Bijlage: Eisen aan schepen met een lengte van 24 meter of meer die worden gebezigd voor
het stelselmatig aan boord nemen van drenkelingen
Schepen met een lengte van 24 meter en meer, en van 500 GT of meer moeten voldoen aan de eisen
van de SPS-Code. De hoofdstukken van de SPS-Code verwijzen naar verschillende hoofdstukken van
SOLAS-verdrag. Deze schepen verkrijgen een SPS-certificaat en aanvullend daarop is een SOLASveiligheidscertificaat voor vrachtschepen dan wel voor passagiersschepen verplicht, afhankelijk van
het aantal personen waarvoor het schip wordt gecertificeerd. Daarom wordt in onderstaande
verwijzing naar artikelen gerefereerd die aansluiten bij het internationale veiligheidscertificaat
(SOLAS) (zoals artikel 40 van het Schepenbesluit 2004).
Een bijzonder certificaat op basis van artikel 12 van het Schepenbesluit 2004 is benodigd voor
schepen van minder dan 500 GT, ongeacht de lengte. Het bijzonder certificaat treedt in plaats van een
nationaal veiligheidscertificaat. Voor wat betreft de eisen voor schepen met een lengte van 24 meter
en meer, en van minder dan 500 GT die stelselmatig drenkelingen aan boord nemen, is eveneens
aangesloten bij de internationale eisen opgenomen in de SPS-Code 2008. Daarnaast zijn de eisen in
verband met een nationaal veiligheidscertificaat van overeenkomstige toepassing. Daarom wordt in de
verwijzing naar artikelen gerefereerd die aansluiten bij het nationaal veiligheidscertificaat (zoals artikel
41 van het Schepenbesluit 2004).
Veiligheidseisen volgens de SPS-Code en het SOLAS-verdrag
Algemeen: Een schip wordt ontworpen, gebouwd en onderhouden volgens de scheepsbouwkundige,
werktuigkundige en elektrotechnische regels van een instantie, voor zover die regels niet in strijd zijn
met de bij of krachtens het Schepenbesluit 2004 gestelde regels.
Verwijzing: artikel 37 (Klassenregels) van het Schepenbesluit 2004.
Constructie: Onder constructie wordt mede verstaan de romp en de waterdichte indeling.
Voornaamste eis is dat de constructie aan de eisen van een erkend klassenbureau moet voldoen. Dit
betreft bijvoorbeeld de zwaarte van constructieonderdelen en de huiddikte van de romp. Dit is van
belang voor een voldoende sterk schip.
Verwijzing: Artikelen 36 (Aanwijzing klassenbureaus) en 37 (Klassenregels) van het Schepenbesluit
2004.
Stabiliteit: Dit betreft de stabiliteit van een schip in intacte toestand en in lekke toestand.
Intacte stabiliteit: Het schip in onbeschadigde toestand moet bij verstoring (bijv. golven, wind) in
staat zijn om omslaan te voorkomen en om rechtop te komen zodra de storing is opgeheven, in de
beoogde operationele omstandigheden.
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS), en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004; en
artikelen 20 (Eisen op grond van bijzondere Codes (IMO, CMOU, MCA)) en 22 (Nadere regels
betreffende de stabiliteit van schepen) van de Regeling veiligheid zeeschepen.
Lekstabiliteit: Bij een aanvaring en/of in beschadigde toestand mag het schip niet onmiddellijk
kapseizen, zodat de opvarenden de kans hebben om veilig van boord te gaan.
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004; en
artikel 20 (Eisen op grond van bijzondere Codes (IMO, CMOU, MCA)) van de Regeling veiligheid
zeeschepen.
Waterdichte indeling: Er moeten op bepaalde plaatsen waterdichte schotten worden geplaatst, zodat
bij een aanvaring niet onmiddellijk het gehele schip vol water stroomt.
Verwijzing: Artikelen 36 en 37 van het Schepenbesluit 2004; en

Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in verband met
nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004.
Machine- en elektrische installatie: Machine-installaties (middelen voor voortstuwing en besturing)
zorgen ervoor dat de snelheid en koers van het schip geregeld is in de beoogde operationele
omstandigheden, ook wanneer er bepaalde systemen uitvallen. Daarnaast moeten er voorzieningen
zijn voor de bescherming tegen brand (bijv. brandbluspompen), de afwatering en de ventilatie van
ruimten.
Elektrische installaties bevatten stroombronnen voor het voeden van systemen aan boord (bijv. alarm,
rookdetectie, verlichting, navigatiesystemen, pompen) en noodstroomvoorzieningen voor de essentiële
veiligheidssystemen (bijv. alarm, noodverlichting, drainage en systemen nodig om alle opvarenden te
kunnen evacueren).
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004; en
artikel 23 (Nadere regels betreffende werktuiglijke en elektrische installaties) van de Regeling
veiligheid zeeschepen.
Bescherming tegen brand: Het schip moet gecompartimenteerd zijn zodat een brand zich niet over het
hele schip kan uitbreiden, maar beperkt blijft tot een bepaalde ruimte. Daarnaast wordt het gebruik
van brandbare materialen beperkt en er worden middelen voorgeschreven ter detectie, insluiting en
bestrijding van een brand. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om beschikbaarheid van brandblussers, vaste
brandblusinstallatie in de machinekamer en sprinklersystemen. Ook zijn er voorzieningen voor extra
bescherming van de vluchtwegen en toegang voor brandbestrijding.
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004.
Reddingmiddelen: Een schip moet reddingmiddelen (zoals reddingsvlotten en reddingsvesten) aan
boord hebben die qua aantal zijn afgestemd op het aantal personen aan boord.
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004.
Communicatieapparatuur: Het gaat hier om apparatuur waarmee de normale communicatie met de
wal kan plaatsvinden en ook om de communicatie in noodsituaties.
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004.
Navigatie: Het gaat hier om het ontwerp van de brug i.v.m. het zicht op de zeeoppervlak en de
apparatuur die aan boord moet zijn voor een veilige navigatie, variërend van kompas tot met een
radar.
Verwijzing: Artikelen 40 (Eisen i.v.m. internationale veiligheidscertificaten - SOLAS) en 41 (Eisen in
verband met nationaal veiligheidscertificaat) van het Schepenbesluit 2004; en
Artikel 24 (Nadere regels betreffende de veiligheid van navigatie) van de Regeling veiligheid
zeeschepen.
Security: Dit omvat de maatregelen die moeten worden genomen voor een zo goed mogelijke
beveiliging van het schip tegen terroristische daden e.d. De eisen zijn voorgeschreven in de ISPS
Code.
Verwijzing: Artikel 50 (Beveiliging van schepen (SOLAS)) van het Schepenbesluit 2004; en
Artikel 31 (Nadere regels betreffende de beveiliging van schepen (SOLAS, EU)) van de Regeling
veiligheid zeeschepen.

ISM-code
De doelstellingen van de ISM-Code zijn het waarborgen van de veiligheid op zee, het voorkomen van
menselijk letsel of het verlies van mensenlevens, en het voorkomen van schade aan het milieu, met
name het mariene milieu, en aan eigendommen. Om de doelstellingen van de code te bereiken wordt
een bedrijf verplicht om een veiligheidsmanagementsysteem te ontwikkelen, implementeren en
onderhouden dat de volgende vereisten bevat:
1.
2.

3.
4.
5.
6.

een beleid inzake veiligheid en milieubescherming;
instructies en procedures om een veilige exploitatie van schepen en bescherming van het
milieu te waarborgen overeenkomstig de toepasselijke internationale en
vlaggenstaatwetgeving;
gedefinieerde niveaus van gezag en communicatielijnen tussen walpersoneel en personeel aan
boord;
procedures voor het melden van ongevallen en non-conformiteiten aan de bepalingen van
deze Code;
procedures om zich voor te bereiden en te reageren op noodsituaties; en
procedures voor interne audits en managementevaluaties.

Verwijzing: Artikel 49 (Veiligheidsmanagementsysteem (SOLAS)) van het Schepenbesluit 2004.
Bemanningseisen: STCW – verdrag
De eisen voor de bemanningsleden die aan boord van een zeeschip werken zijn vastgelegd in het
STCW-verdrag (Standards of Training, Certification and Watchkeeping) van de IMO. Bemanningsleden
moeten zijn opgeleid, getraind en gediplomeerd volgens dit verdrag.
De vereisten van het STCW-verdrag zijn geïmplementeerd in de Wet zeevarenden en onderliggende
regelgeving. De Wet zeevarenden bevat bepalingen omtrent de verplichtingen en bevoegdheden van
de scheepsbeheerder en de kapitein, het bemanningsplan en het bemanningscertificaat, de
vaarbevoegdheden, kennis- en ervaringseisen en de monstering en medische keuring van de
bemanning. Uitgangspunt is dat een veilige vaart begint met een goed opgeleide bemanning. Elke
zeevarende moet beschikken over een monsterboekje en een vaarbevoegdheidsbewijs dat ziet op de
door hen uit te oefenen functie aan boord. Het vaarbevoegdheidsbewijs wordt afgegeven wanneer
voldaan is aan de eisen van opleiding, ervaring en lichamelijke geschiktheid. Ieder zeeschip dient te
voldoen aan de eisen inzake ‘minimum safe manning’ en toont dat aan met een bemanningscertificaat.
Een scheepsbeheerder doet middels een bemanningsplan een voorstel waarin een beschrijving wordt
gegeven van het vaargebied en kenmerken van het schip en het aantal en de functies van de
bemanningsleden die aan boord werken. Met het bemanningsplan wordt aangetoond dat met de
voorgestelde bemanningssamenstelling op een veilige en (milieu)verantwoorde manier kan worden
gewerkt en gevaren. Het bemanningsplan dient als basis voor het door de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) af te geven bemanningscertificaat.
Een dergelijk bemanningscertificaat wordt aangevraagd bij de ILT. Daarbij wordt gebruik gemaakt van
de website van de ILT.
Verwijzing: STCW-verdrag, Internationaal Verdrag betreffende de normen voor zeevarenden inzake
opleiding, diplomering en wachtdienst, 1978, Londen, 07-07-1978; Wet zeevarenden en
onderliggende regelgeving; Arbeidstijdenbesluit vervoer.
Arbeidsomstandigheden: MLC
De Maritime Labour Convention (MLC), 2006 van de ILO is ook van toepassing. In dit verdrag zijn
eisen opgenomen met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden van
zeevarenden.
De MLC, 2006 is ontworpen om een wereldwijd juridisch instrument te worden als "vierde pijler" van
het internationale regelgevingsstelsel voor scheepvaart, ter aanvulling op de eerder vermelde
verdragen van de IMO, SOLAS, STCW, en MARPOL.
De MLC is geïmplementeerd in de Wet zeevarenden (Wz), het Burgerlijk Wetboek (BW) en de
Arbeidsomstandighedenwet.

