in het wetsvoorstel.
Daarom ontraad ik ook het amendement op stuk nr. 12 van
de heer Van Kent van de SP. Er is namelijk juist een delicaat
evenwicht tussen al die verschillende maatregelen.
Mevrouw Van Brenk vroeg me na te denken over alternatieven voor het verlengen van de ketenbepaling, bijvoorbeeld
als er geen oplossing is bij een vacature voor structureel
werk in het kader van de ondernemingsraad een positie
geven. Eerlijk gezegd zie ik niet zo goed hoe dat in de
praktijk zou moeten werken. Vaak is juist de onzekerheid
die een werkgever of ondernemer heeft, dat hij niet zeker
weet of hij over twee jaar nog dat werk heeft, de reden
waarom hij gebruikmaakt van een flexibel contract.
Iets anders is wat er nu gebeurt: na twee jaar eindigt het
contract en dan nemen we iemand opnieuw aan, want die
heeft geen transitievergoeding en die kan weer opnieuw
beginnen met de ketenbepaling. Dat willen we voorkomen.
Daarom hebben we deze wetsvoorstellen. Maar wat structureel werk is, is in de kern heel moeilijk te duiden.
Ook acht ik het niet goed verdedigbaar om de maatregel
slechts te laten gelden voor bepaalde functies of sectoren,
zoals is gesuggereerd, aangezien de signalen over het
ervaren van knelpunten niet beperkt zijn tot een bepaalde
sector dan wel tot bepaalde functies.

31 januari 2019
TK 48

48-8-37

De heer Van Dijk van de PvdA vroeg naar de mogelijkheid
om de tussenpoos tussen tijdelijke contracten te verkorten.
Hij stelde de specifieke vraag of de minister hiertoe zonder
het advies van de Stichting van de Arbeid kan besluiten.
Het antwoord is nee, en ik hoop dat hij hierdoor is gerustgesteld. Even over de praktijk, zoals die moet gaan gelden.
Als het in een bepaalde sector niet mogelijk is om tot caoafspraken te komen over de tussenpoos in de keten, is het
mogelijk dat de cao-partijen zich tot de Stichting van de
Arbeid wenden. De partijen, werkgevers, werknemers en
de stichting, zullen dan tot overeenstemming moeten komen
om als stichting bij de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid een verzoek in te kunnen dienen. Dus
inderdaad, als daar geen overeenstemming is, zal de
stichting ook geen verzoek aan de minister indienen. Daarmee is ook uw angst weggenomen.
Als de stichting dat vraagt, kan de minister besluiten om
dat te doen, maar dat hoeft niet. De minister heeft dan wel
degelijk een afwegingspunt. Het is een kan-bepaling in de
wet. De voorwaarde is wel dat werkgevers en werknemers
het daarover eens zijn, anders komt dat niet op het bureau
van de minister.
In dit kader vroeg de heer Van Dijk ook naar de uitzondering
voor leraren in het basisonderwijs. Waarom nu voor deze
sector? In de nota naar aanleiding van het verslag zijn
daarover heel veel vragen gesteld en daar heb ik uitgebreid
antwoord op gegeven. De redenering van de heer Van Dijk
was: werkgevers en werknemers hebben toch al afspraken,
waarom zou je dat wettelijk vastleggen?
In de nota heb ik betoogd wat het verschil is tussen het
basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Dat is erin
gelegen dat het krijgen van onderwijs, zeker het basisonderwijs, een bijzondere vorm van overheidsbemoeienis is. Er
zijn veelvuldig debatten over geweest in de vorige periode.
Het is ook op verzoek van de sociale partners, de werknemers- en werkgeversorganisaties, betrokken bij de cao voor
het primair onderwijs. Zij hebben mij verzocht voorafgaand
aan de inwerkingtreding van het wetsvoorstel de ketenbepaling voor invalkrachten "wegens ziekte" buiten toepassing
te verklaren. De heer Van Weyenberg heeft gelijk dat het
niet generiek is, maar beperkt is tot ziekte, dus echt beperkt
tot de vervangingspool voor leraren die ziek zijn. Aan dat
verzoek van de sociale partners heb ik gehoor gegeven in
de wet.
Uit de evaluatie van de cao-afspraken voor het primair
onderwijs blijkt overigens ook dat dit een probleem is. Dat
is een extra reden om dit te doen. Uit diezelfde evaluatie is
gebleken dat men de ontstane problemen niet heeft weten
op te lossen door andere soorten van vervanging, zoals
vervangingspools. In de praktijk is het erg lastig om te sturen op het regelen van vervanging en leidt dat tot problemen. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat kortdurende
vervanging door veel invalkrachten niet aantrekkelijk wordt
gevonden, omdat zij dan snel aan het maximum van het
aantal ketens zitten en niet meer bij hun favoriete school
kunnen werken. Dat is ook een belemmering daarvoor.
Daarom hebben we deze bepaling in de wet opgenomen.
De uitzondering voorziet in een duidelijke behoefte. Het is
onwenselijk om de huidige uitzondering in de toekomst
nog langer afhankelijk te houden van cao-onderhandelingen. Dat is in de afgelopen jaren ook een paar keer verkeerd

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

gegaan en dat heeft tot veel tumult geleid in de Kamer.
Daarom ontraad ik het amendement op stuk nr. 24 van de
heer Gijs van Dijk. Nogmaals, het is alleen maar beperkt
tot zieke leerkrachten. Daarom wil ik ook niet het angstbeeld
creëren dat leerkrachten nu vogelvrij zijn. Dat zou echt ten
onrechte zijn.
De voorzitter:
Dat was het punt ...
Minister Koolmees:
Ketenbepaling.
De voorzitter:
Dan ga ik naar de heer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
De discussie over de AIQ en de invloed van flex daarop
voeren we graag een andere keer.
Minister Koolmees:
Dat doen we een keer in de kroeg.
De heer Van Kent (SP):
Ik ben het zeker niet eens met uw analyse, maar mijn vraag
gaat over die ketenbepaling. Eigenlijk hoor ik de minister
zeggen dat dit werkgevers faciliteert die mensen met een
flexcontract voor langere tijd willen hebben, oftewel dat dit
een toename van flex tot gevolg gaat hebben. U legt volgens mij precies de vinger op de zere plek, want met de
Wet werk en zekerheid was het inderdaad zo dat het gunstig
was om iemand na twee jaar te ontslaan. Dat gaan we nu
veranderen: ontslagvergoeding vanaf dag één en een
hogere WW-premie. Laten we er dan ook vertrouwen in
hebben dat dit gaat werken en dat het pijnpunt dat de Wet
werk en zekerheid opleverde, wordt opgelost. Dan is dat
derde jaar toch helemaal niet nodig?
Minister Koolmees:
Wat ik heb geprobeerd te betogen is het volgende. We
kunnen heel erg de focus leggen op de individuele maatregel. In de balans der zaken, in de balans van de zestien
maatregelen die onderdeel zijn van de WAB, is er juist voor
gekozen om sommige dingen strikter te maken — zoals
inderdaad een transitievergoeding vanaf dag één en zoals
de premiedifferentiatie, waardoor flexcontracten duurder
worden — en sommige dingen juist flexibeler te maken om
meer mogelijkheden te geven om aan te sluiten bij de aard
van de bedrijfsvoering. Dat is een bewuste balanskeuze
geweest. We kunnen een groot debat voeren over een losse
maatregel, maar dan zal ik elke keer weer betogen dat dit
past in een breder geheel, in een breder pakket. Als ik aan
één knopje daarin ga draaien, dan gaat het bouwwerk weer
bewegen, ook politiek; dat zeg ik er ook bij. Daarom verwijs
ik toch naar mijn vorige antwoord in mijn blokje over de
ketenbepaling.

31 januari 2019
TK 48

48-8-38

De heer Van Kent (SP):
De zinsnede "ook politiek" is natuurlijk interessant, want de
heer Van Weyenberg zei: het stond niet in ons programma.
Ik ben ook wel benieuwd wie deze maatregel dan heeft
bedacht. Maar ik heb een vervolgvraag. Ik benadruk juist
die samenhang in die balans. Want de maatregel van het
derde jaar heeft alles te maken met het kostenvoordeel dat
in de Wet werk en zekerheid niet geregeld was. "Kostennadeel" moet ik zeggen ...
Minister Koolmees:
Ja, dat is correct.
De heer Van Kent (SP):
... als je dat beziet in het licht van de verhoging van de WWpremie en de ontslagvergoeding vanaf dag één. Dus juist
deze maatregelen hangen met elkaar samen in de nieuwe
wet. Als je die in samenhang ziet en je vertrouwen hebt in
de werking van twee belangrijke onderdelen van de wet,
dan zou dat derde onderdeel niet nodig moeten zijn.
Minister Koolmees:
Ik constateer ook dat de afgelopen jaren juist op dit punt
heel veel irritatie is ontstaan. Het is de gewoonte geworden
om maximaal twee tijdelijke contracten aan te bieden en
daarna te ontslaan, want anders zit je eraan vast. Ik ga geen
grotere verschillen maken, want die zijn er niet. Ik begrijp
de argumentatie van de heer Van Kent. Als je het helemaal
los zou trekken, zou je misschien nog een end komen, maar
dat kan niet omdat het een pakket aan maatregelen is die
met elkaar samenhangen. Ook politiek, zeg ik daarbij. Juist
de reactie in de afgelopen jaren — deze maatregel werkt
niet en leidt er alleen maar toe dat mensen eerder ontslagen
worden — is een van de redenen waarom dit in het
regeerakkoord stond en nu ook in dit wetsvoorstel is
opgenomen.
De heer Van Kent (SP):
Precies die samenhang benadruk ik.
Minister Koolmees:
Ik ook.
De heer Van Kent (SP):
Juist als je dit in samenhang ziet, is dat derde jaar niet
nodig. Als je dat derde jaar wel mogelijk maakt, gaat dat
de nieuwe standaard worden. Nu is het een jaar en elf
maanden, maar de werkgevers die wel dat extra geld ervoor
over hebben, gaan straks een contract voor twee jaar en
elf maanden geven. Dus wat die maatregelen betreft spreekt
de minister zichzelf in de wet tegen en ziet hij die samenhang juist niet.
Minister Koolmees:
Laten we er een heel andere maatregel bij pakken, namelijk
de cumulatiegrond in het ontslagrecht. Die heeft natuurlijk
ook alles met dit onderwerp te maken. De analyse is dat
werkgevers eerder vaste contracten gaan aanbieden als wij
in de ontslagwetgeving de risico's voor werkgevers verklei-

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

nen in combinatie met kleinere kostenverschillen tussen
vast en flex door de premiedifferentiatie en de transitievergoeding. Hopelijk gaan werkgevers nu dus al na één jaar
een vast contract aanbieden. Dat wil ik zeggen. Maar dat
zullen niet alle werkgevers zijn, want sommige werkgevers,
zoals startende ondernemingen, zullen niet zeker weten of
ze de eerste twee of drie jaar overleven. Ik geloof dat de
heer Gijs van Dijk dat zei tijdens zijn interruptie. Die werkgevers zullen toch iets meer flexibiliteit willen houden en
die flexcontracten willen hebben. Ik wil dat alleen maar als
voorbeeld geven waaruit blijkt dat al deze maatregelen met
elkaar samenhangen. Daarom heet de wet niet alleen maar
de Wet arbeidsmarkt in balans, maar is er ook een balans
in de wet zelf.
De voorzitter:
Echt afrondend, meneer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
Dit is er echt met de oren bij ... Ik zie die samenhang absoluut niet. Plus: een werkgever die onzeker is, kan op basis
van bedrijfseconomische omstandigheden gewoon ontslag
aanvragen. Daar is die cumulatiegrond dus niet voor nodig.
Dus dat argument zie ik ook niet. Juist die samenhang,
kostenvoordeel versus de tweejaartermijn — dat dit met
de Wet werk zekerheid mis zou gaan was precies onze
analyse — wordt nu opgelost. Dus ik zie nog steeds echt
niet waarom dat derde jaar onzekerheid voor al die werknemers nodig is.
Minister Koolmees:
Ik heb de heer Van Kent ook horen zeggen: ik begrijp niet
waarom de maatregelen aan de vaste kant in dit wetsvoorstel nodig zijn; dat zie ik ook niet. Daar heb ik een ander
oordeel over. Ik zie echt wel dat als we de balans willen
herstellen, we het dan ook voor werkgevers aantrekkelijker
moeten maken om mensen weer in vaste dienst te nemen.
Daarom zitten de cumulatiegrondmaatregel en de transitievergoedingsmaatregel ook in dit wetsvoorstel. Dat is een
verschil van inzicht. Ik denk dat je een gelijktijdige beweging
nodig hebt. Meneer Van Kent zegt dat je alleen aan de
flexibele kant iets hoeft te doen. Daar ben ik het niet mee
eens, en het kabinet heeft ook een andere afweging
gemaakt.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ja, ik denk nog even na over die samenhang. Misschien is
het wel mooi om een vergelijking te maken met de
samenhang van Ajax afgelopen zondag bij Feyenoord.
Minister Koolmees:
Het gebrek aan samenhang, bedoelt u?
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Het gebrek aan samenhang, inderdaad! Maar dat komt
goed.
Maar los daarvan wil ik even ingaan op dat onderwijs. Ik
heb vanuit de werknemerskant begrepen dat er helemaal
geen behoefte aan is om bij ziekte eindeloze korte invalbaan-

31 januari 2019
TK 48

48-8-39

tjes toe te staan. Daar is gepleit voor drie jaar. Dat is ook
bij cao geregeld. Ik begrijp dat de werkgevers inmiddels
van standpunt zijn veranderd, maar ik wil dat wel even
rechtzetten. Het is dus niet voor niets dat ik met deze zorgen
bij de minister kom.
Minister Koolmees:
Eerlijk gezegd is mij dat niet bekend. Mij is bekend dat de
sociale partners, dus werkgevers én bonden, die betrokken
zijn bij het primair onderwijs, dit verzoek hebben gedaan,
specifiek voor ziekte. Maar het kwam natuurlijk ook uit de
evaluatie van de cao primair onderwijs, die vorig jaar is
uitgevoerd. Dat zeg ik uit m'n hoofd, dus ik kijk even naar
m'n ondersteuning. O, zij weten het ook niet. Maar deze
signalen ken ik dus niet.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Het is toch wel even van belang — wellicht kan het in
tweede termijn — om precies te checken of dit nou een
sectorbreed signaal is, of dat dit puur vanuit de werkgevers
komt. Dat vind ik wel van belang, want er zijn ook verschillende belangen als je kijkt naar het afgelopen cao-traject.
Minister Koolmees:
Ik weet nog wel het volgende. Ik heb in dat kader namelijk
zelf nog iets getekend. Collega Slob heeft op een gegeven
moment cao-onderhandelingen gevoerd, juist op dit punt.
Toen is door de sociale partners het verzoek gedaan of ik,
in aanloop naar deze wet, alvast een regeling wilde tekenen
om dit mogelijk te maken. Dat is nog geen halfjaar geleden.
Dus toen was het in ieder geval nog een verzoek van de
sociale partners gezamenlijk. Maar toen wisten ze ook al
dat deze wet eraan kwam, dus dat was vooruitlopend op
deze wet. Dus het zou mij echt verbazen, omdat ik die
regeling nog geen halfjaar geleden zelf heb getekend op
verzoek van de cao-partijen.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Maar om het even helder te krijgen: dat is een ministeriële
regeling die uitgaat van drie jaar?
Minister Koolmees:
Dat klopt, maar daarbij is in de brief ook aangegeven dat,
vooruitlopend op de Wet arbeidsmarkt in balans waarin dit
structureel geregeld zou worden, de partijen vroegen om
dit nu alvast, vóór de inwerkingtreding, in een tijdelijke
regeling te regelen, ook structureel.
De voorzitter:
Een korte vraag, mevrouw Van Brenk?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ja, korte vraag. Ik had gevraagd of de minister kon reageren
op de vraag waarom het niet mogelijk zou kunnen zijn om
na een jaarcontract al een vast dienstverband te krijgen. De
minister maakt namelijk het ontslag makkelijker. Waarom
zouden we dan zo veel ketens nodig hebben?

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Minister Koolmees:
Dat heb ik net uitgebreid betoogd. Ik heb dat ook net in het
interruptiedebat met de heer Van Kent uitgebreid uitgelegd.
Dit is een onderdeel van een totaalpakket aan maatregelen,
waar we juist in deze periode, met de Wet werk en zekerheid
...
De voorzitter:
Goed, dan hoeft u dat niet te herhalen. Toch, mevrouw Van
Brenk?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik blijf dan toch ... Nou ja, ik wil gewoon gezegd hebben
dat ik vind dat dit dus geen goede balans is.
De voorzitter:
Dat is duidelijk!
Minister Koolmees:
Daar ben ik het niet mee eens.
Voorzitter. Dan het tweede onderwerp onder het kopje flex:
de positie van oproepkrachten verbeteren. Het kabinet vindt
het onwenselijk dat van oproepkrachten verwacht wordt
dat zij zich permanent beschikbaar houden, terwijl zij geen
zekerheid hebben over hun inkomen. Daarom willen we de
positie van deze oproepkrachten verbeteren.
Allereerst willen we voorkomen dat oproepkrachten zich
onnodig beschikbaar moeten houden voor werk. Daarnaast
wil het kabinet dat zij gecompenseerd worden als zij zich
toch onnodig beschikbaar hebben gehouden voor werk —
omdat de werkgever heeft afgebeld, zullen we maar zeggen.
Daarom stelt het kabinet als maatregel voor dat ze niet
verplicht kunnen worden te komen werken als ze binnen
vier dagen worden opgeroepen. Dat is één beschermingskant. Hierdoor is het voor de oproepkracht ook mogelijk
om ander werk te aanvaarden: hij weet namelijk dat als hij
niet binnen vier dagen wordt opgeroepen, hij dan elders
aan de slag kan om geld te verdienen. Bij cao kan wel een
kortere oproeptermijn worden afgesproken. Daarvan kan
bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt als de aard van het
werk, zoals seizoenswerk in de landbouw, daarom vraagt.
Verder wordt een oproepkracht gecompenseerd als een
werkgever binnen die termijn alsnog afzegt. De oproepkracht houdt dan recht op het loon over de tijdstippen
waarvoor hij was opgeroepen. Onnodige verplichte
beschikbaarheid van oproepkrachten wordt hiermee voorkomen en de inkomensonzekerheid van oproepkrachten
wordt beperkt.
In de tweede plaats wordt in het wetsvoorstel voorgesteld
dat een werkgever na twaalf maanden een oproepkracht
een aanbod moet doen voor een vaste arbeidsomvang,
namelijk de omvang die hij heeft gewerkt in de afgelopen
twaalf maanden. Als bijvoorbeeld een oproepkracht in de
zorg gemiddeld zestien uur in de week heeft gewerkt, moet
de werkgever hem ook een contract voor zestien uur in de
week aanbieden. Daardoor krijgen mensen die langdurig
op basis van een oproepcontract werkzaam zijn, een contract aangeboden met meer zekerheden. Ik vind het ook

31 januari 2019
TK 48

48-8-40

belangrijk dat oproepkrachten hierin wel een keuze hebben.
Daarom kunnen zij op basis van een oproepcontract blijven
werken. Er zijn ook mensen die dat heel prettig vinden, die
de flexibiliteit juist waarderen en die in deze situatie willen
blijven, bijvoorbeeld als ze student zijn of flexibiliteit juist
waarderen; de heer Stoffer had het daarover in zijn eerste
termijn.
Als laatste maatregel geldt voor werknemers een veel kortere opzegtermijn als ze werken op basis van een nulurencontract. Deze maatregel zorgt ervoor dat mensen die een
contract hebben, meer zekerheden vinden, zodat ze wel een
vast aantal uren per week of een vast loon per week hebben
en ze die kans ook kunnen pakken zonder belemmerd te
worden door allerlei opzegtermijnen.
Er zijn een aantal vragen gesteld. De heer Van Dijk vroeg
of ik bereid was om de termijn van vier dagen op te rekken.
Ook sprak hij de zorg uit dat oproepkrachten misschien
geen gebruik zullen maken van de mogelijkheden. Ook de
heer Van Weyenberg hintte daarop in zijn inbreng. Staan
ze wel stevig genoeg in hun schoenen, hebben ze wel
positie genoeg om dat af te kunnen dwingen? Laat ik
vooropstellen dat het niet de bedoeling is dat deze vier
dagen worden gehanteerd als een standaardtermijn. Dat
heb ik eerder uiteengezet in de nota naar aanleiding van
het verslag. Voor zowel werkgever als werknemer is het in
veel gevallen goed om het rooster al eerder rond te krijgen;
dat is ook het gebruik in heel veel situaties. Met de termijn
van vier dagen heeft de regering gepoogd een balans te
vinden tussen de belangen van de werkgever en die van
de werknemer. We zijn geen voorstander van het verruimen
van die termijn naar veertien dagen, zoals de heer Van Kent
in het amendement op stuk nr. 13 heeft voorgesteld, omdat
zo'n lange termijn voor een werkgever te veel beperkingen
geeft. Daarom ontraad ik dit amendement. Het kan heel
lastig zijn om twee weken vooruit te plannen, bijvoorbeeld
omdat je een bedrijf hebt met heel onregelmatige werktijden
of productie.
Of en hoe werknemers hun rechten effectueren is uiteindelijk afhankelijk van verschillende factoren. Ik erken dat het
voor individuele werknemers — volgens mij zeiden de heer
Van Weyenberg en mevrouw Van Brenk dit — echt wel
lastig kan zijn. Ik vind het heel goed als mensen toch de
stap durven zetten om hun recht te halen. Daarom is het
ook van belang dat volgens dit wetsvoorstel de werkgever
verplicht is om actie te ondernemen; dat hoeft niet van de
werknemer te komen. Dit gaat over die maatregel dat je na
twaalf maanden een aanbod moet krijgen. Dat is dus iets
anders dan het amendement op stuk nr. 40 van de heer Van
Kent, die over een periode van drie maanden spreekt. De
periode van drie maanden betreft het recht van de werknemer en na twaalf maanden moet de werkgever een aanbod
doen. Dat wordt nu gewoon bij wet opgelegd, als deze wet
in werking is getreden. De werknemers kunnen dit dus
afdwingen.
Er zijn verschillende waarborgen in het wetsvoorstel, zoals
de vermelding op de loonstrook dat er sprake is van een
oproepovereenkomst en het feit dat de werknemer recht
heeft op loon over zijn uren als de werkgever na twaalf
maanden geen aanbod doet. Dat is dus een extra prikkel,
een extra stok achter de deur voor de werknemer. Daarnaast
zal ik er in de communicatie over deze wet extra aandacht
aan besteden om deze groep bekend te maken met hun

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

rechten en erop te wijzen dat dit echt veranderd is door
deze wet. Ik denk dus dat met dit wetsvoorstel de positie
van oproepkrachten echt verbetert, met een forse stap. Ik
vind wel dat het een aanbod moet blijven van de werkgever
en dat het niet van rechtswege moet ingaan, zoals mevrouw
Van Brenk in haar amendement op stuk nr. 39 en de heer
Van Kent in zijn amendement op stuk nr. 40 voorstellen,
want de werknemer moet ook de vrijheid hebben om als
oproepkracht te blijven werken als hij dat plezierig vindt,
zoals een student die die flexibiliteit waardeert.
Bovendien vind ik dat we het arbeidspatroon niet dwingend
moeten voorschrijven, zoals deze twee amendementen wel
regelen. Er kunnen omstandigheden zijn voor de werkgever
die bijvoorbeeld tot een wijziging van het arbeidstijdenpatroon of tot ander werk leiden. Het valt ook onder goed
werknemerschap dat een werknemer hierover met zijn
werkgever in gesprek gaat als hij deze werknemer een
redelijk bod doet of als zwaarwegende bedrijfsbelangen de
werkgever tot aanpassingen nopen. Natuurlijk heeft de
werknemer in beginsel gewoon recht op voortzetting van
de bestaande arbeidsvoorwaarden, de bedongen arbeid en
het arbeidstijdenpatroon. Dat valt onder het rechtsbeginsel
van goed werkgeverschap. Daarom heb ik deze twee
amendementen, dat van de heer Van Kent en van mevrouw
Van Brenk, ontraden.
Voorzitter. Dan kom ik bij de payroll. Dat blokje is eigenlijk
onderverdeeld in verschillende aspecten van payroll. Ik kom
hierna even apart terug op de pensioenen, omdat daar heel
veel vragen over zijn gesteld. Ook de maatregelen over
payrolling passen in het pakket van het wetsvoorstel inzake
de nieuwe balans op de arbeidsmarkt. Het kabinet vindt
payrolling een legitiem en noodzakelijk instrument om
bedrijven te ontzorgen in hun taken. Het payrollbedrijf kan
als werkgever de verschillende werkgeverstaken goed uitvoeren, bijvoorbeeld met betrekking tot de loondoorbetaling
bij ziekte, de re-integratie en de scholing. Daarom ontraad
ik ook het amendement van mevrouw Van Brenk over het
geheel verbieden van payrolling. Dat is niet de lijn van het
kabinet. Overigens heb ik wel begrip voor de zorgen die
mevrouw Van Brenk heeft geuit.
De voorzitter:
Welk nummer heeft dat amendement?
Minister Koolmees:
Dat is het amendement op stuk nr. 27. In de toelichting op
het amendement heeft mevrouw Van Brenk zorgen geuit
over de scheiding tussen het formeel en het materieel
werkgeverschap en de gevolgen die dit heeft voor de
betrokkenen. Daarom hebben we de Commissie Regulering
van werk, de commissie-Borstlap, twee concrete vragen
meegegeven. Een van die vragen is of een aanpassing van
de definitie van de uitzendovereenkomst wenselijk is, ook
in het kader van een scheiding tussen formeel en materieel
werkgeverschap bij payrolling. De zorgen van mevrouw
Van Brenk zijn dus gehoord en worden ook geadresseerd
in die commissie.
Payrolling is dus op zich een legitiem instrument, maar wat
het kabinet onwenselijk vindt, is dat die keuze ertoe leidt
dat er minder goede arbeidsvoorwaarden gelden of dat de
werknemer in een minder goede rechtspositie terechtkomt.

