Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 279

Zorg rond zwangerschap en geboorte

Nr. 82

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 maart 2016
Tijdens het AO Zwangerschap en Geboorte van 25 november 2015
(Kamerstuk 29 323, nr. 98) heb ik toegezegd u begin 2016 een brief te
zullen sturen over een aantal specifieke onderwerpen.
1. Nieuwe cijfers babysterfte (2014)
Perined heeft samen met het RIVM een factsheet ontwikkeld waarin zowel
over 2014 als trendmatig over een langere periode inzicht wordt geboden
in de vermindering van de babysterfte (in Nederland en in vergelijking
met Europa). Deze factsheet laat zien dat er sprake is van een dalende lijn
als het gaat om babysterfte. Bijgevoegd treft u de factsheet (bijlage 1)
aan1. Tevens is relevant het onderzoek van TNO en Trimbos naar het
gebruik van tabak (november 2015) en alcohol (januari 2016) tijdens de
zwangerschap. Uit de nieuwe cijfers blijkt dat het percentage vrouwen dat
in de eerste drie maanden van de zwangerschap alcohol drinkt in
vergelijking met 2010 en 2007 onder alle opleidingsniveaus is gedaald.
Beide factsheets zijn beschikbaar via de website van het Trimbos Instituut.
2. Advies integrale bekostiging
Op mijn verzoek heeft KPMG Plexus een advies uitgebracht over de
invoering van integrale bekostiging in de geboortezorg per 2017. Ik bied u
dit advies hierbij aan (bijlage 22). Ik zal dit advies bestuderen en u
separaat informeren over hoe ik op basis van dit advies de integrale
bekostiging van de geboortezorg precies wil vormgeven en invoeren. In
algemene zin ben ik van plan het advies van KPMG Plexus te volgen. Met
dit advies verdwijnt het huidige onderscheid tussen de lijnen en krijgen de
betrokken zorgverleners veel ruimte om binnen de verloskundige
samenwerkingsverbanden cq geboortezorgorganisaties, op gelijk1
2

kst-32279-82
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 279, nr. 82

1

waardige basis, de geboortezorg voor hun regio en voor hun zwangeren
zo goed en zo slim mogelijk in te richten. Ik ga met betrokken partijen in
overleg over de vraag hoe het advies in de praktijk kan worden geimplementeerd. Ik beraad mij daarbij nog over het waarborgen van de
keuzevrijheid van de zwangere, het aantal deelprestaties en een haalbare
invoeringstermijn.
3. Business case zorgverzekeraars over de eigen betaling bij
poliklinisch bevallen
In 2014 heeft aanpassing plaatsgevonden van de eigen betaling bij
poliklinisch bevallen. In de praktijk werd de term «medisch noodzakelijk»
gehanteerd terwijl de regelgeving uitging van het bredere begrip
«zorginhoudelijke noodzaak». Dat heeft geleid tot de ontwikkeling van de
leidraad van het College Perinatale Zorg (CPZ) waarbij een oplossing werd
gevonden voor zogenaamde «schrijnende situaties».
Kamerlid Wolbert heeft tijdens het AO (Kamerstuk 29 323, nr. 98)
aangegeven dat bij Zorgverzekeraars Nederland (ZN) een business case
beschikbaar zou zijn waaruit zou blijken dat het heffen van een eigen
betaling bij poliklinisch bevallen (zonder medische of zorginhoudelijke
indicatie) niet kosteneffectief zou zijn. Ik heb deze businesscase bij ZN
opgevraagd. ZN heeft mij laten weten dat een dergelijke businesscase nog
niet bestond maar dat zij bereid waren een analyse hierover op te stellen.
Deze analyse treft u als bijlage 33 aan. In de businesscase geeft ZN aan dat
zodra er sprake is van integrale bekostiging de eigen betaling niet kan
blijven gehandhaafd. Ook geeft ZN aan dat het afschaffen van de eigen
betaling mogelijk een positief kosteneffect kan hebben. Doordat de
afschaffing van de eigen betaling feitelijk een pakketinstroom met
niet-medisch noodzakelijke zorg betreft, zal ik, het Zorginstituut de
business case van ZN voorleggen en hen om advies vragen. Daarbij zal ik
het Zorginstituut tevens vragen om de eigen betaling bij invoering van de
integrale bekostiging bij dit advies te betrekken.
4. Reactie ZonMw over het langdurig volgen van kinderen die met
IVF zijn geboren
Kamerlid Dijkstra heeft aandacht gevraagd voor het langdurig volgen van
kinderen die met IVF zijn verwekt. De vraag was of onderzoek werd
gedaan naar de langetermijneffecten voor kinderen die geboren zijn via
IVF en of ik bereid zou zijn geld vrij te maken voor dergelijk onderzoek. Ik
heb deze vraag bij ZonMw neergelegd. In bijlage 4 treft u de inventarisatie
van ZonMw aan4, die laat zien dat er in Nederland geen standaard follow
up onderzoek van IVF kinderen plaatsvindt. Er loopt wel een aantal
onderzoeken bij diverse IVF klinieken.
IVF is een techniek die al meer dan 30 jaar in de kliniek wordt toegepast.
Uit verschillende internationale studies komen aanwijzingen dat IVF
kinderen net iets minder gezond zijn dan spontaan verwekte kinderen. Het
gaat hierbij om (relatief kleine) verschillen in vetverdeling, glucose
metabolisme en andere cardiovasculaire parameters, in het nadeel van
IVF kinderen. Hierbij is het niet duidelijk in hoeverre de verschillen in
gezondheid tussen IVF kinderen en spontaan verwekte kinderen te wijten
is aan de subfertiliteit van de ouders of aan de IVF techniek zelf. Er zijn
aanwijzingen voor beide mogelijkheden en verder onderzoek hiernaar kan
interessant zijn. Ik ben echter van mening dat dergelijk onderzoek
gefinancierd moet worden uit bestaande onderzoeksprogramma’s in
3
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 279, nr. 82

