Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2387
Vragen van de leden Schut-Welkzijn en Aukje de Vries (beiden VVD) aan de
Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Financiën over het
artikel «Verzekeraar kansloos in concurrentie met het UWV» (ingezonden
30 januari 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Minister van Financiën (ontvangen 28 mei 2015). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 1416.
Vraag 1
Kent u het artikel «Verzekeraar kansloos in concurrentie met het UWV»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 7
Bent u het met de uitspraken van het Koninklijk Actuarieel Genootschap (AG)
eens dat «als de overheid de regels niet verandert (er) voor het huidige
stelsel geen rooskleurige toekomst (is) weggelegd»? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet, en waar baseert u dit op?
Het oorspronkelijke idee was dat bij het UWV alleen de werkgevers achter
zouden blijven die privaat bijna onverzekerbaar zijn; de laatste jaren lijkt het
omgekeerde te gebeuren; herkent u deze ontwikkeling? Zo nee, wat is dan de
ontwikkeling? Wat zijn daarvan de oorzaken?
Het AG constateert dat er geen «level playing field» is tussen private
verzekeraars en het UWV; vindt u het wenselijk dat een overheidsgefinancierd
zelfstandig bestuursorgaan als het UWV hier oneerlijk concurreert met de
private sector?
Deelt u beiden de mening dat een gelijk speelveld van het grootste belang is
om de keuzevrijheid van werkgevers te beschermen en belemmeringen voor
vrije toe- en uittreding tot de private markt weg te nemen?

