Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1080
Vragen van de leden Westerveld en Van den Berge (beiden GroenLinks) aan
de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «Ernstige zorgen over het
verdwijnen van «de Zeeuwse IC op het gebied van jeugdzorg» (ingezonden
3 december 2020).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) en van Staatssecretaris
Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 11 december 200).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Ernstige zorgen over het verdwijnen
van «de Zeeuwse IC op het gebied van jeugdzorg»»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2, 3, 5
Bent u op de hoogte van het besluit om de enige regionale Gecertificeerde
Instelling (GI) in Zeeland, Intervence, per 1 januari 2021 te sluiten? Zo ja, weet
u waarom er besloten is om deze GI al binnen een maand te sluiten?
Waarom deze spoed? Kan Zeeland zonder een regionale GI?
Was u als systeemverantwoordelijke bekend met de slechte financiële situatie
bij Intervence? Was er nog een mogelijkheid om de instelling te redden?
Hoeveel kinderen uit hoeveel gezinnen hebben te maken met deze GI? Hoe
wordt geregeld dat de zorg voor deze kinderen en gezinnen binnen een
maand overgedragen kan worden aan drie andere instellingen? Is het voor
deze kinderen en gezinnen al duidelijk waar ze heen gaan? Kunt u garanderen
dat er voor iedereen een plek is en dat de kwaliteit van de zorg hetzelfde
blijft?
Antwoord 2, 3, 5
Zoals uiteengezet in onze brief van 3 december jl. verkeert Intervence al
meerdere jaren in een moeilijke situatie2. De financiële positie is precair en er
is sprake van personele problemen (hoog verloop en verzuim). Naar het zich
1

Omroep Zeeland, 1 december 2020, «Ernstige zorgen over het verdwijnen van «de Zeeuwse IC
op het gebied van jeugdzorg»», https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/124110/Ernstige-zorgenover-het-verdwijnen-van-de-Zeeuwse-IC-op-het-gebied-van-jeugdzorg
2
1794986-215519-J

