Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 322

Wijziging van de Meststoffenwet (invoering
stelsel verantwoorde mestafzet)

Nr. 14

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 10 juli 2013
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
1
Het opschrift komt te luiden:
Wijziging van de Meststoffenwet (invoering mestverwerkingsplicht)
2
In de considerans wordt «het stelsel van productiebegrenzing van
dierlijke meststoffen te wijzigen» vervangen door: als mogelijk alternatief
voor productiebegrenzing van dierlijke meststoffen een mestverwerkingsplicht in te voeren.
3
Artikel I komt te luiden:
ARTIKEL I
De Meststoffenwet wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1, eerste lid, wordt als volgt gewijzigd:
1. Onderdeel f komt te luiden:
f. Onze Minister: Onze Minister van Economische Zaken;.
2. Onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel bb door
een puntkomma, worden zeven onderdelen toegevoegd, luidende:
cc. bedrijfsoverschot: hoeveelheid dierlijke meststoffen, uitgedrukt in
kilogrammen fosfaat, die in een kalenderjaar op een bedrijf wordt

kst-33322-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

1

geproduceerd boven de hoeveelheid die in het desbetreffende kalenderjaar:
1°. ingevolge artikel 8, onderdeel c, mag worden gebracht op of in de tot
het desbetreffende bedrijf behorende oppervlakte landbouwgrond, en
2°. ingevolge de krachtens de artikelen 7 en 15 van de Wet bodembescherming geldende voorschriften mag worden aangebracht op een in
Nederland gelegen natuurterrein dat de hoofdfunctie natuur heeft, dat in
het desbetreffende kalenderjaar op een bij algemene maatregel van
bestuur vast te stellen datum bij het bedrijf in gebruik is;
dd. dierlijke meststoffen verwerken:
1°. behandelen van dierlijke meststoffen tot een eindproduct dat voldoet
aan de bij regeling van Onze Minister vast te stellen specificaties, of
2°. exporteren van dierlijke meststoffen;
ee. mestverwerkingsovereenkomst:
1°. bij de overdracht van dierlijke meststoffen van een landbouwer die
op zijn bedrijf dierlijke meststoffen produceert aan een verwerker
behorend volledig ingevuld krachtens artikel 34, onderdeel b, vastgesteld
bewijsmiddel, voor zover de daarop vermelde gegevens overeenkomstig
de daartoe krachtens artikel 34, onderdeel b, geldende voorschriften tijdig
bij Onze Minister zijn ingediend, of
2°. overeenkomst tussen een landbouwer die op zijn bedrijf dierlijke
meststoffen produceert, een andere ondernemer dan een verwerker, en
een verwerker;
ff. produceren van dierlijke meststoffen: produceren van dierlijke
meststoffen door het op een bedrijf houden of anderszins aanwezig
hebben van dieren;
gg. landbouwer: natuurlijke persoon of rechtspersoon die of samenwerkingsverband van natuurlijke personen of rechtspersonen dat enige vorm
van landbouw uitoefent op een bedrijf;
hh. verwerker: natuurlijke persoon of rechtspersoon die of samenwerkingsverband van natuurlijke personen of rechtspersonen dat een
verwerkende onderneming voert;
ii. verwerkende onderneming: onderneming, niet zijnde een bedrijf, in
het kader waarvan dierlijke meststoffen worden verwerkt.
B
In de artikelen 10, tweede lid, en 12, derde lid, wordt na «zand- of
lössgrond» telkens een zinsnede ingevoegd, luidende:, waarbij onderscheid kan worden gemaakt naar regio’s waarin de landbouwgrond is
gelegen.
C
In artikel 11, vierde lid, wordt de zin «Zolang de algemene maatregel
van bestuur niet in werking is getreden, is de bij of krachtens het eerste
tot en met derde lid voor grond met neutrale fosfaattoestand geldende
norm van toepassing.» vervangen door: Zolang in de algemene maatregel
van bestuur voor een bepaald jaar geen norm is vastgesteld, geldt voor
dat jaar de norm van het meest recente voorgaande jaar waarvoor een
norm is vastgesteld.
D
Artikel 15 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid vervalt «, vernietigen».
2. In het tweede lid, onderdeel b, wordt «, te verwerken of te vernietigen» vervangen door: of te verwerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

2

3. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:
5. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat het is
verboden dierlijke meststoffen in voorraad te hebben, te verwerken, te
vervoeren of te verhandelen zonder voorafgaande registratie bij Onze
Minister. Daarbij kunnen regels worden gesteld over de weigering,
schorsing of schrapping van een registratie. Die regels kunnen inhouden
dat een registratie kan worden geweigerd of geschrapt in het geval en
onder de voorwaarden, bedoeld in artikel 3 van de Wet bevordering
integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur en dat daaraan
voorafgaand het Bureau bevordering integriteitsbeoordelingen door het
openbaar bestuur, bedoeld in artikel 8 van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, om een advies als bedoeld in
artikel 9 van die wet kan worden gevraagd.
E
Het opschrift van hoofdstuk V komt te luiden:
Hoofdstuk V. Regels inzake de productie van dierlijke
meststoffen
F
Aan hoofdstuk V wordt een titel toegevoegd, luidende:
TITEL 6. MESTVERWERKING
Artikel 33a
1. Het is een landbouwer verboden in enig kalenderjaar op zijn bedrijf
dierlijke meststoffen te produceren.
2. Het eerste lid is niet van toepassing op een landbouwer die in het
desbetreffende kalenderjaar:
a. op zijn bedrijf geen bedrijfsoverschot produceert;
b. een hoeveelheid dierlijke meststoffen, uitgedrukt in kilogrammen
fosfaat, minimaal gelijk aan een door Onze Minister voor het desbetreffende kalenderjaar vastgesteld percentage van het op zijn bedrijf
geproduceerde bedrijfsoverschot:
1° laat verwerken,
2° voor zover de landbouwer behoort tot een bij regeling van Onze
Minister aan te wijzen categorie landbouwers, overdraagt of laat
overdragen aan een afnemer die behoort tot een bij regeling van Onze
Minister aan te wijzen categorie afnemers, of
3° brengt op of in de in het desbetreffende kalenderjaar bij het desbetreffende bedrijf in gebruik zijnde landbouwgrond die is gelegen in
Duitsland of België op een bij regeling van Onze Minister vast te stellen
afstand van de Nederlandse grens, voor zover is voldaan aan bij regeling
van Onze Minister te stellen voorwaarden, of
c. op zijn bedrijf een bedrijfsoverschot produceert dat dusdanig in
omvang is dat de hoeveelheid dierlijke meststoffen, uitgedrukt in
kilogrammen fosfaat, bedoeld in onderdeel b, kleiner is dan een bij
regeling van Onze Minister vast te stellen omvang, waarbij onderscheid
kan worden gemaakt naar diersoort of diercategorie.
3. Onder het laten verwerken van dierlijke meststoffen, bedoeld in het
tweede lid, onderdeel b, onder 1°, wordt verstaan:
a. het overdragen of laten overdragen van op zijn bedrijf geproduceerde
dierlijke meststoffen aan een verwerkende onderneming, overeenkomstig
een op het desbetreffende kalenderjaar betrekking hebbende mestverwerkingsovereenkomst als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel ee, onder
1°;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