1

ah-tk-20142015-2387
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Het Financieele Dagblad, 26 januari 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 2, 3, 4, 7
Het Koninklijk Actuarieel Genootschap constateert dat, als gevolg van de
verschillende financieringssystemen, het speelveld tussen het UWV en
verzekeraars op de markt voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen niet
gelijk is.
De Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) kent met betrekking
tot de Werkhervattingsregeling Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) een
hybride stelsel. De WGA biedt werkgevers de keuze om zich via het UWV te
verzekeren of om eigenrisicodrager te worden, waarbij de meeste werkgevers
zich via een private verzekeraar verzekeren
Voor de financiering wordt een aantal voorwaarden aan zowel het UWV als
aan de private verzekeraars gesteld. Doel van deze voorwaarden is om
voldoende financiële zekerheid in te bouwen en om een zo gelijk mogelijk
speelveld tussen het UWV en private verzekeraars te creëren. Het UWV moet
de WGA middels een omslagstelsel financieren. De totale premie bij het UWV
is dus gebaseerd op het financieren van de lopende lasten in het kalenderjaar. Private verzekeraars moeten bij de financiering van de WGA gebruik
maken van een rentedekkingsstelsel. In de premiestelling moet rekening
gehouden worden met een kapitaalreservering voor de toekomstige
uitkeringslasten van werknemers die op het moment van overstap een
WGA-uitkering ontvangen of ziek zijn en op termijn een WGA-uitkering
ontvangen.
Naast verschillen in de financieringssystematiek zijn er meer verschillen
tussen het UWV en private verzekeraars. Private verzekeraars kunnen zelf de
duur van het contract dat zij offreren bepalen. Daarnaast hebben private
verzekeraars de mogelijkheid om eigen pakketten samen te stellen en daarbij
extra diensten aan te bieden. Deze extra diensten hebben effect op de premie
die private verzekeraars in rekening brengen. Aangezien de verzekering bij
het UWV de defaultoptie is, kent het UWV een acceptatieplicht. Private
verzekeraars hebben geen acceptatieplicht. Daarnaast hebben private
verzekeraars de mogelijkheid om producten gericht onder de aandacht van
werkgevers te brengen. Daar tegenover staat dat private verzekeraars wel
kosten maken voor acquisitie, deze kosten maakt het UWV niet.
Voor de werking van het hybride systeem is het van belang dat de voor- en
nadelen voor de publieke verzekeraar (het UWV) en private verzekeraars
voldoende tegen elkaar opwegen. Het hybride stelsel kan eraan bijdragen dat
partijen scherp blijven en dat zowel op de private markt als bij het UWV
zoveel als mogelijk gestreefd wordt om gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemers weer zo veel mogelijk te re-integreren. Een continu aandachtspunt in het hybride stelsel is het creëren van een zo gelijk mogelijk speelveld
tussen het UWV en private verzekeraars. Op basis van een analyse van de
voor- en nadelen die partijen ten opzichte van elkaar hebben, is ten tijde van
de introductie van het hybride stelsel geoordeeld dat het UWV en private
verzekeraars elkaar in evenwicht houden.
In de eerste jaren na inwerkingtreding van de Wet WIA nam het aandeel
eigenrisicodragers conform verwachting toe. Vanaf 2010 stabiliseerde het
aandeel eigenrisicodragers zich. In die tijd was ruim 27% van de werkgevers
eigenrisicodrager. In 2014 is het aandeel eigenrisicodragers voor het eerst
gedaald en deze trend zet zich voort in 2015.
Het Rijk draagt in dit stelsel de verantwoordelijkheid voor het borgen van een
zo gelijk mogelijk speelveld tussen het UWV en de private verzekeraars en
daarmee voor de stabiliteit van het stelsel. Zoals ik heb beschreven zijn er
verschillen tussen UWV en private verzekeraars. Ik streef ernaar dat de
concurrentievoor- en nadelen grosso modo in evenwicht zijn en dat werkgevers in het publieke en private domein vergelijkbare lasten dragen. Alle
partijen hebben op die manier een eerlijke kans op een positie in de markt.
En werkgevers hebben de mogelijkheid om voor die vorm van verzekering te
kiezen die het best past bij hun specifieke verzekeringsbehoefte.
Bij de verantwoordelijkheid van het Rijk behoort het monitoren van het stelsel
en zo nodig het treffen van maatregelen ter borging of verbetering van het
evenwicht in het speelveld. Ik ben het met het Actuarieel Genootschap eens
dat de recente bewegingen op de verzekeringsmarkt er mogelijk op duiden
dat het hybride stelsel onder druk komt te staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 5
Eén van de redenen van het oneerlijk speelveld is, volgens het AG, dat het
UWV onvoldoende herbeoordeelt; wat is de reactie van u beiden op deze
constateringen?
Antwoord 5
Over het herbeoordelingsbeleid merkt het AG ten eerste op dat verzekeraars
maar een beperkte invloed op het proces van herkeuren hebben, omdat zij
