Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3175
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de staatssecretaris van
Economische Zaken en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over het bericht dat boeren in 2012 nog steeds veel antibiotica gebruikten
(ingezonden 11 juli 2013).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) mede namens
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 5 september
2013).
Vraag 1
Kent u het bericht «Boeren zweren nog bij antibiotica»?1
Antwoord 1
Ja. Het bericht is mede gebaseerd op het rapport over het gebruik van
antibiotica bij landbouwhuisdieren dat de Stichting Diergeneesmiddelenautoriteit (SDa) op 8 juli 2013 heeft uitgebracht. De minister van VWS en ik
hebben dit rapport op 29 augustus jl. met onze reactie aan uw Kamer
gezonden.
Vraag 2, 3, 7
Hoe beoordeelt u het feit dat het aantal boeren, dat op grote schaal antibiotica gebruikt, vorig jaar nauwelijks is gedaald vergeleken met 2011 en hoe
waardeert u deze gegevens in relatie tot de ambitie om in 2015 70% minder
antibiotica te gebruiken ten opzichte van 2009?
Wat is volgens u de reden dat na de eerste forse en succesvolle inspanningen
voor 50% reductie van het antibioticagebruik het verder terugbrengen van het
antibioticagebruik moeizamer verloopt?
Welke maatregelen bent u van plan te nemen om te zorgen dat het aantal en
het percentage veelgebruikers (gebruikers op het actieniveau) het komende
jaar substantieel zal dalen?
Antwoord 2, 3, 7
Uit de analyse van de SDa blijkt dat het gebruik van antibiotica op
vleeskalver-, varkens-, en vleeskuikenbedrijven in 2012 ten opzichte van 2011
met circa 15% is afgenomen. De gerealiseerde afname in 2012 strookt met de
ambitie om in 2015 70% minder antibiotica te gebruiken dan in 2009. De

1

ah-tk-20122013-3175
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://nos.nl/artikel/527306-boeren-zweren-nog-bij-antibiotica.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