31 januari 2019
TK 48

48-8-41

Payrolling mag niet worden gebruikt als instrument om te
concurreren op arbeidsvoorwaarden. De kostenverschillen
tussen eigen werknemers en payrollwerknemers zijn
onwenselijk, want daardoor ondervinden werkgevers die
geen gebruik maken van payrolling onterecht een concurrentienadeel. Veel bedrijven en organisaties willen juist
graag een level playing field, ook wat de kosten betreft.
Daarom trek ik met het wetsvoorstel de rechtspositie en de
arbeidsvoorwaarden van payrollkrachten zo veel mogelijk
gelijk met die van werknemers die direct in dienst zijn de
opdrachtgever. Dat is ook in lijn met het initiatiefwetsvoorstel van SP, Partij van de Arbeid en GroenLinks. Payrollkrachten zitten namelijk in een bijzondere positie. Die zijn door
de opdrachtgever of een ander geworven en geselecteerd,
en werken exclusief voor de opdrachtgever. Vooral dat
exclusieve is natuurlijk anders dan bij bijvoorbeeld uitzendwerk.
Het werkgeverschap wordt door de payrollwerkgever uitgevoerd. Omdat die payrollwerkgever daarmee niet de zogenoemde allocatiefunctie heeft, verdienen de payrollkrachten
dezelfde positie als werknemers die direct in dienst zijn bij
de opdrachtgever. Ze krijgen dus ook het recht op dezelfde
arbeidsvoorwaarden, zoals een dertiende maand. Dat is nu
in de praktijk vaak echt een verschil. Er kan ook geen uitzendbeding meer in het contract worden opgenomen. Er
kun dus niet meer per dag een einde aan de arbeidsrelatie
komen.
Een belangrijk aandachtspunt is — dat blijkt uit adviezen
van de Raad van State op eerdere initiatiefwetsvoorstellen,
maar ook uit het advies van de Raad van State op de WAB
— dat het wel uitvoerbaar moet zijn voor werkgevers,
opdrachtgevers en werknemers. Daarom zijn bijzondere
regelingen getroffen voor cao-fondsen en pensioenregelingen, en wordt de opdrachtgever ook verantwoordelijk
gemaakt om de arbeidsvoorwaarden kenbaar te maken.
Payrollkrachten die werken in een bedrijf of sector waar
een pensioenregeling geldt, krijgen recht op een adequate
pensioenregeling. Ze krijgen hierdoor in veel gevallen een
veel beter pensioen. Ik kom daar zo meteen even expliciet
op terug. Het gaat oneigenlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden tegen.
Het voorstel voorkomt wel dat de payrollwerkgevers de
lastige taak krijgen om zich bij veel verschillende pensioenregelingen aan te sluiten. Dat is een debat dat ook is
langsgekomen in de discussie over de initiatiefwet. Het blijft
mogelijk. Opdrachtgevers kunnen worden ontzorgd door
payroll. Door zo veel mogelijk een gelijke rechtspositie,
dezelfde arbeidsvoorwaarden en een adequate pensioenregeling wordt de concurrentie op arbeidsvoorwaarden
weggenomen.
De heer Bruins heeft mij gevraagd om nogmaals in te gaan
op de definitie van "payroll" uit het wetsvoorstel. Ontstaat
er nou verwarring tussen de definitie van "uitzendkrachten"
en de definitie van "payrollwerknemers"? Die vraag is ook
een aantal keer in de nota naar aanleiding van het verslag
teruggekomen. Het wetsvoorstel maakt onderscheid tussen
payrolling en uitzenden. Die definitie is ontleend aan de
bestaande ontslagregeling en de praktijk. In de toelichting
is hier nog verdere duidelijkheid over verschaft. Hier ben
ik in de nota naar aanleiding van het verslag al op ingegaan.
Door het wetsvoorstel komen er twee heldere regimes,
waardoor bij payrolling niet meer kan worden geconcur-

reerd op arbeidsvoorwaarden. Bij het reguliere uitzenden
kan hierdoor wel gebruik worden gemaakt van een
beperkter regime in de arbeidsvoorwaarden, het verlichte
arbeidsrechtelijk regime en het uitzendbeding.
De VVD heeft ook zorgen geuit over de definitie en heeft
mij gevraagd hoe we de ondernemer gaan helpen bij de
complexiteit van deze wet. Ik denk dat met de definitie en
de indicaties in de toelichting — de indicaties hebben wij
nog toegevoegd in de nota naar aanleiding van het verslag
— werkgevers, werknemers en opdrachtgevers voldoende
handvatten hebben om te bepalen of er in hun geval sprake
is van payrolling of van uitzenden. Werkgevers weten
immers zelf welke rol zij hebben gehad bij de werving en
de selectie van de arbeidskrachten. Bij de communicatie
zal er extra aandacht worden geschonken aan het voorlichten van de opdrachtgevers. Hiermee adresseer ik het punt
van de heren Wiersma en Bruins. Opdrachtgevers kunnen
dus worden geholpen om aan de wet te voldoen, bijvoorbeeld door middel van een checklist voor de eisen van de
wet ten aanzien van arbeidsvoorwaarden die ze moeten
doorgeven aan payrollbedrijven. Dan kunnen kleine
bedrijven, als daar behoefte aan is, met een gerust hart
gebruik blijven maken van payrolling. Ook voorkom ik met
de definitie dat de uitzendsector wordt geraakt. In het
regeerakkoord is ook opgenomen dat de uitzendsector niet
door deze maatregel zal worden geraakt, omdat er echt een
onderscheid blijft tussen regulier uitzenden en payrolling.
Indien een uitzendwerkgever zijn allocatieve functie ten
aanzien van de uitzendkracht vervult, wordt hij niet geraakt
door het wetsvoorstel.
Dan de pensioenen. De heer Gijs van Dijk, de heer Kent, de
heer Smeulders, maar ook de heer Heerma en de heer Van
Weyenberg — wie niet? — vroegen hoe we ervoor gaan
zorgen dat payrolling echt gelijke arbeidsvoorwaarden kent.
De pensioenen spelen daarbij inderdaad een belangrijke
rol. Ze brengen hoge kosten met zich mee voor de werkgever. De heer Van Kent heeft een amendement ingediend
om de pensioenbijdrage geheel gelijk te trekken. Dat is het
amendement op stuk nr. 32.
De voorzitter:
Meneer Van Kent, u kon niet wachten, zag ik.
De heer Van Kent (SP):
Ik heb verzuimd dat amendement in te trekken. Het is een
gezamenlijk amendement. Het is door de Partij van de
Arbeid ingediend en zowel GroenLinks als de SP heeft het
ondertekend.
De voorzitter:
Om welk nummer gaat het?
De heer Van Kent (SP):
Stuk nr. 15.
De voorzitter:
Stuk nr. 15. Dank u wel.
Het amendement-Van Kent (stuk nr. 15) is ingetrokken.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

31 januari 2019
TK 48

48-8-42

Minister Koolmees:
Maar is dat nu ingediend?

maar ze zijn gebaseerd op hetgeen in Nederland gebruikelijk
is. Ze hebben dus als doel om oneigenlijke concurrentie
tegen te gaan.

De heer Van Kent (SP):
Dat was al ingediend.

Ik heb begrip voor het doel van het amendement op stuk
nr. 32, maar plaats wel een kritische kanttekening bij de
uitvoerbaarheid ervan, omdat het heel grote administratieve
lasten veroorzaakt. Een payrollbedrijf werkt voor
opdrachtgevers die verschillende pensioenregelingen toepassen. Zij moeten dus ook die verschillende pensioenregelingen in de praktijk gaan uitvoeren. Zij zouden per
opdrachtgever dan verschillende premies moeten gaan
afdragen. Het payrollbedrijf zou dus de ontwikkeling van
die premies voortdurend moeten monitoren en volgen. Dat
is de administratieve last, die ook in het oorspronkelijke
wetsvoorstel van de linkse partijen zat: de SP, de Partij van
de Arbeid en GroenLinks. De Raad van State was kritisch
over de uitvoerbaarheid van de administratieve lasten.

Minister Koolmees:
O, dat was al ingediend.
De voorzitter:
Wordt er een nieuw gewijzigd amendement ingediend?
De heer Van Kent (SP):
Dat is ingediend.
De voorzitter:
Dat is dus ingediend.
Minister Koolmees:
Oké. Het zou kunnen dat ik ...
De voorzitter:
Even voor de helderheid: een amendement wordt ingetrokken en een ander amendement is ...
De heer Van Kent (SP):
Het amendement op stuk nr. 15 wordt ingetrokken. Ik hoor
zojuist dat het gaat om stuk nr. 32 of 33.
Minister Koolmees:
Ik had het ook over stuk nr. 32. Er is dus verwarring om
niks.
De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 15 is ingetrokken. Het gaat nu
over het amendement op stuk nr. 32.
Minister Koolmees:
Het gaat dus om het amendement van de heren Van Kent,
Gijs van Dijk, Smeulders op stuk nr. 32. Het kabinet vindt
ook dat met de voorwaarden voor pensioenen het doel van
het voorkomen van concurrentie op arbeidsvoorwaarden
moet worden bereikt. Daarom is er ook een adequate pensioenregeling in de wet. Die kan op twee manieren worden
ingevuld. In de eerste plaats kan die worden ingevuld door
de payrollwerknemers deel te laten nemen aan de pensioenregeling die de opdrachtgever toepast voor de vergelijkbare
werknemers. Dan gaat het om dezelfde regeling. Die invulling is redelijk simpel. In de tweede plaats kan er een pensioenregeling worden afgesloten die voldoet aan de bij AMvB
te stellen voorwaarden. Die AMvB heeft u nog niet gezien,
want die zijn we nog aan het uitwerken. Met deze voorwaarden laten we werkgevers en werknemers in de branche de
ruimte voor een eigen invulling van de pensioenregeling,

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Wij hebben nagedacht over de vraag: hoe gaan we dit
oplossen? Ik voel heel veel voor het voorstel van de heer
Van Weyenberg, de heer Heerma en de heer Bruins. Uitgangspunt daarvan is dat concurrentie op arbeidsvoorwaarden op macroniveau moet worden voorkomen. De verbetering op pensioengebied voor payrollwerknemers moet
plaatsvinden op zo'n wijze dat deze ook nog uitvoerbaar is.
Een aantal concrete elementen die de heer Van Weyenberg
noemde, zijn dus inderdaad: geen wachttijd, aansluiting bij
het gemiddelde niveau van de premie macro gezien in
Nederland — waar ook alle andere pensioenfondsen in zitten — en een nabestaandenpensioenregeling. Als de Kamer
mij daartoe een verzoek doet, wil ik dat graag meenemen
in de uitwerking van de AMvB, die ik op zeer korte termijn
voor internetconsultatie zal uitzetten en die ik met de
Tweede Kamer wil delen. Zie dit als een uitgestoken hand,
namelijk dat wij met zijn allen hetzelfde doel delen: oppositie en coalitie. Ik had het amendement oprecht het liefst
willen overnemen of het "oordeel Kamer" geven. Maar door
het zo strikt te definiëren zou een payrollbedrijf allerlei
regelingen moeten uitvoeren. Dat is in de praktijk onwerkbaar. Wij hebben echt geprobeerd om qua kostenniveau
aan te sluiten bij het gemiddelde in Nederland. Dat is best
hoog. De heer Van Weyenberg had het over bijna 14%. Dat
wordt dan ook de lijn die in de AMvB wordt gehanteerd.
Dat zie ik ook als een geste aan de oppositie.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
"Een offer", hoor ik aan deze kant. Dat wordt altijd gewaardeerd. Volgens mij is er sprake van een misverstand als het
gaat over de initiatiefwet. Wij hebben inderdaad een ronde
gedaan en we hebben commentaar ontvangen van de Raad
van State. Volgens mij zijn er ook vragen gesteld door de
VVD en meer partijen. De VVD had eigenlijk best een goed
advies. Die zei: neem gewoon de hoogte van de pensioenpremie en ga je verder niet uitlaten over de vraag waar die
precies in welk fonds belegd zou moeten worden. Dus dat
hebben we losgelaten. We hebben gezegd: de hoogte van
de pensioenpremie is geldend. Dat is natuurlijk een feit als
je de inlenerspensioenregeling neemt. De vraag is wel: als
je het gemiddelde neemt — dat is optie twee van de
minister — wat betekent het dan als je bijvoorbeeld in het
onderwijs werkt, met een relatief hoge pensioenopbouw?
Daar wordt veel gepayrold op dit moment. Worden dan
ook de kosten gelijkgetrokken? Want dat is uiteindelijk het
doel dat we allemaal nastreven. Wij willen af van die concurrentie op kosten.

31 januari 2019
TK 48

48-8-43

Minister Koolmees:
Als een payrollbedrijf alleen maar in het onderwijs actief
is, ligt het voor de hand dat het aansluit bij de regeling voor
het onderwijs. De praktijk is dat een payrollbedrijf voor een
heleboel verschillende sectoren actief is. In het onderwijs
denk ik dat overigens niet, omdat het misschien een specifieke markt is. Maar het gaat vaak juist over heel veel verschillende sectoren en heel veel verschillende pensioenregelingen. Daarom hebben we ook de tweedeling gemaakt
in de wet: aansluiten bij de pensioenregeling van de inlener
— als dat een homogene groep is, ligt het voor de hand dat
dat gebeurt — of het gemiddelde nemen als een soort uitvoerbare regeling voor als je veel sectoren bedient. Het
premieniveau is relatief hoog, omdat je ook alle overheidssectoren en de zorg, waar relatief hoge pensioenpremies
worden betaald, meeneemt in dat gemiddelde. Daarmee
krijg je het misschien niet helemaal een-op-een. Ooit is er
sprake geweest van bijvoorbeeld een StiPP Plusregeling
van 8%. Dit is echt een fors hogere vergoeding, omdat ik
het doel van het initiatiefwetsvoorstel wel deel, namelijk
het verschil in arbeidsvoorwaarden kleiner maken. Maar
dit is wel echt een stuk uitvoerbaarder en daarmee doe ik
volgens mij recht aan de kritische opmerkingen van de Raad
van State over de uitvoerbaarheid van zo'n regeling.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
De Raad van State was enigszins kritisch ...
Minister Koolmees:
Dictum 6 was het toen nog.

Minister Koolmees:
Deze maand. Sorry, deze maand!
De voorzitter:
Deze maand. Oké. De heer Van Kent.
Minister Koolmees:
Vanaf morgen. Februari, februari!
De voorzitter:
Ja. Meneer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
De dag is nog jong; dus het zou nog kunnen.
Mijn vraag ging niet over de snelheid, maar over ... We
delen het doel — dat was net in het debat met Van Weyenberg ook het geval — dat payroll niet goedkoper mag zijn.
Als ik nog even door mag gaan op de vraag van de heer
Gijs van Dijk: kunnen wij bij die AMvB ook een overzichtje
krijgen van een paar standaardsectoren? Ik noem de overheid, de zorg, het onderwijs en nog een paar andere. Ik
vraag dat, omdat we dan kunnen kijken in hoeverre daar
dat gemiddelde van die 14% afwijkt van het percentage dat
in die sector gebruikelijk is. Ik vraag dat gewoonweg om
ervoor te zorgen dat het straks niet mogelijk is dat een
payrollbedrijf in de onderwijssector tegen een lager tarief
leraren kan aanbieden dan leraren die in loondienst zijn.

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
... maar het is goed dat dit doel wordt nagestreefd. Ik zou
de minister willen verzoeken hieraan in die nadere uitwerking aandacht te besteden en ook aan mogelijke knelpunten
in die sectoren waar het zou kunnen voorkomen. Dat hoeft
niet vanavond, maar die kostenverschillen mogen niet te
groot worden.

Minister Koolmees:
Ik zal op verzoek van de heer Van Kent iets van een bijlage
bij het briefje voegen.

Minister Koolmees:
De AMvB komt heel snel naar uw Kamer. Ik zal er even op
letten dat dit punt wordt geadresseerd.

De heer Van Kent (SP):
Als die verschillen te groot blijken te zijn, zal de minister
dan ook kijken naar andere wegen die naar Rome leiden,
een manier om dat kostenverschil dan alsnog en wellicht
op een andere manier teniet te doen?

De voorzitter:
Gaat u verder.

De voorzitter:
Gaat u verder.

Minister Koolmees:
Zullen we stap voor stap werken? De regeling is heel duidelijk: of aansluiten bij de regeling in de sector of het gemiddelde. Ik begrijp uw vraag om een beetje inzicht te geven
in de spreiding daarin, maar het doel is hetzelfde. Laten we
daarnaar streven. We hebben hier binnenkort vast nog een
gesprek over, bijvoorbeeld bij het AO Arbeidsmarkt van,
volgens mij, half februari.

Minister Koolmees:
Volgende week al.
De voorzitter:
Kijk, dat is heel snel!

De voorzitter:
Meneer Van Kent, dat is heel snel.

Payroll en scholing. De heer Van Weyenberg vroeg mij te
reflecteren op hoe het zit met de scholing voor payrollwerknemers. Verder is hierover door de heer Van Kent een
amendement ingediend op stuk nr. 36. De heer Van Kent
is in deze ronde heel actief geweest met amendementen!
De payrollwerkgever is natuurlijk net als alle werkgevers
gebonden aan de verplichting dat hij zorg moet dragen

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Minister Koolmees:
Toch? Of beloof ik nu iets verkeerds?

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-44

voor voldoende scholing van de werknemer. Ook is geregeld dat als een payrollwerkgever niet mee kan doen aan
de fondsen, hij in ieder geval een gelijke bijdrage moet
reserveren. Deze bijdrage moet hij op verzoek, maar ten
minste één maal per jaar, aan de payrollkracht uitbetalen.
Dan kan de payrollkracht zelf scholing inkopen. We doen
dat ook vanuit de gedachte dat de loonkosten op elkaar
moeten aansluiten.
Interne scholing, die aan de eigen werknemers wordt
gegeven, en de opleidingsbudgetten die al aan het personeel worden gegeven, kunnen worden gezien als een
arbeidsvoorwaarde. Daarmee valt de suggestie van de heer
Van Kent al onder de gelijkebehandelingsbepaling, artikel
8a van de WAADI, in het wetsvoorstel en leidt het niet tot
verschillen voor de werknemer of een concurrentievoordeel
voor de inlener.
Daarnaast is het amendement onwenselijk. Als je van één
categorie arbeidsvoorwaarden expliciet aangeeft dat die
eronder valt, dan roept dat de vraag op hoe het zit met
andere secundaire arbeidsvoorwaarden, die je niet noemt.
Dat is voor de wet onwenselijk, omdat alle arbeidsvoorwaarden die gelden bij de inlener, van toepassing zijn op de
payrollkracht. Je zou dan de discussie krijgen: "Dit is expliciet genoemd. Dus dit moet wel. Andere dingen zijn niet
expliciet genoemd en die moeten dan niet." Het is dus
geregeld, maar het zo expliciet maken ontraad ik. Daarom
moet ik helaas ook dit amendement ontraden, niet omdat
we verschil van inzicht hebben maar omdat we het onverstandig vinden om de focus te leggen op één onderdeel.
De heer Van Kent (SP):
Ik vind het helemaal niet erg dat dit amendement wordt
ontraden, want ik ben blij met het antwoord van de minister.
Dit maakt ook onderdeel uit van de wet. Dus in die zin is
het nu gewoon klip-en-klaar.
Minister Koolmees:
Ja, precies.
De heer Van Kent (SP):
Daarom wil ik dit amendement intrekken.
Minister Koolmees:
Alle arbeidsvoorwaarden gelden.
De voorzitter:
Het amendement-Van Kent (stuk nr. 36) is ingetrokken.
Dan gaan we volgens mij naar een belangrijk onderdeel
van het debat.
Minister Koolmees:
Nee, hoor. Ik ben nog even bezig met payroll en Cedris.
De voorzitter:
O, sorry.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Minister Koolmees:
Ik zie dat de linkse oppositie nu gaat overleggen of ze het
wetsvoorstel na deze grote toezeggingen alsnog gaat
steunen!
Een aantal partijen, de Partij van de Arbeid, D66, CDA en
ChristenUnie, heeft aandacht gevraagd voor het pleidooi
van Cedris over de payroll en arbeidsbeperkten. Ik begrijp
het pleidooi, maar ik vind het wel een dilemma, zeg ik eerlijk. Het uitgangspunt van dit onderdeel in de wet is een
helder onderscheid tussen uitzenden en payrollen, en het
doel is dat meer werkenden zekerheid krijgen en dat concurrentie op arbeidsvoorwaarden wordt voorkomen bij
payrolling. Ook, of misschien juist, arbeidsbeperkten hebben
behoefte aan continuïteit en aan zekerheid. Ook voor hen
geldt: gelijk loon voor gelijk werk. Dus regelt het voorliggende wetsvoorstel dat hier alleen een uitzondering op kan
worden gemaakt wanneer de uitzendwerkgever een actieve
allocatieve functie heeft vervuld.
Voor de goede orde: dat betekent niet dat elke hulp of
betrokkenheid van het UWV of de gemeente leidt tot toepassing van het payrollregime. Dit is toegelicht in de nota
naar aanleiding van het verslag. Zolang de uitzendwerkgever zelf actief betrokken is geweest bij de werving en
selectie van kandidaten en het werven van opdrachtgevers,
en de werkgever dus een actieve allocatieve rol heeft vervuld, is het uitzendregime van toepassing. Maar ik begrijp
heel goed het dilemma. Ik dacht dat de heer Gijs van Dijk
het in zijn eerste termijn helder heeft geschetst. Het payrollregime kan duurder uitpakken dan het uitzendregime en
dat kan dus weer juist een belemmering zijn voor mensen
om actief te worden op de arbeidsmarkt.
Ik begrijp de Kamerbrede zorg. Ik heb tijdens de eerste termijn van uw Kamer al een nota van wijziging gestuurd met
een haakje erin om dit te gaan regelen. Ik heb even de tijd
nodig om dat op een goede manier uit te gaan werken en
om het na te gaan met gemeenten en het werkgeversservicepunt, al dan niet samen met het UWV of de SW-bedrijven,
de socialewerkvoorzieningsbedrijven. Ook staatssecretaris
Van Ark vindt dit trouwens een aangelegen punt, omdat zij
ook ziet dat dit voor mensen met een arbeidsbeperking een
belemmering kan zijn om aan de slag te gaan.
Dus ik heb een nota van wijziging gestuurd en in die nota
van wijziging wordt er in de wet opgenomen dat er voor
de doelgroep banenafspraak, beschut werk en de huidige
WSW een uitzondering kan worden gemaakt. Daarmee is
de doelgroep beperkt tot inderdaad die groep en dat sluit
volgens mij ook aan bij de vraag van de heer Gijs van Dijk.
De exacte vorm zal later worden bepaald door middel van
lagere regelgeving. Dan kom ik bij u terug. Aangezien u
hier allemaal interesse in heeft getoond, zal ik die ook
voorhangen bij uw Kamer.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dit is goed om te horen. Goed om die afbakening inderdaad
heel strak te doen, want het gaat echt om deze doelgroepen
en niet breder om bijvoorbeeld mensen vanuit de bijstand
of mogelijk statushouders. Anders wordt die groep heel
snel groter getrokken en dat is absoluut niet de bedoeling,
want dan krijg je weer met de uitzendsector te maken. Dus
ik pleit ervoor dat echt af te bakenen en dat ook te blijven
doen.