3

b. het overdragen of laten overdragen van op zijn bedrijf geproduceerde
dierlijke meststoffen aan een andere onderneming dan een verwerkende
onderneming, op basis van een uiterlijk in het desbetreffende kalenderjaar
gesloten mestverwerkingsovereenkomst als bedoeld in artikel 1, eerste
lid, onderdeel ee, onder 2°, of
c. het sluiten van een overeenkomst met een andere landbouwer waarin
is bepaald dat die andere landbouwer in zijn plaats uitvoering zal geven
aan de voorwaarden, bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, door middel
van het laten verwerken, bedoeld in de onderdelen a of b.
4. Een ondernemer die een andere onderneming voert als bedoeld in
het derde lid, onderdeel b, draagt in een kalenderjaar de hoeveelheid
dierlijke meststoffen, uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, waarvoor hij met
betrekking tot het desbetreffende kalenderjaar mestverwerkingsovereenkomsten als bedoeld in het derde lid, onderdeel b, heeft gesloten, over of
laat deze overdragen aan een verwerkende onderneming.
5. Onverminderd het tweede lid, onderdeel b, laat de andere
landbouwer, bedoeld in het derde lid, onderdeel c, in een kalenderjaar een
op zijn bedrijf geproduceerde hoeveelheid dierlijke meststoffen, uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, waartoe hij zich met betrekking tot het
desbetreffende kalenderjaar bij een overeenkomst als bedoeld in het
derde lid, onderdeel c, heeft verplicht, verwerken als bedoeld in het derde
lid, onderdeel a of b.
6. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld
over de mogelijkheid van het sluiten van een overeenkomst als bedoeld in
het derde lid, onderdeel c, tussen een landbouwer die op zijn bedrijf in
overwegende mate dierlijke meststoffen produceert van één of meer
diersoorten of diercategorieën en een landbouwer die op zijn bedrijf in
overwegende mate dierlijke meststoffen produceert van één of meer
andere diersoorten of diercategorieën.
7. Bij regeling van Onze Minister kunnen regels worden gesteld ten
aanzien van een landbouwer of afnemer als bedoeld in het tweede lid,
onderdeel b, onder 2°, teneinde te voorkomen dat deze de overgedragen
dierlijke meststoffen overdraagt met het oog op het aanbrengen van de
dierlijke meststoffen op of in landbouwgrond.
Artikel 33b
1. Een mestverwerkingsovereenkomst als bedoeld in artikel 1, eerste lid,
onderdeel ee, onder 2°, of een overeenkomst als bedoeld in artikel 33a,
derde lid, onderdeel c, voldoet voor de toepassing van deze wet indien is
voldaan aan de bij of krachtens de in het tweede tot en met vierde lid
gestelde eisen.
2. Een mestverwerkingsovereenkomst als bedoeld in artikel 1, eerste lid,
onderdeel ee, onder 2°, of een overeenkomst als bedoeld in artikel 33a,
derde lid, onderdeel c:
a. wordt uiterlijk in het kalenderjaar waarop de overeenkomst ziet
schriftelijk op een duurzame gegevensdrager aangegaan en door partijen
ondertekend;
b. bevat ten minste een aanduiding van het kalenderjaar waarop de
overeenkomst ziet;
c. voldoet aan de bij regeling van Onze Minister gestelde regels.
3. In een mestverwerkingsovereenkomst als bedoeld in artikel 1, eerste
lid, onderdeel ee, onder 2°, wordt opgenomen de hoeveelheid dierlijke
meststoffen, uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, die de andere onderneming in het desbetreffende kalenderjaar zal afnemen en de verwerker
zal afnemen met het oog op verwerking.
4. In een overeenkomst als bedoeld in artikel 33a, derde lid, onderdeel c,
wordt opgenomen de hoeveelheid dierlijke meststoffen, uitgedrukt in
kilogrammen fosfaat, waarvoor de andere landbouwer in het desbetref-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

4

fende kalenderjaar in de plaats van de landbouwer uitvoering zal geven
aan de voorwaarden, bedoeld in artikel 33a, tweede lid, onderdeel b.
5. De gegevens uit een mestverwerkingsovereenkomst als bedoeld in
artikel 1, eerste lid, onderdeel ee, onder 2°, of een overeenkomst als
bedoeld in artikel 33a, derde lid, onderdeel c, worden uiterlijk in het
kalenderjaar waarop de overeenkomst ziet langs elektronische weg aan
Onze Minister verstrekt door alle partijen bij de overeenkomst.
Artikel 33c
1. Bij regeling van Onze Minister wordt het percentage, bedoeld in
artikel 33a, tweede lid, onderdeel b, vastgesteld, dat voor verschillende
diersoorten, diercategorieën, mestsoorten en gebieden verschillend kan
worden vastgesteld.
2. Onze Minister houdt bij het vaststellen van het verwerkingspercentage in ieder geval rekening met de verwachte productie van dierlijke
meststoffen in Nederland en de beschikbare landbouwgrond in
Nederland.
3. Bij regeling van Onze Minister kan worden bepaald dat voor
landbouwers voor wie op grond van het eerste lid meerdere verwerkingspercentages van toepassing zijn, één van de verwerkingspercentages
geldt.
Artikel 33d
1. Een verwerker verwerkt de hoeveelheid dierlijke meststoffen,
uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, waarvoor hij met betrekking tot een
kalenderjaar mestverwerkingsovereenkomsten heeft gesloten.
2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels
worden gesteld inzake de termijnen waarbinnen aan de verplichting,
bedoeld in het eerste lid, moet zijn voldaan.
3. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat
krachtens die maatregel aan te wijzen soorten dierlijke meststoffen niet
meetellen voor het voldoen aan de verplichting, bedoeld in het eerste lid.
G
Artikel 34 wordt als volgt gewijzigd:
1. In de aanhef wordt «die meststoffen produceren, verhandelen of
gebruiken» vervangen door: die meststoffen produceren, verhandelen,
gebruiken of verwerken.
2. Onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel c door een
puntkomma, wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
d. het bepaalde bij of krachtens de artikelen 33a, 33b en 33d.
H
In artikel 51 wordt na «15,» ingevoegd: 33a, eerste, vierde, vijfde en
zevende lid, 33b, vijfde lid, 33d, eerste lid.
I
Na artikel 58 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 59
1. In geval van overtreding van artikel 33a, eerste lid, bedraagt de
bestuurlijke boete € 11 per kilogram fosfaat ten aanzien waarvan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

5

landbouwer niet heeft gehandeld overeenkomstig artikel 33a, tweede lid,
onderdeel b.
2. In geval van overtreding van artikel 33a, vierde lid, bedraagt de
bestuurlijke boete € 11 per kilogram fosfaat waarmee dat lid wordt
overtreden.
3. In geval van overtreding van artikel 33a, vijfde lid, bedraagt de
bestuurlijke boete € 11 per kilogram fosfaat waarmee dat lid wordt
overtreden.
4. In geval van overtreding van artikel 33a, zevende lid, bedraagt de
bestuurlijke boete € 11 per kilogram fosfaat waarmee dat lid wordt
overtreden.
5. In geval van overtreding van artikel 33d, eerste lid, bedraagt de
bestuurlijke boete € 11 per kilogram fosfaat waarmee dat lid wordt
overtreden.
J
In artikel 60, eerste lid, wordt «de artikelen 57, eerste lid, en 58, eerste
lid,» vervangen door: de artikelen 57, eerste lid, 58, eerste lid, en 59.
K
Artikel 62 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid wordt «artikel 57 of 58» vervangen door: artikel 57, 58
of 59.
2. In het tweede lid wordt na «15,» ingevoegd: 33b, vijfde lid,.
L
Artikel 77 komt te luiden:
Artikel 77
Hoofdstuk V, titels 1 tot en met 5, vervalt op een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip.
4
Artikel II komt te luiden:
ARTIKEL II
In artikel 1a, onderdeel 1°, van de Wet op de economische delicten
wordt «de Meststoffenwet, de artikelen 7, 14, eerste lid, 19, 20, eerste lid,
21, 22, derde lid, en 26, zesde lid;» vervangen door: de Meststoffenwet, de
artikelen 7, 14, eerste lid, 19, 20, eerste lid, 21, 22, derde lid, 26, zesde lid,
33a, eerste, vierde, vijfde of zevende lid, en 33d;.
5
Na artikel II wordt een artikel ingevoegd, luidende:
ARTIKEL IIa
De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar
bestuur wordt als volgt gewijzigd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

6

A
Artikel 1, eerste lid, onderdeel c, wordt als volgt gewijzigd:
1. In de aanhef wordt na «erkenning» ingevoegd:, registratie.
2. Onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel 14° door
een puntkomma wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
15°. artikel 15 van de Meststoffenwet.
B
In artikel 27, eerste lid, onderdeel c, wordt «de Algemene Inspectiedienst» vervangen door: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.
6
In artikel III wordt «1 januari 2013» vervangen door «1 januari 2014» en
wordt «31 december 2012» vervangen door: 31 december 2013.
Toelichting
I. Algemeen
1. Doel en aanleiding nota van wijziging
Met deze nota van wijziging wordt het wetvoorstel tot wijziging van de
Meststoffenwet (invoering stelsel verantwoorde mestafzet) aangepast.
Deze aanpassingen geven uitvoering aan de in de brief van 18 januari
2013 (Kamerstukken II 2012/13, 33 322, nr. 8) van de Staatssecretarissen
van Economische Zaken (verder: EZ) en Infrastructuur en Milieu (verder:
I&M) aan de Tweede Kamer vermelde voornemens met betrekking tot de
voortgang van het wetsvoorstel.
Het mestbeleid heeft tot doel schoon grond- en oppervlaktewater en
een schone lucht te realiseren door de belasting van het milieu met uit de
landbouw afkomstige stikstofverbindingen en fosfaat te reduceren.
Hiertoe kent het huidige mestbeleid twee belangrijke pijlers, namelijk de
regulering van het gebruik van meststoffen (stelsel van gebruiksnormen
en gebruiksvoorschriften) en de regulering van de productieomvang van
dierlijke meststoffen middels het stelsel van dierrechten. Indirect vormt
het Europese stelsel van melkquota ook een beperking op de productie
van dierlijke meststoffen in de melkveehouderij.
De dierrechten vervallen van rechtswege per 1 januari 2015 en de
melkquotering per 1 april 2015 op basis van een Europees besluit.
Hiermee vervalt op korte termijn één van de twee pijlers van het
mestbeleid. Het kabinet heeft aangegeven dat het treffen van aanvullende
maatregelen in de Nederlandse situatie noodzakelijk blijft voor de periode
na 2015 (Kamerstukken II 2011/12, 33 037, nr. 1; Kamerstukken II 2012/13,
33 322, nr. 3; Kamerstukken II 2012/13, 33 322, nr. 8).
Hiertoe is op 2 juli 2012 het wetsvoorstel ingediend bij de Tweede
Kamer. In het wetsvoorstel is een stelsel voorgesteld dat bedrijven die
meer dierlijke meststoffen produceren dan ze op grond in eigen gebruik
kunnen plaatsen verplicht een deel van deze mest te laten verwerken op
grond van mestverwerkingsovereenkomsten en om het restant te plaatsen
buiten het eigen bedrijf op grond van mestplaatsingsovereenkomsten. Het
doel van dit wetsvoorstel is de realisatie van een afname van de druk op
de gebruiksnormen door middel van het creëren van een duurzaam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

