Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 826

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
en enige andere wetten ter implementatie van
richtlijn nr. 2009/110/EG van het Europees
Parlement en de Raad betreffende de toegang
tot, de uitoefening van en het prudentieel
toezicht op de werkzaamheden van instellingen
voor elektronisch geld, tot wijziging van de
Richtlijnen 2005/60/EG en 2006/48/EG en tot
intrekking van Richtlijn 2000/46/EG (PbEU L
267)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 5 september 2011
Algemeen
De regering dankt de vaste commissie voor Financiën voor de aandacht
die zij aan het onderhavige wetsvoorstel heeft geschonken en voor de
door haar daarover gestelde vragen. De regering is de vaste commissie
erkentelijk voor de voortvarendheid waarmee zij het verslag heeft
uitgebracht.
De vragen van de vaste commissie worden hierna beantwoord. Daarbij is
zoveel mogelijk de volgorde van het door de commissie uitgebrachte
verslag aangehouden; in enkele gevallen is van die volgorde afgeweken
om vragen over gerelateerde onderwerpen gezamenlijk te kunnen
beantwoorden.
Naar aanleiding van het verzoek om meer rekening te houden met de
positie van de Staten-Generaal merkt de regering op dat zij zich kan
voorstellen dat de commissie het proces rondom het onderhavige
wetsvoorstel dat dient ter implementatie van deze richtlijn, geen schoonheidsprijs geeft. Immers, de voorbereiding van het wetsvoorstel ter
implementatie van de herziene elektronischgeldrichtlijn heeft een zodanig
forse vertraging opgelopen dat de implementatietermijn helaas
ruimschoots is overschreden, hetgeen voortvarende behandeling in het
parlement zeer wenselijk maakt. Ook de komende tijd is sprake van een
omvangrijk wetgevingsprogramma dat voor een groot deel zal bestaan uit
(de implementatie van) Europese regelgeving. Dit zal opnieuw een
aanzienlijke belasting voor het ministerie vormen. Derhalve is het van
belang dat het wetgevingsproces tijdig, efficiënt en ordentelijk verloopt.
Met het oog daarop wordt wetgeving op het terrein van de financiële
markten op «vaste momenten» bij de Tweede Kamer ingediend waardoor
ook de behandeling van die wetsvoorstellen efficiënt en op één moment
in de Tweede Kamer kan plaatsvinden. De regering beseft dat het daarbij

kst-32826-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

1

van groot belang is dat de Staten-Generaal voldoende tijd heeft voor de
behandeling van deze wetgevingspakketten. De regering streeft er dan
ook naar de volgende pakketten van wetgeving op het gebied van
Financiële markten op een zodanig tijdstip bij de Tweede Kamer in te
dienen dat zij ruim de mogelijkheid heeft voor een adequate behandeling
van het pakket. De regering hecht uiteraard aan een sterke betrokkenheid
van uw Kamer en de Eerste Kamer bij dit proces.
Inleiding
De leden van de PvdA-fractie en de CDA-fractie vragen of de regering een
overzicht kan geven van de belangrijkste elektronischgeldinstellingen en
de grootte van deze instellingen. Ook de leden van de PVV-fractie
vernemen graag het antwoord op de laatste vraag. De leden van de
CDA-fractie vragen hoeveel kleine respectievelijk grote elektronischgeldinstellingen er in Nederland gevestigd zijn.
Er zijn in Nederland onder de vigerende wetgeving twee vergunningen
aan elektronischgeldinstellingen verstrekt; aan InterEgi en aan Feet (zie
ook het register op de website van de Nederlandsche Bank (DNB).1
InterEgi levert een zogenoemde prepaid Chipknip en Feet geeft elektronisch geld uit in opdracht van derden, voornamelijk in de vorm van
cadeaukaarten. Daarnaast is er bij DNB een klein aantal instellingen
bekend waarop de huidige regelgeving in de Wet op het financieel
toezicht (Wft) niet van toepassing is omdat deze instellingen in artikel 1:5
van de Wft zijn uitgezonderd van deze wet. Niet uitgesloten kan worden
dat er meer uitgezonderde instellingen zijn dan de thans bij DNB bekende
groep, doch deze hebben zich dan niet bij DNB gemeld. DNB heeft de
indruk, dat er mogelijk tientallen partijen zijn in Nederland die elektronisch
geld uitgeven, maar die niet als elektronischgeldinstelling in de zin van de
Wft aangemerkt moeten worden omdat het door hen uitgegeven
elektronisch geld alleen door henzelf en niet door anderen wordt
geaccepteerd. Uit de impactanalyse die de Europese Commissie publiceerde bij dit richtlijnvoorstel blijkt dat de Europese geldmarkt in juli 2007
naar schatting ongeveer 1 miljard euro aan uitstaand elektronisch geld
omvatte, tegenover 658 miljard euro aan contant geld.

