Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 931

Regels omtrent de aanwijzing van een nationale
accreditatie-instantie in verband met de
implementatie van EG-verordening nr. 765/2008
(Wet aanwijzing nationale accreditatie-instantie)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 15 september 2009

I. ALGEMEEN
Met genoegen heb ik kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Economische Zaken. Graag spreek ik mijn erkentelijkheid
uit voor de voorspoedige behandeling van het wetsvoorstel door de vaste
commissie.
3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie vroegen op welke wijze de onafhankelijkheid
van de Raad voor Accreditatie (RvA) is gewaarborgd. Op grond van verordening (EG) nr. 765/2008 van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 9 juli 2008 (Pb EU L 218) tot vaststelling van de eisen
inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het verhandelen van
producten en tot intrekking van verordening (EG) nr. 339/93, hierna aangeduid als de verordening, moet de RvA openbaar gezag kunnen uitoefenen.
Om aan deze voorwaarde te voldoen, wordt de RvA een privaatrechtelijk
zelfstandig bestuursorgaan. Daarmee wordt tevens de onafhankelijkheid
van de RvA gewaarborgd. Een zelfstandig bestuursorgaan is immers niet
hiërarchisch ondergeschikt aan de minister, dit borgt een onafhankelijke
taakuitvoering en oordeelsvorming. Bovendien is er onafhankelijkheid ten
opzichte van marktpartijen. De RvA moet op grond van de verordening
zodanig zijn georganiseerd dat zij onafhankelijk is van de door haar beoordeelde conformiteitsbeoordelingsinstanties en van commerciële druk.
Voorts mogen er geen belangenconflicten zijn met conformiteitsbeoordelingsinstanties. Ingevolge artikel 3 van het wetsvoorstel is voor een
benoeming van leden van het bestuur van de RvA en voor statutenwijziging de goedkeuring van de Minister van Economische Zaken vereist.
De goedkeuring wordt geweigerd indien de RvA door de benoeming of de
statutenwijziging niet meer voldoet aan de eisen van de verordening of
wanneer een goede taakvervulling of onafhankelijke besluitvorming niet
langer is gewaarborgd.
De leden van de CDA-fractie vroegen ook welke mogelijkheden de regering heeft om in te grijpen als de RvA de wettelijke taken niet goed
uitvoert. Op grond van de verordening moeten de lidstaten regelmatig

KST134658
0910tkkst31931-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 931, nr. 6

