Hoogwaterbeschermingsprogramma-2
7de Voortgangsrapportage
Verslagperiode 1 juli – 31 december 2014

Inhoud

1
1.1
1.2
1.3

Inleiding 2
Kerngegevens van het HWBP-2 2
Samenvatting hoofdpunten verslagperiode 3
Leeswijzer 5

2
2.1
2.2
2.3

Ontwikkelingen in en rond het programma 7
Algemene ontwikkelingen 7
Kwaliteit en auditing 7
Correspondentie met het parlement 8

3
3.1
3.2

De scope van het programma 9
Programmascope 9
Projectscopes 9

4
4.1
4.2
4.3
4.4

Voortgang en planning 11
Voortgang van het programma 11
Planningssystematiek 13
Voortgang mijlpalen 14
Ontwikkelingen in de planning van het HWBP-2 16

5
5.1
5.2
5.3

Risicomanagement 18
Risicobeheersing 18
Risico’s met gevolgen in tijd 18
Risico’s met gevolgen in geld 20

6
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5
6.6

Financiën 23
Programmabudget 23
Programmaraming 23
Ontwikkelingen in de ramingen van de lopende projecten 25
Kasreeks 26
Apparaatkosten Rijkswaterstaat 26
Cumulatieve verplichtingen en uitgaven 26

7de voortgangsrapportage

Pagina 1 van 28

1

1.1

Inleiding

Kerngegevens van het HWBP-2
Om Nederland duurzaam te beschermen tegen overstromingen vanuit de grote
rivieren, het IJsselmeer, het Markermeer en de Noordzee toetsen de beheerders van
de primaire waterkeringen regelmatig of deze primaire waterkeringen voldoen aan
de vigerende veiligheidsnormen. In 2001 is deze toets voor de eerste maal
uitgevoerd; in 2006 voor de tweede maal. Op basis van deze toetsen is een deel van
de primaire waterkeringen afgekeurd. Verder bleek uit een toets in 2003 door
Rijkswaterstaat en de kering beheerders dat de zeeweringen langs de Noordzeekust
op een aantal locaties op een termijn van 20 jaar niet meer aan de geldende
veiligheidsnorm zouden voldoen. Deze locaties zijn aangemerkt als de ‘Zwakke
Schakels’. Op negen van deze locaties ligt tevens een opgave tot verbetering van de
ruimtelijke kwaliteit, de zogenaamde ‘prioritaire zwakke schakels kust’.
De maatregelen die de beheerders moeten treffen om de in 2001 en 2006
afgekeurde keringen weer aan de vigerende veiligheidsnormen te laten voldoen, zijn
op het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) geplaatst. Voorwaarde
hiervoor is dat de waterkeringen zijn afgekeurd als gevolg van wijzigingen in de
gestelde veiligheidsnorm, de hydraulische randvoorwaarden of de toetsvoorschriften.
Maatregelen in het kader van regulier of achterstallig onderhoud vallen hier dus niet
onder. Voorwaarde is ook dat verbetering van de veiligheidssituatie niet plaatsvindt
in het kader van een ander programma. Maatregelen die voortkomen uit de derde
toetsing van 2011 vallen niet binnen de scope van het HWBP-2, deze worden
meegenomen in het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). In totaal
worden in het HWBP-2 88 projecten aangepakt, waarvan 366,2 km dijken en 18
kunstwerken.
Op basis van de Waterwet komen de afgekeurde dijken en kunstwerken in
aanmerking voor subsidiëring door het rijk. Hiertoe toetst het rijk de maatregelen
met oog op het robuust, sober en doelmatig op orde brengen van de waterveiligheid.
De werkwijze die hierbij gehanteerd wordt, is beschreven in bijlage 1. De
beschikbare financiële middelen voor het HWBP-2 op de begroting van het
Deltafonds worden gevoed door middelen afkomstig van het rijk en bijdragen van de
waterschappen op grond van de afspraken in het Bestuursakkoord Water.

Karakteristieken van het HWBP-2
Het HWBP-2 is op 22 maart 2011 door de Tweede Kamer aangewezen als ‘Groot
Project’. Door middel van de basisrapportage is de Tweede Kamer geïnformeerd over
het programma. De basisrapportage beschrijft ook de verantwoordelijkheden van de
bij het programma betrokken partijen.
De minister van Infrastructuur en Milieu is verantwoordelijk voor het systeem van
hoogwaterbescherming in Nederland. In het geval van het HWBP-2 is de minister
verantwoordelijk voor het vaststellen van het programma, het beoordelen van de
subsidieaanvragen van de beheerders op basis van subsidiecriteria, het verstrekken
van de subsidies en het rapporteren aan de Tweede Kamer.
De water- en hoogheemraadschappen (binnen het HWBP-2 veruit het grootste deel
van de beheerders) kennen eigen democratisch gekozen besturen. Als waterkeringen
in de periodieke toetsing worden afgekeurd, hebben zij de plicht maatregelen te
treffen, waardoor de afgekeurde keringen weer aan de vigerende wettelijke normen
gaan voldoen. Voor deze maatregelen kan subsidie worden aangevraagd.

7de voortgangsrapportage

Pagina 2 van 28

De minister is ten aanzien van het HWBP-2 verantwoordelijk voor de
subsidieverstrekking en de waterbeheerders zijn verantwoordelijk voor de realisatie
van de afzonderlijke projecten. Gezien deze verantwoordelijkheidsverdeling zijn de
formele sturingsmogelijkheden van het rijk in het HWBP-2 in vergelijking met andere
grote projecten, zoals Ruimte voor de Rivier of Maaswerken, beperkt.
1.2

Samenvatting hoofdpunten verslagperiode
Voortgang van het programma
Het HWBP-2 bevindt zich grotendeels in de realisatiefase. In de verslagperiode is het
laatste voorkeursalternatief Ipensloter- en Diemendammersluis vastgesteld, zijn vijf
projecten beschikt en zijn drie projecten opgeleverd.
Per 31 december 2014 voldoen 63 projecten aan de vigerende veiligheidsnorm. Dit
is 72% van het totaal aantal projecten en 36% van het totaal aantal te versterken
kilometers. Zeven projecten bevinden zich in de planstudiefase en 18 projecten in de
realisatiefase.
Cumulatief is tot en met 31 december 2014 1.246 miljoen euro gerealiseerd. Dit
betreft circa 39% van het beschikbare budget. Hoewel een groot deel van de
projecten is afgerond, moet een aanzienlijk deel van de financieel omvangrijke
projecten nog worden gerealiseerd.
De stand van het HWBP-2 per 31 december 2014 is samengevat in figuur 1.
Het programma in de media
Bij de voortgang die is geboekt binnen het programma, is ook voortgang geboekt op
het gebied van innovatie. Beide aspecten hebben aandacht gekregen in de media,
zowel nationaal als internationaal.
In november 2014 heeft een persexcursie bij het project Zwakke Schakels NoordHolland plaatsgevonden. Naast de Nederlandse pers was hier voor de innovatieve
aanpak en uitwerking van dit project eveneens interesse vanuit Chinese, Duitse en
Roemeense media.
De technische innovaties en onderzoeken binnen het programma krijgen in
toenemende mate aandacht van de vakinhoudelijke en branche gerelateerde
tijdschriften, zoals het Technisch Weekblad, Cobouw en ‘Land en Water’. Centraal
hierin staan veelal de resultaten en toepassingen van deze onderzoeken, zodat de
opgedane kennis zich steeds verder kan verspreiden. In een tweeluik is in ‘Land en
Water’ bijvoorbeeld de toepassing van de corrosietoeslag op damwanden
beschreven. Daarnaast kregen onder meer de zandige oplossing van de Zwakke
Schakels Noord-Holland en de proef met de innovatieve dijkversterking bij de
Houtribdijk aandacht in Cobouw. Het onderzoek en de voorlopige resultaten van
Dijken op Veen kregen aandacht in ‘Het blauwe Hart’.
Scope
De scope van het HWBP-2 bestaat uit 88 projecten, bestaande uit 18 kunstwerken
en 366,2 kilometer te versterken waterkeringen. In de verslagperiode hebben zich
geen wijzigingen voorgedaan in de programmascope.
Planning
In het afgelopen halfjaar zijn negen mijlpalen gerealiseerd: bij één project is het
voorkeursalternatief vastgesteld, vijf projecten zijn van planfase naar realisatiefase
gegaan en bij drie projecten is de realisatie afgerond.

