11
Bevordering arbeidsdeelname arbeidsbeperkten
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Participatiewet, de
Ziektewet, de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
en de Wet financiering sociale verzekeringen in verband
met harmonisatie van instrumenten ter bevordering van
arbeidsdeelname van arbeidsbeperkten ( 34194 ).
(Zie vergadering van 8 september 2015.)
De voorzitter:
Wij gaan eerst luisteren naar het antwoord in eerste termijn
van de zijde van het kabinet, waarna de tweede termijn van
de Kamer zal volgen.
De algemene beraadslaging wordt hervat.

Staatssecretaris Klijnsma:
Voorzitter. Tijdens de schorsing van dit debat, die lang
genoeg was, heb ik de Kamer een derde nota van wijziging
kunnen toesturen. Die nota kunnen wij hedenavond bij de
behandeling van dit wetsvoorstel betrekken, zodat wij alle
vliegen in één klap slaan voor zover het de no-riskpolis
betreft.
Graag wil ik de Kamer bedanken voor de inbreng in de
eerste termijn. Daarnaast wil ik mevrouw Nijkerken-De Haan
van harte feliciteren met haar maidenspeech, die zij ongeveer twee weken geleden heeft gehouden.
In de eerste termijn bleek op grond van de inbreng van de
Kamer dat er al brede steun voor de doelstelling van het
wetsvoorstel is. Men begrijpt dat ik daar blij mee ben. Toch
zijn er nog een aantal vragen. Van de zijde van de Kamer
zijn er annex nog een aantal zaken naar voren gebracht.
Inmiddels heeft de Kamer in een procedurevergadering
afgesproken dat op 29 oktober aanstaande een algemeen
overleg over de Participatiewet en de Wet banenafspraak
in de brede zin van het woord zal plaatsvinden. Ik zal proberen nu zo kort mogelijk te antwoorden. Als men van de zijde
van de Kamer vindt dat er vanavond ook op de annex naar
voren gebrachte zaken een reactie nodig is, dan hoor ik dat
volgaarne in de tweede termijn. Ik zou mijn betoog graag
als volgt willen opbouwen. Eerst zal ik ingaan op de harmonisering van de no-riskpolis. Dan zal ik ingaan op de harmonisering van de mobiliteitsbonus. Daarna zal ik een en ander
over de jobcoach zeggen, want die hoort er eigenlijk ook
bij. Vervolgens zal ik iets over beschut werk en het sociaal
werkbedrijf zeggen. Tot slot zal ik op een aantal overige
zaken ingaan.
De voorzitter:
Het lijkt mij het handigst als wij de interrupties zo veel
mogelijk na de blokjes doen. Als u aangeeft waar de blokjes
eindigen, maakt dat het leven voor ons een stuk overzichtelijker. Ik zie dat mevrouw Karabulut daar heel anders over
denkt!

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Mevrouw Karabulut (SP):
Nee hoor, ik vind dat een heel goed plan, dat vooropgesteld.
Ik dacht: dit is het eerste blokje …
De voorzitter:
U dacht: het eerste blokje is klaar, hup, we gaan er hard in?
Fasten your seatbelts! Het woord is aan u.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik heb de staatssecretaris inderdaad een heel aantal vragen
gesteld die te maken hebben met de Participatiewet. Ik zou
de staatssecretaris willen verzoeken om in ieder geval de
vragen over SW-bedrijf Hameland en een aantal individuele
prangende vragen toch te beantwoorden. Wellicht kan zij
het aan het einde doen, maar zij mag er ook mee beginnen.
Dat laat ik aan de staatssecretaris. Dit zou mijn bijdrage in
tweede termijn ook weer wat makkelijker maken.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik zal bekijken of ik die vragen gaandeweg de rit van antwoorden kan voorzien. Mochten er echt prangende kwesties
blijven liggen, dan hoor ik dat graag in tweede termijn van
mevrouw Karabulut.
Ik denk dat het belangrijk is om nog eens te beklemtonen
dat het doel van dit wetsvoorstel is om de banenafspraak
te ondersteunen en om met zo eenduidig en eenvoudig
mogelijke instrumenten te werken. Ik vind het heel plezierig
dat vanuit De Werkkamer de voorzet voor dit wetsvoorstel
is gedaan, zodat de partijen die het betreft — dus gemeenten, sociale partners en het UWV — allemaal gelijkgestemd
zijn over het synchroniseren van deze instrumenten.
Ik begin met het eerste blokje, dat gaat over de no-riskpolis.
De no-riskpolis wordt dus voor alle mensen die onder de
Participatiewet vallen, voor alle garantiebanen, gesynchroniseerd. Door de derde nota van wijziging is die nu ook aan
de orde voor mensen die met beschut werk aan de slag
gaan. De SP, D66, het CDA en misschien ook anderen hebben gevraagd waarom de no-riskpolis niet ter beschikking
wordt gesteld voor de groep die bij het activeren van de
quotumheffing wordt toegevoegd aan de doelgroep van
de banenafspraak. Die groep hebben wij aan de orde gehad
bij de Wet banenafspraak. De afspraak met De Werkkamer
is dat de no-riskpolis voor de doelgroep van de banenafspraak geldt. Dat wordt met dit wetsvoorstel geregeld. In
de Wet banenafspraak is geregeld dat de extra groep pas
tot de doelgroep van de banenafspraak gaat behoren als
de quotumheffing is geactiveerd en dus niet eerder. De
tweede nota van wijziging is helemaal in lijn met het
amendement-Van Weyenberg bij de Wet banenafspraak en
quotum arbeidsbeperkten. Daarom geldt de no-riskpolis
voor deze extra doelgroep bij activering van de quotumheffing, want dan behoort deze groep pas tot de doelgroep. Ik
wijs er ten slotte ook nog op dat het tot extra kosten zou
leiden als wij deze groep meteen onder de no-riskpolis
zouden brengen. De doelgroep van de no-riskpolis wordt
dan immers groter. Bovendien is het niet aan de orde omdat
het quotum niet is ingevoerd.
De SP heeft ook gevraagd of het voor werkgevers minder
aantrekkelijk is om mensen in dienst te nemen die het
wettelijk minimumloon wel kunnen verdienen, maar een

23 september 2015
TK 5

5-11-1

arbeidsbeperking hebben. Daarover hebben wij ook
gesproken bij de behandeling van de Wet banenafspraak,
ook breder dan alleen met de SP. Het wetsvoorstel zorgt er
op verzoek van De Werkkamer voor dat de uniforme noriskpolis via het UWV beschikbaar komt voor de gehele
doelgroep van de banenafspraak. Het wetsvoorstel bevat
de wettelijke kaders om het proces van extra banen voor
de doelgroep te ondersteunen. Gemeenten kunnen hun
eigen regelingen treffen voor degenen die daarbuiten vallen.
De uniforme no-riskpolis van het UWV blijft dus verder
gewoon gelden voor alle groepen die los van de banenafspraak al hieronder vielen. Dat zijn bijvoorbeeld mensen
met een WIA-, WAO- of WAZ-uitkering, mensen die minder
dan 35% arbeidsongeschikt zijn voor de WIA en mensen
die volgens het UWV een arbeidsbeperking hadden toen
zij de school verlieten. Zij blijven allemaal onder de noriskpolis vallen.

de praktijk, ook de financiële, is de horizonbepaling opgenomen. Voor gemeenten was dat een belangrijk aandachtspunt. Die harmonisering gaat gepaard met een uitname
van middelen uit het Gemeentefonds. Een onderdeel van
de bestuurlijke afspraken is dat na drie jaar, dus in 2019,
een evaluatie plaatsvindt. Ik zal de Kamer natuurlijk over
de uitkomsten daarvan informeren. Dan bekijken wij ook
hoe dit ons allemaal bevalt en of wij dit moeten doorzetten.

Ik kom bij een vraag van het CDA en de ChristenUnie. De
Kamer heeft inzicht gevraagd in de plannen van het kabinet
met betrekking tot beschut werk op basis van de begroting
2016. Daarom heb ik die derde nota van wijziging gestuurd.
Daarin staat precies hoe wij het nieuwe beschut werk ook
van een no-riskpolis willen voorzien en hoe wij dat kunnen
dekken. Daarmee heb ik eigenlijk invulling gegeven aan de
wens van de Kamer die ik in de eerste termijn heb opgetekend, maar ook van gemeenten en van Cedris. Van de kant
van de Kamer is daarop bijna gehamerd.

Staatssecretaris Klijnsma:
Zal ik eerst het blokje beschut werk doen?

De voorzitter:
Is dit het einde van het blokje?
Staatssecretaris Klijnsma:
Nee.
De voorzitter:
Dan maken we even het blokje af, met uw welnemen.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik kom bij de vraag van D66 over de relatie tussen het
stoppen van de loonkostensubsidie en de no-riskpolis. Dat
punt is onderkend. In overleg met partijen wordt hieraan
gewerkt, met als doel dat de beoogde systematiek per 1
januari 2016 operationeel is. Het UWV berekent bij ziekte
de hoogte van de no-riskpolis en geeft een signaal af aan
de desbetreffende gemeente om de loonkostensubsidie
tijdelijk stop te zetten. Het inlichtingenbureau faciliteert
daarbij en zorgt ervoor dat het signaal van het UWV bij de
gemeente belandt. Het inlichtingenbureau is momenteel
bezig om de uitwerking hiervan ter hand te nemen.
Dan kom ik bij een vraag van de PvdA en de SP over de
horizonbepaling. De SP heeft daarover ook een amendement ingediend. De PvdA en de SP vragen allebei waarom
na vijf jaar deze maatregel wordt afgeschaft en het gebruik
van deze instrumenten niet wordt voortgezet. De heer Kerstens heeft gevraagd waarom voor die constructie is gekozen en niet is afgesproken dat we het zo laten tot na de
evaluatie blijkt dat het beter anders kan. Dat is net de andere
manier van redeneren. Wij hebben bestuurlijke afspraken
gemaakt met alle partijen in De Werkkamer, dus gemeenten
en sociale partners. Om zicht te krijgen op de effecten in

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Ik ben aan het einde van dit blokje, de no-riskpolis. Ik kom
nog over de no-riskpolis te spreken in verband met beschut
werk. O, daar gaat mevrouw Schouten weer.
De voorzitter:
Mevrouw Schouten is weer gaan zitten.

