Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 317

JBZ-Raad

Nr. 413

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 mei 2016
Hierbij bieden wij u het verslag aan van de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken, gehouden in Brussel op 21 april 2016.
Het kabinet brengt in dit kader tevens de volgende voortgangsrapportage
en Mededeling van de Europese Commissie onder uw aandacht.
Tweede voortgangsrapportage herplaatsing en hervestiging1
Op 12 april jl. publiceerde de Europese Commissie de tweede voortgangsrapportage met betrekking tot herplaatsing en hervestiging, waarin het de
ontwikkeling hiervan als onbevredigend kenschetst. De rapportage geeft
een duidelijk overzicht van de toezeggingen door Lidstaten voor wat
betreft herplaatsing en hervestiging. De Commissie concludeert dat
Lidstaten overwegend te langzaam reageren op herplaatsingsverzoeken.
De rapportage zet tevens duidelijk uiteen welke stappen Griekenland zet
om de hotspots en de asielprocedure te verbeteren en om de benodigde
wetgeving aan te passen. Ook voor Italië maakt de rapportage duidelijk
welke stappen worden gezet om hotspots en capaciteit te verbeteren en
welke ondersteunende activiteiten de Commissie en EASO hierin
verrichten. De Commissie concludeert dat Lidstaten hun verplichtingen
moeten nakomen die zij zijn aangegaan onder de Raadsbesluiten met
betrekking tot herplaatsing en hervestiging.

1

kst-32317-413
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

COM(2016) 222, 12 april 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

1

Het kabinet deelt deze conclusie en dringt er in de verschillende contacten
met de Lidstaten veelvuldig op aan dat zij hun bijdrage leveren, zoals ook
als Voorzitterschap tijdens deze JBZ-Raad.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

2

Verslag van de bijeenkomst van het Gemengd Comité en de Raad
Justitie en Binnenlandse Zaken, 21 april 2016 te Luxemburg
Belangrijkste resultaten
Veiligheid en Justitie / Binnenlandse Zaken / Immigratie en Asiel
IT-systemen voor veiligheid en grenzen: De Europese Commissie heeft de
Mededeling en het daarbij behorende voorstel voor instelling van een
inreis-uitreissysteem (EES) gepresenteerd. Alle Lidstaten die interveniëren
steunen het EES-voorstel en spreken de wens uit in elk geval een akkoord
te bereiken voor het einde van 2016.
Follow-up aanslagen Brussel/vullen en gebruik databases: Het Voorzitterschap heeft aandacht gevraagd voor verplichte informatie-uitwisseling,
verbetering van de positie van en informatie over slachtoffers van
aanslagen en de wijze van uitzettingen door Turkije van EU-ingezetenen.
De Commissie heeft toegezegd dit laatste punt op te pakken met Turkije.
Lidstaten zijn opgeroepen databases beter te benutten en alle relevante
informatie beschikbaar te stellen. Tijdens de JBZ-Raad van juni 2016 staat
informatie-uitwisseling weer op de agenda en wordt een Routekaart met
concrete acties op het gebeid van informatiedeling gepresenteerd door
het Voorzitterschap, betrekking hebbend op migratie, rechtshandhaving,
terrorisme en grenzen.
I. Gemengd Comité
1. IT-systemen voor Veiligheid en Grenzen
a) Commissiemededeling «Krachtigere en slimmere informatiesystemen voor grenzen en veiligheid»
b) Pakket Slimme Grenzen:
i) Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement
en de Raad tot instelling van een inreis-uitreissysteem (EES)
voor de registratie van inreis- en uitreisgegevens en
gegevens over weigering van toegang ten aanzien van
derdelanders die de buitengrenzen van de Europese Unie
overschrijden en tot vaststelling van de voorwaarden voor
toegang tot het EES voor rechtshandhavingsdoeleinden en
tot wijziging van Verordening (EG) nr. 767/2008 en Verordening (EU) nr. 1077/2011
ii) Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement
en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2016/399
in verband met het gebruik van het inreis-uitreissysteem
= beleidsdebat
Het Voorzitterschap benadrukt de noodzaak om onze informatiesystemen
en -uitwisseling met betrekking tot veiligheid en grenzen te verbeteren. De
Europese Commissie geeft een korte toelichting op de bestaande
problemen: zo vallen sommige personen niet onder de systemen en
daarnaast is er een gebrek aan communicatie tussen de bestaande
systemen. Het herziene voorstel voor slimme grenzen moet een viertal
zorgen adresseren: versterking van de controles aan de buitengrenzen,
het systematisch identificeren van personen die de toegestane
verblijfsduur hebben overschreden, het verbeteren van de (interne)
veiligheid en ondersteuning bij grotere migratiestromen. Het stempelen
van paspoorten moet hiermee tot het verleden gaan behoren. De
Europese Commissie benadrukt bovendien dat de kosten van dit herziene
voorstel lager uitvallen dan van het eerdere voorstel en spreekt de wens
uit om het EES in 2020 te operationaliseren. De Lidstaten richten hun
interventies op het behandeltraject van het EES-voorstel en de mate van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