7

evenwicht tussen mestproductie en mestafzetmogelijkheden en het
verplicht laten verwerken van een deel van het bedrijfsoverschot.
In de periode na het openbaar maken van het wetsvoorstel zijn er vanuit
de Tweede Kamer en het bedrijfsleven vragen en bedenkingen gerezen
over de meerwaarde van de mestplaatsingsovereenkomsten naast de
mestverwerkingsplicht en naast het stelsel van dierrechten en melkquotering. Het kabinet heeft op grond hiervan besloten in de periode tot 2015
alleen de mestverwerkingsplicht in te voeren. Voor 1 januari 2014 wordt
door de Staatssecretarissen van EZ en I&M op basis van een ex-ante
beleidsevaluatie, uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving
en het Landbouw Economisch Instituut, beoordeeld of de mestverwerkingplicht ook na het beoogd vervallen van de dierrechten en melkquota,
een voldoende sturend instrument is om aan de verplichtingen van de
nitraatrichtlijn1 te voldoen, mede in het licht van de effecten op de
realisatie van de overige milieudoelen voor de veehouderij.
Als hieruit blijkt dat maximering van de mestproductie noodzakelijk is,
zullen daartoe aanvullende instrumenten worden ingezet. Daarbij wordt
primair gedacht aan de continuering van dierrechten voor varkens en
pluimvee en de introductie van dierrechten voor rund- en melkvee.
Daarvoor benodigde wet- en regelgeving zal tijdig worden voorbereid.
Door het introduceren van de mestverwerkingsplicht wordt de sector
uitgedaagd de mestverwerking – waaronder wordt verstaan het op
dusdanige wijze behandelen van dierlijke meststoffen dat het eindproduct
voldoet aan de bij regeling van Onze Minister vast te stellen specificaties
en export – ook daadwerkelijk in voldoende omvang te realiseren en de
druk op het stelsel van gebruiksnormen en gebruiksvoorschriften te laten
afnemen.
In verband met de leesbaarheid van deze nota van wijziging is ervoor
gekozen de inhoud van het wetsvoorstel opnieuw vast te stellen. De
hoofdlijnen van hetgeen geregeld wordt en de wijzigingen ten opzichte
van het oorspronkelijke wetsvoorstel worden hieronder toegelicht.
2. Mestverwerkingsplicht
De uitgangspunten van de mestverwerkingsplicht blijven ongewijzigd
ten opzichte van hetgeen in het oorspronkelijke wetsvoorstel is
neergelegd en in de memorie van toelichting is toegelicht. Veehouders die
onvoldoende grond tot hun beschikking hebben om alle op hun bedrijf
geproduceerde dierlijke meststoffen op aan te brengen in lijn met de
fosfaatgebruiksnormen, zullen een percentage van het bedrijfsoverschot
moeten aanbieden ter verwerking. De verwerkingsplicht van een
verwerker borgt dat dierlijke meststoffen ook daadwerkelijk worden
verwerkt en niet alsnog terugvloeien naar de Nederlandse landbouw. Een
verwerker zal de hoeveelheid dierlijke meststoffen moeten verwerken die
hij in het kader van de mestverwerkingsplicht krijgt aangevoerd.
Het oorspronkelijke wetsvoorstel had mede tot doel te garanderen dat
veehouders uitsluitend dierlijke meststoffen produceerden als voor de
gehele mestproductie vooraf mestplaatsingsruimte beschikbaar was in de
vorm van grond in eigen gebruik, mestplaatsingsovereenkomsten en
mestverwerkingsovereenkomsten. Een belangrijk verschil ten opzichte
van het oorspronkelijke wetsvoorstel is een verschuiving van een systeem
van het volledig vooraf vastleggen van de plaatsing van het bedrijfsoverschot door middel van mestplaatsingsovereenkomsten en mestverwer1

Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water
tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (PbEG 1991, L 375)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

8

kingsovereenkomsten, naar een systeem waarin achteraf gecontroleerd
wordt of door de veehouder met een bedrijfsoverschot voldoende mest is
verwerkt. De reden hiervoor is dat met het vervallen van de mestplaatsingsovereenkomsten het oorspronkelijke doel, dat voorafgaand aan de
productie voldoende mestplaatsingsruimte is vastgelegd, wordt verlaten.
Daarmee vervalt ook de noodzaak van het voorafgaand aan het jaar
vereisen van mestverwerkingsovereenkomsten. Het blijft van belang dat
gedurende het jaar voldoende wordt verwerkt, maar niet dat wettelijk
wordt vereist dat dit al voorafgaand aan het jaar is vastgelegd. Ook zonder
deze wettelijke eis van het vooraf contracteren van de verwerking wordt
namelijk aan de overige doelen van de verwerkingsplicht voldaan. Deze
doelen zijn dat elke veehouder die een bedrijfsoverschot aan dierlijke
meststoffen produceert bijdraagt aan de oplossing van het probleem en
dat verwerkers verzekerd zijn van een stabiel aanbod van dierlijke
meststoffen. Het stabiele aanbod wordt immers bewerkstelligd door de
verwerkingsplicht als zodanig en het daarop betrekking hebbende, door
de Minister van Economische Zaken vast te stellen verwerkingspercentage. In plaats van een verplicht vooraf afgesloten, op schrift vastgelegde en aan de Dienst Regelingen van het Ministerie van Economische
Zaken (hierna: DR) gemelde mestverwerkingsovereenkomst, zal het
vervoersbewijs dierlijke meststoffen van het transport van dierlijke
meststoffen van de veehouder naar een verwerker dienen als bewijs dat
er een mestverwerkingsovereenkomst is. Hierdoor is niet langer vereist
dat er een aparte overeenkomst wordt opgesteld en dat deze overeenkomst bij DR wordt ingediend. Dit zorgt voor een vermindering van de
administratieve lasten en de uitvoeringslasten ten opzichte van het
oorspronkelijke wetsvoorstel.
Om een onderscheid te maken tussen het vervoer van dierlijke
meststoffen tussen een veehouder en een verwerker in het kader van de
mestverwerkingsplicht en in het kader van afvoer van het overige deel van
het bedrijfsoverschot, zal worden geregeld dat op het vervoersbewijs
dierlijke mest moet worden aangegeven dat het transport plaatsvindt in
het kader van de mestverwerkingsplicht. Alleen als dat is aangegeven telt
het desbetreffende transport mee voor het voldoen aan de mestverwerkingsplicht door de veehouder. Indien op het vervoersbewijs dierlijke
meststoffen is aangegeven dat het transport plaatsvindt in het kader van
de mestverwerkingsplicht is de verwerker verplicht de desbetreffende
hoeveelheid dierlijke meststoffen, uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, ook
daadwerkelijk te verwerken.
Naast rechtstreekse afvoer van dierlijke meststoffen van de veehouder
naar een verwerker is het in de praktijk ook mogelijk dat de mest via een
bewerker of een intermediair naar een verwerker wordt gebracht. In dat
geval is er geen sprake van het rechtstreekse overdragen van de mest van
een veehouder aan een verwerker en daarmee ook niet van een vervoersbewijs dierlijke meststoffen die als mestverwerkingsovereenkomst kan
worden aangemerkt, zoals hiervoor is besproken. Dat zou betekenen dat
verwerking na tussenkomst van een bewerker of intermediair niet zou
meetellen ter invulling van de verwerkingsplicht. Dit is onwenselijk.
Daarom wordt een expliciete wettelijke mogelijkheid gecreëerd dat
dierlijke meststoffen in het kader van de verwerkingplicht worden
afgevoerd naar een andere onderneming dan de verwerkende onderneming. Om te voorkomen dat die andere onderneming de meststoffen
afzet op de Nederlandse markt in plaats van bij de verwerker, moet de
andere onderneming een verplichting hebben om de mest naar een
verwerker te brengen en de verwerker de verplichting hebben om de mest
te verwerken. In het wetsvoorstel is hierin voorzien door middel van een
driepartijenovereenkomst. Bij een driepartijenovereenkomst zijn naast de
veehouder ook de bewerker of intermediair en de verwerker partij. Deze
vorm van een mestverwerkingsovereenkomst moet als zodanig door alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