7de voortgangsrapportage

Pagina 3 van 28

Vaststelling voorkeursalternatieven
Het voorkeursalternatief van het project Ipensloter- en Diemendammersluis is
vastgesteld. Hiermee is het laatste voorkeursalternatief binnen het programma
vastgesteld.
Start realisatie
In de verslagperiode zijn vijf subsidiebeschikkingen voor de projecten
Dijkversterking Koegraszeedijk, IJsselmeer, kleibekleding en pipingmaatregelen en
de dijkversterkingen Spui West, Spui Oost en Hoeksche Waard Zuid verstrekt,
waardoor voor deze projecten de realisatiefase is gestart.
Einde realisatie
In de verslagperiode zijn drie projecten, dijkversterking Hellevoetsluis,
dijkversterking Oostmolendijk en Wieringermeerdijk en omgelegde Stonteldijk door
de aannemer afgerond, samen 20 kilometer.
Ontwikkelingen in de planning
In de verslagperiode is bij vijf projecten de planning aangepast bij een formeel
contactmoment. De planning van één project (Waddenzeedijk Friese Kust) is
aangepast met een verzoek tot wijziging (VtW). De eerder gemelde vertragingen in
de projecten Ipensloter- en Diemerdammersluis en IJsselmeer, kleibekleding en
pipingmaatregelen zijn in de nieuwe planningen verwerkt. Beide projecten worden
eind 2017 opgeleverd. In het project Waddenzeedijk Friese Kust is vertraging
opgelopen door het aantreffen van ernstige verontreinigingen. Dit project wordt in
2017 Q2 opgeleverd.
De planning van de dijkversterkingen Hoeksche Waard Zuid, Spui West en
Koegraszeedijk zijn met drie kwartalen, vijf kwartalen en vier kwartalen versneld.
De eerder gemelde ontwikkelingen bij het project Hoogwaterkering Den Oever leiden
er toe dat het project na 2017 wordt opgeleverd. Aan een aangepaste planning
wordt gewerkt.
Risico’s
Vergelijkbaar met de vorige verslagperiode worden de risico’s met de grootste
impact op tijd en geld gesignaleerd bij de grote, vaak complexe projecten, zoals:
Markermeerdijk Hoorn - Edam - Amsterdam, Waddenzeedijk Texel, Houtribdijk,
Ameland Waddenzeekering, Hoogwaterkering Den Oever en Eemdijken en Zuidelijke
Randmeren.
Steeds meer projecten bevinden zich in de realisatiefase, waardoor er beter zicht is
ontstaan op risico’s die samenhangen met de uitvoering van de projecten. Dit heeft
in deze verslagperiode geleid tot een hogere inschatting van risico’s die
samenhangen met de realisatiefase van de projecten.
Voor wat betreft de financiële omvang van de risico’s heeft in de verslagperiode een
actualisatie plaatsgevonden van het risicoprofiel op programmaniveau; de financiële
omvang van het risicoprofiel is in totaal met 3 miljoen euro toegenomen (van 183
naar 186 miljoen euro).
Financiën
In de verslagperiode is het beschikbare budget voor het HWBP-2 met 7,5 miljoen
euro naar boven bijgesteld als gevolg van een prijspeilaanpassing. Het beschikbare
budget bedraagt op 31 december 2014 3.225,8 miljoen euro. Tabel 8 geeft de
budgetreeks aan.
De programmaraming is per saldo met 35 miljoen euro afgenomen en sluit per 31
december 2014 op een bedrag van 2.909 miljoen euro. Dit komt onder andere

7de voortgangsrapportage

Pagina 4 van 28

doordat verschillende projectramingen bij een formeel contactmoment of met een
verzoek tot wijziging (VtW) zijn bijgesteld, waarbij het project Lekdijk-KIS in deze
verslagperiode hieraan de grootste bijdrage levert. De prijspeilaanpassing van de
projectramingen draagt bij aan een daling van de programmaraming.
De totale financiële waarde van de risico’s op programmaniveau en in de projecten is
in de verslagperiode met 35 miljoen euro toegenomen. Deze risicoreservering
bedraagt op 31 december 2014 423 miljoen euro en past binnen het beschikbare
budget.

1.3

Leeswijzer
Hoofdstuk 2 bevat een toelichting op ontwikkelingen die zich in de rapportageperiode
hebben voorgedaan in en rond het programma. In de daaropvolgende hoofdstukken
komen de ontwikkelingen in de basisreferenties scope (3), planning (4), risico’s (5)
en financiën (6) van het HWBP-2 aan bod.

7de voortgangsrapportage

Pagina 5 van 28

Figuur 1 Samenvatting stand van het HWBP-2, peildatum 31 december 2014

7de voortgangsrapportage

Pagina 6 van 28

2

2.1

Ontwikkelingen in en rond het programma

Algemene ontwikkelingen
In de verslagperiode hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan die van invloed
zijn op het programma. De relevante ontwikkelingen zijn hierna beschreven.
Innovatie
In de verslagperiode is door het consortium Ecoshape de zandige proefsectie
Houtribdijk aangelegd. Het gedrag van het zand onder invloed van wind en golven
zal tot en met maart 2018 worden gemonitord en de ontwikkeling van vegetatie
worden gevolgd. De leerervaringen van het proces rondom de vergunningen en de
aanleg van de proefsectie zijn vastgelegd en zullen worden gedeeld.
In het project Wieringermeerdijk en omgelegde Stonteldijk is gestart om met
passieve radiometrie de kwaliteit van de aangebrachte deklaag te inspecteren. Het
doel is om een inspectieprotocol te ontwikkelen dat deze niet-destructieve techniek
generiek bruikbaar maakt bij dijkversterkingen. Dit moet leiden tot het uitvoeren
van minder boringen en tot een betere kwaliteit van de aangebrachte laag.

2.2

Kwaliteit en auditing
Programmabeheersing
De focus in programmabeheersing komt steeds meer te liggen op de uitvoering van
de grootste projecten binnen het programma. Voor deze fase van het programma
wordt een beheersplan opgesteld. Daarin zal nog meer nadruk komen te liggen op
beheersing van project- en programmarisico’s en zal er geïnvesteerd worden in
collegiale reviews en het uitwisselen van kennis en ervaring.
Met de aanstelling van een Directeur Bedrijfsvoering eind 2014 is een belangrijke
voorwaarde ingevuld om verder te investeren in programmabeheersing. Ook is
gewerkt aan het uitwerken van een aantal werkafspraken:
• de financiële spelregels voor financiële sturing van het programma zijn
uitgewerkt;
• de wijze van toetsen is met het opstellen van het toetsboek en toetsmatrix
gestandaardiseerd en verbeterd;
• de werking van interne processen is ge-audit en verbeteringen zijn
doorgevoerd.
In de verslagperiode is gewerkt aan het verbeteren van de beheersing van een
aantal belangrijke programma brede projectrisico’s. Er zijn quickscans uitgevoerd
voor grondverwerving en kabels en leidingen welke resulteren in een aantal
verbeteracties. Als gevolg hiervan wordt er een pool deskundigen op het gebied van
grondverwerving en kabels en leidingen opgezet. Ook is een analyse uitgevoerd van
de tijd-kritische projecten, dit zijn projecten die tegen of na de einddatum van het
programma (2017) worden opgeleverd. Deze analyse heeft een goed beeld
opgeleverd van de tijdrisico’s die de opleverdata bedreigen. In 2015 zal de
beheersing van deze tijdrisico’s aangescherpt worden.
Adviesraad Kwaliteitsborging HWBP-2
Het HWBP-2 hanteert een systeem van auditing dat is gericht op de risicovolle
processen. De Adviesraad Kwaliteitsborging HWBP-2 draagt hier mede aan bij. De
gebundelde adviezen over kwaliteitsborging in het HWBP-2(verzamelnotitie), die
eerder zijn uitgebracht door de Adviesraad, zijn in het Opdrachtgeversoverleg en
met de Uniecommissie Waterkeringen besproken.

7de voortgangsrapportage

Pagina 7 van 28

2.3

Correspondentie met het parlement
De voortgang van het HWBP-2 is op 17 november 2014 besproken in de vaste
commissie voor Infrastructuur en Milieu. Verder heeft in de verslagperiode de
volgende correspondentie met de Tweede Kamer plaatsgevonden over het HWBP-2.
Datum

30 september

3 november

4 november

12 november 2014

7de voortgangsrapportage

Onderwerp

Brief aanbieding zesde voortgangsrapportage van
het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
van de minister van Infrastructuur en Milieu
(32698 nr. 17).
Brief aanbieding van de herziene zesde
voortgangsrapportage van het Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma van de
minister van Infrastructuur en Milieu (32698 nr.
18).
Brief aanbieding accountantsrapport bij de zesde
voortgangsrapportage van het Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma van de
minister van Infrastructuur en Milieu (32698 nr.
19).
Lijst van vragen en antwoorden over de zesde
voortgangsrapportage van het Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma (32698, nr.
20)

Pagina 8 van 28

3

3.1

De scope van het programma

Programmascope
De programmascope van het HWBP-2 omvat 88 projecten. De beheerders voeren
deze projecten uit om te bewerkstelligen dat afgekeurde dijkvakken en kunstwerken
weer aan de vigerende veiligheidsnormen voldoen. De ligging van de projecten is op
bijgaande kaart weergegeven. Het betreft negen projecten uit de eerste toetsronde,
negen ‘Prioritaire Zwakke Schakels Kust’ en 70 projecten uit de tweede toetsronde.
De projecten worden onafhankelijk van elkaar gerealiseerd. In totaal worden 78
projecten door waterschappen en hoogheemraadschappen gerealiseerd, acht door
Rijkswaterstaat en twee door de provincie Groningen. De kaders die op deze
ontwerpopgave van toepassing zijn, maken onderdeel uit van de scope. In totaal
gaat het om 18 kunstwerken en 366,2 km dijken. In de verslagperiode is de
programmascope niet gewijzigd.

3.2

Projectscopes
Voor de beheerders bestaat per afgekeurde waterkering een veiligheidsopgave, dit is
de projectscope. De beheerder werkt deze veiligheidsopgave uit in te treffen
maatregelen.
In de verslagperiode hebben zich geen scopewijzigingen voorgedaan in de projecten
en zijn geen nieuwe verzoeken gedaan voor een scopewijziging.
Hierna is de kaart met de actuele scope van het programma opgenomen. Ook de
actuele voortgang van de projecten is hierin aangegeven.

