Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1516
Vragen van de leden Dikkers (PvdA), Gesthuizen (SP) en Voordewind
(ChristenUnie) aan de staatssecretarissen van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie en van Buitenlandse Zaken over kinderarbeid in de cacao keten
(ingezonden 30 januari 2012).
Antwoord van staatssecretaris Knapen (Buitenlandse Zaken), mede namens
de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
(ontvangen 14 februari 2012).
Vraag 1
Bent u bekend met de nieuwe documentaire «Chocolate’s Child Slaves» die
vorige week meerdere malen op CNN is vertoond?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het Child Labour Platform (CLP) van het Initiatief
Duurzame Handel (IDH), waar u in een eerdere antwoord op vragen omtrent
kinderarbeid in de cacaosector2 naar verwijst, ten doelstelling heeft om
«good practices» met betrekking tot het terugdringen van kinderarbeid te
verzamelen en verspreiden, maar dat zij niet gekoppeld was aan de doelstellingen, resultaten, en/of de deelnemende bedrijven aan het cacaoprogramma
van het IDH?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Kunt u aangeven wat de beweegredenen waren om de werkzaamheden van
het CLP los te koppelen van de specifieke programma’s van het IDH?

1

2

ah-tk-20112012-1516
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://thecnnfreedomproject.blogs.cnn.com/2012/01/19/child-slavery-and-chocolate-all-tooeasy-to-find/
Referentie 2011D56056, 17 november 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het Child Labour Platform (CLP) is onafhankelijk van de IDH programma’s
opgericht, met het doel om CLP met internationale fora te integreren. Een
andere belangrijke reden om het CLP niet aan de IDH programma’s te
koppelen is dat het CLP zich helemaal richt op één thema dat in meerdere
sectoren voorkomt. In de IDH programma’s wordt naar alle relevante
duurzaamheidsthema’s gekeken in één (product)keten. Bovendien is het CLP
niet toegerust voor verificatie van de bestrijding van kinderarbeid. De
doelstellingen van het afgelopen jaar van het CLP waren:
• Het uitwisselen van ervaringen en voorbeelden tussen sectoren met een
hoog risicoprofiel;
• Het identificeren van goede en leerzame voorbeelden en het formuleren
van praktische stappen en aandachtspunten voor de aanpak van
kinderarbeid in de toeleveringsketen, gebruik makend van de UN Guiding
Principles on Business and Human Rights;
• Het ontwikkelen van aanbevelingen voor duurzaam inkopen door
overheden en duurzaam investeren, gebaseerd op ervaringen van de
deelnemende bedrijven.
Vraag 4
Is het uw intentie dat deze «good practices» uit het CLP overgenomen zullen
worden door het cacaoprogramma van het IDH? Zo ja, op welke termijn
verwacht u dat dit zal gebeuren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ja, de geleerde lessen worden waar relevant gebruikt in de IDH programma’s.
Nu het eerste jaar van het CLP bijna is afgerond en de voortzetting ervan is
overgedragen aan ILO en UN Global Compact, zal dit verder worden
uitgewerkt. veel deelnemers van het CLP nemen daarnaast ook deel in de IDH
programma’s.
Vraag 5
Op welke specifieke wijze houdt het IDH rekening met de complexe sociale
aspecten van duurzaamheid in de cacaoketen, zoals kinderarbeid, vakbondsvrijheid en een leefbaar loon? Welke doelstellingen hanteert het IDH met
betrekking tot de sociale aspecten van duurzaamheid en het terugdringen van
kinderarbeid in de cacaoketen?
Antwoord 5
In alle IDH sectorprogramma’s is bestrijding van kinderarbeid een integraal
onderdeel, inclusief het cacaoprogramma. Duurzame productie in de IDH
programma’s wordt bepaald en getoetst door onafhankelijke certificering
waarbij producenten (en spelers verder in de handelsketen) worden gecertificeerd op basis van duurzaamheidstandaarden die in een multistakeholderproces tot stand zijn gekomen. Kinderarbeid is onderdeel van deze standaarden.
Voor cacao worden de standaarden van UTZ en Rainforest Alliance gehanteerd. In deze standaarden wordt de definitie van kinderarbeid van de ILO
gehanteerd (die voortkomen uit ILO’s Minimum Age Convention No. 138 and
Worst Forms of Child Labour Convention No. 182). Deze standaarden kijken
naar een reeks van factoren op het gebied van zowel people (o.a. naleving
van de normen van de International Labour Organisation, ILO), planet (o.a.
biodiversiteit en pesticide gebruik) en profit (o.a. leefbaar loon).
Internationaal erkende certificering is momenteel een gangbare methode om