9

drie de partijen bij DR zijn gemeld. De driepartijenovereenkomst geeft de
verwerker de mogelijkheid de andere onderneming aan te spreken op het
doorleveren van de mest.
Voorts heeft de bewerker of intermediair, voor de hoeveelheid dierlijke
meststoffen, uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, waarvoor hij driepartijenovereenkomsten heeft afgesloten, een leverplicht. De leverplicht houdt in
dat hij de desbetreffende hoeveelheid dierlijke meststoffen dient af te
voeren naar een verwerkende onderneming.
In het wetsvoorstel is de berekening van de omvang van de verwerkingsplicht gekoppeld aan de mestplaatsingsovereenkomsten en
mestverwerkingsovereenkomsten die in het voorafgaande kalenderjaar
door de desbetreffende landbouwer zijn afgesloten. Nu de bepalingen
inzake de mestplaatsingsovereenkomsten worden geschrapt, wordt een
andere berekeningswijze opgenomen. Het verwerkingsdeel in een
kalenderjaar bestaat uit het door de Minister van Economische Zaken vast
te stellen verwerkingspercentage van het bedrijfsoverschot in datzelfde
kalenderjaar.
Aan het einde van een kalenderjaar zal op basis van daadwerkelijke
productiegegevens worden gecontroleerd of een veehouder voldoende
dierlijke meststoffen heeft laten verwerken. Aangezien een veehouder
gegevens inzake de productie van dierlijke meststoffen thans ook al moet
bijhouden in het kader van het gebruiksnormenstelsel, zullen met het oog
op deze controle geen aanvullende administratieve verplichtingen
behoeven te worden geïntroduceerd.
In het wetsvoorstel zijn enkele uitzonderingen op de verwerkingsplicht
opgenomen: de Minister van Economische Zaken kan een drempelwaarde
voor de verwerkingsplicht vaststellen. Het wetsvoorstel biedt veehouders
tevens de mogelijkheid de verwerkingsplicht over te dragen aan een
andere veehouder. Beide uitzonderingen zijn ook in de nieuwe opzet van
de verwerkingsplicht meegenomen. In de artikelsgewijze toelichting wordt
hier nader op ingegaan.
3. Registratieverplichting voor intermediairs en Bibob-toetsing
De intermediaire sector speelt een cruciale rol bij de distributie van
dierlijke meststoffen van overschotbedrijven naar bedrijven die voor de
aanwending van deze meststoffen nog ruimte binnen de gebruiksnormen
hebben. Het gaat dan om transport, tijdelijke opslag en im- en export van
mest. De distributie is onmiskenbaar een essentiële schakel in het stelsel
van gebruiksnormen net als in de met onderhavig wetsvoorstel in te
voeren mestverwerkingsplicht. De mestdistributie is ook een
kwetsbare schakel. De afzetkosten van mest zijn zodanig hoog, dat het
niet naleven van de regels bij de mestafzet, waarmee die kosten kunnen
worden bespaard, aantrekkelijk is voor elk van de partijen die mest onder
zich heeft en deze moet afzetten. Dat beeld verandert de komende jaren
nog niet.
Bij de invoering van het stelsel van gebruiksnormen (per 1-1-2006) was
het idee dat het gewenste nalevingsniveau primair moest worden bereikt
door bij het toezicht op de naleving en de opsporing van strafbare feiten
extra nadruk op fysieke controles bij de intermediaire sector te leggen en
bij geconstateerde overtredingen zoveel mogelijk lik-op-stuk-beleid te
volgen. In de handhaving zijn intermediaire ondernemingen sindsdien
aangemerkt als «risicobedrijven», met dientengevolge verscherpt toezicht
door zowel DR als de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (hierna:
NVWA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

10

In de jaren sinds de start van het gebruiksnormenstelsel is gebleken dat
de intermediaire sector blijvend een risicogroep is, gezien de hoge
mestafzetkosten. Bij overtreding van de regels kan gebruik gemaakt
worden van bestuurlijke boetes en bestuursdwang. In de loop van de
jaren is gebleken dat (vooral bij grootschalige frauduleuze praktijken) van
de beschikbare bestuurlijke sancties een te geringe sanctionerende
werking uitgaat. Ondernemers werken met een ingewikkelde structuur
van BV’s of starten meermaals nieuwe ondernemingen om hun praktijken
voort te zetten. Dit resulteert in een situatie waarbij de handhavingscapaciteit onevenredig ingezet moet worden op een klein aantal notoire
overtreders en dat bestuurlijke sancties achteraf in dit soort gevallen
weinig effectief zijn.
In het licht van het voorgaande wordt met deze nota van wijziging
voorgesteld de bestaande registratieverplichting van intermediaire
ondernemingen te versterken. Op basis van de artikelen 15 en 34 van de
Meststoffenwet is in het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet een registratieverplichting opgenomen voor intermediairs. Zonder voorafgaande
registratie bij Dienst Regelingen is het niet toegestaan een intermediaire
onderneming in de zin van de Meststoffenwet te voeren. Een registratie
kan op dit moment niet worden geweigerd of geschrapt. Met deze nota
van wijziging wordt een expliciete wettelijke basis gecreëerd voor de
registratie, inclusief de mogelijkheid tot weigering, schorsing of
schrapping van een registratie. De reden hiervoor is dat dit een additioneel instrument geeft om beter en strenger op te kunnen treden tegen
fraude bij intermediairs. Het schrappen van een registratie heeft als
gevolg dat de intermediair niet verder kan gaan met de uitoefening van
zijn bedrijf en daarmee bijvoorbeeld geen mest meer mag verhandelen,
verwerken en vervoeren. Tegelijkertijd zorgt een dergelijke maatregel voor
een versterking van het gelijke speelveld en de onderlinge concurrentieverhoudingen in de mestmarkt.
Daarnaast wordt ook een delegatiegrondslag voorgesteld waarmee bij
algemene maatregel van bestuur aan de besluiten omtrent een registratie
van een intermediair een beoordeling op grond van de Wet bevordering
integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob) kan
worden gekoppeld. De Wet Bibob maakt het mogelijk dat door de
overheid bij aanbestedingen, vergunningen, subsidies en vastgoedtransacties de integriteit van de wederpartij wordt getoetst. Het bestuursorgaan
kan hiertoe advies vragen aan het Bureau Bibob. Het Bureau Bibob valt
onder het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Het bureau onderzoekt of
er een kans bestaat dat sprake zal zijn van misbruik of criminele activiteiten in het kader van het te nemen besluit of de te verstrekken
overheidsopdracht of de te sluiten vastgoedtransactie. Het Bureau Bibob
kan hierbij gebruik maken van strafrechtelijke informatie, informatie uit
politieregisters, informatie van de Belastingdienst en FIOD-ECD en van
informatie van verschillende inspectiediensten, waaronder de NVWA.
Na inwerkingtreding van de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob (Stb.
2013, 125) per 1 juli 2013, bestaat de mogelijkheid voor het bestuursorgaan (eerst) een eigen onderzoek in te stellen op grond van de Wet
Bibob, zonder daarbij het Bureau Bibob in te schakelen. Dat zal met name
aan de orde zijn als de relevante informatie over strafbare of bestuurlijk
beboetbare feiten al bij het bestuursorgaan bekend is of opgevraagd kan
worden. Dat zal vaak het geval zijn.
Als Bibob-toetsing aan het besluit tot registratie van een intermediair
wordt gekoppeld dan betekent dat een aantal zaken:
• Niet bij elke aanvraag om registratie zal sprake zijn van een Bibobtoets. Het is aan het bestuursorgaan om te beoordelen of een toets aan de
orde is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

11

• Een Bibob-toets kan ook worden uitgevoerd in het kader van eventuele
schrapping van een registratie. Bij vermoedens over malversaties bij een
reeds geregistreerde intermediair kan dus ook een Bibob-toets worden
uitgevoerd.
• Het is, ook als bureau Bibob ter advisering wordt ingeschakeld, aan het
bestuursorgaan om een besluit te nemen. Dit besluit is voor bezwaar en
beroep vatbaar.
4. Effecten van de nota van wijziging
4.1 Algemeen
De maatregelen die met de nota van wijziging in het wetsvoorstel
worden ingevoegd hebben gevolgen voor verschillende groepen
bedrijven.
In de eerste plaats raakt het wetsvoorstel, zoals thans gewijzigd, alle
bestaande en startende veehouderijbedrijven die over onvoldoende grond
in eigen gebruik beschikken om de gehele eigen mestproductie te
plaatsen binnen de geldende fosfaatgebruiksnormen. Of dit het aantal
bedrijven is dat vanaf 2014 te maken krijgt met de mestverwerkingsplicht
is ondermeer afhankelijk van de hoogte van het verwerkingspercentage,
de eventuele differentiatie van het verwerkingspercentage naar
diersoorten, diercategorieën, mestsoorten en gebieden en de wijze
waarop invulling gegeven wordt aan de mogelijkheid om bedrijven die
een relatief kleine hoeveelheid dierlijke meststoffen moeten laten
verwerken te vrijwaren van de verwerkingsplicht (drempelwaarde; zie de
toelichting op artikel I, onderdeel E, artikel 33a). Bovendien kunnen
veehouders de verwerkingsplicht overdragen aan een andere veehouder.
Dit wetsvoorstel vormt, in aanvulling op het reeds in de Meststoffenwet
vastgelegde gebruiksnormenstelsel, een extra prikkel voor alle veehouderijbedrijven met een (dreigend) bedrijfsoverschot om door middel van
voermaatregelen dit overschot te verlagen.
In de tweede plaats heeft het wetsvoorstel zoals gewijzigd door deze
nota van wijziging gevolgen voor alle verwerkers. Hierbij kan onderscheid
gemaakt worden tussen verwerkers die de mest verwerken tot een
product dat voldoet aan de bij regeling van Onze Minister vast te stellen
specificaties, en verwerkers die dierlijke meststoffen afzetten buiten de
Nederlandse landbouwmarkt voor dierlijke mest (exporteurs). Voor een
beschrijving van deze gevolgen zij verwezen naar paragraaf 5.1 van de
memorie van toelichting (Kamerstukken II 2011/12, 33 322, nr. 3).
In de derde plaats geldt dit voor andere ondernemers dan een
verwerker, die mestverwerkingsovereenkomsten afsluiten met een
veehouderijbedrijf en een verwerker. Een andere ondernemer is bijvoorbeeld een bewerker. Dit wetsvoorstel vormt namelijk een extra prikkel
voor het bewerken van mest, zodat producten ontstaan die makkelijker te
verwerken zijn. Denk hierbij aan hygiënisatie van dierlijke mest, al dan niet
na scheiding in een dikke en dunne fractie, en mestkorrels.
Voor de overige bedrijven heeft dit wetsvoorstel geen directe gevolgen.
Hieronder worden de effecten gekwantificeerd voor de verschillende
bedrijven op wie de mestverwerkingsplicht effect heeft, uitgesplitst in
administratieve lasten, nalevingskosten en uitvoeringslasten. Voorts
wordt ingegaan op de milieueffecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