3

interoperabiliteit van informatiesystemen en de leemten die hierin
bestaan. Binnen de Raad bestaat brede steun voor het herziene voorstel
van de Europese Commissie en het opzetten van een expertgroep die de
wettelijke, operationele en technische knelpunten gaat analyseren.
Verschillende Lidstaten spreken hun steun uit voor een verdere analyse
van en onderzoek naar de mogelijkheid van het EU-Systeem voor
reisinformatie en -autorisatie (ETIAS). Tijdens de JBZ-Raad in juni zal
hierover op basis van een stappenplan verder worden gesproken. In dit
stappenplan zullen acties voor de korte, middellange en lange termijn
worden opgenomen ten einde een geïntegreerde Europese informatiearchitectuur en interoperabiliteit te bewerkstelligen, waarin migratie,
rechtshandhaving, terrorisme en grenzen zijn ondergebracht.
II. Veiligheid en Justitie / Binnenlandse Zaken / Immigratie en
Asiel
Raad – wetgevende besprekingen
2. Lunchbespreking: Mededeling van de Commissie voor de
hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel
(GEAS) en een verbetering van de legale mogelijkheden om naar
Europa te komen
Het Voorzitterschap wijst ter inleiding van de lunchbespreking op de
gesignaleerde tekortkomingen in het Europees asiel- en migratiebeleid
tijdens de migratiecrisis en de noodzaak om dit stelsel duurzamer en
effectiever te maken. De Europese Commissie licht de Mededeling kort toe
en stelt dat een beperkt aantal Lidstaten de gevolgen van de Europese
migratieproblematiek ervaart en dat secundaire stromen het GEAS
ondermijnen. Het is daarom volgens de Europese Commissie van belang
meer billijkheid te betrachten in het Dublinstelsel en zaak om een juiste
balans te vinden tussen verantwoordelijkheid en solidariteit. Bovendien is
het van belang de mogelijkheden om de Europese Unie op reguliere wijze
te bereiken te verbeteren. De interventies van de Lidstaten spitsen zich toe
op de door de Europese Commissie voorgestelde opties om het Dublinstelsel te herzien. Hierbij spreken verschillende Lidstaten hun voorkeur uit
voor één van de twee door de Europese Commissie voorgestelde opties.
Verschillende Lidstaten houden hun kruit droog of geven aan op dit
moment geen heil te zien in één van beide opties. Het Voorzitterschap
concludeert naar aanleiding van de interventies dat handhaving van de
huidige status quo geen optie is, maar dat de Raad op dit moment geen
keuze kan maken voor één van de door de Commissie voorgestelde
opties. De Europese Commissie en Lidstaten dienen verder te bezien hoe
de noodzakelijke verbeteringen voor een duurzamer GEAS kunnen
worden bewerkstelligd. Het Voorzitterschap roept de Europese Commissie
tevens op om op de interventies te reflecteren en dit mee te wegen bij de
inhoud en timing van de wetgevende voorstellen.
3. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad betreffende de Europese grens- en kustwacht en tot
intrekking van Verordening (EG) nr. 2007/2004, Verordening (EG)
nr. 863/2007 en Beschikking 2005/267/EG van de Raad (eerste
lezing)
= Voortgangsverslag
Het Voorzitterschap meldt dat in Coreper van 6 april jl. een akkoord is
bereikt dat tevens het mandaat vormt waarmee de triloog met het
Europees Parlement zal worden gestart, met als doel een politiek akkoord
te bereiken voor 1 juli 2016. Ten einde de Europese Grenswacht zo snel
mogelijk te operationaliseren heeft het Voorzitterschap tijdens deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

