4
Vragenuur: Vragen Knops
Vragen van het lid Knops aan de minister van Defensie over
het bericht "Militairen aan bedelstaf".

De heer Knops (CDA):
Voorzitter. De Russische beer is los. De tanks van Poetin
kunnen elk moment het oosten van Oekraïne binnen walsen.
De NAVO-chef zei dat Europa wakker moest worden, maar
het lijkt erop dat dit kabinet niet wakker wil worden.
Nederland zit in de top vier van landen die het meest
bezuinigen op Defensie. De gevolgen voor onze mannen
en vrouwen in uniform zijn dramatisch. Die mannen en
vrouwen hebben gediend in Uruzgan, in Kunduz en voor
de kust van Somalië, veelal onder moeilijke omstandigheden. De vakbonden luiden nu de noodklok. Veel militairen
in de lagere rangen zouden financieel aan de grond zitten.
De situatie is in sommige kazernes zo nijpend dat een op
de negen manschappen in de schuldsanering zou zitten.
Veel militairen kopen hun eigen kleding, schoeisel en
sportuitrusting, omdat Defensie niet of te laat levert. Oefeningen en daarmee ook de toelagen die voor militairen in
de lagere rangen heel belangrijk zijn, worden afgeknepen.
Ook het eten in de kantines is duurder geworden. En dan
zijn er nog de lastenverzwaringen van het kabinet, die
natuurlijk ook onze militairen keihard in hun portemonnee
raken. Dit leidt tot schrijnende taferelen. Militairen zouden
zich ziek melden omdat zij geen geld meer hebben voor
benzine in hun auto. Noodgedwongen blijven zij op de
kazerne slapen om verlost te zijn van reiskosten. Huwelijken
zouden daardoor onder druk staan. Een sergeant zegt dat
Defensie heel veel van je loyaliteit vraagt. "Je doet het wel
omdat je hart hebt voor de zaak, maar het houdt een keer
op".
Het CDA is geschrokken van deze verhalen. Wat doet het
kabinet? Het houdt met extra kruimels kazernes open, maar
gaat het niet ook om het personeel dat in die kazernes
werkzaam is? Vandaar de volgende vragen aan de minister.
Is zij bereid om onderzoek te doen naar de omvang en de
oorzaken van de financiële problemen bij het Defensiepersoneel, in het bijzonder bij militairen met schulden? Is zij
bereid om maatregelen te nemen? Wat is er gebeurd met
de pakketvergelijking, de vergelijking tussen de arbeidsvoorwaarden van militairen en andere rijksambtenaren? De
minister is al bijna een jaar aan het onderzoeken. Het is een
black box. Waar blijven de resultaten? En waar blijft de
volledige compensatie voor het Wul-drama? Ziet ook de
minister dat de krijgsmacht in zijn voegen kraakt en begrijpt
de minister waarom het vertrouwen van het personeel zo
laag is? Wat gaat zij doen om dit te herstellen?
Het kabinet en de "herfstcoalitie" spelen sinterklaas met
meevallers op de begroting. Gaat Defensie de prijs betalen?
De minister-president en de minister van Financiën sluiten
extra bezuinigingen niet uit. Dat is verbijsterend. Is de
minister bereid om samen met de premier op werkbezoek
te gaan naar de kazernes, waar bij sommige mensen grote
financiële problemen bestaan, zodat zij de echte verhalen
kunnen aanhoren van de mannen en vrouwen bij Defensie?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Knops