12

4.2 Regeldruk
Op basis van de hoofdlijnen van deze nota van wijziging wordt in deze
paragraaf een inschatting gemaakt van de toekomstige regeldruk
voortvloeiend uit de voorgestelde verwerkingsplicht. De regeldruk bestaat
uit administratieve lasten2 en nalevingskosten3. In verband met de
zuiverheid van de vergelijking met eerdere berekeningen is het uurtarief
gehandhaafd op het bedrag van € 30,36.
De kosten kunnen per bedrijf sterk verschillen, afhankelijk van vooral de
omvang van het overschot aan dierlijke meststoffen op bedrijfsniveau.
De uit dit wetsvoorstel voorvloeiende administratieve lasten en
nalevingskosten worden opgesomd in respectievelijk tabel 1 en tabel 2.
Per verplichting wordt aangegeven welke uitgangspunten zijn gehanteerd,
welke ondernemers ermee te maken hebben en welke administratieve
lasten of nalevingskosten dit voor de hele populatie oplevert.
Tabel 1. Berekening jaarlijkse administratieve lasten invoering mestverwerkingsplicht
Verplichting / betrokken ondernemer

Uitgangspunten

Administratieve last

2014
Laten registreren driepartijenovereenkomst

2.760 overeenkomsten

€ 83.794,=

4.200 overeenkomsten

€ 84.158,=

3.240 overeenkomsten

€ 98.366,=

4.900 overeenkomsten

€ 98.184,=

Laten registreren vervangende verwerkingsovereenkomst
2015 en verder
Laten registreren driepartijenovereenkomst
Laten registreren vervangende verwerkingsovereenkomst

De registratie van de driepartijenovereenkomst en van de vervangende
verwerkingsoverkomst dient plaats te vinden door alle partijen die daarbij
betrokken zijn. Deze registratie kost elke partij 20 minuten.
Tabel 2. Berekening jaarlijkse nalevingskosten invoering mestverwerkingsplicht
Verplichting / betrokken ondernemer

Uitgangspunten

Nalevingskosten

2014
Berekenen overschot

17.500 veehouderijen

€ 265.650,=

Berekenen overschot startend bedrijf

500 veehouderijen

€ 15.180,=

Opstellen driepartijenovereenkomst

2.760 overeenkomsten

€ 146.639,=

Opstellen vervangende verwerkingsovereenkomst

4.200 overeenkomsten

€ 233.146,=

2015 en verder
Berekenen overschot

19.000 veehouderijen

€ 288.420,=

Berekenen overschot startend bedrijf

500 veehouderijen

€ 15.180,=

Opstellen driepartijenovereenkomst

3.240 bedrijven

€ 172.141,=

Opstellen vervangende verwerkingsvereenkomst

4.900 bedrijven

€ 260.337,=

2

Administratieve lasten zijn de kosten die bedrijven moeten maken om te kunnen voldoen aan
informatieverplichtingen die voortvloeien uit wet- en regelgeving van de overheid.
3
Nalevingskosten zijn de kosten die bedrijven moeten maken om te voldoen aan inhoudelijke
eisen uit wet- en regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

13

Het berekenen van het bedrijfsoverschot kost een veehouderijbedrijf 30
minuten en een startend veehouderijbedrijf 60 minuten. Het opstellen en
archiveren van de driepartijenovereenkomsten en de vervangende
verwerkingsovereenkomst kost de betrokken partijen in totaal 1 uur en 45
minuten.
Veehouderijbedrijven, die meer dierlijke meststoffen produceren dan zij
op grond in eigen gebruik kwijt kunnen, zullen jaarlijks kosten moeten
maken voor mestverwerking of voor het overdragen van de mestverwerkingsplicht via vervangende verwerkingsovereenkomsten. De omvang van
deze kosten, alsmede de toename van de kosten die het directe gevolg
zijn van de invoering van de mestverwerkingsplicht, kunnen van bedrijf
tot bedrijf sterk verschillen. Bedrijven zijn op basis van het stelsel van
gebruiksnormen gehouden het teveel aan mineralen op het eigen bedrijf
op verantwoorde wijze af te zetten. Dit kan door afzet naar akker- en
tuinbouwbedrijven, export of behandeling tot een product dat voldoet aan
de bij regeling van Onze Minister vast te stellen specificaties. Voor
bedrijven die nu al een aanzienlijk deel van hun bedrijfsoverschot
exporteren of (bijvoorbeeld) laten verbranden zal de toename in kosten
die het directe gevolg is van de mestverwerkingsplicht beperkt of zelfs nul
zijn. Bedrijven die in overwegende mate hun bedrijfsoverschot afzetten in
de akker- en tuinbouw zullen als direct gevolg van de mestverwerkingsplicht naar verwachting extra kosten moeten maken om aan de verwerkingsplicht te voldoen. Bedrijven met voldoende afzetruimte op eigen
grond of met een bedrijfsoverschot kleiner dan de drempelwaarde zullen
geen of maar zeer beperkt kosten hebben.
Veehouderijbedrijven die meer dierlijke meststoffen laten verwerken
dan ze op grond van het vastgestelde percentage verplicht zijn, kunnen
financieel voordeel verwerven door (een deel van) de verwerkingsplicht
van andere veehouderijbedrijven over te nemen. Of en in welke mate dit
zich zal voordoen, zal sterk bepaald worden door de hoogte van de
mestverwerkingsverplichting en het aanbod aan mestverwerking.
De mestverwerkingsverplichting zorgt voor een stabiel aanbod van
dierlijke meststoffen aan mestverwerkers. Dit maakt investeren in
mestverwerkingscapaciteit minder afhankelijk van fluctuaties in de
mestmarkt. Mestverwerkers kunnen zelf bijdragen aan een extra waarborg
voor een stabiel aanbod van dierlijke meststoffen door het afsluiten van
meerjarige contracten met veehouders. Dit principe is ook van toepassing
op de andere ondernemingen niet zijnde verwerkers.
De administratieve lasten en nalevingskosten voor dit wetsvoorstel
bedragen:
Jaar

Administratieve lasten

Nalevingskosten

2014
2015 en verder

€ 167.952,=
€ 196.550,=

€ 660.615,=
€ 736.118,=

Dit betekent dat de regeldruk door de invoering van de mestverwerkingsplicht toeneemt met in totaal 828.567 euro in 2014 en 932.668 euro in
de jaren 2015 en verder ten opzichte van de huidige Meststoffenwet.
Dit is een vermindering van de regeldruk van ruim 8,5 miljoen euro ten
opzichte van het oorspronkelijke wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

