Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

26 448

Structuur van de uitvoering werk en inkomen
(SUWI)

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 583

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 december 2016
Uw kamer heeft mij naar aanleiding van het bericht in Trouw verzocht u
nader te informeren over de herziene werkwijze van UWV in het kader van
de herindeling oWajong. Met mijn brief van 2 december 2016 over de
uitvoering van de Participatiewet heb ik uw kamer reeds op hoofdlijnen
geïnformeerd over de stand van zaken van de herindeling Wajong tot en
met augustus 2016 en de herziening van de werkwijze bij de herindeling
van het cohort oWajong 50 jaar en ouder (Kamerstuk 34 352, nr. 50).
Hieronder volgt een nadere toelichting op de passage uit die brief.
Proces herindeling
In totaliteit beoordeelt UWV in de periode 2016–2018 een groep van ruim
180.000 oWajongers op het al dan niet hebben van arbeidsvermogen.
Mede op verzoek van uw Kamer heeft UWV een proces ingericht dat de
Wajongers niet meer mag belasten dan strikt noodzakelijk. Deze werkwijze
heb ik vastgelegd in artikel 2a van het schattingsbesluit. Hierbij is het
uitgangspunt dat de beoordeling zo efficiënt en zorgvuldig mogelijk
plaatsvindt. Voor de betrokkenen is het immers van belang dat zij met zo
min mogelijke belasting en op een zo duidelijk mogelijke manier te horen
krijgen waar zij aan toe zijn en welke stappen zij kunnen ondernemen
wanneer zij het oneens zijn met de vooraankondiging of het besluit van
UWV.
De meerderheid van alle oWajongers is op basis van systeem- en
dossierinformatie voorlopig ingedeeld. Op volgorde van leeftijd
ontvangen Wajongers gefaseerd een vooraankondiging met het
voornemen om de Wajonger in te delen in een van de twee categorieën:
arbeidsvermogen of geen arbeidsvermogen. UWV vraagt daarbij of de
Wajonger het eens is met deze voorlopige indeling. Wajongers die het niet
eens zijn met de voorlopige indeling worden uitgenodigd nadere
informatie te verstrekken waarom zij in de andere categorie thuishoren.
Wajongers die UWV op basis van dossier- of systeeminformatie niet in

kst-26448-583
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 26 448, nr. 583

1

kon delen (onbepaald) ontvangen een vragenlijst voor nadere informatie.
Derze groep wordt definitief ingedeeld op basis van onderzoek door de
verzekeringsarts en arbeidsdeskundige, aan de hand van de criteria van
het Schattingsbesluit. Op het moment dat een Wajonger het niet eens is
met de indeling volgt een beoordeling op basis van de vier criteria
Wajong 2015. Indien een Wajonger het eens is met de voorlopige indeling,
dan wel een beoordeling heeft plaatsgevonden, volgt een besluit van
UWV. Tegen dit besluit kan de Wajonger bezwaar en beroep aantekenen.
Herziene werkwijze herindeling
Met de herziene werkwijze worden 50-plussers niet categoriaal uitgesloten
van de voorlopige herindeling De nieuwe werkwijze heeft alleen betrekking op de wijze waarop de vooraankondigingsbrieven die de oude
Wajongers van UWV ontvangen tot stand komen. Daardoor krijgen meer
Wajongers een voorlopige beoordeling «geen arbeidsvermogen». Het
gaat hier om mensen met een oude Wajong-uitkering die op 31 december
2017 50 jaar of ouder zijn.
UWV heeft vooruitlopend op de besluitvorming over de herziening van de
werkwijze ruim 200 Wajongers van 50 jaar en ouder definitief ingedeeld.
Dit betreft over het algemeen oWajongers die vooruitlopend op de
herindeling zelf een reguliere herbeoordeling hebben aangevraagd.
Daarbij heeft UWV om hen te ontzorgen ook een beslissing genomen over
de indeling naar arbeidsvermogen. Daarnaast heeft een deel van de
oWajongers van 50 jaar en ouder in november – december dit jaar al een
brief ontvangen waarin staat dat zij geen arbeidsvermogen hebben. Voor
deze groep veranderde er immers niets en UWV wilde deze groep nog in
2016 ontzorgen.
Van de mensen die nog geen brief hebben gekregen, wordt op basis van
de reeds beschikbare gegevens gekeken of ze naast hun uitkering al
werken in loondienst of als zelfstandige of actieve ondersteuning bij hun
re-integratie van UWV krijgen. Als dat zo is, is het meestal duidelijk dat ze
arbeidsvermogen hebben. Deze mensen krijgen in het eerste kwartaal van
2017 een voorlopige beoordeling waarin staat dat zij arbeidsvermogen
hebben. Naar aanleiding van deze voorlopige beoordeling kunnen ze
aangeven of ze het er wel of niet mee eens zijn, net als bij andere
leeftijdsgroepen gebeurd is. De mensen uit deze groep die niet werken (in
loondienst of als zelfstandige) of die geen actieve ondersteuning bij hun
re-integratie van UWV genieten, krijgen een voorlopige beoordeling dat zij
geen arbeidsvermogen hebben. Een Wajonger die daarop aangeeft te
kunnen en willen werken wordt ingedeeld in de categorie arbeidsvermogen en krijgt een re-integratietraject aangeboden door het UWV.
Onderbouwing
UWV constateert dat met het oplopen van de leeftijd van de Wajongers,
de indicatoren waarop UWV de voorlopige indeling baseert steeds minder
goed voorspellen of er sprake is van arbeidsvermogen. Het aandeel
oWajongers dat UWV moet beoordelen vanwege het ontbreken van
voldoende informatie in het dossier, dan wel vanwege niet eens zijn met
de voorlopige indeling arbeidsvermogen nam toe van 40% (cohort 18–25)
naar bijna 60% (cohort 30–35). Het aantal Wajongers met arbeidsvermogen dat het niet eens is met de voorlopige indeling en na een
beoordeling wordt ingedeeld als iemand zonder arbeidsvermogen, neemt
daarbij toe (van ruim 48% voor cohort 18–25 naar bijna 60% voor cohort
30–35). De verwachting is dat deze percentages voor de oudere cohorten
verder zullen oplopen. UWV heeft daarop besloten de voorlopige indeling
voor het laatste leeftijdscohort, binnen de ruimte van het Schattingsbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 26 448, nr. 583

