Inbreng rondetafelgesprek Energiewet
d.d. 14 september 2023

Inleiding
De voorgestelde Energiewet vormt een fundament voor de beoogde transitie naar een fossielvrij
energiesysteem. Deze transitie kan alleen slagen als deze gepaard gaat met leveringszekerheid,
betaalbaarheid en duidelijkheid voor alle gebruikers van dat energiesysteem. Wensen van (actieve)
consumenten en bedrijven om te kunnen voorzien in hun duurzame en betrouwbare energiebehoefte, moeten
worden ondersteund. Dit geldt zeker ook voor de energie-infrastructuur die gebruikers in staat stelt om over te
stappen van fossiele energie naar fossielvrije elektriciteit. Daarbij moeten alle fossielvrije energiebronnen en
energiedragers kunnen worden ingepast in een efficiënt systeem van aanbod en vraag met duidelijke rollen en
spelregels. We ondersteunen dat de Elektriciteits- en Gaswet worden gemoderniseerd tot een wet die past bij
de uitdagingen van de energietransitie, nu en in de toekomst.
Nu is het moment aangebroken dat uw Kamer deze wet gaat behandelen. Voor het rondetafelgesprek heeft u
ons de vraag gesteld: ‘wat vindt u van de Energiewet?’ Dit is een brede vraag, daarom hebben we gemeend
een tweeledig antwoord te geven. Naast een aantal opmerkingen over het doorlopende beleidsproces, gaan
we in op een aantal specifieke inhoudelijk aspecten van het wetsvoorstel.
1.

Herziening Energiewet in gezamenlijkheid

Met de toezending van het wetsvoorstel aan uw Kamer door de minister is een belangrijke wetgevingsfase
afgerond. De Energiewet geeft een kapstok voor de energietransitie. Om de voortgaande energietransitie
doorlopend te faciliteren, zal de Energiewet (en daaronder liggende wet -en regelgeving) regelmatig moeten
worden geactualiseerd. In lijn met de gewijzigde motie van de leden Van der Lee en Thijssen (Kamerstuk 35
925 XII, nr. 68) zullen hiertoe periodiek, op specifieke thema’s gerichte wijzigingsvoorstellen worden ingediend
bij uw Kamer. Het ritme waarmee dit gebeurt, is afhankelijk van nationale en Europese beleidsontwikkelingen.
De minister streeft naar een jaarlijkse aanpassing. Zeker in energie wet- en regelgeving, is ‘the devil in the detail’
en die details kennen juist belanghebbenden. Daarom pleiten we ervoor dat belanghebbenden tijdig worden
betrokken bij de uitwerking.

2.

Inhoudelijke punten

Graag geven we inhoudelijk op de volgende punten ons perspectief:
1.
2.
3.
4.

Teruglevering en saldering integraal bezien
Geen wijziging groepsverbod
Planmatige aanpak uitbreiding en verzwaring elektriciteitsnet, uit algemene middelen bekostigd
Waarborgen bij vergelijkingsinstrumenten moeten altijd gelden

2.1.
Teruglevering en saldering integraal bezien
Zonne-energie, opgewekt bij huishoudens, die niet gelijktijdig gebruikt of opgeslagen wordt, kost de
samenleving nu veel geld. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft berekend dat salderen voor een
gemiddeld huishouden zonder panelen al snel enkele tientallen euro’s extra per maand kost.1.Het is dan ook
goed dat de saldering wordt afgebouwd en dat de afbouw wordt verankerd in de Energiewet. Tevens is het zaak
dat geleerde lessen ook worden toegepast op ‘energie delen’: als de kosten en risico’s niet op de juiste plaats
worden belegd, bestaat het risico dat men geprikkeld wordt om overschotten op het elektriciteitsnet terug te
leveren. Net zoals met de afbouw van salderen gebeurt, is het van belang dat huishoudens meer worden
gestimuleerd om op zonnige dagen de eigen opgewekte energie direct te gebruiken of op te slaan.
1