1

toezicht houden op hun nationale accreditatie-instantie en zo nodig
binnen een redelijke termijn passende corrigerende maatregelen nemen.
De bepalingen uit hoofdstuk 3 uit de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (Kaderwet zbo) voorzien hierin. Dit hoofdstuk bevat bepalingen
omtrent de informatievoorziening en de mogelijkheden voor sturing en
toezicht. Zo kan de minister van Economische Zaken bij voorbeeld inlichtingen vragen (artikel 20 van de Kaderwet zbo) en beleidsregels vaststellen met betrekking tot de taakuitoefening door de RvA (artikel 21 van
de Kaderwet zbo). Ook is er op grond van artikel 22 van de Kaderwet zbo
de mogelijkheid om een besluit van de RvA dat strijdig is met het recht of
het algemeen belang te vernietigen. Tenslotte regelt de Kaderwet zbo in
artikel 23 dat indien een zelfstandig bestuursorgaan zijn taak ernstig
verwaarloost, de betrokken minister de noodzakelijke voorzieningen kan
treffen. De minister van Economische Zaken heeft dan ook meerdere
mogelijkheden om toezicht te houden en in te grijpen als de RvA de wettelijke taken niet goed uitvoert.
De leden van de VVD-fractie vroegen of de Nederlandse markt ruimte blijft
bieden aan andere accreditatie-instanties voor accreditaties die buiten de
reikwijdte van de verordening liggen. Het antwoord hierop is bevestigend.
De verordening beperkt geenszins de markt voor accreditaties die buiten
haar reikwijdte liggen.
De leden van de VVD-fractie vroegen aansluitend hoe de overheid er zorg
voor draagt dat een gelijk speelveld blijft bestaan tussen de RvA en
andere instanties die op commerciële basis dezelfde taken vervullen. Op
grond van de verordening mag er slechts één nationale accreditatieinstantie worden aangewezen die de accreditaties in de zin van de verordening verricht ongeacht of haar accreditaties worden gebruikt op
verplichte of op vrijwillige basis. De reden hiervoor is dat aan de kwaliteit
en betrouwbaarheid van accreditatie, als controle op de conformiteitsbeoordelingsinstanties, geen concessie mag worden gedaan. De nationale
accreditatie-instantie wordt daarom bekleed met openbaar gezag, werkt
zonder winstoogmerk en concurreert niet met andere nationale
accreditatie-instanties. Concurrentie tussen accreditatie-instanties kan
leiden tot commercialisering van hun activiteit en dat is volgens de verordening onverenigbaar met hun rol. Binnen de reikwijdte van de verordening kunnen dus geen instanties functioneren die op commerciële basis
dezelfde taken uitvoeren. Of er sprake is van een gelijk speelveld is dan
ook niet aan de orde.
In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie hoe wordt
gecontroleerd dat de geldstromen voortvloeiende uit de publieke taak van
de RvA niet gebruikt worden voor de uitvoering van de privaatrechtelijke
werkzaamheden van de RvA, merk ik het volgende op.
In artikel 8 van het wetsvoorstel is bepaald dat de artikelen 26 tot en met
35 van de Kaderwet zbo van toepassing zijn op de RvA. Dat betekent dat
de RvA jaarlijks de begroting voor het daaropvolgende jaar aan de
Minister van Economische Zaken voorlegt (artikel 26 van de Kaderwet
zbo). Die begroting bevat ingevolge artikel 27 van de Kaderwet zbo een
raming van de baten en lasten, een raming van voorgenomen investeringsuitgaven en een raming van inkomsten en uitgaven. Deze posten
moeten worden toegelicht. Uit de toelichting blijkt steeds welke begrotingsposten betrekking hebben op de activiteiten die de RvA krachtens zijn
wettelijke taak verricht en welke op andere activiteiten. Daarbij wordt een
vergelijking opgenomen met de begroting van het lopende jaar en de
laatst goedgekeurde jaarrekening. In de begroting wordt voorts een voorstel voor de tarieven die de RvA wil hanteren voor zijn wettelijke activiteiten opgenomen (artikel 28 van de Kaderwet zbo). Die tarieven evenals
de begroting, behoeven de goedkeuring van de minister van Economische
Zaken (artikelen 17 en 29 van de Kaderwet zbo). Verder verplicht artikel 28,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 931, nr. 6

