Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 524

Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie

Nr. 289

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 april 2016
Inleiding
In brief van 3 maart jl.1 heeft de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap mij gevraagd een brief aan uw Kamer te sturen en daarin
de vragen te beantwoorden zoals gesteld door de leden van de verschillende fracties, ter voorbereiding op een debat over de vakcolleges. De
aanleiding voor uw vragen was publiciteit over de vakcolleges naar
aanleiding van artikelen in het NRC Handelsblad d.d. 27 februari jl. In deze
brief zal ik antwoord geven op de gestelde vragen.
Vakcollege
Het vakcollege is een onderwijsconcept met als doel het aantrekkelijker
maken van vmbo en mbo en de keuze voor techniek, en later ook zorg. Het
concept sluit aan bij een behoefte van leerlingen, ouders, onderwijs en
bedrijfsleven om het onderwijs dichter bij de beroepspraktijk in te richten,
via een doorlopende leerlijn tot en met de arbeidsmarkt.
Sinds 2008 hebben zich tientallen vmbo-scholen aangesloten bij dit
franchiseconcept, dat werd aangeboden door een particuliere organisatie
(een besloten vennootschap) genaamd de Werkmaatschappij en later de
Vakcollegegroep. Deelnemende scholen betaalden een bijdrage aan deze
bv en ontvingen hiervoor onder andere leermiddelen, communicatiemiddelen, toegang tot het landelijk netwerk van vakcolleges, advies op maat
en een uitgebreid aanbod van trainingen. Men kocht diensten en
producten in van de Vakcollegegroep. De Vakcollegegroep moet gezien
worden als een private onderwijsondersteunende partij waarvan
onderwijsinstellingen diensten konden afnemen. Dat is gebruikelijk voor
onderwijsinstellingen, dit gebeurt voor lesmethoden, maar ook voor
bijvoorbeeld apparatuur en scholing van personeel.

1

kst-31524-289
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

1

Net als andere Ministeries geeft OCW maatschappelijke initiatieven soms
een impuls door een subsidie te verlenen. De ontwikkeling van de
vakcolleges sloot aan op beleid vanuit het Ministerie van OCW gericht op
het tegengaan van voortijdig schoolverlaten, het aantrekkelijker maken
van het vmbo en het mbo in een doorlopende leerlijn en de keuze voor
techniek. De vakcolleges sloten ook aan bij de doelstellingen van de
Ministeries van Defensie, EZ en VWS om jongeren arbeidsmarktrelevant
op te leiden voor de zorg en de techniek. De vakcolleges hebben met dat
doel subsidie ontvangen van de Ministeries van Defensie, EZ, OCW, en
VWS.
Van deze subsidies is na toetsing vastgesteld dat aan de subsidieverplichtingen is voldaan. De subsidiabele activiteiten zijn uitgevoerd en er is
verantwoording over afgelegd. Hiervan is geen geld naar de aandeelhouders gegaan, enkel naar subsidiabele activiteiten.2
Het bestedingsdoel van de subsidies was het veelbelovende onderwijsconcept van de vakcolleges, ontstaan uit een privaat initiatief, breder te
ontwikkelen, te implementeren en publiek beschikbaar te maken. De door
OCW beschikbaar gestelde subsidie aan de Vakcollegegroep in 2011–2012
is verstrekt voor een specifiek project, «De Sterkste schakel». Dit project is
door de vakcollegegroep uitgevoerd en over de subsidie heeft verantwoording plaatsgevonden. De met de subsidie ontwikkelde instrumenten
in het kader van samenwerking vmbo-mbo zijn niet alleen beschikbaar
gesteld aan de aangesloten vakcolleges, maar tevens aan andere
geïnteresseerde scholen.
Gelet op het feit dat mijn ministerie geen bemoeienis heeft gehad met de
bedrijfsmatige opbouw van de Vakcollegegroep vind ik het niet aan mij
om uitspraken te doen over gedragingen of intenties van personen die bij
de Vakcollegegroep betrokken waren. Dit laat onverlet dat ik waarde hecht
aan transparantie en eisen stel aan een heldere verantwoording door
organisaties die subsidie ontvangen. Deze casus heeft mij er nogmaals
van doordrongen dat het van groot belang is dat bij publieke en private
samenwerkingsverbanden er ook vooraf maximale transparantie over de
bedrijfsmatige opbouw getoond dient te worden. Wanneer een organisatie uiteindelijk niet kan voldoen aan de verantwoordingsvereisten,
wordt zij gekort op de subsidie.
Vragen van de leden van de VVD-fractie
1.
In reactie op de artikelen stellen Hans de Boer en Hans Kamps dat het
realiseren van beter technisch onderwijs alleen snel en efficiënt kon
plaatsvinden door een publiek-private constructie. Deelt de Minister die
mening? Vindt de Minister dit niet een kwalijk signaal voor de responsiviteit van het mbo? Deelt de Minister de mening dat publiek-private
constructies een belangrijke rol kunnen spelen bij het realiseren van beter
technisch onderwijs?
In het algemeen ben ik van mening dat publiek-private samenwerking in
het onderwijs een belangrijke rol kan spelen bij het realiseren van beter
onderwijs. Het ministerie stimuleert dit ook, bijvoorbeeld via het
Regionaal investeringsfonds mbo. Samenwerking tussen onderwijs en
bedrijfsleven kan bijdragen aan de aansluiting van het onderwijs op de
arbeidsmarkt.

