Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 759

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2021
Met deze brief kom ik de toezegging na om uw Kamer te informeren over
de extra projectgerichte controle n.a.v. de Radar uitzending van 29 maart
jl. Daarnaast ga ik in op de publicatie van de isolatiestandaard voor
woningen op het energielabel. Tevens reageer ik op de recent aangenomen motie van de leden Koerhuis en Beckerman over een maximumprijs voor het energielabel (Kamerstuk 32 813, nr. 695) en doe ik u de
resultaten van de markconsultatie over het digitaal aanvragen van het
energielabel toekomen. Parallel met deze brief verstuur ik ook de
antwoorden op de vragen van het schriftelijk overleg en kom ik terug op
toezeggingen die zijn gedaan tijdens debatten inzake het energielabel.
Kwaliteit van het energielabel
Naar aanleiding van de uitzending van het televisieprogramma Radar op
29 maart jl. heb ik in mijn brief van 20 april jl. (Kamerstuk 30 196, nr. 753)
verschillende acties benoemd. Eén daarvan was het bezoek aan de
betreffende woning door de certificerende instelling (CI) en het uitvoeren
van een extra projectgerichte controle. De resultaten van deze controle
heb ik per brief ontvangen en stuur ik als bijlage van deze brief aan uw
Kamer1. De norm in het kwaliteitsborgingssysteem voor een kritieke
afwijking is gedefinieerd in de BRL9500-W (de beoordelingsrichtlijn) en
ligt op 8% of maximaal vijf afwijkingen. In die brief over de resultaten kunt
u lezen dat de CI heeft geconstateerd dat alle berekende energieprestaties
in kWh/m2.jaar binnen de norm van 8% vallen. Wel is bij één van de drie
energieprestatieberekeningen het aantal van vijf toegestane afwijkingen
overschreden, waarmee dit dossier kritiek is. De kritieke afwijking heeft de
consequentie dat na het herstellen van de afwijking(en) de rapportage
opnieuw geregistreerd dient te worden en door de CI een extra aanvullende projectcontrole wordt uitgevoerd.

1

kst-30196-759
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 759

1

Belangrijke constatering bij deze controle is dat de berekende energieprestaties verschillen doordat niet alle informatie over de woning bij alle
drie de opnames verstrekt was aan de adviseur. Ook zijn er interpretatieverschillen binnen de nieuwe methodiek naar voren gekomen, in dit geval
over het wel of niet invoeren van een bepaald type mechanische
ventilatie. De certificaathouder (CH) heeft op verzoek van de CI deze
interpretatieverschillen voorgelegd aan het EP-adviesplatform. Door
middel van het EP-adviesplatform worden dergelijke interpretaties van
een eenduidige uitleg voorzien zodat de opnameprotocollen continu
verbeterd worden en alle energieadviseurs op dezelfde wijze gebouwen
opnemen. Hiermee en met de monitoring van de kwaliteitscontroles
worden de borging en de kwaliteit van het energielabel continu verbeterd.
Isolatiestandaard op het label
Nu de Standaard voor woningisolatie en de streefwaarden bekend zijn,
zullen deze ook een plek krijgen op het energielabel voor woningen. Op
het energielabel zal worden weergegeven of een woning voldoet aan de
Standaard voor woningisolatie en daardoor in veel gevallen klaar is voor
een overstap naar een duurzame warmtevoorziening, of dat de woning
nog niet voldoet aan de Standaard. Bij de toelichting over isolatie wordt
per bouwdeel de streefwaarde opgenomen. Deze streefwaarde geeft aan
naar welk isolatieniveau de woningeigenaar kan streven als hij of zij gaat
isoleren.
Momenteel worden de Standaard en streefwaarden ingebouwd in de
software voor de energieprestatieberekening van de softwareleveranciers
en in de labelgenerator van RVO. Naar verwachting zal dit in het derde
kwartaal van 2021 gereed zijn. Ook reeds afgegeven labels die zijn
opgesteld met de NTA 8800 methodiek zullen worden voorzien van de
Standaard en streefwaarden als deze worden gedownload op
mijnoverheid.nl.
Markt in balans
Begin juni is een aantal van ruim 1.100 vakbekwame energieadviseurs
bereikt en dit aantal neemt iedere week verder toe. Momenteel zijn verder
nog bijna 1.100 personen bezig om hun vakbekwaamheid te behalen. Bij
elkaar is dit aantal voldoende om aan de vraag naar adviseurs voor het
nieuwe energielabel en de energieprestatie-berekeningen voor de
vergunningaanvraag te voldoen.
Daarmee is de verwachting dat in de komende maanden vraag en aanbod
in de markt in balans zullen komen. Dit zal resulteren in teruglopende
doorloop- en levertijden van een energielabel. Tot die tijd zijn de levertijden voor een energielabel echter langer dan gewenst en is het niet reëel
om van een verkoper of verhuurder te verwachten dat op het moment van
adverteren reeds een energielabel aanwezig is. Daarom heb ik besloten
om de opschorting van de handhaving van de advertentieplicht tot 1 juli
2021 te verlengen tot 1 januari 2022. Dit houdt in dat tot 1 januari 2022 er
niet zal worden gehandhaafd op de verplichting om de energieprestatieindicator te vermelden in de advertentie in commerciële media bij
verkoop of verhuur van een woning of utiliteitsgebouw, indien er nog
geen geldig energielabel is afgegeven. Is er wel een geldig energielabel
afgegeven, dan moet deze wel worden vermeld. De verplichting van het
hebben van het energielabel bij de transactie van de woning of het
gebouw blijft tevens van kracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 759

