Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2334
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht «ACM: Bergman bepaalt grotendeels eigen
prijs in onderhandelingen met verzekeraars» (ingezonden 11 februari 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 5 april 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 2004.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «ACM: Bergman bepaalt grotendeels eigen
prijs in onderhandelingen met verzekeraars»?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van dit bericht.
Vraag 2
Deelt u de zorgen over de positie van de Bergman Clinics (met winstoogmerk) in verhouding tot algemene ziekenhuizen, waarbij Bergman Clinics de
tarieven sneller kan laten stijgen dan algemene ziekenhuizen? Zo ja, wat wil u
hier aan doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De berichtgeving waarnaar u verwijst komt mede voort uit onderzoek dat de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft verricht in het kader van haar
fusietoezicht. Naar aanleiding van een melding tot voornemen van de
overname van NL Healthcare door Bergman Clinics heeft de ACM onderzoek
gedaan en geconcludeerd dat die voorgenomen concentratie de mededinging
zou beperken en zou leiden tot substantiële prijsstijgingen en innovatieve
zorg minder betaalbaar zou worden. In haar onderzoek constateerde de ACM
dat Bergman Clinics reeds over een sterke onderhandelingspositie beschikt
tegenover zorgverzekeraars en dat zij haar prijzen de afgelopen jaren sterker
heeft kunnen laten stijgen. De ACM heeft op grond van dit onderzoek
besloten dat Bergman Clinics de Maartenskliniek niet mag overnemen.
Ik vind dat de beschikbaarheid van kwalitatief goede, toegankelijke en
betaalbare zorg aan patiënten altijd voorop moet staan. Het fusietoezicht dat

1

ah-tk-20212022-2334
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Skipr, 7 februari 2022, «ACM: Bergman bepaalt grotendeels eigen prijs in onderhandelingen
met verzekeraars».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

de ACM verricht op grond van de Mededingingswet draagt daaraan bij.
Daarbij toetst de ACM voorgenomen fusies of overnames op de gevolgen
voor de mededinging. Het beschermen van effectieve mededinging en
daarmee keuzemogelijkheden voor patiënten en zorgverzekeraars vormt een
belangrijke waarborg om te voorkomen dat dominante posities ontstaan.
Mocht er toch een dominante positie bestaan, beschikken de ACM en de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over de bevoegdheid om in te grijpen. De
ACM ziet op grond van de Mededingingswet erop toe dat partijen met een
economische machtspositie daarvan geen misbruik maken, bijvoorbeeld door
partijen uit te sluiten of onredelijk hoge tarieven te hanteren. De NZa heeft
een bevoegdheid om aan partijen met aanmerkelijke marktmacht verplichtingen op te leggen. Zo kan zij indien een risico bestaat op te hoge prijzen
voorwaarden stellen waardoor misbruik van een dominante positie kan
worden voorkomen. De ACM en de NZa zijn onafhankelijk toezichthouders die
hun bevoegdheden rond fusies en dominante posities op grond van de feiten
en omstandigheden van het individuele geval eigenstandig kunnen inzetten,
teneinde belangen van patiënten en verzekerden te waarborgen.
Het is niet aan mij maar aan de ACM om fusies te toetsen en daarbij rekening
te houden met de kenmerken van de zorgsector en het risico op onder meer
prijsstijgingen in te schatten. Daarnaast bevat de meest recente Monitor
medisch-specialistische zorg 2021 van de NZa inzicht in de contractering,
gelijkgerichtheid en financiële prikkels in 2020 en 2021 en kostenontwikkeling
in 2019.
Vraag 3
Welke middelen heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om de positie
van een zorgaanbieder te beteugelen, wanneer deze aanbieder op deelterreinen dominant is geworden? Welke rol heeft de ACM bij overname van kleine
zelfstandig behandelcentra (ZBC’s) door Bergman Clinics, die Berman Clinics
hebben geholpen om hun positie te versterken?
Antwoord 3
Zoals ik noemde in mijn antwoord op vraag 2 heeft het fusietoezicht van de
ACM op grond van de Mededingingswet als doel om vooraf te voorkomen
dat door een fusie of overname de mededinging wordt beperkt en een
dominante positie ontstaat of wordt versterkt. Mocht er toch een dominante
positie ontstaan, hebben de ACM en de NZa daarnaast op grond van de
Mededingingswet en de Wet marktordening gezondheidszorg bevoegdheden
om in te grijpen en zo de belangen van patiënten en verzekerden te beschermen.
In haar fusietoezicht op grond van de Mededingingswet toetst de ACM alleen
concentraties die boven bepaalde omzetdrempels uitkomen. Vanwege de
kenmerken van de zorgsector gelden in de zorg lagere omzetdrempels dan in
andere sectoren, waardoor in de zorg meer fusies en overnames kunnen
worden getoetst. Met betrekking tot de achtereenvolgende overnames van
Bergman Clinics geldt dat de ACM bijvoorbeeld eerder, in 2018, wel de
concentratie van Bergman Clinics en NL Healthcare Clinics heeft getoetst en
na onderzoek heeft goedgekeurd. Vorig jaar hoefde Bergman twee kleinere
voorgenomen overnames niet te melden bij de ACM, omdat deze onder de
verlaagde omzetdrempels bleven. De voorgenomen overname van Mauritskliniek kwam wel boven deze omzetdrempels uit. Met deze overname zou
Bergman Clinics naar het oordeel van de ACM een nog sterkere positie
krijgen bij de onderhandelingen met zorgverzekeraars en daarmee in staat
zijn hogere prijzen af te dwingen. Daarom heeft de ACM die overname
verboden. Tegen het verbodsbesluit van de ACM staat beroep open bij de
rechter, die opnieuw de overname beoordeelt.
Vraag 4
Heeft de ACM voldoende middelen om in te grijpen bij overnames? Zo nee,
welke middelen zijn nog nodig?
Antwoord 4
De ACM heeft met het fusietoezicht op grond van de Mededingingswet een
geschikt en doeltreffend instrument om te voorkomen dat fusies of overnames in de zorg de mededinging beperken en daarmee de positie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