De voorzitter:
Nou, mevrouw Karabulut sleept ons er even doorheen.
Mevrouw Karabulut (SP):
As usual! Een deel van de mensen komt niet in aanmerking
voor de no-riskpolis. De staatssecretaris zegt dat het wel
kan als zij een WIA- of WAO-uitkering hebben; anders moet
de gemeente maar een voorziening treffen. De staatssecretaris weet dat de gemeenten krap bij kas zitten. Dat zegt zij
zelf ook. Is de staatssecretaris in ieder geval bereid om
inzichtelijk te maken of in de gaten te houden hoe dat loopt
met de groep die buiten deze afspraken valt? Want, nogmaals, wellicht kan de staatssecretaris dat uitleggen. Ik kan
het ze niet uitleggen en die zorgen zijn heel groot.
Staatssecretaris Klijnsma:
Wij hebben bij de behandeling van de Participatiewet en
de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten deze
groep niet alleen op de korrel, maar ook echt in het vizier
gehad. Ik heb de Kamer toegezegd dat wij ook deze groep
gaan evalueren, want wij moeten bekijken of gemeenten
mensen adequaat ondersteunen die wel hun minimumloon
kunnen verdienen maar daarbij ondersteuning nodig hebben.
Mevrouw Karabulut (SP):
De staatssecretaris wees ook op mogelijke financiële consequenties. Stel dat wij dit instrument via gemeenten ook
zouden openstellen voor de rest van de doelgroep, kan zij
dan zeggen wat dat financieel gezien zou betekenen? Kan
zij ons dat doen toekomen voor de begrotingsbehandeling
Sociale Zaken?
Staatssecretaris Klijnsma:
Dus dat ik het goed versta: dat gaat om een no-risk en een
mobiliteitsbonus voor de groep mensen die wel in staat
zijn om zelfstandig het minimumloon te verdienen …

23 september 2015
TK 5

5-11-2

Mevrouw Karabulut (SP):
Maar wel een structurele functionele beperking hebben.
Staatssecretaris Klijnsma:
… en daar dus ondersteuning bij nodig heeft.
Mevrouw Karabulut (SP):
Juist.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik wil dat inzicht best verschaffen voor de begrotingsbehandeling. Dat neemt niet weg dat ik niet onmiddellijk toezeg
dat ik die ook onder beide instrumenten kan brengen.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik weet niet zo goed wanneer de staatssecretaris over de
amendementen adviseert, maar op dit punt had ik ook een
amendement ingediend.
Staatssecretaris Klijnsma:
Die neem ik mee aan het end van de rit.
Om mevrouw Schouten ook ter wille te zijn ga ik nu over
naar beschut werk. Dat ligt in het verlengde van de noriskpolis.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik heb nog een vraag over het blok dat nu wordt afgesloten.
Begrijp ik het goed dat de €1.800 in het voorliggende
wetsvoorstel voor de doelgroep van de banenafspraak
straks €2.000 wordt in de nieuwe Wet tegemoetkomingen
loondomein? Dan hebben wij meteen de link met de plannen van de begroting gelegd. Dat is mijn eerste vraag.
Mijn tweede vraag is de volgende. Als je nou tot de doelgroep van de banenafspraak behoort, dan krijg je dus die
mobiliteitsbonus, of wat straks de Wet tegemoetkoming
loondomein wordt. Kun je dan ook nog in aanmerking
komen voor dat nieuwe LIV, dat wordt ingevoerd, die premiekorting van €2.000? Kunnen die twee dingen wel of niet
samengaan? Ik hoor daar tegenstrijdige dingen over. Ik
vraag dat vandaag omdat wij het vandaag over de instrumenten voor deze groep hebben. Ik vind het een beetje raar
om dit nu onbesproken te laten, ook al gaan wij nog nader
praten over het Belastingplan.
Staatssecretaris Klijnsma:
Dat zijn twee vragen. De mobiliteitsbonus is voor de hele
groep gehele groep die wij nu bespreken €2.000. En wat
het LIV betreft, dat is een nieuw instrument dat ingaat op
1 januari 2017. Het is heel goed om eens even te bekijken
hoe die twee met elkaar interfereren. Als de mensen die
onder deze groep vallen, inderdaad tot dat LIV zouden
kunnen gaan behoren, dan hebben die natuurlijk interactie
met elkaar. Dus ik wil de Kamer daar graag over informeren.

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

De heer Van Weyenberg (D66):
De reden waarom het lastig is dat wij dit antwoord nu niet
krijgen, is dat wij nu kijken naar instrumenten die ervoor
moeten zorgen dat die doelgroepen de beste kans krijgen.
Daarvoor worden dingen geüniformeerd, maar dat LIV is
een bedrag van €2.000. Als dat theoretisch niet van toepassing is op iemand van de doelgroep van de banenafspraak
die 100% Wmo krijgt, dan kunnen wij daar nu geld tegenover stellen met wat wij vandaag bespreken, maar dan
wordt dat weer ongedaan gemaakt door €2.000 die anderen
krijgen. Dan hebben wij de positie op de arbeidsmarkt van
deze groep niet versterkt. Zou de staatssecretaris daar in
tweede termijn iets meer over kunnen zeggen? Ik begrijp
dat ik nu misschien veel vraag, maar kan zij daar in tweede
termijn iets meer over zeggen? Het gaat immers allemaal
om instrumenten voor groepen die nou eenmaal met elkaar
op diezelfde arbeidsmarkt zitten.
Staatssecretaris Klijnsma:
Deze vraag begrijp ik heel goed. Ik zal bekijken of ik daar in
tweede termijn nog een nadere duiding aan kan geven.
Edoch, het is wel wezenlijk om te beklemtonen dat dat LIV,
dat voor de laagste loonschalen is, op 1 januari 2017 ook
van toepassing zou kunnen worden op deze doelgroep.
Daarmee zou je de tegemoetkoming aan werkgevers groter
maken.
Dan kom ik op beschut werk. Daarom is dit debat geschorst
in eerste aanleg. We kunnen nu vrijuit spreken over het feit
dat er vijf keer 20 miljoen beschikbaar is voor beschut werk.
Mevrouw Karabulut heeft daarover een opmerking gemaakt,
evenals het CDA. Zij zegt dat als die middelen beschikbaar
komen — de Kamer preludeerde daar natuurlijk al een
beetje op — het wel belangrijk is dat dan heel goed wordt
gekeken naar hoe wordt geborgd dat er beschut werk komt.
In mijn brief aan de Kamer heb ik dat heel duidelijk opgenomen. Ik heb daarin aangegeven dat ik die vijf keer 20 miljoen
heel graag wil inzetten voor beschut werk. Een deel daarvan
is voor de no-riskpolis, maar er blijft dan nog een substantieel deel over voor andere zaken. Ik wil echt dat die middelen terechtkomen bij gemeenten die beschutwerkplekken
hebben gemaakt. Je zou dus kunnen zeggen dat dit een
bonus is voor het feit dat een gemeente beschutwerkplekken
maakt. Dat betekent dus ook dat deze middelen niet naar
de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaan, maar
dat ze echt als een soort bonus aan gemeenten worden
uitgekeerd.
De voorzitter:
Zullen we niet eerst even het blokje afmaken, mevrouw
Karabulut?
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik heb een vraag ter verduidelijking. Bedoelt de staatssecretaris met een bonus dat deze middelen geoormerkt zullen
worden?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ja, ze vallen niet in de algemene uitkering van het
Gemeentefonds. In de brief heb ik aangegeven dat ik het
volste vertrouwen heb in onze medeoverheden: de
gemeenten. De Kamer weet dat ook van mij. Wat we tot nu

23 september 2015
TK 5

5-11-3

toe van het inspectierapport hebben gezien, is dat niet
bepaald alle gemeenten enthousiast bezig zijn met het
maken van beschutwerkplekken, en dan druk ik me eufemistisch uit. Wij geven deze handreiking aan gemeenten om
dat nu wel voortvarend te gaan doen. In 2016 wil ik de
inspectie wederom laten kijken naar hoe de situatie zich
alsdan ontwikkelt. Als de gemeenten dan nog niet echt met
enthousiasme beschutwerkplekken maken, wil ik de wet
aanpassen en wel zodanig dat het beschutte werk er komt.
Dit is immers een onderdeel van het sociaal akkoord. Dat
hebben we met elkaar, sociale partners en overheden,
afgesproken en dat moeten we dan ook doen. Volgens mij
heb ik daarmee al veel vragen beantwoord die leefden in
het eerste deel van het debat over beschut werken en de
impuls.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
De laatste opmerking van de staatssecretaris is wel een
koerswijziging. Zij heeft steeds gezegd dat het aan de
gemeenten is om te bepalen hoe zij de doelgroep voor
beschut werk bemiddelt of plaatst. Nu gaat de staatssecretaris dat keihard in de wet vastleggen. Ik vraag me af
waarom ze daar niet eerder toe is overgegaan, want voordien hebben wij ook middelen beschikbaar gesteld voor
beschut werk. Toen is zij echter niet tot die conclusie
gekomen. Dat is vraag een. Vraag twee is naar aanleiding
van de brief die zij heeft gestuurd over de financiering van
de no-riskpolis voor beschut werk. De staatssecretaris haalt
daarvoor 15 miljoen uit het macrobudget voor de bijstandsuitkering. Zij stelt dat de loonkostensubsidies niet doorbetaald hoeven te worden op het moment dat er een no-riskpolis ingaat. Dan kan ze toch niet zeggen dat het een toevoeging is voor de gemeenten? Door deze no-riskpolis haalt
ze toch gewoon geld weg bij de gemeenten?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik begin even bij de laatste vraag. Die afspraak hebben we
gemaakt met de gemeenten. Als mensen onder de no-riskpolis komen te vallen, hoeven gemeenten geen loonkostensubsidie meer door te betalen. Dat wordt met elkaar geplust
en gemind. Die afspraak hebben we gemaakt en daarom
kan het ook met dit kostenplaatje.
De eerste vraag was waarom ik nu deze brief heb gestuurd.
Ik begrijp dat het het eerste jaar is en dat het allemaal best
ingewikkeld is en dat er aanloopperikelen zijn, maar ik ga
er gewoon van uit dat gemeenten hun woord gestand doen
en beschutwerkplekken maken voor mensen die dat nodig
hebben. Daarom doen we een extra handreiking. Daar moet
ik wel het volgende bij vertellen. Mocht men niet gebruikmaken van die handreiking en mocht men de belofte niet
nakomen om beschutwerkplekken te maken, dan moeten
we de wet wel aanpassen. Ik vind het naar gemeenten toe
eerlijk om dat nu aan te kondigen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Dat lijkt bijna een quotumwet voor gemeenten. Als de
staatssecretaris er zo van overtuigd is dat die banen er
gewoon moeten komen en ze daar nu ook echt geld voor
gaat vrijmaken, wat let haar dan om die wetswijziging nu
al te maken? Dan is het voor iedereen duidelijk, dan weet
iedereen waar hij aan gehouden is en dan weet iedereen
waar het geld aan besteed moet worden. Nu blijft het weer

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

in het luchtledige hangen en is het maar de vraag of we
straks niet weer hetzelfde debat als vanavond staan te
voeren.
Staatssecretaris Klijnsma:
Mevrouw Schouten legt de link met de Wet banenafspraak.
Dat is ook een afspraak en daar hebben we van gezegd: we
gaan er gewoon van uit dat werkgevers hun woord gestand
doen en dat die 125.000 plekken er komen. Maar aan het
eind van de rit wordt gewoon gekeken of het gelukt is. Als
het niet gelukt is, wordt natuurlijk bekeken of we het quotum
moeten invoeren. Voor beschut werk geldt precies hetzelfde,
want ook gemeenten doen hun woord gestand. Ik zie overigens ook dat er veel gemeenten zijn die wel degelijk
beschutwerkplekken van zins zijn te gaan maken. Ik wil heel
helder maken dat deze afspraak recht overeind moet blijven
staan. Vandaar dus dat er extra middelen en, zoals
gemeenten en Cedris wilden, een no-riskpolis komen. Maar
als aan het eind van de rit blijkt dat het aantal beschutwerkplekken niet voldoende snel overeind getild wordt, vind ik
dat ik eerlijk moet zeggen wat ik voornemens ben om dan
te gaan doen.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Er zijn hierover in eerste termijn diverse vragen gesteld die
in dit blokje niet beantwoord worden. Die vragen zijn terug
te vinden in de brief van de G-4 en vier andere gemeenten
van vorige week over beschut werk. Ten eerste zijn er
gemeenten die wel degelijk iets met beschut werk willen
doen, mensen aandragen bij het UWV en — zo hoorde ik
— in twaalf van de dertien gevallen een "nee" terugkrijgen
van het UWV. Gemeenten vragen zich dus af wie er in het
beschut werk toegelaten kan worden. Een tweede signaal
is dat er incidenteel geld komt en een structureel financieel
probleem is. De derde vraag is, in het kader van Tilburg en
andere gemeenten, wat je doet met gemeenten die op een
andere manier beschut werk organiseren. Zijn dat allemaal
elementen waarmee de staatssecretaris in haar, zoals
mevrouw Schouten het noemde, "quotumwet" voor
gemeenten ook rekening gaat houden? Of doet dat allemaal
niet ter zake als die situatie zich voordoet?
Staatssecretaris Klijnsma:
Het is niet voor niets dat de inspectie onderzoek heeft
gedaan. Daarvan hebben we al een tussenstand. Ook ik heb
uiteraard de brief van de gemeenten gelezen. Op de drie
vragen van de heer Heerma — is de toelating tot het beschut
werk niet te streng en zijn er niet ook structureel te weinig
financiële middelen, wat doen we met gemeenten die
alternatieven verzinnen — zou ik het volgende willen antwoorden. De alternatieven zitten veelal in de dagbesteding.
Gemeenten moeten niet aangeven of ze beschut werk
maken maar hoe ze dat doen. Beschut werk is, zoals we dat
hebben afgesproken, gewoon ordentelijk werk op basis van
een CAO. Daar kan dus geen misverstand over bestaan.
Wat de structurele financiële aangelegenheden betreft die
gemeenten bij ons neerleggen: we hebben de zaak natuurlijk
doorgerekend toen wij het wetsvoorstel, ook in deze Kamer,
behandelden. We zijn op basis van die doorrekening tot de
conclusie gekomen dat er uiteindelijk, aan het eind van de
rit — volgens mij is dat in 2045 — 30.000 beschutwerkplekken gerealiseerd kunnen zijn. Die financiële problematiek

