Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3783
Vragen van het lid Van Houwelingen (FvD) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over vaccinatiedrang, het vaccineren van
jongeren en het «trolleyprobleem» (ingezonden 30 juni 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 17 augustus 2021), Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 3661.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het artikel «De kinderartsen zijn om: vaccineer de
tieners»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het eens met het volgende citaat van Outbreak Management Team
(OMT)-lid Illy in dit artikel «We willen niet dat de tieners tussen de twaalf en
achttien jaar straks tweederangsburgers worden. Ga maar na: als je onder de
twaalf bent, ben je in principe gevrijwaard van testen voor evenementen of
het buitenland. Als je 18 jaar of ouder bent, kun je je laten vaccineren. Terwijl
de groep tussen twaalf en achttien zich nu voor elk evenement of voor elke
reis naar het buitenland moet laten testen. Dat zijn grote belemmeringen»?
Antwoord 2
Het beschikbaar stellen van COVID-19-vaccins aan jongeren is om verschillende redenen belangrijk, maar in de eerste plaats in het belang van jongeren
zelf. Ook jongeren van 12–18 jaar kunnen namelijk (ernstig) ziek worden van
het coronavirus. Als hen niet de kans wordt gegeven zich te laten vaccineren,
dan zijn ook in deze leeftijdsgroep het komende najaar gevallen van
langdurige ziekte (Long COVID), ziekenhuisopnames en meer gevallen van de
levensbedreigende ontstekingsreactie (MIS-C) die het coronavirus kan
veroorzaken te verwachten. Daarnaast is het een belangrijke factor in het
afwenden van een nieuwe coronapiek in het najaar.
De Gezondheidsraad heeft zich de afgelopen weken gebogen over de vraag
of COVID-19-vaccinatie beschikbaar moet worden gesteld aan jongeren en is

1

ah-tk-20202021-3783
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

de Volkskrant, 28 juni 2021, «De kinderartsen zijn om: vaccineer de tieners».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

op 29 juni jl. met een positief advies gekomen over het vaccineren van
jongeren vanaf 12 jaar. Ik heb dit advies op 30 juni overgenomen. In het
Gezondheidsraadadvies wordt de aanvaardbaarheid van het beschikbaar
stellen van vaccins voor jongeren mede beschouwd vanuit een kinderrechtenperspectief. Hierbij merkt de raad op dat volgens het Internationaal Verdrag
inzake de Rechten van Kind (IVRK) de belangen van kinderen en adolescenten
leidend zijn in beslissingen die hen aangaan. Zo hebben jongeren het recht
op gezondheid en het recht om naar school te kunnen gaan. Ik deel de
mening van de raad dat jongeren het recht hebben om te participeren in
beslissingen over hun gezondheid en daarbij serieus genomen dienen te
worden. Vanuit dat oogpunt vind ik het ook belangrijk om jongeren de
mogelijkheid te bieden om zich te laten vaccineren tegen het coronavirus en
hen daarmee de sleutel naar meer vrijheid te geven.
Vraag 3
Klopt de bewering van mevrouw Illy in het bovenstaande citaat dat nietgevaccineerde tieners «tweederangsburgers» (dreigen te) worden? Indien dit
citaat van dit OMT-lid niet klopt, waarom is het dan onjuist? Indien de
bewerking wel klopt, betekent dit dan niet logischerwijs en automatisch dat er
sprak is van vaccinatiedrang omdat, in tegenstelling tot gevaccineerden,
niet-gevaccineerden tieners volgens mevrouw Illy immers «grote belemmeringen» zullen ondervinden?
Antwoord 3
De heer Illy, gewaardeerd kinderarts en lid van het OMT, heeft het afgelopen
jaar een bijzondere bijdrage geleverd aan de bestrijding van de pandemie,
met daarbij specifiek oog voor het welzijn van kinderen en jongeren.
In reactie op bovenstaande quotatie wil ik graag benadrukken dat vaccinatie
tegen COVID-19 voor iedereen vrijwillig is, dus ook voor jongeren. Jongeren
zijn en blijven vrij om al dan niet te kiezen voor vaccinatie. Ik wil voorkomen
dat de beslissingsruimte van jongeren wordt ingeperkt of zodanig wordt
beïnvloed dat zij feitelijk minder keuzevrijheid hebben (vaccinatiedrang). Het
kabinet kiest om deze reden voor beleidsinterventies die de keuze voor
vaccinatie kunnen beïnvloeden (zoals het aanbieden van begrijpelijke en
toegankelijke informatie voor de jongere doelgroep), maar de keuzevrijheid
niet beperken. Ook blijft het bij evenementen of activiteiten in Nederland
altijd mogelijk om een negatieve test of een herstelbewijs te overleggen in
plaats van een vaccinatiebewijs.
Vraag 4
Bent u op de hoogte van het artikel «Gebruik tieners niet als immunologisch
schild»?2
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Klopt de bewering in dit artikel, dat er volgens het Amerikaanse Centers for
Disease Control and Prevention (CDC) een «waarschijnlijk verband» is tussen
de mRNA-vaccins en myocarditis/pericarditis bij tieners en jongvolwassenen,
en dat deze bijwerkingen ook optreden in de groep van twaalf tot zeventien
jaar? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Het geneesmiddelenbewakingscomité PRAC van het EMA heeft op 9 juli jl.
een evaluatie uitgebracht over myocarditis en pericarditis na vaccinatie met
de mRNA-vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna. Het comité adviseert om
myocarditis en pericarditis toe te voegen als nieuwe bijwerkingen aan de
bijsluiter van deze vaccins. In het Gezondheidsraadadvies van 29 juni jl. wordt
ook aandacht besteed aan de meldingen. De Gezondheidsraad gaf hierbij aan
dat het beloop in de meeste gevallen mild was en dat de patiënten binnen
enkele dagen waren hersteld. De Gezondheidsraad schrijft ook dat myocarditis en pericarditis verschillende oorzaken kunnen hebben en dat de klachten
2