ah-tk-20202021-1080
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

laat aanzien is het verloop in 2020 gedaald van ruim 30% naar ruim 10% en is
het ziekteverzuim toegenomen tot meer dan 11%. Het hoge verzuim en
verloop hebben negatieve consequenties op de kwaliteit en de continuïteit
van de uitvoering. Hierdoor moeten bijvoorbeeld kinderen tussen jeugdbeschermers worden overgedragen indien er sprake is van langdurig verzuim of
verloop. De gemeenten zijn daarom ruim voor de zomer van dit jaar een
intensief traject gestart met Intervence om verschillende scenario’s uit te
werken voor een duurzame inrichting van de jeugdbescherming en jeugdreclassering in Zeeland. Bij het uitwerken van deze scenario’s is ondersteuning
geboden door het Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ). Vanuit het
Rijk hebben we dit traject intensief gevolgd.
Verantwoordelijkheid gemeenten
De gemeenten hebben een wettelijke jeugdhulpplicht. Zij zijn daarmee
verantwoordelijk voor een passend aanbod van jeugdbescherming en
-reclassering in hun regio. De gemeenten hebben 3 verschillende scenario’s
afgewogen om te komen tot een voorgenomen besluit: 1. Zelfstandig
voortbestaan Intervence, 2. Intervence wordt onderdeel van een andere
gecertificeerde instelling (GI) en 3. Jeugdbescherming en -reclassering
onderbrengen bij drie andere GI’s. Ze hebben gekozen voor het scenario
waarbij de drie gecertificeerde instellingen – die naast Intervence al in
Zeeland actief zijn – verantwoordelijk worden voor de uitvoering van de
jeugdbescherming en – reclassering in Zeeland en de relatie met Intervence
te beëindigen.
Continuïteit van zorg na 1 januari
De voorgenomen keuze van gemeenten betekent niet dat de zorg vanuit
Intervence per 1 januari stopt of dat vóór die datum alle cliënten moeten
worden overgedragen. Dat beeld is niet juist. De gemeenten gaan ervanuit
dat een ruime periode in 2021 nodig is (minimaal zes maanden) om cliënten
op zorgvuldige wijze bij een andere GI onder te brengen. Totdat de laatste
kinderen zijn overgedragen, zal Intervence de zorg voortzetten en zullen de
gemeenten zorgen voor een adequate financiering om dat op zorgvuldige
wijze mogelijk te maken.
Het voorgenomen besluit van gemeenten is ingrijpend voor de kinderen en
hun naasten, de medewerkers van Intervence en alle betrokken partijen in
Zeeland. Zij mogen hier niet de dupe van worden. Het gaat hier om de meest
kwetsbare kinderen binnen de jeugdzorg. Daarom is het van belang dat dit
besluit en de uitvoering van dit besluit met grote zorgvuldigheid gebeurt
waarbij de continuïteit en kwaliteit van zorg gewaarborgd moet zijn. Dit
betekent onder meer dat er maximaal op ingezet wordt om de huidige
medewerkers van Intervence te laten overgaan naar de drie GI’s zodat hun
trajecten met cliënten kunnen doorlopen.
Stappen die nog gezet moeten worden – transitieplan
Er moet nog een aantal belangrijke stappen worden gezet voordat het
voorgenomen besluit van de gemeenten in Zeeland kan worden omgezet in
een definitief besluit en uiteindelijk zorgvuldig ten uitvoer kan worden
gebracht. Om tot een zorgvuldig besluit te komen, is door ons en de
gemeenten aan de Jeugdautoriteit (JA) en Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: de inspecties) gevraagd
om een advies respectievelijk oordeel te geven over de vraag of het door de
gemeenten gekozen scenario een verantwoord en duurzaam scenario is met
name bezien vanuit het belang van de continuïteit en kwaliteit van de zorg.
Ook is gevraagd aan welke voorwaarden moet worden voldaan om de
continuïteit en kwaliteit van de zorg te borgen.
De JA en de inspecties hebben inmiddels aangegeven dat ze op basis van de
beschikbare informatie nog geen advies/oordeel hierover kunnen geven en
dat eerst een uitgewerkt integraal transitieplan beschikbaar moet komen.
Integraal in de zin dat diverse perspectieven aan de orde moeten komen
zoals: cliëntperspectief, medewerkersperspectief, kwaliteit, ketenpartners,
governance, bedrijfsvoering/financiën. De JA en de inspecties hebben
voorwaarden opgesteld waaraan het transitieplan moet voldoen. Ik zal u het
advies en het oordeel van de JA en de inspecties toesturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Op 15 december beslissen de colleges van de 13 betrokken gemeenten over
het voorgestelde scenario waarmee het mandaat wordt verkregen om het
transitieplan uit te werken en goedkeuring voor de financiering van de
jeugdreclassering en -bescherming in 2021. Gemeenten en alle betrokken GI’s
zullen dit transitieplan opstellen. Hiertoe zijn de voorbereidingen gestart. De
gemeenten geven aan dat dit zeker enige weken en mogelijk maanden in
beslag kan nemen. Het is van belang dat dit plan zo snel mogelijk wordt
afgerond zodat de gemeenten aan alle betrokkenen de gewenste helderheid
bieden over een verantwoorde transitie.
Beoordeling transitieplan
Als het transitieplan gereed is, zullen de inspecties en de JA hun oordeel c.q.
advies geven over het transitieplan met name vanuit het uitgangspunt van
continuïteit en kwaliteit van zorg. Hierbij zullen wij erop toezien dat het
definitieve transitieplan in lijn is met het advies/oordeel van de JA en de
inspecties. Pas nadat dit plan definitief is vastgesteld kan worden overgegaan
tot een zorgvuldige overdracht van de kinderen die door Intervence worden
begeleid. Vooruitlopend hierop mogen er geen onomkeerbare stappen
worden gezet. Ook tijdens de uitvoering van het transitieplan zullen de JA en
de inspecties toezicht houden op een zorgvuldige uitvoering en ons daarover
informeren.
In het bestuurlijk overleg dat we op 11 december 2020 met bestuurders van
de vier GI’s en de betrokken wethouders over de ontstane situatie hebben
gevoerd, hebben we de volgende afspraken gemaakt:
gemeenten en de GI Intervence hebben aangegeven dat zij op zeer korte
termijn een overbruggingscontract voor in ieder geval het 1e half jaar van
2021 afsluiten;
er worden geen onomkeerbare beslissingen genomen totdat een transitieplan
is goedgekeurd door de inspecties en de JA;
teneinde de continuïteit en kwaliteit van de zorg voor kinderen maximaal te
waarborgen nemen de gemeenten en de GI’s maatregelen om het verloop
van het personeel van Intervence te minimaliseren.
Als de continuïteit en kwaliteit van zorg volgens de JA en de inspecties niet
geborgd is, zullen wij de gemeenten daarop aanspreken en zo nodig
maatregelen treffen in het kader van het interbestuurlijk toezicht.
Vraag 4
Zijn er andere GI’s die dreigen om te vallen? Hoe voorkomt u dat eenzelfde
situatie in andere regio’s dreigt te ontstaan?
Antwoord 4
Wij hebben per 1 januari 2019 de Jeugdautoriteit opgericht om risico’s met
betrekking tot de continuïteit van zorg voor jeugdigen te signaleren, te
voorkomen en op te kunnen vangen. De JA doet breed onderzoek naar de
financiële positie van jeugdhulpaanbieders en GI’s. In november jl. hebben
wij u de uitkomsten van dit onderzoek doen toekomen3. De conclusie van het
onderzoek is dat 3 van de onderzochte GI’s «extra aandacht» behoeven. Dit
omdat de continuïteit van zorg (op onderdelen) binnen een jaar in gevaar zou
kunnen komen. Voor de overige organisaties geldt dat er geen acute
continuïteitsproblemen te verwachten zijn. Mede naar aanleiding van dit
onderzoek is de JA naast haar betrokkenheid bij de GI Intervence, betrokken
bij twee andere GI’s. Vanuit de JA is er periodiek contact met de bestuurders
van de GI’s om de actuele situatie te bespreken en te adviseren welke acties
er eventueel genomen moeten worden om de situatie te verbeteren. Zo nodig
adviseert de JA ook aan ons over de te nemen stappen volgens de escalatieladder van het interbestuurlijk toezicht, zoals beschreven staat in onze brief
van 15 januari van dit jaar.4
Daarnaast breidt de JA haar «early warning system» steeds verder uit, zodat
risico’s eerder gesignaleerd kunnen worden. Ook werken wij met gespecialiseerde aanbieders, gemeenten en de JA aan het convenant continuïteit
jeugdhulp. Daarin zullen wij gezamenlijk aanvullende afspraken maken om de