23 september 2015
TK 5

5-11-4

hebben we dus een- en andermaal bij de kop gehad. Desalniettemin heb ik toch gemeend om de no-riskpolis nu voor
vijf jaar ook voor beschut werk af te dichten — ik vind dat
namelijk een reële vraag van de gemeenten — en om ook
nog een extra stimulans te bieden voor het creëren van
beschutwerkplekken. Ik begrijp heel goed dat gemeenten
erg op zoek zijn naar hoe je dat precies doet. Overigens is
er vorig jaar bij de begrotingsbehandeling ook nog een
motie-Kerstens geweest, op basis waarvan 30 miljoen
beschikbaar is gesteld om de sociale werkbedrijven "van
de eenentwintigste eeuw" te maken. Kortom, er worden
behoorlijk wat middelen aan gemeenten toegeschoven. Dat
kan het probleem dus niet zijn.
Over, last but not least, de toelating zeg ik het volgende. Ik
heb natuurlijk ook gezien dat het aantal beschutwerkplekken
te wensen overlaat. Aan de andere kant lijken de criteria
die het UWV altijd heeft gehanteerd, nu streng over te
komen voor mensen die zeggen mensen uit die doelgroep
voorgedragen te hebben. De Kamer begrijpt dat ik mensen
van de VNG en het UWV aan tafel heb genood. We bekijken
met zijn drieën nog eens heel goed naar de keuringscriteria.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dat laatste is sowieso een goede stap. De gang van zaken
is namelijk heel apart. De gemeenteraad en het bestuur van
een gemeente zeggen: we gaan het doen. De gemeente
draagt mensen aan bij het UWV en krijgt vrij structureel
"nee" te horen. En vervolgens krijgt die gemeente van de
staatssecretaris te horen: als u uw werk niet doet, gaan we
het afdwingen. Sowieso is dit vanuit de decentralisatiegedachte al ingewikkeld, maar voor zo'n specifieke gemeente
is het ook redelijk onbillijk, want zij draagt wel degelijk van
alles aan. Ik ben benieuwd of de staatssecretaris kan aangeven op welke termijn de Kamer iets kan terughoren over
dat overleg met gemeenten en het UWV. In mijn eerste
termijn heb ik echter ook gezegd: als het beschut werk niet
van de grond komt, dan kan dat ook een reden zijn om de
kaders van de wet te gaan bekijken in plaats van minder te
decentraliseren en meer af te dwingen van bovenaf. Zou
ook dat niet moeten gebeuren in die discussie?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik doe mijn uiterste best om voor het AO van 29 oktober —
dat lijkt mij een goed moment — nader inzicht te bieden in
wat het overleg tussen de VNG en het UWV precies heeft
opgeleverd wat betreft "de voordeur". Ik ben niet voornemens om nu de kaders aan te passen, want bij het sociaal
akkoord hebben we goede afspraken over beschut werk
gemaakt. Ik hecht eraan om die afspraken gestand te doen.
Dat verwacht ik ook van mijn partners.
Mevrouw Karabulut (SP):
Dat is in ieder geval heel belangrijk: het moet gaan om
duurzame arbeidsplekken, met inderdaad gewone werknemersrechten. Mijn vraag borduurt voort op de vraag van
de heer Heerma. Is de staatssecretaris bereid om in die brief
ook terug te komen op een ander belangrijk door de partners aangegeven knelpunt, namelijk dat hetgeen de
staatssecretaris heeft gedaan mooi is en op korte termijn
een deel van de geldnood oplost, maar dat het ook onvoldoende is en al helemaal dat structureel geld ontbreekt
omdat het incidentele middelen zijn? Met andere woorden:

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

gemeenten behoeven structurele financiering én het bedrag
voor het realiseren van die duurzame arbeidsplekken is nog
te laag, zo zeggen zij. Kan de staatssecretaris daar nu of op
een later moment ook op terugkomen?
Staatssecretaris Klijnsma:
We doen dit nu voor vijf jaarschijven. Ik vind dat een mooie
handreiking. De doorrekening die we oorspronkelijk hadden
gemaakt, deugde op zich wel, maar ik wil echt proberen
om gemeenten net iets meer lucht en ruimte te geven om
beschutwerkplekken goed te realiseren. Iedereen moet er
nog aan wennen. Dat klopt. Dat snap ik. Kortom: ik vind vijf
jaar dan een mooie tijdspanne. De tweede vraag van
mevrouw Karabulut ging over …
Mevrouw Karabulut (SP):
Die ging over de hoogte van het bedrag per werkplek. Er is
namelijk ook een structureel tekort.
Staatssecretaris Klijnsma:
De hoogte van het bedrag voor begeleiding per werkplek
is, naast de loonkostensubsidie die uit het i-deel komt,
€8.500. Daaraan zou je nu grosso modo €3.000 kunnen
toevoegen. Dat is heel behoorlijk.
Mevrouw Karabulut (SP):
Maar de gemeenten, de partners van de staatssecretaris,
zeggen dat dat niet voldoende is. Mijn vraag is dus of de
staatssecretaris daar ook nog op wil reageren. Dat mag ook
later schriftelijk, voor het algemeen overleg.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb vorige week vrijdag aan het eind van de middag met
de vertegenwoordigers van de FNV en van Cedris aan tafel
gezeten. Het doel was om nog eens heel goed te bekijken
wat we nu precies verstaan onder beschut werk. Welke
premissen hebben we oorspronkelijk aangenomen en hoe
zit het nou precies in de meerjarenstappen? Dit wordt nu
door ons drieën nog eens nader ingekleurd, wetend dat wij
dit pad de komende vijf jaar aflopen. Ik vind het een goed
idee om hetgeen hieruit komt aan uw Kamer te doen toekomen voor het AO van 29 oktober.
Met uw instemming ga ik over naar het volgende blokje,
voorzitter. Dat blokje behelst de harmonisering van de
mobiliteitsbonus. Ook dat is een wens die vanuit De Werkkamer aan ons is toegestuurd. De Werkkamer vindt het heel
plezierig dat die mobiliteitsbonus voor alle doelgroepen
aan de orde kan zijn. Ook hierover is echter nog een aantal
vragen gesteld en de SP heeft een amendement ingediend.
Dat bepleit om in de wet te regelen dat drie jaar na de
inwerkingtreding van de mobiliteitsbonus geëvalueerd
wordt. Ik heb dat al toegezegd. Sterker nog, dat geldt ook
voor de no-riskpolis. Die krijgt ook na drie jaar een evaluatie,
in 2019. De evaluatie maakt geen onderdeel uit van de
wettekst, maar we hebben er goede afspraken met De
Werkkamer en de daarin vertegenwoordigde partijen over
gemaakt. We hebben daar denk ik dus helemaal geen verschil van mening over. Uiteraard wordt uw Kamer over de
uitkomsten van de evaluatie geïnformeerd.

23 september 2015
TK 5

5-11-5

Diverse fracties, zoals de SP, D66 en de ChristenUnie, hebben gevraagd naar de effectiviteit van de mobiliteitsbonus.
Nemen werkgevers daardoor mensen sneller in dienst? Het
helpt wel, hoewel ik moet zeggen dat werkgevers meer en
meer niet alleen naar het financiële plaatje kijken, maar ook
naar de algemene meerwaarde van het in dienst nemen
van mensen met een beperking. Dat is dus plezierig. De
mobiliteitsbonus kan het extra zetje zijn. We gaan echter
niet voor niets naar drie jaar de effectiviteit bekijken en
evalueren. Dan kunnen we bekijken of het inderdaad helpt
en of we het gaan continueren.
Er was nog een vraag van de zijde van de ChristenUnie en
D66. Als de groep die nu een mobiliteitsbonus van €7.000
krijgt onder de banenafspraakgroep komt, gaan die mensen
naar een bonus van €2.000. Levert dat problemen op? Ik
denk dat het niet onmiddellijk problemen oplevert voor
werkgevers om Wajongers aan te nemen. Het is namelijk
nog steeds een substantiële besparing op de arbeidskosten
van Wajongers. De Werkkamer heeft aangedrongen op een
gelijke bonus. De leden van De Werkkamer zijn er ook voor
in. Ik denk dus dat dit geen punt van aandacht hoeft te zijn.
Ik heb de Kamer al over de evaluatie bijgepraat. De Partij
van de Arbeid heeft nog gevraagd hoe het resterende
bedrag wordt benut. Kunnen we dat bedrag beschikbaar
houden voor ondersteuning van werkgevers die mensen
uit de doelgroep van de banenafspraak aan het werk helpen? Het zou toch fijn zijn als dat geld daarvoor beschikbaar
kan blijven. Op deze vraag wil ik ja zeggen. We moeten
echter wel goed bekijken op welke wijze deze middelen het
meest effectief kunnen worden ingezet. Daarmee ben ik
aan het eind gekomen van het blokje mobiliteitsbonus.
Ik kom bij het blokje over de harmonisatie van de jobcoach.
Dat is een harmonisatie die niet in wetgeving verankerd
hoeft te worden, maar die eigenlijk wel bij deze trits hoort.
We zien namelijk dat de beleidsvrijheid van de gemeenten
ertoe leidt dat zij de protocollen van het UWV kunnen volgen en dat ze daardoor de synchronisatie van de jobcoach
gestalte kunnen geven. De grote vier doen dat al. We merken dat dat voor werkgevers en ook voor de mensen die
het betreft, heel plezierig uitwerkt. Waar we kunnen, promoten we dat dus ook. Bij de evaluatie van de Participatiewet
zal ook worden bekeken hoe de inzet van dit instrument
door gemeenten in de synchronisatie ten uitvoer is gelegd.
Zowel door de SP als de PvdA als D66 zijn daarover vragen
gesteld. Wij doen ons uiterste best om die jobcoach zo veel
mogelijk eenduidig te laten zijn.
Dan kom ik bij het blokje overige aangelegenheden. Ik zie
daar een vraag van het CDA en D66 die ik al meerdere
malen bij de hand heb gehad in de Kamer. Die vraag gaat
over de loonkostensubsidie en de loondispensatie. Kan ik
vertellen wanneer het onderzoek naar deze twee instrumenten klaar is? Dat betreft de motie-Van Weyenberg/Heerma.
De voorbereiding is gestart. In de motie werd gevraagd om
een onderzoek binnen drie jaar na invoering van de Participatiewet. Aan de onderzoekers is de vraag meegegeven
wat betrokkenen zouden vinden van het naast elkaar
bestaan van beide instrumenten in de Participatiewet. Ik
zal de Tweede Kamer in november informeren over de
voortgang en over de planning van het onderzoek. Ik ga de
Kamer dan namelijk ook informeren over de eerste ervaringen met de Participatiewet. Dat hadden we afgesproken.

