Voedselkeuzelogo’s
onder de loep
Samenvatting
Het RIVM en het Voedingscentrum hebben drie bestaande
Europese voedselkeuzelogo’s vergeleken met de
Nederlandse richtlijnen Schijf van Vijf. Het gaat om het
Scandinavische Keyhole, Britse Multiple traffic light en het
Franse Nutri-Score.
De logo’s zijn op verschillende manieren opgezet en
beoordelen verschillende voedingsmiddelen. Daarnaast
wegen ze niet helemaal dezelfde voedingsstoffen mee en
lopen de criteria voor die weging uiteen. Hierdoor varieert
per logo het aantal en het soort voedingsmiddelen dat als
een gezonde keuze wordt beoordeeld.
Wat betreft de opzet en beoordelingsmethode ligt Keyhole
het dichtst bij de richtlijnen Schijf van Vijf. Bij beide komen
bepaalde voedingsmiddelen in aanmerking voor een logo
en minder gezonde voedingsmiddelen niet. Het verschilt
wel welke voedingsmiddelen niet in aanmerking komen. Zo
staan sauzen en bewerkt vlees niet in de Schijf van Vijf maar
komen ze wel in aanmerking voor Keyhole. Een overeenkomst is dat beide logo’s per voedingsmiddelengroep
criteria hebben opgesteld. Alleen zijn de criteria soms
strenger of minder streng dan bij de Schijf van Vijf.

Bij Multiple traffic light en Nutri-Score komen álle voedingsmiddelen in aanmerking voor een logo. Daarnaast
verschillen zowel de methode als de criteria om voedingsmiddelen te beoordelen; tussen de logo’s en ten opzichte
van de Schijf van Vijf. Hierdoor ontstaat bij de twee logo’s
een groter verschil in het aantal en het soort voedingsmiddelen, dat beoordeeld wordt als een gezondere keuze ten
opzichte van de Schijf van Vijf dan met Keyhole.
Alle onderzochte voedselkeuzelogo’s kunnen consumenten
helpen om voedingsmiddelen te rangschikken op gezondheid. In een directe vergelijking helpt Nutri-Score iets beter
voedingsmiddelen te rangschikken dan Multiple traffic
light. In de wetenschappelijke literatuur is er geen overtuigend en consistent bewijs dat de drie logo’s in de praktijk
invloed hebben op de keuze van consumenten uit
voedingsmiddelen.
Beleidsmakers kunnen de resultaten van de vergelijking
gebruiken bij de keuze van een voedselkeuzelogo in
Nederland. In het Nationaal Preventieakkoord is
opgenomen om een nieuw breed gedragen voedselkeuzelogo te introduceren, uiterlijk in 2020. De Nederlandse
overheid wil met een logo consumenten helpen om zelf
bewuste gezonde keuzes te maken naast maatregelen om
de voedselsamenstelling en de voedselomgeving te
verbeteren.

Achtergrond

De gezonde voedingsmiddelengroepen worden aanbevolen
voor de dagelijkse consumptie. Bepaalde voedingsmiddelengroepen worden als minder gezond beschouwd, zoals
bewerkt vlees en suikerhoudende dranken. Minder gezonde
voedingsmiddelen passen niet binnen de Schijf van Vijf;
hiervoor geldt een dag- of weekkeuzeadvies. Een dagkeuze
is een klein tussendoortje zoals een koekje, een weekkeuze
is groter: een stuk taart of een diepvriespizza. Dit wordt
bepaald op basis van criteria voor de hoeveelheid energie,
zout en verzadigd vet.

De Nederlandse overheid zet in op gezondere voeding en
een gezondere leefomgeving, om zo overgewicht te
verminderen. Het eten van voedingsmiddelen uit de Schijf
van Vijf is de basis van een gezonder voedingspatroon.
Naast het verbeteren van de voeding en de omgeving wil
de Nederlandse overheid de consumenten helpen om ook
zélf bewuste gezonde keuzes te maken. In het Nationale
Preventieakkoord is daarom opgenomen om een nieuw
breed gedragen voedselkeuzelogo te introduceren,
uiterlijk in 2020 [1].
Uitgangspunten van het voedselkeuzelogo zijn dat het logo
nadrukkelijk aansluit bij de manier waarop mensen hun
keuzes maken; begrijpelijkheid voor de consument is
leidend; de criteria van de Schijf van Vijf worden
uitdrukkelijk verwerkt; de Europese ontwikkelingen over
voedselkeuzelogos worden meegewogen.