2

Het Ministerie van VWS heeft bij de vaststelling van de subsidie aan het Vakcollege Zorg de
subsidie verlaagd met € 0,3 miljoen (–20%) wegens het ontbreken van een urenregistratie.
Vanuit het Vakcollege Zorg loopt nog een beroepsprocedure.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

2

In het geval van de Vakcollegegroep was er echter geen sprake van
publiek-private samenwerking, doch van een private partij die diensten
aanbood aan onderwijsinstellingen. Deze instellingen hebben er zelf voor
gekozen de diensten af te nemen. Ik ben van mening dat onderwijsconcepten zowel in publieke, publiek-private of private constructies
ontwikkeld kunnen worden. Wel is daarbij van belang dat scholen en
bedrijven gezamenlijk goede afspraken maken over de betrokkenheid en
inzet van beide partijen. Zo mag bijvoorbeeld geen sprake zijn van
concurrentievervalsing of kruissubsidiering.
2.
Deelt de Minister de kwalificatie van hoogleraar Hans van den Heuvel,
integriteitsexpert, dat in deze casus sprake is van belangenverstrengeling
van het zuiverste water»? Graag ontvangen deze leden een toelichting.
Het is niet helder waar de dhr. van den Heuvel in zijn uitspraak op doelt. Ik
vond en vind de vakcolleges een mooi concept en ik vind het dan ook
terecht dat mijn departement de afgelopen jaren zich hier enthousiast
over heeft getoond. Ik hoop dan ook dat het ook in de toekomst een
belangrijke bijdrage zal kunnen blijven leveren aan de verdere ontwikkeling van het beroepsonderwijs in Nederland. Tegelijkertijd constateer ik
dat het terugblikken op dit hele proces vanaf 2008 vragen oproept. Ik
verwacht van private partijen dat zij transparant zijn en zorgen voor een
goede verantwoording over ontvangen subsidie, waarbij duidelijk sprake
is van gescheiden publieke en private geldstromen.
3.
In artikelen lezen deze leden dat Hans de Boer en Hans Kamps medio 2013
voor USG People lobbyden om het Vakcollege aan het Ministerie van
OCW te verkopen. Maakten Hans de Boer en Hans Kamps uitdrukkelijk
bekend voor USG te lobbyen? Hebben Hans de Boer en Hans Kamps
daarbij nadrukkelijk aangegeven financiële belangen te hebben in de vorm
van aandelen die zij bezaten? Hebben Hans de Boer en Hans Kamps bij
het Ministerie van OCW ook bekend gemaakt dat zij voor zich zelf aan het
lobbyen waren? Graag ontvangen deze leden een toelichting op deze
vragen.
4.
Is het waar dat het Ministerie van OCW niet wist dat toen Hans de Boer
voorzitter werd van VNO-NCW weliswaar zijn aandelen had afgestaan en
dat Hans de Boer en Hans Kamps zouden delen in de opbrengst van de
verkoop van het Vakcollege? Hoe verklaart de Minister dat? Had het
Ministerie van OCW dit moeten weten en hadden Hans de Boer en Hans
Kamps dit dan moeten laten weten?
In antwoord op de vragen 3 en 4, kan ik aangeven dat het ministerie nooit
betrokken is geweest bij de bedrijfsmatige opbouw van het vakcollegeconcept. Begin 2014 heeft USG samen met de heren De Boer en Kamps
contact gezocht met OCW om interesse te peilen voor een mogelijke
overdracht van het concept aan het ministerie. Hiertoe heeft een aantal
gesprekken tussen OCW en de betrokkenen plaatsgevonden. Deze
gesprekken hadden altijd een zakelijke insteek over nut en noodzaak van
de vakcolleges. Vanuit het ministerie is naar aanleiding van deze
gesprekken aan USG duidelijk gemaakt dat een overdracht aan OCW niet
tot de mogelijkheden behoorde. Het belangrijkste argument hierbij is dat
er in deze casus geen sprake kon zijn van het aanschaffen van het
intellectueel eigendom van de vakcolleges.
Ten slotte werd voor OCW begin 2015 duidelijk dat USG en de voormalige
aandeelhouders in een notarieel contract de afspraak hadden vastgelegd
dat zij door USG «ridderlijk zouden worden behandeld» bij een eventuele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