Minister Hennis-Plasschaert:
Voorzitter. Ik dank de heer Knops voor de gestelde vragen.
Europa wordt wakker. Die boodschap heb ik al in diverse
debatten met de heer Knops gewisseld, want het is inderdaad van belang dat Europa zijn krachten gaat bundelen
en dat er meer balans komt, bijvoorbeeld binnen het NAVObondgenootschap. Daarover gaat deze vraag echter niet,
want er wordt verwezen naar het artikel "Militairen aan de
bedelstaf". Laat ik vooraf zeggen dat de cao-onderhandelingen eraan komen. Ik begrijp en snap dat de messen in dat
kader worden geslepen, maar dat artikel doet geen recht
aan de realiteit.
Aan mij is gevraagd of ik onderzoek wil doen. Daarop is het
antwoord ja. Natuurlijk heb ik net als de heer Knops kennisgenomen van de berichten van de Telegraaf. De vakbond
geeft een belangrijk signaal af en dat neem ik serieus. Let
wel: militairen hebben een redelijk arbeidsvoorwaardenpakket, ook in vergelijking met andere sectoren. Ja, ik realiseer
mij goed dat het Defensiepersoneel sinds 1 maart 2012 als
onderdeel van het pakket van maatregelen om de rijksbegroting weer op orde te brengen, geen salarisverhoging
heeft gehad. Daarom bespreek ik samen met de centrales
van overheidspersoneel binnen het sectoroverleg hoe het
nu verder moet met de arbeidsvoorwaarden. Binnen dit
overleg zal ik met de centrales ook spreken over het door
hen afgegeven signaal.
Ik heb zojuist gezegd dat ik graag onderzoek wil doen. We
hebben een eerste check gedaan. Daaruit blijkt in alle eerlijkheid, ook bij het DienstenCentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk, dat die 11% met betrekking tot een wettelijk
schuldsaneringstraject echt niet in de buurt komt van de
realiteit. Het bedrijfsmaatschappelijk werk heeft inmiddels
ook aangegeven dat er in de afgelopen jaren geen significante verslechtering heeft plaatsgevonden. Het antwoord
op de vraag of ik nader onderzoek wil doen, is echter ja.
De heer Knops (CDA):
Het is heel mooi dat de minister bereid is om onderzoek te
doen. Toch merk ik bij de minister, maar ook bij de woordvoerder van Defensie, die dit soort berichten afdeed als
"totale onzin", enige vorm van bagatellisering. Blijkbaar
heeft de minister over de schuldpositie van met name de
militairen in de lagere rangen informatie die de Kamer niet
heeft. De vakbonden hebben de kat de bel aangebonden
en hebben gezegd dat er een probleem is. Ik ben dus blij
dat de minister dit tot in de diepte wil onderzoeken, maar
ik heb nog geen antwoord gekregen op de vraag of de
minister de positie van de militairen in de breedte tegen
het licht wil houden, juist omdat zij daarover toezeggingen
heeft gedaan vanwege de pakketvergelijking, maar ook
vanwege het feit dat de Wul niet volledig gecompenseerd
is. Daardoor staat juist die categorie rijksambtenaren, de
militairen, er slechter voor dan de andere ambtenaren, die
ook al een tijdje op de nul staan, maar dat geldt voor meer
mensen. Het gaat hier om de bijzondere positie van militairen.
Ik zou de minister ook nog willen vragen hoe de situatie
waarin sommige militairen zich bevinden — die aanwijzingen hebben wij in ieder geval — zich verhoudt tot de positie
die ze bij Defensie bekleden: het risicoprofiel. Leidt het feit
dat mensen in de schuldsanering zitten en schulden hebben

15 april 2014
TK 75

75-4-1

tot een hoger risicoprofiel en tot ultimo het onthouden van
de verklaring van geen bezwaar?
Minister Hennis-Plasschaert:
Die laatste vraag kan ik in het nader onderzoek meenemen.
Volgens die informatie die mij nu heeft bereikt, is er een
zeer beperkt aantal militairen dat in een wettelijk schuldsaneringstraject zit. Daar is geen nader risicoprofiel aan verbonden en dus ook niet het intrekken of niet-toekennen van
een vvgb.
Over de Wul hebben wij uitgebreid gesproken in het kader
van de nota In het belang van Nederland. Daarvoor is toen
ook geld vrijgespeeld. In eerste instantie hebben we daarvoor een incidenteel bedrag gekregen vanuit Financiën.
Later hebben we dat intern opgelost en is dat belegd met
maatregelen. Er is dus gecompenseerd, naar ik meen voor
50 miljoen euro. Is dat 100% compensatie? Nee, maar ik
heb eerder met de Kamer gedeeld dat we hebben ingezet
op behoud van de slagkracht van de krijgsmacht. Dat is de
beste baangarantie op dit moment, zo zeg ik nog maar eens
tegen de heer Knops.
De heer Knops (CDA):
De minister heeft gelijk dat de Wul slechts voor een deel
gecompenseerd is, namelijk voor iets meer dan de helft.
Voor een deel dus niet, en dat is de achterstandspositie die
militairen op dat punt hebben. Ik arresteer dat punt dus nog
een keer en vraag de minister om dat mee te nemen in die
pakketvergelijking. Ook stel ik nogmaals de vraag wanneer
die pakketvergelijking naar de Kamer komt. Daarover is al
heel veel gesproken, maar we hebben nog niets gezien. Het
lijkt me relevant in het kader van deze discussie en de toegezegde brief c.q. onderzoek van de minister om dat daarbij
te betrekken.
Minister Hennis-Plasschaert:
We hebben eerder inderdaad uitgebreid met elkaar
gesproken over de pakketvergelijking en de voor- en nadelen die daaraan kleven. Excuses, daar had ik gelijk op
moeten terugkomen. We zijn daarover heel zorgvuldig in
gesprek gegaan met de centrales. We kijken juist naar de
manier waarop we die bijzondere positie van een militair
tot uitdrukking moeten laten komen, of nog beter kunnen
laten uitkomen in het arbeidsvoorwaardenpakket. Dat is de
stand van zaken nu. Het is onderdeel van ons gesprek met
de centrales. Zodra ik eruit ben met de centrales kan ik de
Kamer conform informeren.
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
Het is wel duidelijk dat er genoeg bezuinigd is op Defensie
en dat er nu een keer geld bij zal moeten, maar mijn vraag
gaat over het volgende. Kijk eens naar de politie. Als er bij
politiemensen loonbeslag is gelegd, komen ze in een protocol terecht, waarbij afspraken worden gemaakt en verklaringen worden ondertekend om dat ongedaan te maken en
op te lossen, juist omdat het past in een risicoprofiel. Politiemensen beschikken over informatie. Dat geldt ook voor
militairen. Zijn dit soort protocollen er ook voor militairen?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Knops