zelf geen herbeoordeling bij het UWV kunnen aanvragen. Voorts zou het
UWV volgens het AG prioriteit geven aan initiële keuringen boven herkeuringen.
In reactie daarop merk ik op dat in het herbeoordelingsbeleid van het UWV
participatie voorop staat. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen
professionele en vraaggestuurde herbeoordelingen. Voor iedere nieuwe
uitkeringsgerechtigde die bij de eerste keuring medisch gezien geen
arbeidsmogelijkheden heeft, terwijl die in de toekomst wel zijn te verwachten,
wordt een herbeoordeling ingepland (professionele herbeoordeling).
Daarnaast kunnen verschillende direct belanghebbenden om een herbeoordeling verzoeken (vraaggestuurde herbeoordelingen). In de eerste plaats kan de
gerechtigde zelf dat doen, bijvoorbeeld omdat hij meent dat zijn gezondheidstoestand is verbeterd of verslechterd. Voorts kan ook diens werkgever om een
dergelijke herbeoordeling verzoeken. Door bij de werkgever aan te dringen
om van deze mogelijkheid gebruik te maken, kan een verzekeraar wel degelijk
beïnvloeden dat een herbeoordeling wordt uitgevoerd. Een werkgever zal op
zo’n verzoek van zijn verzekeraar immers zeer waarschijnlijk ingaan, omdat hij
– doordat zijn private premie mede afhankelijk is van de uitkeringslasten die
voor rekening van zijn verzekeraar komen – hetzelfde financiële belang bij de
uitkomst van een herbeoordeling heeft als zijn verzekeraar. Daarbij komt dat,
anders dan het AG betoogt, tegenwoordig ook de verzekeraar zelf namens de
werkgever een herbeoordeling bij het UWV kan aanvragen. De voorwaarden
waaronder een verzekeraar dat kan doen zijn neergelegd in een convenant
dat het UWV en het Verbond van Verzekeraars in 2013 hebben gesloten. Tot
slot merk ik over het herbeoordelingsbeleid van het UWV op dat prioriteit
wordt gegeven aan vraaggestuurde boven professionele herbeoordelingen.
Dit herbeoordelingsbeleid verstoort naar mijn mening dan ook niet het gelijke
speelveld.
Op basis van dit herbeoordelingsbeleid is in 2011 vastgesteld welk aantal
herbeoordelingen passend is, gezien de omvang van de populatie arbeidsongeschikten. Sindsdien is het aantal herbeoordelingen gekoppeld aan die
omvang. Met andere woorden, als het aantal uitkeringsgerechtigden groeit,
dan groeit ook het aantal herbeoordelingen. Naar mijn mening vinden er dan
ook voldoende herbeoordelingen door het UWV plaats.
Vraag 6
Hoe kijkt u naar het feit dat dit overheidsbedrijf dat concurreert nu juist ook
de keurende instantie is? Hoe is de onafhankelijkheid van de keuringen
geborgd?
Antwoord 6
De medische keuringen worden verricht door verzekeringsartsen die
gebonden zijn aan professionele standaarden, verzekeringsgeneeskundige
protocollen en de kwaliteitseisen die worden gesteld in het Professioneel
Statuut Verzekeringsartsen. Daarnaast dienen verzekeringsartsen hun
kennisniveau bij te houden door het volgen van scholing en coaching. Al
deze en andere eisen die aan hun beroepsuitoefening worden gesteld
waarborgen dat verzekeringsartsen op basis van objectieve verzekeringsgeneeskundige maatstaven tot hun oordeel komen. Dat wil zeggen dat de
beoordeling toetsbaar, reproduceerbaar en consistent is. Zo dient een
verzekeringsarts in zijn rapportage een gestandaardiseerde onderbouwing te
geven van de wijze waarop hij tot zijn beoordeling is gekomen. Bovendien
kan zowel de verzekerde als de belanghebbende werkgever (en dus ook de
verzekeraar namens de werkgever), indien hij het niet eens is met deze
beoordeling, bezwaar aantekenen tegen de beslissing die het UWV op basis
daarvan heeft genomen. De medische keuring in het kader van de bezwaarprocedure wordt door een andere verzekeringsarts verricht dan de verzeke-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

ringsarts die de initiële keuring heeft verricht. Naar mijn mening is zodoende
een onafhankelijke en onpartijdige keuring geborgd.
Vraag 8
Wat gaat u doen om het gelijk speelveld tussen private en publieke markt
voor verzekeringen tegen arbeidsongeschiktheid te bevorderen en wilt u bij
de beantwoording van deze vraag ingaan op de opties die het AG in haar
Position Paper heeft gedaan?2
Antwoord 8
Op dit moment onderzoek ik of en op welke manier de premiestelling bij het
UWV aangepast kan worden om zo het evenwicht op de hybride markt te
verbeteren. Ik verwacht Uw Kamer voor het zomerreces te kunnen informeren
welke maatregelen ik zal treffen om het evenwicht op de hybride markt te
verbeteren. In deze brief zal ik ook ingaan op de opties die het Actuarieel
Genootschap in haar position paper heeft gedaan.
Vraag 9
Wilt u deze vragen beantwoorden uiterlijk twee weken voor het Algemeen
overleg over loondoorbetaling bij ziekte?
Antwoord 9
Nee, dat is helaas niet gelukt.

2

Position Paper WGA-ERD: Is er wel een level playing field? Koninklijk Actuarieel Genootschap,
16 januari 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4