Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1784
Vragen van het lid Van Toorenburg (CDA) aan de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over het bericht «Boeven de baas in bajes» (ingezonden
24 februari 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
8 maart 2016).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de zorgen die bewaarders in de Psychiatrische Inrichting
(PI) Alphen a/d Rijn hebben geuit naar De Telegraaf over het regime en de
handhaving binnen de inrichting?1
Antwoord 1
Zoals ik ook heb aangegeven in de antwoorden op de vragen van het lid
Kooiman (SP)(Aanhangsels Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nrs. 1781
en 1783) en het lid Helder (PVV) (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2015–2016, nr. 1782) heb ik mij naar aanleiding van de bewering in bovenstaande berichten laten informeren door de leiding van de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI), de vestigingsdirecteuren en de ondernemingsraden van de
in de berichten genoemde penitentiaire inrichtingen. Zij hebben aangegeven
zich niet te herkennen in de kritiek die naar buiten is gebracht. Toch heb ik
gelet op deze verschillende geluiden en het grote belang van integriteit in een
organisatie als DJI, de Inspectie Veiligheid en Justitie (IVenJ) verzocht haar
reeds in haar werkprogramma 2016 aangekondigde onderzoek in het
gevangeniswezen naar contrabande en integriteitskwesties, naar voren te
halen. Het werkprogramma 2016 van de IVenJ is uw Kamer aangeboden bij
brief van 12 januari jl2. Voorts heb ik DJI gevraagd bij haar medewerkers
nogmaals het integriteitsbeleid onder de aandacht te brengen.
Vraag 2
Hoeveel en wat voor type wapens hebben de cel-inspecties de afgelopen
weken opgeleverd in de PI?3 Hoe is het mogelijk dat deze naar binnen zijn
gesmokkeld, zoals dat klaarblijkelijk ook het geval is geweest met drugs en
telefoons?

1

«Boeven de baas in bajes», De Telegraaf, 22 februari 2016.
Kamerstuk 34 300 VI, nr. 73.
3
Idem.
2

ah-tk-20152016-1784
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Er zijn in de maand februari twee steekvoorwerpen aangetroffen in de PI
Alphen aan den Rijn. Ondanks alle preventieve en repressieve maatregelen
die door het gevangeniswezen worden getroffen worden kan het voorkomen
dat tijdens cel-inspecties verboden goederen worden aangetroffen. Ik betreur
dat.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de directie van de PI Alphen a/d Rijn op 21 februari jl.
twee medewerkers van deze PI de toegang heeft ontzegd? Wat is de reden
daarvoor geweest?
Antwoord 3
Ja. De reden daarvoor zijn vermoedens van niet-integer gedrag. Er loopt een
onderzoek door Bureau Veiligheid en Integriteit.
Vraag 4
Sinds wanneer is vanuit het Ministerie van V&J al onderzoek gaande naar de
veiligheidssituatie in de gevangenis?4 Wat is de aanleiding hiervoor, is de
Kamer hierover destijds geïnformeerd en wat zijn de (tussentijdse) resultaten
hiervan?
Antwoord 4
De IVenJ onderzoekt als onafhankelijk, onpartijdig en deskundig toezichthouder de kwaliteit van de taakuitvoering door organisaties werkzaam op het
terrein van veiligheid en justitie, waaronder het gevangeniswezen. Bij
incidenten beoordeelt de IVenJ of nader onderzoek nodig is.
Vraag 5
Hoe is het mogelijk dat een medewerker van de PI niet goed gescreend is
blijkens diens lidmaatschap bij de motorclub Satudarah?5 Hoelang is deze
persoon werkzaam geweest bij de PI en wordt de link tussen diens lidmaatschap en uitgevoerde werkzaamheden/mogelijk strafbare feiten binnen de PI
onderzocht komende tijd?
Antwoord 5
Er is mij niet bekend dat een medewerker van de PI Alphen aan den Rijn lid
zou zijn van de motorclub Satudarah.
Vraag 6
Waar blijkt uit dat sommigen PI-werkers (piw’ers) te nauwe banden onderhielden met gedetineerden? Was dat in het bijzonder op bepaalde afdelingen het
geval, zo ja welke?
Vraag 7
Kunt u aangeven welke integriteitsregels de afgelopen maanden zijn
geschonden door piw’ers in de PI Alphen a/d Rijn en de PI Ter Peel en wat
daarvan de consequenties mogelijk zijn geweest, ook ten aanzien van het
plegen van strafbare feiten binnen de PI?6
Antwoord 6 en 7
In 2015 is in één geval melding gemaakt bij het Bureau Integriteit en
Veiligheid dat er in de locatie Ter Peel van de PI Zuid-Oost sprake was van te
nauwe banden tussen een PIW’er en een gedetineerde. Naar betrokkene loopt
een disciplinair onderzoek. De overige meldingen van niet-integer gedrag in
de PI Ter Peel betroffen het gebruik van inloggegevens van een ander,
oneigenlijk gebruik van een studievoorschot, mogelijke invoer van verboden
goederen en een relatie met een ex-gedetineerde.
De afgelopen maanden zijn er in de PI Alphen aan den Rijn geen feiten
bekend geworden dat PIW’ers integriteitsregels geschonden zouden hebben.