https://www.acm.nl/system/files/documents/acm-notitie-afbouw-salderen.pdf

Confidentiality: C1 - Public

Pagina 1 van 2

De Eerste Kamer behandelt momenteel het wetsvoorstel ‘afbouw salderingsregeling voor kleinverbruikers’. Het
wetsvoorstel is in de Tweede Kamer gewijzigd middels een amendement inzake een minimale
terugleververgoeding van ten minste 80% van de kale leveringsprijs. Hiermee wordt de afbouw van salderen
grotendeels tenietgedaan. Vanuit integraliteit was het beter geweest als dit aspect van de regeling was bezien
in het kader van de Energiewet. Immers voorziet de Energiewet ook in opslag, afstemming van vraag en aanbod,
bescherming van de kwetsbare consumenten (zonder panelen) én een efficiënte en evenwichtige transitie.
2.2.
Geen wijziging van groepsverbod
Met de inwerkingtreding van de voorgenomen Wet collectieve warmte (Wcw) zal onder andere de formulering
van het groepsverbod (artikel 3.10) en de toegestane activiteiten van infrastructuurbedrijven (artikel 3.19) in de
Energiewet worden aangepast om zodoende het infrastructuurbedrijf in staat te stellen ook een integraal
warmtebedrijf te kunnen worden. Met deze fundamentele keuze wordt de marktordening - zoals in 2006
geïntroduceerd met de Wet onafhankelijk netbeheer - aangetast. Dit brengt onduidelijkheid en onzekerheid met
zich mee over de verschillende rollen in het energiesysteem. Naast het ongewenste verplichte publieke
eigendom (zoals voorgenomen in geval van de Wcw) hebben we zorgen over deze rolverdeling op de
verschillende terreinen van de energietransitie. We vragen ons af op welke terreinen nog meer wordt
ingegrepen. Langjarige zekerheid rond marktordening en rolverdeling is essentieel voor een goed
investeringsklimaat. Private investeringen door energiebedrijven zijn hard nodig bij de energietransitie, dit wordt
onder meer erkend binnen het Nationaal Programma Energiesysteem. Daarnaast zien we dat de transmissieen distributiesysteembeheerders en hun infrastructuurbedrijven hun handen meer dan vol hebben aan hun
kerntaken, zoals het verzwaren en uitbouwen van het elektriciteitsnet.
2.3.

Planmatige aanpak uitbreiding en verzwaring elektriciteitsnet, uit algemene middelen
bekostigd
Adequate elektriciteitsnetten zijn essentieel voor elektrificatie, en daarmee voor het slagen van de
energietransitie en het toekomstbestendig maken van de Nederlandse economie. Er wordt daarom vaak een
vergelijking gemaakt met het belang van de Deltawerken en de daarvoor gevolgde gecoördineerde aanpak. Er
is behoefte aan een nationale planmatige aanpak voor de aanleg van energienetten zoals dat ook voor weg- en
waterwegen bestaat.
De nettarieven die afnemers van elektriciteit betalen aan de netbeheerders ('systeembeheerder') voor transport
en netuitbreiding, zijn de afgelopen twee jaar fors gestegen (met +400% voor grootverbruik). Dit komt door de
stijging van de elektriciteitsprijs en door de gevraagde investeringen in netten. Deze stijging is volledig te
verklaren, maar vormt op individueel projectniveau wel een belemmering voor elektrificatie en opslag/conversie
en dus voor de (betaalbare, efficiënte) energietransitie. Daarom pleiten wij ervoor de uitbreiding van de netten
alternatief te financieren, waarbij overwogen kan worden om dit gedeeltelijk via de algemene middelen te
financieren. Op deze manier worden de nettarieven voor individuele projecten beheersbaar en kunnen positieve
investeringsbesluiten worden genomen.
2.4.
Waarborgen bij vergelijkingsinstrumenten moeten altijd gelden
De Energiewet (artikel 2.66) biedt consumenten en kleinere, zogenaamde micro-ondernemers toegang tot één
of meerdere vergelijkingsinstrumenten waarbij aanbiedingen van meerdere energieleveranciers worden
vergeleken. Voor een juiste vergelijking kunnen via AMvB eisen worden gesteld die de vergelijking en daarmee
de verkoopkwaliteit ten goede komen. Vattenfall pleit er voor – in het belang van de consument en een goed
werkende markt - dat via AMvB eisen worden gesteld aan alle partijen die vergelijkingsinstrumenten hanteren.
Het gaat dan bijvoorbeeld om transparantie-eisen, het verdienmodel achter het vergelijkingsinstrument en in
hoeverre de vergelijking volledig is.

Tot slot
Gezien de zeer brede en ook technische scope van onderhavige wet, focussen we ons bij het rondetafelgesprek
op een aantal aspecten die wij van belang achten. Dit doen we in aanvulling op de inbreng die is geleverd vanuit
de brancheorganisaties Energie-Nederland en NVDE waarvan we lid zijn.

Confidentiality: C1 - Public

Pagina 2 van 2