Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

24 557

Kansspelen

Nr. 102

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 oktober 2009
Tijdens het Algemeen Overleg over kansspelbeleid van 19 maart 2009
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 557 nr. 97) heb ik toegezegd
de Kamer te zijner tijd te zullen informeren over de uitspraak van het Hof
van Justitie van de Europese Gemeenschappen in de zaak Liga Portuguesa de Futebol Profissional en Bwin Ltd./Departemento de Jogos Santa
Casa da Misericódia de Lisboa (Zaak C-24/07 en de eventuele gevolgen
van die uitspraak voor het Nederlandse beleid. Voorts heb ik in mijn brief
van 4 augustus 2009 over poker (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
24 557, nr. 100) toegezegd de Kamer op korte termijn te zullen informeren
over de instelling van een commissie die de mogelijkheid zal onderzoeken
kansspelen via internet wettelijk te reguleren.
Met deze brief doe ik beide toezeggingen gestand.
Uitspraak Hof van Justitie
In deze zaak stond het in de Portugese regelgeving bestaande uitsluitend
recht om kansspelen via internet te organiseren centraal. Dat recht is
toegekend aan het Departemento de Jogos de Santa Casa de Misericórdia
de Lisboa («Santa Casa»). Bwin International Ltd. («Bwin») maakte inbreuk
op dit uitsluitend recht, door, in samenwerking met de Liga Portuguesa de
Futebol Profissional («Liga Portuguesa»), eveneens in Portugal via internet kansspelen aan te bieden. Aan Bwin en Liga Portuguesa zijn vervolgens geldboeten opgelegd, waartegen zij bij de rechter beroep aantekenden.
In het nationale geding rees de vraag hoe de Portugese regeling zich
verhoudt tot de bepalingen in het EG-verdrag omtrent het vrije dienstenverkeer. De nationale rechter legde het Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschappen de prejudiciële vraag voor «of artikel 49 van het
EG-verdrag in de weg staat aan een regeling van een lidstaat als die welke
in het hoofdgeding aan de orde is, die marktdeelnemers, zoals Bwin, die
zijn gevestigd in andere lidstaten, waar zij rechtmatig soortgelijke diensten verrichten, verbiedt om via het internet kansspelen aan te bieden op
het grondgebied van deze lidstaat.»

KST135834
0910tkkst24557-102
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 557, nr. 102

1

Het Hof merkt in lijn met eerdere uitspraken op dat een nationale regeling
die het aanbod van kansspelen via internet beperkt, wegens dwingende
redenen van algemeen belang kan worden gerechtvaardigd, indien de
toegepaste beperking zonder discriminatie wordt toegepast, geschikt is de
gestelde doelen te waarborgen en niet verder gaat dan noodzakelijk is.
Het Hof vindt dat de doelstellingen van het Portugese beleid – bestrijding
van fraude en criminaliteit en bescherming van de consument – als «dwingende redenen» kunnen worden aangemerkt. Voorts oordeelt het Hof dat
de Portugese regeling, op grond waarvan één enkele door de overheid
gecontroleerde marktdeelnemer als Santa Casa ervoor zorgt dat de exploitatie van kansspelen in een beheersbare bedding wordt geleid, een
geschikt middel is de gestelde doelen te bereiken.
Vervolgens stelt het Hof vast dat lidstaten bij gebrek aan harmonisatie
kunnen oordelen dat het enkele feit dat een marktdeelnemer als Bwin in
de lidstaat van herkomst aan controles wordt onderworpen, onvoldoende
waarborgen in de lidstaat van ontvangst biedt om nationale consumenten
tegen de risico’s van fraude en criminaliteit te beschermen. Het Hof merkt
daarbij op dat via het internet toegankelijke kansspelen andere en ernstiger risico’s op fraude door marktdeelnemers met zich meebrengen dan
traditionele kansspelen.
Het Hof concludeert dan ook dat het EG-verdrag niet in de weg staat aan
een regeling als die in het hoofdgeding aan de orde is, die marktdeelnemers als Bwin die in andere lidstaten zijn gevestigd, waar zij rechtmatig
soortgelijke diensten verrichten, verbiedt om via het internet kansspelen
aan te bieden op het grondgebied van deze lidstaat.
Gevolgen voor het Nederlandse beleid
De uitspraak is in lijn met de vorige uitspraken van het Hof, waarin steeds
is geoordeeld dat lidstaten de bevoegdheid hebben het (grensoverschrijdend) aanbod van kansspelen op grond van dwingende redenen van
algemeen belang te beperken, mits de toegepaste beperkingen niet discriminerend zijn, geschikt zijn de gestelde doelen te bereiken en niet verder
gaan dan noodzakelijk is.
Net als de Portugese regelgeving biedt de Wet op de kansspelen voor
bepaalde kansspelcategorieën de mogelijkheid voor maximaal één
vergunning.
De hoofddoelstelling die blijkens het arrest ten grondslag ligt aan de
Portugese kansspelregelgeving – de bestrijding van criminaliteit, meer
bepaald de bescherming van de consumenten van kansspelen tegen door
marktdeelnemers gepleegde fraude – is eveneens vergelijkbaar met de in
Nederland geldende beleidsdoelstellingen. Daarnaast heeft het Nederlandse kansspelbeleid nog als doel kansspelverslaving tegen te gaan.
Er is wel een verschil tussen Portugal en Nederland wat betreft de wijze
waarop kansspelen via internet zijn gereguleerd. De Portugese regelgeving voorziet kennelijk in de mogelijkheid slechts één vergunning te
verlenen voor kansspelen via internet. Die enige vergunning is verleend
aan Santa Casa. Op grond van de haar verleende vergunning heeft Santa
Casa de mogelijkheid op te treden tegen marktdeelnemers die inbreuk
maken op dat recht.
De Wet op de kansspelen biedt op dit moment echter niet de mogelijkheid
vergunning te verlenen voor kansspelen via internet, wat betekent dat
dergelijke kansspelen in Nederland onvoorwaardelijk verboden zijn. De
beperking voor kansspelen via internet is in Nederland dus groter (totaalverbod) dan in Portugal (éénvergunningstelsel). Het oordeel van het Hof is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 557, nr. 102