De Schijf van Vijf

Binnen de gezonde voedingsmiddelen wordt onderscheid
gemaakt tussen gezondere en minder gezonde keuzes. Dit
wordt gedaan op basis van productgroep-specifieke criteria
voor de hoeveelheid verzadigd vet, transvet, suiker, zout en
vezel. Deze criteria leiden tot één eindoordeel: alleen
wanneer het voedingsmiddel voldoet aan alle criteria, past
het binnen de Schijf van Vijf. Indien een voedingsmiddel
niet in de Schijf van Vijf staat, wordt bepaald of het voedingsmiddel dagelijks of slechts wekelijks in een gezond
voedingspatroon past.

De Schijf van Vijf is gebaseerd op de
Richtlijnen Goede Voeding uit 2015 [2].
De Schijf van Vijf maakt onderscheid tussen
gezonde en minder gezonde voedingsmiddelengroepen (zie figuur 1).

Voedingsmiddelen; indeling volgens Richtlijnen Goede Voeding 2015

Gezondere voedingsmiddelen zoals groente,
fruit, zuivel, graanproducten, vlees, vis, noten,
peulvruchten, smeer- en bereidingsvetten, water,
koﬃe, thee, maaltijden

Ongezondere voedingsmiddelen zoals
bewerkt vlees, suikerhoudende dranken,
witte graanproducten, soepen, sauzen, zoete
en hartige snacks

Indelen

Productgroep-speciﬁeke criteria voor verzadigd vet,
transvet, suiker, zout, vezel

Voldoen wel

Binnen Schijf van Vijf

Voldoen niet

Criteria
productgroepspeciﬁek

Buiten Schijf van Vijf

Dagkeuze

Weekkeuze

Figuur 1. Beslisboom Schijf van Vijf
2 |

Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Drie Europese Voedselkeuzelogo’s
Keyhole
Het Scandinavische Keyhole-logo bestaat
sinds 1989.
De recente versie is gebaseerd op de Nordic Nutrition
Recommendations uit 2012 [3]. Het Keyhole-logo wordt
gebruikt in onder anderen Zweden, Noorwegen,
Denemarken, IJsland, Litouwen en Macedonië. Het logo
maakt onderscheid tussen gezonde en minder gezonde
voedingsmiddelengroepen (zie figuur 2). Gezonde voedingsmiddelen zoals groente en fruit worden voor de

dagelijkse consumptie aanbevolen. De minder gezonde
voedingsmiddelengroepen, zoals dranken, zoete en hartige
snacks, kunnen geen Keyhole-logo krijgen.
Binnen de gezondere voedingsmiddelengroepen wordt er
onderscheid gemaakt tussen gezondere en minder gezonde
opties. Op basis van productgroep-specifieke criteria voor
de hoeveelheid (toegevoegd) vet, verzadigd vet, (toegevoegd) suiker, zout, vezel (zie figuur 2) wordt bepaald of een
voedingsmiddel een Keyhole-logo krijgt. Het logo geeft
één eindoordeel: wanneer één van de nutriënten niet
voldoet aan een van de criteria krijgt het voedingsmiddel
geen logo.

Voedingsmiddelen; indeling volgens Nordic Nutrition Recommendations uit 2012

Gezondere voedingsmiddelen zoals groenten,
fruit, noten, graanproducten, zuivel, smeer- en
bereidingsvetten, vis, vlees, maaltijden

Ongezondere voedingsmiddelen zoals dranken,
zoete en hartige snacks, producten met
kunstmatige zoetstoﬀen en phytosterolen