31 januari 2019
TK 48

48-8-45

Minister Koolmees:
Ja, mooi.
De heer Wiersma had nog een specifieke vraag over het
Cedris-punt. Hij vroeg of de uitzondering ingaat bij inwerkingtreding van de wet op 1 januari 2020, en hij is bang dat
er dan te lang onzekerheid blijft bestaan. Als daar brede
steun voor is, ben ik daar zeker toe bereid, maar ik moet
eerst het voorstel uitwerken en met uw Kamer bespreken.
Daar zit haast achter, omdat ik het wel eens ben met de
opmerking van de heer Wiersma. Daarbij is wel van belang
dat als een dergelijke uitzondering wordt gemaakt, de
doelstellingen van zekerheid van werk, de doorstroom naar
regulier werk en de duurzame plaatsing bij een detacheringsfaciliteit niet uit het oog moeten worden verloren. Er
zullen dus wel nadere voorwaarden moeten worden gesteld,
maar die gaan we uitwerken.
De PvdA vroeg, ook in het kader van payroll en naar aanleiding van de vraag van de heer Heerma over contracting,
of ik bereid ben om maatregelen te treffen voor het groter
worden van contracting, omdat juist payrolling onaantrekkelijker wordt gemaakt en er dus weer een waterbed kan
ontstaan bij contracting. Ik heb 8 november een brief
gestuurd naar aanleiding van eerdere vragen van de heer
Heerma op dit punt. Ik ben daarin uitgebreid ingegaan, ook
naar consultatie met de sociale partners, op de vraag wat
de inschatting is van de sociale partners van dat fenomeen.
Gaat dat nu hard, groeit dat nu echt en wat zijn dan de
potentiële problemen? Ik heb in die brief ook geschetst
welke mogelijkheden er zijn in de huidige wet en ook in het
nieuwe voorstel van Wet arbeidsmarkt in balans, om concurrentie op arbeidsvoorwaarden tegen te gaan. Ik denk
dus dat er voldoende maatregelen zijn om tegen oneigenlijke vormen van contracting op te treden, bijvoorbeeld als
er eigenlijk sprake is van uitzenden.
Ik heb in diezelfde brief een verkenning aangekondigd naar
of de huidige mogelijkheden tot optreden bij niet-naleving
van de WAADI — dat gaat dus over de intermediairs, de
uitzendsector — voldoende zijn en of die verbeterd zouden
kunnen worden. Ik heb de zorgen van uw Kamer goed
gehoord, specifiek die van de heer Gijs van Dijk en de heer
Heerma. Die verkenning loopt. Daar wil ik niet op vooruitlopen, maar ik houd wel een vinger aan de pols. De signalen
zie ik zelf ook. Die verkenning heb ik dus op 8 november
aangekondigd. Er wordt op dit moment gekeken welke
mogelijkheden er zijn en welke partijen, zoals de sociale
partners in de Stichting van de Arbeid, betrokken kunnen
worden bij die verkenning. Beide heren, Heerma en Van
Kent, hebben gevraagd of ik binnen twee weken iets kan
melden. Dat kan ik helaas niet, niet meer dan wat ik vanavond meld. Deze verkenning loopt. Ik wil de Kamer wel in
het eerste kwartaal van dit jaar nog informeren over de
voortgang daarvan, want ik weet dat het voor beiden een
aangelegen punt is.
De heer Van Dijk vroeg wat ik ga doen aan de positie van
werknemers met een nulurencontract. Hij kan dat lezen in
het wetsvoorstel, aangezien de mensen met een nulurencontract onder de oproepcontracten vallen. Alle maatregelen ten aanzien van oproep gelden dus ook voor de nulurencontracten. Daarmee is voor mij zijn zorg geadresseerd.
Ook D66 vroeg naar het risico op een vlucht naar andere
constructies, bijvoorbeeld naar ontwikkelingen in de uitzend-

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

sector. Daar hebben de heren Heerma en Van Weyenberg
ook recent vragen over gesteld. Die ben ik nu aan het
beantwoorden. Ik heb ook begrip voor de zorgen van de
heer Van Weyenberg over de signalen van oneigenlijk
gebruik van het uitzendregime. Deze signalen hebben mij
ook bereikt. Nogmaals, de heer Heerma en de heer Van
Weyenberg, maar ook de heer Jasper van Dijk, denk ik,
hebben daar schriftelijke vragen over gesteld, met name
over het inzicht in draaideurconstucties waarbij inleners
uitzend- of payrollkrachten inzetten voor structureel werk
en waarbij uitzendbureaus uitzendkrachten proberen in de
eerste fase van hun contract te houden, in fase A van de
uitzendcontracthouder. Ook ik zou daar wel meer inzicht in
willen hebben, omdat die signalen mij ook hebben bereikt.
Dat ging niet eens zozeer over de pensioenen — de vragen
van de heer Van Weyenberg en de heer Heerma gingen
over de 26 weken wachttijd bij pensioenen — maar meer
over de 78 weken fase A, fase B in de uitzendbranche. De
vragen liggen klaar en komen heel snel uw kant op, samen
met de beloofde brief over voortgang ten aanzien van de
UWV-fraude. Ik verwacht daar in de tweede termijn nog
wel wat vragen over.
Dat was het blokje flex. Dan ga ik naar het blok ontslag.
Daar zijn heel veel vragen over gesteld, met name over de
cumulatie, over de transitievergoeding en ook over de
proeftijd, dus daar ga ik ook op in. Ik begin met de cumulatiegrond. Waarom deze maatregel? Veel van de Kamerleden
hebben dat gevraagd — de heer Van Kent, de heer Kuzu,
de heer Mulder en de heer Stoffer — en hebben ook
gevraagd om een nadere onderbouwing. Het kabinet vindt
het belangrijk dat het vaste contract aantrekkelijker wordt
gemaakt. Werkgevers zijn nu te huiverig om werknemers
een vast contract aan te bieden, waardoor werknemers te
vaak en te lang op basis van een flexibel contract aan het
werk zijn. Dat komt onder andere doordat de nu bestaande
ontslagregels zo strikt zijn. Als de werkgever het vertrouwen
heeft dat hij een werknemer kan ontslaan wanneer dat nodig
is, zullen werkgevers eerder bereid zijn om werknemers
een vast contract aan te bieden.
De heer Smeulders vroeg wat de winst is. Is dat de winst,
een vast contract om die risico's weg te nemen en daarmee
de toegang tot een vast contract makkelijker te maken,
evenals de mogelijkheid om een extra vergoeding toegekend te krijgen? Ik wil zelf niet spreken over winst of verlies,
want de ontslagbescherming wordt niet minder. We veranderen niks aan de gronden. Het moet nog steeds gaan om
een redelijke grond voor ontslag. En nog steeds is er de
rechter die toetst aan die redelijke grond.
Bestaand onderzoek laat zien dat er sinds de invoering van
de WWZ meer ontbindingsverzoeken worden afgewezen
door de kantonrechter. Dat zei ik ook al tegen mevrouw Van
Brenk in een interruptiedebatje bij de inleiding. Een aangevoerde ontslaggrond moet geheel voldragen zijn, wil je een
redelijke grond hebben voor ontslag en voordat die ook tot
ontbinding leidt. Dat is de praktijk van de Wet werk en
zekerheid. Bij een onvoldragenheid kan eenvoudigweg niet
worden ontbonden. Dat knelt nu in de praktijk, want als je
geen volledige redelijke ontslaggrond kunt aanvoeren,
wordt er niet ontbonden. Dan zijn de werkgever en de
werknemer dus in de situatie dat er wel degelijk sprake is
van bijvoorbeeld een verstoorde arbeidsrelatie, maar er
niet wordt ontbonden door de kantonrechter.

31 januari 2019
TK 48

48-8-46

Dat hier sprake is van een knelpunt wordt ook bevestigd
door de inbreng in de internetconsultatie. En ook de inbreng
van de Raad van State op dit punt was positief. Ook de Raad
voor de rechtspraak heeft in het advies op het wetsvoorstel
aangegeven dat de introductie van de cumulatiegrond de
rechter meer armslag zal geven en dat de rechter deze
ruimte naar verwachting ook zal benutten.

ontbinding op basis van de cumulatiegrond een extra ontslagvergoeding kan krijgen.

In de praktijk zijn er namelijk gewoon voorbeelden van
situaties waarin de rechter ontbinding van de arbeidsovereenkomst gerechtvaardigd vindt terwijl niet aan een van
de redelijke gronden voor ontslag is voldaan. Rechters
kúnnen in het huidige stelsel van ontslaggronden de
arbeidsovereenkomst dan niet ontbinden, terwijl in redelijkheid van de werkgever niet meer gevraagd kan worden om
de arbeidsovereenkomst voort te zetten. Dan kan er in het
huidige systeem onvoldoende maatwerk worden geleverd
door de rechter. De cumulatiegrond brengt hier een oplossing voor. De omstandigheden uit twee of meer ontslaggronden, bijvoorbeeld het disfunctioneren van de werknemer én ook een verstoorde verhouding op de werkvloer,
kunnen dan leiden tot ontbinding, natuurlijk voor zover de
rechter van oordeel is dat van de werkgever in het specifieke
geval niet kan worden verlangd dat de overeenkomst
voortduurt. Dus de rechter toetst wel nog steeds ook op die
gronden die in de Wet werk en zekerheid zijn gedefinieerd.

De voorzitter:
Ja, is goed.

Ontslag wordt dus nu, door de cumulatiegrond, in de
praktijk ook mogelijk bij een optelsom van omstandigheden.
Het amendement van de heer Smeulders en de heer Van
Kent op stuk nr. 28, over het niet wijzigen van ontslagrecht,
moet ik dus ontraden. Uit zowel de internetconsultatie als
het standpunt van de Raad voor de rechtspraak en de
hoorzitting met de experts blijkt dat juist heel veel mensen
heel positief zijn over de cumulatiegrond als systeem. Er
zijn vragen over de hoogte, maar het systeem wordt breed
positief gewaardeerd. Dat amendement moet ik dus ontraden. De heer Smeulders heeft nu bij zijn amendementen
een score van 50%. O nee, er volgt zo meteen nog wat,
maar nu verklap ik al wat van tevoren.
De cumulatiegrond is een redelijke ontslaggrond die aan
de al bestaande redelijke ontslaggronden wordt toegevoegd. Met de introductie van een cumulatiegrond wordt
het gesloten stelsel van ontslaggronden behouden. Daar
verander ik in de wet niets aan. Er kunnen alleen omstandigheden zijn uit meerdere ontslaggronden die samen een
ontslag rechtvaardigen. De cumulatiegrond maakt dan
ontslag mogelijk. De cumulatiegrond houdt in dat er sprake
moet zijn van een combinatie van omstandigheden uit twee
of meer ontslaggronden die zodanig is dat voortzetting van
de arbeidsovereenkomst in redelijkheid niet van de werkgever kan worden verlangd. Wanneer de rechter ontbindt
wegens de cumulatiegrond, dan kán de rechter een extra
vergoeding toekennen. Die extra vergoeding is gemaximeerd op 50% van de transitievergoeding. Daarover ging
de vraag van de heer Wiersma: moet die extra vergoeding
altijd toegekend worden? Nee, zij kán toegekend worden.
Dat is de discretionaire bevoegdheid van de rechter. Die
50% hoeft niet, maar kán.
In de inbreng van de leden in de eerste termijn werd
gesuggereerd dat de werknemer zomaar op straat kan
worden gezet. Dat mag uiteraard niet zo zijn. Daarom is de
verruiming van het ontslagrecht zo ingericht dat de werknemer voldoende tegen ontslag wordt bescherm en hij bij

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Vindt u het goed als ik even dit afmaak, voorzitter? Want
het hangt allemaal met elkaar samen en voor de wetsgeschiedenis is het wel belangrijk.

Minister Koolmees:
De wet kent sinds de WWZ een gesloten stelsel van redelijke
ontslaggronden. Als werkgever en werknemer er onderling
niet uit komen, wordt er preventief getoetst door de kantonrechter of de werkgever de arbeidsovereenkomst mag
beëindigen. Als de werkgever het dienstverband wil
beëindigen wegens bedrijfseconomische omstandigheden
of langdurige arbeidsongeschiktheid, dan moet er toestemming worden gevraagd bij het UWV. Voor een beëindiging
om een andere reden, die meer in de persoon of in de verhouding tussen werkgever en werknemer is gelegen, moet
de werkgever de kantonrechter verzoeken de arbeidsovereenkomst te ontbinden. Er zijn situaties waarbij omstandigheden uit verschillende ontslaggronden spelen die op
zichzelf onvoldoende zijn voor ontslag op één van de ontslaggronden, dus niet volledig voldoen aan een van de
ontslaggronden, maar wel gezamenlijk kunnen worden
meegewogen. Als die worden meegewogen, kan er een
situatie ontstaan dat voortzetting van de arbeidsovereenkomst in redelijkheid niet meer van de werkgever kan worden gevergd.
Als reactie op de vrees van de heer Kuzu: de rechter zal niet
zomaar ontbinden op de cumulatiegrond als de werkgever
zijn verzoek onvoldoende onderbouwd heeft. Er wordt nog
steeds getoetst op de redelijke gronden. De werkgever moet
nog steeds zijn ontbindingsverzoek motiveren en onderbouwen. Het kan alleen als de werkgever een deugdelijk dossier
heeft, dus kan bewijzen dat er een dossier is opgebouwd,
met feiten en omstandigheden waar het verzoek tot ontbinding op is gebaseerd. Het is vervolgens ter beoordeling aan
de rechter of de door de werkgever aangevoerde omstandigheden in combinatie met het verweer van de werknemer
— dat hoort er natuurlijk ook bij — ook bij een beroep op
de cumulatiegrond een redelijke grond vormen. De werkgever zal, net als bij een beroep op een enkele ontslaggrond,
weinig kansrijk zijn met een ondeugdelijk dossier. Dan
ontbindt de rechter niet, want dan zijn er geen feiten,
omstandigheden en dossier om op te ontbinden.
In het huidige gesloten stelsel van ontslaggronden kunnen
rechters de arbeidsovereenkomst vaak niet ontbinden. De
enkelvoudige ontslaggrond is niet voldragen en de wet
staat ontbinding dan niet toe. Rechters kunnen daardoor
onvoldoende maatwerk leveren. Ik vind het belangrijk dat
hierin verandering komt en dat straks meer maatwerk
geleverd kan worden. De heer Wiersma vroeg of ik verwacht
dat de cumulatiegrond als standaardontslaggrond gaat
gelden. Dit is niet beoogd. Dat wordt ook ontmoedigd,
omdat er een extra vergoeding staat tegenover een ontbinding op basis van de cumulatiegrond. Dat geeft een prikkel
aan de werkgever om het ontslag te baseren op maar één
ontslaggrond. Maar uiteindelijk zal de praktijk moeten uit-

31 januari 2019
TK 48

48-8-47

wijzen hoe vaak er een beroep wordt gedaan op de cumulatiegrond.
Waarom een extra vergoeding en waarom 50%? De rechter
kan een extra vergoeding toekennen bij een ontslag op de
cumulatiegrond en de werkgever kan deze grond aanvoeren
als hij denkt dat een enkelvoudige ontslaggrond niet voldoende kan worden onderbouwd en er sprake is van
omstandigheden uit meerdere ontslaggronden. Als de
rechter de arbeidsovereenkomst dan ontbindt omdat de
culminatie van omstandigheden maakt dat er een redelijke
grond is voor ontslag, dan is het redelijk dat daar voor de
werknemer een compensatie tegenover staat.
Ik wil benadrukken dat de cumulatiegrond niet een
ondeugdelijke ontslaggrond is. Dat zeg ik ook op de vragen
van de heer Smeulders, de heer Stoffer, de heer Bruins,
mevrouw Van Brenk en de heer Van Kent. De cumulatiegrond is net als de andere in de wet genoemde gronden
een redelijke grond. Zo is hij ook gedefinieerd in de wet.
De rechter moet, net als bij de andere gronden, in de eerste
plaats toetsen of de grond voldragen is. Pas als dat zo is,
kan er ontbinding plaatsvinden. Sorry, voorzitter, dit moet
ik even netjes doen, want dit is gewoon de wetsgeschiedenis. Pas als de rechter ervan overtuigd is dat ontbinding
moet plaatsvinden, komt hij toe aan de vraag of er een extra
vergoeding moet worden toegekend en, zo ja, hoe hoog
die extra vergoeding moet zijn. Een extra vergoeding is dan
ook bedoeld als compensatie voor de werknemer voor een
ontslag wegens de cumulatiegrond. Bovendien wordt de
werkgever zo aangemoedigd om zijn verzoek tot ontbinding
te baseren op een enkelvoudige ontslaggrond en die grond
goed te onderbouwen.
De heer Smeulders vroeg: waarom is er een maximering
aan de vergoeding gesteld? Ook de heer Gijs van Dijk en
de heer Van Kent vroegen hiernaar. Ze hebben een amendement ingediend op stuk nr. 33 om die maximering te
schrappen en het helemaal aan de rechter over te laten hoe
hoog de extra vergoeding moet zijn. Dat vind ik geen goed
idee en ik ontraad dan ook het amendement. Het maximeren
van de extra vergoeding is belangrijk om zo veel mogelijk
rechtszekerheid te bieden aan de partijen. Zo weten zij
vooraf hoe hoog de vergoeding bij ontslag maximaal kan
zijn. Dat is belangrijk omdat deze extra vergoeding ook
invloed kan hebben — dat zei mevrouw Van Brenk terecht
in een interruptiedebatje — op de vergoedingen die bij
ontslag met wederzijds goedvinden in vaststellingsovereenkomsten worden afgesproken. Als je de maximering loslaat,
leidt dat tot rechtsonzekerheid en dus tot meer procedures.
Het zal ook leiden tot hogere vergoedingen, niet alleen in
procedures maar ook in situaties waarin partijen in onderling overleg tot beëindiging van de arbeidsovereenkomst
komen, en dat is niet wenselijk, met meer vaste contracten
in het achterhoofd.

werkgever niet te hoog op en heeft de rechter wel voldoende discretionaire ruimte, voldoende speelruimte voor
een goede vergoeding.
Mevrouw Van Brenk heeft een amendement ingediend om
de extra vergoeding op 100% van de transitievergoeding
te kunnen stellen. Ook dit amendement zal ik ontraden,
omdat naar mijn mening de kosten voor de werkgever dan
te hoog oplopen. Het risico is dan ook dat de maatregel zijn
doel voorbijschiet, namelijk een aantal vaste banen.
De heer Van Dijk heeft gevraagd of ik heb gekeken naar het
verschil tussen kleine en grote werkgevers als het gaat om
de cumulatiegrond en de extra vergoeding daarbij. Ik begrijp
zijn verzoek. Inhoudelijk begrijp ik zijn verzoek ook, want
inderdaad, grote bedrijven hebben vaak een betere hrafdeling en zijn professioneler ingericht, waardoor ze makkelijker een dossier kunnen bijhouden. We kiezen er als
kabinet toch niet voor om de vergoeding die de werknemer
ontvangt bij ontslag, afhankelijk te maken van de grootte
van de werkgever waar hij in dienst is. Dan zou je weer een
onderscheid krijgen tussen werknemers die bij een mkbbedrijf werken en werknemers die bij een multinational
werken. Dan zou je in het ene geval een hogere ontslagvergoeding krijgen. Dat vind ik eerlijk gezegd niet uit te leggen.
Dat is ook in strijd met een van de basisregels van de Wet
werk en zekerheid, waarin onderscheid tussen UWV-route
en kantonrechterroute juist is vervallen.
Het kabinet heeft ervoor gekozen om daar waar dat echt
nodig is, de transitievergoeding te compenseren, bijvoorbeeld bij ontslag na langdurige ziekte van de werknemer,
en specifiek voor kleine werkgevers bij ontslag wegens
bedrijfsbeëindiging. Met andere woorden, het gaat niet via
de kant van de werknemer, zeg ik tegen de heer Gijs van
Dijk. Maar als er compensatie plaatsvindt, gaat het via de
werkgever, dus bij bedrijfsbeëindiging in geval van een
kleine bedrijven, ziekte en overlijden. Die zijn ook opgenomen in het wetsvoorstel. Daar kom ik later nog uitgebreid
op terug. In de wet is opgenomen dat de vergoeding
maximaal 50% van de transitievergoeding bedraagt. Het
gaat dus nadrukkelijk niet om een verplichting om een extra
vergoeding op te leggen. Het is een mogelijkheid.

Het is ook niet wenselijk om de gevolgen van het ontslag
te laten meewegen bij de hoogte van de extra vergoeding,
zoals de heer Van Dijk bepleitte in zijn bijdrage. De gevolgen
van ontslag zijn al verdisconteerd in de reguliere transitievergoeding, de rechten die werknemers opbouwen gedurende hun diensttijd in dienst bij een werkgever.

De heer Wiersma vroeg naar het risico dat de rechter standaard de 50% extra vergoeding gaat opleggen. Dat risico
zie ik niet. De rechter zal motiveren of en waarom een vergoeding wordt toegekend. Ook motiveert de rechter de
hoogte van de vergoeding. Het moet zich in de jurisprudentie verder uitkristalliseren. Ik heb in de nota naar aanleiding
van het verslag wel enige richting meegegeven. Als uitgangspunt geldt dat er aanleiding is om een lagere extra
vergoeding toe te kennen als een of meer van de ontslaggronden bijna voldragen is. Een hogere extra vergoeding
is aan de orde als de ontslaggronden ieder voor zich in veel
mindere mate voldragen zijn. Het kan verder natuurlijk zo
zijn dat omstandigheden uit slechts een paar gronden nodig
zijn voor ontbinding. In combinatie met de voldragenheid
van de gronden kan ik mij voorstellen dat zo'n situatie leidt
tot een lagere vergoeding dan wanneer omstandigheden
uit veel meer gronden nodig zijn om tot ontbinding te
komen: minder gronden lager, meer gronden hoger.