signalering van de SDa dat de totale spreiding in het gebruik tussen bedrijven
in de varkens- en kalversector nog vergelijkbaar is met die in 2011 is daarmee
niet in tegenspraak. Het betekent wel dat het aandeel van de bedrijven die
structureel veel antibiotica gebruiken in die sectoren min of meer stabiel is
gebleven. Ik ben het met de SDa eens dat sectoren zich met name moeten
inzetten om het gebruik in deze categorie van veelgebruikers terug te
dringen. Het is primair aan de sectoren en dierenartsen om daaraan te
werken. De sectoren hebben begin 2013 verbetertrajecten voor structurele
veelgebruikers opgesteld. Deze zijn vastgelegd in de private kwaliteitssystemen van de sectoren. Veelgebruikende veehouders moeten een aanvullend
bedrijfsgezondheidsplan opstellen om het gebruik in ieder geval te reduceren
tot onder de actiewaarde. Deze aanpak moet bijdragen aan een daling van
het aandeel structurele veelgebruikers en verdere daling van het totale
gebruik.
De NVWA krijgt de gegevens van de structurele veelgebruikers van de
sectoren en zal deze gebruiken in het kader van het risicogebaseerde toezicht.
Vraag 4
Wordt bij de registratie van het antibioticagebruik ook gekeken naar de
toepassing en de periode dat een middel werkzaam is? Anders gezegd: is de
doelstelling alleen kwantitatief of ook kwalitatief?
Antwoord 4
Op basis van de geregistreerde gegevens wordt voor elke veehouderijbedrijf
het aantal dierdagdoseringen per dierjaar berekend. Bij deze berekening
wordt rekening gehouden met de periode dat een middel werkzaam is. Een
middel dat langer werkzaam is, leidt tot een langere blootstelling en daarmee
tot meer dierdagdoseringen.
Bij de registratie en de analyse daarvan wordt ook naar kwalitatieve aspecten
gekeken, zoals de wijze van toediening en het gebruik van eerste-, tweede- en
derdekeusmiddelen per bedrijfstype.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u het aanhoudende gebruik van fluorochinolonen bij
vleeskuikens en vleeskalveren?
Antwoord 5
Uit de SDa rapportage blijkt dat het gebruik van fluoroquinolonen in 2012 bij
vleeskuikens, blankvleeskalveren, rosé startkalveren en rosé afmestkalveren
gedaald is. Niettemin dient het gebruik van deze middelen verder beperkt te
worden. Fluoroquinolonen zijn in de medio 2012 aangepaste formularia
aangemerkt als derdekeusmiddelen. Dit betekent dat deze middelen alleen
mogen worden ingezet als op basis van bacteriologisch onderzoek en een
gevoeligheidsbepaling is aangetoond dat er geen alternatieven zijn. Sinds
januari 2013 is deze gevoeligheidsbepaling wettelijk verplicht.
Vraag 6
Wanneer bent u van plan de Kamer te berichten over uw gesprekken met de
kalversector over het verder terugdringen van het antibioticagebruik conform
uw toezegging in het plenaire debat over het Verslag van het algemeen
overleg Dierziekten en antibioticagebruik veehouderij d.d. 11 april 2013?
Antwoord 6
In het kader van de uitwerking van de UDD-maatregel heb ik met de
kalversector en andere sectoren afgesproken dat ze concrete en effectieve
preventieve maatregelen nemen om de diergezondheid te verbeteren,
waardoor minder inzet van antibiotica nodig is. Ik heb u hierover bij brief van
4 juli 2013 geïnformeerd. De kalversector zal een pakket van structurele
maatregelen uitvoeren om de gezondheid en weerstand van de kalveren bij
aankomst op het kalverbedrijf te verbeteren. Deze maatregelen zullen worden
vastgelegd in private kwaliteitssystemen. Daarnaast zal de kalversector in
overleg met de melkveesector een plan van aanpak opstellen om ervoor te
zorgen dat de kalveren in goede conditie op het kalverbedrijf aankomen. Dit
plan moet gereed zijn op 1 januari 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 8
Hoe beoordeelt u de discrepantie tussen hoeveelheden verkochte en
gebruikte antibiotica voor dieren en in hoeverre is deze discrepantie volgens
u te verklaren door het illegale gebruik van antibiotica?
Antwoord 8
De SDa constateert dat in er in 2012 meer antibiotica in de veehouderij zijn
gebruikt dan er op basis van de cijfers van de FIDIN (Fabrikanten en
Importeurs van Diergeneesmiddelen in Nederland) zijn verkocht. De SDa zal
nader onderzoek uitvoeren naar de reden hiervan. Zijn noemt onder andere
het interen op eerder opgebouwde voorraden door dierenartspraktijken als
een mogelijke oorzaak.
Vraag 9
Kunt u aangeven welke typen antibiotica het meest worden aangetroffen bij
controles op illegaal gebruik?
Antwoord 9
Op basis van de opsporings- en toezichtbevindingen in de afgelopen twee
jaar kan niet worden geconstateerd dat er één of enkele typen antibiotica zijn
die opvallend vaker worden aangetroffen dan andere.
Vraag 10, 11
Is er een verband tussen de daling van het antibioticagebruik in de pluimveesector en het gebruik van illegaal verkregen en niet geregistreerde
antibiotica, zoals in het artikel gesuggereerd wordt?
Kunt u aangeven wat de totale omvang van het illegale gebruik van
antibiotica in de pluimveesector is?
Antwoord 10, 11
Ik heb geen indicatie dat er een verband is tussen daling van het antibioticumgebruik in de pluimveesector en eventueel illegaal gebruik van antibiotica. Mogelijke illegale praktijken onttrekken zich per definitie aan het zicht.
Zie ook mijn antwoord op vragen van het lid Thieme over illegaal gebruik van
antibiotica in de veehouderij (AH TK 2012–2013, 1273).
Vraag 12
Deelt u de mening dat illegaal gebruik van antibiotica negatief uitwerkt op het
imago van de sector als geheel? Welke maatregelen treft u om het illegale
gebruik terug te dringen?
Antwoord 12
Ja. In de brief van 5 april 2013 (TK 29 683, nr. 156) is aangegeven hoe het
kabinet mogelijk illegale handel aanpakt. De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de NVWA is voortdurend gericht op het opsporen van illegale
antibioticahandel. Sinds 2011 wordt per jaar 1 miljoen euro extra besteed aan
opsporing en toezicht op het gebruik van antibiotica in de veehouderij. Een
effectievere aanpak van illegale handel is mogelijk geworden doordat het
bezit van grondstoffen voor diergeneesmiddelen (inclusief antibiotica) vanaf
januari 2013 niet meer is toegestaan zonder vergunning. Importeurs,
fabrikanten en distributeurs van werkzame stoffen moeten zijn opgenomen in
het Register grondstoffen van diergeneesmiddelen. Veehouders mogen geen
grondstoffen voorhanden hebben. Wanneer nu grondstoffen worden
aangetroffen, wordt getoetst of men in het register voorkomt. Daarbij is
complexe strafrechtelijke bewijsvoering die moet aantonen dat er sprake is
van bezit van een grondstof die daadwerkelijk wordt gebruikt als diergeneesmiddel niet meer nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3