2

daarom mijns inziens eveneens van toepassing op de situatie in Nederland. In de jurisprudentie van het Hof, waaronder deze uitspraak, is namelijk uitdrukkelijk bepaald dat lidstaten hun eigen beschermingsniveau
kunnen vaststellen wat betreft de wijze waarop zij kansspelen willen reguleren.
Het Hof spreekt zich in deze zaak voor het eerst duidelijk uit over de
wederzijdse erkenning van (in andere lidstaten afgegeven) kansspelvergunningen en concludeert dat daarvan geen sprake is. Bij gebrek aan
communautaire regeling mogen lidstaten oordelen dat de wettelijke voorwaarden en controles in het land van herkomst onvoldoende waarborgen
bieden voor bescherming van de eigen consumenten.
Het verbod in de Wet op de kansspelen om in Nederland via het internet
gelegenheid te geven tot deelname aan kansspelen – op grond waarvan
marktdeelnemers met een vergunning in andere lidstaten hun diensten
niet in Nederland mogen aanbieden – is naar mijn mening dan ook niet in
strijd met artikel 49 van het EG-verdrag. Ik zie in de uitspraak van het Hof
dan ook een bevestiging van het Nederlandse kansspelbeleid.
Tevens vormt het arrest van het Hof een ondersteuning van het Nederlandse standpunt in de Nederlandse kansspelzaken bij het Hof (Ladbrokes
en Betfair) en de reactie van Nederland op het in 2008 door de Commissie
van de Europese Gemeenschappen uitgebrachte met redenen omkleed
advies.
Adviescommissie kansspelen via internet
Op 9 september 2009 heeft de ministerraad ingestemd met de Instellingsregeling Adviescommissie kansspelen via internet. De Adviescommissie
heeft tot taak mij te adviseren over de algemene voorwaarden die kunnen
worden gesteld aan de regulering van kansspelen via internet, met als
mogelijk resultaat een voorstel voor een wettelijk regime voor kansspelen
via internet en met specifieke aandacht voor de consequenties voor de
Europeesrechtelijke houdbaarheid van het Nederlandse kansspelbeleid,
de aard en omvang van het illegale aanbod van kansspelen via internet,
de eventuele wijze van vergunningafgifte, soortgelijke ontwikkelingen in
andere lidstaten van de Europese Unie en de bescherming van kwestbare
groepen, zoals minderjarigen en jongvolwassenen.
Naast de voorzitter, de heer mr. G.J. Janssen, telt de commissie vier
andere leden: mevrouw mr. I. Brakman, de heer mr. R.W.M. Craemer, de
heer dr. M.W.J. Koeter en mevrouw prof. mr. A.J.C. de Moor-van Vugt.
De voorzitter en leden zijn mede gekozen op grond van hun kennis en
ervaring op het terrein van openbaar bestuur, kansspelen, nieuwe media,
handhaving/toezicht, verslavingszorg en Europees- en bestuursrecht.
De Adviescommissie zal haar advies uiterlijk 1 maart 2010 uitbrengen. Ik
zal u dit advies vervolgens, voorzien van mijn reactie, doen toekomen.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 557, nr. 102

3