Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

117
Vragen van de leden Ypma en Vermue (beiden PvdA) aan de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht «Basisscholen moeten
ouderbijdrage beperken» (ingezonden 9 september 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 6 oktober 2016).
Vraag 1
Kent u het bericht «Basisscholen moeten ouderbijdrage beperken»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u zicht op de bedragen die scholen aan ouders vragen als vrijwillige
bijdrage? Herkent u het probleem dat deze bedragen in sommige gevallen
dusdanig hoog zijn dat dit ouders afschrikt om een bepaalde school te
kiezen?
Antwoord 2
De Inspectie van het Onderwijs (hierna: inspectie) heeft in 2014 onderzoek
gedaan naar de gemiddelde ouderbijdrage. Uit dit onderzoek bleek dat
driekwart van de basisscholen een vrijwillige ouderbijdrage vraagt van
minder dan 50 euro. Het aantal scholen dat meer dan 100 euro bijdrage
vroeg, bedroeg 3 procent.
Scholen kunnen ouders niet verplichten de ouderbijdrage te betalen. De
bijdrage is altijd vrijwillig. Uit het genoemde onderzoek van de inspectie blijkt
dat vrijwel alle scholen dit ook duidelijk vermelden in de schoolgids (94
procent). Wanneer de school zich niet houdt aan de regelgeving met
betrekking tot de ouderbijdrage, kan de inspectie de bekostiging van een
school gedeeltelijk of geheel opschorten of inhouden. Met enige regelmaat
treedt de inspectie handhavend op bij scholen die niet duidelijk zijn over het
vrijwillige karakter van de ouderbijdrage. Het is de laatste jaren echter nooit
tot een sanctie gekomen, omdat scholen na een waarschuwing van de
inspectie hun beleid aanpassen. De vrijwillige bijdrage zou voor ouders dus
geen belemmering mogen vormen bij de schoolkeuze.

1

ah-tk-20162017-117
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.nu.nl/geldzaken/4316850/basisscholen-moeten-ouderbijdrage-beperken.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat het niet betalen van de vrijwillige bijdrage geen onwil
maar veelal onmacht van ouders is?
Antwoord 3
Voorop staat dat de ouderbijdrage altijd een vrijwillig karakter heeft. Ouders
hoeven geen reden op te geven waarom ze de bijdrage wel of niet betalen.
De vrijwilligheid van de ouderbijdragen is belangrijk omdat alle kinderen
recht hebben op onderwijs, los van de financiële situatie van de ouders.
Vraag 4
Herkent u het probleem dat kinderen worden buitengesloten van extra
activiteiten omdat ouders niet in staat zijn de eigen bijdrage te betalen? Is het
toegestaan dat scholen kinderen buitensluiten van extra activiteiten? Deelt u
de mening dat dit onwenselijk is en dat juist voor kinderen uit mindervermogende gezinnen de sociale activiteiten extra belangrijk zijn?
Antwoord 4
Alle basisschoolleerlingen moeten aan alle verplichte onderdelen van het
onderwijsprogramma kunnen meedoen. Ook als de ouder geen ouderbijdrage
heeft betaald. De ouderbijdrage mag daarin dus geen belemmerende factor
zijn. Alleen bij activiteiten die geen onderdeel zijn van het reguliere lesprogramma maar wel onder schooltijd plaatsvinden, kan er sprake van zijn dat
leerlingen niet deelnemen. De school is dan wel verplicht een kosteloos
alternatief te bieden.
Het is van belang dat kinderen op alle terreinen mee kunnen doen. Sociaal,
met sport, cultuur en op school. Daarom heeft het kabinet aangekondigd elk
jaar 100 miljoen euro extra beschikbaar te stellen om álle kinderen kansen te
geven.2 Om er zeker van te zijn dat het geld terecht komt bij de kinderen,
worden kinderen in natura geholpen, bijvoorbeeld met schoolreisjes,
schooljudo, zwemlessen, voetbalschoenen of een fiets.3
Vraag 5
Deelt u de mening dat scholen gelijkheid tussen kinderen moeten waarborgen ongeacht de financiële situatie van hun ouders?
Antwoord 5
Ja. Daarom kunnen alle basisschoolleerlingen aan alle verplichte onderdelen
van het onderwijsprogramma meedoen, ongeacht of ouders de vrijwillige
ouderbijdrage betalen.
Vraag 6
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat scholen druk uitvoeren om
ouders ertoe te zetten de eigen bijdrage te betalen, terwijl deze bijdrage
vrijwillig is?
Antwoord 6
Ja. Zie verder ook vraag 7.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de huidige maatregelen zoals het vermelden van de
vrijwilligheid van de eigen bijdrage in de schoolgids onvoldoende zijn om de
morele druk op ouders tegen te gaan? Zo ja, bent u bereid met scholen in
gesprek te gaan over dit probleem? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zoals vermeld in antwoord op vraag 2 kan de inspectie de bekostiging van
een school gedeeltelijk of geheel opschorten of inhouden, wanneer de school
zich niet houdt aan de regelgeving met betrekking tot de ouderbijdrage. Met
enige regelmaat treedt de inspectie handhavend op bij scholen die niet
duidelijk zijn over het vrijwillige karakter van de ouderbijdrage. Het is de