De heer Smeulders vraagt: waarom 50%? Met een maximum van 50% wordt de werknemer gecompenseerd voor
ontslag op de cumulatiegrond, lopen de kosten voor de

Verder wil ik het aan de rechter overlaten hoe hij de hoogte
van een vergoeding vaststelt en daar geen verdere wettelijke normering aan geven. Daarmee krijgt de rechter de

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-48

speelruimte om maatwerk te bieden in specifieke gevallen.
Dit als reactie op de bijdrage van de heer Bruins en de heer
Stoffer.
Een paar vragen nog. De heer Stoffer heeft nog gevraagd
naar de fiscale status van de extra vergoeding die de rechter
kan opleggen bij de cumulatiegrond. Deze zal fiscaal hetzelfde worden gezien als de transitievergoeding en de billijke vergoeding die de rechter kan toekennen als loon uit
vroegere dienstbetrekking. Die heeft dus dezelfde fiscale
status.
Tot slot heeft mevrouw Van Brenk nog gevraagd of de billijke vergoeding nog steeds kan worden toegepast, naast
de extra vergoeding bij de cumulatiegrond. Het antwoord
hierop is: ja, de billijke vergoeding blijft bestaan. Bij de
WWZ werd dat het "muizengaatje" genoemd, denk ik. Ja,
dat klopt, zie ik. Deze vergoeding is echt bedoeld voor uitzonderingssituaties, waarin sprake is van ernstig verwijtbaar
handelen of nalaten van de werkgever. Om die reden ben
ik ook niet voor het voorstel van mevrouw Van Brenk om
het woordje "ernstige" te schrappen, omdat het echt een
uitzonderlijke situatie is en de rechter dus ook een extra
vergoeding kan toekennen als die situatie aan de hand is.
De WAB voegt aan het met de WWZ ingevoerde vergoedingssysteem de extra vergoeding toe. De extra vergoeding,
die 50%, is bedoeld om de werknemer te compenseren voor
een ontslag op basis van de cumulatiegrond. Het is dus een
separate vergoeding. De andere blijft bestaan. Het is dus
in aanvulling op de transitievergoeding in geval van
beëindiging op cumulatiegrond en eventueel potentieel de
billijke vergoeding. Ik weet het artikel niet uit mijn hoofd,
maar mevrouw Van Brenk heeft er twee keer naar gevraagd.
Dit waren de antwoorden op de vragen over de cumulatiegrond.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank aan de minister voor de beantwoording. Ik vind de
minister vanavond ontzettend helder, maar op dit punt
spreekt hij zichzelf voor mijn gevoel toch een paar keer
tegen. Dat begon al in het begin van dit blokje. In reactie
op mijn vraag wat nu eigenlijk de winst van deze cumulatiegrond voor werknemers is, gaf hij duidelijk aan: de winst
is dat er meer vaste contracten komen, hopelijk. Maar
daarna gaf hij aan: ik wil eigenlijk niet spreken van winst
en verlies, want het is eigenlijk geen versoepeling van het
ontslagrecht. Zo wordt het haast gezegd. Dat is ook mijn
eerste vraag: kan de minister nou niet gewoon toegeven
dat het met deze wet, met deze aanpassing, makkelijker
wordt om mensen te ontslaan, en dat het dus gewoon een
verspoeling van het ontslagrecht is?
Minister Koolmees:
Ik begrijp deze vraag. Ik probeer er absoluut geen taalspelletje van te maken of weg te duiken. Ik heb in mijn hele
antwoord het volgende willen betogen. Op dit moment
wordt er in sommige gevallen, bij sommige kantonrechters,
in veel situaties niet ontbonden, omdat er niet kan worden
voldaan aan een redelijke ontslaggrond. We zien dat er in
de praktijk dan sprake is van meerdere situaties: er is discussie over disfunctioneren en er is tegelijkertijd een verstoorde arbeidsverhouding, omdat een werknemer en een
werkgever ruzie hebben met elkaar. Door de toevoeging

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

van de cumulatiegrond zeg je enerzijds: we houden het
stelsel in stand. Er moet nog steeds een redelijke grond zijn
om te kunnen ontslaan. Je moet nog steeds een dossier
hebben. Je moet nog steeds met feiten en omstandigheden
naar de rechter toekomen. Alleen, je kan wel gronden
combineren. Als je dat doet, kan de rechter daar een hogere
vergoeding voor toekennen. Het wordt dan bijna een soort
taalspelletje of dit nou een verspoeling is of niet. Dat wil ik
niet, want daar vind ik het te serieus voor. Het is namelijk
heel zorgvuldig, maar je geeft wel meer ruimte aan de
rechter om sneller te kunnen ontbinden, en in die zin is dat
een versoepeling.
Die balans heb ik dus proberen aan te geven in mijn
beantwoording. Nogmaals, ik doe hier geen taalspelletje;
ik probeer alleen maar heel helder aan te geven hoe we dit
bedoeld hebben om in de praktijk een probleem op te lossen. Want het probleem is er: er wordt niet ontbonden, met
alle gevolgen van dien, waardoor er sprake kan zijn van
een verstoorde arbeidsrelatie en mensen zich misschien
wel ziek gaan melden. Deze ruimte kan sneller leiden tot
ontbinding, maar daar staat wel een hogere vergoeding
tegenover.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Het kost de minister een beetje moeite, maar hij heeft nu
uiteindelijk toch gezegd dat het een versoepeling is. Volgens
mij is dat ook terecht en hoeven we daar ook niet moeilijk
over te doen. Mijn tweede vraag gaat over iets waarop de
minister zichzelf ook een beetje tegenspreekt. Hij geeft
namelijk heel duidelijk aan dat ontslag op basis van de
cumulatiegrond niet ondeugdelijker is dan ontslag op basis
van de andere gronden. Maar vervolgens geeft hij meteen
daarna aan dat je daarvoor wel een hogere vergoeding
krijgt. Dat vind ik op de een of manier niet logisch, want als
het niet ondeugdelijker is, waarom zou je dan wel een
hogere vergoeding krijgen?
Minister Koolmees:
In de wetstechniek is het een redelijke grond, die we hebben
toegevoegd. Daarmee is het niet ondeugdelijk. Het is een
van de redelijke gronden voor ontslag, maar omdat je de
ontslaggronden combineert, vinden we het gerechtvaardigd
dat daar een hogere vergoeding tegenover kan staan. Dat
is de hele analyse van deze wet. Nogmaals, ik probeer aan
te tonen waarom dat in de praktijk een probleem is. Ik heb
hier een lijstje met quotes uit de hoorzitting en van de Raad
van State, van de Vereniging Arbeidsrecht Advocaten, van
de Raad voor de rechtspraak. Zij zien dit allemaal als een
oplossing voor een probleem in de praktijk. Daarom doen
we dit ook.
Ik begrijp dat dit een politiek debat gaat worden over de
vraag of het nu wel of niet een versoepeling is van het
ontslagrecht. Ik heb proberen aan te geven, ook voor de
wetsgeschiedenis en de praktijk, hoe dit systeem zou
moeten gaan werken. Dat heb ik zorgvuldig proberen te
doen. Het zal inderdaad leiden tot vaker ontbinden, maar
dan wel met een hogere vergoeding. In die zin is het een
versoepeling, maar het lost wel een groot probleem op in
de praktijk.

31 januari 2019
TK 48

48-8-49

De voorzitter:
Tot slot de heer Smeulders.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Kijk, wij staan hier in de Tweede Kamer. Dit is een politieke
arena. Het is aan al onze fracties om een politiek oordeel
te vormen over deze wet. Ik snap dat de minister heel secuur
moet zijn, omdat wat hij zegt, gevolgen heeft voor hoe
mogelijk rechters in de toekomst uitspraken gaan doen.
Maar volgens mij moeten we hier wel gewoon de waarheid
zeggen en niet met meel in de mond praten.
Minister Koolmees:
Dat erken ik toch? Ik wil hier geen woordenspelletje van
maken. Ik erken dit.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Nee, nee, nee. Op dat eerste punt heeft u het helder erkend.
Het kostte volgens mij een beetje moeite, maar dat heeft u
gedaan. Nu door op dat tweede punt: is de cumulatiegrond
wel of niet een deugdelijke grond? Ik geloof best wel dat
wij als wetgever — u heeft heel veel slimme ambtenaren
die dat heel goed kunnen opschrijven — kunnen opschrijven
dat dit een deugdelijke grond is. Dat mag ik hopen, want
anders is het een beetje een gekke wet die wij hier behandelen. Maar het is dan toch gewoon een politieke keus,
meneer Koolmees, om te zeggen ...
De voorzitter:
De minister.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Sorry, voorzitter. Het is toch een politieke keus van de
minister om te zeggen: wij vinden deze grond misschien
iets minder hard en sterk en daarom geven we een hoge
vergoeding? Maar dat is een politieke keus. Ik zou graag
willen dat de minister dat bevestigt.
Minister Koolmees:
Ja, dat bevestig ik. Het is een politieke keuze op basis van
een analyse van de praktijk, waarin een knelpunt is gesignaleerd waar wij als politieke partijen in een regeerakkoord
een oplossing voor hebben gevonden. Die is op basis van
analyses van juristen, de vereniging van arbeidsrechtadvocaten, de Raad voor de rechtspraak en de Raad van State.
Ook de experts in de hoorzitting hebben dit aangegeven.
Als de heer Smeulders wil dat ik erken dat het een politieke
keuze is, dan zeg ik ja. Maar die is wel gemaakt op basis
van feiten en analyses omdat we een knelpunt proberen
op te lossen.
De heer Van Kent (SP):
Het is dus een politieke keuze van deze minister en van deze
regering om het makkelijker te maken om mensen te ontslaan, om het ontslagrecht te versoepelen. De minister
verdedigt dat mede door te zeggen: ja, maar als je die
gronden met elkaar combineert, krijg je een hogere vergoeding. Tegelijkertijd pakt dit wetsvoorstel die hogere vergoeding af van mensen die meer dan tien jaar bij dezelfde baas

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

werken. Die vergoeding gaat daar al naar beneden. Die
vergoeding is al gigantisch naar beneden gegaan in de
vorige flexwet, van de heer Asscher. Ik gaf net een paar
rekenvoorbeelden waarin nog maar een derde is overgebleven van die totale vergoeding. Dit gaat even over die
anderhalve keer. De minister zegt: die gronden worden
gecombineerd, het is makkelijker om mensen te ontslaan,
het is een versoepeling van het ontslagrecht, maar je krijgt
een hogere vergoeding. Maar aan de andere kant pakt u de
vergoeding af. Erkent u dat?
Minister Koolmees:
Ja, de opbouw van de transitievergoeding wordt aangepast
in het wetsvoorstel. Daar staat de transitievergoeding vanaf
dag één voor mensen met een flexcontract tegenover. De
huidige praktijk is dat zij pas vanaf twee jaar transitievergoeding opbouwen, maar in dit wetsvoorstel bouwen mensen
die vanaf dag één op. De mensen met een kort of tijdelijk
contract worden beter beschermd. Daar staat tegenover
dat de opbouw ... Zo meteen kom ik daar uitgebreider op
terug, want het is een ingewikkeld bouwwerk. Wat was de
situatie voor de Wet werk en zekerheid? Naarmate je ouder
was en je een langer dienstverband had, had je een hogere
opbouw. In de Wet werk en zekerheid is een overgangsregeling gemaakt. Tot aan 2020 hebben — uit mijn hoofd
gezegd — mensen boven de 50 met een dienstverband van
meer dan tien jaar een hogere opbouw. Die tijdelijke regeling zou in 2020 aflopen. Dan zou voor die mensen met een
langer dienstverband de opbouw van de transitievergoeding
een halve maand per gewerkt jaar zijn. Die wordt in het
wetsvoorstel verlaagd naar een derde maand, namelijk
gelijkgetrokken voor iedereen, ongeacht de duur van het
dienstverband. Daarmee is die heel voorspelbaar, heel
makkelijk toepasbaar en voor iedereen hetzelfde. Als de
heer Van Kent vraagt of dit een verlaging is, antwoord ik
dat dit klopt.
De heer Van Kent (SP):
Ja, maar dan moeten we daar ook eerlijk over zijn. Dan
moeten we zeggen: u kunt makkelijker ontslagen worden,
u krijgt geen hogere vergoeding indien u langer ergens
werkt. Kortom, dit is echt een uitholling van de bescherming
tegen onterecht ontslag en een grove verslechtering voor
werknemers voor wie ontslag dreigt. Ook de juristen van
de FNV, die dagelijks mensen bijstaan, zeiden bij het
gesprek dat we hadden dat dit een achteruitgang gaat
betekenen en dat dit voor heel juridisch gedoe gaat zorgen
en kosten met zich meebrengt. Kortom, niet voor niks hebben de SP en heel veel andere partijen voorstellen gedaan
om dit onzalige deel uit die wet te halen. Dit is voor heel
veel oppositiepartijen het pijnpunt in deze wet. Na alle
vrolijkheid en positiviteit is dit het dieptepunt van het
voorstel van de minister.
Minister Koolmees:
Ik kom daar zo meteen uitgebreid op terug, maar ik wil op
één ding een inhoudelijke reactie geven. De heer Van Kent
heeft het over onterecht ontslag. Ik heb net uitvoerig
betoogd dat we het niet hebben over onterecht ontslag. We
hebben een redelijke grond voor ontslag, die wordt getoetst
door de kantonrechter. Daar gaat het over. Feit is wel dat
de transitievergoeding wordt aangepast. Ik ga daar zo
meteen uitgebreid op in, want er zijn meer vragen over

31 januari 2019
TK 48

48-8-50

gesteld. Daar loop ik ook helemaal niet voor weg. Die wordt
aangepast. Er zijn ook overwegingen voor, waar ik zo meteen op terugkom ...
De heer Van Kent (SP):
Aangetast.
Minister Koolmees:
Maar het is niet een onterecht ontslag.
De voorzitter:
De heer Kuzu.
De heer Kuzu (DENK):
Wanneer het gaat over dat terecht ontslag is het voorliggende voorstel dat de enkel-feitconstructie wordt uitgewaaierd naar een cumulatie.
Minister Koolmees:
Sorry, ik begreep de volgorde niet.

Minister Koolmees:
Dat gaat over de diversiteit van de gronden zelf: disfunctioneren, verstoorde arbeidsrelatie ... Het wetsvoorstel gaat
over de cumulatie van die gronden. Dat zijn toch twee
aparte dingen. Nogmaals, het wordt een herhaling van
zetten. Als je kijkt naar de Raad van State, de Raad voor de
rechtspraak, de experts tijdens de hoorzitting, is er breed
draagvlak voor het toevoegen van deze cumulatiegrond,
met kritische opmerkingen erbij over de vergoeding, zeker.
De heer Kuzu vraagt of deze gronden de redenen voor
ontslag afdekken. Het antwoord is ja. Maar in de praktijk
kan een combinatie van die redenen nog steeds reden zijn
om te zeggen: we moeten ontbinden. Dat is de cumulatiegrond.
De heer Kuzu (DENK):
In de praktijk betekent dit dat het makkelijker gemaakt wordt
om mensen te ontslaan. Dan is de hele simpele vraag:
waarom wil de minister het makkelijker maken voor werkgevers om werknemers te ontslaan en die onzekerheid
verder vergroten? Dat is de essentiële vraag.

Minister Koolmees:
Van één ontslaggrond naar een cumulatie van redelijke
ontslaggronden.

Minister Koolmees:
Volgens mij heb ik dat al de hele avond betoogd. We
begonnen met het doel. Waarom willen we dit? We willen
het vaste contract aantrekkelijker maken. Een van de redenen waarom werkgevers geen vaste contracten aanbieden,
is de onzekerheid over ontslag als de werkgever geen plek
meer heeft. Dat kan te maken hebben met productie, disfunctioneren, persoonlijke omstandigheden, ruzie op de
werkvloer. Dat zijn nu de gronden voor ontslag. Inderdaad,
het is een versoepeling, zoals ik richting de heer Smeulders
al aangaf. Het is een oplossing voor een probleem in de
praktijk, dat soms nu niet ontbonden wordt omdat niet
volledig wordt voldaan aan een van de ontslaggronden.
Maar het doel is: de risico's voor ondernemers verkleinen
om meer mensen een vaste contract te laten krijgen.

De heer Kuzu (DENK):
Dat is precies wat ik zeg. In de praktijk gaan we zien dat
dossiers ingewikkelder gemaakt worden en moeilijker
getoetst gaan worden door rechters. Dat is in ieder geval
wat rechters naar aanleiding van het onderzoek van de
Universiteit van Amsterdam ook aangeven. Zij zeggen heel
duidelijk: waarom wordt er aan het huidige systeem
getornd, terwijl de gronden voor ontbinding van een
arbeidsovereenkomst toereikend zijn voor de verscheidenheid aan gevallen die in de praktijk voorkomen? Dit is wat
rechters daarover zeggen en wat in het onderzoek staat.

De heer Kuzu (DENK):
Wanneer je mensen een vaste contract wil geven, moet je
het niet makkelijker maken om mensen te ontslaan. De
praktijk is hierin doorslaggevend. Wat gebeurt er straks
dagelijks op de werkvloer? Straks krijg je hr-medewerkers
die de hele dag rondlopen, met een pen in de hand, om
allerlei aantekeningetjes te maken, om te kunnen voldoen
aan die cumulatieregel. Dat is wat er in de praktijk gebeurt.
Als de minister dit niet wil erkennen, dan heeft hij echt een
balk voor zijn oog. Dat ziet hij toch gebeuren in de praktijk?
Dat is in ieder geval wat er gebeurt.

Minister Koolmees:
Dat erken ik. Dat is een onderzoek van het Hugo Sinzheimer
Instituut van de Universiteit van Amsterdam waar de heer
Kuzu het over heeft.

Minister Koolmees:
Als dit het geval zou zijn, wat de heer Kuzu nu schetst, dan
zou dat nu ook al het geval zijn. Dit is een oneigenlijk
argument. Het gaat in de discussie over de cumulatiegrond.
We hebben sinds de Wet werk en zekerheid de collectieve
gronden en de persoonlijke gronden. Het enige feit is dat
nu die gronden kunnen worden gecumuleerd of gecombineerd. Daar gaat het hier om. Als de angst van de heer Kuzu
waar zou zijn, zou ook nu al een hr-medewerker met een
pennetje en een dossier in de hand de werkvloer op gaan
om een dossier te maken. Dat is niet de praktijk. Sterker
nog, werkgevers staan te springen om mensen.

De voorzitter:
De heer Kuzu.
De heer Kuzu (DENK):
Dat is toch waar, vraag ik aan de minister.

De heer Kuzu (DENK):
Klopt.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

31 januari 2019
TK 48

48-8-51

De voorzitter:
Tot slot op dit punt, meneer Kuzu.

allemaal dat de rechter nog steeds toetst of er gegronde
reden is om te ontslaan.

De heer Kuzu (DENK):
Nee, de economische voorspoed en de krapte op de
arbeidsmarkt die we op dit moment hebben zijn er niet
altijd. Ik hoop dat mijn angsten niet bewaarheid worden,
maar iedereen met een logisch verstand kan zien wat de
maatregel die hier wordt genomen, in de praktijk teweeg
gaat brengen. Daar gaat het om. De minister is hier gewoon
aan het dwalen. En dat vind ik echt betreurenswaardig.

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Volgens mij blijft het een gesloten systeem, ook als je de
maximering loslaat. Dus dat verhaal gaat volgens mij niet
op. Ik merkte ook in het interruptiedebat dat mij vanuit de
coalitie werd verweten dat ik iets slechters voorstel dan het
kabinet. Dan zou ik wel graag van een onafhankelijk orgaan
willen weten of dat wel zo is. Kunnen we deze systemen,
zonder of met maximering, niet eens aan een wetenschappelijk instituut of wat dan ook, een onafhankelijk adviesorgaan, voorleggen dat zegt wat nou eigenlijk beter is voor
de bescherming van mensen en uiteraard ook voor het hele
proces van ontslag?

Minister Koolmees:
Dan wil ik de heer Kuzu toch wijzen op de uitgebreide
internetconsultatie en de uitgebreide reacties van de experts
tijdens de hoorzitting. Eigenlijk allemaal, zonder uitzondering, waren zij positief over de toevoeging van de cumulatiegrond als een echte oplossing voor een probleem in de
praktijk. Het is wat we allemaal horen, ook als we op werkbezoek gaan, en wat we allemaal zien in die enquêtes en
in die studies: waarom geven werkgevers mensen een vast
contract? De stapeling van risico's, de stapeling van kosten,
zorgt ervoor dat mensen er niet meer tussen komen. Het
kabinet wil via verschillende routes — via de cumulatiegrond, maar ook door de loondoorbetaling bij ziekte — die
risico's verkleinen. Dat is het wetsvoorstel. We moeten er
ook geen indianenverhalen van maken; het wordt nog
steeds getoetst door de rechter op basis van de redelijke
grond voor ontslag. Maar ja, het is wel een extra mogelijkheid. Onmiddellijk eens. Op basis van een uitgebreide
analyse van experts: een heel verstandige maatregel.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Het kabinet versoepelt het ontslagrecht door de toevoeging
van de cumulatiegrond. Dat is het ene verhaal. Maar het
andere verhaal vertelt de minister volgens mij niet. Er zijn
ook veel experts die zeggen: geef dan de rechter wat meer
ruimte dan de arbitraire grens van die maximaal anderhalf
keer transitievergoeding. En daar wil ik de minister wel
even over horen. Want als je deze stap zet — dat hebben
wij ook in een amendement voorgesteld — laat dat dan los
om die mensen wat meer bescherming te geven en ook de
rechter wat meer ruimte te geven. Is de minister bereid om
daar nog eens naar te kijken?
Minister Koolmees:
In mijn beantwoording is dat punt al langs geweest.
Waarom is gekozen voor een maximering? Dat heeft te
maken met rechtszekerheid, voorspelbaarheid, ook voor
de praktijk buiten de rechtszaal, zal ik maar zeggen. Dus bij
de vaststellingsovereenkomsten. Vanmorgen, toen de heer
Van Dijk zelf aan het woord was, is dit punt in de interruptiedebatten ook al langs geweest. Als je de cap er namelijk
af haalt, als je de beperking van de boete eraf haalt, dan is
natuurlijk het risico dat je eigenlijk weer teruggaat naar de
kantonrechtersformule die we hiervoor hadden. Dan kun
je op basis van een heel klein percentage redelijke grond
— het is bij wijze van spreken een slecht dossier — zeggen:
de werkgever heeft niet zijn best gedaan om te onderbouwen waarom ontslag gerechtvaardigd is, maar ik geef
gewoon een zak met geld mee. Dan krijg je juist de situatie
die we volgens mij allemaal niet willen, want we willen

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Minister Koolmees:
Met dit wetsvoorstel hebben we deze route toch allemaal
doorlopen? We hebben dit hele voorstel toch neergelegd
bij alle experts? De Raad voor de Rechtspraak, de Raad van
State, de internetconsultatie. En ja, daar zijn verschillende
signalen uit gekomen. Er zijn signalen die in de richting van
de heer Gijs van Dijk wijzen: beperk het niet, want dan heeft
de rechter meer vrijheid. Er zijn ook mensen die zeggen: je
moet helemaal geen extra vergoeding toekennen, want er
is een redelijke grond; zet haar op nul. Het kabinet heeft
daarbij met 50% voor een tussenweg gekozen. Is dat
gebaseerd op hard science? Nee. Het is gebaseerd op een
indicatie: als de kantonrechter ziet dat er in de praktijk echt
geen toekomst meer is voor de arbeidsrelatie, wat zou dan
de ruimte voor de kantonrechter kunnen zijn die hij kan
gebruiken om toch te kunnen ontslaan? Die experts hebben
hier dus al over gesproken. Ik heb hier naast mij een heel
pakket liggen met daarin al die documenten, waar verschillende adviezen over zijn gegeven en waarna een keuze is
gemaakt voor een percentage.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
En uiteindelijk is het ...
De voorzitter:
De heer Gijs van Dijk.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dank, voorzitter. Sorry.
Uiteindelijk gaat het om politiek draagvlak. Wil het kabinet
een breder politiek draagvlak, ook in deze Kamer, dan zou
ik aanraden om daar toch nog eens naar te kijken.
Minister Koolmees:
Zegt de heer Gijs van Dijk nu dat als het percentage verhoogd wordt, de fractie van de PvdA dan het wetsvoorstel
gaat steunen?
De voorzitter:
O! Meneer Gijs van Dijk?

31 januari 2019
TK 48

48-8-52

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Voor de Partij van de Arbeid is dit echt het pijnlijke punt in
de wet. Het is onnodig in deze tijden van economische
voorspoed, waarin men zit te springen om goeie mensen.
Werkgevers willen die mensen ook. Het is niet nodig. Als
je deze weg opgaat, en vandaar ook het amendement, dan
wil de Partij van de Arbeid dat die maximering wordt losgelaten. Dán hebben we een gesprek.
Minister Koolmees:
Dit vind ik toch ingewikkeld. Ik heb net uitvoerig betoogd
waarom ik vind dat het niet losgelaten moet worden,
namelijk vanwege de vaststellingsovereenkomstpraktijk,
de voorspelbaarheid en ook de lijnen naar de rechtspraak.
Ik zie juist het risico dat de oude kantonrechtersformule
weer terugkomt, terwijl we daar met de Wet werk en
zekerheid juist een einde aan hebben gemaakt. Dus dat vind
ik inhoudelijk ingewikkeld.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Makkelijker ontslaan en goedkoper. Het lijkt alsof de
minister echt aan het shoppen is: wat komt hem nou goed
uit? Ik ben gewoon aan het zoeken naar welke ruimte de
minister biedt. Daarom haalde ik dat muizengaatje erbij.
De minister antwoordt dan: het woord "ernstig" ga ik niet
schrappen. Maar ik ben gewoon aan het zoeken, omdat er
vanuit de rechtspraak echt het signaal kwam: geef ons nu
de ruimte, want er zijn soms enorm schrijnende verhalen.
Heel vaak gaat het dan om oudere werknemers. De vraag
is: waarom wil deze minister daar geen ruimte voor bieden?
Minister Koolmees:
Bij de behandeling van de Wet werk en zekerheid is dit
muizengaatje, deze billijkheidsvergoeding, erin gekomen
voor ernstig verwijtbare situaties; de werkgever is dan
ernstig verwijtbaar, waardoor er ruimte ontstaat voor een
veel hogere vergoeding. "Ernstig verwijtbaar" betreft
inderdaad zaken als seksuele intimidatie en discriminatie;
dat soort voorbeelden. Er is volgens mij wel onderzoek
gedaan naar het gebruik van deze grond in de afgelopen
jaren. Daar wil ik in tweede termijn wel even op terugkomen. Maar juist vanwege de ernst is deze vluchtroute of
uitlaatklep er gekomen, waardoor de rechter kan zeggen:
dit is zo ernstig verwijtbaar dat ik daar een hoge vergoeding
voor geef. Maar de bedoeling van de Wet werk en zekerheid
en dit muizengaatje was dat het in de praktijk wel beperkt
zou worden tot echt uitzonderlijke gevallen. En waar ik nu
bang voor ben, zo zeg ik heel open tegen mevrouw Van
Brenk, is dat als je het nu heel erg verbreedt, het dan toch
weer een standaard kantonrechtersformuleachtige uitwerking heeft. En we hebben het systeem juist gebouwd op de
redelijke gronden van ontslag. Ik ga in de schorsing proberen om die gegevens over het gebruik van die billijkheidsvergoeding even boven tafel te halen, en dan zal ik
mevrouw Van Brenk even wat illustraties daarvan geven.

