Vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat
datum 22 oktober 2019
betreft Aanvulling op onderzoek afhandeling schadegevallen

Aanleiding
De Tweede Kamer heeft extern, onafhankelijk onderzoek uit laten voeren naar de
tevredenheid over de afhandeling van zogenaamde ‘oude schadegevallen’. Het doel
daarvan was om in beeld brengen hoe tevreden men over die afhandeling is en wat
beweegredenen waren om het aanbod te accepteren. Het onderzoek richt zich op
mensen die het aanbod van de NAM hebben geaccepteerd.
Naast dit hoofdonderzoek – een telefonische enquête onder 534 mensen – zijn
aanvullende acties ondernomen. Mensen die daar prijs op stelden konden een mail
sturen met signalen die zij aan de commissie kwijtwilden. Ook konden mensen die niet
voor het telefonisch onderzoek zijn benaderd op een later moment een web-enquête
invullen, indien zij dat graag wilden.
Doel van dit document
In dit document zijn de bevindingen van het hoofdonderzoek gecombineerd met de
aanvullende inzichten uit de e-mails en de web-enquête. Het is bedoeld als aanvulling
op het hoofdonderzoek.
Bijlage 1: Onderzoeksopzet en uitkomsten
Bijlage 2: Aanvullende inzichten

pagina 1/7

betreft Bijlage bij onderzoek afhandeling schadegevallen

Bijlage 1: Onderzoeksopzet en uitkomsten
Opzet onderzoek
Het onderzoek naar de afhandeling van de oude schadegevallen (NAM 6000) heeft
plaatsgevonden aan de hand van een telefonische enquête onder 534 mensen die een
aanbod hebben gehad en dat aanbod ook allemaal hebben geaccepteerd. Daarnaast
bestond de mogelijkheid om belangrijke signalen met betrekking tot dit onderzoek per
email in te sturen. Tot slot was er na sluiting van de telefonische enquête de
gelegenheid – voor mensen die dat graag wilden – om de vragenlijst online in te vullen.
Uitkomst telefonische enquête
I. Het gemiddelde cijfer voor het finale aanbod van de NAM onder alle respondenten is
een 5. Een ruime meerderheid (63%) geeft aan dat het aanbod onvoldoende was om
alle schade te herstellen. Hierdoor heeft vier op de tien bevraagde mensen niet alle
schade laten herstellen, een kwart zelf geld bijgelegd en 14% concessies in de
herstelmethodiek gedaan. Het gemiddelde finale aanbod van de NAM bedroeg circa 9
duizend euro.
II. Ongeveer een derde van de bevraagden is relatief tevreden. Circa 34% vond het
aanbod in verhouding staan tot de geleden schade, waardeerde het aanbod met een 7
of hoger (29%) en geeft aan dat ook achteraf het bedrag voldoende is gebleken om de
reparaties naar tevredenheid uit te voeren (33%).
III. Beweegredenen om het aanbod te accepteren lopen uiteen. ‘Er geen tijd en
energie meer in willen steken’ en ‘geen reëel alternatief zien’ worden met een 7,7 en
7,5 het hoogst gescoord als belangrijke factor (schaal: 1 t/m 10). Er geen tijd en
energie meer in willen steken blijkt de meest doorslaggevende factor om het aanbod
uiteindelijk te accepteren. Dat geldt in 40% van de gevallen. In 9% van de gevallen is
de hoogte van het aanbod de doorslaggevende factor genoemd.
IV. In het voortraject blijkt 63% het eerste aanbod te hebben afgewezen. In driekwart
van deze gevallen heeft dat ook geleid tot een aanpassing van het aanbod.
Terugblikkend zou 58% van de respondenten het aanbod opnieuw accepteren. 36%
zou dat nu niet meer doen.
V. Bij 4 op de 10 mensen is na de gemelde ‘oude’ schade weer nieuwe schade
geconstateerd.
Online enquête
Om een zo representatief mogelijk beeld te krijgen is gekozen voor een
onderzoeksopzet waarin mensen willekeurig door een onderzoeksbureau (telefonisch)
worden benaderd. Zo maakt iedereen evenveel kans om mee te doen. Mensen die niet

pagina 2/7

betreft Bijlage bij onderzoek afhandeling schadegevallen

telefonisch benaderd waren, maar toch graag de enquête wilden invullen, konden dit
later online alsnog doen. Circa 90 mensen deden dit.
Het blijkt inderdaad dat mensen die de online enquête invulden over het algemeen een
stuk negatiever zijn over de afhandeling van de schade1. Hoewel de cijfers afwijken,
wijzen de bevindingen in grote lijnen wel in dezelfde richting als het telefonische
onderzoek, in het bijzonder als het om de beweegredenen om te accepteren gaat 2.
Mensen hebben bij het invullen van de online enquête vaak ook nadere toelichting
gegeven. Deze zijn zeer behulpzaam geweest in het duiden van de uitkomsten en zijn
meegenomen in de analyse van de e-mails (zie Bijlage 2).