3

verkoop. Gedurende het hierboven geschetste proces speelde dit echter
geen rol in de besluitvorming aangezien van verkoop aan OCW nooit
sprake is geweest.
5.
In een reactie op de berichtgeving zou het Ministerie van OCW hebben
gesteld dat het niet relevant was dat Hans de Boer en Hans Kamps niet
bekend hadden gemaakt dat zij een financieel belang verzwegen tijdens
hun lobbyactiviteiten omdat de verkoop niet is doorgegaan. Was het bij
een verkoop wel relevant geweest?
Voorop staat dat de verkoop van de aandelen van een bv of een onderwijsconcept, zoals het vakcollege-concept, aan het ministerie niet aan de
orde was en is. Zoals ik reeds in de inleiding heb aangegeven laat dit
onverlet dat ik waarde hecht aan transparantie en eisen stel aan een
heldere verantwoording door organisaties die subsidie ontvangen.
6.
In aansluiting op de vorige vraag, zou de Minister kunnen aangeven hoe
het delen in de opbrengst aansluit bij de reactie van Hans de Boer en Hans
Kamps dat niet persoonlijk gewin, maar beter technisch onderwijs het
doel van het Vakcollege was?
Zie het antwoord op vraag 3/4 en 5.
7.
Hoeveel publieke middelen zijn door het Ministerie van OCW, direct of
indirect via bijvoorbeeld Platform Bèta Techniek, geïnvesteerd in het
Vakcollege sinds de oprichting tot nu?
Aan de Vakcollegegroep bv is eenmalig door OCW € 300.000 subsidie
verstrekt. Daarnaast is in de periode van 2005 tot en met 2016 indirect
bijgedragen aan de ontwikkeling van het vakcollege-concept. Het
merendeel hiervan is naar vmbo-scholen gegaan voor de ontwikkeling
van de vakcolleges. In onderstaande tabel vindt u een overzicht van de
verstrekte onderwijssubsidies met een relatie met de vakcolleges.
1. Subsidie aan de vakcollegescholen:
– Van 2005 tot 2010 voerde het Platform Bèta Techniek (PBT) het
vmbo-ambitieprogramma uit. Als onderdeel van dit programma heeft PBT meerjarig (2007–2009) de ontwikkeling van
vakcolleges ondersteund. In 2007 ontvingen uit het Ambitieprogramma de 13 startende vmbo vakcolleges een startsubsidie van elk € 30.000–. Ook is door PBT geïnvesteerd in
communicatiemateriaal, leermiddelen, kwaliteitsborging en
monitoring voor de scholen.
– Van 2009 tot 2012 heeft het Platform Beroepsonderwijs3 €
780.407,– beschikbaar gesteld voor het project «Het Vakcollege – Integraal Leerplankader» aan een aantal scholen. Het
project werd uitgevoerd door het Hondsrug College te Emmen
in samenwerking met de Nieuwe Veste (Coevorden), het
Drenthe College (Emmen), het Technisch College Velsen, het
NOVA College, het Teylingen College (Voorhout) en het ROC
van Leiden.