2
3

Kamerstuk 24 515, nr. 378.
De middelen worden voor een belangrijk deel beschikbaar gesteld via gemeenten en
maatschappelijke organisaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

laatste jaren echter nooit tot een sanctie gekomen, omdat scholen na een
waarschuwing van de inspectie hun beleid aanpassen.
Vraag 8
Deelt u de mening dat in iedere brief over de ouderbijdrage de vrijwilligheid
benadrukt moet worden?
Antwoord 8
Zoals gezegd kunnen scholen ouders niet verplichten tot het betalen van de
ouderbijdrage. Elke bijdrage is vrijwillig. Uit het genoemde onderzoek van de
inspectie blijkt dat vrijwel alle scholen dit al duidelijk vermelden in de
schoolgids (94 procent). Ook bij andere vormen van communicatie moet dit
vrijwillige karakter duidelijk zijn.
Vraag 9
Welke mogelijkheden hebben scholen zelf om ouders te ondersteunen in de
betaling van de eigen bijdrage? Welke alternatieven zijn er voor ouders
beschikbaar om ondersteuning aan te vragen?
Antwoord 9
Wanneer er sprake is van extra activiteiten die buiten het voor de leerlingen
voorgeschreven onderwijsprogramma vallen, kunnen ouders kiezen of hun
kind hier wel of niet aan deelneemt. Als ouders de ouderbijdrage voor deze
activiteit(en) niet kunnen betalen, kunnen ze hierover in gesprek gaan met de
school om samen tot een passende oplossing te komen. Veel scholen treffen
een speciale voorziening voor deze ouders, of scholen verwijzen door naar
andere instanties die voorzieningen treffen voor (minder draagkrachtige)
ouders met schoolgaande kinderen.
Vraag 10
Welke concrete stappen bent u voornemens te zetten om scholen te
motiveren ouders actief te wijzen op de mogelijkheden om ondersteuning te
krijgen bij de betaling van de eigen bijdrage? Hoe gaat u scholen erop wijzen
dat de vrijwillige bijdrage ondergeschikt moet zijn aan het meedoen en dus
het ontwikkelen van het kind?
Antwoord 10
De voorlichting aan ouders over de ouderbijdrage is in de eerste plaats een
aangelegenheid van de school zelf. De ouders in de medezeggenschapsraad
(MR) moeten instemmen met besluiten over de hoogte en de besteding van
de vrijwillige ouderbijdrage. De school is wettelijk verplicht om alle ouders
hierover te informeren via de schoolgids. Scholen kunnen ouders via de
schoolgids of de website van de school eventueel ook wijzen op (gemeentelijke) voorzieningen waarop ouders een beroep kunnen doen. Op de website
van de inspectie en op rijksoverheid.nl is heldere informatie beschikbaar over
de vrijwillige ouderbijdragen in het primair onderwijs. In de (digitale)
Nieuwsbrief Primair Onderwijs van OCW wordt met enige regelmaat
aandacht besteed aan de rol en verantwoordelijkheden van de MR, ook als
het gaat om het vrijwillige karakter van de ouderbijdrage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3