7de voortgangsrapportage

Pagina 9 van 28

Figuur 2 Actuele scope van het programma, peildatum 31 december 2014

7de voortgangsrapportage

Pagina 10 van 28

4

4.1

Voortgang en planning

Voortgang van het programma
In de verslagperiode zijn negen mijlpalen bereikt. Het laatste voorkeursalternatief is
vastgesteld. Bij vijf projecten is de realisatie gestart en drie projecten zijn door de
aannemer afgerond.
Per 31 december 2014 bevinden zich in totaal zeven projecten in de planstudiefase
en 18 projecten in de realisatiefase. Er voldoen in totaal 63 projecten aan de
vigerende veiligheidsnorm. De mutaties in de projectfase ten opzichte van
voorgaande rapportage zijn gegeven in tabel 1.
VGR-5
31-12-2013

Tabel 1
Mutaties in projectfase ten
opzichte van vorige VGR

Planstudiefase
Realisatiefase
Gerealiseerde maatregelen

VGR-6
30-6-2014

Mutaties
verslagperio
de

VGR-7
31-12-2014

12

12

-5

7

17

16

2

18

47

48

3

51

Op basis van nader
onderzoek is gebleken dat
de kering voldoet

12

12

0

12

Totaal

88

88

0

88

In het HWBP-2 wordt in totaal 366,2 km dijken en 18 kunstwerken versterkt. Tabel
2 geeft het aantal projecten in de planstudie- en realisatiefase per beheerder weer,
met daarbij het aantal kilometers dijken, dammen en duinen en het aantal
kunstwerken. In de verslagperiode zijn drie projecten afgerond, waarmee in totaal
20,1 kilometer is versterkt. Het totaal aantal lopende projecten bedraagt nu 25. Een
overzicht van de afgeronde projecten is opgenomen in tabel 3.

Tabel 2
Projecten in de planstudieen realisatiefase

Totaal aantal

Projecten aan

lopende

dijken, dammen,

projecten

duinen

Projecten aan
kunstwerken

HH Hollands Noorderkwartier

5

5

62,4 km

-

WS Hollandse Delta

6

6

55,5 km

-

Wetterskip Fryslân

3

3

32,4 km

-

HH Schieland & Krimpenerwaard

2

2

7,1 km

-

WS Rivierenland

2

2

11,5 km

-

RWS beheerders

3

2

29,8 km

1

Overige beheerders

4

3

35,0 km

1

Totaal

25

23

233,7 km

2

7de voortgangsrapportage

Pagina 11 van 28

Tabel 3
Afgeronde HWBP-2
projecten

Beheerder

Code

Project

HH Hollands Noorderkwartier

W1-001

Havendijk den Helder

HH Hollands Noorderkwartier

W2-001

Balgzanddijk

HH Hollands Noorderkwartier

W1-006

Wieringermeerdijk omgelegde Stonteldijk

***

HH Hollands Noorderkwartier

W2-003

Markermeerdijk Hoorn - Enkhuizen

***

HH Hollands Noorderkwartier

W2-024

Prins Hendrikpolder, steenbekleding

**

HH Hollands Noorderkwartier

W2-064

Bergen aan Zee

*

HH Hollands Noorderkwartier

W2-066

Egmond aan Zee

*

WS Hollandse Delta

W1-003

Versterking Buitenhavendijk Middelharnis

WS Hollandse Delta

W2-026

Dijkversterking Nieuwe Stadse Zeedijk

WS Hollandse Delta

WN-001

Dijkversterking Hellevoetsluis

***

WS Hollandse Delta

W2-028

Dijkversterking Oostmolendijk

***

WS Hollandse Delta

WN-002

Dijkversterking BrielseMaasdijk

*

WS Hollandse Delta

WN-014a

Dijkversterking IJsselmonde Noord en Zuid

*

WS Hollandse Delta

WN-014b

Dijkversterking Hilledijk

*

WS Hollandse Delta

WN-025

Zettingsvloeiing Dordtsche Kil

***

WS Hollandse Delta

WZ-006

Kust van Voorne

WS Hollandse Delta

WZ-007

Flaauwe Werk

WS Fryslân

W2-013

Havendammen en steenbekleding Stavoren

WS Fryslân

W2-021

Havendam Lemmer

WS Fryslân

W2-045

Terschelling, Waddenzeekering

WS Fryslân

WN-016

Johan Frisosluis Stavoren

WS Fryslân

WN-019

Riensluis te Lemmer

WS Fryslân

WN-020

Oude Zeesluis te Stavoren

*

WS Fryslân

WN-021

Inlaat Tacozijl

*

WS Fryslân

WN-022

Inlaat Teroelsterkolk

*

HH van Schieland en de Krimpenerwaard

W1-008

Nederlekdijk

HH van Schieland en de Krimpenerwaard

WN-017

Achterland Maeslantkering

WS Rivierenland

W1-010

Benedenstad Nijmegen

WS Rivierenland

W2-078

Diverse pipingmaatregelen

WS Scheldestromen

W2-019

Onrustpolder Noord-Beveland

WS Scheldestromen

W2-025

Kruiningenpolder

WS Scheldestromen

W2-031

Zimmermanpolder Zuid-Beveland

WS Scheldestromen

W2-082

Noorderstrand Schouwen

WS Scheldestromen

WN-010

Westkapelle

WS Scheldestromen

WN-011

Vlissingen

HH van Delfland

W2-079

Gemaal Westland

HH van Delfland

WN-018

Achterland Maeslantkering

*

HH van Delfland

WZ-004

Scheveningen

***

HH van Delfland

WZ-005

Delflandse kust

***

HH van Rijnland

W2-068

Zandvoort, boulevard

*

HH van Rijnland

WZ-003

Kustversterking Noordwijk

***

WS Aa en Maas

WN-012

Keent en Keent - Grave

WS Aa en Maas

WN-015

Kunstwerken Boxmeer - Grave

WS Aa en Maas

WN-023

Heusden

WS Aa en Maas

WN-024

Boxmeer

WS Noorderzijlvest

W2-018

Afvalwaterleidingen

WS Noorderzijlvest

W2-069

Waddenzeedijk Nieuwstad

WS Groot Salland

W2-058

IJsseldijk bij Windesheim

WS Groot Salland

W2-088

Gemaal Westerveld bij Zwolle

7de voortgangsrapportage

*

***
***

*

Pagina 12 van 28

WS Rijn en IJssel

W2-074

Den Elterweg te Zutphen

WS Rijn en IJssel

W2-075

IJsseldijk stadsgracht Doesburg

WS Rijn en IJssel

W2-077

Twentekanaaldijk

WS Rijn en IJssel

W2-089

Pleijweg, Schaapdijk, Broekdijk te Arnhem

WS Vallei en Veluwe

WN-013

Gemaal Antlia

WS Hunze en Aa's

W1-004

Oude zeesluis Delfzijl

WS Zuiderzeeland

W2-010

Kadoelersluis

Provincie Groningen

W1-005

Schutsluis complex Delfzijl

Provincie Groningen

W1-007

Keersluis Lauwersoog

RWS Midden Nederland

R2-011

Roggebotsluis

RWS Midden Nederland

R2-016

Nijkerkersluis

RWS Zee en Delta

R2-022

Veerhaven Kruiningen

RWS Zee en Delta

R2-034

Sluizencomplex Terneuzen

RWS West Nederland Noord

R2-029

Molwerk in de Mokbaai, Texel

*
**
***

4.2

Op basis van nader onderzoek is gebleken dat de kering voldoet aan de vigerende
veiligheidsnorm, zonder dat maatregelen hoeven te worden getroffen.
Het project voldoet aan de norm voor steenbekleding, maar wordt verder versterkt in W2-036
Het project is afgerond, maar financiële afwikkeling dient nog plaats te vinden.

Planningssystematiek
Om de voortgang van de projecten te kunnen monitoren, geven beheerders de
belangrijkste mijlpalen in de projectplanningen aan. De onderliggende documenten
bij deze en andere mijlpalen worden bij formele contactmomenten door het
programmabureau HWBP-2 getoetst. Een mijlpaal wordt als behaald beschouwd na
de schriftelijke bevestiging van een positief toetsresultaat.
In tabel 4 is met kleur (oranje, groen en rood) aangegeven of de vastgestelde
datum van een mijlpaal bij een formeel contactmoment of met een VtW is gewijzigd.
Via een VtW kan tussentijds de planning worden bijgesteld wanneer er een te groot
verschil optreedt tussen de vastgestelde mijlpalen en de prognose. Dit instrument
wordt ingezet wanneer er niet op korte termijn een contactmoment (zoals
beschreven in bijlage 1) is voorzien.
Bijgestelde mijlpalen zijn in paragraaf 4.3 toegelicht. De planning van projecten is
sterk afhankelijk van specifieke projectomstandigheden en actuele ontwikkelingen in
de projecten. Daarom geven de beheerders ieder kwartaal een prognose van
mogelijke ontwikkelingen in de planningen van projecten. Deze ontwikkelingen zijn
niet in de tabel weergegeven aangezien deze nog niet formeel zijn getoetst.
Tabel 4 geeft een overzicht van de planning met daarin aangegeven de mijlpalen die
zijn voorzien binnen de lopende projecten. De tabel geeft een weergave van de
formeel vastgestelde projectplanningen.

7de voortgangsrapportage

Pagina 13 van 28

Vigerende datum

V igerende datum

keuze VKA

start realisatie

einde realisatie

n.t.b.

n.t.b.