Indelen

Productgroep-speciﬁeke criteria voor (verzadigd)
vet, suiker, zout, vezel

Voldoet wel

Voldoet niet

Geen Keyhole

Criteria
productgroepspeciﬁek

Keyhole

Figuur 2. Beslisboom Keyhole

Multiple traffic light
Het Multiple traffic lightlogo wordt gebruikt in het
Verenigd Koninkrijk en
bestaat sinds 2013 [4]. Voedingsmiddelen worden beoordeeld op basis van het Food Standards Agency nutriënt
profiling system 2009. Het logo geeft informatie over de
hoeveelheid voedingstof en energie per portie, en over
energie per 100 gram. Dit wordt vergeleken met de hoeveelheid energie, vet, suiker of zout die mensen per dag
3 |

nodig hebben (referentie inname). Het logo geeft een
kleuroordeel per voedingsstof (vet, verzadigde vetzuren,
suiker en zout) op basis van generieke criteria. De hoeveelheid vezel wordt niet beoordeeld (zie figuur 3). Alle voedingsmiddelengroepen kunnen het logo krijgen.
Voor voedingsmiddelen en dranken gelden verschillende
generieke criteria. Bij een portiegrootte kleiner dan 100
gram (eten) of 150 milliliter (drinken) wordt de hoeveelheid
van de voedingsstof beoordeeld met behulp van generieke
criteria (per 100 gram) en voorzien van een kleurcodering
Voedselkeuzelogo’s onder de loep

voor ‘laag in’ (groen), ‘medium in’ (oranje), ‘hoog in’ (rood)
een bepaalde voedingsstof. Bij een portiegrootte groter dan
100 gram (eten) of 150 milliliter (drinken) wordt ook
rekening gehouden met de hoeveelheid voedingsstof per
portie en een vergelijking gemaakt met de dagelijkse

referentie inname. Met het Multiple traffic light-logo kan
een voedingsmiddel zowel rode, oranje en groene kenmerken hebben, maar het geeft geen totaaloordeel van het
voedingsmiddel.

Alle voedingsmiddelen en dranken
 Vermelding van energie, (verzadigd) vet, suiker, zout per portie
 Vermelding energie per 100 g of 100 ml
 Vermelding percentage Referentie Inname

Voedingsmiddelen uitgezonderd dranken

Extra informatie
op het etiket

Dranken

Portie ≤100 g

Portie >100 g

Portie ≤150 g

Portie >150 g

Generieke criteria
voor (verzadigd)
vet, suiker, zout
bepalen rood,
oranje en groen

Idem, maar apart
criterium voor rood
als nutriënt per
portie > 30%
Referentie Inname

Generieke criteria
voor (verzadigd) vet,
suiker, zout bepalen
rood, oranje en
groen

Idem, maar apart
criterium voor rood
als nutriënt per
portie > 15%
Referentie Inname

Criteria voor
toekennen
kleurcode
per voedingsstof

Figuur 3. Beslisboom Multiple traffic light

Nutri-Score
Het Franse Nutri-Score bestaat
sinds 2016 en maakt net als het
Multiple traffic light-logo gebruik
van voedingsprofielen (Food Standards Agency nutrient
profiling system 2009) [5, 6]. Naast Frankrijk hebben België,
Spanje en Duitsland besloten om het Nutri-Score-logo te
gebruiken. Nutri-Score geeft een totaal oordeel weer voor
het voedingsmiddel. Dat gebeurt op basis van het verschil
tussen ’negatieve’ en ‘positieve’ componenten (zie figuur
4). Als negatieve componenten wegen de hoeveelheden
energie, suiker, verzadigd vet en zout mee. Als positieve
componenten de hoeveelheden/aanwezigheid van groente,

4 |

fruit, noten, peulvruchten, vezel en eiwit. De punten voor
de positieve componenten worden afgetrokken van de
punten voor de negatieve componenten tot één totaalscore. Een lagere totaalscore geeft een gezondere keuze
aan. Positieve componenten kunnen in bepaalde mate de
aanwezigheid van negatieve componenten compenseren.
De totaalscore wordt weergegeven op een schaal door
middel van een letter (A t/m E) en een bijpassende kleur
(donkergroen, lichtgroen, lichtoranje, oranje, donkeroranje). Nutri-Score gebruikt een aparte berekening voor
dranken, kazen, smeer- en bereidingsvetten.

Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Alle voedingsmiddelen en dranken
Alle voedingsmiddelen behalve
kaas, smeer- en bereidingsvetten,
dranken

Kaas

Negatieve punten-toekenning voor energie, suiker,
verzadigd vet, zout
Positieve punten-toekenning voor groente, fruit,
noten, peulvruchten, vezel, eiwit

Negatieve punten
≥ 11

Groente, fruit, noten
en peulvruchten
≤80%

Smeer- en bereidingsvetten

Idem, maar negatieve
punten-toekenning
o.b.v. verzadigd vet/
totaal vet

Dranken

Indelen

Idem, maar speciﬁeke
punten-toekenning
o.b.v. energie, suiker,
groente, fruit

Negatieve punten
< 11
Berekeningen voor
toekennen kleurcode
per voedingsmiddel

Groente, fruit, noten
en peulvruchten
>80%
Eindscore = negatieve – positieve punten

Eindscore =
negatieve – positieve punten voor groente, fruit,
noten, peulvruchten, vezel (eiwit telt niet mee)

Figuur 4. Beslisboom Nutriscore

Verschillen tussen de drie voedselkeuzelogo’s
en de richtlijnen Schijf van Vijf
De voedselkeuzelogo’s verschillen van de richtlijnen Schijf
van Vijf in de opzet en criteria voor voedingsstoffen. In
figuur 5 is een schatting weergegeven van het percentage
voedingsmiddelen in Nederland dat voldoet aan de criteria
van de logo’s en de richtlijnen Schijf van Vijf.
Een Keyhole-voedselkeuzelogo wordt op dezelfde manier
toegekend als de Schijf van Vijf; alleen de gezondere
voedingsmiddelen krijgen het Keyhole-logo of passen in de
Schijf van Vijf. De categorieën ‘chips, zoutjes en borrelhapjes’, ‘koek en gebak’ en ‘limonade, frisdranken en sappen’
vallen daar niet onder. Geen van deze voedingsmiddelen
kunnen een Keyhole krijgen of vallen in de Schijf van Vijf
(zie figuur 5). Sommige voedingsmiddelengroepen, zoals
‘bewerkt vlees’ vallen buiten de Schijf van Vijf, maar kunnen
wel in aanmerking komen voor een Keyhole-logo. Bewerkt
vlees kan dus een ongezondere keuze zijn volgens de Schijf
van Vijf en een gezonde keuze volgens het Keyhole-logo.
Daarnaast verschillen de product-specifieke criteria. Kaas,
brood en melkproducten voldoen minder vaak aan de
criteria van Keyhole (1%, 13%, 6%) dan aan die van de Schijf
van Vijf (11%, 25%, 27%). Smeervetten en bewerkte groente
5 |