3

Het Platform Beroepsonderwijs (HPBO) was de uitvoeringsorganisatie van de subsidieregeling
het Innovatiearrangement van OCW. De subsidieregeling is in 2011 beëindigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

4

2. Subsidie voor de ontwikkeling van leerplannen doorlopende
leerlijnen vmbo-mbo:
– Van 2008 tot 2010 ontving Stichting Leerplanontwikkeling
(SLO) een meerjarige subsidie van in totaal €221.800,– voor
de ontwikkeling van een leerplankader vanaf leerjaar 1 en 2
van het vmbo, en het leerplankader «leren en werken».
– In 2013 en 2014 heeft OCW subsidie verleend aan SLO voor
het project genaamd Van landelijke vernieuwingen naar een
toekomstbestendig doorlopend beroepsgericht onderwijsprogramma voor de vakcolleges Techniek (€ 89.550,–). Voor de
invoering van de profielen in het vmbo heeft SLO samen met
vakcollegescholen onderzoek uitgevoerd naar consequenties
van drie nieuwe technische profielen t.b.v. de doorlopende
leerlijn vanaf de onderbouw tot en met de bovenbouw. Dit
heeft een analyse opgeleverd van de samenhang tussen
kerndoelen en de eindtermen van drie nieuwe techniekprofielen in het vmbo (BWI, PIE, M&T).
3. Subsidie aan de Vakcollegegroep bv voor het bevorderen van de
doorlopende leerlijn naar het mbo:
– In het schooljaar 2011–2012 heeft OCW subsidie verleend voor
het project genaamd «De Sterkste schakel» (€ 300.000,–) aan
de Vakcollegegroep voor de vormgeving van leerjaar 4, dat de
schakel vormt tussen het vmbo en het mbo-deel van de
opleiding. Dit project heeft geleid tot de ontwikkeling van
diverse producten die aan alle vmbo- en mbo-scholen zonder
aanvullende kosten beschikbaar zijn gesteld, waaronder een
handreiking. De producten en uitkomsten hiervan zijn
algemeen beschikbaar voor alle scholen en niet voorbehouden aan scholen die deelnamen aan het vakcollegeconcept.
4. Subsidie aan de nieuwe stichting:
– In 2015 heeft OCW subsidie verleend aan de nieuw opgerichte
Stichting Vakmanschap Beroepsonderwijs ( € 974.930,–), met
als doel de regionale samenwerking tussen mbo-instellingen
en toeleverende vmbo-scholen te versterken, zodat de
meerwaarde van de vakcolleges (vakroutes) optimaal benut
kan worden. Deze nieuwe zelfstandige onafhankelijke stichting
is in augustus 2015 opgericht. Het concept van de vakcolleges
is door USG aan deze stichting overgedragen voor een
symbolisch bedrag van één euro, die door de nieuwe stichting
aan USG is betaald.
– De subsidie van OCW is bestemd voor het doorontwikkelen
van het vakcollege-concept in 10 regio’s tot en met mboniveau 2 en 3.
8.
Was het Ministerie van OCW bij het verstrekken van de subsidie aan het
Vakcollege op de hoogte van het feit dat ook USG aandeelhouder was en
dat de intentie was dat USG de aandelen over zou nemen? Zo nee, zou dit
van invloed zijn geweest op de subsidie?
OCW heeft eenmalig, namelijk in 2011–2012, subsidie verstrekt aan de
Vakcollegegroep, waarvan op dat moment een groot deel van de aandelen
in handen waren van USG. Het ministerie was hier destijds van op de
hoogte. Dit heeft overigens geen invloed gehad op de subsidie aangezien
deze subsidie is verleend voor specifieke activiteiten die ten gunste
kwamen aan het onderwijs, en niet aan de bv zelf, of aan USG.
Voor de subsidie aan de stichting in 2015 geldt dat USG geen aandeelhouder meer is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