1
http://www.dnb.nl/toezichtprofessioneel/deconsument-en-toezicht/registers/index.jsp
2
Europese Commissie, Evaluation of the
E-Money Directive (2000/46/EC) – final report,
februari 2006, <http://ec.europa.eu/
internal_market/payments/docs/emoney/
evaluation_en.pdf>

De leden van de PVV-fractie vragen wat de aanvankelijke veronderstelling
was ten aanzien van de ontwikkeling van de elektronischgeldmarkt en in
hoeverre en waarom de werkelijke ontwikkeling daarbij is achtergebleven.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan toelichten op welke
manier de richtlijn bijdraagt aan de ontwikkeling van de markt voor
elektronisch geld en op welke manier deze innovatie stimuleert.
Aan de veronderstelling waarnaar de leden van de PVV-fractie vragen,
wordt door de Europese Commissie gerefereerd in de evaluatie2 van de
oorspronkelijke richtlijn elektronisch geld (2000/46/EG). In kwantitatieve
zin wordt daarin niet gesproken over een doel van de oorspronkelijke
richtlijn. Een van de conclusies van die evaluatie is wel dat de elektronischgeldmarkt lang niet haar volledige potentieel benut en dat daarmee
het belangrijkste doel van de oorspronkelijke richtlijn niet is behaald. De
evaluatie concludeert dat de redenen hiervoor een onduidelijke definitie
van elektronisch geld en reikwijdte van de richtlijn zijn, en een
niet-passend toezichtkader voor elektronischgeldinstellingen in die
richtlijn. Hierdoor heeft die richtlijn innovatie niet gefaciliteerd maar
veeleer belemmerd. Een van de voorbeelden in de evaluatie betreft de
papieren maaltijdvouchers die door Accor worden uitgegeven en die in
sommige lidstaten door werkgevers aan hun werknemers worden
verstrekt. Dergelijke vouchers worden door Accor ook in Azië en LatijnsAmerika uitgegeven, en in die regio’s gebeurt dat al geruime tijd in de
vorm van elektronisch geld. Door juridische onduidelijkheden die het
gevolg waren van de oorspronkelijke richtlijn, heeft Accor tot nu toe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

2

afgezien van het uitbrengen van elektronischgeld-maaltijdvouchers in de
EU.
In de herziene elektronischgeldrichtlijn zijn de problemen rondom de
definities en de reikwijdte van de richtlijn geadresseerd. Uit genoemde
evaluatie bleek dat de prudentiële vereisten aan een elektronischgeldinstelling te zwaar zijn voor de activiteiten die zij uitvoert: een elektronischgeldinstelling kwalificeert onder de huidige regelgeving als een kredietinstelling en is daarom onderworpen aan een toezichtskader dat meer
aansluit bij dat van een bank dan bij dat van een – méér met een
elektronischgeldinstelling vergelijkbare – betaalinstelling. Om die reden is
in de herziene elektronischgeldrichtlijn een nieuw prudentieel kader
opgesteld voor elektronischgeldinstellingen, dat zeer vergelijkbaar is met
het kader voor betaalinstellingen (die betaaldiensten verlenen). Er is een
(in vergelijking met een bank) relatief klein minimumbedrag aan eigen
vermogen nodig. Ook is het solvabiliteitskader vereenvoudigd. Tot slot is
in plaats van liquiditeitseisen een regeling geïntroduceerd voor het
veiligstellen van gelden. Deze aanpassingen zorgen voor een duidelijk en
proportioneel toezichtskader, waardoor verwacht mag worden dat de
innovatie die onder de huidige regelgeving veelal uitbleef, met de nieuwe
regels alsnog kan plaatsvinden.
Tevens informeren de leden van de PVV-fractie naar het belang van een
zich ontwikkelende elektronischgeldmarkt. Ook vragen zij of onderzoek is
verricht onder de bevolking naar de wenselijkheid van elektronisch geld.
De elektronischgeldmarkt is een onlosmakelijk onderdeel van de interne
(Europese) markt voor financiële diensten, en in het bijzonder betalingen.
De richtlijn betaaldiensten1 was nodig in verband met de totstandkoming
van een geharmoniseerde interne markt voor betalingen – Single Euro
Payments Area, SEPA. Voor het gedeelte van die markt dat elektronisch
geld betreft, bestond al een separate richtlijn en om praktische redenen is
bij de totstandkoming van de richtlijn betaaldiensten besloten om op dat
moment nog niet tot integratie van die twee richtlijnen over te gaan. De
Commissie heeft aangekondigd die integratie wellicht binnen enkele jaren
alsnog te willen uitvoeren. De onderhavige herziene elektronischgeldrichtlijn voorziet in herziening van het stelsel van prudentieel toezicht
op elektronischgeldinstellingen en op het in overeenstemming brengen
van dat stelsel met het bij de richtlijn betaaldiensten ingevoerde stelsel
voor de uitoefening van het prudentieel toezicht op betaalinstellingen. De
verwachting is dat dit zal leiden tot meer keuzemogelijkheden voor
consumenten. Een voorbeeld van een innovatie die in de komende jaren
wellicht het grote publiek kan bereiken, is contactloos betalen, bijvoorbeeld via een chip in de mobiele telefoon.
De regering heeft geen onderzoek gedaan naar de wenselijkheid van meer
gebruik van elektronisch geld door de consument. De consument bepaalt
zelf, in overleg met zijn wederpartij, welke betaalmethode hij wil
gebruiken en dankzij de marktinnovaties op het terrein van betalingen
heeft hij ook effectief een keuze. De overheid schept slechts het kader
waarbinnen innovaties kunnen plaatsvinden, opdat de financiële stabiliteit
en consumentenbescherming gewaarborgd blijven.