voldoen juist vaker aan Keyhole (32%, 33%) en minder vaak
aan de Schijf van Vijf criteria (24%, 12%). Voor de
bereidingsvetten en ontbijtgranen zijn de percentages
vergelijkbaar.
Het Multiple traffic light-logo is gericht op de voedingsstoffen (verzadigd) vet, suiker en zout via generieke productcriteria. Het vezelgehalte wordt niet beoordeeld en het logo
geeft een kleuroordeel per voedingstof. Alle voedingsmiddelen kunnen een Multiple traffic light-logo krijgen. Om
een schatting te kunnen maken van wat onder het Multiple
traffic light-logo als gezonder wordt beoordeeld, is een
totaalscore berekend (zie methodiek). Deze is vervolgens
ingedeeld in gezondere (totaalscore 4 t/m 6) en ongezondere (totaalscore van 7 t/m 12) voedingsmiddelen.
Terwijl de productcategorieën ‘chips, zoutjes en borrelhapjes’, ‘koek en gebak’, ‘bewerkt vlees’ en ‘limonade, frisdranken en sappen’ buiten de Schijf van Vijf vallen, krijgt een
deel daarvan een gezonde Multiple traffic light totaalscore.
Limonade, frisdranken en sappen krijgen bijna allemaal een
gezonde Multiple traffic light beoordeling omdat ze gunstig
scoren met een laag zout- en vetgehalte. De bewerkte
groenten krijgen ook grotendeels een gezonde beoordeling
terwijl 12% in de Schijf van Vijf valt. Geen van de kazen,
smeer- en bereidingsvetten zou echter een gunstige
Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Multiple traffic light totaalscore krijgen, terwijl 11% van de
kaas, 24% van de smeervetten en 74% van de bereidingsvetten in de Schijf van Vijf vallen. Brood krijgt in 76% van de
gevallen een gezonde beoordeling, terwijl 25% in de Schijf
van Vijf valt. Voor ontbijtgranen is dit 49% ten opzichte van
26%. Multiple traffic light beoordeelt het vezelgehalte niet,
waardoor het vezelgehalte van ‘gezondere’ voedingsmiddelen niet verschilt van de ‘ongezondere’ voedingsmiddelen. Een voorbeeld hiervoor is brood: broden met een
‘gezonde’ totaalscore hebben eenzelfde vezelgehalte als
broden met een ‘ongezonde’ totaalscore (zie figuur 6).
Een Nutri-Score is gericht op voedingsstoffen en ingrediënten, waarbij positieve (groente, fruit, noten, peulvruchten,
vezel en eiwit) en negatieve (energie, suiker, verzadigd vet
en zout) voedingsstoffen en ingrediënten punten krijgen.
Alle voedingsmiddelengroepen kunnen een Nutri-Score
krijgen. Kaas, vetten en dranken worden apart beoordeeld.
Een berekende eindscore (negatieve – positieve punten)
geeft een oordeel over de samenstelling van het hele
voedingsmiddel. Terwijl de productcategorieën ‘chips,
zoutjes en borrelhapjes’, ‘koek en gebak’, ’bewerkt vlees’ en
‘limonade, frisdranken en sappen’ buiten de Schijf van Vijf
vallen, krijgt een deel daarvan een gezondere Nutri-Score.

0%
Brood (n=4726)
Melkproducten (n=1111)
Kaas (n=5834)
Smeervetten (n=389)
Bereidingsvetten (n=587)
Ontbijtgranen (n=736)
Bewerkte groente (n=1586)
Bewerkt vlees (n=4072)
Limonade, frisdrank en sappen (n=4650)
Koek en gebak (n=6055)
Chips, zoutjes en borrelhapjes (n=1919)

Deze verschillen tussen de Nutri-Score en de Schijf van Vijf
ontstaan doordat de Nutri-Score een eindscore berekent
met de positieve en negatief scorende voedingsstoffen. Zo
kunnen voedingsmiddelen met een hoger zoutgehalte
(negatief component) in combinatie met bijvoorbeeld een
hoger vezelgehalte of eiwitgehalte (positief component)
een Nutri-Score A en B krijgen. Brood met een lager
vezelgehalte kan nog steeds een Nutri-Score A of B score
krijgen, omdat het voedingsmiddel op andere aspecten,
zoals eiwit of energie, goed scoort (zie figuur 6).

Geen Sv5

Sv5

Brood (n=4726)
Melkproducten (n=1111)
Kaas (n=5834)
Smeervetten (n=389)
Bereidingsvetten (n=587)
Ontbijtgranen (n=736)
Bewerkte groente (n=1586)
Bewerkt vlees (n=4072)
Limonade, frisdrank en sappen (n=4650)
Koek en gebak (n=6055)
Chips, zoutjes en borrelhapjes (n=1919)

Van de categorieën brood, melkproducten, ontbijtgranen,
bewerkte groente en bewerkt vlees krijgt een gedeelte een
Nutri-Score A of B, terwijl een kleiner deel of geen van de
voedingsmiddelen aan de richtlijnen Schijf van Vijf voldoet
(zie figuur 5). Ongeveer 80% van het brood krijgt een
Nutri-Score A of B, terwijl 25% voldoet aan de Schijf van
Vijf. Bij ontbijtgranen krijgt 62% een Nutri-Score A of B en
valt 26% in de Schijf van Vijf. En 95% van de bewerkte
groente krijgt een Nutri-Score A of B, terwijl 12% binnen de
Schijf van Vijf valt. Geen van de kazen, smeer- en bereidingsvetten zou een Nutri-Score A of B beoordeling krijgen,
terwijl 11% van de kaas, 24% van de smeervetten en 74%
van de bereidingsvetten binnen de Schijf van Vijf vallen.