5

9.
Was de scholenraad op de hoogte van het feit dat USG aandeelhouder
was, of waren zij in de veronderstelling dat USG slechts «sponsor» was?
Heeft het Ministerie van OCW ooit met de scholenraad gesproken over de
betrokkenheid van USG en het feit dat zowel Hans de Boer als Hans
Kamps ook financiële belangen hadden bij dit concept?
Het is niet aan mij om te beantwoorden of de scholenraad op de hoogte
was van het feit dat USG aandeelhouder was. De scholenraad was geen
gesprekspartner voor het ministerie. Het ministerie had contact met de
directeur van de Vakcollegegroep en de individuele scholen.
10.
Waarom werd het concept van de Vakcolleges niet door het Ministerie van
OCW verder ontwikkeld en bij de scholen onder de aandacht gebracht?
Het is aan scholen zelf om een keuze te maken voor een onderwijsconcept
zoals het Vakcollege. Het ministerie heeft hierbij nooit een bepalende rol.
OCW heeft wel met belangstelling en waardering de ontwikkeling en
toepassing van het concept gevolgd.
11.
Bij welke opdrachten van of via het Ministerie van OCW is Hans Kamps de
afgelopen vijf jaar allemaal betrokken geweest?
Hans Kamps is in de periode van 2010–2016 actief betrokken geweest bij
de volgende initiatieven/opdrachten van OCW:
Stichting de Werkschool
In 2011 heeft OCW samen met de Ministeries van SZW, VWS en
VenJ subsidie gegeven aan Stichting De Werkschool voor het
opzetten van regionale netwerken ten behoeven van de toeleiding
naar arbeid van leerlingen uit het praktijkonderwijs en het voortgezet
speciaal onderwijs. Hans Kamps was voorzitter van deze stichting.4
Vakcollegegroep bv
In 2011–2012 heeft OCW een subsidie verleend t.a.v. de Vakcollegegroep bv waarvan Hans Kamps een van de oprichters was.
Raamovereenkomsten B&A Groep
Het Ministerie van OCW heeft in deze periode met de B&A Groep
twee raamovereenkomsten voor beleidsgerichte onderzoeksopdrachten afgesloten voor vier jaar, op basis van een Europese
aanbestedingsprocedure. Onder deze raamovereenkomst zijn
vervolgens door OCW opdrachten aan B&A Groep gegund middels
zogenaamde nadere overeenkomsten. Het betreft onderzoek naar de
beleving van regeldruk en onderzoek voor kwaliteitsnormen en
toetsingskaders voor kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang.
Daarnaast zijn er opdrachten gegund aan B&A Groep, die niet
binnen de reikwijdte van de raamovereenkomst vallen. Het gaat in
deze gevallen om het afsluiten van drie dienstverleningsovereenkomsten: 1. Masteropleidingen in het hbo, 2. Ondersteuning bij de
communicatieaanpak taal en rekenen en 3. Werkconferentie
referentiekader taal en rekenen.