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Een vraag van de zijde van de SP was: zouden we 50-plus
Wajongeren kunnen uitzonderen van de herbeoordelingsoperatie? We bekijken bij alle Wajongers of er arbeidsvermogen aan de orde is. Daarbij zijn geen uitzonderingen
opgenomen voor bepaalde leeftijdsgroepen. Ik vind het ook
niet zo voor de hand liggen om ouderen op voorhand uit
te zonderen, want daarmee schrijf je ze ook af. We proberen
juist te investeren in het activeren van ouderen. Dat is
belangrijk. Als we ouderen niet herbeoordelen, komen ze
in de categorie "geen arbeidsvermogen" terecht. Daarmee
worden ze ook uitgesloten van ondersteuning door het
UWV bij het vinden van werk. In het sociaal akkoord is geen
uitzondering opgenomen voor bepaalde groepen. Het parlement is daarmee akkoord gegaan. Ik zou dus willen
voorstellen om op dit moment die uitzondering ook niet te
maken.
Ik ben bij de amendementen gekomen. Die heb ik al voor
een deel …
De voorzitter:
Mevrouw Karabulut nog even, en daarna mevrouw
Schouten.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik had nog een vraag gesteld over jongeren die vanuit het
praktijkonderwijs en het speciaal onderwijs een leerwerkstage doen en in aanmerking komen voor de premiekorting
arbeidsgehandicapten. Klopt het dat gemeenten jongeren,
wanneer zij aan het eind van hun stage zijn, wel een loonkostensubsidie mogen geven? Wij krijgen namelijk signalen
van de scholen en de begeleiders dat dit niet het geval is.
Dat heeft gevolgen voor een jongere die drie jaar lang heel
fijn gewerkt heeft, waarna de werkgever hem in dienst wil
nemen, maar wel met loonkostensubsidie, voorheen de
loonkostendispensatie. Die jongere krijgt dan van de
gemeente te horen: sorry, dat kunnen wij niet doen, want
u kunt werken; u hebt arbeidscapaciteit dus u komt niet in
aanmerking voor die instrumenten.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb deze week ook een klok horen luiden en ben nu
doende om de klepel te vinden, als ik mij zo mag uitdrukken.
Want ook ik heb begrepen dat het voor zou komen — ik zeg
het voorzichtig — dat jonge mensen stageplekken hebben
en dat die jonge mensen na de stage bij dezelfde werkgever
zouden kunnen blijven. Als ik goed geïnformeerd ben,
hebben die jonge mensen voor de stage een minimumjeugdloon gekregen van de werkgever. Dat zou erin kunnen
resulteren dat de gemeenten na ommekomst van drie jaar,
geen loonkostensubsidie zouden kunnen verstrekken, omdat
iemand dan heeft laten blijken dat hij al aan de slag is.
Nogmaals, ik zeg dit voorzichtig, want ik wil het echt goed
uitzoeken. Zoals ik al zei, wil ik de klepel graag delen met
de Kamer en daarom stel ik voor dat ik de Kamer daarvan
op de hoogte stel voor het AO.
Mevrouw Karabulut (SP):
Heel graag. Kunnen die jongeren inderdaad gebruikmaken
van dezelfde instrumenten uit de Participatiewet als werkgevers gebruiken als zij schoolverlaters of werklozen die
tot het doelgroepenregister behoren, in dienst nemen? Ik

23 september 2015
TK 5

5-11-6

wil de vragen even scherp krijgen. Ik had nog een vraag die
hieraan gerelateerd was. Krijgen of hebben jongeren met
een verklaring scholingsbelemmering die direct na hun
stage wel zijn doorgestroomd naar een betaalde baan, na
een eventueel ontslag ook de mogelijkheid tot een verzoek
tot beoordeling om voor dat doelgroepenregister in aanmerking te komen? Dat is dan weer een andere vorm, maar ook
hier lijkt er weer sprake te zijn van uitsluiting en/of het niet
optimaal met elkaar in verbinding staan van regelingen.
Het zijn allemaal vrij ingewikkelde regelingen die nog lang
niet op elkaar zijn aangesloten.
Staatssecretaris Klijnsma:
Nee, en wij willen volgens mij allemaal hetzelfde. Dat is
mijn drijfveer, ook in de beantwoording van de vragen van
mevrouw Karabulut. Ik zal dit volgaarne nog eens echt goed
navorsen. Wij zijn allemaal doende om de jonge mensen
bij de goede werkgevers te laten werken, ook na hun stage,
met alle instrumenten die ertoe doen. Ik wil hier dus heel
graag nog eens diep induiken.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Ik ben blij dat de staatssecretaris dit zegt. Ik heb de antwoorden op de eerdere schriftelijke vragen van de SP gelezen.
Volgens mij waren de antwoorden iets te gemakkelijk, want
mij bereiken ook signalen over deze doelgroep. In de oude
Wajong gingen de jongeren uit het speciaal praktijkonderwijs op hun 16de stage lopen met een hogere mobiliteitsbonus en loondispensatie. Deze jongeren lopen nu het risico
een lagere mobiliteitsbonus en geen loonkostensubsidie
te ontvangen, omdat gemeentes aangeven: ze hebben al
een baan en daarom mogen wij geen loonkostensubsidie
geven. Als die jongeren vanaf hun 16de blijven werken,
lopen ze het risico dat ze niet in de baangarantie vallen,
terwijl ze die sticker aanvankelijk wel gekregen zouden
hebben, maar er om technische redenen geen loonkostensubsidie is. Volgens mij kan hier een oplossing voor
gevonden worden, want anders ben ik bang dat deze jongeren niet op hun 16de stage gaan lopen, maar thuis op de
bank belanden. Dan hebben zij grotere kans om in een uitkering vast te zitten en dat moeten wij niet willen. Ik ben
dus met de SP blij dat de staatssecretaris dit oppakt. Hoorde
ik het goed dat wij voor het AO nog een terugkoppeling
hierover krijgen?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik doe mijn best. Ik zal mijn bevindingen tot dan toe in ieder
geval aan het papier toevertrouwen, want ik wil zelf ook
even heel goed weten wat hier aan de hand is. Is dit een
uitvoeringsaangelegenheid of is er iets niet helemaal goed
in de wet? Als dat laatste het geval is, moeten wij de wet
gewoon aanpassen, want deze jonge mensen moeten perspectief hebben.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
En wij maar denken dat de werkgevers het ook nog allemaal
snappen. Het wordt wel heel complex, maar dat terzijde.
Een van mijn vragen is niet beantwoord. Ik heb in mijn
inbreng aan de staatssecretaris gevraagd of zij wilde
reflecteren op de signalen — wij hebben er meerdere
gekregen — dat bedrijven geen mensen doorgestuurd krij-

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

gen van het UWV of de gemeente. Ik hoor dit steeds vaker.
Mijn stelling was: wij kunnen hier instrumenten bedenken
tot wij een ons wegen, maar als dit heel slecht doorkomt
bij de werkgevers, zijn wij hier een enigszins zinloze exercitie aan het voeren. Kan de staatssecretaris daar uitgebreid
op ingaan? Ik heb hier namelijk een vrij groot deel van mijn
inbreng aan gewijd.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb bij het begin van dit debat over alle zaken die naar
voren zijn gebracht en die ook tijdens het AO de revue
zouden kunnen passeren, gezegd dat we die dan zouden
kunnen behandelen, maar ik wil er heel graag op ingaan.
Mij bereiken dit soort signalen natuurlijk ook, net als de
andere signalen dat er nog te weinig plekken gemaakt
zouden worden. In de arbeidsmarktregio's weten de werkbedrijven, de werkgevers, de werknemers, het UWV en de
gemeenten elkander meer en meer te vinden. Het is echt
zaak dat men daar heel goed afstemt hoe de doelgroep
precies gepresenteerd kan worden en hoe de werkgevers
en de werknemers met elkaar in contact gebracht kunnen
worden. Ik zie dat het UWV daarin al meer en meer de hand
aan de ploeg slaat en steeds meer profielen van mensen
voor het voetlicht weet te brengen. Dat doen gemeenten
ook meer en meer. Het zou echter helemaal niet gek zijn
als men van veel eenduidiger instrumenten gebruik zou
gaan maken. Ik wil dat dus graag in De Werkkamer eens
even stevig onderstrepen — dat gebeurt ook al, hoor —
want dat moet gewoon gebeuren. Kortom, in de 35 werkbedrijven wordt het aan de orde gesteld en in De Werkkamer
is het aan de orde. Dat zijn de plekken waar dit aan de kaak
gesteld moet worden.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Kunnen wij dan een terugkoppeling krijgen van wat daar
de ambities mee zijn? Want ik heb al te vaak gehoord dat
het aan de orde gesteld zou worden. Ik wil ook gewoon
eens een keer zien wat voor actie er wordt ondernomen,
wat voor resultaten er zijn en welke stappen er nu eindelijk
gezet gaan worden. Kan de staatssecretaris daar nu echt
wat concreter in worden? Kan zij toezeggen dat zij daar
bijvoorbeeld in een brief op terugkomt, zodat wij echt de
vinger aan de pols kunnen houden?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik zou nu heel makkelijk kunnen zeggen dat wij natuurlijk
monitor- en evaluatiemomenten hebben afgesproken, maar
dat vind ik zelf ook ... Nou, ik stel het volgende voor. In de
brief die ik toch aan de Kamer schrijf voor het algemeen
overleg zal ik hier ook aandacht aan besteden. Op welke
wijze is aan mij, maar ik ga even bekijken of ik de Kamer
wat nadere inzichten kan bieden in de stand van zaken op
dit punt.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik wil nog iets opmerken; dat voorkomt een motie, voorzitter. Ik ben niet alleen benieuwd naar de stand van zaken,
maar vooral ook naar wat er gedaan zal worden om de
match wel beter te maken, zodat wij steeds minder van dat
soort geluiden zullen horen.

23 september 2015
TK 5

5-11-7

Staatssecretaris Klijnsma:
Waarvan akte.
Ik kom nu bij de amendementen terecht, te beginnen met
het amendement op stuk nr. 9 van de SP, waarin staat dat
het voorliggend wetsvoorstel ook moet gelden voor de
additionele groep voor de quotumheffing. Ik ben daar al
even op ingegaan. Ik moet dat amendement ontraden,
omdat die additionele groep bij het quotum pas aan de
orde is en er geen middelen voor zijn.
In het amendement op stuk nr. 10 wordt voorgesteld om
de horizonbepaling van de no-riskpolis te schrappen. Ook
daarop ben ik ingegaan. Die horizonbepaling maakt deel
uit van de bestuurlijke afspraken in De Werkkamer. Ik wil
dus mijn kant van die afspraken graag gestand doen, ook
richting de gemeenten.
Het amendement op stuk nr. 11 van de SP regelt een evaluatie en een verslag aan de Tweede Kamer over de doeltreffendheid en de effecten van de wet in de praktijk binnen
drie jaar na invoering. Ik beschouw dit amendement als
ondersteuning van beleid, want ik heb het al toegezegd en
het zit al bij de bestuurlijke afspraken met mijn partners in
De Werkkamer. Er is een evaluatie voorzien in 2019.
De voorzitter:
En ondersteuning van beleid betekent voor u?
Staatssecretaris Klijnsma:
Dit maakt geen deel uit van de wettekst. Ik zou het ook niet
in de wet willen regelen. Ik moet het amendement dus formeel ontraden.
De voorzitter:
Uw appreciatie van het amendement op stuk nr. 10 wil ik
ook nog even expliciet van u horen.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik ontraad het.
De voorzitter:
Er is nog één amendement. Zullen we dat eerst doen?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb drie ingediende amendementen. Is het vierde ook
reeds ingediend?
De voorzitter:
Ja, dat is het amendement-Karabulut op stuk nr. 13.
Staatssecretaris Klijnsma:
Dat amendement had ik nog niet bij de hand, maar inmiddels wel. Met dit amendement loopt mevrouw Karabulut
een tikje vooruit op datgene wat ik in de brief van vorige
week heb opgenomen. Ik ga er echt vanuit dat gemeenten
beschutwerkplekken gaan realiseren. Pas als blijkt dat dat
volgend jaar onvoldoende gebeurt, is wetgeving aan de