NRC, 28 juni 2021, «Gebruik tieners niet als immunologisch schild».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

in algemene zin bij 1 tot 10 op de 100.000 mensen per jaar worden gerapporteerd. Dat het optreedt ná vaccinatie betekent niet dat het vaccin altijd de
oorzaak is. Dergelijke hartproblemen worden bijvoorbeeld ook regelmatig
gezien na infectie met het coronavirus. Voor de Gezondheidsraad is een
belangrijke factor dat myocarditis en pericarditis bekende ziektebeelden zijn,
die goed behandeld kunnen worden en in de meeste gevallen geen restverschijnselen geven. Ook het Amerikaanse Centers for Disease Control and
Prevention heeft aangegeven dat de voordelen van vaccinatie opwegen tegen
de nadelen en adviseert de vaccinatie met het BioNTech/Pfizer-vaccin ook bij
jongeren voort te zetten.
Vraag 6
Wat vindt u van de waarschuwing van de uitvinder van de mRNAvaccintechniek, Robert Malone (genoemd in het bovenstaande artikel), waarin
hij waarschuwt voor auto-immuunziekten die zich mogelijk pas na maanden
of jaren kunnen manifesteren? Is dit inderdaad een mogelijkheid? Of kunt u
dit risico uitsluiten? Indien u dit risico kan uitsluiten, kunt u dan aangeven
waarop deze absolute zekerheid van is gebaseerd en waarom u de risico’s
van de mRNA-vaccins blijkbaar beter kan inschatten dan de uitvinder van de
mRNA-techniek zelf?
Antwoord 6
Dankzij de klinische studies en continue monitoring in de praktijk kunnen we
zien of én welke mogelijke bijwerkingen er kunnen optreden na vaccinatie.
Sinds het op de markt komen van de vaccins worden ook aanvullende studies
uitgevoerd naar de werking, bescherming en veiligheid op de langere termijn.
De kans op ernstige bijwerkingen nadat een vaccin is goedgekeurd is klein,
maar kan niet volledig worden uitgesloten. Als vaccins bijwerkingen hebben,
is dat meestal op de korte termijn (zie ook mijn antwoord op vraag 7). Er zijn
op dit moment geen aanwijzingen voor de ontwikkeling van autoimmuunziekten na vaccinatie met mRNA-vaccins. Auto-immuunziektes komen
even goed voor bij mensen die niet gevaccineerd zijn en kunnen bijvoorbeeld
worden getriggerd door een infectie.
De mRNA-techniek is relatief nieuw voor vaccins, maar wordt al langere tijd
gebruikt in bepaalde kankermedicijnen. De mRNA-vaccins zijn ontworpen om
een immuunrespons op te wekken tegen het spike-eiwit van SARS-CoV-2. Het
mRNA uit de vaccins kan hierbij niet binnendringen in de celkern en heeft
dus geen invloed op je genetisch materiaal (DNA). Bovendien wordt mRNA
binnen enkele uren afgebroken in de cellen.
Vraag 7
Indien er wel degelijk (mogelijk nog onbekende lange termijn) risico’s voor
jongeren zijn bij vaccineren, hoe wegen deze risico’s volgens u dan op tegen
de gezondheidswinst van vaccineren bij tieners tussen de twaalf en achttien
jaar? Indien dit niet bekend is, wilt u dit dan grondig laten onderzoeken?
Antwoord 7
In het Gezondheidsraadadvies van 29 juni jl. wordt aangegeven dat vaccinatie
van adolescenten in de leeftijd 12 tot en met 17 jaar gezondheidswinst
oplevert voor de groep zelf. De gezondheidswinst bestaat uit het voorkomen
van ernstige ziekte en ziekenhuisopname als gevolg van COVID-19 en
complicaties als MIS-C bij een kleine groep jongeren; en het voorkomen van
langdurige ziekte bij een mogelijk grotere groep jongeren (Long COVID). In de
afgelopen periode zijn ongeveer 100 jongeren tussen 13–17 jaar opgenomen
geweest in het ziekenhuis door COVID-19; en bij ruim 80 kinderen en
jongeren is de diagnose MIS-C gesteld. Daarbij komt ook nog de groep
jongeren die langdurige klachten overhoudt aan een coronabesmetting (Long
COVID). Daarnaast wordt gewicht toegekend aan indirecte gezondheidseffecten, met name het voorkomen van negatieve effecten op de (mentale)