4

«Bajes dekmantel voor boevenhoofdkwartier», Algemeen Dagblad, 23 februari 2016.
Idem.
6
«Wie bewaakt de bewakers?» De Telegraaf, 23 februari 2016.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Er zijn in de PI Alphen aan de Rijn evenmin meldingen gedaan van te nauwe
banden tussen een PIW’er en een gedetineerde.
Vraag 8
Welke tijdelijke maatregelen worden door u c.q. de directie genomen in de PI
Alphen a/d Rijn en de PI Ter Peel, teneinde verdere escalatie en ordeproblemen binnen de inrichting te voorkomen, in afwachting van de uitkomsten van
de lopende onderzoeken?
Kunt u garanderen dat gedetineerden niet vooraf worden gewaarschuwd voor
cel-inspecties en de beschikbare apparatuur om mobiele telefoons te
ontdekken gewoon wordt ingezet?
Antwoord 8
Na het verschijnen van de berichten in de pers heeft de directie van de PI Ter
Peel gevraagd of de in PI Ter Peel werkzame geestelijk verzorgers, de
Commissie van Toezicht, de vertrouwenspersonen, de OR en de Gedetineerdencommissie (Gedeco) zich herkennen in het beeld dat in de pers is
geschetst. Dat bleek niet het geval. De directie heeft zowel aan het personeel
als aan gedetineerden nog eens nadrukkelijk gevraagd of er zaken spelen en
deze te melden bij leidinggevenden of desgewenst bij vertrouwenspersonen.
Ik roep hen hiertoe ook op. Daarnaast is besloten dat vertrouwenspersonen in
samenwerking met medewerkers van het Opleidingsinstituut van DJI de
teams bezoeken om casuïstiek te bespreken en daarmee het thema integriteit
opnieuw nadrukkelijk onder de aandacht van de medewerkers te brengen.
Ook in de PI Alphen aan den Rijn zijn onder meer de OR, de Commissie van
Toezicht, de Gedeco en de medewerkers is besproken of zij zich herkennen in
het geschetste beeld. Dat bleek niet het geval te zijn.
Zoals ik eveneens heb aangegeven in antwoord op een vraag hierover van
het lid Kooiman (SP) dienen (cel-)inspecties uiteraard onaangekondigd te
worden uitgevoerd. Indien geconstateerd wordt dat een medewerker een
cel-inspectie bij gedetineerden heeft aangekondigd, wordt dat beschouwd als
een ernstige inbreuk op de integriteit die een DJI-medewerker in acht moet
houden en worden er passende maatregelen tegen betrokkene genomen.
Vraag 9
Kunt u aangeven hoeveel piw’ers beschikbaar zijn op het aantal gedetineerden per afdeling in de PI Alphen a/d Rijn en de PI Ter Peel? Kunt u voorts per
afdeling aangeven met hoeveel aantal piw’ers de afgelopen vier jaar deze
bezetting is afgenomen?
Vraag 10
Erkent u dat, door de bezuinigingen op het gevangeniswezen tijdens deze
regeerperiode, de bezetting sterk is afgenomen in meerdere inrichtingen van
gevangenispersoneel per gedetineerde? Wat is daarvan het concrete gevolg
voor de handhaafbaarheid van de orde en geconstateerde problemen in de PI
Alphen a/d Rijn en de PI Ter Peel?
Antwoord 9 en 10
Door het gevangeniswezen worden vaste normen gehanteerd ten aanzien van
de inzet van het uitvoerende personeel in verhouding tot het aantal gedetineerden. Daarin zijn geen wijzigingen aangebracht als gevolg van de
doorgevoerde bezuinigingen. Dit betekent dat er bij 24 uitgesloten gedetineerden minimaal 2 medewerkers op de afdeling aanwezig moeten zijn. In de
praktijk zijn er echter ook afdelingen die net groter zijn dan het genoemde
aantal van 24. In dat geval kan in samenspraak met de lokale OR besloten
worden om bij bijvoorbeeld 26 of 28 uitgesloten gedetineerden, dan wel in
verband met het gevoerde regime te volstaan met 2 medewerkers op de
afdeling.
Vraag 11
Wat is de stand van zaken ten aanzien van het onderzoek naar een sterfgeval
van een gedetineerde in de PI Alphen a/d Rijn in juni 2015?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Er is naar aanleiding van het overlijden van een gedetineerde in juni 2015 op
verzoek van de vestigingsdirecteur een calamiteitenonderzoek ingesteld. De
uitkomsten van dit calamiteitenonderzoek zijn inmiddels door de vestigingsdirecteur aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) gezonden. Naast het
calamiteitenonderzoek is er naar aanleiding van dit overlijden door het
openbaar ministerie een strafrechtelijk onderzoek ingesteld. Dit onderzoek
loopt nog.
Vraag 12
Klopt het dat er een recent sterfgeval is geweest van een gevangene in de PI
Vught, wat geen plek heeft gekregen in het onderzoek waarvan de resultaten
recentelijk bekend zijn gemaakt door de inspectie V&J?7 Kunt u aangeven of
dit een niet-natuurlijk overlijden betrof en wat de achtergrond hiervan is?
Antwoord 12
Het klopt dat een gedetineerde in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC)
Vught op 28 januari 2016 in het ziekenhuis is overleden aan de gevolgen van
brandstichting op zijn cel. Zoals gebruikelijk bij overlijden in detentie is dit
incident gemeld bij de IGZ en de IVenJ. De IVenJ heeft naar aanleiding
hiervan een oriënterend bezoek afgelegd aan de PI. Door DJI wordt een
calamiteitenonderzoek en een veiligheidsonderzoek uitgevoerd. De uitkomsten van het calamiteitenonderzoek worden door de vestigingsdirecteur
toegestuurd aan de IGZ. Voormeld incident maakt geen deel uit van het
onderzoek dat door de IVenJ is uitgevoerd en waarvan het rapport op
22 februari 2016 aan uw Kamer is gezonden. Het onderzoek gaat niet over
overlijdensgevallen in de PI Vught en is bovendien opgeleverd in januari 2016
voordat betrokkene is overleden.

7

Idem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4