2016 Q3

2019 Q3 *

2016 Q3

2021 Q2 *

2016 Q1 (was 2013 Q4)

2017 Q3 ( was 2015 Q4)

Code

Naam

Beheerder

Projec tfase

R2-061

Markermeerdijk Marken, zuid- en westkade

RWS Noord-Holland

planstudie

R2-006

Houtribdijk

RWS IJsselmeergebied

planstudie

W2-004

Markermeerdijk Hoorn - Edam - Amsterdam

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

WN-006

Ipenslotersluis en Diemerdammersluis

HH Amstel, Gooi en Vecht

planstudie

W2-030

Waddenzeedijk, Friese kust

WS Fryslân

planstudie

W2-036

Waddenzeedijk Texel

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

W2-085

Hoogwaterkering Den Oever

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

W2-049

Ameland, Waddenzeekering

WS Fryslân

realisatie

W2-014

IJsselmeer, kleibekleding en pipingmaatregelen

WS Fryslân

realisatie

W2-055

Lekdijk - KIS

WS Rivierenland

realisatie

W2-063

Eemdijken en Zuidelijke Randmeren

WS Vallei & Veluwe

realisatie

✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔

WN-009

Dijkversterking Hoeksche Waard Noord

WS Hollandse Delta

realisatie

✔

✔

WN-005

Dijkversterking Eiland van Dordrecht Oost

WS Hollandse Delta

realisatie

WN-003a Dijkversterking Spui Oost

WS Hollandse Delta

realisatie

WN-008

Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid

WS Hollandse Delta

realisatie

W2-002

Dijkversterking Krimpen

HH van Schieland en de Krimpenerwaard

realisatie

WZ-001

Zwakke schakels Noord-Holland

HH Hollands Noorderkwartier

realisatie

W2-080

Koegraszeedijk

HH Hollands Noorderkwartier

realisatie

WN-004

Dijkversterking Spui - west

WS Hollandse Delta

realisatie

W2-042

Merwededijk te Werkendam

WS Rivierenland

realisatie

W1-009

Bergambacht-Ammerstol-Schoonhoven (BAS)

HH van Schieland en de Krimpenerwaard

realisatie

✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔

✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔

R2-062

Keersluis Meppelerdiep Zwartsluis

RWS Oost Nederland

realisatie

W2-067

Kustversterking Katwijk

HH van Rijnland

realisatie

WZ-009

West Zeeuws-Vlaanderen

WS Scheldestromen

realisatie

WS Hollandse Delta

realisatie

✔
✔
✔
✔

✔
✔
✔
✔

WN-003b Zettingsvloeiing Spui

*

✔
✔
✔

V igerende datum

2015 Q3 (was 2014 Q3)

2017 Q2 (was 2015 Q3)

2015 Q1

2019 Q3 *

2015 Q1

2017 Q4

✔
✔
✔
✔

2018 Q3 *
2017 Q4 ( was 2016 Q3)
2017 Q4
2017 Q3
2017 Q2
2017 Q1
2017 Q1
2017 Q1 ( was 2017 Q4)
2016 Q4
2016 Q3
2015 Q2 (was 2016 Q2)
2016 Q1 (was 2017 Q2)
2015 Q4
2015 Q3
2015 Q3
2015 Q2
2014 Q4
2014 Q3

Project naar verwachting ná 2017 opgeleverd

Voortgang mijlpalen:

✔

M ijlpaal is behaald
Mijlpaal is nog niet behaald

Mutaties vigerende planning:
Bij formeel contactmoment is een vroegere datum voor de mijlpaal vastgesteld

Bij formeel contactmoment is een latere datum voor de mijlpaal vastgesteld met oplevering uiterlijk in 2017

Bij formeel contactmoment is een latere datum voor de mijlpaal vastgesteld met verwachte oplevering ná 2017

Tabel 4 Planning met mijlpalen van de lopende projecten

4.3

Voortgang mijlpalen
In de verslagperiode zijn negen mijlpalen gerealiseerd: bij één project is het
voorkeursalternatief vastgesteld, vijf projecten zijn van planfase naar realisatiefase
gegaan en bij drie projecten is de realisatie afgerond. In deze paragraaf is de
voortgang van de (tussentijdse) mijlpalen in de projecten nader toegelicht.
Het onderzoek naar de haalbaarheid van een meerlaagse veiligheid oplossing in het
project R2-061 Markermeerdijk Marken, zuid- en westkade loopt (zoals reeds
aangekondigd in VGR-4). Naar verwachting zal de Minister (zoals aangekondigd in
VGR-6) in 2015 op basis van de uitkomsten van de pilot besluiten over de wijze
waarop de waterveiligheid in Marken wordt geborgd. In afwachting van een besluit
over het vervolg van dit project wordt vooralsnog geen prognose gegeven voor de
planning. In tabel 4 is voor dit project de planning om deze reden aangemerkt met
‘n.t.b.’.
Keuze voorkeursalternatief
Door het vaststellen van het voorkeursalternatief van de Ipensloter- en
Diemerdammersluis zijn alle voorkeursalternatieven van projecten binnen het
HWBP-2 vastgesteld.
•
WN-006 Ipensloter- en Diemerdammersluis
In de afgelopen verslagperiode is het voorkeursalternatief vastgesteld. Vervolgens
heeft het Dagelijks Bestuur van de beheerder het projectplan goedgekeurd en er is
gewerkt aan het inkoopplan. Bij het vaststellen van het VKA is een nieuwe planning

7de voortgangsrapportage

Pagina 14 van 28

vastgesteld waarin is voorzien dat het project in de tweede helft van 2017 wordt
afgerond.
Start realisatie
Voor vijf projecten is in de verslagperiode een subsidiebeschikking afgegeven,
waarmee voor deze projecten de realisatie fase is gestart:
•
W2-080 Dijkversterking Koegraszeedijk
In de verslagperiode zijn grote stappen gezet in dit project. Het projectplan is
getoetst en een kwartaal eerder dan voorzien is de subsidiebeschikking afgegeven.
De beheerder bereidt zich momenteel voor op de uitvoering. De selectieprocedure
voor de aanbesteding is gaande.
•
W2-014 IJsselmeerdijk, kleibekleding en pipingmaatregelen
De subsidiebeschikking voor de dijkvakken die onder het HWBP-2 vallen is
afgegeven. Ook is door het HWBP de beschikking afgegeven voor het dijkvak
(koppelstuk) dat onder de regeling van HWBP valt. De aanbestedingsprocedure is
doorlopen en een voorlopige gunning heeft plaatsgevonden. Door het meenemen
van het koppelstuk is een extra jaar nodig voor de uitvoering. Bij het verstrekken
van de subsidiebeschikking is de nieuwe planning, met koppelstuk, vastgesteld,
waarbij het project in Q4 2017 wordt opgeleverd.
•
WN-004 Dijkversterking Spui West
Het projectplan is vastgesteld en de subsidiebeschikking is verstrekt. De
aanbestedingsprocedure is doorlopen en gunning heeft plaatsgevonden. De
aannemer bereidt zich momenteel voor op de uitvoering. Bij het verstrekken van de
subsidiebeschikking is een nieuwe planning vastgesteld, waarbij dit project vijf
kwartalen eerder wordt opgeleverd in Q1 2016.
•
WN-003a Dijkversterking Spui Oost
Het projectplan is vastgesteld en de subsidiebeschikking is verstrekt. De
aanbestedingsprocedure is doorlopen en een voorlopige gunning heeft
plaatsgevonden. Bij het verstrekken van de subsidiebeschikking is een nieuwe
planning vastgesteld, waarbij einde realisatie niet is veranderd.
•
WN-008 Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid
Het projectplan is vastgesteld en de subsidiebeschikking is verstrekt. De
aanbestedingsprocedure is doorlopen en gunning heeft plaatsgevonden. De
aannemer bereidt zich momenteel voor op de uitvoering. Bij het verstrekken van de
subsidiebeschikking is een nieuwe planning vastgesteld, waarbij dit project drie
kwartalen eerder (Q1 2017) wordt opgeleverd dan voorzien.
Einde realisatie
In de verslagperiode is de realisatie van drie projecten door de aannemer afgerond:
•
WN-001 Dijkversterking Hellevoetsluis
Ter plekke van de Zuiddijk (700m) is door het aanbrengen van een steunberm aan
de landzijde de dijk versterkt. Ter plekke van de Vestingwallen (450 m) is de dijk
versterkt door het over een gedeelte aanbrengen van een damwand en gedeeltelijk
verplaatsen van het tracé en daar gebruik te maken van bestaande wallen. De
aannemer heeft de dijk opgeleverd, maar zal in het voorjaar van 2015 nog enkele
afwerkende werkzaamheden uitvoeren. Op dit moment vindt de toetsing van het
opgeleverde werk plaats ten behoeve van de eindafrekening.
•
W2-028 Dijkversterking Oostmolendijk bij Ridderkerk
Door het verflauwen van het talud aan de rivierzijde en door het aanbrengen van
een stabiliteitsberm aan de landzijde van de dijk is circa 1,8 km dijk versterkt. De
aannemer heeft de dijk opgeleverd met enkele werkzaamheden ter afwerking, die in

7de voortgangsrapportage

Pagina 15 van 28

het voorjaar van 2015 zullen plaatsvinden. Op dit moment vindt de toetsing van het
opgeleverde werk plaats ten behoeve van de eindafrekening.
•
W1-006 Wieringermeerdijk en omgelegde Stonteldijk
Over een lengte van 16 kilometer heeft de Wieringermeerdijk een nieuwe bekleding
van gepenetreerde breuksteen gekregen. Dat is een laag stenen waarbij de
tussenruimten zijn opgevuld met gietasfalt. Op de Omgelegde Stonteldijk (1,4
kilometer) is een laag open steenasfalt gelegd met daar overheen aarde, waarop
gras komt te groeien. Op dit moment worden door de beheerder de stukken ten
behoeve van de eindafrekening voorbereid.
Bij twee projecten, met een vigerende opleverdatum in 2014, heeft de aannemer de
werkzaamheden nog niet afgerond:
•
Het project WZ-009 West Zeeuws-Vlaanderen bestaat uit vijf deelprojecten,
waarvan er drie door de aannemer zijn afgerond. De twee resterende
deelprojecten Waterdunen en Cadzand-Bad zijn beide in realisatie. In Q1
2015 wordt de vigerende planning middels een VtW aangepast aan de
huidige inzichten.
•
Bij het project WN-003b Zettingsvloeiing Spui is de aannemer bezig met de
afrondende werkzaamheden.
4.4