1

Het gemiddelde cijfer is substantieel lager (3,1) en een grotere groep (83%) vond het bod onvoldoende om de schade

mee te verhelpen. Verder valt op dat een relatief grotere groep het eerste bod geaccepteerd heeft. Op
achtergrondkenmerken is de groep respondenten relatief vergelijkbaar.
2

Ook hier zijn ‘er geen tijd/energie meer in willen steken’ en ‘geen reëel alternatief zien’ de hoogste gescoorde factoren

om het bod te accepteren

pagina 3/7

betreft Bijlage bij onderzoek afhandeling schadegevallen

Bijlage 2: Aanvullende inzichten
Iets meer dan 40 mensen hebben in het kader van dit onderzoek persoonlijke reflecties
en ervaringen gedeeld. Inhoudelijk komen die grotendeels overeen met de vijf
hierboven beschreven uitkomsten van de telefonische enquête. De grote toegevoegde
waarde van de e-mails – en de toelichtingen in de online enquête – binnen het
onderzoek is dat ze inzichtelijk maken wat de impact is op de levens van mensen. Per
hoofdbevinding van de telefonische enquête (zie bijlage 1) zijn deze inzichten in de
vorm van citaten toegevoegd.
I. Merendeel ontevreden met aanbod
Dat het merendeel van de mensen ontevreden is met het gedane aanbod blijkt ook uit
de ingezonden reacties. Veel mensen lichten dat toe door erop te wijzen dat het
geboden bedrag wellicht voldoende is om in beperkte mate cosmetisch iets te doen,
maar (ruim) onvoldoende om de schade echt te herstellen. In veel gevallen werd een
groot deel van de schade ook niet erkend.
Citaat 1: “De schadeafhandeling van de NAM was een aanfluiting, simpel
gezegd een afkoopsom, met een slikken of stikken beleid”
In meerdere reacties wordt ook benadrukt dat het bod dat zij hebben gekregen in schril
contrast stond met de oproep van de minister aan de NAM om met een ruimhartig bod
te komen voor de afhandeling van oude schadegevallen.
Citaat 2: “Ondanks dat de minister de NAM gevraagd heeft een ´ruimhartig´
aanbod te doen heb ik maar een beperkt percentage van mijn schadebedrag
kunnen dekken met het bod. Het bod was eenmalig en niet onderhandelbaar.”
Citaat 3: “Ik kreeg steeds meer buikpijn van het idee om lang te moeten
vechten en bedelen om een schadevergoeding, terwijl die schadevergoeding
eigenlijk ‘ruimhartig’ en zonder heisa uitbetaald had moeten worden”
De consequentie dat een grote groep hierdoor niet alles repareert, geld bijlegt of
concessies doet in de herstelmethodiek blijkt ook duidelijk uit de reacties.
Citaat 4: “De reparatie is nog niet verholpen, omdat ik daar geen geld meer
voor heb. Mijn spaargeld is op.”
Citaat 5: “In de praktijk komt het er op neer dat ik de schade aan het pand zelf
herstel en de uitkering gebruik om materialen ervoor te kopen.”

