1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

33 130

Interparlementaire Conferentie
Gemeenschappelijk Buitenlands en
Veiligheidsbeleid

I/ Nr. 10

VERSLAG VAN EEN CONFERENTIE
Vastgesteld 27 juni 2017
Van woensdag 26 tot en met vrijdag 28 april 2017 vond de halfjaarlijkse
EU-conferentie inzake het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid
(GVDB) plaats in St. Julian’s op Malta. Vanuit de Eerste Kamer namen de
leden Lintmeijer (delegatieleider; GroenLinks) en Knip (VVD) deel en
vanuit de Tweede Kamer de leden Belhaj (D66) en Baudet (Forum voor
Democratie). De delegatie werd begeleid door de griffiers de heren Van
Luijk (Eerste Kamer) en Van Haaster (Tweede Kamer).
Voor aanvang van de conferentie sprak de delegatie ter voorbereiding met
de Nederlandse ambassadeur op Malta, de heer Joop Nijssen. De
delegatie is ambassadeur Nijssen en zijn staf erkentelijk voor de geboden
medewerking. Evenzeer is de delegatie veel dank verschuldigd voor de
gastvrije ontvangst in de Nederlandse residentie door ambassadeur
Nijssen ter gelegenheid van de viering van Koningsdag met de Nederlandse gemeenschap op Malta. Deze receptie werd eveneens bijgewoond
en met toespraken luister bijgezet door de Nederlandse Minister van
Buitenlandse Zaken, de heer Bert Koenders, en de president van de
Republiek Malta, mevrouw Marie-Louise Coleiro Preca.
De delegatie brengt langs de lijnen van het programma als volgt verslag
uit van de conferentie. Elke plenaire sessie werd ingeleid door twee of drie
sprekers, gevolgd door een reeks aan bijdragen van de deelnemers aan de
conferentie. De bijdragen van de Nederlandse delegatieleden zijn in dit
verslag samengevat.
Eerste plenaire sessie: Europees nabuurschapsbeleid
Na de opening van de conferentie door de voorzitter van de commissie
Buitenlandse en Europese Zaken van het Maltese parlement, de heer
Luciano Busuttil, en de voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken
van het Europees Parlement, de heer David McAllister, werd de eerste
plenaire sessie gewijd aan het Europees nabuurschapsbeleid.

kst-33130-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 33 130, nr. 10

1

De Maltese Minister van Buitenlandse Zaken, de heer George Vella,
besprak de prioriteiten van het Maltese EU-voorzitterschap ten aanzien
van het Europese nabuurschapsbeleid. Het nabuurschapsbeleid van de EU
bestaat uit een oostelijke en een zuidelijke dimensie. Mede gelet op de
geografische ligging van Malta in de Middellandse Zee hecht Malta veel
belang aan een stabiele zuid-mediterrane regio. Malta werkt intensief
samen met de Europese Dienst voor Extern Optreden om de situatie in
Libië te stabiliseren en de democratische transitie in Tunesië te
bevorderen.
Menno Knip zette in zijn interventie de Nederlandse visie op het
nabuurschapsbeleid kort uiteen. Hij noemde hierbij als belangrijke
dragende principes de gelijkheid tussen EU en partnerlanden, flexibiliteit
en aanpassingsvermogen aan veranderende omstandigheden en
samenhang van het nabuurschapsbeleid met andere Europese instrumenten van extern beleid. Ook onderstreepte de heer Knip dat het
nabuurschapsbeleid in de ogen van Nederland geen voorportaal voor
EU-lidmaatschap is. Hij vroeg tot slot aan Minister Vella om te reflecteren
op deze bijdrage, waarna de Minister nader inging op de oostelijke
dimensie van het Europese nabuurschapsbeleid.
Tweede plenaire sessie: Zuid-Mediterrane Regio en MiddenOosten
Deze sessie – voluit «Europese reactie op de instabiliteit en dreigingen in
de Zuid-Mediterrane Regio en het Midden-Oosten» geheten – werd
ingeleid door de heer Gilles de Kerchove, EU Counter-Terrorism
Coordinator, de heer Kahin Ismail, UN High Commissioner for Refugees
Representative in Malta en de heer Valerio de Divitiis, vertegenwoordiger van het International Institute for Justice and the Rule of Law
Foundation. Deze drie sprekers brachten verschillende gezichtspunten
naar voren ten aanzien van de oorlog in Syrië, de migratiestromen naar
Europa c.q. de lidstaten van de Europese Unie. Ook de instabiliteit in de
regio ten zuiden van de Middellandse Zee kwam in dit verband aan de
orde.
Thierry Baudet beschreef in zijn bijdrage het binnenlandse politieke
debat in Nederland, waarin een meerderheid van het parlement het
migratiebeleid van de Europese Unie steunt. Tegelijk, zo vervolgde hij zijn
betoog, is er ook een deel van de bevolking dat zich afkeert van dit beleid,
bezorgd is over de gevolgen van migratie voor de veiligheidssituatie en
angst heeft voor terrorismedreiging. Volgens bepaalde peilingen is er ook
een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking voorstander van een
«Nexit», een uittreden van Nederland uit de EU, waarvan ook de partij van
de heer Baudet pleitbezorger is.
Derde plenaire sessie: prioriteiten van het GBVB en GVDB
In de derde en tevens laatste plenaire sessie kwam het Gemeenschappelijk Buitenlands, Veiligheids- en Defensiebeleid van de EU (GBVB/GVDB)
aan de orde, met inleidingen verzorgd door de Maltese Minister van
Binnenlandse Zaken en Nationale Veiligheid, de heer Carmelo Abela, en
de Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse
Zaken en Veiligheidsbeleid, mevrouw Federica Mogherini.
In haar introductie raakte Hoge Vertegenwoordiger Mogherini aan de
geopolitieke uitdagingen waarmee de Europese Unie geconfronteerd
wordt. Ze benadrukte het belang van een integrale benadering van interne
en externe doelstellingen en instrumenten van de EU, zoals klimaat,
energie, veiligheid, ontwikkelingssamenwerking, handel en defensie. De