14

4.3 Uitvoering en handhaving
DR zal worden belast met de uitvoering van de regels met betrekking tot
de mestverwerkingsplicht. De taak van DR behelst onder meer het
inwinnen, registreren en controleren van gegevens die ondernemers
overeenkomstig onderhavige nota van wijziging bij de overheid moeten
indienen, te weten de relevante gegevens van de verwerkte mest en de
daarbij behorende vervoersbewijzen dierlijke meststoffen, vervangende
verwerkingsovereenkomsten en driepartijenovereenkomsten.
Om deze taken uit te kunnen voeren zullen de informatiesystemen van
DR moeten worden aangepast met de daarvoor benodigde dataopslag en
functionaliteit.
Tot slot krijgt DR de taak de informatievoorziening aan belanghebbenden te verzorgen over de mestverwerkingsplicht, de concrete
verplichtingen die daaruit voortvloeien voor ondernemers en de wijze
waarop zij op correcte wijze uitvoering kunnen geven aan die
verplichtingen.
De NVWA zal worden belast met de handhaving van de mestverwerkingsplicht. Dit betekent in de praktijk het uitvoeren van fysieke controles
op de naleving van de verwerkingsplicht op landbouwbedrijven en bij
verwerkers. Hierbij kan deels worden aangesloten bij de controles op
fysieke mesttransporten. Hierbij zal de NVWA ondersteund worden door
DR die de administratieve controles uitvoert. Zodra sprake is van een
strafrechtelijk onderzoek zal dit worden uitgevoerd door de NVWA.
In de memorie van toelichting is een bedrag opgenomen van 3,7
miljoen euro als eenmalige kosten voor de invoering van het nieuwe
stelsel. Hiervan is ter voorbereiding van de invoering van het stelsel van
verantwoorde mestafzet 1,2 miljoen euro uitgegeven in 2012. De
inschatting is dat de resterende kosten 0,8 miljoen euro bedragen.
Hiermee komen de eenmalige kosten 1,7 miljoen euro lager uit dan
aanvankelijk ingeschat.
De structurele kosten voor uitvoering en handhaving zijn mede
afhankelijk van de nadere uitwerking van de bepalingen uit het
wetsvoorstel in de onderliggende algemene maatregel van bestuur en
ministeriële regeling. Een voorlopige inschatting komt uit op een bedrag
variërend van 1 tot 3 miljoen euro.
4.4 Milieueffecten
De mestverwerkingsplicht versterkt ten algemene de naleving en
werking van het stelsel van gebruiksnormen en gebruiksvoorschriften en
daarmee van de positieve milieueffecten van dat stelsel. Onderhavige
nota van wijziging brengt geen wijzigingen in de milieueffecten met zich.
II. Artikelen
Onderdelen 1 en 2
Gelet op de gewijzigde strekking en opzet die deze nota van wijziging
met zich brengt dienen het opschrift en de considerans van het
wetsvoorstel te worden gewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

15

Onderdeel 3
Artikel I, onderdeel A
De voorgestelde wijziging in de definitie van «dierlijke meststoffen» uit
het oorspronkelijke wetsvoorstel is niet opgenomen in deze nota van
wijziging. De erkenning van mineralenconcentraten als anorganische
kunstmest binnen de definities van de huidige Verordening (EG) nr.
2003/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003
inzake meststoffen (PbEU 2003, L 304) is moeilijk, zo niet onmogelijk.
Bezien zal worden of het in het licht van de herziening van deze meststoffenverordening mogelijk is het mineralenconcentraat aan te merken als
aparte categorie niet-dierlijke meststof.
De voorgestelde definities komen overeen met de definities van het
oorspronkelijke wetsvoorstel, met uitzondering van de definities van
«bedrijfsoverschot» en «mestverwerkingsovereenkomst». Voorts zijn de
definities die samenhingen met de mestplaatsingsovereenkomsten niet
langer opgenomen.
De voorgestelde definitie van «bedrijfsoverschot» is nieuw. Deze
definitie is de basis voor de toepasselijkheid en de hoogte van de
mestverwerkingsplicht. Het bedrijfsoverschot is het positieve saldo van de
op het bedrijf geproduceerde dierlijke meststoffen minus de hoeveelheid
dierlijke meststoffen die op eigen grond kan worden gebruikt conform het
stelsel van gebruiksnormen binnen een kalenderjaar.
Opgemerkt zij dat het bij de onder 1° en onder 2° bedoelde percelen om
in Nederland gelegen percelen gaat. Voor landbouwgrond blijkt dit
expliciet uit de definitie van het begrip «tot het bedrijf behorende
oppervlakte landbouwgrond» (artikel 1, eerste lid, onderdeel m) in
combinatie met het feit dat dit begrip is opgenomen in de begripsomschrijving van bedrijfsoverschot. Aangezien voor het begrip natuurterrein
niet een vergelijkbare begripsomschrijving bestaat, is in onderdeel 2°
expliciet opgenomen dat het bij natuurgrond enkel gaat om in Nederland
gelegen natuurterreinen.
Voor in de onderdelen 1° en 2° bedoelde grond geldt dat gerekend
wordt met de daarop ingevolge de gebruiksnormen of het geldende
beheerregime maximaal aan te brengen hoeveelheid dierlijke meststoffen,
uitgedrukt in kilogrammen fosfaat.
De definitie van «verwerken van dierlijke meststoffen» is aangepast.
Deze aanpassing beoogt geen materiële wijziging; nog steeds zullen
verbranding, vergassing en export passen binnen de reikwijdte
van de aangepaste definitie. Slechts de wijze waarop deze reikwijdte
wordt bepaald, is aangepast; binnen de aangepaste definitie zal, naast de
mogelijkheid mest te exporteren, Onze Minister specificaties vaststellen
van behandelde eindproducten. Door in de definitie niet langer het begrip
dierlijke meststof te gebruiken wordt tegemoet gekomen aan de door de
Europese Commissie opgebrachte bedenkingen inzake het gebruik van
dat begrip. Door de in deze nota van wijziging gekozen formulering wordt
tevens bewerkstelligd dat de verwerkingsplicht materieel ongewijzigd kan
blijven.
De definitie van mestverwerkingsovereenkomst is aangepast, omdat,
gelet op het gewijzigde stelsel, voor de situatie waarin het gaat om
overdracht van dierlijke meststoffen van de veehouder aan de verwerker
het vervoersbewijs dierlijke meststoffen kan volstaan als bewijs dat er
sprake is van een mestverwerkingsovereenkomst (zie paragraaf 2 van de
algemene toelichting). Voor de situatie waarin de mest eerst wordt
overgedragen aan een andere onderneming, bijvoorbeeld een bewerker,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

16

biedt het vervoersbewijs dierlijke meststoffen onvoldoende zekerheid dat
de mest zal worden verwerkt. In die situatie zal dus nog wel een aparte
overeenkomst gesloten dienen te worden. Deze driepartijenovereenkomsten – overeenkomsten tussen een veehouder, een andere ondernemer en een verwerker – zijn apart opgenomen in de definitie van
mestverwerkingsovereenkomst.
Artikel I, onderdeel B
In de recente Kamerbrief (Kamerstukken II 2012/13, 33 037, nr. 63) over
de inzet voor het vijfde actieprogramma Nitraatrichtlijn is aangegeven dat
er een maatregelenpakket samengesteld wordt dat zich specifiek richt op
die gebieden waarin de (grond-) waterkwaliteit nog tekort schiet. Vanuit
dit oogpunt is het wenselijk om verdergaande differentiatie mogelijk te
maken in de gebruiksnormen en de werkingscoëfficiënt dan artikel 10
respectievelijk artikel 12 nu mogelijk maakt.
Deze wijziging creëert daarom een grondslag om de stikstofgebruiksnorm (artikel 10) en de werkingscoëfficiënt (artikel 12) voor meststoffen
niet alleen te differentiëren al naar gelang er sprake is van klei-, veen-,
zand- of lössgrond, maar ook naar regio’s waarin de landbouwgrond is
gelegen.
Het regionale karakter van problemen met grond- of oppervlaktewaterkwaliteit als bedoeld in artikel 10, vierde lid, kan het rechtvaardigen dat de
stikstofgebruiksnorm specifiek wordt gericht op delen van deze grondsoortregio’s in plaats van het geheel. Daarmee wordt bovendien
voorkomen dat landbouwbedrijven in regio’s waar dergelijke problemen
niet of in mindere mate aan de orde zijn, onnodig belemmerd worden in
hun bedrijfsvoering.
Het creëren van de mogelijkheid van differentiatie van de werkingscoëfficiënt heeft dezelfde achtergrond: het kan nodig zijn regionale grond- of
oppervlaktewaterkwaliteitsproblemen gericht aan te pakken of in regio’s
met een hoge mestdruk een specifieke stimulans te geven aan mestverwerkingsinitiatieven. Een hogere werking kan immers verkregen worden
door meststoffen daadwerkelijk fysiek te bewerken. Daarmee wordt
bovendien voorkomen dat landbouwbedrijven in regio’s waar dergelijke
problemen niet of in mindere mate aan de orde zijn of waar mestverwerking in mindere mate aan de orde is, onnodig belemmerd worden in
hun bedrijfsvoering.
Artikel I, onderdeel C
De Meststoffenwet kent naar de landbouwpraktijk en naar de fosfaattoestand van de grond gedifferentieerde fosfaatgebruiksnormen. De
fosfaatgebruiksnormen voor grond met een neutrale fosfaattoestand voor
de jaren 2010 tot en met 2013 zijn opgenomen in de wet. Deze fosfaatgebruiksnormen worden voor de jaren 2014 en verder vastgesteld bij
algemene maatregel van bestuur. Zolang deze algemene maatregel van
bestuur niet in werking is getreden, blijven voor de jaren 2014 en
volgende de fosfaatgebruiksnormen voor 2013 van toepassing.
De fosfaatgebruiksnormen voor grond met een hoge fosfaattoestand
worden bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld. Dit is gebeurd in
artikel 21a van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet voor de jaren 2010
tot en met 2013. Er is thans geen regeling getroffen voor de situatie dat er
voor een bepaald jaar geen fosfaatgebruiksnorm voor grond met een
hoge fosfaattoestand zijn vastgesteld. In deze omissie wordt met deze
wijziging voorzien: voor jaren waarvoor geen fosfaatgebruiksnorm is
vastgesteld, blijft de fosfaatgebruiksnorm van het meest recente
voorgaande jaar gelden. Concreet betekent deze wijziging dat in 2014 voor
grond met een hoge fosfaattoestand in beginsel de fosfaatgebruiksnorm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

