Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

479
Vragen van de leden Alkaya en Laçin (beiden SP) aan de Minister van
Financiën over de staatssteun aan KLM (ingezonden 25 september 2020).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 15 oktober 2020).
Vraag 1
Herinnert u zich de aangenomen motie Alkaya/Nijboer, welke u verzoekt waar
mogelijk in de komende tijd uw invloed als aandeelhouder in de holding Air
France-KLM uit te breiden?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe hebt u tot op heden uitvoering gegeven aan deze motie? Hoe gaat u
uitvoering geven aan deze motie? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
De afspraken die de Nederlandse staat heeft gemaakt met de ondernemingen
(Holding en KLM) hebben de invloed van de Nederlandse staat vergroot.
Omdat de Nederlandse staat heeft besloten om een directe lening en een
garantie voor een kredietfaciliteit te verschaffen en haar zeggenschap in KLM
en Air France-KLM in deze fase niet te vergroten, is de directe zeggenschap
op de aandeelhoudersvergadering en in het bestuur niet vergroot.
Verlenging van de staatsgaranties
Daarnaast hebben we nu ook de opzegtermijn van de staatsgaranties weten
te verlengen van 9 maanden naar 5 jaar, waardoor we de Nederlandse
publieke belangen nog beter kunnen borgen.
In de staatsgaranties is onder andere opgenomen dat KLM in Nederland blijft
gevestigd en vanuit Nederland opereert, met behoud van Nederlandse
vergunningen en verkeersrechten. Ook is vastgelegd dat Air France-KLM met
een multi-hub systeem opereert met zowel Parijs Charles de Gaulle als
Schiphol als hubs en hoekstenen.

1

ah-tk-20202021-479
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 29 232, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Herstructureringsplan
Zowel de Franse staat als de Nederlandse staat hebben eisen aan het bedrijf
gesteld qua herstructurering om de concurrentiepositie te versterken. Er is
besloten tot een kostenreductie van 15% omdat het kabinet gelooft dat dit
nodig is om KLM concurrerender te maken.
State agent
De state agent krijgt verschillende bevoegdheden. Allereerst krijgt de state
agent informatierechten, zoals het verkrijgen van relevante informatie die ook
met de raad van commissarissen zal worden gedeeld, naast de periodieke
kwartaalrapportages die de state agent zal ontvangen. Daarnaast heeft de
state agent ook het recht onderwerpen te agenderen bij (commissies van) de
raad van commissarissen van KLM. Ook heeft de state agent het recht om
aanwezig te zijn bij de vergaderingen van de raad van commissarissen en
over bepaalde onderwerpen te overleggen met de raad van bestuur van KLM.
Tot slot is er in een escalatiemechanisme voorzien, mocht de state agent
signaleren dat een bepaalde voorwaarde niet (volledig) wordt nagekomen.
Vraag 3
Klopt het dat de aandelen van Air France-KLM momenteel laag gewaardeerd
worden en dat het opkopen van meer aandelen daardoor voordelig is
geworden?
Antwoord 3
Het klopt dat de aandelen momenteel lager gewaardeerd worden dan de
afgelopen jaren.
Vraag 4
Zijn de mediaberichten over een op handen zijnde kapitaalinjectie van de
Nederlandse Staat op waarheid berust? Zo ja, om welk bedrag gaat het
mogelijk?2
Antwoord 4
De afgelopen periode hebben wij ons gericht op het steunpakket voor KLM.
Bij de bekendmaking van het steunpakket aan KLM heb ik richting uw Kamer
aangegeven een kapitaalinjectie niet uit te sluiten. Omdat Air France – KLM
een beursgenoteerde onderneming betreft, kan ik hier op dit moment verder
niets over delen. Ik heb de vaste commissie voor Financien op 13 oktober in
een vertrouwelijke briefing bijgepraat over AFKL.
Vraag 5
Hoeveel zou het kosten om een meerderheidsbelang in Air France-KLM te
nemen?
Antwoord 5
De marktwaarde van Air France – KLM bedraagt ca. € 1,4 miljard per 9
oktober 2020. De theoretische kosten van een meerderheidsbelang bedragen
zodoende ongeveer € 0,7 miljard.
Vraag 6, 8
Kunt u uitsluiten dat de Franse overheid een meerderheidsbelang in Air
France-KLM neemt, nu de aandelen goedkoop zijn? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 6, 8
De Nederlandse staat heeft nauw contact met zowel de Franse staat als de
onderneming zelf over de toekomst van Air France – KLM. Hierbij gaat de
aandacht van de Nederlandse staat uiteraard uit naar het Nederlands publiek
belang. Zoals ook aangegeven bij vraag 4 heb ik de vaste commissie voor
Financien op 13 oktober in een vertrouwelijke briefing bijgepraat over AFKL.

2

BNR, Extra geld voor KLM, 23 september 2020, https://www.bnr.nl/nieuws/economie/10421725/
extra-geld-voor-klm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 7
Is het waar dat de Franse overheid meermaals heeft gezinspeeld op het
opkopen van meer aandelen teneinde de invloed in de onderneming te
verstevigen?
Antwoord 7
Op dit moment zijn er geen ontwikkelingen te melden over een mogelijke
kapitaalinjectie. In het persbericht van Air France-KLM van 24 april 2020 valt
te lezen dat de Franse staat overweegt om mogelijk te participeren indien Air
France-KLM besluit tot kapitaalverhoging.
Vraag 9
Klopt het dat KLM voornemens is medewerkers die minder dan modaal
verdienen te laten meebetalen aan de reorganisatie? Is dit in lijn met de
voorwaarden die u heeft gesteld aan overheidssteun? Zo ja, kunt u dit
onderbouwen? Indien neen, wat zijn daarvan de consequenties?3
Antwoord 9
Op 1 oktober hebben we het herstructureringsplan van het management van
KLM ontvangen en we zijn dit momenteel aan het beoordelen met behulp
van een externe adviseur. Ik zal de Kamer hier conform afspraken over
informeren.
Het kabinet vindt het belangrijk dat KLM sterker uit deze crisis komt. Er is
daarom besloten om de arbeidsvoorwaarden van KLM onderdeel te maken
van de voorwaarden voor steun van de Nederlandse staat, zodat de
competitiviteit van het bedrijf toeneemt. De bijdrage wordt gebaseerd op de
combinatie van alle arbeidsvoorwaarden. Dit kan dus naast de primaire
arbeidsvoorwaarden ook de secundaire arbeidsvoorwaarden beslaan.
Vraag 10
Is het, gezien de risico’s voor onder andere de hubfunctie van Schiphol en de
werkgelegenheid die KLM direct en indirect biedt, nog langer verantwoord
om dit bedrijf aan de markt over te laten? Zo ja, waarom?
Antwoord 10
Het steunpakket helpt KLM de gevolgen van COVID-19 te doorstaan, waarmee
ook het publiek belang in de toekomst geborgd blijft.
Vraag 11
Deelt u de mening dat het vergroten van de invloed van de samenleving op
bepaalde bedrijven die van vitaal belang zijn, een kans kan zijn op verduurzaming, fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, klantgerichtheid en uiteindelijk op
dividend dat naar de samenleving vloeit?
Antwoord 11
Ik ben het met u eens dat het vergroten van de invloed van de samenleving
op bepaalde bedrijven die van vitaal belang zijn bepaalde kansen kan
opleveren.

3

FNV, KLM houdt geen rekening met voorwaarden steun Rijk, 24 september 2020, https://
www.fnv.nl/nieuwsbericht/sectornieuws/luchtvaart/2020/09/klm-houdt-geen-rekening-metvoorwaarden-steun-rijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3