50%

100% 0%

MTL totaalscore 4-6 MTL totaalscore 7-12

0%

50%

Geen KH

KH

100% 0%

50%

100%

NS-A NS-B NS-C NS-D NS-E

50%

100%

Figuur 5. Geschat percentage van de voedingsmiddelen in Nederland dat voldoet aan de criteria van de Schijf van Vijf (Sv5) of de voedingskeuzelogo’s Keyhole (KH), totaalscore Multiple traffic light (MTL) en Nutri-Score (NS). Een MTL totaalscore van 4 t/m 6 geeft een gezondere
keuze aan, een MTL totaalscore van 7 t/m 12 een ongezondere keuze. n geeft het aantal voedingsmiddelen weer binnen de
voedingsmiddelengroep.

6 |

Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Vezelgehalte in brood

10
9

Vezelgehalte (g per 100 g)

8
7
6
5
4
3
2
1

46
als
to
ta
M
TL

M
TL

to
ta

als

co
re

co
re

Ke
y

en

Nu
tri
-S
co
re
A
(n
Nu
=2
tri
23
-S
2)
co
re
B
(n
Nu
=1
46
tri
-S
6)
co
re
C
(n
Nu
=6
tri
35
-S
)
co
re
D
(n
=3
Nu
34
tri
)
-S
co
re
E
(n
=5
9)

712
(n
=1
13
5)

(n
=3
59
1)

(n
=4
11
7)

ho
le

(n
=6
09
)
yh
ol
e
Ke
Ge

Bu
i te

Sv

5(
n=
119
n
7)
de
Sv
5(
n=
35
29
)

0

Figuur 6. Vezelgehalte in brood per categorie van het voedselkeuzelogo. Sv5 = Schijf van Vijf; MTL = Multiple traffic light. Een MTL totaalscore van 4 t/m 6 geeft een gezondere keuze aan, een MTL totaalscore van 7 t/m 12 een ongezondere keuze. In het figuur worden het 5de,
25ste, 50ste (mediaan), 75ste, en 95ste percentiel weergegeven.

Voedselkeuze
Uit een advies van de Onafhankelijk Commissie
Voedselkeuzelogo uit 2016 bleek dat voedselkeuzelogo’s
consumenten kunnen informeren, maar dat het niet is
aangetoond dat de logo’s bijdragen aan een verbetering
van de voedselkeuze [7].
Er zijn weinig wetenschappelijke publicaties beschikbaar
over het effect van het Keyhole logo op voedselkeuze; er
zijn meer wetenschappelijke data beschikbaar over Multiple
traffic light en Nutri-Score. Multiple traffic light en NutriScore zijn in meerdere studies met elkaar vergeleken,
Keyhole is echter niet vergeleken met de andere logo’s.
Voor Multiple Traffic Light en Nutri-Score is aangetoond dat
ze kunnen helpen bij het selecteren van gezondere voedingsmiddelen. Bij het rangschikken op gezondheid van
pizza’s, cakes en ontbijtgranen werkte de Nutri-Score beter
dan Multiple Traffic Light in diverse populaties waaronder
een Nederlandse [8].
Zweedse en Noorse studies geven aan dat het Keyhole logo
wordt begrepen door de meerderheid van ondervraagden
[9-11].

7 |

Er is echter geen overtuigend en consistent bewijs dat de
voedselkeuzelogo’s invloed hebben op de daadwerkelijke
voedselkeuze [7, 8, 12, 13]. In dergelijke studies zijn vaak
alleen enkele voedingsmiddelengroepen onderzocht, die
veelal buiten de Schijf van Vijf vallen, en de effecten en
verschillen tussen logo’s zijn klein. Ook is het nog onduidelijk welk effect het heeft als de boodschap van een logo niet
overeenkomt met de nationale voedingsvoorlichting van de
Schijf van Vijf.

