Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3393
Vragen van het lid De Caluwé (VVD) aan de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken over mogelijke afdrachten door hulporganisaties aan rebellenbeweging
Al Shabaab (ingezonden 4 augustus 2011).
Antwoord van staatssecretaris Knapen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
24 augustus 2011).
Vraag 1
Bent u bekend met het recente rapport van de UN Monitoring Group On
Sudan & Eritrea, waarin staat dat de Soedanese rebellengroepering Al
Shabaab jaarlijks miljoenen aan inkomsten verwerft door het heffen van
belastingen en contributies voor geleverde goederen en diensten door
buitenlandse organisaties?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van de situatie dat ook hulporganisaties die actief zijn in
de door hongersnood geteisterde regio, nu belastingen moeten betalen en
zelfs tot 20% van de waarde van geleverde hulpgoederen worden geacht af te
dragen aan de rebellen?
Antwoord 2
De UN Monitoring Group on Somalia and Eritrea stelt in haar rapport van
18 juli 2011 dat Al Shabaab hulporganisaties de afgelopen jaren bij herhaling
heeft verzocht om afdrachten te doen. De Monitoring Group geeft echter ook
aan dat de meeste hulporganisaties aan dit verzoek geen gehoor hebben
gegeven. Concreet betekende dit dat de humanitaire hulp aan sommige
gebieden in Zuid-Centraal Somalië gestaakt moest worden. Het beeld is
echter niet eenduidig. Lokale gemeenschappen slagen er soms in om de
lokale Al Shabaab leiders ervan te overtuigen om humanitaire organisaties
zonder betaling toe te laten tot hun gebied.
Vraag 3
Welke Nederlandse hulporganisaties zijn op dit moment in Somalië actief?
1

ah-tk-20102011-3393
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Zie http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/2011/433 en o.a. http://www.vn.nl/
Standaard-Media-Pagina/Noodhulp-helpt-wel.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Van de volgende organisaties is mij bekend dat zij humanitaire activiteiten
ondersteunen in Somalië: het Nederlandse Rode Kruis, UNICEF Nederland,
ICCO, Cordaid, Save the Children, Oxfam Novib, Tear en World Vision. Dit
gebeurt veelal via lokale partnerorganisaties.
Vraag 4
Doen deze Nederlandse hulporganisaties afdrachten aan Al Shabaab om
zodoende de mogelijkheid te krijgen hulp in Somalië te verlenen? Zo ja, acht
u het betalen van afdrachten aan groeperingen als Al Shabaab gerechtvaardigd? Zo ja, in welke gevallen acht u het betalen van dit soort afdrachten
gerechtvaardigd? Zo nee, welke acties gaat u ondernemen om de betaling
van dit soort afdrachten te voorkomen?
Antwoord 4
Hulporganisaties hebben onderling goede en harde afspraken gemaakt dat zij
geen geld geven aan Al Shabaab. Nederlandse hulporganisaties doen naar
mijn weten dan ook geen afdrachten aan Al Shabaab.
In 2010 is Al-Shabaab door het Sanctiecomité van de Verenigde Naties
geplaatst op de lijst van personen en organisaties op wie uit hoofde van
resolutie 1 844 beperkende maatregelen van toepassing zijn.
Hieraan is op het niveau van de Europese Unie uitvoering gegeven door
middel van Gemeenschappelijk Standpunt 201/231/GBVB en Verordening
1137/2010. Al-Shabaab is bij deze verordening tevens op de EU-sanctielijst
gezet. Dit betekent onder andere dat het wettelijk verboden is om tegoeden of
andere economische middelen aan Al-Shabaab te verschaffen.
Een uitzondering op dit verbod wordt gemaakt voor tegoeden, andere
financiële activa of economische middelen die nodig zijn voor de tijdige
verstrekking van dringend noodzakelijke humanitaire hulp in Somalië door de
VN, gespecialiseerde agentschappen of programma’s daarvan, humanitaire
organisaties met de status van waarnemer in de Algemene Vergadering van
de VN die humanitaire hulp verstrekken, of hun uitvoerende partners.
Vanwege de onveiligheid in Somalië kan niet met 100% zekerheid vastgesteld
worden of er door lokale partners en contractpartijen van internationale
organisaties in het geheel geen afdrachten worden gedaan aan Al Shabaab.
Ik verwacht echter van Nederlandse en internationale hulporganisaties dat zij
alles in het werk stellen om dit te voorkomen.
Vraag 5, 6
Steunt u het initiatief van hulporganisatie USAid, die heeft aangekondigd
geld aan het World Food Programme (WFP) beschikbaar te stellen met de
uitdrukkelijke voorwaarde dat geen afdracht aan de rebellengroepering
plaatsvindt? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Indien u voornemens bent deze actie van USAid te steunen, deelt u de
mening dat deze actie vooral effect sorteert als internationale hulporganisaties gezamenlijk een vuist maken? Ziet u mogelijkheden om deze chantagepraktijk een halt toe te roepen door op te roepen tot een brede internationale
boycot van het betalen van afdrachten aan de Soedanese rebellengroepering
Al Shabaab?
Antwoord 5, 6
In de VS geregistreerde ngo’s lopen het risico op vervolging op basis van
de geldende Amerikaanse antiterreurwetgeving (o.a. Patriot Act) indien de
verdenking bestaat dat een deel van de door hen geleverde hulpgelden of
-goederen in handen is gekomen van Al Shabaab. In het licht van de ernst
van de huidige humanitaire crisis in Somalië maakten de Amerikaanse
autoriteiten (Office of Foreign Assets Control) begin augustus 2011 bekend
dat het Amerikaanse sanctieregime dienaangaande enigszins zou worden
versoepeld2. Dit om hulporganisaties de mogelijkheid te geven om hulp te
bieden in de door Al Shabaab gecontroleerde gebieden, zonder direct het
risico te lopen op vervolging. Uit de toelichting van de Amerikaanse
autoriteiten op de versoepeling kan worden opgemaakt dat de coulantere
houding met betrekking tot vervolging absoluut niet mag worden geïnterpre2

Zie bijgevoegde document «Frequently Asked Questions Regarding Private Relief Efforts to
Somalia» van het Amerikaanse Office of Foreign Assets Control.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

teerd als een vrijbrief om afdrachten te doen aan Al Shabaab. Hulpverlenende
organisaties dienen zich onverminderd in te spannen om te voorkomen dat
hulpgelden of -goederen in handen komen van Al Shabaab. Ik ondersteun
deze lijn volledig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3