2

tweede lid, van de Kaderwet zbo de RvA ertoe andere baten of inkomsten
afzonderlijk te vermelden en van een toelichting te voorzien. Indien gedurende het jaar aanmerkelijke verschillen ontstaan of dreigen te ontstaan
tussen werkelijke en begrote baten en lasten, dan wel inkomsten en
uitgaven, moet de RvA daar onverwijld mededeling van doen aan de
minister van Economische Zaken (artikel 30 van de Kaderwet zbo).
Tenslotte behoeft de jaarrekening van de RvA op grond van artikel 34 van
de Kaderwet zbo de goedkeuring van de Minister van Economische Zaken.
Omdat de RvA een privaatrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan is dat
naast de wettelijk opgedragen taken en werkzaamheden ook enkele
andere activiteiten verricht, geldt voorts artikel 38 van de Kaderwet zbo.
Op grond daarvan moet de RvA een afzonderlijke boekhouding bijhouden
van de wettelijk opgedragen taken en werkzaamheden en dient hij die
taken en werkzaamheden afzonderlijk te verantwoorden in de jaarrekening.
Artikel 8, elfde lid, van de verordening verplicht de RvA gecontroleerde
jaarrekeningen, die zijn opgesteld overeenkomstig algemeen aanvaarde
boekhoudbeginselen, te publiceren.
Een en ander betekent dat voor de Minister van Economische Zaken de
geldstromen transparant zijn en hij kan ingrijpen indien er sprake zou zijn
van onterechte vermenging van financiën en voorts dat ook voor het
publiek via de jaarrekening de geldstromen zichtbaar zijn.
De leden van de VVD-fractie vroegen hoe de financiering van de werkzaamheden van de RvA zich verhoudt tot die van accreditatie-instellingen
van andere lidstaten. Zij waren daarnaast benieuwd of er een harmonisering van kosten tussen de verschillende accreditatie-instanties in andere
lidstaten is voorgenomen. De financiering in Nederland wijkt niet af van
het principe dat is vastgelegd in overweging 17 van de verordening
waarin is vermeld dat accreditatie in principe kostendekkend moet zijn en
dat de lidstaten zich ervan moeten verzekeren dat voor speciale taken
financiële steun aanwezig is. Evenals in de andere lidstaten betalen ook in
Nederland de conformiteitsbeoordelingsinstanties voor de kosten die
gepaard gaan met de accreditatiedienstverlening, conform het profijtbeginsel. Daarnaast ontvangt de RvA van de Staat een bijdrage in de
gemaakte kosten voor het deelnemen aan internationale en Europese
accreditatieverbanden en voor voorlichting over accreditatie. De jaarlijkse
bijdrage hiervoor is gemaximeerd op een bedrag van rond de € 210 000.
Deze maximering zorgt ervoor dat de RvA nut en noodzaak van haar
bijdragen in internationaal verband zorgvuldig zal afwegen.
Ten aanzien van de aan conformiteitsbeoordelingsinstanties in rekening te
brengen kosten geldt het volgende. Elke nationale accreditatie-instantie
heeft zijn eigen model voor het doorrekenen van kosten in vaste en variabele componenten aan de conformiteitsbeoordelingsinstanties. Bovendien is in sommige landen sprake van een zeer beperkte infrastructuur
van conformiteitsbeoordeling. Hierdoor is het niet eenvoudig om de
tarieven in de verschillende lidstaten te vergelijken. Uit een onderzoek van
PwC Consulting in 2002 in opdracht van EZ bleek wel dat wat betreft het
totale kostenniveau van accreditatie er voor een conformiteitsbeoordelingsinstantie geen substantiële verschillen zijn tussen de lidstaten (bijlage
1 van Kamerstukken 2, 2005–2006, 29 304, nr. 4). Een harmonisering van
kosten is niet voorgenomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen of Nederlandse aanvragers van
accreditatie verplicht zijn een beroep te doen op de RvA, dan wel of de
mogelijkheid zal gaan bestaan om een aanvraag voor accreditering in een
andere lidstaat dan de eigen lidstaat te doen. Aanvragers van accreditatie
moeten een verzoek tot accreditatie indienen bij de lidstaat van vestiging,
tenzij er in de lidstaat van vestiging geen nationale accreditatie-instantie is
(artikel 7 van de verordening). Nederlandse aanvragers zijn dan ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 931, nr. 6