Productverbetering
In theorie kunnen alle systemen met criteria voor voedingsstoffen een richting bieden voor het verbeteren van de
samenstelling van voedingsmiddelen. De mate waarin en
de manier waarop dit mogelijk is, is per voedselkeuzelogo
verschillend. We geven hierop een korte beschouwing.
De criteria bij de Schijf van Vijf en Keyhole kunnen alleen
productverbetering stimuleren van de voedingsmiddelengroepen die door het systeem worden beoordeeld.
Voedingsmiddelengroepen die hier niet onder vallen, zoals
koek en gebak, snoep en chocola, hartige snacks, kunnen
zich hier niet op richten.
Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Vanwege de generieke set aan criteria over alle voedingsmiddelen bij Multiple Traffic Light is het systeem niet
gericht op productverbetering van een specifieke voedingsmiddelengroep. Wanneer de generieke criteria voor een
bepaald voedingsstof buiten het herformulerings-bereik
van veel producten in een productgroep liggen, liggen
productverbeteringsstappen niet voor de hand.
Voorbeelden hiervan zijn de criteria voor de rode Multiple
Traffic Light beoordelingen voor verzadigd vet en zout in de
productgroep kaas of suiker in koek en gebak.

Omdat Nutri-Score wordt berekend op basis van negatieve
en positieve componenten kan een verbetering van de
score op meerdere manieren tot stand komen. Een hogere
score kan bijvoorbeeld bereikt worden door verbeterde
samenstelling voor zout of suiker, maar ook door een
verhoging van vezel of eiwit. Ook kan een hoger zoutgehalte
gecompenseerd worden door een positieve component van
de score. Een voorbeeld hierbij is de voedingsmiddelengroep bewerkte groente, waarin zowel groenten met als
zonder toegevoegd suiker en zout een Nutri-Score A
krijgen.

Methodiek
De vergelijking tussen de drie voedselkeuzelogo’s en de richtlijnen Schijf van Vijf is gemaakt op basis van de
logo-criteria en de gegevens over de voedingswaarde. De gegevens over de voedingswaarde zijn afkomstig uit de
Levensmiddelendatabank (15 april 2019), met in totaal 95.000 voedingsmiddelen zoals beschikbaar in Nederlandse
supermarkten. De fabrikant of retailer levert de gegevens voor de Levensmiddelendatabank vrijwillig aan.
De weergegeven voedingsmiddelengroepen (in figuur 5) zijn gekozen omdat ze de verschillen tussen de logo’s
kunnen illustreren. Voedingsmiddelen waarvan relevante voedingswaarden ontbraken zijn niet meegenomen. Bij
vezelrijke voedingsmiddelen (bewerkte groente, brood, ontbijtgranen) zijn de voedingsmiddelen waarvan de
vezelwaarden ontbraken, niet meegenomen. Bij de overige groepen is bij de voedingsmiddelen met een ontbrekend
vezelgehalte het gehalte op 0 gezet (zoals bijvoorbeeld bij frisdranken en smeer- en bereidingsvetten).
Om Keyhole toe te kennen werden de volgende methodiek en aannames gebruikt. De voedingsmiddelen werden
ingedeeld in verschillende typen brood, kaas en melkproducten. Keyhole maakt gebruik van verschillende
zout-criteria per type bewerkt vlees. Voor de schatting voor bewerkt vlees is een enkel criterium van maximaal 2
gram zout per 100 gram product aangehouden. Voor de beoordeling van ontbijtgranen zijn de Keyhole criteria voor
‘Ontbijtgranen en muesli met tenminste 55% hele granen’ aangehouden. Gehalten van toegevoegd suiker en vet
konden niet meegenomen worden in de Keyhole-vergelijking, omdat deze gegevens ontbreken in de
Levensmiddelendatabank. Bij bewerkte groente, bewerkt vlees, kaas en ontbijtgranen is het aantal
voedingsmiddelen met een Keyhole mogelijk overschat. Mogelijk liggen daardoor de aantallen van bewerkte groente
en bewerkt vlees dichter bij de aantallen in de Schijf van Vijf.
Voor het Multiple traffic light is een totaalscore berekend door de scores op de afzonderlijke voedingsstoffen op te
tellen (groen=1 punt, oranje=2 punten en rood=3 punten). Voor de vergelijking met richtlijnen Schijf van Vijf werd
onderscheid gemaakt tussen een totaalscore van 4 t/m 6 (een ‘gezonder’ voedingsmiddel) en een totaalscore van 7
t/m 12 (een ‘ongezondere’ keuze) [14]. Deze totaalscore maakt verder geen onderdeel uit van het logo, en wordt niet
gebruikt om de consument te informeren.
Om de Nutri-score te bepalen is de Nutri-Score-rekentool gebruikt met als categorieën A (donkergroen),
B (lichtgroen), C (lichtoranje), D (oranje) en E (donkeroranje) [15].
Een achtergrondrapport is op aanvraag bij het RIVM beschikbaar.