Ontwikkelingen in de planning van het HWBP-2
Hierna zijn de belangrijkste ontwikkelingen beschreven die zich in de verslagperiode
hebben voorgedaan in de planning van de projecten.
Bijgestelde mijlpalen
Als gevolg van de actuele ontwikkelingen in de projecten, is in de verslagperiode bij
zes projecten bij een formeel contactmoment of met een VtW de planning van
mijlpalen bijgesteld. De ontwikkelingen in de planning van Ipensloter- en
Diemerdammersluis, dijkversterking Koegraszeedijk, IJsselmeer, kleibekleding en
pipingmaatregelen, dijkversterking Spui West en dijkversterking Hoeksche Waard
Zuid zijn toegelicht in 4.3. Daarnaast betreft het een wijziging in de planning van:
•
W2-030 Waddenzeedijk Friese Kust
In de verslagperiode is een VtW doorlopen. Bij onderzoek in de Waddenzeedijk is
ernstige verontreiniging aangetroffen waardoor het vastgestelde VKA niet kan
worden gerealiseerd, anders dan tegen hogere (sanerings)kosten. Er is gezocht naar
een alternatief dat is gevonden door toepassing van Elastocoast voor versterking van
de bekleding van de dijk. Met deze oplossing wordt voorkomen dat er in de dijk
gegraven moet worden en de verontreiniging vrij komt. Elastocoast is een relatief
nieuw materiaal, waarvoor een traject moest worden doorlopen met het Expertise
Netwerk Waterveiligheid (ENW) om een geaccepteerde toetssystematiek te
ontwikkelen. In de afgelopen verslagperiode is dit traject succesvol afgerond en is de
voorbereiding van de marktbenadering gestart met het opstellen van het inkoopplan.
Het project wordt in Q2 2017 afgerond.
Projecten die na 2017 worden opgeleverd
Op dit moment is bij de volgende vier projecten voorzien dat de werkzaamheden na
2017 worden afgerond:
•
W2-004 Markermeerdijk Hoorn - Edam – Amsterdam
In de verslagperiode is door de beheerder verder gewerkt aan het projectplan en zijn
er bestuurlijk verdere procesafspraken gemaakt voor de marktbenadering en de
aanbestedingsstrategie. De vooraankondiging van het alliantie project
Markermeerdijken heeft plaatsgevonden, waarop marktpartijen hun interesse
kenbaar hebben gemaakt voor de uitvoering. De afronding van dit project is
voorzien in 2021.

7de voortgangsrapportage

Pagina 16 van 28

•
W2-036 Waddenzeedijk Texel
Dit project bestaat uit twee deelprojecten; de waddenzeedijk en de zandige
oplossing Prins Hendrikdijk (ZOP). In beide deelprojecten is in de verslagperiode
gewerkt aan het projectplan. Voor het deelproject waddenzeedijk is het projectplan
goedgekeurd. In dit projectplan is de uitkomst, een geoptimaliseerde constructieve
oplossing, van het onderzoek naar de optimalisatie van de dijksectie bij Oudeschild
meegenomen. Voor het deelproject ZOP is een modelstudie uitgevoerd, waarmee de
gemaakte aannames bij het ontwerp kunnen worden onderbouwd. De resultaten
komen in de volgende verslagperiode beschikbaar. De planning van het deelproject
waddenzeedijk is leidend voor de einddatum voor het totale project.
•
R2-006 Houtribdijk
In de verslagperiode is gewerkt aan het projectplan en de daarbij behorende
onderzoeken. De planning om in het derde kwartaal van 2019 op te leveren blijft
gehandhaafd.
•
W2-049 Ameland, Waddenzeekering
In de verslagperiode is het project gegund. De twee mijlpalen dijk veilig/voldoet aan
norm (1 okt. 2017) en oplevering project (30 juni 2018) zijn in de
contractdocumenten met de aannemer opgenomen. De beheerder bereidt zich voor
op de uitvoering.
Naast deze vier projecten bevindt de planning van vijf andere projecten zich op het
voor het programma kritieke tijdpad omdat afronding is voorzien in het tweede
halfjaar van 2017 (zie tabel 4). Bij één van deze projecten, W2-085
Hoogwaterkering Den Oever, doen zich sinds de vorige verslagperiode
ontwikkelingen voor waardoor dit project ook na 2017 zal worden opgeleverd. In
deze verslagperiode zijn door de beheerder de consequenties voor het ontwerp en
de mogelijkheden voor optimalisatie van de planning onderzocht. Momenteel toetst
het programmabureau de planning en de onderbouwing. Gesprekken tussen
beheerder en Rijkswaterstaat over de versterking van de drie havendammen richten
zich op het opstellen van een realisatie overeenkomst, waardoor de versterking van
de drie havendammen worden meegenomen in het Project Afsluitdijk.

7de voortgangsrapportage

Pagina 17 van 28

5

5.1

Risicomanagement

Risicobeheersing
De risicobeheersing binnen HWBP-2 is gericht op het voorkomen van vertraging en
financiële tegenvallers bij de projecten. Op dit moment ligt de focus op een
beheerste voorbereiding en begeleiding van de uitvoering van projecten. Daarnaast
wordt op programmaniveau gestuurd op de beheersing van toprisico’s die de
programmadoelstelling raken vanwege mogelijke gevolgen in tijd en/of in geld.
De ingezette maatregelen uit de vorige verslagperiode zijn voortgezet:

5.2

•

De projectenscans op programmaniveau om de belangrijkste risico’s op het
gebied van kabels en leidingen, vastgoed en de impact van nieuwe
normering waterveiligheid inzichtelijk te maken zijn uitgevoerd. Daarnaast is
expertise beschikbaar gesteld om voor deze onderwerpen inhoudelijke
vraagstukken op te lossen.

•

De versterking van projectorganisaties is voortgezet waarbij beheerders door
het programmabureau worden gefaciliteerd op het gebied van beheersing,
inkoop, aanbesteding en contractmanagement. Daarnaast zijn in
samenwerking met het nieuwe HWBP opleidingen voor beheerders verzorgd.

Risico’s met gevolgen in tijd
Toprisico’s voor het programma
Op basis van de door beheerders aangeleverde informatie zijn de vijf belangrijkste
risico’s voor het programma met gevolgen in tijd bepaald (tabel 5). De in maanden
uitgedrukte verwachtingswaarde betreft de gemiddelde verwachtingen van de
beheerders voor de projecten waarin dit risico zich voor kan doen. Risico’s met de
hoogste verwachtingswaarde en die het meest als risico bij de projecten zijn
benoemd, zijn aangeduid als toprisico voor het programma.

Tabel 5

Risico’s met gevolgen in tijd

Toprisico’s binnen het

Gemiddelde
verwachtingswaarde

programma met gevolgen in

Gronden komen te laat beschikbaar voor het project

tijd, weergegeven in

Beheersing

4

De aannemer komt contractuele verplichtingen niet na

1

De werkelijke situatie in het projectgebied blijkt anders dan
aangenomen in de planstudiefase

1

Onbekendheden van de ondergrond

1

gemiddeld aantal maanden

5

Ten opzichte van voorgaande verslagperiode is het risico ‘kabels en leidingen zijn
niet tijdig verlegd’ vervallen in de top-5 doordat dit risico lager is ingeschat door de
beheerders bij de projecten Dijkversterking Hoeksche waard Noord, Lekdijk KIS en
Wieringermeerdijk en Omgelegde Stonteldijk.
Het risico van ‘onbekendheden van de ondergrond’ is in deze verslagperiode terug in
de top-5. Dit risico en de andere toprisico’s met gevolgen in tijd zijn hierna
toegelicht.
Gronden komen te laat beschikbaar voor het project
Het risico dat gronden te laat beschikbaar zijn voor de realisatie speelt aan het begin
van de realisatiefase van de projecten. Dit risico is de afgelopen periode toegenomen
van vier naar vijf maanden. Het speelt onder andere in de projecten Eemdijken en
Zuidelijke Randmeren en Lekdijk KIS. De beheersing van dit risico start met goed
ingericht omgevingsmanagement waarmee de noodzaak tot eventuele onteigening