Maar het lijkt ook alsof deze minister weinig vertrouwen
heeft in de rechters als het gaat om de vraag of zij zelf
kunnen uitmaken wat echt onbillijk is.
Minister Koolmees:
Nee. We hebben geprobeerd om in deze wet en in de nota
naar aanleiding van het verslag richtlijnen of guidance mee
te geven als het gaat om hoe we die ruimte tussen de 0%
en de 50% nou moeten interpreteren: hoe moet je het dan
in de praktijk invullen? Mijn beeld is het omgekeerde: als
je daar geen cap op zet, wordt het alleen maar onzekerder.
Dan bestaat dus juist het risico dat er nog sneller ontbonden
wordt — zal ik maar zeggen — ook als de grond niet helemaal voldragen is. Mevrouw Van Brenk begrijpt wat ik
bedoel.
De voorzitter:
Goed. Gaat u verder.
Minister Koolmees:
Dan de proeftijd. Daar kan ik heel lang over praten, of heel
kort. Ik denk dat ik het heel kort houd. U heeft het kunnen
lezen in de nota naar aanleiding van het verslag, in het
wetsvoorstel en in de memorie van toelichting zelf: de
gedachte was een innovatieve manier te vinden waarmee
we de werkgevers konden verleiden om meer vaste contracten aan te bieden. Tijdens de hoorzitting — u hoort het, ik
luister naar experts! — is de proeftijd uitgebreid ter discussie gesteld. Ook vandaag hebben partijen aangegeven er
weinig heil in te zien. Er zitten inderdaad meer risico's aan
dan kansen, dus ik wil het amendement van de heer
Smeulders straks "oordeel Kamer" geven op dit punt. Dus
als dit amendement wordt aangenomen, is daarmee de
proeftijdverruiming uit de wet. Dus dat is inderdaad een
score van 50% voor de heer Smeulders; dat stond net in
mijn tekst, maar is nu pas een feit. Dat is het eerste amendement van de heer Smeulders.
Dan kom ik bij de transitievergoeding. De transitievergoeding is natuurlijk bedoeld als compensatie voor werknemers
die onvrijwillig hun baan verliezen en kan dienen als opvang
voor de daling van het inkomen. De transitievergoeding
kan ook gebruikt worden als scholingsbudget om de overstap naar een nieuwe baan makkelijker te maken. Wat mij
betreft mogen de kosten van de transitievergoeding voor
de werkgever niet bepalend zijn voor het contract dat hij
een werknemer aanbiedt. Dat kan nu wel het geval zijn,
omdat er bij de beëindiging van een contract korter dan
twee jaar, vaak een tijdelijk contract, nu namelijk geen
sprake is van een transitievergoeding.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik ben daar inderdaad in geïnteresseerd.

Ook de prikkel om werknemers met een lang dienstverband
in verband met hoge ontslagkosten niet te ontslaan draagt
niet bij aan een goed functionerende arbeidsmarkt. Daarom
zijn er twee wijzigingen in de opbouw van de transitievergoeding. Deze maatregelen zorgen samen voor een nieuwe
balans binnen deze transitievergoeding. Tezamen met de
andere maatregelen in het wetsvoorstel dragen ze bij aan
het creëren van een nieuwe balans op de arbeidsmarkt. Ten
eerste wordt voorgesteld om de referteperiode van twee
jaar af te schaffen, waardoor vanaf dag één recht op transitievergoeding bestaat. In de tweede plaats wordt voorgesteld om de verhoging in de opbouw bij dienstverbanden

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Van Brenk.

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-53

van tien jaar of langer af te schaffen. Daar zat een extra
trapje in en dat wordt afgeschaft. Deze wijzigingen zorgen
ervoor dat de transitievergoeding een derde brutomaandsalaris per dienstjaar is, ongeacht de lengte van het
dienstverband. Maar zij is wel lineair, dus als je een lang
dienstverband hebt, heb je hogere opgebouwde rechten.
Door deze maatregelen hebben de ontslagkosten minder
invloed op de keuze voor de contractvorm. Dat neemt het
verschil tussen kortere en langere contracten weg.
De heer Van Weyenberg vroeg mij in te gaan op de zorgen
die leven rondom de transitievergoeding vanaf dag één in
sectoren met veel seizoenswerk. Samen met de heer
Wiersma en de heer Heerma vroeg hij ook naar de gevolgen
voor de amateursport, de voetbalsector. Bij seizoenswerk
zie ik de zorgen, met name over het duurder worden van
het werk omdat bij iedere beëindiging van een contract een
vergoeding betaald moet worden, terwijl de werkgever het
volgende seizoen vaak weer dezelfde werknemer in dienst
neemt. Het is goed om te weten dat in de wet al een uitzondering is opgenomen. Geregeld is dat werkgevers die ieder
seizoen dezelfde tijdelijke werknemer in dienst nemen, niet
na afloop van elk seizoen een transitievergoeding hoeven
te betalen. Daar kan ook in de sport eventueel gebruik van
worden gemaakt. Een ruimere of andere uitzondering op
de transitievergoeding vind ik niet wenselijk, omdat de
maatregel juist bedoeld is om verschillen tussen lange,
vaste en korte, tijdelijke contracten te verkleinen. Daarbij is
het uitgangspunt dat iedere werknemer een transitievergoeding krijgt, ongeacht of hij een lang of kort dienstverband
heeft en ongeacht in welke sector hij werkt.
Een uitzondering voor de sport is ook wel bepleit bij de
ketenbepaling. Daarover nog het volgende. Met name de
KNVB heeft op dit punt zijn zorgen geuit — deze zijn bekend
— over de voorgestelde wijzigingen ten aanzien van de
ketenbepaling. De huidige wet voorziet voor de KNVB al in
een uitzondering van de ketenbepaling voor voetbalspelers
en coaches die werken in het betaald voetbal. Er zijn in de
huidige wet dus al mogelijkheden voor een speciale positie
van de voetbalsector. De ketenbepaling wordt nu verder
verruimd, zodat de tussenpoos bij cao kan worden teruggebracht bij terugkerend tijdelijk werk. Dat creëert ook voor
de sportsectoren mogelijkheden. Mijn ministerie is over
deze mogelijkheden in gesprek geweest met de KNVB. Het
is aan de sportsectoren zelf om te bezien of zij aan de
voorwaarden kunnen voldoen en daarmee van die uitzondering gebruik kunnen maken. Een ruimere uitzondering
vind ik niet wenselijk, omdat de bepaling juist bedoeld is
om de verschillen tussen lang, vast en kort, tijdelijk terug
te dringen.
Er zijn een aantal vragen gesteld over het afschaffen van
de verhoging van de opbouw na een dienstverband van
tien jaar of langer en de gevolgen daarvan voor oudere
werknemers. Mevrouw Van Brenk en de heer Kuzu vroegen
daarnaar. De heer Kuzu heeft gelijk. Oudere werknemers
met een lang dienstverband zullen na 2020 een lagere
transitievergoeding krijgen, maar dat komt vooral doordat
op dat moment de tijdelijke regeling voor mensen van 50
jaar of ouder met een dienstverband van tien jaar of langer,
afloopt. Dat is een tijdelijke regeling die in de Wet werk en
zekerheid van minister Asscher is geïntroduceerd en in 2020
afloopt, overigens met instemming van veel van de partijen
in uw Kamer. In het wetsvoorstel voor de WAB is alleen
voorgesteld om de opbouw van de transitievergoeding te
stellen op een derde maandsalaris per dienstjaar, ongeacht

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

de lengte van het dienstverband. Deze keuze is onderdeel
van een zoektocht naar een nieuwe balans. Enerzijds dus
kort en met een recht op een transitievergoeding. Anderzijds, als het lang is, dan is die wat minder. Samen zorgen
ze ervoor dat de verschillen tussen lang, vast, kort en tijdelijk worden weggenomen.
Ook maakt de aanpassing van de opbouw het voor werkgevers aantrekkelijker om vaste contracten aan te bieden.
Werknemers, waaronder ook oudere werknemers, komen
zo weer eerder aan een baan. De heer Van Kent heeft een
amendement op stuk nr. 34 ingediend om de verhoging in
de opbouw bij een dienstverband van tien jaar of langer te
behouden, dus de overgangsregeling als het ware door te
trekken. Dit amendement wil ik ontraden. Zoals ik al aangaf,
is het pakketje aan maatregelen rondom de transitievergoeding een kwestie van een nieuwe balans. Het amendement
haalt die balans uit het pakket. De gewenste effecten van
de maatregelen, het wegnemen van verschillen, worden
hiermee niet meer bereikt. Het gelijktrekken van de opbouw
van de transitievergoeding bevordert ook de doorstroming
op de arbeidsmarkt. Dat heeft ook tot effect dat werknemers
in het algemeen sneller aan werk komen op basis van een
vast contract. Want dat wordt aantrekkelijker. Overigens
gaat dit amendement ook gepaard met meerkosten van
jaarlijks 30 miljoen vanaf 2020. Het is goed om de heer Van
Kent en de Kamer daarop te wijzen. Dat heeft ermee te
maken dat als je een hogere transitievergoeding hebt, ook
de compensatieregeling duurder wordt. Dus die 30 miljoen
moet dan ook nog gedekt worden binnen de begroting. Al
met al ontraad ik het amendement op stuk nr. 34.
De voorzitter:
Ik wil weten welke amendementen u nog meer moet
bespreken.
Minister Koolmees:
Ik heb er nog een paar. Die zitten in de tekst verstopt.
De voorzitter:
Oké. Dan ga ik even naar de heer Van Kent.
De heer Van Kent (SP):
In de eerste plaats zijn wij natuurlijk hartstikke blij dat die
ontslagvergoeding vanaf dag 1 gaat gelden. Dat is een
langgekoesterde wens van de SP. In de tweede plaats, zoals
ik ook al eerder heb betoogd, maken wij ons zorgen over
de sterk dalende vergoedingen die aan werknemers worden
toegekend. Ik heb een aantal rekenvoorbeelden gegeven.
Er blijft nog maar een derde van over. En juist deze maatregel, die ervoor zorgt dat die vergoeding na tien jaar wordt
verhoogd, is een van de onderdelen die voor een iets
hogere vergoeding zorgen. Erkent de minister dat ontslag
voor werkgevers steeds goedkoper wordt en dat het bewust
beleid van deze regering is om daar met het niet doorzetten
van die maatregel na 2020 een schepje bovenop te doen?
Erkent hij dat het dus extreem goedkoop wordt voor werkgevers om mensen te ontslaan?

31 januari 2019
TK 48

48-8-54

Minister Koolmees:
Wat ik erken, is dat door vanaf dag 1 de opbouw gelijk te
trekken — ook de tijdelijke contracten vanaf dag 1 een derde
maandsalaris en geen onderscheid meer maken naar leeftijd
— die bescherming inderdaad minder wordt. Dat is zo. Daar
kan ik niet omheen. Dat is gewoon een feit. Het was ooit
een maandsalaris per jaar boven de 50. Door de Wet werk
en zekerheid is dat verlaagd tot een half maandsalaris en
dit wetsvoorstel verlaagt het naar een derde maandsalaris.
Dat betekent nog steeds dat die vergoeding lineair is. Als
je een lange diensttijd hebt, bouw je nog steeds een hogere
transitievergoeding op.
In de nota naar aanleiding van het verslag zijn ook sommen
gevraagd, ook door de heer Van Kent. Wat zijn nou de verschillende bedragen? Daar is natuurlijk omgerekend eventueel een cumulatiegrond. Dat is gewoon de standaardvergoeding. Het klopt dat dat het effect daarvan is. Dat heeft
dus te maken met het aantrekkelijker maken van het vaste
contract.
De heer Van Kent (SP):
Dat heeft helemaal niks te maken met het aantrekkelijker
maken van het vaste contract. Dit heeft gewoon puur te
maken met in de eerste plaats het versoepelen van het
ontslagrecht, dus het makkelijker maken voor werkgevers
om mensen te ontslaan, en in de tweede plaats met de
intentie dat ook nog goedkoper te maken. Daaraan herkennen we een rechtse regering, daaraan herkennen we de
invloed van de VVD, VNO en andere. Ja, dan komt de aap
wel uit de mouw. Dan zien we dat deze mooie woorden van
de minister en een aantal goede maatregelen toch echt
overschaduwd worden door een keiharde maatregel en een
keiharde aanval op werknemersrechten, die het gewoon
makkelijker maken om van mensen af te komen.
Minister Koolmees:
Ik heb hier uitvoerig betoogd ...
De voorzitter:
Nee, mevrouw Van Brenk. Ik zie dat u wilt interrumperen.
Het spijt me. Ik wil toch voorstellen dat de minister dit
onderwerp eerst afrondt.
Minister Koolmees:
De heer Stoffer heeft een vraag over hetzelfde punt gesteld.
Hij vroeg of de rechter in het kader van het aflopen van de
50-plusregeling van de transitievergoeding de mogelijkheid
krijgt om maatwerk te leveren, zodat er rekening kan worden
gehouden met de leeftijd van mensen en de kansen op de
arbeidsmarkt. Eigenlijk is dat de vraag of we terug kunnen
gaan naar het oude systeem van de ontslagvergoedingen
die geheel door de rechter kunnen worden vastgesteld. Dan
ga je afwijken van het systeem dat bij de Wet werk en
zekerheid is geïntroduceerd voor de redelijke gronden, want
daar wordt geen rekening gehouden met leeftijd. Dat ben
ik niet van plan. Ik heb uitvoerig betoogd wat het stelsel is
in de Wet arbeidsmarkt in balans.

is er juist voor gekozen om de gevolgen van ontslag te
verdisconteren in de standaardtransitievergoeding. In de
vorige periode is het een hele bewuste keuze geweest van
minister Asscher om dit niet meer te doen. Vandaar is er
op dit punt ook een overgangsregeling, die in 2020 eindigt.
Dan bedrijfsbeëindiging. Zijn daar vragen over gesteld? Ja.
Er zijn met name vragen gesteld over de compensatie van
de transitievergoeding bij bedrijfsbeëindiging en bij ziekte.
Meerdere partijen, zoals D66 en 50PLUS, hebben schriftelijk
de vraag gesteld of de voorgestelde compensatieregeling
uitgebreid kan worden tot de situatie dat werkgevers komen
te overlijden. Dat was geen onderdeel van het wetsvoorstel.
Het was wel opgebracht door mevrouw Van Brenk en de
heer Van Weyenberg in de schriftelijke ronde. Ik vind het
een goed en sympathiek idee. Daarom is in de eerste nota
van wijziging opgenomen dat de compensatieregeling wordt
uitgebreid, ook voor deze gevallen van overlijden.
Voor de compensatieregeling bij bedrijfsbeëindiging, bij
ziekte en bij overlijden was in het regeerakkoord een bedrag
van 100 miljoen geraamd. Dat was op basis van een hele
ruwe inschatting, omdat we eigenlijk geen idee hadden om
hoeveel gevallen het nou ging. Het bleek in de praktijk
ongeveer 40 miljoen te kosten: 35 miljoen voor compensatie
bij bedrijfsbeëindiging en bij ziekte en 5 miljoen voor compensatie bij overlijden. Dat betekent inderdaad dat er in
deze regeling geld over is gebleven. Daar hebben de heer
Wiersma en de heer Heerma naar gevraagd. Ook de heer
Van Weyenberg heeft daarnaar gevraagd. Ze hebben
gevraagd om het geld te besteden aan een extra financiële
impuls om de leercultuur in het mkb te stimuleren. Het
belang van het tot stand brengen van een positieve en
sterke leercultuur onderschrijf ik ten volle. Het vormt ook
een van de speerpunten van de vijfsporenaanpak van vorig
jaar, van Leven Lang Ontwikkelen. Daarbij geldt in het bijzonder voor het mkb, waar een leven lang ontwikkelen
minder sterk is ontwikkeld dan bij grotere bedrijven, dat er
extra aandacht voor komt. Ik denk dan ook zeer graag met
de heren Wiersma, Van Weyenberg, Heerma en Bruins mee
over hoe we de extra middelen zo goed mogelijk kunnen
inzetten om de leercultuur in het mkb te vergroten. De
middelen staan nog op de begroting, op de aanvullende
post van het ministerie van Financiën. Dus ik moet daarover
eerst in gesprek met mijn collega van Financiën, maar vervolgens zal ik voortvarend aan de slag gaan voor een goede
inzet van deze middelen.
De heer Heerma heeft gevraagd welke ruimte ik zie voor
sectoraal maatwerk voor seizoensarbeid, onder meer in de
land- en tuinbouw, maar ook in de horeca. Het is een brede
vraag: wat voor ruimte zit daar? Er zit nog financiële ruimte
in de envelop. Ik denk dat het ook in de richting van scholing
kan gaan, juist om de sectoren perspectief te geven op het
opleiden van goed gekwalificeerde mensen en op het
daarmee kunnen vervullen van vacatures. Ik vind het een
interessante suggestie van de heer Heerma om de werkgevers hierbij te helpen door te investeren in scholing. Ik kijk
ook naar de heer Heerma voor de verdere invulling van het
initiatief. Ik denk dat het in de tweede termijn komt.

De heer Stoffer pleit voor het laten meewegen van de
gevolgen van ontslag door de rechter bij het bepalen van
de hoogte van de vergoeding. Bij de Wet werk en zekerheid

Er zijn specifieke vragen gesteld over de compensatie van
de transitievergoeding bij ontslag door twee jaar ziekte van
de werknemer en over de aftrek van de scholingskosten.
Eerst ga ik in op hoe het zit bij twee jaar ziekte. De werkgever die een werknemer ontstaat na twee jaar ziekte wordt

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-55

voor de transitievergoeding gecompenseerd. De wet waarin
dit is geregeld, is vorig jaar voor de zomer door de Kamer
aangenomen. Het zat ook in het aprilpakket van minister
Asscher in de vorige periode. Volgens mij was dat toen met
mevrouw Vermeij en de heer Van 't Wout. De heer Van
Weyenberg vraagt mij nu naar de relatie van deze wet met
de WAB. Hij wijst op het verschil tussen de ontslagkosten
voor werkgevers voor en na 1 januari 2020, als de WAB is
ingegaan. Hij vroeg of ik werkgevers wil aansporen om al
voor 1 januari 2020 slapende dienstverbanden te beëindigen. Ik ben het met de heer Van Weyenberg eens dat het
van groot belang is dat die slapende dienstverbanden zo
snel mogelijk worden beëindigd. De compensatieregeling
neemt belemmeringen voor werkgevers weg.
Werkgevers hebben er ook zelf belang bij om die slapende
dienstverbanden te beëindigen, want de opbouw van de
transitievergoeding loopt door tot het moment waarop het
dienstverband uiteindelijk wordt beëindigd. De teller voor
de compensatie stopt echter bij 104 weken, dus na de
periode van loondoorbetaling bij ziekte. Dit betekent dat de
werkgever de transitievergoeding die opgebouwd wordt
over de slapende periode, tussen het aflopen van de 104
weken en het daadwerkelijke ontslag, niet gecompenseerd
zal krijgen. Met andere woorden, het is ook een prikkel om
te ontslaan en dat is ook wenselijk. Ik roep hierbij alle
werkgevers op om zo snel mogelijk een einde te maken aan
die slapende dienstverbanden en ik zal natuurlijk ook een
voorlichtingstraject starten om dit punt onder de aandacht
te brengen, in nauwe samenwerking met UWV, omdat het
gewoon een langdurend en vervelend proces is.
De heer Van Dijk heeft een vraag gesteld over de aftrek van
de scholingskosten, namelijk waarom ik de mogelijkheid
tot het in mindering brengen van de kosten op de transitievergoeding verruim. Hij merkt op dat het niet de bedoeling
is dat de werknemers de kosten van de scholing voor de
eigen functie gaan betalen. Dat ben ik helemaal eens met
de heer Van Dijk. De kosten van scholing voor de eigen
functie zijn voor rekening van de werkgever. De werkgever
is ook wettelijk verplicht om die kosten te maken. Daarom
ziet de verruiming van de mogelijkheid van het in mindering
brengen van de kosten daar ook niet op. Het gaat niet over
de eigen functie. De verruiming zit juist in scholing voor
een andere functie. Dat past in het beeld van leven lang
ontwikkelen en het voorbereid zijn op veranderingen op de
arbeidsmarkt. Met de verruiming wil ik werkgevers en
werknemers stimuleren om te investeren in duurzame, maar
ook bredere inzetbaarheid, ook buiten de huidige functie.
Dat is ook de reden van de verruiming. Het past in spoor
één, het levenlangontwikkelenbeleid, waar mevrouw Van
Brenk naar vroeg. De reden voor deze verruiming is niet
zomaar het verlagen van de vergoedingen. Het is echt een
zinvolle besteding van de vergoeding om mensen gewoon
preventief te laten investeren in duurzame inzetbaarheid,
ook in functies buiten de huidige functie.

laten zijn om te investeren in die duurzame inzetbaarheid.
Dan heb je een aantal jaren nodig om dat enigszins vorm
te kunnen geven.
De heer Stoffer verzoekt om de mogelijkheid tot het toekennen van de extra vergoeding uit te breiden naar alle ontslaggronden. Dat was eigenlijk nog een cumulatiepunt dat was
blijven liggen. Het gaat erom, niet alleen een extra vergoeding mogelijk te maken bij het gebruik van de cumulatiegrond, maar bij alle afzonderlijke gronden. Gegeven mijn
betoog begrijpt de heer Stoffer dat ik dit amendement ontraad. De extra vergoeding is bedoeld voor het geval je
cumuleert: als je twee gronden met elkaar samen aanvoert
om te ontbinden. Voor de andere ontslaggronden geldt
deze situatie niet.
De voorzitter:
Welk amendement was dat?
Minister Koolmees:
Het amendement op stuk nr. 21. Anders dan de heer Stoffer
betoogt, is er geen sprake van ongerechtvaardigde ongelijke
behandeling, want de situaties zijn niet gelijk. Bij ontbinding
op de cumulatiegrond is het namelijk niet mogelijk gebleken
op één enkelvoudige grond te onderbouwen, terwijl het bij
de cumulatiegrond echt wel twee gronden zijn. Daarvoor
wordt de werknemer gecompenseerd. Vanuit die filosofie
ontraad ik dit amendement.
Dan het op één na laatste blok: premiedifferentiatie.
De voorzitter:
Een korte vraag, mevrouw Van Brenk.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag.
Minister Koolmees:
Sorry. Welke vraag?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik heb gevraagd of het redelijk is dat oudere werknemers
minder gecompenseerd worden, omdat zij minder kans
maken op de arbeidsmarkt, en of daarvoor dus ook die
financiële tegemoetkoming zou moeten zijn.

