Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

229
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de Staatssecretarissen van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Defensie over het bericht «Wereld
niet roken dag: de rampzalige rookcultuur bij Defensie» (ingezonden 4 juni
2019).
Antwoord van Staatssecretaris Visser (Defensie), mede namens de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 2 oktober
2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3510
Vraag 1, 2, 5 en 7
Kent u het bericht het bericht «Wereld niet roken dag: de rampzalige
rookcultuur bij Defensie»?1 Wat is uw reactie daarop?
Wat is uw reactie op de zinsnede «veel jongeren komen binnen als niet-roker,
om vervolgens de dienst vijf, tien of veertig jaar later als verstokte roker te
verlaten. Defensie maakt van gezonde niet-rokers verslaafde, ongezonde
rokers»?
Wat vindt u ervan dat zoveel defensiemedewerkers zouden roken? Wat vindt
u ervan dat jonge mensen (waaronder stagiaires) blootgesteld worden aan
groepsdruk, rokende docenten, roken tijdens de lessen en in busjes en
werkruimtes?
Bent u bereid te onderzoeken hoeveel militairen, en bij welk krijgsmachtonderdeel in Nederland, roken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1, 2, 5 en 7
Ja, ik ben bekend met het bericht. Conform de Tabaks- en Rookwarenwet is
roken in voertuigen en werkruimtes expliciet verboden bij Defensie. Het al
dan niet roken op daarvoor toegestane plekken, is echter een eigen keuze van
de medewerker. Onderzoek naar het rookgedrag van militairen vind ik
daarom niet nodig. Wel wordt roken op diverse manieren ontmoedigd en is
tabaksontmoediging onderdeel van het algemene gezondheidsbeleid (zie het
antwoord op vraag 3 en 4). Defensie biedt dan ook hulp als medewerkers
willen stoppen met roken.