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

orde. Dit amendement is prematuur en moet ik dus ontraden.
De voorzitter:
Was u daarmee aan het eind van uw termijn gekomen?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ja.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik heb nog twee vragen over twee verschillende amendementen. Wat het borgen van die 30.000 beschutte plekken
betreft zou ik de staatssecretaris kunnen volgen en nog een
jaar kunnen wachten als de situatie niet zo ernstig zou zijn.
Uit een recent inspectierapport blijkt dat een op de vijf
gemeenten voornemens is geen beschutte werkplekken te
realiseren. Ik zou de staatssecretaris willen vragen waarom
zij onnodig risico wil nemen en nog een jaar lang wil
wachten, terwijl deze feiten nu al bekend zijn.
Staatssecretaris Klijnsma:
Wij zitten in het eerste jaar van de Participatiewet. Ik zie dat
veel gemeenten echt enorm hun best doen om de decentralisaties goed vorm en inhoud te geven. Ik zie ook dat er
gemeenten zijn die wel degelijk ook hun best doen om
beschut werk goed ingericht te krijgen. Ik neem gemeenten
serieus en ik heb er ook vertrouwen in. Ik vind dat mevrouw
Karabulut een punt heeft als zij zegt dat er ook gemeenten
zijn die willens en wetens geen beschutwerkplekken willen
maken. Ik heb niet voor niets een handreiking gedaan. Ik
ga ervan uit dat deze gemeenten zich nog eens stevig achter
de oren krabben, niet alleen de colleges van B en W, maar
ook de gemeenteraden. Ik wil dat mijn inspectie nog één
keer de thermometer hanteert. Alsdan ga ik bekijken of het
nodig is om de wet aan te passen. Dat vind ik een ordentelijke gang van zaken richting onze medeoverheden. Dit
amendement is echt te prematuur.
Mevrouw Karabulut (SP):
Lopen wij dan niet het risico dat een jaar later veel middelen
zijn uitgegeven, maar niet aan datgene waar ze voor
bedoeld waren, namelijk beschut werk? Daar ben ik zo bang
voor.
Staatssecretaris Klijnsma:
Mevrouw Karabulut heeft ook hier een punt, in die zin dat
de middelen die oorspronkelijk zijn gevoteerd voor de Participatiewet in brede zin, waar beschut werk deel van uitmaakt, in de brede uitkering zitten. Gemeenten mogen daar
zelf afwegingen over maken, maar het is niet voor niets dat
ik bij de vijf keer 20 miljoen de specifieke aangelegenheid
beetpak om die middelen echt ingezet te houden voor
beschut werk.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik heb ook een vraag over het amendement op stuk nr. 11,
dat de staatssecretaris ziet als ondersteuning van beleid.
De staatssecretaris vindt ook dat er een evaluatie op de
mobiliteitsbonus moet komen, net als op de no-riskpolis,

23 september 2015
TK 5

5-11-8

maar zij zegt erbij dat zij niet vindt dat dat moet worden
opgenomen in de wet. Ik kan dat niet volgen. Waarom voor
de no-riskpolis wel en voor de mobiliteitsbonus niet? Deelt
de staatssecretaris mijn mening dat er vrij weinig bekend
is over de effecten van de mobiliteitsbonus en dat dat des
te meer reden is, misschien nog wel meer dan bij de noriskpolis, om goed te evalueren? Als wij dat in de wet
opnemen, kunnen wij tijdig aanvullende maatregelen en/of
beleidswijzigingen doorvoeren.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb verteld dat ik met de leden van De Werkkamer echt
goede afspraken heb gemaakt over die evaluatie. Daar hoort
de mobiliteitsbonus bij. Op vragen van de heer Kerstens
heb ik al aangegeven dat de middelen die na vijf jaar vrijvallen, benut blijven worden voor deze doelgroep. Bij die
evaluatie bekijken wij natuurlijk heel goed wat die bonus
doet. De resterende middelen moeten wij zodanig inzetten,
dat zij echt hout snijden.
De voorzitter:
Afrondend, heel kort!
Mevrouw Karabulut (SP):
Prima. Maar juist omdat het zo belangrijk is, begrijp ik niet
waarom dit niet in de wet opgenomen wordt en de noriskpolis wel. Waarom zegt de staatssecretaris niet: prima,
dit is een verbetering ten opzichte van wat er lag en daarom
neem ik het over?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb daar gewoon al afspraken over gemaakt en ik vind
dat ik mijn gesprekspartners recht moet doen. Ik ga er
gewoon van uit dat zij netjes hun woord gestand doen en
dat wij het over drie jaar evalueren.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik zou graag toch wat meer toelichting krijgen op het
amendement op stuk nr. 13 van mevrouw Karabulut. De
staatssecretaris geeft vijf keer 20 miljoen aan de gemeenten
voor de realisatie van beschutwerkplekken. Dat geld oormerkt ze zelfs, maar kan ze zonder dat het in de wet staat,
ook afdwingen dat dit geld daaraan wordt besteed?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik ben het volgende voornemens te doen. Wij hebben vijf
keer 20 miljoen beschikbaar voor beschut werk, waaronder
de no-riskpolis. De rest van de middelen wil ik achteraf aan
de gemeenten geven die beschutwerkplekken hebben
gerealiseerd. Het is dus eigenlijk een bonus per beschutte
werkplek. Ik stel de middelen niet van tevoren beschikbaar,
maar pas als er een beschutte werkplek is gemaakt.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Binnen welke tijdsspanne gebeurt dat? Wordt per jaar achteraf per gemeente bepaald hoeveel plaatsen gemeenten
hebben gerealiseerd en dus hoeveel geld ze uit die pot
krijgen als bonus?

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Staatssecretaris Klijnsma:
Precies.
De voorzitter:
Heel goed.
We gaan door met de tweede termijn van de Kamer. De
eerste spreker is mevrouw Nijkerken van de fractie van de
VVD voor haar "maiden tweede termijn", zo heb ik begrepen.
Iedereen mag gewoon interrumperen, hoor.

Mevrouw Nijkerken-de Haan (VVD):
Voorzitter. Maar weinig mensen kunnen zeggen dat de termijn van hun maidenspeech bijna twee weken heeft
geduurd.
De voorzitter:
Dat geldt inderdaad niet voor iedereen.
Mevrouw Nijkerken-de Haan (VVD):
Ik bedank de staatssecretaris voor de beantwoording. Verder
bedank ik mevrouw Schouten die heel nadrukkelijk heeft
gevraagd naar het antwoord op mijn vraag hoe het zit met
de matching van de mensen in de doelgroep met de werkgevers. Op die vraag had ik inderdaad nog geen antwoord
gekregen en het is een belangrijke vraag, want ik zie heel
veel werkgevers die bereid zijn om werkplekken aan te
bieden. We kunnen heel veel instrumenten met elkaar verzinnen, maar als het daar niet goed gaat, hebben de
instrumenten ook geen zin.
Ik heb ten slotte een korte vraag voor de staatssecretaris.
Wanneer is zij van plan de meting te verrichten om te zien
of gemeenten daadwerkelijk naar aanleiding van de handreiking aan de slag gaan met het creëren van beschutwerkplekken? Ik neem aan dat gemeenten ook zelf mogen
bepalen hoe ze daaraan invulling geven. Dit is eigenlijk het
enige punt dat ik in tweede termijn bij de staatssecretaris
wilde verifiëren.

Mevrouw Karabulut (SP):
Voorzitter. In eerste termijn heb ik zo'n 20 vragen aan de
staatssecretaris voorgelegd die ik als volksvertegenwoordiger van de mensen heb gekregen om aan haar voor te leggen. De staatssecretaris heeft ze kunnen teruglezen. Twee
vragen heeft zij al beantwoord, maar wellicht kan zij op de
overige vragen schriftelijk terugkomen als het haar niet lukt
om dat in tweede termijn te doen. Dat is wel zo sympathiek,
want mensen vinden dat belangrijk. Misschien kan zij verder
in tweede termijn wel ingaan op de situatie bij het SWbedrijf Hameland. In eerste termijn heb ik daar namelijk
vragen over gesteld.
Ik heb een aantal moties voorbereid. Mijn eerste motie gaat
over de harmonisatie van het instrument jobcoach. Voor
de no-risk en de mobiliteitsbonus wordt een en ander wel
gelijkgetrokken maar voor de jobcoach niet. Dat vind ik raar.

23 september 2015
TK 5

5-11-9

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een zo eenduidig mogelijke inzet van
jobcoaches voor de doelgroep van de Participatiewet van
groot belang is en dat het daarom wenselijk is om te komen
tot een eenduidige, landelijke regeling voor jobcoaches;
verzoekt de regering om in lijn met de no-riskpolis en de
mobiliteitsbonus ook de jobcoachregeling te harmoniseren,

Over beschutte werkplekken is ontzettend veel te doen. De
staatssecretaris heeft het bij een laatste nota van wijziging
mogelijk gemaakt dat de no-risk ook voor de beschutte
werkplekken kan worden ingezet. Dat is een goede zaak,
denk ik, alleen al vanwege het financiële tekort bij
gemeenten. Maar ik benadruk nogmaals dat de wettelijke
borging van die plekken enorm belangrijk is. Met incidentele
middelen, zoals de staatssecretaris die nu heeft vrijgemaakt,
komen wij er niet. Over dat alles komen wij nog te spreken.
Mét de staatssecretaris vind ik het heel erg belangrijk dat
het moet gaan om duurzame, echte werkplekken, waarbij
de deelnemers, of de werknemers, ook echt werknemersrechten hebben.
Daarom de volgende motie.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Karabulut. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie

Zij krijgt nr. 14 (34194).

gehoord de beraadslaging,

Mevrouw Karabulut (SP):
Wij hebben eerder een discussie gevoerd over de vraag
wie hiervoor in aanmerking komt en wie niet. Een deel van
de mensen die ondersteuning nodig hebben, die een
arbeidsbeperking hebben maar wel zelfstandig het wettelijk
minimumloon kunnen verdienen en/of hoog opgeleid zijn,
komt daarvoor niet in aanmerking. Volgens mij heeft dat
heel perverse gevolgen. Ik kan het ook niet uitleggen.

overwegende dat het kabinet 100 miljoen heeft vrijgemaakt
ter realisatie van beschutte werkplekken, inclusief no-riskpolis;

De Kamer,

overwegende dat deze niet of zeer moeizaam van de grond
komen;

Daarom de volgende motie.

verzoekt de regering om afspraken te maken met VNG,
Cedris, sociale partners en UWV over beschutte werkplekken, met als uitgangspunt het realiseren van banen tegen
een salaris en dus geen dagbesteding of vrijwilligerswerk
voor een uitkering,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Karabulut en Kerstens. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een grote groep mensen met een structurele functionele arbeidsbeperking niet in aanmerking komt
voor een plek in het doelgroepenregister;
overwegende dat hierdoor ongelijkheid wordt gecreëerd;
verzoekt de regering, het doelgroepenregister te verbreden
zodat iedereen met een arbeidsbeperking die bij invoering
van de Quotumwet wordt meegeteld voor het banenquotum, wordt opgenomen in het doelgroepenregister,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Karabulut. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 16 (34194).
Mevrouw Karabulut (SP):
De regelingen die van toepassing zijn op sommige jongeren
uit het speciaal onderwijs en praktijkonderwijs die een
leerwerkstage lopen, zijn toch ietwat ingewikkeld. De
staatssecretaris heeft ons toegezegd om de specifieke doch
belangrijke vragen daarover ook schriftelijk te beantwoorden.
Ik heb ook een reeks vragen gesteld over de mantelzorgboete en een aantal zaken die te maken hebben met het
bijstandsonderdeel. Daarover komen wij morgen en tijdens
de komende debatten van deze maand verder te spreken.