2

Prijs van het energielabel
Ik vind het belangrijk dat het energielabel betaalbaar blijft. Daarom zijn
mijn inspanningen er op gericht om waar mogelijk de prijs te drukken.
Momenteel loopt het prijsmonitoringsonderzoek inclusief internationale
vergelijking, waarvan ik de uitkomsten in de tweede helft van 2021 met
uw Kamer deel. De aanbevelingen van de marktconsultatie, die ik later in
deze brief beschrijf, dragen bij aan het drukken van de prijs. Er is een
aantal partijen in de markt die disproportioneel hoge prijzen vragen voor
het energielabel. Maar er zijn nu ook aanbieders die prijzen bieden onder
het gemiddelde van 256 euro. Dit is immers een gemiddelde. Ik ben in
gesprek met de brancheverenigingen om woningeigenaren hier beter
over te informeren.
De beschikbaarheid van vakbekwame energieadviseurs is een belangrijke
factor die van invloed is op de prijs van het energielabel. De verwachting
is dat wanneer de markt in balans komt niet alleen de levertijden terug
zullen lopen, maar ook de prijzen concurrerend zullen worden. Dat is de
reden dat ik mij in de afgelopen periode heb ingezet om waar mogelijk het
aantal energieadviseurs zo snel mogelijk toe te laten nemen. Tegelijk met
het versturen van deze brief heb ik de einddatum van de overgangsregeling, waarbij adviseurs zonder het behalen van de softwaremodules
voor het bewijs van vakbekwaamheid alvast aan de slag kunnen, verlengd
van 1 juli naar 1 november 2021.
De wens van uw Kamer om het energielabel betaalbaar te houden,
ondersteun ik volledig en geef ik daar zoals ik heb toegelicht ook actief
uitvoering aan.
De motie van de leden Koerhuis en Beckerman over het stellen van een
maximumprijs tot 1 januari 2022 heb ik echter ontraden omdat ik het
invoeren van een maximum niet als een oplossing zie om de prijs van het
energielabel (structureel) te verlagen. Een dergelijk ingrijpende maatregel
zal een marktverstorende werking hebben en juist zorgen voor minder
concurrentie op de markt met het risico op het uittreden van energieadviseurs, langere wachttijden en uiteindelijk hogere prijzen na 1 januari 2022.
Het stellen van maximumprijzen wordt alleen in zeer uitzonderlijke
gevallen toegepast binnen Nederland en Europa in markten die structureel niet werken. Gezien de ongewenste effecten raadt de ACM het
stellen van een maximum ook ten zeerste af. Een wettelijke maximumprijs
kan ook niet gesteld worden op € 190. De verwachte prijs van € 190 (Sira
Consulting, 2019) is immers een gemiddelde. De kosten verschillen per
woningtype en is afhankelijk van o.a. de reistijd van de energieadviseur.
Bij het stellen van een maximumprijs dient met deze verschillen in kosten
rekening gehouden te worden, en dus zal een de maximumprijs hoger
moeten zijn dan € 190 en daardoor mogelijk zelfs een prijsopdrijvend
effect kunnen gaan bewerkstelligen.
Bovendien is in deze sector geen sprake van een monopolie zoals in het
debat van 20 mei (Handelingen II 2020/21, nr. 78, Tweeminutendebat
Klimaatakkoord gebouwde omgeving) werd gesteld. Eenieder kan zich
aanmelden voor een opleiding of door middel van zelfstudie zich
voorbereiden op de examens en na het behalen van de benodigde
examens als vakbekwaam adviseur werken volgens de voorschriften en
voor een certificaathouder. Ik zie bevordering van een breed aanbod en
goede informatie over de keuzemogelijkheden in de markt daarom als een
meer effectieve en adequate wijze om marktwerking en prijsvorming te
bevorderen.
De motie verzoekt de regering om per ministeriële regeling tot 1 januari
2022 een maximumprijs in te stellen voor het energielabel. Ik ben
genoodzaakt deze motie naast mij neer te leggen, omdat er geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 759