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 33 130, nr. 10

2

nieuwe EU Global Strategy (EU-veiligheidsstrategie) biedt kansen om als
EU en als EU-lidstaten effectiever en efficiënter te opereren op het
wereldtoneel.
Salima Belhaj pleitte in haar bijdrage voor meer zichtbaarheid van de EU
en betere communicatie over de inspanningen en resultaten die de EU
levert op het gebied van veiligheid en defensie. Daarmee zou ook
tegenwicht geboden kunnen worden aan de euroscepsis in de landen van
de EU. Gevraagd naar een reactie, beaamde de Hoge Vertegenwoordiger
dat «zichtbaarheid» een van de doelstellingen is van het GBVB waarin nog
een extra slag gemaakt zou kunnen worden. Voor het bereiken van dit
doel is volgens de Hoge Vertegenwoordiger ook de inzet en medewerking
van de EU-lidstaten van belang, zoals van bewindspersonen als van
parlementsleden.
Parallelle workshops over actuele onderwerpen
Op de laatste dag van de conferentie was er tijd ingeruimd voor drie
parallelle workshops over actuele thema’s: het Europees migratiebeleid,
de aanpak van propaganda/desinformatie en het Europese defensiebeleid.
De heer Knip woonde de workshop over migratie bij, die werd ingeleid
door de heer Leonello Gabrici, hoofd van de afdeling migratie van de
Europese Dienst voor Extern Optreden. In deze workshop wisselden de
deelnemers van gedachten over het beleid van de EU en de EU-lidstaten
ten aanzien van de migratie uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika.
De heren Baudet en Lintmeijer waren als deelnemers aanwezig bij de
workshop over het bestrijden van propaganda en desinformatie.
Frits Lintmeijer was een van de sprekers in het panel. In zijn toespraak
waarschuwde hij voor de schadelijke effecten van propaganda voor de
democratie en rechtsstaat. Hij betoogde dat het zaak is om de instrumenten van de rechtsstaat in te zetten om de vrije pers te beschermen,
onafhankelijke onderzoekswebsites te steunen en vitale communicatie- en
IT-systemen te beveiligen. Ook pleitte de heer Lintmeijer voor het opleiden
van inwoners en dan met name jongeren tot kritisch denkende burgers,
die feiten van propaganda kunnen onderscheiden. De overheid zou hierin
een faciliterende rol moeten vervullen. Dit pleidooi is ook in de conclusies
van de conferentie vervat (zie paragraaf 20 van de bijlage).
De heer Baudet bracht in de discussie tijdens deze workshop naar voren
dat de Europese Unie in zijn ogen jaarlijks miljoenen euro’s uitgeeft om
pro-Europese propaganda te verspreiden onder de burgers in de
EU-lidstaten, hetgeen hem tegen de borst stuit.
Mevrouw Belhaj nam deel aan de workshop over het Europese defensiebeleid en de betrekkingen tussen EU en NAVO. Deze workshop werd
ingeleid door onder anderen de heer Jorge Domecq, Uitvoerend
Directeur van het Europees Defensieagentschap, en de heer Crispin
Blunt, parlementariër in het Verenigd Koninkrijk. Sprekers beschreven de
kansen en uitdagingen van Europese defensiesamenwerking en het
belang van complementariteit tussen NAVO en EU als het gaat om het
garanderen van de veiligheid op het Europese continent.
Mevrouw Belhaj stelde aan de heer Blunt de vraag, hoe het aanstaande
vertrek van het VK uit de EU zich verhoudt tot de steeds hechter wordende
samenwerkingsrelaties binnen de EU. De heer Blunt antwoordde hierop
dat het VK ook na de Brexit een actieve en betrouwbare partner in de
NAVO zal blijven.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 33 130, nr. 10

3

Slotakkoord
Aan het einde van het programma heeft de conferentie na enige discussie
een set (niet-bindende) conclusies aangenomen, mede dankzij enkele
verbindende tekstvoorstellen van de Nederlandse delegatie.
Binnen de Nederlandse delegatie wenste de heer Baudet geacht te
worden te hebben tegengestemd; de delegatieleider heeft hiervan bericht
gegeven aan de conferentie.
De conclusies zijn als bijlage bij dit verslag opgenomen1.
De delegatieleider,
Lintmeijer
De griffiers van de delegatie,
Van Luijk
Van Haaster

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 33 130, nr. 10

4