4

Zie Kamerbrief 26 juni 2011, 31 524 nr. 112 en de Tweede voortgangsrapportage Passend
Onderwijs, juni 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

6

Beoordelings- en interviewteam kwaliteitsafspraken mbo
Hans Kamps is één van de zes leden van het beoordelings- en
interviewteam kwaliteitsafspraken van MBO in Bedrijf (2015–2018)
die de kwaliteitsplannen van mbo-instellingen beoordeelt ter
advisering aan de Minister van OCW.5
ROC Leiden
Hans Kamps is in 2015 als gezant aangesteld om namens de Minister
oplossingen te verkennen en tot een plan van aanpak te komen voor
de problematiek van ROC Leiden. Hans Kamps heeft als gezant van
de Minister met de bestuurders van ROC Leiden, ID College, ROC
Mondriaan, Nova College en de MBO Raad gewerkt om op een
gepaste wijze, die het beste is voor studenten, ouders en personeel
in de regio Leiden, uitvoering te geven aan de motie Van Meenen
(Kamerstuk 33 495, nr. 71).
12.
Hoe beoordeelt de Minister het feit dat Hans Kamps soms als haar gezant
optreedt (ROC Leiden), soms als onafhankelijke marktpartij (Vakcollege)
en ook betrokken is bij de kwaliteitsafspraken in het mbo? Is dit niet
verwarrend voor de scholen? Hoe voorkomt de Minister belangenverstrengeling?
Het gebeurt vaker dat consultants en experts verschillende opdrachten
tegelijkertijd uitvoeren. Dit kunnen opdrachten zijn voor private en
publieke partijen. In de context van het onderwijs is het van belang dat de
opdracht en rol van de mensen transparant is voor de scholen.
Met MBO in Bedrijf heb ik de afspraak gemaakt dat indien leden van het
beoordelingsteam mbo enige vorm van betrokkenheid hebben bij een
instelling, zij niet degenen zijn die de beoordeling van desbetreffende
instelling doen. In het geval van Hans Kamps had dit ook specifiek
betrekking op zijn aanstelling als gezant voor ROC Leiden.
13.
Deelt de Minister de mening dat er niets mis is met de betrokkenheid van
private partijen, zoals USG, mits dit transparant is en leidt tot een betere
aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt?
Ja, die mening deel ik.
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
14.
Wat is er waar van de berichtgeving dat het uitzendconcern USG People in
2011 de initiatiefnemers van het Vakcollege elk voor € 1 miljoen heeft
uitgekocht en dezen zó aan dit initiatief fors onderwijsgeld hebben
opgestreken?
Bij de overdracht van de aandelen naar USG in 2011 is de rijksoverheid
niet betrokken geweest. De middelen afkomstig van subsidies (zie het
antwoord op vraag 7) hebben geen deel uitgemaakt van deze transactie.
Dat blijkt uit de verantwoording. Daaruit blijkt dat de besteding van deze
subsidies volgens de geldende richtlijnen heeft plaatsgevonden. Zoals
gebruikelijk, is voor de verantwoording van de subsidie van OCW aan de
Vakcollegegroep een apart activiteitenverslag met een financieel verslag
gevraagd, inclusief accountantscontrole.

5

Conform het Bestuursakkoord mbo 2014 en de Regeling kwaliteitsafspraken mbo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