gezondheid en algemeen welbevinden van jongeren. De gezondheidsraad
geeft aan dat vaccinatie van jongeren kan leiden tot minder viruscirculatie
binnen deze groep. Dat kan er mogelijk voor zorgen dat er minder beperkende maatregelen (zoals quarantaine en sluiting van scholen) nodig zijn
wanneer sprake is van een nieuwe opleving van het virus in het najaar en de
winter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Dankzij de klinische studies en continue monitoring van de vaccinaties in de
praktijk wordt opgevolgd of én welke mogelijke bijwerkingen er kunnen
optreden bij jongeren (zie ook het antwoord op vraag 5). Onderzoekers
verwachten dat bijwerkingen op de lange termijn heel zeldzaam zullen zijn.
Dat komt omdat vaccins zorgvuldig worden beoordeeld op werkzaamheid,
veiligheid én kwaliteit, voordat ze gebruikt mogen worden. Het EMA en CBG
stellen hierbij hoge eisen aan de vaccins en hanteren strenge criteria bij de
beoordeling. Als er bijwerkingen zijn, worden deze vooral kort na vaccinatie
verwacht. Dan is het vaccin namelijk bezig een reactie van het afweersysteem
op te wekken. De meeste bijwerkingen worden binnen zes weken na
vaccinatie zichtbaar. De kans op ernstige bijwerkingen nadat het vaccin is
goedgekeurd, is dus klein. Toch kunnen we het nooit helemaal uitsluiten.
Daarom worden de vaccins gemonitord, ook nadat ze zijn goedgekeurd.
Bijwerkingencentrum Lareb speelt hierbij een belangrijke rol en verzamelt
meldingen van mogelijke bijwerkingen. Deze worden beoordeeld door de
Nederlandse medicijnautoriteit (CBG). Daarnaast wordt in een grote kennisbank (ACCESS) de werkzaamheid en veiligheid in Europa bijgehouden. Zo
kan bij een onvoorziene bijwerking snel worden opgetreden.
Vraag 8
Bent u bekend met het trolleyprobleem?3
Antwoord 8
Ja.
Vraag 9
Welk moreel kader – de deontologie of het utilitarisme – is volgens u politiek
(het meest) wenselijk bij het oplossen van dit probleem? Welk moreel kader
neemt u daarvoor dus als uitgangspunt?
Antwoord 9
Mensen – en dus ook jongeren – hebben keuzevrijheid. Tegelijkertijd hebben
we een verantwoordelijkheid om zorg te dragen voor onze medemens.
Vrijheid in verantwoordelijkheid, zoals past in een democratie.
Ik denk noch binnen een deontologisch, noch binnen een utilistisch kader. Het
gaat met name om het vinden van een balans tussen de individuele
keuzevrijheid van een burger (jongere in dit geval) om wel of niet te kiezen
voor vaccinatie; en de verantwoordelijkheid van diezelfde burger richting de
medemens.
Vraag 10
Kan het in uw ogen zo zijn dat we tieners en kinderen aan (onnodige en
onbekende) gezondheidsrisico’s blootstellen «ten behoeve van een ander»?
Antwoord 10
Het vaccineren van jongeren kan een belangrijke bijdrage leveren aan het
beschermen van de samenleving als geheel. De mentale en fysieke gezondheid voor jongeren staat echter te allen tijde voorop. Uit het advies van de
Gezondheidsraad komt duidelijk naar voren dat het aanbieden van de
COVID-19-vaccinatie aan jongeren leidt tot gezondheidswinst. Dat is allereerst
in het belang van de jongeren zelf. Zoals de raad in het advies aangeeft,
kunnen jongeren (langdurig) klachten ondervinden als gevolg van COVID-19.
Daarnaast heeft de pandemie het afgelopen jaar veel gevraagd van jongeren.
Zo hebben scholen de deuren moeten sluiten om verspreiding van het virus
tegen te gaan. Dit heeft veel impact gehad op het dagelijks leven en
welbevinden van veel jongeren. Ik vind het daarom belangrijk dat ook
jongeren de gelegenheid wordt geboden zich te laten vaccineren.

3

Wikipedia, het Trolleyprobleem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4