17

van 2013 blijft gelden, tenzij het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet op dit
punt gewijzigd zou worden.
Gezien het grote belang van landbouwbedrijven bij duidelijkheid over
de geldende gebruiksnormen is het nodig deze wijziging per 1 januari
2014 in werking te laten treden.
Artikel I, onderdeel D
Voorgesteld wordt in artikel 15 van de Meststoffenwet een mogelijkheid
op te nemen om de registratieverplichting van intermediaire ondernemingen te versterken. Daarnaast kan bij algemene maatregel van bestuur
worden bepaald dat aan de besluiten omtrent registraties een beoordeling
op grond van de Wet Bibob kan worden gekoppeld. In paragraaf 3 van de
algemene toelichting is dit nader toegelicht.
Artikel I, onderdeel F, artikel 33a
Dit artikel bevat de kernbepaling van het nieuwe stelsel. In paragraaf 2
van de algemene toelichting is ingegaan op de hoofdlijnen van de
mestverwerkingsplicht die in artikel 33a is opgenomen.
De basis is dat er in een kalenderjaar geen dierlijke meststoffen mogen
worden geproduceerd (eerste lid), tenzij in dat jaar is voldaan aan de
uitzonderingsvoorwaarden. In het tweede lid zijn drie uitzonderingen
opgenomen:
1. een veehouder beschikt in het desbetreffende jaar over voldoende
grond en heeft daardoor geen bedrijfsoverschot (onderdeel a);
2. een veehouder laat een verplicht deel van het bedrijfsoverschot
verwerken, draagt deze over of laat deze overdragen aan afnemer van een
bij ministeriële regeling aangewezen categorie of, voor zover het om
zogenoemde grensboeren gaat en is voldaan aan bij ministeriële regeling
te stellen voorwaarden, brengt de mest op bij het bedrijf behorende grond
vlak over de grens in Duitsland of België (onderdeel b);
3. het bedrijfsoverschot is kleiner dan een door de Minister van EZ
vastgestelde drempelwaarde (onderdeel c).
In het derde lid is bepaald wat onder het laten verwerken van dierlijke
meststoffen wordt verstaan. In de eerste plaats is de definitie van
«verwerken» die wordt toegevoegd aan artikel 1 van de Meststoffenwet
van toepassing. In het derde lid wordt in aanvulling daarop geregeld hoe
een landbouwer dierlijke meststoffen kan laten verwerken. Dit kan zijn het
overdragen van dierlijke mest aan een verwerker (onderdeel a), het met
tussenkomst van een andere onderneming overdragen van dierlijke mest
aan een verwerker (onderdeel b) of het overeenkomen met een andere
landbouwer (bedrijf) dat deze de verwerkingsplicht overneemt (onderdeel
c). In het oorspronkelijke wetsvoorstel was een basis opgenomen om bij
algemene maatregel van bestuur te kunnen voorzien in de overdraagbaarheid van de verwerkingsplicht. Nu op basis van het verslag van de
Tweede Kamer (Kamerstukken II 2012/13, 33 322, nr. 6) duidelijk is dat de
overdraagbaarheid brede steun geniet, wordt via de nota van wijziging
bewerkstelligd dat de overdraagbaarheid van de verwerkingsplicht bij wet
zal worden vastgelegd. Opgemerkt zij dat een landbouwer die de
verwerkingsplicht van een andere landbouwer overdraagt, de mest enkel
mag laten verwerken als bedoeld in artikel 33a, derde lid, onderdelen a en
b. Hiermee wordt bewerkstelligd dat landbouwers die de eigen mest
conform het tweede lid, onderdeel b, onder 2 of 3, naar door de Minister
aangewezen categorieën afnemers afvoeren of op grenspercelen
aanwenden, deze uitzonderingsopties niet tevens voor anderen inzetten.
Het vierde lid bepaalt dat een andere onderneming die dierlijke
meststoffen ontvangt van een landbouwer in het kader van de verwerkingsplicht, verplicht is een gelijke hoeveelheid dierlijke meststoffen,
uitgedrukt in kilogrammen fosfaat, over te dragen aan een verwerker.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

18

In het vijfde lid is opgenomen dat indien een landbouwer zijn verwerkingsplicht overdraagt aan een andere landbouwer, deze andere
landbouwer verplicht is de overeengekomen hoeveelheid te laten
verwerken.
Het zesde lid biedt een delegatiegrondslag op basis waarvan bepaald
kan worden dat tussen bepaalde veehouders geen overdracht van de
verwerkingsplicht plaats kan vinden. De reden om deze mogelijkheid op te
nemen is dat voor bedrijven met kippen mestverwerking een normale
gang van zaken is en het niet de bedoeling is dat vanuit andere sectoren
volstaan wordt met het overdragen van de verwerkingsplicht aan deze
bedrijven. Dit zou immers betekenen dat de introductie van de verwerkingsplicht in de praktijk geen effect zou opleveren voor het tot stand
komen van mestverwerking voor andere diersoorten dan kippen.
Een heel specifieke situatie betreft de productie van substraat voor de
teelt van champignons en de afvoer van champost. Blijkens artikel 1 van
de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet gaat het bij champost om een
product van paardenmest, ponymest, pluimveemest of een mengsel
daarvan waarop champignons zijn geteeld. De genoemde dierlijke
meststoffen worden daartoe eerst aan een ondernemer geleverd die de
meststoffen zodanig bewerkt dat deze geschikt zijn voor teelt van
champignons. Deze ondernemers worden champignonsubstraatbereiders
genoemd. Een champignonsubstraatbereider levert de bewerkte dierlijke
meststoffen vervolgens aan een champignonteler. De champignonteler
voert de champost die ontstaan is na de productie van champignons,
vervolgens af. Ongeveer 90% van de champost wordt geëxporteerd en
dus verwerkt in de zin van het wetsvoorstel. Er bestaat dus een keten van
vier partijen: paarden-/pony-/pluimveehouder – champignonsubstraatbereider – champignonteler – exporteur. Om deze reden kan niet met een
driepartijenovereenkomst worden gewerkt. Daarom wordt voor deze
situatie in het tweede lid, onderdeel b, onder 2, een aparte uitzonderingsmogelijkheid op de verwerkingsplicht voorgesteld via de aanwijzing van
afnemers. Deze houdt in dat geen dierlijke meststoffen naar een verwerker
behoeven te worden gebracht, voor zover mest is overgedragen aan een
bij ministeriële regeling aangewezen categorie afnemers. Deze formulering maakt het mogelijk in de toekomst ook andere ketens aan te wijzen
waarin, eventueel in combinatie met de krachtens het zevende lid te
stellen voorschriften, in voldoende mate verzekerd is dat er geen extra
druk op het stelsel van gebruiksnormen ontstaat. Tevens wordt in het
zevende lid een basis gecreëerd om voorschriften te stellen aan
landbouwers en afnemers die van deze uitzonderingsmogelijkheid gebruik
maken, met als doel te bewerkstelligen dat er niet toch mest terugvloeit
naar de landbouw.
Ten aanzien van de drempelwaarde geldt dat indien een veehouder op
basis van zijn bedrijfsoverschot een kleinere hoeveelheid dierlijke
meststoffen zou moeten verwerken dan een door de Minister vast te
stellen hoeveelheid, hij ontslagen is van de verwerkingsplicht. Opgemerkt
zij dat, zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is toegezegd, naar
aanleiding van opmerkingen van leden van de fractie van de SGP het
vaststellen van een drempelwaarde niet langer als een zogenoemde
«kan-bepaling» is opgenomen (Kamerstukken II 2012/13, 33 322, nr. 6).
Deze is vervangen door een verplichting voor de Minister om een
drempelwaarde vast te stellen. Achtergrond van deze wijziging is de zeer
breed gedragen opvatting dat het hanteren van een drempelwaarde
bijdraagt aan een efficiënte uitvoeringspraktijk van de verwerkingsplicht,
zowel voor het bedrijfsleven als voor de overheid.
In de nota van wijziging is de normstelling met betrekking tot de
mestverwerkingsplicht zo ingericht dat het zwaartepunt bij de verant-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