1
Richtlijn 2007/64/EG van het Europees
Parlement en de Raad betreffende betalingsdiensten in de interne markt.

De leden van de PvdA- en CDA-fracties vragen of er met de herziene
richtlijn sprake is van een stabiele markt die veilig is voor de consument.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel aan veiligheid wordt
ingeboet en op welke manier de afweging is gemaakt tussen het
aantrekkelijker maken voor nieuwkomers van de prudentiële vereisten
enerzijds en de consumentenbescherming anderzijds. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering inzicht te geven in de reden waarom er
geen liquiditeitseisen worden gesteld aan instellingen voor elektronisch
geld. Deze leden maken zich zorgen over de aanpassing van het op
elektronischgeldinstellingen van toepassing zijnde prudentiële regime.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

3

Een van de grootste aanpassingen die met de herziene elektronischgeldrichtlijn worden doorgevoerd, betreft het prudentiële kader voor
elektronischgeldinstellingen dat in overeenstemming met het prudentiële
kader voor betaalinstellingen wordt gebracht. Met de keuze voor een
ander toezichtkader is beoogd zowel de consumentenbescherming op een
hoog niveau te houden als de vereisten aan een elektronischgeldinstelling
meer in lijn te brengen met de risico’s die voortvloeien uit de bedrijfsactiviteit inzake de uitgifte van elektronisch geld, welke meer vergelijkbaar
zijn met de risico’s waaraan betaalinstellingen in de uitoefening van hun
bedrijf onderhevig zijn dan met die van banken.
De aanpassing van het toezichtkader voor elektronischgeldinstellingen
houdt in dat een elektronischgeldinstelling, net als een betaalinstelling in
het kader van haar bedrijfsactiviteiten, voortaan de ontvangen gelden zal
moeten veiligstellen zodat deze op elk moment beschikbaar zijn om terug
te betalen, en daarnaast een bedrag aan eigen vermogen moet
aanhouden van 350 000 euro in plaats van het huidige bedrag van
1 miljoen euro. Wat het solvabiliteitraamwerk betreft wordt aangesloten
bij het voor betaalinstellingen geldende regime – met aparte solvabiliteitsregels voor zover het de uitgifte van elektronisch geld betreft – zodat een
elektronischgeldinstelling naast de uitgifte van elektronisch geld ook de
werkzaamheden mag verrichten die waren voorbehouden aan betaalinstellingen. In vergelijking met het toezichtkader dat onder de oorspronkelijke richtlijn gold, worden de bedrijfsactiviteiten die betrekking hebben op
de uitgifte van elektronisch geld daarmee zowel eenvoudiger als veiliger.
Vanwege het vereiste dat de ontvangen gelden moeten zijn veiliggesteld,
is de elektronischgeldinstelling op elk moment volledig liquide ter zake
van de terugbetaling van die gelden. Om die reden worden niet langer
separate liquiditeitseisen gesteld. Voor elektronischgeldinstellingen zelf
betekent dit dat de aard van de aan hen toegestane werkzaamheden
wordt verbreed, hetgeen kan bijdragen aan innovatie.
De leden van de CDA-fractie lezen dat definitie van elektronisch geld is
aangepast. Er valt nu ook geld onder dat is opgeslagen op een centrale
server. De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven
waarom elektronisch geld in het geheel niet onder het depositogarantiestelsel valt.
Terecht merken de leden van de CDA-fractie op dat elektronisch geld dat is
uitgegeven door een elektronischgeldinstelling niet valt onder het
depositogarantiestelsel. Uit de impact-analyse die door de Europese
Commissie voorafgaande aan de herziening van de elektronischgeldrichtlijn is opgesteld, is gebleken dat zich tot nog toe geen situaties
hebben voorgedaan waarbij consumenten geraakt zijn door het failliet van
een elektronischgeldinstelling. Ook voor de toekomst lijkt dit een
onwaarschijnlijk scenario, mede omdat elektronischgeldinstellingen
verplicht zijn om de gelden die zij hebben ontvangen in ruil voor de
uitgifte van elektronisch geld, afgezonderd van ander kapitaal aan te
houden.
Lidstaatopties
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom ervoor gekozen is om
gebruik te maken van de lidstaatoptie dat de toezichthouder aan de
elektronischgeldinstelling kan verzoeken om een eigen vermogen aan te
houden dat tot 20% hoger of tot 20% lager is dan datgene dat is berekend
met de gekozen berekeningsmethode. Bijkomende vraag is ook hoe zich
dit verhoudt tot consumentenbescherming. De leden van de CDA-fractie
vragen meer in het algemeen een toelichting op de solvabiliteitseisen die
aan elektronischgeldinstellingen worden gesteld.
De wijze waarop de lidstaatoptie is geïmplementeerd waaraan de leden
van de PvdA-fractie refereren, komt overeen met het regime zoals dat van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