4

JBZ-Raad aandacht gevraagd voor de implementatie. Belangrijke punten
hierbij zijn: de verplichte bijdrage door Lidstaten van personeel en
materieel, de kwetsbaarheidsanalyse en terugkeer. De Europese
Commissie wijst kort op de behandeling in het Europees Parlement, waar
1175 amendementen op het ontwerpverslag zijn ingediend. Deze
amendementen richten zich met name op zoek- en reddingsoperaties,
terugkeer, gegevensbescherming en het budget.
Raad – niet wetgevende besprekingen
4. Migratie algemeen en opvolging EU-Turkije Verklaring d.d.
18 maart
= Uitwisseling standpunten
Het Voorzitterschap introduceert dit agendapunt met een pleidooi richting
de Lidstaten om samen te werken en bij te dragen aan steun voor
Griekenland en de hervestigingsaantallen vanuit Turkije op basis van de
bestaande afspraken te plannen en alternatieve routes goed te monitoren.
De Europese Commissie onderstreept het belang van deze punten en
prijst een aantal Lidstaten voor herplaatsingen vanuit Griekenland, maar
beklemtoont de noodzaak dit snel op te voeren. Italië licht in zijn interventie de brief toe die door Minister-President Renzi op 15 april jl. aan de
Europese Commissie is gestuurd, waarin het «migratie compact» wordt
beschreven, een verzameling van verscheidene voorstellen die kunnen
bijdragen bij het aanpakken van de irreguliere migratie over de route via
de centrale Middellandse Zee.
Griekenland roept Lidstaten op om meer asielexperts te sturen, zodat de
asielprocedure op de eilanden kan worden verbeterd. In hun interventies
geven verschillende Lidstaten gehoor aan de oproep van Griekenland en
kondigen herplaatsingen en het sturen van personeel aan. Daarnaast
wijzen verschillende Lidstaten op het belang van het monitoren van
alternatieve routes en op de humanitaire situatie van migranten in
Griekenland en Turkije.
5. Follow-up van de aanslagen in Brussel van 22 maart 2016
= Informatie van België en meest betrokken lidstaten
De Minister verwees namens het Voorzitterschap naar de extra bijeenkomst van de JBZ-Ministers van 24 maart 2016 (Kamerstuk 32 317,
nr. 401). De Belgische Minister Jambon lichtte de Raad in over de
aanslagen van 22 maart en de gezamenlijk ondernomen acties. Minister
Jambon bedankte alle lidstaten en Europol voor de geboden hulp.
Minister Cazeneuve legde vervolgens namens Frankrijk de nadruk op het
analyseren van de modus operandi van IS, met name ten aanzien van de
voorbereidingen van aanslagen en daarnaast wees hij op het belang van
de aanpak van de illegale handel in vuurwapens.
Het Voorzitterschap stelde daarop de vraag of het nu geen tijd wordt om
informatie-uitwisseling tussen lidstaten verplicht te maken. Het Voorzitterschap gaf aan van mening te zijn dat nu het juiste moment is om dit te
regelen. Daarnaast wees het Voorzitterschap op het belang van het delen
van informatie en hulp aan slachtoffers van dergelijke aanslagen. Ook
deelde het Voorzitterschap mee dat hier pragmatisch naar gekeken moet
worden en dat het Voorzitterschap tijdens de Raad van juni 2016 met
voorstellen zal komen over informatiedeling. Tot slot vroeg het Voorzitterschap aandacht voor uitzettingen door Turkije van EU-burgers naar
EU-lidstaten. Het is wenselijk aanvullende maatregelen te nemen met
betrekking tot het tijdig delen van informatie over dergelijke uitzettingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