Zij krijgt nr. 15 (34194).
Mevrouw Karabulut (SP):
De staatssecretaris heeft al toegezegd dat zij in ieder geval
de financiële gevolgen van het uitvoeren van een dergelijke
motie in kaart gaat brengen. Hierover komen wij dus nader
te spreken.

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

De heer Pieter Heerma (CDA):
Dat is even een lengteverschil! De microfoon moet voor
mij een stuk hoger.

23 september 2015
TK 5

5-11-10

Voorzitter. Het zal de staatssecretaris niet verrassen dat de
CDA-fractie positief staat tegenover het voorliggende
wetsvoorstel. Dat heb ik in eerste termijn ook al aangegeven. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording
in eerste termijn. In het bijzonder dank ik haar voor de toezegging om met de VNG en het UWV te gaan praten over
de strakheid van het beleid bij het UWV als het gaat om
beschut werk en om ons daarover voor het algemeen
overleg te informeren. Ook verwijs ik naar de antwoorden
over de problemen, waaraan mevrouw Karabulut zojuist
ook al refereerde, die ontstaan bij jongeren in het praktijkonderwijs en speciaal onderwijs. Zij lijken tussen de wal en
het schip te belanden en lopen daarmee een groot risico
om niet via de stage aan het werk te komen, maar thuis in
een uitkeringssituatie terecht te komen. Dat moeten wij met
elkaar voorkomen. Dat mag niet het effect zijn van de Participatiewet.

zij een en ander gaat controleren en op de uitvoeringskosten
van deze maatregelen? Het lijkt mij namelijk nogal wat als
je voor elke gemeente officieel metingen moet gaan doen
naar welke banen exact volgens de regels zijn en dat ook
nog eens moet gaan controleren. Wil de staatssecretaris
dat meenemen?

Ik heb goed gehoord dat de staatssecretaris in eerste termijn
niet is ingegaan op een aantal vragen waarop zij ook terug
kan komen in het algemeen overleg. Ik besef dat waar het
over loondispensatie gaat, dit ook mijn inbreng in eerste
termijn betreft. Ik zal mij netjes gedragen; we komen er
inderdaad in het algemeen overleg met elkaar over te
spreken.

De voorzitter:
Dat gaat ze nu laten blijken.

Zoals wellicht al bleek uit mijn interruptie zojuist, ben ik
nog niet helemaal op hetzelfde punt als de staatssecretaris
waar het beschut werk betreft. Ik vraag mij ook af of ik daar
ooit ga komen. Ik ben niet bezorgd dat we via het ter discussie stellen van deze transitie moeten gaan afdwingen dat
er beschut werk georganiseerd wordt. Er moet echter wel
iets gebeuren voor deze doelgroep en als dat niet gebeurt,
moeten we ook met elkaar bereid zijn om naar de wet en
naar de kaders te kijken. Die discussie zullen we echter
voeren als de plekken niet van de grond komen. Wellicht
kan de staatssecretaris nog aangeven op welk moment zij
die afweging gaat maken. Op die manier kunnen we de
discussie voeren over eventueel aanscherpen dan wel nog
eens goed naar de kaders van de wet kijken.

Mijn vraag gaat over de beschutte werkplekken. Deelt de
heer Van Weyenberg mijn mening dat het moet gaan om
duurzame en volwaardige arbeidsplekken? Je hebt namelijk
twee smaken: het is of duurzaam en volwaardig, met
werknemersrechten, of het zijn een soort dagbestedingsactiviteiten dan wel zeer onzekere banen met geen enkele
bescherming.

De laatste vraag van mijn kant betreft het LIV. Volgens mij
heeft de heer Van Weyenberg daar terecht over geïnterrumpeerd, ondanks het feit dat de betreffende wet nu niet
voorligt. Ik ben benieuwd wat de staatssecretaris hierover
gaat zeggen in haar tweede termijn. Al naar gelang hoe dat
LIV zich gaat verhouden tot de harmonisatie die voorligt
ten opzichte van de mobiliteitsbonus, zou de invoering van
het LIV de doelgroep van de Participatiewet namelijk op
achterstand kunnen zetten. Dit omdat er middelen
beschikbaar komen voor iedereen die de middelen voor de
doelgroep van de Participatiewet wegconcurreren. Ik ben
benieuwd wat de staatssecretaris daarover gaat zeggen en
hoe voorkomen kan worden dat het LIV slecht uitpakt voor
deze doelgroep.

De heer Van Weyenberg (D66):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording in eerste termijn. Ik heb nog een aantal vragen. De
eerste gaat over iets wat de heer Heerma al benadrukte.
Klopt het dat we voor het algemeen overleg nader horen
hoe de staatssecretaris precies met de gemeenten gaat
regelen de resterende vijf keer 20 miljoen, dus wat daar
nog van over is na wat we vandaag bespreken over de noriskpolis voor beschut werk? Kan zij daarbij ingaan op hoe

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Ik sluit mij aan bij de opmerking van de heer Heerma dat
mocht blijken dat het instrument niet werkt — we zijn
absoluut nog niet aangeland op dat moment — eerst de
vraag aan de orde is of er andere problemen zijn in de
kaders waar we wat mee moeten en waardoor we de koers
moeten wijzigen, voordat de staatssecretaris eventueel met
wetgeving komt. Dit is nu niet aan de orde, maar als je ooit
wel in die fase belandt, moet je het integraal afwegen. Ik
ben het daarover erg eens met de heer Heerma. Ik hoop
dat mevrouw Karabulut dat ook is.

Mevrouw Karabulut (SP):
"Integraal afwegen" klinkt altijd ontzettend goed, maar het
is het resultaat dat telt.

De heer Van Weyenberg (D66):
Ik vind dit een dilemma. De kern is dat het doel dat wij
mensen bieden boven alles verheven moet zijn. Dat doel
is zinvol werk, aan de slag. Dat vind ik iets anders dan een
soort standaardvorm van dagbesteding. Daar is het doel
anders, dat ben ik echt met mevrouw Karabulut eens.
Bovendien hebben we in de wet natuurlijk de afspraak
gemaakt over wat gemeenten in hun verordening moeten
schrijven. Dat was niet wat mevrouw Karabulut daar graag
in had gewild. Ik constateer nog steeds dat de gemeenten
tot nu toe zich allemaal aan die wet houden, want ik heb
van de staatssecretaris nog geen voorbeelden gehoord van
incidenten waarbij zij handhavend heeft willen optreden
via de inspectie. Het zijn natuurlijk niet altijd plekken die
meetellen in de definitie van 30.000. Daar is iets over
opgenomen in de wet. Die wet heeft mijn fractie gesteund.
Als straks echter blijkt dat we iets hebben geregeld wat in
theorie heel mooi klinkt maar waarvan de gemeenten zeggen "dat risico kunnen we nooit dragen en dat gaan we niet
doen" vind ik wel dat we naar alles moeten durven kijken.
Ik hoop niet dat we in die wereld komen, maar ik ben wel
bezorgd. Ik deel dus het doel dat mevrouw Karabulut
nastreeft, maar ik wil voorkomen dat wij over een paar jaar
iets zodanig hebben opgetuigd dat de mensen die de plekken nodig hebben die niet krijgen. Dat lichte ongemak begin
ik te krijgen als ik zie wat er op dit moment in gemeenteland
gebeurt.

23 september 2015
TK 5

5-11-11

Mevrouw Karabulut (SP):
Wij zijn om andere redenen tegen deze wet. Ik wil de heer
Van Weyenberg vragen om even een stapje terug te doen
en met mij mee te gaan naar de betrokken werknemers. Zij
hebben grote arbeidsbeperkingen — ik heb het nu over de
zwaarste groepen — maar kunnen toch, met ondersteuning,
begeleiding en aangepaste werkplekken, werk verrichten
naar vermogen. Dat vereist wel dat wij daar iets bij organiseren, want de markt doet dat niet; dat zal de heer Van
Weyenberg met mij eens zijn. Is hij bereid om met mij de
exercitie af te maken en te zeggen: wij moeten dat erkennen,
maar daar horen dan ook duurzame arbeidscontracten bij?
Het alternatief is duidelijk; dat is dagbesteding.
De heer Van Weyenberg (D66):
Wij zien dat er gemeenten zijn — ook gemeenten waar de
SP in het college zit — die afspraken weten te maken. Die
tellen misschien niet mee in de 30.000-telling, maar zij
organiseren wel zaken waarvan de staatssecretaris zegt dat
die conform de wet zijn. Dat is een spanningsveld. Ik weet
dat mevrouw Karabulut op dit punt een andere afweging
maakt. Voor mij gaat het er uiteindelijk om dat wij deze
mensen iets aanbieden. Mijn angst is dat wij straks iets
hebben wat er in theorie mooi uitziet, maar waarvan de
gemeenten zeggen: in feite vraagt u ons het hoofd in een
financiële strop te steken, maar dat doen wij niet. Ik wil
voorkomen dat wij in die situatie terechtkomen, zeg ik tegen
mevrouw Karabulut. Wij moeten dat nog eens heel goed
bekijken, want het is toch zonde als wij iets ontwikkelen
wat op papier misschien fantastisch is, maar waarmee de
mensen in de praktijk niet geholpen worden.
De voorzitter:
De heer Van Weyenberg rondt af.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik was net begonnen, voorzitter. Ik ben nog niet overtuigd
door de reactie van de staatssecretaris op het maximeren
van de no-riskpolis op vijf jaar, zoals wordt voorgesteld in
het amendement van mevrouw Karabulut. Ik ben bang dat
een werkgever zich over drie jaar zal afvragen of hij nog
wel aan de slag moet gaan, in de wetenschap dat over twee
jaar de no-riskpolis vervalt. Ik snap de bestuurlijke afspraken, maar ik ben erg bezorgd dat werkgevers al veel eerder
dan vijf jaar denken: als de no-riskpolis vervalt, durf ik het
niet aan. De staatssecretaris heeft tot nu toe alleen een
procedureel argument gebruikt, maar ik hoor graag ook
een inhoudelijk argument.
Ik sluit mij aan bij de toezegging van de staatssecretaris
naar aanleiding van de vraag van mevrouw Schouten over
de matching. Over vraag en aanbod zijn al eerder moties
ingediend, onder meer door de heer Potters en mij. Ik denk
dat hier nog een wereld te winnen is. Ik zie dan ook uit naar
de antwoorden die mevrouw Schouten zal krijgen.
Vervolgens een opmerking over het LIV en de mobiliteitsbonus. Ik ben daarover toch wat bezorgd; ik zal uitleggen
waarom. Als je 101% van het minimumloon verdiende,
kreeg je altijd al de mobiliteitsbonus van €2.000. Straks
krijgt elke werknemer, als ik het goed begrijp, loonkostensubsidie als hij minder dan het minimumloon krijgt, plus
hetzij de mobiliteitsbonus, hetzij het loonkostenvoordeel.

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Dat loonkostenvoordeel is ook €2.000. Wij bespreken vandaag het instrument van de mobiliteitsbonus voor een
kwetsbare groep. Wij stellen €2.000 extra beschikbaar —
voor Wajongers overigens minder dan vroeger — om
werkgevers over de streep te trekken om iets te doen voor
deze groep, die ingewikkelder voor hen is. Daarmee geven
wij die kwetsbare groep dus een extra steun in de rug op
de arbeidsmarkt. Straks zal echter hetzelfde voordeel gaan
naar andere werknemers die tussen 100% en 120% van het
WML verdienen en die geen beperking hebben. Ik ben een
groot voorstander van een premievoordeel, maar het effect
lijkt nu zijn dat het extra steuntje in de rug voor iemand met
een beperking verdwijnt. Andere werknemers ontvangen
dat steuntje immers ook. Dat gun ik die andere werknemers,
maar in feite schakelen wij daarmee de kwetsbare groep
gelijk aan de andere werknemers, in plaats van die groep
extra te helpen. Ik vraag de staatssecretaris om daar uitvoerig op in te gaan. Ik ben erg voor gelijkschakelen, maar het
extra steuntje in de rug lijkt mij in dit geval te zijn verdwenen. Heb ik dat goed begrepen?