7

15.
Komen zulke constructies vaker voor bij onderwijsinitiatieven?
Zie het antwoord op vraag 1.
16.
Welke rol heeft het Ministerie van OCW gespeeld bij de verkoop van de
publieke taak van vmbo-onderwijs aan de private onderneming USG?
Ik neem aan dat u doelt op de overdracht van de aandelen van de
Vakcollegegroep bv aan USG in 2011. OCW is hier niet bij betrokken
geweest.
17.
Hoe beoordeelt de Minister de «dubbele petten» van de directeur van het
Vakcollege die medeeigenaar is en als medewerker van het Platform Bèta
Techniek het Vakcollege laat subsidiëren? Zou zoiets zich nu zomaar
kunnen herhalen?
Dit is een onwenselijke situatie. Uit navraag bij het Platform Bèta Techniek
(PBT) blijkt dat de in de vraag bedoelde persoon in de periode van 2008
tot en met 2010 tenminste twee werkgevers had: naast zijn parttime
aanstelling van 2005 – 2010 als werknemer bij PBT was hij sinds 2008
directeur van de Vakcollegegroep bv. PBT werd pas in 2011, nadat de
arbeidsovereenkomst met de in de vraag bedoelde persoon was
beëindigd, op de hoogte gebracht van diens aandeelhouderschap en de
overname van de aandelen door USG.
PBT werkte in die jaren samen met de Vakcollegegroep. Subsidies ter
stimulering van techniekinstroom in het vmbo in het kader van het
zogenaamde Ambitieprogramma werden echter niet rechtstreeks
toegekend aan de Vakcollegegroep bv maar aan de scholen zelf (zie vraag
7). Daarnaast heeft PBT in het kader van het Ambitieprogramma ingezet
op ontwikkel- en communicatieactiviteiten uitgevoerd ten behoeve van de
vakcolleges.
Ik ben van mening dat herhaling van het hiervoor genoemde voorkomen
moet worden omdat het onwenselijk is dat persoonlijke belangen van
medewerkers kruisen met de inzet van PBT ten behoeve van partijen zoals
de vakcolleges. Ik zal met PBT bestuurlijke afspraken maken om te
waarborgen dat deze situatie zich in de toekomst niet meer voor kan doen.
18.
Hoe beoordeelt de Minister de constructie van de verplichte inschrijving
van studenten bij de website Vakgilde, met als verholen oogmerk dat het
uitzendconcern USG zijn marktaandeel fors kon laten groeien?
Het Vakgilde als zodanig is nooit tot stand gekomen, mede vanwege de
betrokken scholen zelf die dit niet zagen zitten. OCW had geen betrokkenheid bij de bedrijfsmatige opbouw van het vakcollege-concept en het
Vakgilde.
Ten aanzien van het opbouwen van een databestand met leerlinggegevens ben ik van mening dat dat enkel kan indien betrokken personen
daar toestemming voor geven. Verplichte inschrijving van leerlingen bij
een uitzendbureau acht ik uit den boze.
19.
Heeft USG de 65 participerende scholen als het ware in gijzeling genomen
toen zij niet voelden voor de verplichte inschrijving bij Vakgilde met als
intentie dat de risico’s van dit ondernemersavontuur mochten worden
afgekocht met publieke gelden van OCW?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