1

ah-tk-20192020-229
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.tabaknee.nl/nieuws/item/1712-wereld-niet-roken-dag-de-rampzalige-rookcultuurbij-defensie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Bent u van mening dat tabaksontmoediging een onmisbaar onderdeel van de
beleidsnota over een gezonde leefstijl – «Duurzaam inzetbaar Defensie» – zou
moeten zijn? Is u bekend waarom rookpreventie door Defensie niet is
opgenomen in deze beleidsnota? Had Defensie eerder niet beloofd het
rookgedrag in haar gelederen te gaan terugdringen? Zou rookpreventie
volgens u alsnog een plaats moeten krijgen in deze beleidsnota? Zo ja, hoe
gaat u dit aanpakken?
Op welke wijze wordt roken op dit moment ontmoedigd binnen Defensie? Per
wanneer is de rookstoppoli van Defensie opgeheven?
Antwoord 3 en 4
Het programma «Duurzaam Gezond Inzetbaar» heeft een onderdeel dat
Health and Readinessheet. Binnen dit onderdeel van het programma wordt
de hulp van leefstijlcoaches aangeboden. Dit gebeurt in twee pilots: voor de
staf van de Koninklijke Landmacht en voor de Bestuursstaf. Deze leefstijlcoaches ondersteunen ook mensen die willen stoppen met roken. De resultaten
van deze pilots zijn nog niet beschikbaar.
Tabaksontmoediging is echter niet alleen een onderdeel van het programma
«Duurzaam Gezond Inzetbaar». Het roken wordt op diverse manieren
ontmoedigd bij Defensie en ontmoediging is onderdeel van het algemene
gezondheidsbeleid. Dat beleid bestaat uit wet- en (interne) regelgeving,
voorbeeldgedrag, ontmoedigingsmaatregelen en hulp bij het stoppen met
roken.
De wet- en regelgeving (Tabaks- en rookwarenwet) met betrekking tot roken
is ongeclausuleerd van toepassing binnen Defensie. Het toezicht op de
naleving ervan vindt zowel intern (door bijvoorbeeld commandanten van
kazernes) als extern (door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) plaats. Er geldt een algeheel verbod op de verkoop van sigaretten op
defensielocaties in Nederland, met uitzondering van een aantal locaties die
onder internationale of binationale verdragen vallen zoals Brunssum (NAVO)
en Eibergen (Duits-Nederlands). Op dergelijke locaties gelden afwijkende
regelingen ten aanzien van de aankoopmogelijkheden van tabakswaren.
Verder geldt het rookverbod bij Defensie niet alleen voor tabaksproducten
maar ook voor aanverwante producten zoals bijvoorbeeld de e-sigaret en de
shishapen. Op het intranetportaal is voor medewerkers informatie te vinden
over het rookbeleid bij Defensie.
Er wordt hulp geboden aan diegenen die willen stoppen met roken. Deze
hulp werd aanvankelijk aangeboden op een zogeheten rookpoli bij het
Centraal Militair Hospitaal (CMH) in Utrecht. Deze poli is om diverse redenen
gesloten, onder andere omdat de reisafstand voor medewerkers vaak te groot
was waardoor een adequate frequente begeleiding niet mogelijk was. Om
deze drempel om hulp te kunnen ontvangen bij het stoppen met roken weg
te nemen is de ondersteuning bij het stoppen met roken inmiddels ondergebracht bij de eerstelijns gezondheidscentra van Defensie door heel het land.
Bij het CMH zijn daarnaast nog steeds longartsen aanwezig die bij medische
noodzaak ondersteuning kunnen bieden.
Vraag 6
Is Defensie een specifieke doelgroep binnen het Preventieakkoord? Zo ja, op
welke wijze wordt aan deze doelgroep specifieke aandacht besteed?
Antwoord 6
In het Preventieakkoord is voor de rijksoverheid zelf afgesproken dat de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) onderzoekt hoe
de Rijkskantoren in 2021 rookvrij kunnen worden gemaakt. De afspraken
gelden ook voor de rijkskantoren waarin Defensie is gehuisvest. Defensie
biedt medewerkers een rookvrije werkomgeving, weliswaar met daarin
specifiek aangewezen rookruimtes. Medewerkers die willen stoppen met
roken wordt effectieve en toegankelijke stoppen-met-rokenzorg en
-ondersteuning geboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 8
Is het correct dat op de NAVO-basis te Brunssum een pakje Marlboro van
20 sigaretten slechts € 1,60 kost? Hoe draagt deze zeer lage prijs volgens u
bij aan een ontmoedigingsbeleid op het gebied van roken? Bent u van
mening dat deze prijsdrempel om te gaan roken veel hoger moet komen te
liggen?
Antwoord 8
Voor militairen die geplaatst zijn bij de NAVO-basis te Brunssum, geldt dat er
geen belasting hoeft te worden betaald over sigaretten. Daardoor is de prijs
van een pakje lager dan in de reguliere verkoop. De prijs wordt vastgesteld
door de commerciële concessionaris op het hoofdkwartier in Brunssum en
varieert daar tussen de € 2,50 en € 3,50 per pakje.
Deze regelgeving is gebaseerd op diverse overeenkomsten, waaronder het
NAVO Status of Forces Agreement(SOFA), waarin staat dat «members of the
force» belasting- en accijnsvrije artikelen kunnen kopen in het gastland. De
NAVO SOFA wordt aangevuld met het NAVO Paris Protocol, van toepassing
op militaire hoofdkwartieren (en daarmee op de basis in Brunssum). De
afspraken met de NAVO, die gelden voor alle bondgenoten, zijn niet zonder
meer eenzijdig aan te passen. Nederland heeft deze overeenkomsten met de
NAVO uitgewerkt in nationale regelgeving en heeft besloten om bepaalde
privileges ook te verlenen aan Nederlandse militairen die werkzaam zijn op
de basis in Brunssum. Het Nederlandse rookbeleid op de NAVO-basis te
Brunssum wordt strikt gehanteerd. Er zijn aangewezen rookruimtes,
daarbuiten mag niet worden gerookt.
Vraag 9
Op welke wijze wordt illegale handel met deze spotgoedkope sigaretten
(waarop geen accijns wordt geheven) bestreden? Is Defensie er inmiddels van
doordrongen dat het doorverkopen van deze sigaretten volgens het reglement voor douanevrijstelling op NAVO-bases verboden is?2
Antwoord 9
Defensie is zich ervan bewust dat het doorverkopen van sigaretten niet is
toegestaan. Wanneer er signalen zijn van strafrechtelijke overtredingen op het
gebied van het ontduiken van accijns of van illegale handel in of smokkel van
sigaretten dan zal de Koninklijke Marechaussee, al dan niet in samenwerking
met de Douane of andere ketenpartners, uiteraard optreden.

2

https://www.tabaknee.nl/nieuws/item/1675-ministerie-van-defensie-medeplichtig-aan-illegalesigarettenhandel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3