pagina 4/7

betreft Bijlage bij onderzoek afhandeling schadegevallen

II. Minderheid betrekkelijk positief
Het telefonische onderzoek laat een meerderheid van ontevreden mensen zien. De
ingezonden reacties waren – net als de online enquête – in nog sterkere mate negatief.
Enkele mensen konden een (overwegend) positieve ervaring benoemen.
Citaat 6: “Wij zijn op enkele erg kleine puntjes na uiterst correct, vriendelijk en
netjes behandeld. Ik had gehoopt dat andere mensen net zoals ik u dit hadden
kunnen berichten. Uit de media en met eigen ogen gezien is dat helaas niet het
geval”.
Citaat 7: “Met de vergoeding die door de NAM ontvangen is mag ik tevreden
zijn.”
III. Beweegredenen
Net zoals de telefonische enquête laat zien, geven ook de mails blijk van uiteenlopende
beweegredenen om het aanbod te accepteren. In het bijzonder vallen verhalen op waar
het proces van de schadeafhandeling gepaard ging met gezondheidsklachten. Naar
schatting speelde uiteenlopende gezondheidsklachten in circa 1 op de 20 gevallen een
(belangrijke) rol, zo blijkt ook uit de telefonische enquête. .
Citaat 8: “De hele gang van zaken heeft in die jaren geleid tot toenemende
spanning, onrust, een toestand van voortdurende verhoogde alertheid en
concentratie- en slaapstoornissen.”
Citaat 9: “Ik was het zat. En ziek geworden door het strijden tegen onrecht. Uit
het oogpunt van mijn gezondheid het bod met tegenzin geaccepteerd”
Citaat 10: “Om onze geestelijke en lichamelijke gezondheid niet verder op de
proef te stellen, zijn we akkoord gegaan met dit aanbod.”
Net als bij de telefonische enquête wordt één reden om te accepteren het meest naar
voren gebracht: het idee om het te kunnen afsluiten.
Citaat 11: “Ik heb het geaccepteerd om er een punt achter te zetten. Ik wil
mijn leven niet langer door deze frustraties laten bepalen. Ik wil van het gedoe
af zijn.”
Citaat 12: “Om van het gezeur en eindeloos ge-mail af te komen ben ik maar
akkoord gegaan met het aanbod”
Citaat 13: “Alle schade en versterking, ik heb er een zeer flinke parttime baan
aan. En ik ben niet de enige hier in de buurt met een dergelijke belasting door
gaswinning.”

pagina 5/7

betreft Bijlage bij onderzoek afhandeling schadegevallen

IV. Voortraject en proces
Meerdere mensen merken op dat zij flink wat tijd en energie hebben moeten steken in
het proces. In veel gevallen lijkt daarmee de kans op een beter bod toe te nemen, zo
blijkt uit ingezonden verhalen maar ook uit de telefonische enquête. Een meerderheid
accepteerde het eerste bod niet en in driekwart van de gevallen leidde dat tot een
nieuw bod.
In de mails benadrukken enkele mensen dat het oneerlijk is richting andere mensen. Er
is namelijk ook een groep die dit niet of in veel mindere mate kan opbrengen.
Citaat 14: “Waar ik ontevreden over ben, is dat er met twee maten gemeten
wordt. Heb je zelf technisch inzicht, dan is de NAM blijkbaar billijker.”
Citaat 15: “Ik ben een welbespraakt persoon en heb het gevoel dat mijn
doortastendheid een rol heeft gespeeld bij de afhandeling. Om mij heen hoor
en lees ik verhalen over mensen die minder voor zichzelf kunnen opkomen en
nog altijd wachten op afhandeling van hun schade.”
Citaat 16: “Het probleem is veel groter dan men vermoedt: Er zijn veel (vooral
ouderen) die de schade in het geheel niet melden, omdat men geen zin heeft in
de ellenlange procedures en het standpunt “het zal mijn tijd wel duren”
aanhangen.”
Hier bovenop speelt het gevoel van mensen dat ze tegenover zich een groot, complex
en kostbaar ‘apparaat’ hebben dat zelf baat heeft bij ingewikkelde, lange processen.
Dat raakt bij mensen aan een gevoel van onrechtvaardigheid.
Citaat 17: “De consequentie van deze werkwijze is dat veel tijd, inzet en geld
besteed is aan procedures en onjuiste rapporten van deskundigen. Daar waar
inzet, tijd en financiële middelen beter en zinvoller besteed hadden kunnen
worden aan het oplossen van de ontstane problemen.”
V. Na accepteren bod
Vier op de tien mensen geeft aan na het accepteren van het bod weer nieuwe schade
te hebben geconstateerd. Het is illustratief dat voor mensen in het aardbevingsgebied
problemen vaak complex (of meervoudig) zijn en na afhandeling van de schade de
problemen ook niet ineens weg zijn. Meerdere ingezonden reacties wijzen daar op.
Citaat 18: “Ik heb de pech dat we niet alleen te maken hebben met de NAM
gaswinning maar ook nog eens met de zoutwinning.”
Citaat 19: “Het einde hiervan lijkt nog niet in zicht. Zo goed en zo kwaad als
het gaat proberen we ons aan de omstandigheden aan te passen en er ons

pagina 6/7

betreft Bijlage bij onderzoek afhandeling schadegevallen

leven niet teveel door te laten beheersen. Gezondheid en levensgeluk staan
voorop. Over het algemeen lukt dat redelijk, maar de ontevredenheid blijft op
de achtergrond aanwezig.”
Citaat 20: “We zien ons huis steeds minder waard worden door de daling in de
WOZ waarde. Dit huis is wel ons pensioen. Straks hebben we een
onverkoopbaar object met een hypotheek, nu al slapeloze nachten ervan.”

pagina 7/7