3

wettelijke grondslag is in de Woningwet om een maximumprijs te stellen
per ministeriële regeling. De voorgestelde wijziging van de Woningwet
neemt circa twee jaar in beslag. Ook is hiervoor nog nader onderzoek
nodig om de hoogte van een maximumprijs te kunnen onderbouwen.
Naar alle verwachtingen is de balans in de markt al veel eerder hersteld.
Daarnaast is van belang dat er geen sprake is van een monopolie en dat
er belangrijke ongewenste effecten zijn te verwachten.
Marktconsultatie
Op 9 december 2020 (Handelingen II 2020/21, nr. 35, item 7) werd het
nader gewijzigd amendement van de leden Koerhuis en Terpstra
(Kamerstuk 35 570 VII, nr. 74) aangenomen dat opriep om er zorg voor te
dragen dat het energielabel ook digitaal aangevraagd kan worden. Op
14 december 2020 stuurde ik een brief waarin ik uw Kamer informeerde
over het organiseren van de marktconsultatie (Kamerstuk 30 196, nr. 741).
De marktconsultatie moest inzicht geven in de mogelijkheden van een
betaalbaar, betrouwbaar en nauwkeurig energielabel, zonder dat een
energieadviseur de kenmerken in de woning komt opnemen, en dat
voldoet aan de wettelijke vereisten, zoals onder meer ook vastgelegd in de
EPBD en CEN-EPB-normen.
Er zijn acht voorstellen ingediend op de marktconsultatie. De Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft samen met een begeleidingscommissie deze voorstellen schriftelijk en deels via mondelinge
toelichting beoordeeld. De rapportage met de resultaten van deze
marktconsultatie voeg ik als bijlage bij deze brief2.
De conclusie van RVO is dat partijen interessante voorstellen hebben
gedaan, maar dat geen van deze voorstellen op dit moment een oplossing
biedt die volledig aan de gestelde criteria van de marktconsultatie voldoet.
Daarmee is een digitaal aan te vragen label per 1 juli nog niet mogelijk. De
voorstellen voldeden niet aan eisen van de NTA8800/CEN-EPB, leverden in
op betrouwbaarheid en nauwkeurigheid en/of hadden alsnog de noodzaak
van een huisbezoek. Met name de openbare databronnen, waar veel
voorstellen gebruik van maken, leveren vaak onnauwkeurigheid op
doordat deze niet de juiste gegevens bevatten voor energieprestatieberekeningen. Gegevens over werkelijk gebruik op gebouwniveau (zonder
informatie over de effecten van bijvoorbeeld gebouwcomponenten) zijn
niet bruikbaar voor de berekende methode volgens de Europese CEN-EPB
normen voor de bepaling van het energielabel en bieden bovendien
weinig inzicht in verbetermogelijkheden voor isolatie.
Uit de rapportage van de marktconsultatie blijkt dat op onderdelen het
proces voor het aanvragen van een energielabel wel kan worden
gedigitaliseerd. Deze oplossingen werk ik momenteel verder uit:
1. Digitale checklists voor de woningeigenaar
2. Inspectie-/opnameapps voor energieadviseurs
De digitale checklist houdt in dat de woningeigenaar vooraf zelf meer
informatie verzamelt in de vorm van documentatie of gedeeltelijke
opname van de woning. De opnametijd van de energieadviseur ter
plaatse kan verkort worden wanneer de adviseur deze gegevens alleen
hoeft te controleren. Dit kan zorgen voor prijsreductie van het
energielabel. Een goede checklist voor de woningeigenaar is essentieel
zodat de woningeigenaar van de juiste instructies is voorzien. Graag
verken ik samen met de branchevereniging de mogelijkheden om
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 759