8 |

Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Referenties
1.

 et ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport.
H
Nationaal Preventieakkoord. Naar een gezonder Nederland.
www.nationaalpreventieakkoord.nl. 2018.

2. Gezondheidsraad, Richtlijnen goede voeding 2015.
Publicatienr. 2015/24. 2015, Gezondheidsraad: Den Haag.
3.

 he Swedish National Food Agency, Regulations amenT
ding the National Food Agency's regulations (SLVFS 2005:9)
on the use of a particular symbol (Keyhole). 2015,
The Swedish National Food Agency: Uppsala.

4. U
 K Department of Health en Food Standards Agency,
Guide to creating a front of pack (FoP) nutrition label for
pre-packed products sold through retail outlets. 2016,
UK Department of Health, Food Standards Agency:
Londen.
5. S anté Publique France, Usage regulation for the "Nutri-Score"
logo. 2018, Santé publique France: Saint-Maurice.

12. Mork T., et al., An analysis of the effects of a campaign
supporting use of a health symbol on food sales and shopping
behaviour of consumers. BMC Public Health, 2017. 17(1):
p. 239.
13. Sacks G., Rayner M. en Swinburn B., Impact of front-ofpack 'traffic-light' nutrition labelling on consumer food
purchases in the UK. Health Promot Int, 2009. 24(4):
p. 344-52.
14. Rosentreter S. C., Eyles H. en Ni Mhurchu C., Traffic lights
and health claims: a comparative analysis of the nutrient profile
of packaged foods available for sale in New Zealand supermarkets.
Aust N Z J Public Health, 2013. 37(3): p. 278-83.
15. Santé Publique France. Nutri-Score,
Outil_Calcul_Nutri-Score_SpF-EN_2019.xlsx.
www.santepubliquefrance.fr/Sante-publique-France/NutriScore. 2019.

6. S anté Publique France, Nutri-Score frequently asked
questions. 2019, Santé Publique France: Saint-Maurice.
7. H
 oogendoorn M.P. en van den Berg M., De waarde van
een voedselkeuzelogo voor het voedingsbeleid. Advies van de
Onafhankelijke Commissie Voedselkeuzelogo. RIVM
Briefrapport 2016-0144. 2016, RIVM: Bilthoven.
8. Egnell M., et al., Consumers' Responses to Front-of-Pack
Nutrition Labelling: Results from a Sample from The
Netherlands. Nutrients, 2019. 11(8).
9. L arsson I. en Lissner L., The 'Green Keyhole' nutritional
campaign in Sweden: do women with more knowledge have
better dietary practices? Eur J Clin Nutr, 1996. 50(5): p. 323-8.
10. Larsson I., Lissner L. en Wilhelmsen L., The 'Green
Keyhole' revisited: nutritional knowledge may influence food
selection. Eur J Clin Nutr, 1999. 53(10): p. 776-80.
11. Wang Q., et al., Snacks With Nutrition Labels: Tastiness
Perception, Healthiness Perception, and Willingness to Pay by
Norwegian Adolescents. J Nutr Educ Behav, 2016. 48(2):
p. 104-11 e1.

9 |

Voedselkeuzelogo’s onder de loep

Dit is een uitgave van:
Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu
Postbus 1 | 3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
november 2019

011733

De zorg voor morgen begint vandaag