7de voortgangsrapportage

Pagina 18 van 28

tijdig in beeld wordt gebracht. Ook worden andere mogelijkheden voor het gebruik
van de grond overwogen en benoemen de beheerders een goede kennis van het
gebied en open communicatie over de plannen als beheersmaatregelen. Eveneens
speelt dat de procedurele afwikkeling door projecten onvoldoende wordt onderkend
waardoor de gronden uiteindelijk later beschikbaar komen dan gepland. Daarnaast
vragen anticiperende grondaankopen de aandacht, wat in toenemende mate speelt
bij de eindafrekening van projecten. Hierbij is beheersing gericht op het zorgvuldig
toepassen van de regeling en het zoeken naar project specifieke oplossingen.
Beheersing
De grote dijkversterkingsprojecten zijn omvangrijker en complexer dan waar
beheerders tot nu toe verantwoordelijk voor zijn geweest. Hierdoor ontstaat het
risico dat de projectorganisatie onvoldoende is toegerust om op beheerste wijze het
project te realiseren. De verwachtingswaarde van het risico is in de verslagperiode
gelijk gebleven met gemiddeld vier maanden. Vanwege de nog grote omvang van de
te realiseren projecten blijft dit een belangrijk risico binnen het programma en
aandacht voor goede project- en uitvoeringsorganisaties blijft nodig. In de komende
periode wordt in samenwerking met het nieuwe HWBP geïnvesteerd in de
projectorganisaties door het op programmaniveau aanbieden van trainingen.
Daarnaast worden vanuit het programmabureau adviseurs ingezet die hun expertise
delen met de beheerders.
De aannemer komt contractuele verplichtingen niet na
Tijdens de uitvoering van projecten (b)lijkt de aannemer contractuele verplichtingen
onvoldoende na te komen. Dit leidt tot onderhandelingen, vertraging en eventueel
extra kosten. Dit risico is in de afgelopen periode afgenomen van 2 maanden naar 1
maand en speelt onder andere in de projecten Dijkversterking Hoeksche Waard
Noord en Dijkversterking Eiland van Dordrecht. Beheersing is gericht op verbetering
van de kwaliteit van de aanbestedingsstukken om daarmee duidelijker te maken wat
de verplichtingen tussen opdrachtgever en opdrachtnemer zijn. Ook wordt
geïnvesteerd in beter onderlegde contractbeheersteams voor begeleiding van de
werkzaamheden tijdens de uitvoering. Daarnaast wordt de aannemer gedurende de
aanbesteding gestimuleerd te werken met een goed ingericht kwaliteitsmanagement
systeem.
De werkelijke situatie blijkt anders dan aangenomen in de planstudiefase
Bij de realisatie wordt een andere situatie aangetroffen dan waarmee rekening is
gehouden in de planstudiefase. Dit risico is in de afgelopen periode afgenomen van 2
maanden naar 1 maand en speelt onder andere in de projecten Dijkversterking Spui
Oost, Markermeerdijk Hoorn-Edam-Amsterdam en Waddenzeedijk Friese kust.
Beheersing is gericht op onderzoek naar de situatie in het projectgebied en het
nauwkeuriger afstemmen van het ontwerp op de werkelijke situatie.
Onbekendheden van de ondergrond tijdens de realisatie
De ondergrond reageert anders dan verwacht of men treft zaken aan die men niet
heeft voorzien. Dit risico is in de afgelopen periode nagenoeg gelijk gebleven en
speelt onder andere in de projecten: Eemdijken en Zuidelijke Randmeren en
Waddenzeedijk Texel. De beheersing door beheerders betreft met name het
uitvoeren van preventief onderzoek en het gebruik van flexibiliteit in de planning
voor activiteiten waar het risico van onbekendheden van de ondergrond zich kan
voordoen.
Algemeen beeld op programmaniveau
Doordat meer projecten zich in de realisatiefase bevinden, is beter zicht ontstaan op
risico’s die samenhangen met de uitvoering van de projecten.
De voornaamste planningsrisico’s doen zich voor bij de grote, complexe projecten
die zich op een voor het programma kritisch tijdpad bevinden. Dit wil zeggen

7de voortgangsrapportage

Pagina 19 van 28

projecten waarvoor afronding na 2017, of kort daarvoor is voorzien. Dit betreffen de
volgende projecten: Markermeerdijk Hoorn - Edam - Amsterdam, Waddenzeedijk
Texel, Houtribdijk, Ameland Waddenzeekering, Hoogwaterkering Den Oever,
Eemdijken en Zuidelijke Randmeren en Lekdijk- KIS. De gevolgen van actuele
ontwikkeling in deze projecten op de planning zijn beschreven in hoofdstuk 4. Bij de
aanbesteding van deze projecten wordt de markt uitgedaagd versnellingen in de
uitvoering van de projecten te realiseren. Op programmaniveau zal in de komende
periode extra worden geïnvesteerd in een proactieve aanpak om met de beheerders
goed zicht te hebben om werkzaamheden met de grootste risico’s en het bieden van
ondersteuning om deze risico’s te beheersen.
5.3

Risico’s met gevolgen in geld
Toprisico’s voor het programma
Op basis van de door beheerders aangeleverde informatie zijn de vijf belangrijkste
risico’s binnen het programma met gevolgen in geld weergegeven in tabel 6. Het
betreft hier zowel risico’s op project- als op programmaniveau (beheersing en
mogelijk afwijkende varianten).

Tabel 6

Risico’s met gevolgen in geld

Toprisico’s binnen het
programma met gevolgen in

Totale
verwachtingswaarde
voor het programma

geld, weergegeven in

Beheersing

73

miljoen euro

Claims aannemer (meerwerk) en onduidelijkheid wie betaalt

13

De werkelijke situatie in het projectgebied blijkt anders dan
aangenomen in de planstudiefase

9

Mogelijke afwijkende varianten

8

Gebrek aan materialen tijdens de realisatie

7

Ten opzichte van voorgaande verslagperiode is het risico op claims van de omgeving
vervallen in de top-5. Dit risico is lager ingeschat bij onder andere de projecten
Dijkversterking Spui Oost en Hoogwaterkering Den Oever. Het risico van gebrek aan
materialen tijdens de realisatie is toegevoegd als toprisico binnen het programma.
Dit risico en de andere toprisico’s met gevolgen in geld zijn hierna toegelicht.
Beheersing
Dit risico is op programmaniveau benoemd als toprisico met gevolgen in tijd én geld.
Wanneer een projectorganisatie kwalitatief tekort schiet, bestaat de kans dat een
project onvoldoende wordt beheerst en er kostenstijgingen optreden. De
verwachtingswaarde van dit risico is in de verslagperiode met 5 miljoen euro naar
beneden bijgesteld, van 78 naar 73 miljoen euro. De lagere inschatting van dit risico
(op programmaniveau) komt doordat de realisatie van een aantal projecten is
afgerond en doordat de gevolgen (omvang van de overschrijding van de
projectramingen) voor enkele projecten lager wordt ingeschat. De verdere
beheersing van dit risico is gericht op het versterken van kennis en ervaring binnen
de projectteams.
Claims aannemer (meerwerk) en onduidelijkheid wie betaalt
Dit betreft het risico dat een beheerder een meerwerkclaim van de aannemer moet
honoreren omdat de aan de aannemer ter beschikking gestelde informatie onvolledig
of onjuist blijkt te zijn. In de verslagperiode is dit risico afgenomen van 17 naar 13
miljoen euro. Dit risico speelt onder andere bij de projecten BergambachtAmmerstol-Schoonhoven (BAS) en Dijkversterking Krimpen. De beheersing van dit
risico is nadrukkelijk onderwerp van gesprek binnen het programma waarbij wordt
gewerkt aan het versterken van kennis en ervaring omtrent markt en aanbesteding.
Daarnaast is beheersing gericht op het uitvoeren van een second opinion op de
contractstukken en het uitvoeren van claimscans.

7de voortgangsrapportage

Pagina 20 van 28

De werkelijke situatie blijkt anders dan aangenomen in de planstudiefase
Bij de realisatie wordt een andere situatie aangetroffen dan waarmee rekening is
gehouden in de planstudiefase. In de verslagperiode is dit risico afgenomen van 12
naar 9 miljoen euro door uitvoering van inventarisaties naar de werkelijke situatie.
Het risico speelt onder andere bij de projecten Markermeerdijken Hoorn-EdamAmsterdam en Dijkversterking Spui Oost. Beheersing is gericht op onderzoek naar
de situatie in het projectgebied en het nauwkeuriger afstemmen van het ontwerp op
de werkelijke situatie.
Mogelijke afwijkende varianten
Op programmaniveau is een risico gedefinieerd voor afwijkende varianten. Dit
betreft projecten waarbij mogelijk voor een duurdere veiligheidsvariant moet worden
gekozen dan waarmee in de raming rekening is gehouden omdat tijdens de
uitwerking blijkt dat de eerder gekozen oplossing niet toereikend is om aan de
veiligheidsnorm te kunnen voldoen. In de verslagperiode is dit risico gelijk gebleven.
Het betreft een risico bij het project Hoogwaterkering Den Oever, waar de mogelijke
versterking van de havendammen die in beheer zijn van Rijkswaterstaat moeten
worden meegenomen in dit project. De verwachtingswaarde van dit risico bedraagt 8
miljoen euro.
Gebrek aan materialen tijdens de realisatie
Het risico bestaat eruit dat materialen onvoldoende voorhanden zijn of dat de prijs
tijdens de realisatie hoger is dan verwacht. Dit leidt tot onderhandelingen,
vertraging en extra kosten. De verwachtingswaarde voor dit risico bedraagt 7
miljoen euro en speelt onder andere bij de projecten Houtribdijk, Zwakke Schakels
Noord Holland en Waddenzeedijk Texel (Zandige oplossing Prins Hendrikdijk).
Beheersing betreft onderzoek naar winlocaties van materialen (zand, klei) en
onderzoek naar hergebruik van materialen.
Algemeen beeld op programmaniveau
Financieel gezien hebben de meest omvangrijke projecten de grootste risico’s en
hebben wijzigingen in de risicoprofielen van deze projecten de meeste invloed op het
risicoprofiel op programmaniveau. Een deel van de financieel omvangrijke projecten
moet op dit moment nog worden gerealiseerd, zoals de projecten Markermeerdijk
Hoorn – Edam – Amsterdam, Waddenzeedijk Texel en Houtribdijk. De betreffende
beheerders en het programmabureau zijn continu in gesprek over de beheersing van
de risico’s in deze projecten.
Tabel 7 geeft een specificatie van de financiële waarde van de risico’s op
programmaniveau.
Tabel 7
Financiële waarde risico’s op
programmaniveau,
weergegeven in miljoen
euro

VGR-5

VGR-6

Mutaties

VGR-7

31-12-2013

30-6-2014

verslagperiode

31-12-2014

Benoemde risico’s op programmaniveau
‘Beheersing

154
107

86

-5

81

78

-5

73
8

‘Afwijkende varianten’

42

8

0

Overige benoemde risico’s

5

0

0

0

Financieel-technische bijstellingen

-37

0

0

0

Onbenoemde risico’s programmaniveau

118

97

+8

105

235

183

+3

186

Financiële verwachtingswaarde
risico’s op programmaniveau

De in de tabel benoemde risico’s en mutaties op programmaniveau zijn hiervoor
beschreven. De financiële omvang van deze risico’s is in de verslagperiode met 5
miljoen euro afgenomen door een actualisatie van de verwachtingswaarde van de
benoemde risico’s op programmaniveau.