In de Wz zijn de vereisten opgenomen over de verplichte medische keuring voor zeevarenden,
opleiding en kwalificaties, de bemanningssterkte, de scheepskok, de accommodatie en voeding van
zeevarenden.
In afdeling 12 van titel 10 van boek 7 BW zijn de bepalingen over de zee-arbeidsovereenkomst
opgenomen. Het gaat dan om bepalingen uit de MLC inzake de inhoud en vorm van de
arbeidsovereenkomst (Voorschrift 2.1), de lonen (Voorschrift 2.2), het recht op verlof (Voorschrift
2.4), repatriëring (Voorschrift 2.5) en de vergoeding voor zeevarenden in het geval van verlies van
het schip door schipbreuk (Voorschrift 2.6). Voorts zijn van belang voor het
arbeidsovereenkomstenrecht de bepalingen over medische zorg aan boord van het schip en aan de
wal (Voorschrift 4.1), de aansprakelijkheid van de reder (Voorschrift 4.2) en bepalingen over sociale
zekerheid (Voorschrift 4.5). Organisaties met ideële doelstellingen varen veelal met vrijwilligers, die
vaak niet of heel beperkt voor hun inspanningen worden betaald. In dit geval wordt toegestaan dat
het te betalen loon minimaal mag zijn. De overige inhoudelijke vereisten die voortkomen uit de
vermelde internationale verdragen en zijn opgenomen in de Wet zeevarenden en het Burgerlijk
Wetboek blijven onverkort van toepassing. Zo hebben ook vrijwilligers die werken aan boord van het
schip, recht op repatriëring en daarmee gepaard gaande kostenvergoedingen, zij hebben recht op
vergoedingen en uitkeringen in geval van schipbreuk of een andere ramp, recht op medische zorg in
het geval van ziekte en bij een ongeval, en nabestaanden hebben recht op vergoeding door de
werkgever van bepaalde kosten in geval van overlijden.
Verwijzing: Wet zeevarenden en onderliggende regelgeving; Arbeidstijdenbesluit vervoer; Burgerlijk
Wetboek; Arbeidsomstandighedenwet.
Load Line Verdrag
Het Load Line Verdrag (het uitwateringsverdrag of Internationaal Verdrag betreffende de uitwatering
van schepen) is een internationaal verdrag dat eisen stelt aan het schip om te voorkomen dat schepen
overbeladen worden. Het is verplicht om op basis van berekening een merk aan te romp te lassen
zodat het zichtbaar is tot welk niveau het schip mag worden geladen. Daarnaast worden eisen gesteld
aan de openingen van een schip (zoals ventilatie, luchtleidingen, deuren) om de waterdichte ruimten
te beschermen tegen water dat door deze opening kan binnenstromen.
Verwijzing: Artikel 39 (Eisen op grond van het Uitwateringsverdrag) van het Schepenbesluit 2004.
Tonnage verdrag
Tonnage is de maat om de grootte van een schip uit te drukken. Dat is gerelateerd aan het volume.
Het tonnage verdrag maakt onderscheid tussen bruto en netto tonnenmaat.
De bruto-tonnenmaat, die bepalend is voor de toepasbaarheid van de eisen, wordt berekend met een
formule waarin het scheepsvolume onder het bovendek en de ingesloten ruimtes boven het bovendek
is opgenomen.
Verwijzing: Artikel 1, eerste lid, van het Schepenbesluit 2004.