4

toepassing is op betaalinstellingen. In het algemeen is overal waar
mogelijk, voor elektronischgeldinstellingen zoveel mogelijk hetzelfde
regime vastgesteld als voor betaalinstellingen. Dit maakt een eventuele
integratie van de beide groepen van instellingen, welke is voorzien op
langere termijn, eenvoudiger. Door gebruik te maken van deze lidstaatoptie heeft de toezichthouder, in casu de Nederlandsche Bank, meer
ruimte om, onder meer afhankelijk van de uitkomsten van evaluatie van
risicobeheersingsprocessen, in te spelen op de specifieke situatie van een
onderneming die bij haar onder toezicht staat. Deze bepaling is voor
betaalinstellingen al uitgewerkt in artikel 60a van het Besluit prudentiële
regels Wft. De bedoeling is deze bepaling ook van toepassing te verklaren
op elektronischgeldinstellingen. Dat de toezichthouder enige flexibiliteit
heeft bij het verzoek eigen vermogen aan te houden, komt ook de
consumentenbescherming ten goede.
De leden van de CDA-fractie hebben twee vragen die betrekking hebben
op de zogenoemde «safeguardingsregeling». Dit betreft de regeling op
grond waarvan elektronischgeldinstellingen verplicht zijn om gelden die
zij ontvangen in ruil voor uitgegeven elektronisch geld of verleende
betaaldiensten, veilig te stellen. De leden van de CDA-fractie vragen voor
welke situaties dit geldt. Tevens vragen deze leden naar een toelichting op
de gemaakte keuzes. Specifiek vragen deze leden nog naar de achtergrond van de lidstaatoptie die betrekking heeft op het beperken van de
«safeguardingsregeling» tot bedragen hoger dan 600 euro.
Bij invulling van de zogenoemde «safeguardingsregeling» wordt zoveel
mogelijk aangesloten bij het regime zoals dat ook geldt voor betaalinstellingen. In de richtlijn betaaldiensten is opgenomen dat lidstaten ervoor
moeten zorgen dat betaalinstellingen de gelden die zij ontvangen bij het
verlenen van betaaldiensten, moeten veiligstellen als deze betaalinstellingen ook nog andere werkzaamheden verrichten dan het verlenen van
betaaldiensten. Het is vervolgens – door middel van twee opgenomen
lidstaatopties – aan de lidstaten om hier soepeler of minder soepel mee
om te gaan. Lidstaten mogen ervoor kiezen om het veiligstellen van
gelden die ontvangen zijn bij het verlenen van betaaldiensten verplicht te
stellen voor alle betaalinstellingen, ongeacht of deze instellingen nog
andere werkzaamheden verrichten of niet. Nederland heeft van deze optie
gebruik gemaakt vanuit een oogpunt van consumentenbescherming. De
intentie is om ook van deze optie gebruik te maken waar het gaat om
gelden die elektronischgeldinstellingen ontvangen bij het verlenen van
betaaldiensten. Daar staat dan wel tegenover dat die elektronischgeldinstellingen dan ook betaaldiensten mogen verrichten. Daarnaast kunnen
lidstaten ervoor kiezen om instellingen slechts te verplichten om
uitsluitend gelden van betaaldienstgebruikers veilig te stellen die
individueel een bedrag van 600 euro te boven gaan. Van deze laatste
lidstaatoptie heeft Nederland geen gebruik gemaakt, met name omdat dit
vanuit een oogpunt van consumentenbescherming minder gewenst is. De
gelden moeten dus in alle gevallen worden veiliggesteld.
De leden van de PvdA-fractie vragen een nadere toelichting op de keuze
om de maximumopslagcapaciteit van kaarten die worden uitgegeven
door vrijgestelde instellingen te stellen op 150 euro. Ook de leden van de
SP-fractie vragen waar de hoogte van het bedrag van 150 euro door is
ingegeven. De leden van de SP-fractie vragen tevens wat precies de
bezwaren waren tegen een lager bedrag.
De hoogte van het bedrag van de maximumopslagcapaciteit blijft altijd
een enigszins arbitraire keuze. Is het bedrag te laag vastgesteld, dan is het
voor elektronischgeldinstellingen maar beperkt mogelijk om, nog vallende
binnen de reikwijdte van de vrijstelling, een bedrijf op te starten. Wordt
het bedrag te hoog vastgesteld, dan gaat dit ten koste van consumentenbescherming. Gekozen is voor een bedrag van 150 euro. Dit sluit aan bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