patiënten en verzekerden benadelen, en dat tevens ruimte laat voor fusies en
overnames die juist wel in het belang zijn van patiënten en verzekerden.
Eerder zijn door mijn voorgangers voorstellen aan uw Kamer gestuurd tot
aanpassing van het markttoezicht in de zorg in een voorstel tot wijziging van
de Wet marktordening gezondheidszorg.2 Ik streef ernaar uw Kamer voor de
zomer te informeren over de verdere voortgang met betrekking tot dit
wetsvoorstel.
Vraag 5
Wat is er voor nodig om te voorkomen dat prijzen verder worden opgedreven
door een dominante partij?
Antwoord 5
Het beschermen van effectieve mededinging en daarmee keuzemogelijkheden
voor patiënten en zorgverzekeraars vormt een belangrijke waarborg om te
voorkomen dat dominante posities ontstaan. Mocht er toch een dominante
positie bestaan, beschikken de ACM en de NZa op grond van de Mededingingswet respectievelijk de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) over
de bevoegdheid om in te grijpen. Zie ook mijn antwoord op vraag 2.
Vraag 6
Kunt u reflecteren op de verhouding tussen het voornemen uit het nieuwe
regeerakkoord om anderhalvelijnszorg te stimuleren met een nieuwe
betaaltitel en de marktmacht van Bergman Clinics?
Antwoord 6
Ik zie op dit moment geen rechtstreeks verband tussen de marktmacht van
Bergman Clinics en anderhalvelijnszorg, omdat de zorg anders wordt
geleverd. Bergman Clinics biedt medisch-specialistische zorg aan met een
focus op specifieke behandelingen. Anderhalvelijnszorg is nog in ontwikkeling
en bevindt zich op het grensvlak tussen (complexere) eerstelijnszorg en
tweedelijnszorg, zoals wanneer klachten lastig voor een huisarts te beoordelen zijn maar doorverwijzing voor een uitgebreide behandeling nog niet
noodzakelijk is. Ik ben nog aan het verkennen hoe het voornemen uit het
coalitieakkoord verder uitgewerkt kan worden.

2

Kamerstuk 34 445, nr. 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3