kinderarbeid tegen te gaan in de keten. Dit betekent niet dat dit in de praktijk
eenvoudig is. Schendingen van arbeidsnormen kunnen met meer succes
worden uitgebannen als de inkomens van cacaoboeren structureel toenemen.
Daarvoor moeten we de productieomstandigheden verbeteren en de kennis
van boeren op een hoger niveau krijgen, zodat ze in staat zijn zelf hun
productie en inkomen te verhogen.
In het cacaoprogramma zijn voor 2015 o.a. deze doelstellingen geformuleerd:
• 180 000 boeren getraind in duurzame productiemethoden, inclusief sociale
aspecten
• Stijging van inkomen voor tenminste 300 000 boeren in West-Afrika
• 300 000 ha gecertificeerd duurzaam landgebruik
• 200 000 ton duurzame cacao geproduceerd
• 50% van Nederlandse import duurzaam gecertificeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Specifiek is in het meest recente cacaoprogramma Cocoa Productivity and
Quality Program een indicator opgenomen waarin de participerende
bedrijven gevraagd wordt de school attendance rate te monitoren in de
gemeenschappen waar zij hun projecten uitvoeren.
Vraag 6
Wat heeft u reeds ondernomen om het IDH expliciet de ILO-doelstelling van
het uitbannen van de ergste vormen van kinderarbeid in 2016 te laten
hanteren, zoals verzocht in de motie Schouten en Voordewind?3
Antwoord 6
Het bestrijden van Kinderarbeid is al onderdeel van de IDH programma’s. We
zijn met IDH in gesprek hoe in aanvulling op de bestaande aanpak van
certificering of als onderdeel daarvan, nog meer gedaan kan worden om de
ergste vormen van kinderarbeid uit te bannen. Zie verder antwoord vraag 5
met betrekking tot de hantering van de ILO doelstelling.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de chocolade-industrie de doelstellingen van het
zelfregulerende «Harkin-Engel Protocol» al tien jaar lang niet behaalt? Welke
zekerheden heeft u dat de chocolade-industrie – na vier keer uitstellen van de
deadline – ditmaal wél haar beloften zal waarmaken en de doelstellingen zal
behalen?
Antwoord 7
Ja, diverse studies laten zien dat de doelstellingen van het «Harkin-Engel
Protocol» nog niet zijn behaald.
Het cacaoprogramma van IDH geeft aan dat bedrijven serieuze inversteringen
doen om de leefomstandigheden van de boeren via vertificering te verbeteren. De afgelopen jaren is door bedrijven uit de cacao-industrie ruim € 10
miljoen geïnvesteerd in het IDH cacaoprogramma. Bovendien hebben ook
meer bedrijven publiekelijk uitspraken gedaan met betrekking tot duurzaamheid. Zo heeft Mars zich als doel gesteld in 2020 100% van hun cacao
duurzaam (Rainforest Alliance or UTZ certified) te zullen inkopen. Soortgelijke
statements zijn afgegeven door bedrijven als Kraft, Armajaro, Nestlé, Barry
Callebaut en Cargill. Het Nederlandse Verkade werkt al voor 100% met
duurzame cacao en beperkt zich hierbij niet tot de Nederlandse consument.
Certificering, via bv. UTZ, Rainforest Allience of FairTrade, is op dit moment
de meest gangbare methode om invulling te geven aan ketenverantwoordelijkheid. De grote certificerende instellingen zijn in tegenstelling tot het
Harkin-Engel protocol niet «single issues driven» maar kijken naar een hele
reeks van factoren op het gebied van zowel people (o.a. naleving van de
normen van de International Labour Organisation, ILO), planet (o.a. biodiversiteit en pesticide gebruik) en profit (o.a. leefbaar loon). Deze integrale aanpak
is tijdrovend maar noodzakelijk.
Inkomensverbetering van de boeren kan in combinatie met effectief toezicht
door certificering ervoor zorgen dat gedwongen arbeid en kinderarbeid met
meer succes worden uitgebannen. Het kost tijd en geld om het certificeren
van kleine boeren en plantages zorgvuldig te doen.
De recente onrusten in Ivoorkust, op dit moment verantwoordelijk voor 80%
van de gecertificeerde cacao, hebben het certificeren ernstig bemoeilijkt. Veel
NGO’s hebben toen hun mensen in veiligheid moeten brengen waardoor
programma’s zijn vertraagd.
Buiten dat is de productie van cacao zeer gefragmenteerd. In West-Afrika zijn
meer dan drie miljoen, vaak kleine, boeren gezamenlijk verantwoordelijk voor
de productie van cacao. Lokale overheden, zeker in Ivoorkust, zijn moeilijk in
staat het noodzakelijke toezicht en de handhaving uit te voeren. Dit maakt het
controleren op het niveau van individuele plantages en familiebedrijven
(gecertificeerd en niet gecertificeerd) zeer gecompliceerd. Zekerheden zijn
zeker in Ivoorkust niet te geven.

3

Motie 26 485, nr. 118, d.d. 22 december 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3