5

het bedrag dat een consument geacht wordt aan eigen risico te dragen bij
niet-toegestane betalingstransacties in situaties van onder meer verlies of
diefstal van een betaalinstrument (zie artikel 529 van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek).
De leden van de CDA-fractie vragen of er scheve verhoudingen in de
markt kunnen gaan ontstaan als gevolg van het feit dat bestaande
instellingen op grond van het overgangsrecht automatisch een
vergunning kunnen krijgen.
Omdat het nieuwe regime voor elektronischgeldinstellingen op het
prudentiële vlak soepeler is dan het oude regime, lijden nieuwe instellingen geen nadeel door de voorgestelde regeling. Dit terwijl het
bestaande vergunninghouders veel administratieve lasten kan schelen als
zij niet nogmaals een vergunningaanvraag hoeven in te dienen bij de
Nederlandsche Bank.
De leden van de CDA-fractie vragen naar het nut van een klantenonderzoekprocedure en de bijdrage van een dergelijke procedure aan betere
consumentenbescherming. De cliëntenonderzoekprocedure is
opgenomen in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme. Een dergelijke procedure houdt onder meer in dat de cliënt
zich moet identificeren. In een aantal situaties of ter zake van een aantal
transacties is het niet nodig een cliënt te identificeren. Een van deze
uitzonderingen betreft de situatie waarin het om een transactie gaat met
elektronisch geld dat is opgeslagen op een niet heroplaadbare drager,
waarop een maximumbedrag is opgeslagen. Voorgesteld is, met name
vanuit een oogpunt van administratieve lastenverlichting, om dit
maximumbedrag te stellen op 500 euro.
Aanpassingsregelgeving kredietinstelling/bank
De leden van de CDA-fractie vragen naar de gevolgen van de vervanging
van de term «kredietinstelling» door «bank» en de verhouding van deze
exercitie tot de lidstaatoptie waarin is geregeld dat bestaande vergunninghoudende elektronischgeldinstellingen geacht worden een vergunning te
hebben verkregen onder het nieuwe regime.
In de herziene elektronischgeldrichtlijn wordt de definitie van kredietinstelling zodanig gewijzigd, dat deze gelijk wordt gesteld aan een «bank».
Het door elkaar gebruik van de termen «bank» en «kredietinstelling» in
nationale regelgeving, terwijl de betekenis van beide termen hetzelfde is,
kan voor verwarring zorgen. Om deze reden is ervoor gekozen om één
begrip te gaan hanteren: gekozen is voor het begrip «bank». Voor
besluiten die ten aanzien van kredietinstellingen (straks: bank) zijn
genomen, heeft dit geen gevolgen. In artikel XX van het wetsvoorstel is
geregeld dat bij gebruik van de term «kredietinstelling» in dergelijke
besluiten, voor deze term moet worden gelezen «bank». Dit geldt ook voor
bestaande vergunningen van elektronischgeldinstellingen die op grond
van artikel XIX, vierde lid, gecontinueerd kunnen worden onder het
nieuwe regime.
Implementatietermijn en inwerkingtreding
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de gevolgen van het met
terugwerkende kracht invoeren van de regeling ter implementatie van de
elektronischgeldrichtlijn.
De meeste van de in de herziene elektronischgeldrichtlijn opgenomen
bepalingen zijn begunstigend. Aan deze bepalingen kan veelal rechtstreekse werking worden toegekend. De terugbetaling van elektronisch
geld is geen begunstigende bepaling. Deze regeling kon echter met
ingang van 1 juli jongstleden tijdelijk – tot aan inwerkingtreding van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

6

onderhavige wetsvoorstel – worden opgenomen in een nieuwe afdeling in
het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (Stb. 2011,
323).
Voor vergunninghoudende instellingen zullen de gevolgen van de
terugwerkende kracht van de inwerkingtredingsbepaling daarmee naar
inschatting van de regering relatief beperkt zijn. Ook vrijgestelde
elektronischgeldinstellingen hoeven in beginsel geen hinder te ondervinden van de opgenomen terugwerkende kracht. Wel is het zo dat
vrijgestelde instellingen zich moeten laten registeren. Strikt genomen zou
als gevolg van de terugwerkende kracht geredeneerd kunnen worden dat
deze instellingen zich achteraf bezien ten onrechte niet hebben laten
registreren. In de praktijk zal de Nederlandsche Bank als toezichthouder
hier uiteraard coulant mee omgaan.
De leden van de CDA-fractie betreuren de vertraging die de implementatie
van de herziene elekronischgeldrichtlijn inmiddels heeft opgelopen. Deze
leden vragen hoe een dergelijke situatie in de toekomst vermeden kan
worden en op welke termijn de implementatie nu kan zijn afgerond. Ook
vragen deze leden hoe het staat met de implementatie van deze richtlijn in
andere lidstaten.
De regering is ervan doordrongen dat het van belang is om richtlijnen
tijdig te implementeren. Niet alleen om eventuele sancties die opgelegd
kunnen worden voor te zijn, maar vooral ook om aan alle belanghebbende
personen tijdig rechtszekerheid te bieden. Helaas is het, mede als gevolg
van financiële crisiswerkzaamheden, niet gelukt om de implementatie van
de onderhavige richtlijn tijdig af te ronden. Dit laat onverlet dat bij de
implementatie van iedere richtlijn gestreefd wordt naar tijdige inwerkingtreding. Alles is erop gericht om het implementatiewetsvoorstel dat
betrekking heeft op de herziene elektronischgeldrichtlijn in werking te
laten treden zo snel als mogelijk is. Met betrekking tot andere lidstaten
kan worden opgemerkt dat meer dan tien lidstaten net als Nederland een
ingebrekestelling hebben ontvangen.
Consultatie
Zowel de leden van de PvdA-fractie als de leden van de CDA-fractie
refereren aan het onderwerp «slapende rekeningen». Terecht vragen deze
leden aandacht voor het feit dat het elektronisch geld ook na vele jaren
nog ingewisseld moet kunnen worden. Deze opvatting is in lijn met artikel
11, tweede lid, van de herziene elektronischgeldrichtlijn. Hierop kan echter
een uitzondering worden gemaakt op het moment dat het totale bedrag
aan kosten dat gemoeid is met het aanhouden van de slapende rekening
het saldo van die slapende rekening overschrijdt. Immers op grond van de
richtlijn mogen de kosten van het aanhouden van de rekening in rekening
worden gebracht bij de houder van het elektronisch geld indien deze
laatste het verzoek tot terugbetaling van zijn geld meer dan een jaar na
afloop van het contract indient. Zodra deze kosten het saldo van de
rekening benaderen, zou de houder van het elektronisch geld bij een
verzoek om terugbetaling niets meer ontvangen. Vanuit deze optiek bezien
is het voorstelbaar dat het aan een elektronischgeldinstelling die een
slapende rekening aanhoudt waarvan de totale kosten die gemoeid zijn
met het aanhouden van die rekening inmiddels het saldo van die rekening
hebben overschreven, is toegestaan de betreffende slapende rekening te
beëindigen.
De leden van de CDA-fractie vragen om meer uitleg ter zake van het
regime voor het verwerven van deelnemingen in een elektronischgeldinstelling.
In het wetsvoorstel heeft artikel 3:108a (nieuw) betrekking op het
verwerven van deelnemingen in een elektronischgeldinstelling. Dit artikel
geeft samen met artikel 3:103 Wft uitvoering aan artikel 3, derde lid, van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