3
4

Kamerstuk 31 839, nr. 750
Kamerstuk 31 839, nr. 703

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

continuïteit van jeugdhulp te borgen. Verder zijn in het voorjaar 2019
verbeterplannen opgesteld, waarin ook afspraken zijn gemaakt over verbetering van de bedrijfsvoering en waar nodig verhoging van het tarief. Tot slot
werken wij op dit moment aan het wetsvoorstel «Verbetering beschikbaarheid
zorg voor de jeugd. Bij brieven van 20 maart jl.5, 17 juni jl.6 en 16 november
jl.7 hebben we u hierover uitgebreid geïnformeerd.
Vraag 6, 8
Deelt u de mening dat het voor deze kinderen en gezinnen cruciaal is om één
vaste gezinsmanager te hebben? Is bekend of kinderen en gezinsmanagers
naar dezelfde plek meeverhuizen? Zo niet, wat kan daar nog aan gedaan
worden?
Weet u of er voor al het jeugdzorgpersoneel van Intervence dat opnieuw
moet solliciteren bij de drie aangestelde jeugdzorginstellingen plek is? Wat
gaat u doen om te voorkomen dat jeugdzorgpersoneel hierdoor uit de sector
verdwijnt, terwijl er al zo’n personeelstekort is?
Antwoord 6, 8
Ja, we delen uw mening dat het voor deze kinderen en gezinnen cruciaal is
om één vaste gezinsmanager te hebben. Voor de kinderen is het van belang
dat de bestaande hulpverleningsrelaties zoveel mogelijk in stand blijven en
dat de kinderen in de nieuwe situatie zo veel mogelijk bij dezelfde jeugdbeschermer of -reclasseerder kunnen blijven. We vinden het belangrijk dat de
jeugdbeschermers en -reclasseerders die het werk nu uitvoeren dit ook
kunnen blijven doen. Dit hebben we ook besproken met de wethouders. Dit
zal dan ook een belangrijk onderdeel zijn bij de beoordeling van het
transitieplan door de JA en de inspecties.
De gemeenten hebben de wettelijke plicht om erop toe te zien dat overnemende partijen in overleg treden met bestaande partijen en dat zij zich
daarbij zoveel als mogelijk inspannen voor het overnemen van personeel en
het zoveel mogelijk voortzetten van bestaande hulpverleningsrelaties. De
wethouders hebben aangegeven dat ze hierop gaan toezien.
Wij vinden het uiteraard ook belangrijk dat medewerkers voor de sector
behouden blijven. Want de arbeidsmarktproblematiek en het hoge personeelsverloop in de jeugdsector zijn hardnekkig.
De GI’s zijn door de Zeeuwse gemeenten verzocht om met een plan van
aanpak voor de overname van het personeel te komen, als onderdeel van het
transitieplan. Uitgangspunt is dat de continuïteit van zorg zoveel als mogelijk
geregeld wordt. Dat betekent dat gezinnen en gezinsmanagers zoveel als
mogelijk gekoppeld blijven. Omdat de GI’s al in Zeeland gecontracteerd zijn,
heeft het naar verwachting geen effect op verplaatsingen van kinderen of
gezinsmanagers buiten Zeeland. De GI’s hebben aangegeven hier positief
tegenover te staan en zijn hier mee aan de slag gegaan.
Vraag 7
Deelt u de mening dat wat hier gebeurt haaks staat op de aanbevelingen van
de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de daardoor opgelegde
doorbraakaanpak, gezien de IGJ in diens voortgangsrapportage «Kwetsbare
kinderen onvoldoende beschermd» in oktober benadrukte dat het onacceptabel is dat kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel geen vaste
gezinsmanager hebben? Wat vindt u hiervan?
Antwoord 7
De inspecties hebben aangegeven dat door de rechter uitgesproken maatregelen onmiddellijk moeten worden uitgevoerd en dat ze niet moeten hoeven
wachten op een jeugdbeschermer en jeugdreclasseerder. Daarnaast hebben
de inspecties aangegeven dat tijdig passende jeugdhulp ingezet moet worden
die benodigd is bij de uitvoering van de maatregel. Uiteraard moeten
kinderen niet alleen snel een jeugdbeschermer en jeugdreclasseerder krijgen
maar ook daarna met zo min mogelijk wisselingen te maken krijgen.