2

Nederland of daarbuiten. Op basis van de nu beschikbare informatie zie ik
geen aanleiding om extra middelen vrij te maken om langdurig follow-up
onderzoek naar IVF-kinderen in Nederland mogelijk te maken.
Ik vind het overigens van belang om bij de introductie van nieuwe
vruchtbaarheidstechnieken onderzoek te doen naar de gezondheid van de
daarmee geboren kinderen. Via het ZonMw-programma Ethiek en
Gezondheid wordt daarom onderzoek gedaan naar de gezondheid van
kinderen die geboren zijn via pre-implantatie genetische diagnostiek
(PGD). Het is geruststellend om – op basis van de voorlopige resultaten –
te constateren dat PGD-kinderen geen ernstige gezondheidsschade
ondervinden van deze techniek.
5. Gezondheidsraad over onderzoek op DNA niveau
In het advies over de uitbreiding van de hielprikscreening heeft de
Gezondheidsraad aangegeven grote ontwikkelingen te verwachten door
screening op DNA-niveau en acht hij onderzoek hiernaar op korte termijn
noodzakelijk. Kamerlid Dijkstra heeft aangegeven het ook belangrijk te
vinden dat dit gaat gebeuren. Ik kan haar geruststellen. In de huidige
programmering van ZonMw is wetenschappelijk onderzoek naar
screening op DNA niveau opgenomen. In de nieuwe programmering zal
ook weer onderzoek worden opgenomen naar de toepassing van «next
generation sequencing» in screening.
6. Banden tussen kraamzorg en centra voor Jeugd en Gezin
Naar aanleiding van het inspectierapport «verbetering nodig in samenwerking tussen kraamzorg en JGZ voor verantwoorde geboortezorg» (juni
2014)(bijlage bij Kamerstuk 32 279, nr. 63) is eind juli 2014 het Landelijk
Ondersteuningsplan Samenwerking Kraamzorg – JGZ opgesteld. Vanaf
het najaar 2014 is een werkgroep met daarin vertegenwoordiging vanuit
Brancheorganisatie Geboortezorg, Actiz/Jeugd, het Nederlands Centrum
Jeugdgezondheid en de verloskundigen (KNOV) aan de slag gegaan om
de afspraken uit het Landelijke Ondersteuningsplan uit te voeren. Het gaat
daarbij onder andere om het vaststellen van de gegevensset bij
overdracht, samenwerkingsafspraken en andere protocollen. De ontwikkelde documenten zijn in december 2015 aan partijen voorgelegd in een
formele consultatieronde. Naar verwachting zal dit voorjaar de autorisatiefase worden afgerond.
In de regio’s wordt intussen onderling contact gezocht en gevonden om
concreet de samenwerking en de overdracht te realiseren. De landelijk
ontwikkelde documenten dienen daarbij ter ondersteuning en inspiratie.
7. Onderzoek naar echo / ZonMw programma Zwangerschap en
Geboorte
Tijdens het AO (Kamerstuk 29 323, nr. 98) heb ik met u gesproken over
onderzoek naar het gebruik van echo’s in de zwangerschap. Voor de
duidelijkheid meld ik u dat ik in de zomer van 2016 de resultaten van de
pilots met de 13 weken echo zal ontvangen. De resultaten van dat
onderzoek worden vervolgens meegenomen in het advies van de
Gezondheidsraad over de gehele prenatale keten. Dat advies verwacht ik
eind 2016 te ontvangen. Het onderzoek naar de 3e termijn echo (de
zogenaamde IRIS studie) is onderdeel van het ZonMw programma
Zwangerschap en Geboorte. Deze studie heeft veel aanloopproblemen
gekend en zal naar verwachting in april 2018 eindigen. In november 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 279, nr. 82

3

heeft ZonMw een digitale tussenbalans van het onderzoeksprogramma
gemaakt. U kunt deze bekijken via: http://publicaties.zonmw.nl/
zwangerschap-en-geboorte/.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 279, nr. 82

4