2

sluit, op basis van minder indicatoren uit te voeren. De verwachting is dat
met deze aanpassing minder beoordelingen door UWV nodig zijn.
Met een brief van de Minister van 31 mei 2016 heb ik u geïnformeerd dat
enkele maanden na de start van de herindelingsoperatie Wajong, meer
artsencapaciteit benodigd bleek om deze Wajongers op spreekuur te zien.
Deze wijziging maakt het mogelijk dat UWV de herindeling conform
afspraak binnen de beschikbare artsencapaciteit kan afronden en dat
Wajongers niet meer belast worden dan noodzakelijk.
Gelijke behandeling
Uw kamer vraagt hoe deze leeftijdsdiscriminatie te rijmen is met het
concept van gelijke behandeling en of bezwaar- en rechtzaken te
verwachten zijn van mensen onder de 50 jaar die wel herkeurd zijn.
We zien dat met de informatie en systemen over oWajongers die al
langere tijd in de Wajong zitten, geen goede voorlopige indeling te maken
is. Bovendien blijkt dat naarmate de leeftijd stijgt de oWajonger steeds
vaker geen arbeidsvermogen (meer) heeft. Wanneer de oude werkwijze
ook voor het laatste leeftijdscohort wordt gevolgd, i.c. de oWajongers van
50 jaar en ouder, wordt dit leeftijdscohort onnodig belast met een
herbeoordeling: op voorhand staat bij het merendeel der gevallen vast dat de
uitkomst «geen arbeidsvermogen» zal zijn. Het herbeoordelen op basis
van de oude werkwijze betekent voorts een onnodige belasting op de
capaciteit aan verzekeringsartsen van UWV. Dat is ongewenst nu er sprake
is van een fors tekort aan verzekeringsartsen.
De gewijzigde werkwijze betreft de voorlopige indeling en doet niet af aan
het zorgvuldige vervolgproces waarmee UWV uiteindelijk komt tot een
beoordeling. oWajongers die jonger zijn dan 50 jaar zijn weliswaar op
andere gronden voorlopig ingedeeld, maar hebben alle mogelijkheden
om UWV te overtuigen van de potentiële onjuistheid van die voorlopige
indeling, met aan het eind een beoordeling door een arbeidsdeskundige
en/of verzekeringsarts. Uiteraard staat tegen de uiteindelijke beschikking
van UWV bezwaar en beroep open. In hoeverre de gewijzigde werkwijze
voor oWajongers die jonger zijn dan 50 jaar aanleiding geeft, bezwaar aan
te tekenen dan wel in beroep te gaan tegen de beslissing op hun
individuele beoordeling kan ik niet beoordelen.
Wajongers zijn middels het Wajongforum van het UWV geïnformeerd
over deze werkwijze. Op mijn verzoek informeert UWV alle betrokken
Wajongers zo spoedig mogelijk. Zij ontvangen begin volgend jaar hun
voorlopige indeling.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 26 448, nr. 583

3