5

Kamerstuk 31 839, nr. 723
Kamerstuk 31 839, nr. 730
7
Kamerstuk 31 839, nr. 751
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

De inspecties voeren op dit moment toezicht uit op de uitvoering van de
doorbraakaanpak waaronder de regio Zeeland. De doorbraakaanpak moet
onverminderd doorgaan om zorg te dragen dat kinderen blijvend kunnen
rekenen op snelle bescherming en snelle jeugdhulp in gedwongen kader.
Vraag 9
Is dit niet het zoveelste voorbeeld waarbij kwetsbare kinderen en gezinnen de
dupe worden van een keuze gebaseerd op geld in plaats van stabiele zorg,
gezien de wethouder Jeugdzorg uit Sluis in het bericht stelt dat de drie
organisaties die de zorg gaan overnemen die wél leveren voor het tarief dat
is afgesproken en Intervence niet?
Antwoord 9
De GI Intervence kampt al jaren met een financieel precaire situatie en
personele problemen (hoog verloop en verzuim). De gemeenten hebben de
afgelopen jaren Intervence aanvullend gefinancierd met een instandhoudingsbijdrage omdat Intervence niet uitkwam met het tarief. Deze kwetsbare
financiële positie brengt risico’s met zich mee voor de continuïteit en kwaliteit
van de zorg. De andere GI’s in Zeeland hebben geen instandhoudingsbijdrage
gekregen; zij waren in staat om jeugdbescherming en jeugdreclassering met
het tarief uit te kunnen voeren. Intervence heeft aangegeven dat zij in haar
huidige omvang te klein is om zelfstandig rendabel te kunnen opereren.
Gemeenten hebben gekozen voor het scenario waarbij de drie GI’s – die nu al
naast Intervence in Zeeland actief zijn, – verantwoordelijk worden voor de
uitvoering van de jeugdbescherming en -reclassering in Zeeland en de relatie
met Intervence te beëindigen
Tarieven dienen daarbij aan te sluiten bij de kostenopbouw van aanbieders.
Deze wordt deels bepaald door de grootte van een aanbieder, maar voornamelijk door de soort en zwaarte van de zorg die de aanbieder biedt. Om de
totstandkoming van reële tarieven te bevorderen, werken wij aan een
wetsvoorstel «maatschappelijk verantwoord inkopen Jeugdwet en Wmo
2015». Op basis van dat wetsvoorstel zal er een AMvB «reële prijzen
Jeugdwet» worden opgesteld. De AMvB reële prijs, welke we aan het
voorbereiden zijn, moet gemeenten helpen om tot een reëel tarief te komen.
De grondslag voor deze AMvB is onderdeel van voornoemd wetsvoorstel. De
internetconsultatie voor dit wetsvoorstel is inmiddels gesloten en de reacties
op de internetconsultatie zijn verwerkt. Het wetsvoorstel zal zo spoedig
mogelijk voor advies aan de Raad van State worden voorgelegd.
Vraag 10
Bent u bereid om deze vragen met spoed te beantwoorden?
Antwoord 10
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5