Dan kom ik bij de vraag van de heer Van Dijk naar de termijn
van vijf jaar. Hij is bezorgd dat deze termijn te lang is en
vroeg of ik bereid ben naar deze termijn te kijken. Ik deel
de zorgen niet. Om te beginnen is het belangrijk dat werknemer en werkgever in overleg altijd een andere termijn
kunnen afspreken. De termijn van vijf jaar geldt alleen als
partijen zelf helemaal geen afspraken hebben gemaakt over
een termijn. Als er geen afspraken zijn gemaakt, vind ik een
termijn van vijf jaar redelijk. Een termijn moet wel enige
omvang hebben om het voor de werkgever interessant te

Minister Koolmees:
Ik begrijp deze vraag, maar deze vraag werkt twee kanten
op. Een van de problemen in de afgelopen jaren was terecht
altijd een aandachtspunt van mevrouw Van Brenk, namelijk
de positie van 50-plussers op de arbeidsmarkt. Die komen
er heel moeilijk weer tussen. Een van de redenen waarom
werkgevers terughoudend zijn om oudere werknemers weer
in dienst te nemen, was dit verschil in ontslagvergoedingen.
Men had het beeld "oud is duur" en daarom nam men toch
liever maar geen oudere werknemer in dienst. Dat vind ik
een hele slechte situatie, want daardoor neemt de kans om
weer aan het werk te komen gewoon af. Los van het feit
dat het vaak in veel gevallen gewoon niet zo is, is er toch

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-56

ook het beeld dat oudere werknemers vaker ziek zouden
zijn. Dat is ook niet waar. Er bestaan heel veel beelden en
daarom hebben we ook het actieplan 50-plus. Maar het
beeld heeft wel heel lang bestaan dat oud duur is, omdat
voor hen een hoge ontslagvergoeding gold. Juist daardoor
worden de kansen kleiner voor oudere werknemers — beter
geformuleerd, voor oudere werklozen — om er weer tussen
te komen.
De heer Stoffer (SGP):
Ik wil even terugkomen op het amendement op stuk nr. 21.
Ik begrijp de argumentatie van de minister uiteraard heel
goed. Er zat voor mij in de toelichting nog wel één extra
ding. Ik probeer natuurlijk op allerlei manieren om er iets
in te krijgen. Voor die oudere werknemer, waar mevrouw
Van Brenk het zojuist ook over had, zijn de financiën één
onderdeel, maar het is ook gewoon iets wat in de maatschappij zit dat iemand van 57 jaar of 62 jaar ... Ik ben het
er niet mee eens, want ik heb ze weleens aangenomen en
ik ben er altijd blij mee geweest; laat ik dat hier ook stellen.
Maar je ziet dat het in de maatschappij heel lastig is om
dan nog aan de bak te komen. Daarvoor is mijn amendement op stuk 21, want ik wil ergens iets vinden dat er
rekening mee gehouden kan worden als het mensen niet
lukt om voor de kantonrechter te komen, oftewel dat de
rechter daar iets mee kan doen. Is dat nog iets wat de
minister misschien toch kan overhalen?
Minister Koolmees:
Ik heb heel veel sympathie voor het betoog van de heer
Stoffer en ook voor het betoog van mevrouw Van Brenk,
want ik zie ook dat het echt een maatschappelijk probleem
is. Ik vind alleen de ontslagsystematiek niet de goede
manier om hier iets aan te doen. Het leidt er namelijk
inderdaad alleen maar toe dat je het onaantrekkelijker maakt
voor werkgevers om oudere werklozen in dienst te nemen.
Eerder vanavond heb ik al wel gezegd dat ik het ermee eens
ben dat het aanbieden van no-riskpolissen kan helpen. Als
je dan als werkgever een oudere werknemer in dienst
neemt, ben je gewoon gevrijwaard van loondoorbetaling
bij ziekte. Ik vind dat goede instrumenten om werkgevers
uit te dagen en te stimuleren. Hetzelfde geldt ook voor het
LIV voor ouderen, het loonkostenvoordeel voor oudere
werklozen. Vanuit die hoek vind ik het veel verstandiger om
werkgevers te prikkelen en te stimuleren om oudere werkzoekenden in dienst te nemen.
De heer Van Weyenberg heeft een aantal keer gevraagd
om een overzicht van welke instrumenten er allemaal zijn.
Dat komt binnenkort beschikbaar en langs die weg wil ik
het graag doen. Dat past ook in het actieplan 50-plus, waar
we ook echt gewoon mee doorgaan omdat we nog steeds
zien, zelfs in deze goede economische tijden, dat oudere
werkzoekenden nog steeds een slechtere positie hebben
op de arbeidsmarkt. Maar om dat nou via het ontslagsysteem op te lossen ... Dat vind ik niet ... Sterker nog, ik denk
dat het averechts werkt.

minister daar ook mogelijkheden voor? Ik zie geen andere
mogelijkheid dan dat je toch iets regelt in dat ontslagrecht.
Maar de minister heeft er veel meer verstand van en misschien ziet hij daar ook wel kansen. Daar zit voor mij echt
nog een pijnpunt, want wat de minister hier voorstelt, werkt
ook net niet meer voor die groep.
Minister Koolmees:
Ik wil dan toch betogen dat de oplossing hiervoor naar mijn
idee niet zit in het ontslagrecht en ook niet in de transitievergoeding, maar in de andere instrumenten. Dat zijn de
instrumenten die werkgevers moeten verleiden om oudere
werkzoekenden in dienst te nemen. Het gaat namelijk uiteindelijk om de risico's die de werkgevers lopen. Nogmaals,
als je dit gaat oplossen via het ontslagsysteem, leidt dat,
zeker bij een leeftijdsbepaling, weer tot hogere kosten voor
de werkgever of tot een hoger risico op een hoge ontslagvergoeding als hij een oudere werknemer wil ontslaan. Het
risico is dan dus juist dat hij die oudere werknemer niet in
dienst neemt en juist daar willen we die belemmering
weghalen. Ik zie veel meer in een no-riskpolis. Ik zie veel
meer in de subsidies en in de actieplannen dan in het ontslagrecht als een oplossing voor dit probleem.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Stoffer.
De heer Stoffer (SGP):
Voor mij blijft hier toch een kleine stukje verschil in inzicht
en ik denk dat we daar vanavond met elkaar niet helemaal
uitkomen. Dit doet mij echt pijn en het is voor mij ook echt
een hobbel om achter deze wet te gaan staan. Dus ja,
daarmee sluit ik af.
De voorzitter:
Dan heeft u uw punt gemaakt, denk ik. Gaat u verder,
minister.
Minister Koolmees:
Voorzitter. Het vierde blok, de premiedifferentiatie. Met de
WAB proberen we het verschil tussen vaste en flexibele
contracten te verkleinen en de WW-premiedifferentiatie is
daarbij een belangrijk instrument. Ik heb ook vanavond
gehoord in uw Kamer dat er breed draagvlak is voor dat
instrument. Het verschil in de premie tussen de hoge en de
lage premie is 5 procentpunten en dat betekent dat de premie voor mensen met een vast contract 2,78 wordt in 2020
en voor mensen met een flexibel contract 7,78, 5 procentpunten verschil.

De heer Stoffer (SGP):
Ik waardeer het enorm dat de minister ook deze wegen
zoekt, maar dan blijft er nog steeds een groep over van
boven de 58 jaar of 59 jaar waarvoor ook dit niets helpt. En
die komen wel heel vervelend tussen de wielen. Ziet de

Wanneer mag de lage premie worden afgedragen? De
hoofdregel is dat de lage premie wordt afgedragen door
mensen met een schriftelijke arbeidsovereenkomst voor
onbepaalde tijd met een vast aantal uren. Is er geen sprake
van een vast aantal uren, dan is het een oproepovereenkomst, zoals ik al richting de heer Gijs van Dijk heb betoogd.
Het komt echter ook voor dat vaste contracten met een vast
aantal uren af en toe ook een flexibele component hebben,
bijvoorbeeld bij de bereikbaarheidsdiensten in de zorgsector. Die flexibele component maakt dat er eigenlijk sprake
is van een oproepovereenkomst. Het kabinet is voornemens

Tweede Kamer

31 januari 2019
TK 48

Wet arbeidsmarkt in balans

48-8-57

om dergelijke diensten in de zorgsector bij AMvB uit te
zonderen van de definitie van de oproepovereenkomst, en
daardoor kan de lage premie worden afgedragen als verder
sprake is van een normale schriftelijke arbeidsovereenkomst
voor onbepaalde tijd.
De heer Van Weyenberg, de heer Stoffer en mevrouw Van
Brenk vroegen mij om te reageren op de wens van de
zorgwerkgevers om de consignatiediensten, de bereikbaarheidsdiensten en de aanwezigheidsdiensten uit te zonderen
van de 30%-regel, waarin met terugwerkende kracht de
hoge premie zou moeten worden betaald. Ik begrijp de
zorgen van de heer Van Weyenberg, de heer Stoffer en
mevrouw Van Brenk en ook van de zorgwerkgevers. De
reden om ook deze diensten onder de 30%-regel te laten
vallen, is dat extra uren als gevolg van bijvoorbeeld consignatiediensten in de polisadministratie niet te onderscheiden
zijn van extra gewerkte uren als gevolg van heel veel overwerk.
Ik ben blij dat de zorgwerkgevers in een brief schrijven dat
zij begrip hebben voor de maatregelen om ongebreideld
overwerk tegen te gaan. Ik ben daarom met de zorgwerkgevers in gesprek om te kijken hoe we dat doel kunnen
bereiken en tegelijkertijd recht kunnen doen aan de bijzondere aard van sommige diensten in de zorg. Ik heb hen
gevraagd om aanvullend feitenmateriaal. Er is voldoende
tijd om dat gesprek te voeren, want de situatie dat er met
terugwerkende kracht de hoge premie moet worden afgedragen, wordt vastgelegd in lagere regelgeving en niet in
de wet zelf.
Daarnaast is er een uitzondering gemaakt voor de hoge
premie voor tijdelijke contracten voor werknemers in de
bbl, de beroepsbegeleidende leerweg, dus werk- en studiecombinaties. Het kabinet wilde deze opleidingsroute graag
stimuleren. Bovendien heeft de werkgever in dit geval geen
andere optie dan een tijdelijk contract en stimulering door
middel van een hoge premie heeft dus geen effect. Verschillende brancheorganisaties hebben erop gewezen dat jongeren met bijbanen naast hun opleiding in veel gevallen
geen vast contract willen. Het kabinet erkent dat feit en wijst
er ook op dat er jongeren zijn die al op jonge leeftijd een
reguliere baan hebben en afhankelijk zijn van dat inkomen.
Ik voel daarom sympathie — misschien dat de heer Stoffer
nu in een positievere houding kan worden gebracht — voor
een deel van het amendement van de heer Stoffer, waarin
een uitzondering wordt gemaakt op de hoge premie voor
jongeren onder de 21 jaar die niet meer dan twaalf uur per
week werken. Die scholieren, studenten, bijbanen worden
vrijgesteld van de hoge premie in het amendement. Door
een maximum te stellen aan het aantal uren per week kan
worden gewaarborgd dat er inderdaad sprake is van bijbanen. Ook de heer Wiersma suggereerde dit. Dat lijkt mij een
terecht aandachtspunt om op te lossen.
De andere delen van het amendement vind ik echter te ver
gaan. Ik wil ook even uitleggen waarom. De uitzondering
voor jongeren onder de 21 jaar met kleine baantjes op de
oproepmaatregelen en de aanpassing van de leeftijd van
18 jaar naar 21 jaar bij de uitzondering op de ketenbepaling
en de transitievergoeding, is gebaseerd op een leeftijdsonderscheid en dat kan niet. Ook het onderscheid naar
arbeidsduur is niet te rechtvaardigen. Deze rechtvaardiging
weegt zwaar, omdat de leeftijdsgrens en het onderscheid

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

naar arbeidsduur de werknemer ook direct raakt in zijn
rechten. De ander is natuurlijk de werkgever, die een premie
betaalt. Het is de werknemer die rechten heeft. Dat deel van
het amendement zou ik, als de heer Stoffer het zou aanpassen, oordeel Kamer geven, maar het andere deel, over de
transitievergoeding en de ketenbepaling, betreft een
onderscheid, privaatrechtelijk, dat ik niet wil maken.
De leden Van Weyenberg, Wiersma, Stoffer, Heerma en
Bruins benoemden dat het voor de seizoensarbeid lastig is
om vaste contracten aan te bieden. Laat ik beginnen te
benadrukken dat het doel van de WW-premiedifferentiatie
naar de aard van het contract tweeledig is. Een is het stimuleren van vaste contracten en twee is het beprijzen van de
instroom in de WW. De schadelast, om het zo te definiëren,
is hoger. Ik erken dat het aangaan van vaste contracten
voor seizoensarbeid lastiger is dan voor sommige andere
werkzaamheden, maar het is niet onmogelijk. Om de
mogelijkheden te vergroten, staat het wetsvoorstel toe dat
voor contracten met een jaarurennorm ook de lage premie
wordt afgedragen. Bij flexibele contracten is het risico op
instroom in de WW groter en daar hoort wat mij betreft ook
een hogere WW-premie bij. "De vervuiler betaalt" verplaatst
zich in het nieuwe systeem van het sectorale niveau naar
het niveau van de individuele werkgever.
Ik ben daarom niet voornemens om een uitzondering te
maken voor seizoensarbeid. Bovendien is het niet uitvoerbaar. Dat wil ik even toelichten. Ik heb daarover veel discussie gehad met de Belastingdienst. Voor zo'n uitzondering
zou de Belastingdienst per werknemer moeten kijken of er
seizoensgebonden werkzaamheden worden verricht en of
zo'n functie onder een bij cao bepaalde uitzondering valt.
Dat is helaas niet te handhaven. Zo'n uitzondering is dus
niet verantwoord. Het deel van het amendement van de
heer Stoffer dat ziet op uitzondering op de hoge WW-premie
voor bij cao aangewezen klimatologische omstandigheden,
kan ik dus niet uitvoeren. Daarom moet ik het ontraden.
Dan de andere elementen in het amendement van de heer
Stoffer. Zoals u weet, nemen we ten aanzien van de ketenbepaling al stappen in het wetsvoorstel. Zo wordt voorgesteld dat de tussenpoos bij cao kan worden teruggebracht
bij terugkerend tijdelijk werk. Daarmee hebben partijen
meer kans om sectoraal maatwerk mogelijk mogelijk te
maken. Ook kan hier nog een verzoek door de Stichting van
de Arbeid worden gedaan als de cao-partijen hier niet uitkomen. Bij de oproepmaatregelen ligt het ingewikkelder.
Ik heb bij de uitwerking geprobeerd om een balans te vinden
tussen de behoefte van de werkgever aan flexibiliteit en
het belang voor de werknemer van meer zekerheid. De
werknemer heeft ook de huur en de boodschappen die elke
maand betaald moeten worden. Aan de andere kant kan
een boer of een werkgever in de land- en tuinbouw ook met
zijn handen in het haar zitten als hij moet inspelen op de
weersverwachtingen, op verandering van de klimatologische omstandigheden. Daarom kan in sectoren bij cao de
oproep- en afzegtermijn worden verkort tot 24 uur. Dan kan
je dus rekening houden met klimatologische omstandigheden. Ik heb begrip voor de zorgen over functies in bedrijven
in sectoren die sterk afhankelijk zijn van die weersgebonden
omstandigheden.
Dan het amendement van de heer Stoffer. Ik weet niet welk
nummer dat heeft, want ik heb het hier even niet bij de

31 januari 2019
TK 48

48-8-58

hand. Is dat 23? Dat amendement staat een uitzondering
toe.
De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 23 is vervangen door het
amendement op stuk nr. 31. Klopt dat, meneer Stoffer? Ik
zie dat dat het geval is. En 31 heeft u al behandeld, volgens
mij.
Minister Koolmees:
Dan moet ik even kijken of dit de goede is. Volgens mij is
dit de goede. Welke is het?
De voorzitter:
31, ja. Die heeft u al behandeld, maar het is goed hoor.
Minister Koolmees:
Ja, sorry. Dit amendement staat een uitzondering bij cao
toe voor alle terugkerend tijdelijk werk dat ten hoogste
negen maanden kan worden verricht. Dat is breder dan
voor functies waarbij de werkgevers sterk afhankelijk zijn
van weersomstandigheden. Het gaat dan om functies die
gedurende langere periodes kunnen worden uitgeoefend.
Ik zou dit willen beperken tot de groep die bij de ketenregeling onder de huidige seizoenswerkersregeling valt. Het
amendement zou de uitzondering ook toestaan voor al het
andere terugkerend tijdelijk werk, bijvoorbeeld voor voetbaltrainers en in de culturele sector. Daar zijn geen klimatologische omstandigheden die zodanig zijn dat ze een uitzondering noodzakelijk maken. Dat vind ik dus onwenselijk,
want juist voor de functies waarbij het werk afhankelijk is
van klimatologische omstandigheden kan ik me wel iets
voorstellen bij het verzoek van de heer Stoffer en het doel
van zijn amendement, maar niet bij het andere, meer planmatige, tijdelijke werk. Cao-partijen zijn dan best in staat
om in het overleg tussen werkgevers en werknemers te
bepalen of zij in hun sector zulke uitzonderingen voor de
klimatologische omstandigheden nodig hebben en dat er
een uitzondering op de oproeptermijn en het aanbod na
twaalf maanden moet plaatsvinden. Ik zou het amendement
van de heer Stoffer oordeel Kamer kunnen laten indien de
SGP zou voorstellen dat er bij cao voor functies die door
klimatologische omstandigheden slechts seizoensmatig
kunnen worden verricht, een uitzondering getroffen kan
worden voor de oproeptermijn en het aanbod na twaalf
maanden. De uitzondering op de hoge WW-premie moet
dan wel worden geschrapt, want dat is ook geregeld in het
andere amendement.
De heer Wiersma vroeg op dit punt ook te blijven nadenken
over andere manieren, met name over langjarig flex, een
nieuwe vorm. We hebben hier ook eerder overleg over
gehad, ook naar aanleiding van de initiatiefnota, ik dacht
van de heer Van Kent, de heer Van Dijk en volgens mij toen
nog de heer Grashoff. Toen heeft de heer Wiersma ook al
gezegd dat hij eigenlijk langjarig flex zou willen verkennen.
Het huidige voorstel heeft natuurlijk de charme van de
eenvoud, ook voor de uitvoeringspraktijk. Het is namelijk
heel ingewikkeld om te handhaven als je verschillende
contractvormen moet gaan registreren. Maar ik begrijp de
overwegingen van de heer Wiersma wel, want juist in die
contracten is er aandacht voor scholing, voor meerjarige

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

ontwikkeling, voor carrièreperspectief, voor duurzame
inzetbaarheid. Bijvoorbeeld bij de cao van de supermarkten
zijn daar afspraken over gemaakt. Het maakt het wel ingewikkelder voor de uitvoering. In het huidige wetsvoorstel
kan het niet. Ik begrijp echter het verzoek van de heer
Wiersma zo, dat hij mij vraagt om te verkennen wat er in
de toekomst zou kunnen. Ik ben daartoe bereid, zeg ik de
heer Wiersma. Ik zeg hem dit toe.
Over de afschaffing van de sectorindeling zijn volgens mij
geen vragen gesteld, maar wel over de bouwsector en de
scholing. Door het wetsvoorstel vervalt de sectorindeling.
Daar zijn ook echt goede redenen voor. De sectorindeling
is namelijk zeer verouderd. Er worden heel veel rechtszaken
gevoerd om premieshoppende werkgevers. Zulke werkgevers zijn het liefst in een sector werkzaam waar de premie
laag is. De sectorindeling is ook echt verouderd. Je hebt
bijvoorbeeld drie sectoren voor dakdekkers, namelijk voor
hellende daken, voor platte daken en voor zinken daken.
Daarnaast is er één grote sector voor de zakelijke dienstverlening, met 1,2 miljoen werknemers en honderden cao's.
Dit past gewoon niet meer bij deze tijd en is ook steeds
lastiger uitvoerbaar. Daarom vervalt deze sectorindeling
bij de wet.
Dat leidt er wel toe dat er bij de sectorfondsen overschotten
kunnen zijn die nu ingelopen moeten worden. Dat hebben
de heer Heerma, de heer Van Dijk en de heer Van Weyenberg gezegd. Dat geldt inderdaad voor de bouw. De bouw
heeft een overschot van ongeveer 60 miljoen eenmalig,
een zodanig overschot dat men dit jaar de premie op nul
heeft gezet. Daar staat inderdaad tegenover dat de premie
voor de bouwsector structureel fors lager wordt. Dat zei de
heer Heerma zelf ook al. Ik weet niet precies wat het bedrag
is, maar de premie wordt fors lager, voor de komende jaren
tientallen miljoenen lager. Andere sectoren laten een tekort
achter in het AWf. Die zijn er dus ook nog. Dus hoewel ik
het voorstel van de bouwsector sympathiek vind om het
geld te reserveren voor scholen, zie ik daar geen ruimte
toe, omdat we ook gewoon de tekorten moeten aanvullen.
Bovendien zit er op de lange termijn echt gewoon een
voordeel in voor de sector in de vorm van een lagere premie. Daarnaast heeft de heer Wiersma, maar ook de heer
Heerma, ideeën voor inzet van het geld voor een leven lang
ontwikkelen, bbl, mkb-bedrijvenscholen, goede initiatieven
waar deze dingen onder kunnen vallen.
De heer Van Weyenberg had nog een vraag over de controle
en de handhaving van dit punt. Dat is een terecht punt, ook
omdat je de loonaangifteketen gebruikt. Er zijn in het
wetsvoorstel drie manieren opgenomen om de juiste premieafdracht te handhaven en te controleren. In de eerste
plaats is er het reguliere boekenonderzoek van de Belastingdienst. Daarin wordt gecontroleerd of in de administratie
gewoon de juiste gegevens zijn opgenomen. We hebben
bewust ook een nieuw ding toegevoegd, een soort nudging,
iets uit de gedragswetenschappen. Ik doel op het feit dat
de aard van het contract moet worden vermeld op de
loonstrook. Dat betekent dus dat de werknemer op de
loonstrook te zien krijgt wat voor contract hij heeft. Dat
zorgt ervoor dat werknemers het ook kunnen controleren,
want als je een tijdelijk contract hebt en op je loonstrookje
staat een vast contract, dan weet je dat er iets aan de hand
is en dan krijg je een discussie met je baas. Een verschil
tussen de loonaangifte en de loonstrook wordt vrijwel zeker
veroorzaakt door bewust menselijk handelen, want het is
vaak dezelfde software die gegevens aanlevert. Er zijn om

31 januari 2019
TK 48

48-8-59

misbruik te voorkomen ook vier situaties waarin met
terugwerkende kracht alsnog de hoge premie moet worden
afgedragen, bijvoorbeeld als het contract wordt beëindigd
in de proeftijd of als er veel meer uren worden gewerkt. En
als de werkgever de premie niet zelf corrigeert, dan kan hij
door de Belastingdienst daartoe worden gedwongen. Er
staan bovendien hoge boetes op frauderen met de WWpremie. Als er sprake is van valsheid in geschrifte, en daar
gaat het dan om, dan kan zelfs een celstraf het gevolg zijn.
Dat is daarmee ook valsheid in geschrifte en dat is een
ernstig strafbaar feit.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dank voor deze antwoorden van de minister, maar ik hou
hier wel gewoon zorg, zeg ik eerlijk. Want de belangen zijn
groot en het gaat om groot geld. Niet iedereen checkt elke
maand wat er op zijn loonstrook is opgeschreven. Misschien
word je zelfs wel op het verkeerde been gezet als daar "vast"
lijkt te staan terwijl het in de praktijk nog niet zo is in het
contract. Ik zou wel willen vragen om op enig moment even
wat meer over die handhaving te horen van de minister, in
de openbaarheid wat kan en desnoods dingen vertrouwelijk.
Daar hou ik eigenlijk helemaal niet van, maar ik snap dat
je de handhaving niet wil verklappen. En heel specifiek had
ik gevraagd naar de mutaties met terugwerkende kracht.
Minister Koolmees:
Ja, dat klopt.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dat vind ik echt een groot risico, dus daar zou ik echt vandaag wel wat meer over willen horen.
Minister Koolmees:
Dan gaat het over correcties in de loonaangifte die werkgevers met terugwerkende kracht doen. Het klopt dat dat kan.
Die kunnen worden gewijzigd. In het jargon heet dat een
correctiebericht. Het is niet zo dat werkgevers zomaar met
terugwerkende kracht de hoge premie mogen veranderen
in de lage premie. Dat mag alleen als de werkgever een
fout heeft gemaakt en de werknemer al een vast contract
had. Als werkgevers toch stiekem correcties gaan doorvoeren, is dat natuurlijk verdacht. De Belastingdienst stelt correctieberichten op en kan die gegevens meenemen in zijn
risicoanalyse. Een werkgever zou dus nogal dom zijn om
systematisch de hoge premie met terugwerkende kracht te
veranderen in de lage premie, want dan zie je die correctieberichten in de risicobenadering omhoogkomen. Maar dit
is een terecht punt waar de heer Van Weyenberg aandacht
voor vraagt.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik zou de minister willen vragen om na te denken over een
manier waarop hij de Kamer op enig moment kan betrekken
bij hoe dit in de praktijk gebeurt. Stel dat ik als werkgever
met drie man personeel even een correctieberichtje doe
omdat ik bijvoorbeeld na twee jaar iemand een vast contract
heb gegeven: "afgelopen twee jaar was het toch vast". De
werknemer wordt op zich niet benadeeld, maar de overheid
en de belastingbetaler wel. Ik zou echt wel willen weten of