8

Uit mijn informatie blijkt juist dat toen de scholen aangaven het model
van het Vakgilde niet te zien zitten dat dit model ook is losgelaten. USG
heeft vervolgens zelf besloten om het concept over te dragen aan een
onafhankelijke zelfstandige stichting en daarmee kon het concept van de
vakcolleges behouden blijven voor het onderwijs.
Vraag van de leden van de SP-fractie
20.
Welke lessen trekt de Minister hieruit als het gaat om het voorkomen van
vermenging van privaat en publiek geld?
Ik heb recent uw kamer het rapport van de Inspectie van het onderwijs
«Private activiteiten van bekostigde instellingen» aangeboden met mijn
beleidsreactie (Kamerstukken II, 2014/2015, Kamerstuk 28 753, nr. 37).
Hieruit komt naar voren dat bekostigde onderwijsinstellingen volgens de
inspectie weinig moeite hebben met beleid en regelgeving voor hun
private activiteiten. Hoewel zij zich daardoor niet beperkt voelen in hun
handelingsvrijheid, geven ze tegelijkertijd wel aan dat de regels niet erg
duidelijk zijn. Uit het rapport komt verder naar voren dat de instellingen
zich bewust zijn van de risico’s. Ze voeren zelf beleid om die risico’s te
beheersen.
Wat betreft de private partijen die activiteiten ontplooien merk ik op dat ik
niet de bevoegdheid heb om regels te stellen aan private organisaties die
diensten aanbieden aan onderwijsinstellingen.
Vragen van de leden van de CDA-fractie
21.
Zijn de initiatiefnemers en/of aandeelhouders van het Vakcollege in de
periode dat zij verbonden waren aan het Vakcollege op enigerlei wijze
betaald voor hun verrichtingen bij het Vakcollege met publieke middelen?
Ik neem aan dat wordt gedoeld op betalingen van de Vakcollegegroep bv
aan betrokkenen. Zoals eerder aangegeven heb ik geen bevoegdheden ten
aanzien van de bedrijfsvoering van deze private organisatie.
Bij de besteding van publieke middelen van het vakcollege waar het gaat
om subsidie vanuit OCW of andere departementen, bedoeld voor
specifieke activiteiten, gelden de aan deze subsidies verbonden
voorwaarden. De verantwoording van deze subsidie voldeed aan de
gelden richtlijnen. De subsidie is niet gebruikt voor private doeleinden. Zie
verder het antwoord op vraag 14.
22.
Kan de Kamer een volledig overzicht krijgen van alle functies bij publieke
en publiek-private constructies waar de initiatiefnemers en/of aandeelhouders van het Vakcollege de afgelopen periode bij betrokken waren?
Kan daarbij tevens worden aangegeven hoeveel publiek geld hiermee
gemoeid is en hoeveel deze personen hieraan verdiend hebben?
Nee, ik beschik niet over een overzicht met deze gegevens.
Vragen van de leden van de D66-fractie
23.
Is er op het Ministerie van OCW of rijksbreed regelgeving over transparantie van (financiële) belangen in dit soort gevallen?
Er zijn duidelijke regels voor onderwijsinstellingen voor de manier waarop
zij ontvangen rijksbijdragen doelmatig en rechtmatig moeten besteden. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

9

de verschillende sectorwetten en daarop gebaseerde regelgeving zijn
kaders opgenomen om te zorgen dat middelen die bedoeld zijn voor het
onderwijs ook daadwerkelijk ten behoeve van het onderwijs besteed
worden. Ook de wijze van verantwoording is geregeld. De inspectie houdt
toezicht op de naleving hiervan. Er is ook specifieke regelgeving ten
aanzien van private activiteiten van bekostigde onderwijsinstellingen.
Ten aanzien van de diensten die private organisaties aanbieden aan
onderwijsinstellingen heb ik echter niet de bevoegdheid om regels op te
leggen. Wel dienen bekostigde onderwijsinstellingen de kosten die deze
private organisaties in rekening brengen te verantwoorden in de
jaarverslaggeving die onderhevig is aan accountantscontrole. Zie het
antwoord op vraag 24.
24.
Is er regelgeving over het uitkeren van dergelijke winsten aan personen
uit publiekonderwijsgeld? Zo nee, waarom niet en zou dit er niet moeten
komen?
De regels die vanuit de overheid gesteld worden (in of krachtens WEB,
WVO, WOOS en AWB) richten zich tot de subsidieontvangers en gaan
over de rechtmatige en doelmatige besteding van rijksbijdragen en
subsidies. Scholen en mbo-instellingen ontvangen rijksbijdragen
(lumpsum) en incidentele subsidies. Daarmee betalen zij hun personeel,
kopen of onderhouden hun gebouwen en kopen zij diensten in.
De regels strekken zich niet uit tot degene die diensten levert aan
onderwijsinstellingen (tenzij de leverancier zelf subsidie ontvangt van
OCW). Diensten worden wel ingekocht met publiek geld, maar voor de
leverancier gaat het om betaling voor geleverde diensten op basis van
een privaatrechtelijke contractsverhouding. Voor de leverancier zijn het
dus geen publieke middelen; de leverancier van de diensten heeft geen
publieke taak. Ik kan geen regels stellen over de wijze waarop de
leverancier omgaat met uitkeringen aan zijn aandeelhouders.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 524, nr. 289

10