Minister Hennis-Plasschaert:
Ik heb net al verwezen naar het DienstenCentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk, waar men terechtkan voor hulp en
waar ook protocollen van toepassing zijn. Ik heb net gezegd
dat de informatie die mij tot dusver heeft bereikt, geen
aanleiding geeft tot een ander risicoprofiel. That's it.
De voorzitter:
Een tweede vraag, mijnheer Bontes?
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
Ja, maar waarvoor is dat dan? Je zou zeggen: militairen
beschikken over informatie. Je bent kwetsbaar als je bijvoorbeeld zwaar in de schulden zit. Dat is heel vervelend voor
die mensen, maar wat wordt er gedaan aan die kwetsbaarheid?
Minister Hennis-Plasschaert:
Daarvoor hebben we dus onder andere dat DienstenCentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk. Ik heb net al gezegd
dat ik heel goed begrijp dat in het kader van de cao-onderhandelingen de messen worden geslepen, maar dat dit
artikel geen recht doet aan de realiteit. We hebben het over
een zeer beperkt aantal gevallen die in een wettelijk
schuldsaneringstraject zitten. Daar zitten we goed bovenop
en die krijgen de nodige begeleiding, maar de tot dusver
aan mij aangereikte informatie geeft geen aanleiding tot
verhoogde risico's. Dat is de stand van zaken. Ik heb de
heer Knops net toegezegd een en ander nader te zullen
onderzoeken. Uiteraard zal ik de Kamer conform informeren,
maar ik denk niet dat we nu over allerlei als-dansituaties
moeten gaan praten.
Mevrouw Eijsink (PvdA):
Ik heb niet het gevoel dat er messen worden geslepen
namens de bonden, maar dat zij echt een realistisch probleem aan de kaak stellen. Kan de minister in de toegezegde
brief en het onderzoek ook het feit meenemen dat wij het
numerus-fixussysteem hebben, waarbij de doorstroming
in de hogere rangen minder is geworden? Dat systeem
hebben wij afgesproken, maar daarnaast is er sprake van
een mix van allerlei situaties: minder toelagen, minder
missies, minder van alles, waardoor deze groep wel zeer
onder druk staat. De heer Knops gaf dat ook al aan. Wil de
minister dit meenemen? Wanneer kan de Kamer een en
ander ontvangen, ook in combinatie met de toegezegde
toekomstagenda voor het personeel?
Minister Hennis-Plasschaert:
Dat zijn een heleboel vragen ineen. Ik heb net al aangegeven
dat dit artikel geen recht doet aan de realiteit, maar dat ik
graag bereid ben tot een nader onderzoek. Het is ook
onderwerp van gesprek in het sectoroverleg over de
arbeidsvoorwaarden. Ik zal dat ook keurig met de centrales
oplijnen. Ik zal de Kamer informeren aan de hand van de
afspraken die ik daar maak, maar ik beschik op dit moment
nog niet over een tijdpad.

15 april 2014
TK 75

75-4-2

De voorzitter:
Ik dank de minister voor haar antwoorden en voor haar
komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Knops

15 april 2014
TK 75

75-4-3