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

dit enigszins strak is ingeregeld, want ook één correctiebericht kan gewoon om groot geld gaan.
Minister Koolmees:
Ik was van plan dit mee te nemen in de zogenoemde nieuwe
signaleringsbrief, die ik voor de zomer ga sturen, over de
frauderisico's bij UWV en SVB. Daar zit dit natuurlijk in.
De voorzitter:
Gaat u naar een afronding toe?
Minister Koolmees:
En binnenkort krijgt u ook een brief over het vervolg van
de UWV-fraude.
De heer Heerma vroeg naar de toekomst van de calamiteitenregeling. Ook de heer Bruins noemde het belang daarvan. De heer Heerma merkte terecht op dat het straks niet
meer mogelijk is om sectoren zelf de kosten van de huidige
Regeling onwerkbaar weer en de werktijdsverkortingsregeling te laten dragen. Dat gebeurt nu via de WW-sectorpremie, maar die wordt afgeschaft. Als in de toekomst een
calamiteitenregeling wordt ingevoerd, is er geen sectorale
solidariteit meer. Ik ben hierover wel met de sociale partners
in gesprek. Als de heer Heerma daar suggesties voor heeft,
dan hoor ik die heel erg graag. Ik wil wel opmerken dat ook
zonder sectorindeling een calamiteitenregeling kan en ook
een vorm is van georganiseerde solidariteit, maar dan wel
op het niveau van de hele economie. Dat betekent ook dat
de solidariteit tussen kleine en grote werkgevers, die de
heer Heerma belangrijk vond, blijft bestaan.
Mevrouw Van den Brenk vroeg naar de lagere regelgeving
over de WW-premiedifferentiatie. Zoals ik eerder aangaf,
zal ik versies die online hebben gestaan voor internetconsultatie ook naar de Kamer sturen. In die lagere regelgeving
gaan we onder andere een aantal mechanismen vastleggen
om omzeiling van de lage premie, dus fraude, te voorkomen. Ik heb het er net ook met de heer Van Weyenberg
over gehad. Daarnaast bevat de lagere regelgeving een
aantal technische bepalingen ten behoeve van de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid, bijvoorbeeld dat werkgevers de arbeidsovereenkomst moeten opnemen in hun
loonadministratie als zij de lage premie afdragen. Deze
regels heb ik in nauwe samenwerking met het UWV en de
Belastingdienst opgesteld. Ze zijn uitgezet voor internetconsultatie, dus ook andere partijen hebben erop gereageerd.
We zijn nu bezig met het verwerken van deze opmerkingen.
Die versie kan naar uw Kamer worden gestuurd.
Voorzitter, dan ben ik bijna aan het einde; het blokje overig
WAB. De heer Bruins vroeg of de Kamer zich nog over de
lagere regelgeving bij de WAB kan uitspreken. De lagere
regelgeving, met uitzondering van de AMvB over payroll
en pensioen, heeft voor de kerst al online gestaan voor
internetconsultatie. Ik bestudeer momenteel de commentaren en maak indien nodig wijzigingen. Omwille van de tijd
en de uitvoerbaarheid — zo wil ik werkgevers op 1 juli graag
duidelijkheid geven over de precieze vereisten in de loonaangifte voor de WW-premiedifferentiatie, want anders is
het lastig uitvoerbaar — vind ik de voorhang niet wenselijk.
Ik stel daarom een praktische oplossing voor, als de heer
Bruins dat met mij eens is. Ik stuur de internetconsultatie-

31 januari 2019
TK 48

48-8-60

versies volgende week naar de Kamer. Dan heeft u de tijd
om eventuele vragen aan mij te stellen in het AO dat al op
de agenda staat. Dus volgende week krijgt u die versies.
Daarmee ben ik volgens mij aan het einde gekomen van
de vragen die mij zijn gesteld. Dan wil ik heel graag alle
ambtenaren die hier en elders in het gebouw zitten en die
de afgelopen maanden heel hard hebben gewerkt om deze
wetgeving uit te werken en de uitvoering te regelen,
bedanken voor hun harde werk en hun snelheid. Hulde ook
voor de kwaliteit!
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaan we nu naar de tweede termijn van
de kant van de Kamer. Ik geef de heer Gijs van Dijk namens
de PvdA het woord.

De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dank, voorzitter. Gezien de tijd zal ik het kort houden. We
zijn nu precies elf uur bezig; elf uur geleden stond ik hier
ook. Ik wil beginnen om ook alle mensen van het ministerie
hartelijk te danken voor de inzet. Ik weet dat ze goed zijn —
dat weet ik nog uit mijn vorige functie — en dat ze altijd
hard werken. Ik heb wat minder waardering voor de dichtkunst van de minister, voorzitter. Dat moet ik eerlijk zeggen.
Ik vond uw gedicht echt veel mooier, veel mooier, absoluut.
Daar zijn we de dag ook goed mee begonnen. Wel dank
aan de minister voor de uitgebreide beantwoording.
Deze Wet arbeidsmarkt in balans — ik ben er ook mee
begonnen — kent echt een aantal verbeteringen als het
gaat om de flexduur en de transitievergoeding vanaf dag
één. Maar de wet kent ook — daar blijft mijn fractie bij —
een verslechtering, namelijk het versoepelen van het ontslagrecht. Maar ik begin even bij de verbeteringen. Een van
die verbeteringen is het duurder maken van payrollconstructies, waardoor ze weer worden zoals ze bedoeld waren. Ik
ben blij dat de coalitie dat ook zo ziet en dat we gezamenlijk
met een motie de minister kunnen vragen om dat goed te
regelen. We zijn het eens over het doel, namelijk dat ook
de pensioenkosten overeen moeten komen met die van de
collega's op de werkvloer. Dus daarom trek ik ons amendement op stuk nr. 32 in. Dat is een amendement dat we
samen met GroenLinks en de SP hebben ingediend. We
zullen ons initiatiefwetsvoorstel, dat nog steeds voor
behandeling geagendeerd staat, ook intrekken. We denken
met een gezamenlijke motie namelijk een sterk signaal af
te geven. Ook de antwoorden van de minister geven aanleiding te denken dat we hier gezamenlijk aan verder kunnen
werken.
De voorzitter:
Het amendement-Gijs van Dijk (stuk nr. 32) is ingetrokken.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dan die ene bizarre maatregel, die vijf maanden proeftijd.
Volgens mij hebben we vandaag met elkaar geconstateerd,
met de coalitie en met de minister, dat we daar gewoon
niet mee doorgaan. Dus daar zullen we het ook niet meer
over hebben.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Dan het ontslag. Dat is, denk ik, de grootste discussie en
daar zit ook het grootste geschilpunt tussen mijn fractie en
meerdere oppositiefracties enerzijds en de coalitie en het
kabinet anderzijds. Ik wil de minister dus toch oproepen
om daar nog eens goed naar te kijken. Ik dien daarom de
volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er tegenstrijdige geluiden zijn of het
maximeren van de ontslagvergoeding bij de cumulatiegrond
een positief of negatief effect heeft op de positie van werknemers;
van mening dat het van belang is dat er, voor de invoering
van de cumulatiegrond, duidelijkheid komt over het effect
van de maximering voor werknemers;
verzoekt de regering een onafhankelijk onderzoek te doen
naar welke vorm van cumulatiegrond (met of zonder
maximering) de positie van werknemers versterkt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Gijs van Dijk. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 42 (35074).
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Dat blijft het grote geschilpunt. Daarmee slaat de balans
voor de Partij van de Arbeid ook negatief uit.
Voorzitter. Er is ook wel een discussie dat we eigenlijk alle
soorten schijnconstructies zouden moeten aanpakken,
waaronder contracting. De minister heeft daar ook iets over
gezegd. Hij is bezig met een verkenning. Ik zou de Kamer
willen vragen om de volgende uitspraak te doen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er signalen zijn dat vormen van contracting als nieuwe constructie gebruikt worden voor ontduiking
van arbeidsvoorwaarden;
overwegende dat in de Wet arbeidsmarkt in balans de
positie van payrollwerknemers wordt verbeterd;
van mening dat werknemers die via contracting werken
ook zeker moeten zijn van gelijke arbeidsvoorwaarden als
collega-werknemers;
spreekt uit vormen van contracting die gericht zijn op ontduiking van gelijk werk, gelijk loon af te wijzen,

31 januari 2019
TK 48

48-8-61

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Gijs van Dijk en
Van Kent. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 43 (35074).
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Voorzitter. Ik had met de minister nog een debatje over het
onderwijs en over de uitzondering die daar wettelijk voor
wordt gemaakt. Ik heb nog even de brief van de minister
van 9 juli 2018 erbij gepakt. Die spreekt echt over "36
maanden" en niet over "onbeperkt". Ik krijg daar dus nog
graag een reactie in de tweede termijn van de minister.
Voorzitter. Ik sluit af zoals ik hier ben begonnen: laten we
ook eindelijk wat doen aan de bescherming en de positie
van alle werkenden in Nederland. Dat is hartstikke hard
nodig, dus laten we snel werk maken van wetgeving voor
de positie van zzp'ers.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Gijs van Dijk.
Dan geef ik nu het woord aan de heer Van Weyenberg
namens D66.

De heer Van Weyenberg (D66):
Dank u wel, voorzitter. Dank aan de minister voor de
beantwoording. Ook dank aan alle medewerkers van het
ministerie die de afgelopen maanden — meer dan een jaar
— hard hebben gewerkt aan deze wet. Het is een heel dik
pakket en ook een heel omvangrijke wet. We besteden daar
vandaag terecht veel aandacht aan, want zo hoort dat bij
wetgeving, zeker bij wetgeving van deze omvang. Ik dank
hen voor al het werk, en in het bijzonder voor de buitengewoon leesbare stukken. Dit is zeer technische materie, maar
wel met een grote impact. Een goede leesbaarheid van de
stukken zorgt ervoor dat wij ons werk beter kunnen doen,
dus dank daarvoor.
Voorzitter. Ik dank de minister voor een aantal specifieke
toezeggingen die hij heeft gedaan. Hij heeft bijvoorbeeld
toegezegd om in overleg te treden met de ACM — ik denk
samen met de staatssecretaris van Economische Zaken —
om ook te kijken hoe zelfstandigen samen wat meer
tegenkracht mogen organiseren richting opdrachtgever of
opdrachtgevers. We hebben het in het verleden weleens
over tolken gehad. Er is in feite nog één organisatie die hun
inhuurt bij de overheid. Vandaag ging het ook specifiek
over fotojournalisten. Volgens mij is het echt tijd om de
mededingingsautoriteit daar wat meer ruimte te laten
geven, maar het gaat natuurlijk ook om wetgeving, om de
vraag of er een wettelijke basis is waarop ze dat kunnen
doen.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Dan de vraag of mensen hun recht ook als oproepkracht
kunnen effectueren. Je kunt het wel op papier zetten, maar
kunnen ze het ook doen? Dat blijft, denk ik, een worsteling,
want je maakt je dan kwetsbaar. Ik was blij met de oproep
van de minister. Ik heb waardering voor mensen die dat
soms moedig durven. Ik zou nog willen benadrukken dat
ook de vakbeweging daar hulp bij kan geven. Ik ben blij dat
de minister hier in zijn communicatie nog expliciet aandacht
aan gaat besteden. Hetzelfde geldt voor zijn aansporing
voor werkgevers om die slapende dienstverbanden echt
gewoon voor 1 januari 2020 te beëindigen. Zij hebben er
helemaal geen belang bij om die te verlengen, terwijl hun
werknemer er wel last van heeft.
Voorzitter. Deze wet is onderdeel van een groot pakket. De
minister heeft dat terecht gezegd. Er is samenhang met
scholing, met loondoorbetaling bij ziekte, waarop gelukkig
echt een grote stap is gezet, en met het zelfstandigendossier, maar deze wet brengt de boel echt in balans.
Op een aantal punten zullen er zo moties door collega's
mede namens mij worden ingediend. Zo dient collega
Heerma mede namens mij een motie in waarin de regering
wordt gevraagd om goed te kijken naar de uitzendsector
en met name naar wat daar intern gebeurt met constructies
waarbij ook contracting een rol speelt. Dan zijn er nog twee
amendementen die gaan over 48 miljoen, respectievelijk
12 miljoen voor scholing, waarbij de eerste 48 miljoen
vooral is gericht op het mkb is gericht en dan andere 12
miljoen op een aantal seizoenssectoren. Ik vind dat een
buitengewoon waardevolle invulling van die vrijvallende
middelen.
Voorzitter. We hebben lang gesproken over de pensioenen
voor payrollers. Ik ben wel wat teleurgesteld — laat ik daar
gewoon maar eerlijk over zijn — dat partijen die deels heel
dicht bij deze wet lijken te zitten, soms op één specifiek
element aangeven dat mogelijk niet te kunnen doen. Dat
zou ik jammer vinden. Ik denk dat we elkaar hier moeten
vinden. Ik heb ook in het debat vandaag gezien dat er op
een aantal belangrijke punten ook nog stappen richting
oppositiepartijen zijn gezet. Ik denk in het bijzonder aan de
proeftijd.
Ik ben ook blij — laat ik daarmee eindigen, want ik eindig
graag optimistisch — dat we elkaar hebben kunnen vinden
rondom de pensioenen en de payroll. Ik heb in mijn inbreng
gevraagd of we die regels niet wat kunnen aanscherpen,
namelijk door ze zo aan te scherpen dat het helder is dat
we echt proberen de concurrentie op arbeidsvoorwaarden
maximaal terug te dringen op een werkbare manier. Daarom
de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat payrollwerknemers straks recht hebben
op een adequaat pensioen waarbij, als niet wordt aangesloten bij de pensioenregeling van de opdrachtgever, de payrollwerkgever wel moet voldoen aan de voorwaarden die
bij algemene maatregel van bestuur worden gesteld;

31 januari 2019
TK 48

48-8-62

van oordeel dat pensioen een belangrijke arbeidsvoorwaarde is en dat bij het uitwerken van de algemene maatregel van bestuur het voorkomen van concurrentie op
arbeidsvoorwaarden en het zorg dragen voor een adequate
pensioenregeling voorop moet staan;
verzoekt de regering deze doelstellingen leidend te laten
zijn bij de uitwerking van de algemene maatregel van
bestuur en te zorgen dat een payrollwerkgever bij de adequate pensioenregeling verplicht is om:
- ten minste de gemiddelde werkgeverspremie in Nederland af te dragen;
- zorg te dragen voor een ouderdoms- en nabestaandenpensioen;
- geen wachttijd te hanteren,

hebben bereikt. De SP is er zeer blij mee dat we met elkaar
organiseren dat dit zo gaat gebeuren.
Aan de proeftijd van 150 dagen zal ik niet heel veel meer
woorden vuilmaken, want die is verdwenen in de vuilnisbak.
Ook dat is goed nieuws.
Op de eerstgenoemde punten hebben we allemaal amendementen ingediend. Alles afwegende zal de SP haar stem
rond deze wet af laten hangen van de stemming rond die
amendementen. Als u ons verrast, zullen wij wellicht u
verrassen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Kent. Dan geef ik nu het woord
aan de heer Smeulders namens GroenLinks.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Weyenberg,
Pieter Heerma, Gijs van Dijk, Van Kent, Smeulders, Wiersma
en Bruins.
Zij krijgt nr. 44 (35074).
De heer Van Weyenberg (D66):
Hiermee scherpen de vier coalitiefracties hun voorstel aan
dat zij in hun coalitieakkoord hadden opgenomen. De drie
indieners van de initiatiefwet doen dat ook. Ik waardeer het
gebaar en het vertrouwen van deze drie partijen. Ik had
stille hoop dat het wellicht ook voor de hele wet zou hebben
gegolden, maar laat ik met dit positieve stuk eindigen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Heel fijn, dank u wel. De heer Van Kent namens de SP.

De heer Van Kent (SP):
Voorzitter. De mindere kanten van dit debat gingen
natuurlijk over de duidelijke versoepeling van het ontslagrecht en daarbij ook nog de verlaging van de ontslagvergoeding. Dat ging over de drie jaar dat mensen moeten wachten
op een vast contract, waar dat nu twee jaar is. Het ging ook
over de langgekoesterde wens om nulurencontracten van
rechtswege over te laten gaan naar een vast contract als
de drie maanden zijn bereikt. De SP is teleurgesteld dat het
in dit debat op deze drie zaken niet gelukt is. Maar dat zal
wellicht — als blijkt dat dit nodig is — in de toekomst alsnog
gaan lukken.
Waar we natuurlijk wel blij mee zijn, is de ontslagvergoeding vanaf dag één. Ook zijn we blij — de heer Van Weyenberg heeft daar uitgebreid bij stilgestaan — met de eerdere
samenwerking met de Partij van de Arbeid en GroenLinks
rond de initiatiefwet om het eindelijk voor payrollers zo te
regelen dat zij gelijkwaardig worden behandeld aan werknemers die hetzelfde werk doen en om daarbij de oneerlijke
concurrentie eruit te slopen. Die samenwerking was fantastisch, maar ook de samenwerking vandaag met een hele
hoop andere partijen waarmee we samen dat doel toch

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ook dank van mijn kant aan de
minister voor de beantwoording, met name voor het positieve advies over het amendement rondom de proeftijd. Dit
is inderdaad het eerste amendement van mij dat wordt
aangenomen. Ik vind het heel positief dat we van links tot
rechts in deze Kamer kunnen samenwerken om slechte
plannen tegen te houden.
We zien ook dat het kabinet de problemen op de arbeidsmarkt serieus neemt, maar we zijn er nog lang niet, ook als
deze wet wordt aangenomen. De fractie van GroenLinks
heeft sterke twijfels of de maatregelen die met deze wet
worden genomen, voldoende zijn, vooral ook qua timing.
We verwachten dat er door deze wet een nog grotere toename komt van het aantal zzp'ers en dat vinden we zorgelijk.
Daarnaast vindt GroenLinks het onverstandig dat het kabinet
er tegelijkertijd voor kiest om het ontslagrecht te versoepelen. Dit vergroot de onzekerheid voor werknemers, terwijl
nog niet voldoende duidelijk is of dit daadwerkelijk tot meer
vaste banen gaat leiden.
Zonder maatregelen met betrekking tot zzp en met de versoepeling van het ontslagrecht draagt deze wet wat
GroenLinks betreft onvoldoende bij aan een arbeidsmarkt
in balans. Daarmee wordt het dinsdag, als de Kamer stemt
over de wet en de amendementen, heel lastig voor ons om
voor te stemmen, tenminste als ons amendement om de
versoepeling van het ontslagrecht uit deze wet te halen niet
wordt aangenomen. Dat is dan wel ondanks het goede werk
van alle ambtenaren van het ministerie, die al terecht
complimenten hebben gekregen van eerdere sprekers en
van de minister. Ik wil ze daar ook voor danken.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Smeulders. Dan geef ik nu het woord
aan de heer Wiersma, namens de VVD.

De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. Gaan we het meemaken — dat was mijn
hoop in de eerste termijn — dat dit wetsvoorstel juichend

31 januari 2019
TK 48

48-8-63

door de Kamer gaat? Ik kijk even deze Kamer in en ik heb
het gejuich nog niet ontdekt, terwijl er op een heleboel
punten toch wel gejuich was. Er was de analyse van de
dingen die we zien die beter moeten. We zeggen: ja, er gaan
heel veel dingen goed op de arbeidsmarkt, maar steeds
meer dingen zijn afhankelijk van zoveel veranderingen op
de arbeidsmarkt dat je ook dingen moet aanpassen. Daar
zijn we het ook over eens. Dan is het toch jammer om te
constateren dat een aantal partijen nu al zo duidelijk aangeven dat zij die wet niet zullen steunen. Er zaten toch zeker
twee uitgestoken handen in dit debat en het zou mooi zijn
als die ook terug zouden komen. Die gingen over payroll
en de proeftijd.
Ik kom op drie moties. Ik ben heel blij met de gedeelde
steun in deze Kamer voor scholing. Ik heb daar ook een
mooie motie voor.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het kunnen bieden van seizoenswerk
voor werkgevers en werknemers van belang is, gezien het
feit dat bepaalde werkzaamheden afhankelijk zijn van klimatologische omstandigheden, of op andere wijze seizoengerelateerd zijn, zoals in de land- en tuinbouw en de sportsector;
overwegende dat werkgevers met functies die vanwege
klimatologische redenen niet het hele jaar kunnen worden
uitgevoerd met de invoering van de Wet arbeidsmarkt in
balans knelpunten kunnen gaan ervaren;

Motie

verzoekt de regering het gesprek te blijven voeren met
sociale partners over specifieke knelpunten binnen seizoensarbeid en met hen te bezien of voor een sector dan maatwerkoplossingen kunnen worden gevonden,

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wiersma en Pieter
Heerma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

constaterende dat de Wet arbeidsmarkt in balans de verschillen tussen vast en flexwerk verkleint en hierdoor
werknemers meer zekerheid biedt;

Zij krijgt nr. 46 (35074).
overwegende dat het voor zekerheid en perspectief van
werkenden ook belangrijk is dat zij zich tijdens hun loopbaan
blijven ontwikkelen;
overwegende dat de uitgaven aan de compensatieregeling
transitievergoeding mkb lager zijn dan de in het regeerakkoord beschikbaar gestelde middelen;
verzoekt de regering van de resterende middelen 48 miljoen
euro structureel in te zetten voor het ondersteunen van
werkgevers bij het stimuleren van de leercultuur in het mkb,
inclusief bedrijfsscholen, bij-, op- en omscholing, opdat
werknemers duurzaam inzetbaar blijven op de snel veranderende arbeidsmarkt en om het mkb aantrekkelijk te maken
voor werkzoekenden,

De heer Wiersma (VVD):
Ik overhandig u de motie op papier. Ja, ik moet er nog een
woordje bij zetten. Ik zal het er zo bij zetten. Ik moet nog
even zoeken.
Voorzitter. Tot slot heb ik nog een motie die tegemoetkomt
aan de roep om het denken niet stil te laten staan als het
gaat om de balans tussen vast en flex. Balans is ook bijvoorbeeld langjarig flex meer mogelijk maken en daar ook wat
meer ruimte voor bieden. Ik roep ertoe op dat te verkennen.
De minister heeft er mooie dingen over gezegd. Ik bevestig
dat graag met een motie.

en gaat over tot de orde van de dag.
Motie
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wiersma, Pieter
Heerma, Van Weyenberg en Bruins. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 45 (35074).
De heer Wiersma (VVD):
Ik heb er nog twee, voorzitter, vandaar. Maar nu ga ik het
heel langzaamaan doen, want we moeten 23.00 uur wel
halen. Een van die twee moties is specifiek gericht op de
aandacht die we gevraagd hebben voor seizoenswerk. Ik
heb aan de minister gevraagd of het denken daarover niet
stil blijft staan, want daar zitten terechte zorgen van
belangrijke werkgevers.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het doel van WW-premiedifferentiatie is
werkgevers te stimuleren contracten voor onbepaalde tijd
aan te bieden aan werknemers, omdat die contracten
werknemers meer zekerheid bieden;
constaterende dat de regering daarom een hoge WW-premie voorstelt voor contracten voor bepaalde tijd en een
lage WW-premie voor contracten voor onbepaalde tijd;
overwegende dat WW-premiedifferentiatie naar de aard
van het contract een grote wijziging in de premieheffingssystematiek betekent die UWV en Belastingdienst moeten
doorvoeren;

Motie

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

31 januari 2019
TK 48

48-8-64

constaterende dat langjarige contracten in combinatie met
afspraken over opleiding en ontwikkeling steeds vaker
voorkomen;

Motie

overwegende dat door middel van premiedifferentiatie in
de WW mogelijk een harde scheiding kan blijven bestaan
tussen vast en flexibel contract;

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat een langdurig tijdelijk contract een tussenvorm kan zijn waarmee de mogelijk harde scheiding
kan worden verzacht;
verzoekt de regering te verkennen wat de mogelijkheden
en de te verwachten effecten zijn van een aparte categorie
in de premiedifferentiatie voor langjarige tijdelijke contracten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Wiersma. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 47 (35074).
De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. Ik dank tot slot de minister voor de antwoorden en met name alle ambtenaren, het ministerie en
al die mensen die hier zo hard aan hebben gewerkt, en al
die mensen die bij de internetconsultatie met elkaar hebben
meegedacht om de arbeidsmarkt mooier te maken. Dank.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Wiersma.
Dan geef ik nu het woord aan de heer Kuzu namens DENK.