19

woording van de geproduceerde dierlijke meststoffen primair bij de
producent van de meststoffen ligt. Dit wordt bewerkstelligd doordat in het
voorgestelde artikel 33a, eerste lid, een verbod wordt ingesteld op het
produceren van dierlijke meststoffen, dat niet geldt indien is voldaan aan
één van de in artikel 33a, tweede lid, genoemde uitzonderingen. Het is
primair aan de veehouder om zich te beroepen op het tweede lid en
daarbij te bewijzen dat hij heeft voldaan aan één van de uitzonderingen.
De gehanteerde wetgevingstechniek is identiek aan die van de in de
artikelen 7 en 8 van de Meststoffenwet opgenomen voorschriften inzake
het op of in de bodem aanbrengen van meststoffen. Voor het gebruik van
meststoffen geldt dat het verboden is meststoffen op of in de bodem te
brengen. Dit verbod is niet van toepassing indien de gebruiksnormen niet
zijn overschreden. Het is primair aan de veehouder om aannemelijk te
maken dat de gebruiksnormen zijn nageleefd.
Bij de controle op de gebruiksnormen en de mestverwerkingsplicht zal
gedeeltelijk op basis van dezelfde gegevens worden beoordeeld of sprake
is van een overtreding. Bij de gebruiksnormen is één van de onderdelen
die relevant zijn voor de vaststelling of de gebruiksnormen zijn
overschreden, de in een jaar binnen een bedrijf geproduceerde
hoeveelheid dierlijke meststoffen. Met het oog daarop zijn krachtens
artikel 34 en volgende van de Meststoffenwet voorschriften gesteld inzake
gegevensverstrekking, administratie en hoeveelheidsbepaling, om tot een
reële waardering te kunnen komen van de door de veehouder aangeleverde gegevens inzake onder andere de jaarlijkse mestproductie. De
jaarlijkse mestproductie en de voorschriften inzake de waardering van de
voor die mestproductie door de veehouder aangeleverde gegevens zullen
ook voor de controle op de mestverwerkingsplicht relevant zijn. In dit licht
draagt het hanteren van eenzelfde wijze van normering en eenzelfde wijze
van bewijslastverdeling bij de gebruiksnormen en de mestverwerkingsplicht bij aan een eenduidige controle en handhaving.
Voor de verdere onderbouwing van het hanteren van deze wijze van
normstelling zij verwezen naar de derde en vierde alinea van paragraaf 6.1
en paragraaf 6.2 van de memorie van toelichting (Kamerstukken II
2011/12, 33 322, nr. 3).
Artikel I, onderdeel F, artikel 33b
In dit artikel zijn de eisen neergelegd waaraan een overeenkomst tussen
een veehouder, een verwerker en een andere onderneming (hierna:
driepartijenovereenkomst) en een overeenkomst tussen een landbouwer
en een andere landbouwer tot overdracht van de verwerkingsplicht
(hierna: vervangende verwerkingsovereenkomst) moeten voldoen. Gevolg
van het niet voldoen aan het tweede tot en met vierde lid, is dat de
overeenkomst niet meetelt ter invulling van de verwerkingsplicht van de
landbouwer (eerste lid).
In het tweede lid zijn de generieke voorschriften opgenomen die gelden
voor beide overeenkomsten. Bij ministeriële regeling kunnen aanvullende
eisen worden gesteld.
In het derde lid zijn nadere eisen neergelegd inzake de inhoud van een
driepartijenovereenkomst. Het gaat erom dat niet alleen de verplichtingen
van de verwerker, maar ook die van de andere onderneming moeten zijn
vastgelegd. Op die manier wordt voorkomen dat een belangrijke keten in
het proces niet gebonden zou zijn om mee te werken aan de invulling van
de verwerkingsplicht.
In het vierde lid is vastgelegd dat bij een vervangende mestverwerkingsovereenkomst duidelijk moet zijn voor welke hoeveelheid dierlijke
meststoffen de verwerkingsplicht wordt overgedragen van de landbouwer
naar een andere landbouwer.
Het vijfde lid bepaalt dat een overeenkomst alleen relevant is in het
kader van de mestverwerkingsplicht indien de gegevens uit de overeen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

20

komst door alle partijen langs elektronische weg worden verstrekt aan de
Minister van Economische Zaken.
Artikel I, onderdeel F, artikel 33c
Dit artikel biedt de grondslag voor het vaststellen van het percentage
van het bedrijfsoverschot dat verwerkt moet worden in het kader van
artikel 33a, tweede lid, onderdeel b. Ten opzichte van het oorspronkelijke
wetsvoorstel is in het tweede lid nadere invulling gegeven aan hoe dat
percentage vastgesteld moet worden. Het doel van de mestverwerkingsplicht is dat de druk op de Nederlandse mestmarkt wordt verminderd. Bij
het vaststellen van het verwerkingspercentage moet dan ook in ieder
geval rekening worden gehouden met het overschot op de Nederlandse
mestmarkt.
Artikel I, onderdeel F, artikel 33d
Dit artikel komt inhoudelijk grotendeels overeen met artikel 33l van het
oorspronkelijke wetsvoorstel. Het artikel bevat de verplichting van de
verwerker om in het kader van de verwerkingsplicht de hoeveelheid
dierlijke meststoffen waarvoor hij mestverwerkingsovereenkomsten heeft
gesloten daadwerkelijk te verwerken.
Het derde lid dient als basis om op te kunnen treden indien de verwerkingsplicht in de praktijk wordt uitgehold. Indien dierlijke meststoffen die
overeenkomstig artikel 33a, tweede lid, onderdeel b, onder 2°, zijn
afgevoerd naar door de Minister aangewezen afnemers, vallen deze
daarmee buiten het laten verwerken van dierlijke meststoffen, bedoeld in
artikel 33a, derde lid, onderdeel b, onder 1°. Deze dierlijke meststoffen
kunnen echter wel via de aangewezen afnemer bij een verwerkende
onderneming uitkomen. Zou de verwerkingsplicht van die verwerker
betrekking kunnen hebben op die dierlijke meststoffen, dan zou de
verwerker door de export hiervan aan zijn verwerkingsplicht kunnen
voldoen. Hiermee zou een gevaar kunnen ontstaan dat uiteindelijk te
weinig dierlijke mest wordt verwerkt. In een dergelijk geval zou het
wenselijk kunnen zijn deze stroom mest niet mee te laten tellen voor het
voldoen aan de verwerkingsplicht.
Artikel I, onderdeel G
Artikel 34 van de Meststoffenwet biedt een grondslag om regels te
stellen over de administratie van en het overleggen van gegevens door
partijen die meststoffen produceren, verhandelen of gebruiken. Het is
wenselijk de mogelijkheid te hebben deze regels uit te breiden in het
kader van de verwerkingsplicht. Dit onderdeel bevat daartoe de noodzakelijke aanpassing van artikel 34 van de Meststoffenwet.
Artikel I, onderdeel H
Dit onderdeel komt grotendeels overeen met artikel I, onderdeel E, van
het oorspronkelijke wetsvoorstel. Het onderdeel regelt dat voor overtredingen inzake de mestverwerkingsplicht een bestuurlijke boete kan
worden opgelegd.
Artikel I, onderdeel I
Dit onderdeel komt grotendeels overeen met artikel I, onderdeel F, van
het oorspronkelijke wetsvoorstel. Het voorgestelde artikel 59 van de
Meststoffenwet bepaalt de hoogte van de bestuurlijke boetes bij overtredingen inzake de mestverwerkingsplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

21

Artikel I, onderdeel J
Dit onderdeel komt overeen met artikel I, onderdeel G, van het
oorspronkelijke wetsvoorstel. Het onderdeel maakt het mogelijk dat er bij
algemene maatregel van bestuur van het voorgestelde artikel 59
afwijkende tarieven worden vastgesteld.
Artikel I, onderdeel K
Dit onderdeel komt grotendeels overeen met artikel I, onderdeel H, van
het oorspronkelijke wetsvoorstel. Het onderdeel regelt de maximering van
de boete bij overtredingen inzake de mestverwerkingsplicht volgens de
gebruikelijke systematiek van de Meststoffenwet.
Artikel I, onderdeel L
Dit onderdeel komt overeen met artikel I, onderdeel I, van het oorspronkelijke wetsvoorstel. Het onderdeel ziet op de vervanging van de vaste
datum waarop de bepalingen inzake de productiebegrenzing bij de
varkens- en pluimveehouderij vervallen voor een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip. De afweging om hiertoe te komen staat beschreven in
paragraaf 1 van de algemene toelichting.
Onderdeel 4
De wijziging van de Wet op de economische delicten die wordt
voorgesteld is inhoudelijk hetzelfde als in het oorspronkelijke
wetsvoorstel.
Onderdeel 5
De voorgestelde wijziging van de Wet Bibob hangt samen met de
introductie van de mogelijkheid van Bibob-toetsing in het kader van de
registratie van intermediairs. Kortheidshalve verwijs ik naar paragraaf 3
van de algemene toelichting.
Onderdeel 6
In het oorspronkelijke wetsvoorstel is uitgegaan van inwerkingtreding
per 1 januari 2013 en als dat niet gehaald zou worden zou het
wetsvoorstel bij koninklijk besluit in werking treden. Nu inwerkingtreding
per 1 januari 2013 niet is gehaald wordt deze datum vervangen door
1 januari 2014.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 322, nr. 14

22