Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 175

Luchtkwaliteit

Nr. 355

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2020
Hierbij bied ik u de elfde NSL-monitoringsrapportage aan. De
NSL-monitoringsrapportage wordt jaarlijks opgesteld door het RIVM en
geeft inzicht in de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Nederland en de
voortgang van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(verder: NSL). De NSL-monitoringsrapportage 2020 rapporteert over het
jaar 2019 en geeft een prognose voor 2020 en 2030. Deze rapportage treft
u in de bijlage bij deze brief1.
Het NSL is het samenwerkingsprogramma van de rijksoverheid met
decentrale overheden om overschrijdingen van de wettelijk vastgelegde
Europese normen voor stikstofdioxide (verder: NO2) en fijnstof2 (verder:
PM10 en PM2,5) op te lossen ten behoeve van het verbeteren van de
luchtkwaliteit. Deze normen geven een minimaal beschermingsniveau.
Omdat ook onder de wettelijke grenswaarden sprake is van gezondheidseffecten zet ik mij in het Schone Lucht Akkoord (SLA) samen met
decentrale overheden in voor een permanente verbetering van de
luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor alle Nederlanders te realiseren.
Concreet is afgesproken om de gezondheidseffecten van luchtverontreiniging uit Nederlandse bronnen met 50% te reduceren in 2030 ten
opzichte van 2016. Daarnaast wordt hiermee de kans verkleind dat er
nieuwe overschrijdingen plaatsvinden bij eventuele tegenvallende
ontwikkelingen, bijvoorbeeld als gevolg van wisselende meteorologische
omstandigheden.
Aantal overschrijdingen Europese normen NO2 en PM10 verder
afgenomen
Gedurende de looptijd van het NSL is de luchtkwaliteit in ons land
aanzienlijk verbeterd. De concentraties NO2 en PM10 waaraan de
bevolking gemiddeld genomen wordt blootgesteld zijn sinds 2010 flink
1
2

kst-30175-355
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Voor fijnstof gelden twee Europese normen; een etmaalnorm en een jaarnorm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 175, nr. 355

1

gedaald. In het grootste deel van Nederland liggen de concentraties NO2
en PM10 in 2019 onder de Europese grenswaarden. Dit is het resultaat van
zowel lokaal, nationaal en internationaal beleid.
In 2019 werd de grenswaarde voor NO2 nog overschreden langs een
beperkt aantal drukke binnenstedelijke wegen. Het aantal locaties waar
RIVM overschrijdingen voor NO2 berekent, is gedaald van 29 toetspunten
in 2018 naar 8 toetspunten in 2019. Nadere analyse3 van het door RIVM
berekende aantal overschrijdingen in 2019 leidt tot een bijstelling
waardoor in totaal 5 binnenstedelijke NO2-overschrijdingen resteren. Uit
de prognoses blijkt dat deze resterende overschrijdingen in Amsterdam
en Arnhem naar verwachting in 2020 zullen zijn opgelost.
Voor PM10 geldt dat in 2019 rond veehouderijen overal voldaan wordt aan
de PM10-jaarnorm. De etmaalnorm voor PM10 wordt vooral lokaal
overschreden op enkele plaatsen in gebieden met intensieve veehouderij.
Het aantal door het RIVM berekende veehouderij-gerelateerde overschrijdingen van de PM10-etmaalnorm is (ondanks de invoer van extra
veehouderijen) afgenomen ten opzichte van vorig jaar. In 2018 was nog
sprake van 64 overschrijdingslocaties veroorzaakt door 47 nabije
veehouderijen, in 2019 is dat gedaald naar 25 overschrijdingslocaties
veroorzaakt door de concentratiebijdrage van 27 nabije veehouderijen.
Nadere analyse door het bevoegd gezag leidt tot een bijstelling van het
aantal berekende overschrijdingen voor 2019, waardoor het totaal aantal
overschrijdingslocaties uitkomt op 19, veroorzaakt door de bijdrage van
13 veehouderijen.
Voor de berekende PM2,5 concentraties langs wegen geldt dat in 2019
overal aan de grenswaarde wordt voldaan.
Aanpak resterende binnenstedelijke NO2-overschrijdingen
Uit de prognoses voor het zichtjaar 2020 blijkt dat er voor NO2 naar
verwachting enkel nog sprake is van een overschrijding in Rotterdam aan
de zuidzijde van de Maastunnel. In 2019 was op deze locatie geen
overschrijding. Dit hangt samen met de lagere verkeersintensiteiten
tijdens de ombouwfase van de Maastunnel. Uit lokale metingen bij de
Maastunnel over de eerste drie kwartalen van 2020 blijkt overigens dat op
deze locatie ook in 2020 zeer waarschijnlijk aan de grenswaarde wordt
voldaan. In hoeverre dit het mogelijke gevolg is van verminderde activiteit
in Nederland en landen om ons heen, als gevolg van de Coronacrisis, is
niet bekend. Eventuele effecten van de Coronacrisis zullen meegenomen
worden in de NSL-monitoringsrapportage 2021. De gemeente Rotterdam
heeft vanaf voorjaar 2020 een verkeersexperiment ingevoerd om de
capaciteit van de Maastunnelcorridor stapsgewijs te verminderen.
Daarnaast worden alternatieven ontwikkeld, zoals een hoogwaardige
openbaar vervoer verbinding op de vrijgekomen rijstroken. Ik blijf in
overleg met de gemeente Rotterdam om ervoor te zorgen dat er op deze
locatie ook in de toekomst geen overschrijdingen meer zullen
plaatsvinden.
Aanpak resterende veehouderij-gerelateerde
PM10-overschrijdingen
Ik heb constructief overleg met gemeenten over hun aanpak om de
resterende PM10-overschrijdingen door de bijdrage van veehouderijen op
te lossen. De verwachting van de gemeenten is dat zij met de betreffende
3