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter. Ik wil in de eerste plaats de minister en natuurlijk
de hele ambtelijke staf bedanken voor de beantwoording
in de eerste termijn en het werk dat is geleverd. De minister
heeft tijdens zijn eerste termijn gepoogd om ons te overtuigen van het feit dat hij een balans probeert te vinden op de
arbeidsmarkt aan zowel de zijde van de werkgevers als de
zijde van de werknemers.
Voorzitter. Laat ik er duidelijk over zijn: de wet heeft een
aantal positieve kanten, zoals de WW-premiedifferentiatie
en de bescherming van oproepkrachten. Dat juichen we
toe. Maar aan de andere kant zitten er een aantal dingen in
waar mijn fractie zich niet in kan vinden. Denk aan de
beperking van de opbouw van de transitievergoeding en
de versoepeling van het ontslagrecht door de onnodige
uitwaaiering van de enkelfeitconstructie met de cumulatieregel. En natuurlijk als laatste: de ketenbepaling van twee
naar drie jaar. Daarover hebben we tijdens de eerste termijn
met de Kamer een korte interruptie gehad. Volgens mij was
dat met collega Van Weyenberg. Daarover de volgende
motie.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De Kamer,

constaterende dat het voorliggende wetsvoorstel de maximumtermijn van de keten van tijdelijke arbeidsovereenkomsten verruimt van twee naar drie jaar;
constaterende dat de Raad van State de verwachting uitspreekt dat deze maatregel tot gevolg heeft dat werknemers
gedurende langere tijd op basis van een contract voor
bepaalde tijd werkzaam zullen zijn, zonder dat de kans op
een vast contract wordt vergroot;
overwegende dat het voorstel niet duidelijk maakt hoe de
uitbreiding van de ketenregeling tot een toename van
arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd zal gaan leiden;
verzoekt de regering om de uitwerking van deze maatregel
binnen twee jaar te inventariseren en deze inventarisatie
zo spoedig mogelijk aan de Kamer te doen toekomen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Kuzu. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 48 (35074).
De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter. Ik heb het tijdens mijn bijdrage ook aangegeven:
als je ervoor wilt zorgen dat werkgevers bereid zijn om
mensen een vaste aanstelling te geven en dat werknemers
meer zekerheid krijgen bij een vaste aanstelling, dan moet
je gewoon aan de slag met loondoorbetaling bij ziekte. Daar
hoef je eigenlijk niet veel moeite voor te doen. Eigenlijk zou
je het regeerakkoord moeten uitvoeren — en dat zegt DENK!
Dat zegt heel wat. Daarover gaat de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in het regeerakkoord staat dat het tweede
jaar van de loondoorbetalingsplicht wordt afgeschaft voor
ondernemingen met minder dan 25 medewerkers;
voorts constaterende dat de regering lijkt af te willen wijken
van het regeerakkoord en het tweede jaar van de loondoorbetalingsplicht lijkt te willen handhaven;
overwegende dat een echte afschaffing van het tweede
doorbetalingsjaar de voorkeur verdient boven een onduidelijk en mogelijk niet efficiënt subsidiestelsel op private verzekeringspolissen, wat ook de rijksfinanciën extra zal
belasten;

31 januari 2019
TK 48

48-8-65

verzoekt de regering om het regeerakkoord op dit punt
onverkort uit te voeren door de loondoorbetalingsperiode
voor kleine werkgevers (tot 25 werknemers) te verkorten
van twee naar één jaar,

te hoop. Ik denk ook aan de lange zoektocht op het terrein
van payrollen. Daar is het zo dat een volgens mij gezamenlijke wens elkaar in redelijkheid heeft gevonden in een best
vergaande motie van de heer Van Weyenberg.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Kuzu. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Naar aanleiding van dit debat zou ik nog twee moties willen
indienen. Eén heeft te maken met de seizoensarbeid, en de
andere heeft te maken met de constructies in het uitzenden.
Daar had ik een interruptiedebat over met de heren Van
Kent en Van Dijk. De heer Van Dijk heeft daar ook een motie
over ingediend.

Zij krijgt nr. 49 (35074).

De eerste motie luidt als volgt.

Dank u wel, meneer Kuzu. Dan geef ik nu het woord aan de
heer Stoffer namens de SGP.

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,
De heer Stoffer (SGP):
Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording van
de vele vragen. U heeft vast gemerkt dat ik niet met iedere
beantwoording even blij was, maar ik ben er wel heel content mee dat de minister toch probeert tegemoet te komen
aan de amendementen die wij hebben ingediend. Bij twee
van die drie zou ik daar best mee kunnen leven.
Maar voor mij blijft er echt één punt overeind, en dat heb
ik daarnet in een interruptie ook aangegeven. Dat is de
hobbel voor de oudere werknemer. Ik ga het toch nog één
keer proberen. Het gaat mij namelijk om die oudere werknemer van — laten we zeggen — 57 jaar, 58 jaar of 59 jaar,
die heel erg naar tussen de wielen komt, omdat hij gewoon
psychisch en lichamelijk niet meer in staat is om weer aan
het werk te komen, ongeacht de kansen die je hem biedt.
Mijn vraag aan de minister is of hij openstaat voor een
amendement. Er valt met mij te praten over de leeftijd. Er
valt ook met mij te praten over de hoogte van die vergoeding. Maar wij willen toch tegemoet komen aan die groep
mensen. Wij vinden als SGP namelijk echt dat je als overheid een vangnet moet zijn voor de echt zwakken in de
samenleving, en dan heb je het volgens mij over deze
categorie mensen. Dus mijn vraag aan de minister is: staat
hij open voor een amendement om hier iets aan te doen?
En dan is er met mij te praten over de invulling. Want dat
is voor mij echt de essentie voor de vraag of ik mee kan
met deze wet of niet.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stoffer. Dan geef ik nu het woord aan
de heer Pieter Heerma namens het CDA.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er in sectoren waarin door seizoenen en
weersomstandigheden de vraag naar werk onregelmatig
over het jaar verdeeld is, vaker met tijdelijke arbeidsovereenkomsten wordt gewerkt;
constaterende dat de Wet arbeidsmarkt in balans in die
sectoren waarschijnlijk gevolgen zal hebben voor de inzet
van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd;
overwegende dat een overgang naar meer duurzame
arbeidsovereenkomsten kan worden geholpen en ondersteund door extra mogelijkheden om personeel goed te
scholen;
verzoekt de regering om de sectoren landbouw, horeca en
recreatie de komende vijf jaar tegemoet te komen met een
investering in de scholing van werknemers van jaarlijks 12
miljoen via een tegemoetkoming in de loonkosten voor bblplekken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pieter Heerma,
Wiersma, Van Weyenberg en Bruins. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 50 (35074).
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dan de tweede motie, over constructies in de uitzendsector.

Motie
De heer Pieter Heerma (CDA):
Voorzitter. Ik wil de minister danken voor zijn beantwoording in eerste termijn. In de eerste termijn heb ik een enkele
keer gedacht: zo, dat was wel heel veel nuance als het gaat
over de beoordeling van deze wet. Overigens zijn niet al
diegenen die dat deden nog aanwezig. Maar ik heb ook
oppositiepartijen gezien die scherp waren op onderdelen
waarmee ze het oneens zijn, maar die ook gezocht hebben
naar de punten waarbij de coalitie bereid was om te luisteren en mee te bewegen. Ik denk dat daarom het debat ook
mooie momenten kende, bijvoorbeeld als het gaat over de
proeftijd. Daar liepen de oppositiepartijen al heel lang tegen

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat een aantal werkgevers de kosten voor
personeel probeert te drukken door ook bij structureel werk
gebruik te maken van constructies waarbij uitzendkrachten
langdurig in de eerste fase van de uitzend-cao verblijven
en geen rechten opbouwen;

31 januari 2019
TK 48

48-8-66

constaterende dat werknemers in sommige gevallen zelfs
op "vakantie" worden gestuurd in de WW om de opbouw
van rechten te voorkomen;
constaterende dat ook andere vormen van driehoeksrelaties,
zoals contracting, soms alleen worden ingezet om kosten
te besparen;
overwegende dat de Inspectie SZW en de FNV aangeven
dat werknemers vaak geen verklaring tegen hun werkgever
willen afgeven vanwege de afhankelijkheidsrelatie;
verzoekt de regering in beeld te brengen in welke sectoren
er gebruik wordt gemaakt van dergelijke constructies en
wat de kostenvoordelen zijn van de verschillende constructies, en te verkennen op welke manier dergelijke constructies kunnen worden bestreden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pieter Heerma en
Van Weyenberg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 51 (35074).
Dank u wel, meneer Heerma. De heer Bruins, namens de
ChristenUnie.

De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik dank de minister, zijn staf en alle mensen die
achter de schermen hebben meegeholpen met de beantwoording van de vragen. Na elfenhalf uur debatteren heb
je dan ook wat. Dan heb je een forse modernisering van de
arbeidsmarkt, maar ... die is pas compleet als we ook het
zzp-deel goed geregeld hebben. Daarom doe ik hier nogmaals een aansporing om dat zo snel mogelijk op te pakken
en te regelen.
Ik ben blij dat tijdens het debat de proeftijd van vijf maanden
is geschrapt. Mijn fractie zal dan ook steun geven aan het
amendement van GroenLinks, die dat wil regelen. Verder
heb ik mijn naam gezet onder moties over een pensioenregeling in het kader van payrolling, extra geld voor scholing
in het mkb en 12 miljoen euro voor seizoensgebonden
sectoren.
Zelf heb ik nog één motie, die ik in eerste termijn al aankondigde, over de Calamiteitenregeling. Die luidt als volgt.

overwegende dat de calamiteitenregeling de verschillen
tussen de beide huidige regelingen beoogt weg te nemen
en dat het kabinet hierover in gesprek is met sociale partners en UWV;
constaterende dat de sectorindeling voor de financiering
van de eerste zes maanden van werkloosheid na inwerkingtreding van de Wet arbeidsmarkt in balans niet meer zal
worden gehanteerd en dat dit raakt aan de werking van de
huidige regelingen;
verzoekt de regering met sociale partners in overleg te treden om spoedig te komen tot één laagdrempelige calamiteitenregeling met een uniforme, zo kort mogelijke wachttijd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Bruins en Pieter
Heerma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 52 (35074).
Dank u wel. Tot slot mevrouw Van Brenk namens 50PLUS.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Voorzitter. Ik wil complimenten maken aan alle ambtenaren
die hieraan gewerkt hebben. Ik zie graag zo snel mogelijk
de volgende wet tegemoet, de zzp-wet. Ik kan niet wachten
om daarover in gesprek te gaan.
Ik zou de minister graag om een gunst willen vragen. Zouden wij alle amendementen en de appreciaties ervan onder
elkaar op schrift kunnen krijgen? Want het zijn er zo veel.
Ik hoop dat dat mogelijk is.
Ik heb twee moties.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering te evalueren of de rechtspraktijk in het
ontslagrecht voldoende ruimte ervaart voor het toekennen
van een billijke vergoeding bij verwijtbaar handelen van de
werkgever,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Brenk. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Zij krijgt nr. 53 (35074).
overwegende dat de regeling onwerkbaar weer en de
werktijdverkortingsregeling belangrijke regelingen zijn voor
ondernemers om omstandigheden die niet tot het
bedrijfsrisico kunnen worden gerekend, het hoofd te bieden;

Motie
De Kamer,

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

31 januari 2019
TK 48

48-8-67

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de positie van ouderen en met name 60plussers op de arbeidsmarkt nog steeds zeer zorgelijk is;
overwegende dat het wetsvoorstel Arbeidsmarkt in balans
géén specifieke maatregelen bevat gericht op oudere
werknemers of werkzoekenden;
van mening dat ouderen tot hun pensionering vooral ruim
toegang moeten krijgen tot scholing en persoonlijke
ondersteuning bij het verkrijgen en behouden van werk en
inkomenszekerheid;
nodigt de regering uit het arbeidsmarktbeleid voor ouderen
op deze en andere relevante punten te intensiveren, en de
Kamer hier vóór Prinsjesdag over te berichten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Brenk en
Stoffer. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 54 (35074).
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Voorzitter. Oud zit fout bij dit kabinet. Er wordt geen rekening gehouden met de zwakkere positie op de arbeidsmarkt
en hun baankansen. Een realistische transitievergoeding
om een pensioengat te dichten of een periode van lager
inkomen te overbruggen, wordt hun onthouden. Wij zullen
daarom geen steun verlenen aan dit wetsvoorstel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Brenk. Daarmee zijn wij aan het
eind van de tweede termijn van de zijde van de Kamer. Er
zijn dertien moties ingediend. Ik kijk even naar de minister.
Minister Koolmees:
Ik wil graag even schorsen.
De voorzitter:
Aan hoeveel minuten heeft u behoefte? Tien minuten?
Minister Koolmees:
Ja, tien minuten.
De voorzitter:
Dan schors ik de vergadering tot vijf voor tien.
De vergadering wordt van 21.45 uur tot 21.55 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef de minister het woord.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

Minister Koolmees:
Dank, mevrouw de voorzitter. Ik dank de Kamer na een hele
dag, twaalf uur lang, met elkaar spreken over de Wet
arbeidsmarkt in balans. Ik ga de woordvoerders langs in
combinatie met de moties.
De heer Gijs van Dijk heeft de motie op stuk nr. 42 ingediend, over onderzoek naar de cumulatiegrond. In mijn
eerste termijn heb ik al gezegd dat experts, te weten de
Raad van State, de Raad voor de rechtspraak en experts,
tijdens de hoorzitting hun opvattingen over de cumulatiegrond hebben gedeeld. Deze weging heeft dus plaatsgevonden. In de tweede plaats gaat de motie ervan uit dat er een
relatie bestaat tussen wel en niet ontbinden en de vergoeding. Maar dat is niet hoe de wet bedoeld en opgezet is,
zoals ik ook heb toegelicht in mijn eerste termijn. Daarom
moet ik deze motie ontraden.
De motie op stuk nr. 43 is geen verzoek aan mij. Het is wel
een sympathieke motie, maar ik kan daar geen oordeel over
geven, want hij is niet aan mij gericht. Ik begrijp de doelstelling van deze motie van de heer Gijs van Dijk.
De motie op stuk nr. 44 over payroll en pensioenen geef ik
oordeel Kamer.
Excuus. Ik moet nog even terugkomen op de vraag van de
heer Gijs van Dijk over de ketenbepaling in het onderwijs.
Ten aanzien van de maatregel waarbij tijdelijke invalkrachten in het basisonderwijs en het speciaal onderwijs worden
uitgezonderd van de ketenbepaling bij vervanging van een
zieke leerkracht, had ik mij preciezer kunnen uitdrukken.
Dus een kleine mea culpa van mijn kant. Ik heb niet de
indruk willen wekken dat de bonden hebben verzocht om
de wettelijke uitzondering in de WAB zelf. Het is een uitwerking van de maatregel die in het regeerakkoord is aangekondigd. Wel wordt de visie dat er een probleem is bij de
vervanging van zieke leerkrachten breed gedeeld. Daarvan
zijn de signalen ook bekend.
Daarnaast hebben de sociale partners in het primair
onderwijs, inclusief de onderwijsbonden, mij in juni 2018
gevraagd om, vooruitlopende op de uitzonderingen in de
WAB, de vervangers wegens ziekte uit te zonderen bij de
ketenbepaling voor ten hoogste 36 maanden. Daarbij hebben ze onderbouwd dat invalkrachten in het primair
onderwijs een bijzondere groep zijn, waarbij een dergelijke
uitzondering gerechtvaardigd is. Dat verzoek heb ik toegekend, waarbij ik cao-partijen de ruimte heb gelaten om de
uitzondering te beperken tot 36 maanden. In de WAB heb
ik die verder uitgewerkt. Sociale partners blijven vrij om bij
cao te bepalen dat de ketenbepaling van 36 maanden toch
van toepassing is. Dat zeg ik even voor de zorgvuldigheid
richting de heer Gijs van Dijk.
Dan de motie op stuk nr. 45 van de heren Wiersma, Heerma,
Van Weyenberg en Bruins over scholing. Oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 46 van de heer Wiersma en de heer
Heerma gaat over aandacht houden voor seizoenswerk. Er
wordt verzocht om in gesprek te blijven met sociale partners
over specifieke knelpunten binnen de seizoensarbeid. Die
motie geef ik oordeel Kamer.

31 januari 2019
TK 48

48-8-68

De motie op stuk nr. 47 van de heer Wiersma gaat over een
aparte categorie in de premiedifferentiatie. Die motie geef
ik oordeel Kamer.
De motie van de heer Kuzu op stuk nr. 48 verzoekt de
regering om de uitwerking van de maatregel binnen twee
jaar te inventariseren en deze inventarisatie zo spoedig
mogelijk aan de Kamer te doen toekomen. We gaan deze
maatregel sowieso evalueren. Twee jaar is wel erg kort.
Dus als ik het kan lezen als een verzoek om na twee jaar
een voortgangsverslag te maken, wil ik de motie oordeel
Kamer geven. Anders kan je er niet iets zinnigs over zeggen.
Ik zie dat de heer Kuzu zijn duim opsteekt.
De voorzitter:
Ja.
Minister Koolmees:
Hij gaat er dus mee akkoord.
De motie op stuk nr. 49 van de heer Kuzu gaat over loondoorbetaling bij ziekte. Ik ben juist erg blij met de afspraken
die ik heb kunnen maken met VNO-NCW en MKB-Nederland
over een echte oplossing voor dit probleem van heel veel
werkgevers. Zelfs de werkgevers hebben mij gevraagd om
de regeerakkoordafspraken ter discussie te stellen. Dat heb
ik gedaan. Dus het lijkt mij niet verstandig voor mijn verhouding met de werkgevers om nou weer terug te gaan naar
het regeerakkoord. Het is ook geen oplossing voor het
probleem ten aanzien van loondoorbetaling bij ziekte.
Daarom ontraad ik deze motie.
De motie op stuk nr. 50 van de heren Heerma, Wiersma,
Van Weyenberg en Bruins gaat over 12 miljoen voor bblplekken in de seizoensgevoelige sectoren: landbouw, horeca
en recreatie. Die geef ik oordeel Kamer. De motie-Pieter
Heerma/Van Weyenberg op stuk nr. 51 gaat over constructies rond uitzendkrachten. In de eerste termijn heb ik al
aangegeven dat dit heel snel komt. Sterker nog, ik ben van
plan om een beleidsdoorlichting van artikel 1 van mijn
begroting, waar de arbeidsmarkt en ook de WAADI onder
vallen, snel te gaan uitvoeren. Daarom laat ik het oordeel
over deze motie aan de Kamer over.
Het oordeel over de motie-Bruins/Pieter Heerma op stuk
nr. 52, over het zo snel mogelijk uitwerken van de calamiteitenregeling in overleg met sociale partners, laat ik aan
de Kamer over.
In de motie-Van Brenk op stuk nr. 53 wordt de regering
verzocht te evalueren of de rechtspraktijk in het ontslagrecht
voldoende ruimte ervaart voor het toekennen van een billijke vergoeding bij verwijtbaar handelen. Zoals ik heb
gezegd, is een billijke vergoeding mogelijk bij ernstige
verwijtbaarheid. Het moet een muizengaatje zijn. Zo is die
ook bedoeld. Dit is eind 2017 door UvA/Hugo Sinzheimer
Instituut onderzocht. Dat had ik in mijn hoofd zitten en
daarom moest ik even die informatie ophalen. Het gaat om
het criterium ernstig verwijtbaar handelen of nalaten.
Onderzocht is of het criterium alleen in uitzonderlijke
gevallen wordt toegepast. In gepubliceerde rechterlijke
uitspraken is in 1.000 ontslagzaken in 77 keer een billijke
vergoeding toegekend. Vrijwel alle zaken zijn in de volgende
vijf categorieën onder te brengen, waarbij in veel gevallen
sprake was van een combinatie. De werkgever heeft kritiek

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

op het functioneren of het gedrag van de werknemer, treedt
vervolgens escalerend op en stuurt aan op beëindiging in
plaats van op een andere oplossing; de werkgever spant
zich onvoldoende in om de verhoudingen te normaliseren
na eerdere gerechtelijke procedures tussen de partijen; de
werkgever betaalt willens en wetens geen loon, soms zelfs
na een veroordeling door de rechter; er is een ernstige
schending van de re-integratieverplichting, waarbij de
werknemer op een onaanvaardbare wijze onder druk wordt
gezet; treiterij door de werkgever. U ziet dat deze evaluatie
heeft plaatsgevonden. U ziet ook dat dat dit heel specifieke
categorieën zijn, maar wel degelijk ook een breder aantal
categorieën die worden toegepast. In 1.000 gevallen is dit
77 gebeurd. Tegen deze achtergrond en met deze informatie
wil ik deze motie ontraden, omdat deze informatie ook
beschikbaar is.
Ik heb nog twee toezeggingen liggen. Ik kom even terug op
de vraag van de heer Van Weyenberg over de handhaving
van de premiedifferentiatie uit de eerste termijn. Ik zou de
Kamer informeren over de handhaving van de WW-premiedifferentiatie. Ik heb dat bij de signaleringsbrief genoemd.
Dat had ik natuurlijk niet moeten doen, want de signaleringsbrief gaat over UWV en SVB en dit betreft de handhaving
door de Belastingdienst. Maar de Belastingdienst heeft
eigen rapportages voor de Kamer, waar ook de handhaving
onderdeel van uitmaakt. Dat is de halfjaarlijkse rapportage.
Als fiscaal woordvoerder leest de heer Weyenberg die
allemaal: 1.200 pagina's dik. Maar ik ga wel met de Belastingdienst en UWV in gesprek over de vraag hoe ik uw
Kamer het beste kan informeren over de handhaving van
de premiedifferentiatie, als onderdeel van de bredere
handhaving.
in de eerste termijn heeft de heer Van Kent verzocht om
inzicht in de verschillende werkgeversbijdragen in de verschillende sectoren waarin gebruik wordt gemaakt van
payrolling, en deze mee te nemen in de concept-AMvB die
ik beloofd heb op korte termijn naar de Kamer te sturen.
Dat kan ik doen, zeker met de grote sectoren. Uit onderzoek
van Panteia uit 2015 naar payrolling blijkt dat in alle sectoren van payrollkrachten gebruik wordt gemaakt. Gezien de
beperkte omvang van het onderzoek kunnen geen aannames worden gedaan over de intensiteit per sector, ook
omdat dit sinds 2015 kan zijn gewijzigd. Daarom zal ik
voornamelijk inzicht geven in de werkgeversbijdragen in
een aantal grote sectoren waarvan bekend is dat daar payrollkrachten werkzaam zijn, als bijlage bij de AMvB over
payrollpensioen.
Dan ligt er nog een verzoek van de heer Stoffer en ook nog
een motie van mevrouw van Brenk, op stuk nr. 54, over de
positie van oudere werknemers op de arbeidsmarkt. De
heer Stoffer heeft een amendement ingediend over het
ontslagrecht en de transitievergoeding en heeft daarbij
helder aangegeven dat hij op zoek is naar een manier om
iets te doen. Mevrouw Van Brenk heeft samen met de heer
Stoffer op dit punt een motie ingediend. Op dit moment
kan ik even niks verzinnen, maar ik ga wel even nadenken,
omdat ik de oproep serieus neem. Als u mij de tijd geeft
om even na te denken, kom ik daarop terug. Sowieso heeft
mevrouw Van Brenk gevraagd om voor de stemmingen
een overzicht van mij te ontvangen van de amendementen
en van mijn appreciaties daarvan. Daar kom ik sowieso op
terug. Dat wil ik doen en ik zal dan ook een oordeel geven
over deze motie. Maar laat mij even broeden op een
mogelijke oplossing voor dit probleem.

31 januari 2019
TK 48

48-8-69

De voorzitter:
Als het goed is, zouden we volgende week dinsdag stemmen, dus die toezegging ...
Minister Koolmees:
Ik probeer het voor dinsdag voor elkaar te krijgen.
De voorzitter:
Oké. Het oordeel over de motie op stuk nr. 54 krijgen we
dus schriftelijk.
Minister Koolmees:
Ja.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het eind gekomen van dit
debat, dat twaalf uur heeft geduurd. Ik dank de minister, ik
dank de Kamerleden en natuurlijk ook de ambtenaren die
aan dit wetsvoorstel hebben gewerkt. Ik dank de stenografische dienst, de griffiers, de bodes en de mensen die het
debat op de een of andere manier hebben gevolgd.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Over het wetsvoorstel, de ingediende moties en de amendementen zullen we dinsdag stemmen.

Tweede Kamer

Wet arbeidsmarkt in balans

31 januari 2019
TK 48

48-8-70