Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1399
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de Minister voor Medische Zorg over het
de uitzending van Hart van Nederland over bacteriofagen (ingezonden
6 februari 2018).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 8 maart 2018)
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van Hart van Nederland d.d. 3 februari
2018, waarin Marit na lange tijd af is van haar klachten door Fagentherapie in
Georgië?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 4
Vindt u het acceptabel dat op dit moment alleen mensen die het geld
beschikbaar hebben, toegang hebben tot een behandeling met bacteriofagen
in Georgië? Kunt u dit toelichten?
Acht u het wenselijk dat Nederlandse artsen mensen aanmoedigen om een
behandeling van bacteriofagen te ondergaan in Georgië, terwijl er nog geen
wetenschappelijk bewijs is voor de werking van bacteriofagen? Kunt u dit
toelichten?1 2
Antwoord 2 en 4
Ik heb er begrip voor dat patiënten in het buitenland op zoek gaan naar
manieren om een ziekte te behandelen, als dat in Nederland niet lukt. Gelet
op de onzekerheden rondom kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van
bacteriofagen, vind ik wel dat artsen hun patiënten goed moeten informeren
over de mogelijke voor- en nadelen van een behandeling met bacteriofagen
en de mogelijke alternatieven.
Vraag 3
Wanneer verwacht u dat de eerste patiënten, onder medisch toezicht,
behandeld kunnen worden met bacteriofagen?
1

https://www.rtlnieuws.nl/gezondheid/als-antibiotica-niet-meer-werkt-kan-fagentherapie-helpenhet-is-geen-wondermiddel
2
https://nos.nl/artikel/2203923-medische-wereld-overstag-onderzoek-naar-faagtherapie-tegeninfecties.html

ah-tk-20172018-1399
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Hier kan ik op dit moment geen beredeneerde uitspraak over doen. Er zijn
geen wettelijke regels die verhinderen dat patiënten behandeld worden met
bacteriofagen. De behandeling met bacteriofagen wordt in Nederland (nog)
niet aangeboden omdat er geen consensus is over de werkzaamheid van
deze therapie.
Het is aannemelijk dat bacteriofagen als geneesmiddel moeten worden
aangemerkt3. In principe is dan een handelsvergunning nodig om patiënten
te behandelen met bacteriofagen, tenzij sprake is van magistrale bereidingen
in de ziekenhuisapotheek. Het lijkt erop dat de behandeling met bacteriofagen
zeer patiëntspecifiek is. Het is dus de vraag of er uiteindelijk een «eindproduct» kan komen dat ook registreerbaar is bij de geneesmiddelenautoriteiten,
en dat toepasbaar is als geneesmiddel voor grotere patiëntenpopulaties, of
dat het beperkt zal blijven tot individuele behandelingen op maat in ziekenhuizen.
Vraag 5 en 6
Deelt u de mening dat er op korte termijn meer onderzoek gedaan moet
worden om (mogelijk) klinisch bewijs voor de werking van bacteriofagen te
verzamelen? Kunt u dit toelichten?
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat er op korte termijn meer onderzoek
gedaan wordt naar de werking van bacteriofagen?
Antwoord 5 en 6
Om meer helderheid te krijgen over de werkzaamheid en risico’s van
fagentherapie is meer klinisch onderzoek geboden. Dit is essentieel voordat
bacteriofagen ingezet kunnen worden als behandeling voor bacteriële
infecties. Het is de verantwoordelijkheid van onderzoekers, artsen, en
farmaceutische bedrijven om klinisch onderzoek uit te voeren naar de
veiligheid en werkzaamheid van een behandeling.
Vraag 7
Kunt u reageren op de uitspraak van Universitair hoofddocent Stan Brouns
van de TU Delft, die graag meer geld vanuit de overheid beschikbaar gesteld
zou zien voor de verdere ontwikkeling van fagen als oplossing voor antibiotica resistentie?4
Antwoord 7
Het Ministerie van VWS heeft via ZonMw en het NWO-domein Toegepaste en
Technische Wetenschappen (TTW) ruim 20 miljoen euro beschikbaar gesteld
voor onderzoek naar antibioticaresistentie. Een deel van de middelen is
geïnvesteerd in een specifiek onderzoeksprogramma, gericht op de verdere
ontwikkeling van nieuwe antibiotica en andere behandelopties voor infecties
zoals fagentherapie. Er werden zowel bij ZonMw als NWO-TTW geen
projectvoorstellen ingediend voor de verdere ontwikkeling van fagen.
De ministers van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (OCW) zijn primair verantwoordelijk voor het Nederlandse
beleid voor onderzoek en innovatie. In het Regeerakkoord zijn extra middelen
hiervoor beschikbaar gesteld. Een groot deel van deze onderzoeksmiddelen
wordt via de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO) verdeeld onder kansrijke onderzoeksprojecten. Het staat onderzoekers
vrij om onderzoeksvoorstellen in te dienen voor de verdere ontwikkeling van
bacteriofagen.
Vraag 8
Wat gaat u doen om te stimuleren dat subsidie voor onderzoek naar
antibiotica resistentie wordt ingezet voor onderzoeksvoorstellen met
bacteriofagen?5

3

http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Other/2015/07/WC500189409.pdf
https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2018/marit-heeft-minder-last-van-blaasontstekingenna-behandeling-met-virussen/
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 566
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Het Netherlands Antibiotics Development Platform (NADP) is juist opgericht
om onderzoek naar antibiotica en alternatieve therapieën te versnellen.
Hiertoe brengt het NADP onderzoeksinstituten en betrokken bedrijven bijeen,
en geeft het gerichte adviezen over het onderzoekstraject. Ik heb NADP
gevraagd om te bezien, hoe Nederlandse onderzoekers die interesse hebben
in onderzoek naar bacteriofagen geholpen kunnen worden bij het vinden van
geschikte subsidiebronnen. De meeste beschikbare middelen zijn afkomstig
van internationale organisaties, zoals Horizon 2020 en het Innovative
Medicines Initiative (IMI) van de EU, Wellcome Trust in het Verenigd
Koninkrijk, en CARB-X (Combating Antibiotic Resistant Bacteria Biopharmaceutical Accelerator) in de Verenigde Staten.
Vraag 9
Hoe lang duurt het voordat een bacteriofaag als geneesmiddel aangemerkt
kan worden, zodra voldoende klinisch bewijs is geleverd?
Antwoord 9
Met een ontwikkelingstraject als geneesmiddel kan snel enkele jaren gemoeid
zijn. Zoals ik in mijn antwoord bij vraag 3 heb aangegeven, is het op dit
moment nog niet duidelijk of formele registratie als geneesmiddel uiteindelijk
een begaanbare weg is.
Vraag 10
Wanneer verwacht u de uitkomst van de studie van het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de bevindingen van het bezoek aan
Georgië?6
Antwoord 10
Ik verwacht de uitkomst van de literatuurstudie, waarin ook de bevindingen
van het bezoek aan Georgië opgenomen worden, in het tweede kwartaal van
dit jaar te ontvangen.

6

https://nos.nl/artikel/2203923-medische-wereld-overstag-onderzoek-naar-faagtherapie-tegeninfecties.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3