Dit betreft een controle van de lokale invoerdata door NSL-partners nadat de berekeningen
door het RIVM zijn uitgevoerd (bijlage 6A in de rapportage)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 175, nr. 355

2

veehouderijen komend jaar tot overeenstemming komen om de
PM10overschrijdingen zo snel mogelijk op te lossen, conform de aanpak
van de Aanpassing NSL 2018. Gemeenten hebben (op grond van het
decentralisatiebeginsel) de zelfstandige bevoegdheid om afspraken te
maken of om vergunningen te wijzigen. Daarbij worden zij inhoudelijk en
financieel door het Rijk geholpen.
Aantal blootgestelden flink afgenomen
Uit analyses4 van het RIVM blijkt dat de achtergrondconcentraties voor
NO2, PM10 en PM2,5 in NL verder zijn afgenomen in 2019 t.o.v.
voorgaande jaren. Hierdoor verbetert de gezondheid en neemt de kans op
nieuwe overschrijdingen bij eventuele tegenvallende ontwikkelingen af.
RIVM heeft berekend dat 540 duizend personen (3% van de inwoners) in
2019 zijn blootgesteld aan concentraties boven de WHO-advieswaarde
voor PM10. Dit aantal blootgestelden is flink kleiner dan in 2018; toen was
dit rond de 4,2 miljoen inwoners (zo’n 25% van de Nederlandse
bevolking). Dit beeld kan als gevolg van wisselende meteorologische
omstandigheden5 van jaar tot jaar fluctueren doordat de PM10 concentratie op locaties waar veel mensen wonen zich vlak rond de
WHO-advieswaarde bevindt. Ik blijf daarom de ontwikkeling van de
luchtkwaliteit nauwlettend volgen met de monitoring van het NSL en de
gezondheidsindicator onder het SLA.
De Staatssecretaris van infrastructuur en waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

4
5

Grootschalige Concentratie- en Depositiekaarten Nederland, rapportage 2020
De meteorologische omstandigheden hadden in 2019 een relatief gunstig effect op de PM10
concentraties in NL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 175, nr. 355

3