7

de herziene elektronischgeldrichtlijn, waarin de regeling omtrent het
verwerven van een deelneming in een elektronischgeldinstelling is
opgenomen. Het regime dat in de elektronischgeldrichtlijn is opgenomen,
wijkt overigens enigszins af van het zogenoemde vvgb-regime (verklaring
van geen bezwaar-regime) dat op veel andere financiële ondernemingen
van toepassing is. Belangrijkste verschil is dat het niet verboden is om een
gekwalificeerde deelneming in een elektronischgeldinstelling te
verwerven zonder goedkeuring vooraf van de Nederlandsche Bank. Wel
kan de Nederlandsche Bank, indien zij oordeelt dat de deelneming ten
onrechte is verworven, bindende aanwijzingen geven, sancties opleggen
aan bestuurders of managers of stemrechten schorsen die aan de
verworven aandelen zijn verbonden.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1:5
De leden van de PVV-fractie vragen of de regering meer specifiek kan
ingaan op de reikwijdte en op (het hoe en waarom van) de vrijstelling.
Cruciaal lijkt te zijn of een betalingsinstrument specifieke doeleinden of
algemene doeleinden heeft. Waar ligt de grens binnen dit criterium? Hoe
en door wie wordt bepaald of een betalingsinstrument onder de reikwijdte
valt?
De reikwijdte van de richtlijn wordt bepaald door de definities die daarin
worden gebruikt: situaties die niet binnen de definities vallen, zijn
uitgezonderd van de reikwijdte van de richtlijn. Ook geeft de richtlijn zelf
een aantal situaties die buiten de reikwijdte vallen. Daarnaast biedt de
richtlijn enige ruimte aan lidstaten om vrijstelling te verlenen voor
situaties die in beginsel wel binnen de reikwijdte van de richtlijn vallen.
De definitie van elektronisch geld bestaat uit vijf elementen: geldswaarde
die 1) elektronisch of magnetisch is opgeslagen 2) die een vordering op de
uitgever vertegenwoordigt, 3) die is uitgegeven in ruil voor ontvangen
geld 4) om betalingstransacties te verrichten als bedoeld in artikel 4, punt
5, van de richtlijn betaaldiensten, en 5) waarmee betalingen kunnen
worden verricht aan een andere persoon dan de uitgever.
Het eerste element geeft aan dat het niet om contant geld (cash-geld)
gaat, maar om elektronisch geld dat is opgeslagen op een kaartje of op
een centrale server.
Het tweede element geeft aan dat er een vordering is op de uitgever van
het elektronisch geld. Het derde element geeft aan dat de vordering de
waarde van het geld beloopt («in ruil voor ontvangen geld»). Het vierde
element ziet op het gebruiksdoel van het elektronisch geld: het is bedoeld
om er betalingstransacties mee te verrichten. Met het vijfde element
wordt de definitie van elektronisch geld beperkt tot die geldswaarde die
kan worden ingewisseld voor goederen of diensten bij een andere
persoon dan de uitgever. Geldswaarde die niet voldoet aan alle vijf de
elementen van de definitie, kwalificeert niet als elektronisch geld en de
uitgifte van dergelijke geldswaarde valt derhalve niet onder de reikwijdte
van de richtlijn. Hierbij kan gedacht worden aan uitgevers van cadeaubonnen op papier (dergelijke geldswaarde is niet elektronisch of magnetisch opgeslagen), of uitgevers van cadeaukaarten waarmee uitsluitend bij
de uitgever zelf een cadeau kan worden gekozen.
Naast de definities die de reikwijdte van de richtlijn begrenzen, bepaalt de
richtlijn zelf dat ze op bepaalde situaties niet van toepassing is. Zo valt het
betalen met een mobiele telefoon, afhankelijk van een aantal
voorwaarden, niet onder de reikwijdte van de richtlijn als het gaat om
goederen of diensten die alleen kunnen worden gebruikt op of via dat
mobieltje. Aankopen waarbij de mobiele telefoon in feite wordt gebruikt
als portemonnee en waarbij er verder geen toegevoegde waarde wordt
geleverd, vallen weer wel onder de reikwijdte van de richtlijn. Een andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