3

verplicht een beroep te doen op de RvA. Er zijn echter twee uitzonderingen. Een Nederlandse aanvrager mag een verzoek om accreditatie bij
een buitenlandse nationale accreditatie-instantie indienen, indien de RvA
de conformiteitsbeoordelingsactiviteiten waarvoor accreditatie wordt
gevraagd niet accrediteert. Ook mag de Nederlandse aanvrager zich tot
een buitenlandse nationale accreditatie-instantie richten als de RvA de
collegiale toetsing met betrekking tot de conformiteitsbeoordelingsactiviteiten waarvoor accreditatie wordt gevraagd niet goed heeft doorlopen.
5. Effecten voor het bedrijfsleven en administratieve lasten
De leden van de VVD fractie vroegen waarom administratieve lasten die
ontstaan door het instellen van het publieke orgaan RvA niet tot de
administratieve lasten worden gerekend. Tevens wordt gevraagd wat de
administratieve lasten waren die kennelijk altijd al bestonden.
Deze laatste vraag suggereert dat er altijd al sprake was van administratieve lasten voor conformiteitsbeoordelingsinstanties. Dit is niet het geval.
Uiteraard was er sprake van informatieoverdracht van een dergelijke
instantie aan de RvA. Zonder informatie kan de RvA immers geen toetsing
uitvoeren. De RvA is echter nog geen zelfstandig bestuursorgaan en heeft
niet de status van een overheidsorganisatie. Levering van informatie
veroorzaakt pas administratieve lasten voor bedrijven als een overheidsorganisatie de gegevens opvraagt en ontvangt. Aan die voorwaarde was
niet voldaan, zodat er dus geen sprake was van administratieve lasten. Nu
de RvA een zbo wordt, zou de door de RvA bij een conformiteitsbeoordelingsinstantie opgevraagde informatie in principe wel onder de definitie
van administratieve lasten gaan vallen. De feitelijke informatieoverdracht
tussen de RvA en deze instanties wordt door dit wetsvoorstel echter niet
beïnvloed. Er is geen merkbaar effect voor deze instanties, aangezien de
conformiteitsbeoordelingsinstanties voorheen uit zichzelf en geheel vrijwillig al dezelfde informatie aan de RvA leverden. In dat geval tellen deze
kosten niet mee als een stijging van de administratieve lasten, aangezien
het uitgangspunt is dat alleen merkbare reducties en stijgingen meetellen.
ARTIKELSGEWIJS
Artikel 5
De leden van de CDA-fractie plaatsten vraagtekens bij de lengte van de
termijn waarbinnen een besluit op een aanvraag om accreditatie moet zijn
gedaan. Zij waren van mening dat zes maanden wat lang is. Zij vroegen
welke ruimte de verordening biedt en of de regering bereid is de termijn
te heroverwegen. In antwoord op deze vraag merk ik allereerst op dat de
verordening geen termijn geeft waarbinnen nationale accreditatieinstanties een besluit omtrent accreditatie moeten nemen. De in het wetsvoorstel opgenomen maximumtermijn is gebaseerd op het karakter van
de activiteit accreditatie en ervaringen uit de praktijk. Een accreditatie
behelst een onderzoek naar de gehele conformiteitsbeoordelingsinstantie:
de onderneming, haar werkwijze, processen, deskundigheid van het
personeel, haar technische uitrusting etc. De beoordeling van de instantie
vindt plaats aan de hand van documenten en vergt daarnaast een uitgebreid onderzoek in de praktijk. Het eerste betreft de bestudering van veel
en vaak technische documentatie. Bij het onderzoek in de praktijk gaat het
om meer dan een bezoek waarbij even wordt rondgekeken bij de
keuringsinstantie. Bezien wordt hoe de instantie daadwerkelijk haar werk
verricht bij conformiteitsbeoordelingen. De RvA zal daartoe doorgaans
een conformiteitsbeoordeling bij een klant bijwonen. Bij de conformiteitsbeoordeling van sommige producten en diensten kan het meerdere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 931, nr. 6

4

weken duren voordat de conformiteitsbeoordelingsinstantie de gelegenheid voor een bijwoning kan geven.
Een kortere maximumtermijn acht ik dan ook niet verstandig. Aangezien
de termijn van zes maanden een maximumtermijn is, zal de RvA die
termijn niet altijd behoeven benutten. In sommige gevallen zal hij binnen
een kortere termijn een besluit kunnen nemen.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 931, nr. 6

5