4

dergelijke digitale checklists te ontwikkelen en te delen binnen de
branche.
De tweede oplossing uit de marktconsultatie is het gebruik van (slimme
datagedreven) inspectieapps. Met een dergelijke app kan de energieadviseur de opname in de woning digitaliseren en daarmee achteraf tijd
besparen omtrent de registratie. In de markt wordt door een aantal
partijen reeds gebruik gemaakt van deze apps. Dergelijke ontwikkelingen
moedig ik aan en kunnen al op de korte termijn tot kostenreducties leiden.
Ik ben dan ook positief over de pilot van NVM die door middel van het
inschakelen van energieadviseurs, die gebruik maken van deze apps,
verdere doorontwikkeling en schaalvergroting stimuleren. Ik ga met de
brancheverenigingen in gesprek om de kennis in de sector te delen en
adviseurs attent te maken op het bestaan en de voordelen van deze apps.
Overigens is het al mogelijk om in gevallen op afstand een energielabel
aan te vragen. Zo biedt de BRL mogelijkheden om later (binnen
24 maanden) aangebrachte verbeteringen aan een woning mee te laten
wegen in een nieuw energielabel, zonder dat de woning opnieuw wordt
bezocht. In die gevallen is een nieuwe woningopname op locatie dus niet
nodig en kan op afstand het label worden geregistreerd.
Naast het verder digitaliseren van delen van het proces om te komen tot
een energielabel wordt door RVO en de begeleidingscommissie aanbevolen dat de opname van het gebouw verder wordt vereenvoudigd. Bij
het ontwikkelen van de bepalingsmethode NTA8800 is bij de nieuwe
invoerparameters gekeken naar de invloed van deze parameters op de
energieprestatie. Bij minder dan 2% invloed zijn deze parameters geen
onderdeel geworden van de gebouwopname. RVO concludeert dat op
dezelfde wijze alle parameters beschouwd moeten worden in een
gevoeligheidsanalyse om de mogelijkheid tot vereenvoudiging te
onderzoeken. Dus niet alleen de grens van 2% leggen op de nieuwe
invoerparameters, maar ook de oude die we al kenden vanuit de vorige
bepalingsmethode. Ik neem deze aanbeveling ter harte en heb de
werkgroep NTA8800 de opdracht gegeven dit onderzoek uit te voeren. De
eerste besprekingen hierover hebben reeds plaatsgevonden en naar
verwachting kan het onderzoek eind 2021 zijn afgerond. Implementatie
wordt voorzien in de tweede helft van 2022.
De marktconsultatie heeft dus goede inzichten gegeven in de kansen die
er liggen om het energielabel in de komende periode verder te verbeteren
en vereenvoudigen. Verder verken ik graag de mogelijkheden voor
verdere digitalisering bij relatief nieuwe woningen waarbij voldoende
gegevens beschikbaar zijn om geen grote afwijkingen te krijgen in de
labelletters.
Ik informeer uw Kamer na de zomer graag over de voortgang van de in
gang gezette acties die ik onderneem naar aanleiding van de marktconsultatie.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 759

5