8

1

Kamerstukken 31 892, nr. 3.

uitzondering betreft elektronisch geld dat slechts beperkt gebruikt kan
worden en dat aan een welbepaalde behoefte tegemoet komt. Het gaat
hierbij om geldswaarde die «is opgeslagen op specifieke voorafbetaalde
instrumenten, die zijn ontwikkeld om aan welbepaalde behoeften te
voldoen en die beperkte gebruiksmogelijkheden hebben, ofwel omdat ze
alleen door de houder van het elektronisch geld kunnen worden gebruikt
om in de bedrijfsgebouwen van de uitgever van elektronisch geld of
binnen een beperkt netwerk van dienstverleners uit hoofde van een
directe handelsovereenkomst met een professionele uitgever goederen of
diensten te kopen, ofwel omdat ze enkel kunnen worden gebruikt om een
beperkte reeks goederen of diensten aan te schaffen» (overweging 5,
uitgewerkt in artikel 1, vierde lid, van de richtlijn).
Deze overweging bevat twee elementen: er moet sprake zijn van een
welbepaalde behoefte en er moet sprake zijn van beperkte gebruiksmogelijkheden. Voor de beperkte gebruiksmogelijkheden geeft de richtlijn
aan dat het ofwel gebruik moet betreffen in de bedrijfslocatie van de
uitgever van het elektronisch geld (dit zou bijvoorbeeld het geval kunnen
zijn bij de elektronische variant op het «drankmuntjes kopen» bij een
evenement), ofwel gebruik anderszins bij een afgebakende groep
dienstverleners die een directe overeenkomst hebben met de uitgever van
het elektronisch geld om zijn elektronisch geld te accepteren, ofwel
gebruik voor de aankoop van een beperkte reeks goederen dan wel
diensten. De bedoelde uitzondering bestond reeds in de richtlijn betaaldiensten en is in de Wet op het financieel toezicht geïmplementeerd in
artikel 1:5a, tweede lid, onderdeel k. Daarin is ten onrechte het woord «of»
opgenomen. Om die reden wordt in de nota van wijziging die de regering
uw Kamer tegelijk met deze nota toestuurt, een wijziging voorgesteld van
artikel 1:5a, tweede lid, onderdeel k. Daarmee wordt duidelijk dat de
situaties voor uitzondering van de reikwijdte niet te combineren zijn en
dat dus niet voor meerdere ankers kan worden gelegen bij het opereren
onder een uitzondering. Zo is er een uitzondering voor kaarten waarmee
op één bepaalde locatie betaald kan worden (bijvoorbeeld: een kaart
waarmee in alle winkels betaald kan worden die in een bepaald voetbalstadion gevestigd zijn). Een andere uitzondering wordt gemaakt voor het
betalen met een kaart bij de uitgever van het elektronisch geld, ook al
heeft deze meer vestigingen. Door de voorgestelde wetswijziging is
duidelijk dat een kaart waarmee bij meer voetbalstadions betaald kan
worden in allerlei daarin maar voorkomende winkels, wellicht niet meer
onder de uitzondering van de reikwijdte valt. In de praktijk zal de
Nederlandsche Bank als toezichthouder van geval tot geval bekijken in
hoeverre een bepaalde kaart wel of niet onder de reikwijdte van de
herziene elektronischgeldrichtlijn valt.
De term «welbepaalde behoefte» moet in samenhang worden gelezen
met de drie mogelijkheden tot uitzondering. Wanneer betalingstransacties
plaatsvinden onder een van de drie uitzonderingen van het voorgestelde
artikel 1:5a, tweede lid, onderdeel k, zal in het algemeen reeds sprake zijn
van een welbepaalde behoefte. Dit in tegenstelling tot het normale
gebruiksdoel van elektronisch geld: het verrichten van betalingstransacties bij eenieder die het elektronisch geld accepteert. Toch kan de term
«welbepaalde behoefte» een nuttige toets inhouden. Voor het antwoord
op de vraag wat een beperkte reeks goederen of diensten is, moet de
toets van de welbepaalde behoefte worden uitgevoerd.
Zo is in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel ter implementatie
van de richtlijn betaaldiensten1 aangegeven dat een tankpas, waarmee
kan worden afgerekend bij tankstations, zou kunnen vallen onder de
reikwijdte-uitzondering van de beperkte reeks goederen of diensten.
Daarin wordt gesteld: «Naast het betalen van benzine zou het betalen van
aanverwante producten die te koop zijn in de winkels van tankstations met
dergelijke tankpassen ook onder deze uitzondering vallen». Rekening
houdend met het vereiste dat sprake moet zijn van een welbepaalde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

