Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2417

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juli 2018
Op 24 mei 2018 heeft de Minister van Buitenlandse Zaken een nieuw
algemeen ambtsbericht uitgebracht over de situatie in Irak. Het ambtsbericht beslaat de periode van oktober 2016 tot en met februari 2018.
Relevante ontwikkelingen tot aan de publicatie van dit ambtsbericht (mei
2018) zijn zoveel mogelijk meegenomen. Het ambtsbericht is voor mij
aanleiding om het huidige beleid ten aanzien van Irak te wijzigen.
15c-gebieden
In de brief van de toenmalig Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van
22 februari 20171 is uw Kamer geïnformeerd dat de provincies Anbar en
Ninewa, de districten Baiji, Tikrit, Dawr en Shirquat in de provincie
Salaheddin, het district Hawija in de provincie Kirkuk (voorheen Ta’mim)
en de delen van de Bagdad-belt die grenzen aan de provincies Anbar,
Salaheddin en Diyala als 15c-gebied aangemerkt bleven. Voor wat betreft
Anbar, Ninewa en delen van de Bagdad-belt was dit voornamelijk
ingegeven door het feit dat, alhoewel ISIS minder gebied onder controle
had, het nog te vroeg was om te concluderen dat hier geen sprake meer
was van een situatie zoals bedoeld in artikel 15, aanhef en onder c, van de
EU-Kwalificatierichtlijn no 2011/95. Voor de als 15c-gebied aangewezen
districten in Salaheddin en Kirkuk was dit vooral ingegeven door het feit
dat deze gebieden nog onder controle stonden van ISIS.
Uit het ambtsbericht blijkt dat gedurende de verslagperiode de veiligheidssituatie is verbeterd en ISIS uit vrijwel geheel Irak is verdreven.
Derhalve is er, alhoewel de situatie in sommige delen van Irak zorgelijk
kan worden genoemd, in geen van de hierboven genoemde gebieden
meer sprake van een uitzonderlijke situatie waarin de mate van willekeurig geweld dermate hoog is dat een burger louter door zijn aanwezigheid aldaar een reëel risico loopt op een schending van artikel 3 van
1

kst-19637-2417
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 16 637, nr. 2305.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 19 637, nr. 2417

1

het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dit blijkt ook uit het
gegeven dat in de eerste maanden van 2018 het aantal burgerslachtoffers
aanzienlijk is afgenomen in vergelijking met de eerste maanden van
2017.2
Ik heb daarom besloten deze gebieden niet langer aan te wijzen als
15c-gebied. Dit betekent dat, gelet op de algemene verbetering van de
veiligheidssituatie, er niet langer reden is een vergunning te verlenen op
grond van de enkele herkomst uit deze gebieden. Op basis van het
individuele asielrelaas wordt zorgvuldig beoordeeld of een Iraakse
asielzoeker in aanmerking komt voor bescherming in Nederland. Indien
een Iraakse asielzoeker op individuele gronden aannemelijk heeft gemaakt
te vrezen te hebben voor vervolging of een risico op ernstige schade loopt
in een bepaald gebied, kan er afhankelijk van de omstandigheden van het
geval, een vlucht- of vestigingsalternatief worden tegengeworpen.
Het feit dat ISIS vrijwel is verdreven is een significante wijziging in de
veiligheidssituatie. Ik acht het echter nog te vroeg om te concluderen dat
deze wijziging voldoende duurzaam is om te besluiten tot herbeoordeling
van de op deze grond reeds verleende verblijfsvergunningen.
Beleid bijzondere groepen
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in het ambtsbericht aangegeven niet alle door mij gevraagde informatie omtrent de situatie van
Palestijnen in Irak te kunnen verstrekken. Echter is onlangs een rapport
van UNHCR3 verschenen waaruit blijkt dat Palestijnen in Irak te maken
krijgen met detenties, ontvoeringen, moorden, gedwongen verdwijningen, bedreigingen en mishandelingen. Tevens is er in december 2017
een decreet ingetrokken dat voorzag in gelijke rechten voor Palestijnen ten
opzichte van Iraakse staatsburgers. De feitelijke effecten hiervan zijn op dit
moment nog niet duidelijk. Gezien deze recentelijke ontwikkelingen heb ik
besloten voorzichtigheid te betrachten en Palestijnen afkomstig uit Irak,
met uitzondering van de Koerdistan Autonome Regio, aan te merken als
kwetsbare minderheidsgroep.
Ten aanzien van alleenstaande vrouwen heb ik besloten een nieuwe
definitie te hanteren. De definitie van een alleenstaande vrouw in het
beleid ten aanzien van Afghanistan en Somalië zal hiermee in overeenstemming worden gebracht. Dit betekent voor Irak ten aanzien van
alleenstaande vrouwen ook een beperkte beleidsmatige aanpassing,
omdat alleenstaande vrouwen daarmee in beginsel in aanmerking komen
voor een verblijfsvergunning, tenzij uit het individuele relaas naar voren
komt dat bescherming op grond van het alleenstaand zijn niet nodig is.
Op het moment dat de Vreemdelingencirculaire 2000 hieromtrent wordt
gewijzigd, wordt u nader geïnformeerd over de exacte definitie.
Uiteraard zal, conform het algemene beleid, een vergunning worden
onthouden als er sprake is van een contra-indicatie, zoals een gevaar voor
de openbare orde of artikel 1F van het VN-Vluchtelingenverdrag.
Tot slot werd er in het tot op heden geldende beleid verwezen naar
enerzijds de Koerdistan Autonome Regio (KAR), en anderzijds Centraal en
Zuid-Irak. Nu het ambtsbericht een aantal – niet in de KAR gelegen –
provincies aanduidt als behorend tot Noord- en Centraal-Irak, heb ik
2

United Nations Iraq, civilian casualties. www.uniraq.com en Iraq Body Count database,
www.iraqbodycount.org
3
UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), UNHCR-Kurzinformation zur Situation von
PalästinenserInnen im Irak, 27 April 2018: http://www.refworld.org/docid/5ae335e94.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 19 637, nr. 2417

2

besloten in de beleidswijziging ter verduidelijking te spreken over
enerzijds de KAR en anderzijds Irak met uitzondering van de KAR. Onder
de KAR wordt verstaan de vier provincies Dohuk, Erbil, Halabja en
Sulaymaniyah.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 19 637, nr. 2417

3