7de voortgangsrapportage

Pagina 21 van 28

De financiële waarde van onbenoemde risico’s is in de verslagperiode met 8 miljoen
euro toegenomen. De project specifieke onttrekking die in VGR-6 is gerapporteerd is
administratief op een andere wijze verwerkt, waardoor deze vanaf VGR-7 niet meer
onder de post onbenoemd valt. De post onbenoemde risico’s is hierdoor met 10
miljoen euro gestegen ten opzichte van VGR-6. Door afname van de
projectramingen is de waarde van de onbenoemde risico’s (5% van de ramingen van
de lopende projecten) met 2 miljoen afgenomen waardoor de totale post
onbenoemde risico’s op programmaniveau 105 miljoen euro bedraagt. Het totaal van
de financiële waarde van de risico’s op programmaniveau bedraagt 186 miljoen
euro.

7de voortgangsrapportage

Pagina 22 van 28

6

6.1

Financiën

Programmabudget
In de verslagperiode is het beschikbare budget voor het HWBP-2 met 7,5 miljoen
euro naar boven bijgesteld als gevolg van een prijspeilaanpassing. Het beschikbare
budget bedraagt op 31 december 2014 3.225,8 miljoen euro. Tabel 8 geeft de
budgetreeks aan.

Tabel 8

Totaal

Budgetreeks in de
rijksbegroting,
weergegeven in miljoen
euro
Prijspeil 1-1-2014

VGR-5
31-12-2013
VGR-6
30-6-2014
VGR-7
31-12-2014
Waarvan
waterschapsprojecten:
Waarvan
Rijksprojecten:
Waarvan
overige
projectkosten:

t/m
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
2013

3.218,3 941,3 237,0 331,4 451,8 293,1 260,7 142,1 247,9 223,8

89,2

0,0

3.218,3 941,3 237,0 331,4 451,8 293,1 260,7 142,1 247,9 223,8

89,2

0,0

3.225,8 941,3 318,6 254,0 302,9 293,9 261,1 142,7 248,3 357,0

89,3

16,7

2.977,2 922,3 312,3 225,2 265,3 216,1 198,6 131,6 242,8 357,0

89,3

16,7

205,2

4,4

1,9

23,8

32,6

72,8

58,5

7,1

4,1

0,0

0,0

0,0

43,4

14,6

4,4

5,0

5,0

5,0

4,0

4,0

1,4

0,0

0,0

0,0

Tabel 9 geeft inzicht in de gebudgetteerde ontvangsten van de waterschappen voor
de financiering van het HWBP-2. Deze ontvangsten zijn als gevolg van indexering
met 1,8 miljoen euro verhoogd en bedraagt op 31 december 2014 1.177,1 miljoen
euro.
Totaal

Tabel 9
Ontvangsten van de
waterschappen t.b.v.
budget HWBP-2, weergegeven in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2014

VGR-5
31-12-2013
VGR-6
30-6-2014
VGR-7
31-12-2014

t/m
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
2013

1.175,3 239,5 124,5 171,0 151,5 158,0 114,3 112,8 103,7

0,0

0,0

0,0

1.175,3 239,5 124,5 171,0 151,5 158,0 114,3 112,8 103,7

0,0

0,0

0,0

1.177,1 239,5 124,5 171,0 152,1 158,4 114,5 113,0 104,1

0,0

0,0

0,0

Tabel 10 geeft een overzicht van de gerealiseerde ontvangsten van de
waterschappen, conform de afspraken uit het Bestuursakkoord Water. In de
verslagperiode is 86 miljoen euro ontvangen van de waterschappen.
Tabel 10
Cumulatieve ontvangsten

t/m VGR-6

Mutaties

t/m VGR-7

waterschappen,

30-6-2014

verslagperiode

31-12-2014

278,0

86,0

364,0

weergegeven in miljoen

Ontvangsten

euro

6.2

Programmaraming
De programmaraming geeft het totaal van de gerealiseerde en de nog te realiseren
kosten voor het HWBP-2. De raming is samengesteld uit de door de beheerders
opgestelde (en door het programmabureau getoetste) projectramingen, de kosten
voor het programmabureau (overige projectkosten) en het programma onvoorzien.
De programmaraming is in de verslagperiode per saldo met 35 miljoen euro
afgenomen en bedraagt op 31 december 2014 2.909 miljoen euro. Deze netto
afname komt voort uit het saldo van wijzigingen in projectramingen bij
contactmomenten of een uitgevoerde VtW (-35 miljoen euro), bijstellingen aan
programma onvoorzien (+3 miljoen euro) en de prijspeilaanpassing van de
individuele projectramingen (-3 miljoen euro).

7de voortgangsrapportage

Pagina 23 van 28

Binnen de programmaraming bedraagt de totale omvang van de onvoorziene kosten
423 miljoen euro, bestaande uit 237 miljoen euro onvoorzien op projectniveau en
186 miljoen euro onvoorzien op programmaniveau. In tabel 11 is de opbouw van de
programmaraming weergegeven. De mutaties zijn verderop toegelicht.
VGR-5
31-12-2013

Tabel 11
Programmaraming,
weergegeven als
verwachtingswaarde
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2014

Subtotaal projectramingen

VGR-6
30-6-2014

2.826

Project voorzien

2.436

Project onvoorzien

390

Mutaties
verslagperiode

2.716
2.511

-38
-70

205

VGR-7
31-12-2014
2.678
2.441

32

237

Overige projectkosten

45

45

0

45

Programma onvoorzien

235

183

+3

186

3.106

2.944

-35

2.909

Totaal HWBP-2

Projectramingen
Het totaal van de projectramingen is in de verslagperiode met 38 miljoen euro
afgenomen tot een bedrag van 2.678 miljoen euro. De afname is te verklaren
doordat in de afgelopen periode verschillende projectramingen bij een formeel
contactmoment of met een VtW zijn bijgesteld en indexering is doorgevoerd. Een
onderverdeling van de projectkosten naar projectfase is weergegeven in tabel 12.
VGR-5
31-12-2013

Tabel 12
Projectkosten per
projectfase, weergegeven
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2014

Subtotaal lopende projecten

VGR-6
30-6-2014

2.241

Projecten in planstudie

1.193

Projecten in realisatie

1.048

Mutaties
verslagperio
de

2.126
1.079

-68
-170

1.047

VGR-7
31-12-2014
2.058
909

102

1.149

Gerealiseerde projecten

585

590

30

620

Totaal projectramingen

2.826

2.716

-38

2.678

De belangrijkste mutaties in de ramingen van de projecten betreffen:
•
W2-055 Lekdijk – KIS
Na gunning van dit project is gebleken dat de bouwkosten lager uitvallen.
Daarnaast is de risicoreservering geactualiseerd en naar beneden bijgesteld.
In de verslagperiode is een VtW doorgevoerd waarbij de raming met 20
miljoen euro naar beneden is bijgesteld.
•
R2-062 Keersluis Meppelerdiep Zwartsluis
Er heeft een budgetoverdracht plaatsgevonden waardoor de kosten niet
onder het HWBP-2 vallen. Als gevolg hiervan is de raming met 8 miljoen
euro afgenomen.
•
De individuele projectramingen zijn op het prijspeil van 2014 gezet ( – 3
miljoen euro) en als gevolg van de doorlopen mijlpalen is een afname in de
ramingen doorgevoerd van totaal (– 7 miljoen euro).

7de voortgangsrapportage

Pagina 24 van 28

Tabel 13 bevat een onderverdeling van de projectkosten naar beheerders, zowel in
de planstudiefase als in de realisatiefase.
VGR-5
31-12-2013

Tabel 13

VGR-6
30-6-2014

VGR-7
31-12-2014

WS Hollandse Delta

raming

projecten

aantal

raming

Beheerder
HH Hollands Noorderkwartier

Prijspeil 1-1-2014

projecten

in mln. euro

aantal

beheerder, weergegeven

raming

realisatiefase per

aantal

in planstudiefase en

projecten

Raming van de projecten

6

984

6

974

5

948

8

301

8

295

6

286

HH Schieland &
Krimpenerwaard
WS Rivierenland

2

128

2

137

2

137

2

168

2

168

2

148

RWS – beheerders

3

296

3

190

3

182

Beheerders met totale
verwachtingswaarde
< 100 miljoen euro en/of
< 2 projecten
en innovatiebijdrage

8

365

7

357

7

357

29

2.241

28

2.126

25

2.058

Lopende projecten
Gerealiseerde projecten

59

585

60

590

63

620

Totaal

88

2.826

88

2.716

88

2.678

Tabel 14
Projectkosten per type
bekostiging, weergegeven

VGR-5

VGR-6

VGR-7

31-12-2013

30-6-2014

31-12-2014
1.829

Subsidieprojecten en

in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2014

innovatiebijdrage

1.852

1.857

Projecten Zwakke Schakels

653

644

642

Projecten Rijkswaterstaat

321

215

207

Totaal projectramingen

2.826

2.716

2.678

Overige projectkosten
Deze kosten bestaan uit de gerealiseerde kosten tot en met 31 december 2014 en
een door het programmabureau opgestelde raming van de verwachte
programmabureaukosten over de periode tot en met 2021. De raming van deze
kosten is in de verslagperiode niet gewijzigd en bedraagt 45 miljoen euro.
Programma onvoorzien
In de verslagperiode is de financiële verwachtingswaarde met 3 miljoen euro
toegenomen tot een totale risicoreservering op programmaniveau van 186 miljoen
euro. Dit is in paragraaf 5.3 toegelicht.
6.3

Ontwikkelingen in de ramingen van de lopende projecten
Uit de rapportage van de beheerders over deze verslagperiode blijkt dat zich
verschillende ontwikkelingen voordoen die van invloed kunnen zijn op de
projectkosten. Om inzicht te geven in de financiële gevolgen van deze
ontwikkelingen, geven de beheerders een prognose voor de projectramingen. Een
eventuele bijstelling van de raming vindt plaats bij een formeel contactmoment, bij
een VtW of bij de eindafrekening van een project.
Hierna zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de prognoses samengevat die van
invloed kunnen zijn op de raming van projecten.