9

behoefte moet de uitzondering zo worden uitgelegd dat met een
dergelijke tankpas wel motorolie of een verwant product ten behoeve van
het voertuig kan worden gekocht1, maar geen etenswaren. Het is aan de
uitgever van het betaalinstrument om te bewerkstelligen dat hij te allen
tijde aan de uitzondering voldoet.
Met betrekking tot elektronisch geld dat op grond van artikel 1, vierde lid,
van de herziene elektronischgeldrichtlijn niet onder de reikwijdte van die
richtlijn valt, staat het de nationale wetgever vrij om zelf regels te stellen.
Vooralsnog ziet de regering ervan af om dergelijke regels voor te stellen.
Daarbij speelt een rol dat op Europees niveau de keuze is gemaakt om
voornoemd elektronisch geld niet te reguleren. Elektronisch geld
waarmee slechts bepaalde producten aangeschaft kunnen worden dan
wel waarmee slechts in een bepaalde winkel betaald kan worden, heeft in
het maatschappelijk verkeer niet exact dezelfde rol als geld. Naarmate
echter met het elektronisch geld verschillende producten bij diverse
verkooppunten kunnen worden aangeschaft, krijgt elektronisch geld meer
het karakter van een algemeen betaalmiddel en zullen consumenten dit
ook zo beleven.
Zodra dat punt bereikt is, is het belangrijk dat er ook voldoende
bescherming aan consumenten wordt geboden en valt het elektronisch
geld ook binnen de reikwijdte van de richtlijn elektronisch geld.
Om de elektronischgeldmarkt de gelegenheid te geven zich te ontwikkelen, sluit de regering vooralsnog aan bij de keuze die op Europees
niveau is gemaakt. Wel zal zij monitoren hoe in de praktijk door instellingen die het uitgezonderde elektronisch geld uitgeven, wordt omgegaan
met onder meer de teruggave van dat elektronisch geld aan consumenten. In de elektronischgeldrichtlijn zijn hierover strikte regels
opgenomen, die wellicht indien hiertoe aanleiding bestaat, in de toekomst
van overeenkomstige toepassing kunnen worden verklaard op elektronisch geld dat op grond van de reikwijdte van de richtlijn is uitgezonderd
op grond van artikel 1, vierde lid, van die richtlijn.
Artikel 2:10d
Bij de vrijstelling wordt gedacht aan een grens van 5 miljoen euro wat
betreft gemiddeld uitstaand elektronisch geld. Wat dat betreft zijn de
leden van de SP-fractie ook benieuwd naar de consultatiereacties op dit
punt. Wat waren precies de bezwaren tegen een lager bedrag en door wie
zijn deze bezwaren geuit?
De leden van de SP-fractie vragen waar het bedrag van 5 miljoen euro dat
mag worden aangehouden als gemiddeld uitstaand elektronisch geld,
door is ingegeven. Dit bedrag is afkomstig uit artikel 9, eerste lid,
onderdeel a, van de herziene richtlijn elektronisch geld. De beantwoording
van de vragen van de leden van de SP-fractie die betrekking hebben op
het bedrag van 150 euro, zijn meegenomen in het antwoord dat is
geformuleerd in de paragraaf lidstaatopties bij de lidstaatoptie die over de
inrichting van de vrijstelling gaat (hiervoor).
Artikel 4:31a

1
Mits de aanbieder van de tankpas dit
toestaat.

De leden van de PVV-fractie vragen of er een termijn is vastgelegd binnen
welke elektronischgeldinstellingen op verzoek van de houder van het
elektronisch geld tot terugbetaling van gelden moet overgaan. Zij vragen
tevens of het niet beter zou zijn om in de wet een termijn op te nemen in
plaats van deze over te laten aan de overeenkomst die tussen uitgever en
houder van elektronisch geld wordt gesloten. In de herziene elektronischgeldrichtlijn is geen termijn opgenomen binnen welke een elektronischgeldinstelling moet voldoen aan een verzoek tot terugbetaling. Dit punt
wordt net als de vraag of in het geval van terugbetaling van gelden kosten
in rekening kunnen worden gebracht, overgelaten aan partijen. Als een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

10

elektronischgeldinstelling niet terugbetaalt, kan de houder van het
elektronisch geld, na het stellen van een redelijke termijn, de elektronischgeldinstelling conform de daarvoor geldende regels in Boek 6 van het
Burgerlijk Wetboek, ingebreke stellen.
De regering hoopt hiermee de vragen en opmerkingen in het verslag
afdoende te hebben beantwoord.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 826, nr. 6

11