De heer Kerstens (PvdA):
Voorzitter. De Partij van de Arbeid is positief over de wet
die wij hier vanavond bespreken. Hij gaat helpen bij het
invullen van de 125.000 banen waarover het kabinet in het
sociaal akkoord afspraken heeft gemaakt met sociale partners. Hij gaat ook helpen bij het realiseren van beschutwerkplekken daarbovenop voor mensen met de grootste afstand
tot de arbeidsmarkt. En dat is goed.
Ik ben blij met de toezegging van de staatssecretaris dat de
100 miljoen euro extra die nu wordt uitgetrokken in het
kader van beschut werk, wordt "geoormerkt" in die zin dat
het geld alleen wordt toegekend als er ook daadwerkelijk
beschutwerkplekken worden gecreëerd. Dat gebeurt automatisch met de no-riskpolis, want die kun je alleen maar
afsluiten als je een werkplek realiseert. De staatssecretaris
gaat dit ook doen voor het restant van de 100 miljoen euro.
Ik ben ook blij met de stok achter de deur die de staatssecretaris in beeld heeft gebracht in haar brief behorende bij
de derde nota van wijziging; een stok achter de deur in de
zin van wettelijke verankering. Ik heb daar nog wel een
verduidelijkende vraag over. In het debatje met mevrouw
Karabulut leek het erop dat de staatssecretaris wellicht pas
over een jaar, dus aan het eind van 2016, gaat bekijken of
gemeentes op streek zijn met het realiseren van die
beschutwerkplekken. Ik verzoek de staatssecretaris om dat
wat eerder te doen, liefst zo snel mogelijk. Wij hebben
eigenlijk al geconstateerd dat veel gemeentes achterblijven;
vandaar de 100 miljoen euro extra. Het lijkt mij niet nodig
om nog eens een heel jaar te wachten om te zien of ze wat
meer op streek zijn geraakt. Als de staatssecretaris kan
toezeggen dat dit wat sneller gebeurt, eerder in 2016, is dat
wellicht ook een tegemoetkoming aan mevrouw Karabulut.
Ik zou het in ieder geval op prijs stellen als de resultaten
eerder gemeten werden.
Ik heb nog één motie. De staatssecretaris heeft iets over dit
onderwerp gezegd, maar het is belangrijk dat hierover geen
enkel misverstand bestaat. Daarom dien ik de motie graag
in. Zij is mede ondertekend door mevrouw Nijkerken-de
Haan van de VVD.

23 september 2015
TK 5

5-11-12

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de nu met de mobiliteitsbonus gepaard
gaande financiële middelen, nadat de in de wet genoemde
periode van vijf jaar voorbij is (dus per 1 januari 2021),
volgens het kabinet "kunnen worden ingezet voor andere
arbeidsmarktinstrumenten in de belasting- en premiesfeer";
overwegende dat vanaf dat moment aanwending van die
middelen specifiek voor de doelgroep "banenafspraak" of
(mocht dat op dat moment ingevoerd zijn) "quotum" meer
voor de hand ligt;
verzoekt de regering, de bovenbedoelde financiële middelen
vanaf genoemde datum specifiek aan te wenden voor de
doelgroep "banenafspraak" dan wel "quotum" (mocht dat
op dat moment of enig moment daarna worden ingevoerd)
alsmede dat te doen in de vorm van een bonus, korting of
enig ander financieel instrument ten behoeve van de
werkgever die met gebruikmaking daarvan iemand uit de
doelgroep in dienst neemt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kerstens en Nijkerken-de Haan. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 17 (34194).
De staatssecretaris is in staat om gelijk antwoord te geven.

Staatssecretaris Klijnsma:
Voorzitter. Ik bedank de leden van uw Kamer ook voor de
inbreng in tweede termijn, te beginnen bij mevrouw Nijkerken. Dit was inderdaad een bijzondere manier om een
maidenspeech te houden. Net als de heer Kerstens heeft
mevrouw Nijkerken gevraagd wanneer ik ga bekijken hoe
het gaat met het aantal beschutwerkplekken. Mevrouw
Karabulut vroeg daar overigens ook naar. Ik ben voornemens om dit voor de zomer van volgend jaar te doen. Dan
kan de inspectie goed rapporteren en kunnen wij voor de
zomer in overleg met gemeenten — daar hecht ik namelijk
zeer aan — bekijken wat de zaak oplevert. Ik ga ervan uit
dat gemeenten dan met verve beschutwerkplekken aan het
realiseren zijn.
Mevrouw Karabulut vraagt mij hoe ik omga met de vragen
van de mensen die zij in eerste termijn naar voren heeft
gebracht. Ik stel voor om daaraan in het AO weer aandacht
te besteden. Ik heb ook een aantal van die vragen beantwoord. Ik krijg natuurlijk ook brieven van mensen waarin
soortgelijke vragen aan de orde zijn; die beantwoord ik ook.
Gaarne dit bij het AO weer aan de orde stellen.
Mevrouw Karabulut heeft een specifieke vraag gesteld over
de situatie rond Hameland. Naar aanleiding van haar
schriftelijke vragen heb ik schriftelijk aan haar gemeld dat
als het gaat om Hameland de gemeenten in kwestie aan

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

zet zijn en dat men ook de middelen van de motie-Kerstens
kan benutten. Wij zijn nu doende, samen met Cedris en met
de vakbeweging, om alle plannen te bekijken die SWbedrijven hebben ingediend op dat punt. Daarbij kijken wij
ook naar wat de verschillende regio's hebben ingediend.
Dat geldt ook voor deze regio. Dat neemt niet weg dat het
voortouw in dezen echt bij de gemeenten in kwestie ligt. Ik
wil daar helder over zijn.
Mevrouw Karabulut (SP):
Dat is zo. Dat is al helemaal onderstreept met de nieuwe
Participatiewet. Het gaat er nu om dat er een besluit is
genomen om een goedlopend bedrijf op te doeken zonder
dat een helder alternatief voorhanden is. Mensen maken
zich daar terecht heel veel zorgen over. Kan de staatssecretaris bij het beoordelen van die plannen extra aandacht
besteden aan de situatie bij het SW-bedrijf Hameland? Het
is wellicht overbodig, maar misschien zien gemeenten iets
over het hoofd. Wellicht kan door de extra aandacht en door
de intensieve bestudering door de staatssecretaris een bijdrage worden geleverd aan een goede afloop van deze
kwestie.
Staatssecretaris Klijnsma:
Mevrouw Karabulut weet dat ik het heel belangrijk vind dat
wij de infrastructuur van de sociale werkbedrijven zo veel
mogelijk overeind houden, omdat die sociale werkbedrijven
heel veel expertise hebben om mensen naar werk te begeleiden, zeker de mensen waar we vanavond ook weer over
spreken. Daar kan geen misverstand over bestaan. Bij motie
van de heer Kerstens zijn er middelen beschikbaar gekomen,
30 miljoen, die vanuit de verschillende regio's worden
aangevuld tot 60 miljoen, om die omvorming gestalte te
geven. Het is inderdaad niet de bedoeling dat sociale
werkbedrijven daarmee worden "afgevormd". Dat is geen
Nederlands, maar er moet inderdaad sprake zijn van
omvorming. In deze situatie, net als in alle andere situaties,
ligt het voortouw echt bij de gemeenten. Ik bekijk of alle
voorstellen in aanmerking komen voor de beschikbare
middelen.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik heb er geen zicht op of de desbetreffende gemeenten
een beroep hebben gedaan op die extra middelen. Dat weet
ik niet. Kan de staatssecretaris nagaan of dat het geval is?
Kan zij wellicht over het geheel de stand van zaken inzichtelijk maken, waarbij ook wordt gekeken naar het SW-bedrijf
Hameland? Nogmaals, ik ben het met de staatssecretaris
eens dat het voortouw daar ligt. Er is echter sprake van een
bijzondere situatie. Ik denk dat ik de staatssecretaris, gelet
op haar verantwoordelijkheid als staatssecretaris en voor
het gehele stelsel, echt wel mag vragen hoe het gaat en of
het klopt dat er op zijn minst sprake is van een diffuse
situatie. Cedris is hier nauw bij betrokken en deelt de zorgen.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb niet veel toe te voegen aan wat ik in eerste aanleg
heb gezegd. Het voortouw ligt bij de gemeenten. Alle regio's
maken gebruik van de beschikbare middelen. Daar hebben
wij criteria voor en die hanteren wij.

23 september 2015
TK 5

5-11-13

De heer Kerstens (PvdA):
Ik heb een vervolgvraag naar aanleiding van de vragen van
mevrouw Karabulut, ook in relatie tot het SW-bedrijf
Hameland. Ik heb begrepen dat de gemeenten die Hameland
vormen een beroep hebben gedaan op die gelden, dus dat
ze een plan hebben ingediend. Ik ga ervan uit dat de
staatssecretaris doet wat zij zegt dat ze doet. Dat betekent
dat als dat plan voorziet in het afbouwen of afbreken een
SW-bedrijf, men niet in aanmerking komt voor de middelen.
Het zou wellicht wel helpen dat na die mededeling de desbetreffende gemeenten wat extra tijd krijgen om te bezien
of zij een plan kunnen indienen dat wel kan rekenen op de
goedkeuring van de staatssecretaris en dat het SW-bedrijf
Hameland wel helpt bij de omvorming naar een toekomst
waarin het een rol kan blijven spelen bij de uitvoering van
de Participatiewet.
Staatssecretaris Klijnsma:
Het is "frapper toujours" maar het voortouw ligt bij de
gemeenten. Wij zijn doende om te bekijken of alle plannen
de toets kunnen doorstaan om middelen te kunnen krijgen.
Dat doen wij ook in deze regio. Daar kan ik verder niet meer
aan toe- of afdoen.
De heer Kerstens (PvdA):
Ter verduidelijking, er gold een termijn waarvoor de plannen moesten worden ingediend. Die plannen zijn ingediend.
Stel dat dit plan ertussen zit en het wordt afgewezen, dan
is mijn verzoek aan de staatssecretaris om deze gemeente
nog wat extra tijd te gunnen om met een plan te komen dat
de toets der kritiek wel kan doorstaan en dat dus niet leidt
tot de afbouw van Hameland, maar het een rol kan geven
bij de uitvoering van de Participatiewet.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik ben doende om samen met vakbeweging Cedris te kijken
naar alle plannen. Als dat opportuun is, ben ik altijd bereid
om te bekijken of er net iets meer tijd nodig is om plannen
te vervolmaken, maar dat ben ik alleen als dat opportuun
is. Dat heb ik ook zo met mijn andere twee partners afgesproken.
Dan kom ik bij de moties die mevrouw Karabulut heeft
ingediend. De motie op stuk nr. 14 gaat over de harmonisatie van de jobcoach, die wettelijk geregeld zou moeten
worden. Daar ben ik op ingegaan. Ik ben daar niet voor,
want wij hebben goede afspraken gemaakt in De Werkkamer. Dus deze motie moet ik ontraden.
De motie op stuk nr. 15 gaat over de verbreding van het
doelgroepenregister. Ook daar ben ik op ingegaan. Ik heb
gemeld dat dat pas aan de orde is als het quotum moet
worden ingevoerd, dus niet nu, niet bij de banenafspraak.
Dus ook deze motie moet ik ontraden.
De motie op stuk nr. 16 gaat over duurzame, volwaardige
werkplekken. Ook ik ben die mening toegedaan. Het oordeel
over deze motie laat ik dus aan de Kamer.
De heer Heerma heeft nog eens onderstreept hoe wezenlijk
het is dat UWV en VNG samen met ons nog eens kijken
naar de voordeur voor de doelgroepen en de voordeur voor
beschut. Dat doen wij.