7de voortgangsrapportage

Pagina 25 van 28

Ontwikkelingen als gevolg van een nadere uitwerking in de planstudiefase
Naarmate de voorbereiding van een project in de planstudiefase verder vordert en
het ontwerp wordt verfijnd, ontstaat gaandeweg concreter zicht op de uiteindelijk te
verwachten kosten en nemen de risico’s geleidelijk af. Dit kan leiden tot een
prognose die afwijkt van de raming, totdat bij een formeel contactmoment of met
een VtW de raming hier op wordt aangepast.
Zo verwacht de beheerder dat het project Markermeerdijk Hoorn-Edam-Amsterdam
door nieuwe uitvoeringsinzichten tegen lagere kosten kan worden gerealiseerd. Bij
het project Hoogwaterkering Den Oever voorziet de beheerder een stijging van de
voorbereidingskosten waarmee het project tegen hogere kosten wordt gerealiseerd.
Ontwikkelingen als gevolg van een gewijzigd aanbestedingsresultaat
In verslagperiode zijn vier projecten, Dijkversterking Spui Oost, Dijkversterking
Hoeksche Waard Zuid, Dijkversterking Spui West en Ameland, Waddenzeekering
aanbesteed. Het aanbestedingsresultaat zal in de komende verslagperiode door
middel van een VtW worden verwerkt in de programmaraming.

6.4

Kasreeks
Ten behoeve van de Rijksbegroting stelt het programmabureau HWBP-2 iedere
verslagperiode een overzicht op van realisatie en prognose van verplichtingen en
kasuitgaven voor het lopende jaar en de jaren daarna. De kasreeks is gebaseerd op
gegevens van de beheerders, die zijn beoordeeld door het programmabureau. In
tabel 15 is deze kasreeks opgenomen.

Tabel 15
Totaal

Kasreeks, weergegeven
in miljoen euro

6.5

VGR-5
31-12-2013
VGR-6
30-6-2014
VGR-7
31-12-2014

t/m
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
2013

3.106

940

261

323

289

263

218

114

84

67

81

466

2.944

940

317

242

351

229

218

102

80

74

391

0

2.909

940

304

180

280

249

240

136

119

21

103

337

Apparaatkosten Rijkswaterstaat
Om inzicht te geven in de integrale kosten van het HWBP-2 is in tabel 16
aangegeven hoeveel budget voor de interne RWS kosten in de begroting is
opgenomen. Het budget van de interne kosten bedraagt per 31 december 2014 in
totaal 32 miljoen euro. Dit bedrag is conform de afspraken met betrekking tot de
bekostigingssystematiek van RWS niet opgenomen in de raming en het budget van
het HWBP-2. Deze kosten zijn niet gewijzigd ten opzichte van voorgaande
verslagperiode.
Totaal

t/m
2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

VGR-5
31-12-2013

32

16

3

3

2

2

2

2

2

0

VGR-6
30-6-2014

32

16

3

3

2

2

2

2

2

0

VGR-7
31-12-2014

32

16

3

3

2

2

2

2

2

0

Tabel 16
Apparaatskosten
Rijkswaterstaat,
weergegeven
in miljoen euro

6.6

Cumulatieve verplichtingen en uitgaven
Tabel 17 geeft een overzicht van de cumulatieve financiële verplichtingen die sinds
de start van het programma tot en met 31 december 2014 door het programma zijn
aangegaan. De in de verslagperiode aangegane verplichtingen betreffen met name
de in de verslagperiode verstrekte beschikkingen voor dijkversterking

7de voortgangsrapportage

Pagina 26 van 28

Koegraszeedijk, IJsselmeer, kleibekleding en pipingmaatregelen en de
dijkversterkingen Spui West, Spui Oost en Hoeksche Waard Zuid, de hogere
herbeschikking voor het project Dijkversterking Krimpen en de verplichtingen die
zijn aangegaan voor het innovatieproject voor een zandige oplossing voor de
Houtribdijk.
Tabel 17

t/m VGR-6

Mutaties

t/m VGR-7

Cumulatieve

30-6-2014

verslagperiode

31-12-2014

1.684

138

1.822

verplichtingen, incl BTW,

Verplichtingen

weergegeven in miljoen
euro

Op basis van de aangegane verplichtingen kunnen betalingen worden verricht. In de
verslagperiode zijn voorschotten verleend voor de lopende projecten en zijn uitgaven
verricht voor kosten van het programmabureau. Dit is in tabel 18 aangegeven. Het
betreft de uitgaven die sinds de start van het programma tot en met 31 december
2014 zijn gedaan.

Tabel 18

t/m VGR-6

Mutaties

t/m VGR-7

Cumulatieve uitgaven, incl

30-6-2014

verslagperiode

31-12-2014

1.165

81

1.246

BTW, weergegeven in

Uitgaven

miljoen euro

7de voortgangsrapportage

Pagina 27 van 28

Bijlage 1

werkwijze subsidieverlening door het rijk

Tijdens de zes jaarlijkse toetsingen van de primaire waterkeringen in het kader van de Waterwet
onderzoeken de beheerders deze waterkeringen op verschillende faalmechanismen. Zodra in de eerste of
tweede toetsronde werd geconstateerd dat een kering als gevolg van één faalmechanisme niet voldeed, werd
de kering afgekeurd.
De beheerders zorgen voor het op sterkte brengen van de waterkering. Op basis van de Waterwet komen de
maatregelen van het HWBP-2 in aanmerking voor subsidiëring door het rijk. Hiertoe toetst het rijk de
maatregelen aan de subsidiecriteria robuust, sober en doelmatig. Op basis hiervan geeft het ministerie een
voorlopige beschikking af die als grondslag dient voor de uitbetaling van voorlopige subsidies aan de
beheerder. De hoogte van definitieve subsidie wordt op basis van nacalculatie door het rijk vastgesteld. Voor
rechtmatige subsidieverstrekking vindt een aantal van contactmomenten tussen beheerders en rijk plaats.
Elk contactmoment wordt onderbouwd met kwantitatief en kwalitatief adequate documentatie.
Contactmoment 1 Startnotitie: dit contactmoment vindt plaats wanneer de Notitie Reikwijdte en Detailniveau
(voorheen Startnotitie MER) in concept is opgesteld. Bij dit contactmoment gaat het erom dat wordt
vastgesteld dat de juiste ontwerpopgave en de juiste uitgangspunten worden gehanteerd en of het palet aan
principeoplossingen ook een oplossing bevat die later als sober, doelmatig en robuust aangemerkt kan
worden. Het zoeken van de mogelijke oplossingen is een iteratief proces waarbij de effecten van alle
varianten worden afgewogen. Indien er nog veel onzekere variabelen zijn kan in het proces vóór het
vaststellen van het voorkeursalternatief nog sprake zijn van (sterk) variërende planningen en
kostenramingen.
Contactmoment 2 Voorkeursalternatief: doel van dit contactmoment is om te bepalen welke
ontwerpvarianten bestaan en hoe de afweging heeft plaatsgevonden die tot het voorkeursalternatief heeft
geleid. Het rijk toetst of het voorkeursalternatief als sober, doelmatig en robuust aangemerkt kan worden.
Indien ook andere belangen dan het veiligheidsbelang een plaats hebben gekregen in het
voorkeursalternatief toetst het ministerie welk deel van de te maken kosten aan veiligheid is toe te rekenen
en voor subsidie in aanmerking komt.
Contactmoment 3 Projectplan: bij dit contactmoment wordt het concept projectplan (voorheen:
dijkversterkingsplan) getoetst op de criteria sober, doelmatig en robuust. Bij dit contactmoment wordt
bepaald welk deel van de te maken kosten gerelateerd is aan de veiligheidsopgave en derhalve voor subsidie
in aanmerking komt. De toetsing vindt plaats voordat het projectplan de inspraakprocedure ingaat en de
goedkeuringsprocedure van de provincie doorloopt. Nadat het projectplan door de provincie is goedgekeurd
kan het waterschap een subsidieaanvraag indienen. Het ministerie geeft naar aanleiding van de
subsidieaanvraag een voorlopige beschikking af die als grondslag dient voor de uitbetaling van voorlopige
subsidies aan de beheerder.
Contactmoment 4 Voorbereiden aanbesteding: dit contactmoment dient om aan de hand van de opgestelde
marktuitvraag dan wel het opgestelde bestek te bepalen welke aanbestedingsrisico’s bestaan en welke
maatregelen kunnen worden getroffen om deze te reduceren of voorkomen.
Contactmoment 5 Realisatie: tijdens de realisatie van projecten wordt door middel van rapportages en de
jaarverantwoordingen de gerealiseerde en geplande voortgang gevolgd. Indien de realisatie daartoe
aanleiding geeft, volgt een contactmoment 5 teneinde dreigende realisatie risico’s te reduceren of
voorkomen.
Contactmoment 6 Eindafrekening: zodra het project is afgerond, toont de beheerder aan dat de in het
formeel goedgekeurde projectplan beschreven aanpassingen aan de hoogwaterkering zijn gerealiseerd en dat
de waterkering aan de vigerende norm voldoet. Een eindafrekening wordt opgesteld waarbij de verstrekte
voorlopige subsidies worden verrekend met de werkelijk gemaakte kosten. Ook wordt dan de
subsidiebeschikking definitief vastgesteld.

7de voortgangsrapportage

Pagina 28 van 28