5

(de Commissie heeft inmiddels aangegeven dit te zullen opnemen met de
Turkse autoriteiten) en de uitzettingen te concentreren naar het land van
herkomst.
Er waren geen interventies van lidstaten.
Het Voorzitterschap sloot af met een woord van dank aan de Belgische
Minister en Franse Minister en stelde nadrukkelijk vast dat de lidstaten
gezamenlijk de strijd tegen terrorisme moeten aanpakken. De EU-burgers
verwachten van de Raad dat praktische oplossingen worden geïmplementeerd en efficiënte resultaten worden geboekt.
6. Systematisch vullen en consistent gebruik van Europese en
internationale databases
= Uitwisseling standpunten
De Minister leidde de bespreking van dit agendapunt in door te wijzen op
het grote belang voor de veiligheid van burgers dat is gemoeid met het
systematische vullen en consistent gebruik maken van Europese en
internationale databases. Vervolgens gaf hij het woord aan de EU-contra
terrorisme coördinator (EU-CTC) de heer De Kerchove.
De EU-CTC informeerde de Raad dat er de laatste tijd aanzienlijke
verbeteringen zijn geboekt met betrekking tot het vullen van de SIS-II
databank en het delen van informatie met Europol. Hij wees op het belang
van het vullen van het Focal Point Travellers door de lidstaten. Hij gaf aan
dat kan worden vastgesteld dat er een aanzienlijke verbetering is in het
gebruik van artikel 36.3 SIS II, maar dat de informatiedeling met Europol
verder kan worden verbeterd. De EU-CTC gaf aan van mening te zijn dat
lidstaten soms een te rigide onderscheid maken tussen terrorisme en
georganiseerde criminaliteit. Hij gaf aan dat hij constateerde dat Europol
nog niet voldoende door lidstaten wordt gebruikt.
Vervolgens gaf de EU-CTC een toelichting op zijn discussiedocument
(doc. 7726/16) dat drie elementen bevat, te weten: 1) het verbeteren van
het vullen, 2) het gebruik en 3) het beter benutten van de analysemogelijkheden van Europol en Eurojust. Tot slot uitte de EU-CTC zijn zorgen over
de te verwachten grote aantallen terugkeerders naar de EU waarop de
lidstaten goed voorbereid moeten zijn.
Lidstaten reageerden langs de volgende lijnen. Er werd op gewezen dat
de architectuur van de datasystemen erg belangrijk is. Het is de verantwoordelijkheid van de lidstaten om de kwaliteit van data te verbeteren en
er dient ook meer informatie over de reden van invoeren te worden
gegeven. De beschikbare informatie moet aan de grens bijeen komen
zodat goede controles kunnen plaatsvinden en terrorisme en georganiseerde criminaliteit effectief kunnen worden bestreden. Het is ook
belangrijk dat er een duidelijke definitie van een buitenlandse strijder
komt. De oproep van de EU-CTC om het Focal Point Travellers bij Europol
te voeden werd gesteund.
De Commissie gaf aan dat lidstaten nog steeds geen goed gebruik maken
van de bestaande systemen. Volgens de Commissie is nu politiek
commitment nodig om alle informatie over buitenlandse strijders aan
Europol door te geleiden. De Commissie gaf aan hetgeen de EU-CTC heeft
gezegd over het Focal Point Travellers te steunen en benadrukte dat de
Commissie de rol van beschermer van de Verdragen daadwerkelijk zal
uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

6

Het Voorzitterschap gaf aan van mening te zijn dat het vullen en gebruik
van databases een prioriteit van alle lidstaten moet zijn. Het Voorzitterschap sprak de hoop uit dat de EU-CTC samen met de Commissie actief
vervolg zal geven aan de prestaties van de lidstaten met betrekking tot het
vullen en gebruik van de databases. Het onderwerp informatieuitwisseling komt terug op de JBZ-Raad in juni 2016.
7. Diversen niet-wetgevend
Slovenië informeerde de Raad zeer kort over het Brdo-proces (ministeriële
bijeenkomst op 18/19 april jl.).
De Commissie gaf kort een mondelinge toelichting op de op 19 april
verschenen Mededeling over de Europese Veiligheidsagenda. De
Mededeling heeft voornamelijk betrekking op terrorismebestrijding,
informatie-uitwisseling en vuurwapens/explosieven. De Mededeling
bevat, onder de noemer van een Veiligheidsunie, een opsomming van
reeds medegedeelde voorstellen en bevat geen nieuw beleid of regelgeving.
Eén lidstaat sprak uit zich te kunnen vinden in de voorstellen, in het
bijzonder die over vuurwapens en explosieven, maar gaf nadrukkelijk aan
dat het gebruik van het woord «Veiligheidsunie» niet in overeenstemming
is met het Verdrag. De lidstaat maande de Commissie om dit begrip niet
te hanteren.
Voor zover de maatregelen in de Mededeling verwijzen naar nog door de
Commissie op te stellen wetgevingsvoorstellen of actieplannen, dan
zullen deze te zijner tijd in BNC-fiches worden voorgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 413

7