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

Van de jongeren, vso en pro heb ik gezegd dat wij de klepel
echt boven tafel willen halen.
Dan werd gevraagd naar het moment om over beschut
werk te gaan praten. Dat wil ik voor de zomer van volgend
jaar doen.
Net als de heer Van Weyenberg heeft ook de heer Heerma
gevraagd naar het LIV. Dat is een nieuw instrument, dat nu
aan de orde komt op basis van de begrotingsbehandeling
2016. Wij zijn doende te bekijken hoe dat LIV spoort met de
mobiliteitsbonus. In 2016 is die premiekorting gewoon zoals
die is. Dan voeren wij haar gewoon door. De mensen uit
deze doelgroep hebben recht op de loonkostensubsidie.
Ook dat helpt. Wij moeten dat LIV nog behandelen. Dan
weet ik zeker dat de Kamer gaat onderstrepen dat de interactie met deze doelgroep een heel wezenlijke is. Die
onderstreping geldt ook voor mij. Zal ik dat maar zo neerzetten?
De voorzitter:
De streep is genoteerd. Was dit uw termijn, mevrouw de
staatssecretaris?
Staatssecretaris Klijnsma:
Nee, nee, nee.
De voorzitter:
Oké. Dan gaan wij even luisteren naar de heer Van Weyenberg.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik vind dit heel ingewikkeld. Wij hebben deze behandeling
al een keer opgeschort, maar hoe kan ik nou een oordeel
geven over wat hier gebeurt met de mobiliteitsbonus, die
voor Wajongers wordt verlaagd, als ik niet weet of er tegelijkertijd een voorstel van het kabinet ligt en het kabinet mij
blijkbaar niet kan uitleggen of dat nou betekent dat je en
dát krijgt en de mobiliteitsbonus of dat die mobiliteitsbonus
vervalt? Ik heb sterk de indruk dat dat zo is als ik de stukken
lees. Kan de staatssecretaris dat niet uitleggen? Dat had ik
ook gevraagd in eerste instantie. Dat betekent ook iets voor
de relatieve positie van deze doelgroep. Dat is exact waar
wij nu alweer twee uur met elkaar over in discussie zijn. Ik
vind dit dus heel ongemakkelijk. Hoe kan ik nou een afgewogen standpunt innemen als ik niet weet wat hier het
effect van is?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik heb niet voor niets gezegd dat het LIV een nieuw instrument is. Ik stel de Kamer nu voor om de mobiliteitsbonus
voor vijf jaar af te spreken, zodat de doelgroep goed
geholpen kan worden en werkgevers overigens ook.
Natuurlijk moet helder worden hoe een en ander met elkaar
strookt als het LIV wordt behandeld in de opmaat naar de
begrotingsvoorbereiding. Een ding zeg ik de Kamer echter
toe: wij zullen er altijd voor zorgen dat de mensen over wie
wij vanavond spreken, niet op achterstand worden gezet
door het LIV.

23 september 2015
TK 5

5-11-14

De voorzitter:
Afrondend, nog een korte vraag.
De heer Van Weyenberg (D66):
De vraag is niet of ze op achterstand worden gezet. Wij
bieden een instrument om deze mensen een zetje in de rug
te geven. Er ligt een wetsvoorstel van het kabinet waarin
0,5 miljard omgaat. Ik begrijp niet dat ik geen antwoord
krijg op de simpele vraag wat dat betekent voor wat we
vandaag bespreken. In de stukken van het LIV kan ik dat
ook nergens terugvinden. Ik wil dus gewoon vandaag van
de staatssecretaris horen of men straks het LIV en de
mobiliteitsbonus tijdelijk houdt of niet. Dat lijkt me een
vraag die echt vandaag aan de orde is.
Staatssecretaris Klijnsma:
In 2016 heb je in ieder geval de mobiliteitsbonus. Zoals het
LIV nu is ingericht, hebben de werknemers met een loon
tussen 100% en 120% van het minimumloon recht op LIV,
met ingang van 2017. Dat is €2.000. In het invoeringsjaar
hebben de mensen uit de doelgroep banenafspraak recht
op loonkostensubsidie, premiekorting doelgroep banenafspraak en LIV. Ik denk dat dit voor deze mensen een
behoorlijke steun in de rug is.
De voorzitter:
Kort, mijnheer Van Weyenberg.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dus de staatssecretaris zegt nu toe dat het feit dat je LIV
krijgt, niets afdoet aan het recht op een mobiliteitsbonus.
Dat zegt ze nu klip-en-klaar, ja of nee?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ja, en zeker in het invoeringsjaar 2017 hebben mensen
recht op loonkostensubsidie, premiekorting doelgroep
banenafspraak en LIV.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dat antwoord van de staatssecretaris laat me een beetje in
verwondering achter. Hoe zit het dan in 2018 en 2019, als
het zo expliciet aan 2017 wordt gekoppeld? De vraag van
de Kamer was of het LIV concurrentienadeel voor deze
doelgroep gaat opleveren. De staatssecretaris zegt nu: in
2017 niet. Maar wat gebeurt er dan in 2018 en 2019?
Staatssecretaris Klijnsma:
De Kamer moet het LIV nog helemaal behandelen. Wat
vanavond voorligt, is de mobiliteitsbonus voor deze doelgroep. Daar bestaat ook helemaal geen misverstand over.
Een ding is zo helder als glas en dat is dat we allemaal
vinden dat deze groep niet op achterstand gezet moet
worden en, sterker nog, een steun in de rug nodig heeft.
Dat gaat dus ook gebeuren.
De heer Pieter Heerma (CDA):
Dat is toch een heel wonderlijk antwoord. De staatssecretaris begint met het heel feitelijk beantwoorden van de vraag

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

van de heer Van Weyenberg. Zij zegt dat dit in 2017 geldt.
De vervolgvraag is dan wat er geldt in 2018. Het antwoord
van de staatssecretaris is vervolgens dat we het LIV hier
niet bespreken. Dat had dan in eerste instantie het antwoord
moeten zijn.
Staatssecretaris Klijnsma:
Daar heeft de heer Heerma een punt. Ik heb de heer Van
Weyenberg tegemoet willen komen. Wat je in 2017 kunt
zien gebeuren, is gewoon een extra ruggensteun voor deze
groep mensen. Als een paal boven water blijft staan dat
deze groep mensen extra ruggensteun houdt.
Mevrouw Karabulut (SP):
Natuurlijk komen we nog over dat wetsvoorstel te spreken.
De staatssecretaris ontkent hier in ieder geval niet dat er
een relatie bestaat. Is het misschien een idee om de Kamer
nader te informeren voordat we een stemming hebben over
welke relatie dat dan is? Ik vind dat ook wel relevant om te
weten. Ik steek er inhoudelijk weliswaar wat anders in, maar
ik vind het wel fijn om enigszins te kunnen overzien wat de
relatie is tussen die twee.
Staatssecretaris Klijnsma:
Voor zover die helderheid verschaft kan worden, wil ik dat
met alle plezier doen. Voorop blijft staan dat de ruggensteun
recht overeind blijft.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Het gaat er niet alleen om dat de ruggensteun recht overeind blijft. Sluit de staatssecretaris uit dat gebruikmaken
van het LIV alle andere voorzieningen, of juist omgekeerd,
onmogelijk maakt?
Staatssecretaris Klijnsma:
Het LIV moet inderdaad nog behandeld worden. Het zou
toch heel raar zijn als ik daarop preludeer. De Kamer gaat
daar immers ook nog het een en ander van vinden. Nu ligt
voor dat wij voor vijf jaar een mobiliteitsbonus voor deze
doelgroep voteren. De interactie die mevrouw Schouten
terecht naar voren brengt, tussen de verschillende instrumenten die aan de orde zijn — mobiliteitsbonus, loonkostensubsidie en LIV — zal ik op papier zetten, voor zover ik
dat doorzicht nu kan bieden. Wij weten echter allemaal dat
de Kamer nog niet heeft ingestemd met het LIV. Daarom
kan ik natuurlijk ook niet zeggen dat het gestort beton is.
Echter, ik wil best het inzicht dat ik kan verschaffen vanuit
het departement, aan de Kamer doen toekomen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Het is waar dat wij het LIV nog niet behandeld hebben. Dat
is een beetje de makke van dit voorstel ten opzichte van
het Belastingplan dat net binnen is gekomen. Hadden wij
het debat maar afgerond, zo zou ik bijna tegen de heer
Kerstens willen zeggen. Het punt is dat wij bij de behandeling van het LIV straks te laat zijn, dat wij dan met een
regeling komen — het is een fiscale post die gewoon
bepaalde uitgangspunten heeft — die wij straks misschien
toch weer moeten gaan repareren in deze wet. Dat willen
wij voorkomen. Ik wil dus toch wel graag dat de staatsse-

23 september 2015
TK 5

5-11-15

cretaris uitsluit dat de doelgroep erop achteruitgaat ten
opzichte van de huidige situatie.

De voorzitter:
Hartstikke goed.

Staatssecretaris Klijnsma:
Ik stel de Kamer het volgende voor. Ik stuur de Tweede
Kamer vóór de stemmingen een briefje waarin ik de verhouding tussen de mobiliteitsbonus en het LIV, voor zover ik
die nu vanuit het departement kan inkleuren, aan de Kamer
doe toekomen, wetend dat zij nog geen ja heeft gezegd
tegen het LIV.

De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Dinsdag stemmen wij over het wetsvoorstel, de amendementen en de moties. Ik dank de staatssecretaris voor haar
aanwezigheid hier.

De voorzitter:
En wetend dat wij hierover dinsdag al gaan stemmen. Kort
dag, zeg ik maar even.
Staatssecretaris Klijnsma:
Gelukkig wel, voorzitter. Ik zal als de drommel een briefje
maken.
De heer Van Weyenberg heeft geconstateerd dat er ook
uitvoeringskosten aan de orde zijn als het gaat om beschut
werk. Dat kan ik beamen. Hij zegt dat die kosten natuurlijk
niet te hoog moeten worden. Dat ben ik met hem eens.
De voorzitter:
De heer Van Weyenberg, kort.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik vroeg iets anders. Ik heb de staatssecretaris gevraagd
om in de brief waarin zij ingaat op hoe zij met die extra
middelen voor beschut werk omgaat en hoe zij dat gaat
controleren bij gemeenten, aan te geven wat daar de uitvoeringskosten van zijn. Het ging mij dus niet om het instrument beschut werk maar om het systeem dat nu met de
additionele middelen wordt gemaakt.
Staatssecretaris Klijnsma:
Het is goed gebruik dat we daar altijd ook een uitvoeringstoets op van toepassing verklaren, dus dat inzicht wordt
verschaft.
Dan kom ik bij de no-risk voor vijf jaar. Inderdaad, de
werkgevers willen zekerheid, maar daarom hebben we een
evaluatie, zodat we over drie jaar inzicht kunnen bieden in
de vraag of dit een succes is. Als het een succes is, gaan
we met gemeenten bespreken of we dit al dan niet doorzetten. We hebben nu die horizonbepaling gemaakt, omdat
gemeenten dit natuurlijk ook zien als iets van inperking van
hun beleidsvrijheid. Dat begrijp ik, maar daar zijn ze heel
ruiterlijk in.
De vraag van de heer Kerstens heb ik beantwoord en de
vierde motie, die op stuk nr. 17, kan ik oordeel Kamer laten.
Daar heb ik namelijk reeds ja tegen gezegd.
Daarmee ben ik aan het eind gekomen van mijn tweede
termijn.

Tweede Kamer

Bevordering arbeidsdeelname
arbeidsbeperkten

23 september 2015
TK 5

5-11-16