2016D28700

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister en Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap d.d. 20 juni 2016 over de vernieuwing van het
toezicht in het funderend onderwijs en mbo (Kamerstuk 33 905, nr. 10).
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Bošnjaković

nds-tk-2016D28700

1

Inhoud
I
Vragen en opmerkingen uit de fracties
Algemeen
1.
Inleiding
2.
Sturingsfilosofie
3.
Wet op het onderwijstoezicht per 1 juli 2017
4.
Werkwijze Inspectie vanaf 1 juli 2017: van pilots naar brede
implementatie
5.
Implementatie
II
Reactie van de Minister en Staatssecretaris

2
2
3
3
4
5
9
6

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister en Staatssecretaris betreffende de transitie in het
onderwijstoezicht. Zij waarderen de nieuwe werkwijze, in met name het
funderend onderwijs, waarbij de focus veel meer komt te liggen bij zowel
de onderwijskwaliteit en het, in de ogen van deze leden, daarmee
samenhangende belang van de interne verbetercultuur op de scholen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de onderhavige brief. De Minister en Staatssecretaris hebben de
ambitie om te zoeken naar een verbetercultuur die wordt gedragen door
leraren, schoolleiders, management en bestuurders. Kunnen de bewindslieden toelichten hoe zij nu in dit licht het grote wantrouwen tussen
docenten en schoolleiding beziet, dat de commissie-Dijsselbloem in 2008
in haar eindrapport Tijd voor onderwijs 1 signaleerde? In hoeverre is de
situatie in het onderwijs veranderd en hoe kan het onderwijstoezicht
hierop inspelen, zo vragen de leden.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
brief. Zij hebben nog een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister en Staatssecretaris over de vernieuwing van het onderwijstoezicht. Deze leden zijn tevreden dat met name naar aanleiding van de
behandeling van het wetsvoorstel van Bisschop, Van Meenen en Rog2 in
de Eerste Kamer de Inspectie van het Onderwijs (hierna: Inspectie) het
toezichtskader zo heeft aangepast dat de beweging die dankzij deze
voornoemde initiatiefwet is gemaakt, beter wordt vertaald in de toezichtskaders. De initiatiefwet zorgt ervoor dat er weer een duidelijk onderscheid
wordt gemaakt tussen de controlerende en stimulerende taak van de
Inspectie. Hierdoor wordt, zo menen de leden, ook voor scholen duidelijker welke status een oordeel van de Inspectie heeft en hoe zij dit moeten
duiden. Hiermee zal worden voorkomen dat scholen een opmerking van
de Inspectie die stimulerend is bedoeld, opvatten als een oordeel dat
verplicht moet worden opgevolgd. Deze leden hebben nog wel een aantal
vragen en opmerkingen, met name over het Inspectieoordeel «goed» en
de praktische vertaalslag hoe het verschil tussen de controlerende taak en
stimulerende taak in de Inspectierapporten tot uiting zal komen.

1
2

Kamerstuk 31 007, nr. 6
Kamerstuk 33 862

2

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief en willen de bewindspersonen nog enkele kritische vragen
voorleggen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief over de vernieuwing van het onderwijstoezicht. Zij hebben
veel waardering voor de inspanningen die de afgelopen tijd zijn verricht
en de wijzigingen die naar aanleiding van het parlementaire debat zijn
doorgevoerd. Met het oog op de transparantie van procedures vinden zij
het belangrijk dat het verslag van ringenoverleggen aan de Kamer wordt
gestuurd. Deze leden blijven bedenkingen houden bij het voornemen om
extra kwaliteitsetiketten als goed en excellent te ontwikkelen en hebben
ook vragen bij de wijze waarop de procedures hiervoor worden ingericht.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie vinden het goede zaak dat er in het gedifferentieerde toezicht ruimte wordt gecreëerd voor scholen om boven de
basiskwaliteit uit te kunnen stijgen. Zij menen dat hiermee de lat in het
onderwijs hoger wordt gelegd en de verbetercultuur wordt gestimuleerd.
Dat kan, zo menen zij, alleen maar leiden tot beter onderwijs voor álle
leerlingen. De leden vinden het echter wel jammer dat dit nu enkel
vrijwillig wordt toegepast, enkel als scholen ervoor kiezen om op te gaan
voor de kwalificatie «goed» worden zij hierin meegenomen, waarom is
hiervoor gekozen, kan dit op termijn algemeen geldend en vanzelfsprekend gaan worden en hoe verhoudt het zich tot het predicaat
«excellente scholen», zo vragen zij.
2. Sturingsfilosofie
De leden van de VVD-fractie merken op dat in de brief van de bewindslieden op basis van onderzoek van de OECD3 wordt gesteld dat goed
onderwijs stoelt op een breed gedragen verbetercultuur op een school,
iets waar de leden al langer aandacht voor vragen. Het nieuwe Inspectietoezicht legt de focus op de evaluatie van het schoolplan, samen met
bestuurders en schoolleiders. In hoeverre kan de Inspectie bezien of de
ideeën uit het schoolplan ook leven onder de leerkrachten die dagelijks
voor de klas staan? Hoe wordt erop toegezien dat er daadwerkelijk sprake
is van een verbetercultuur op de werkvloer en niet enkel op papier in het
schoolplan? In hoeverre worden ouders, leerlingen en docenten betrokken
in dit proces? Wat deze leden betreft, is het juist deze verbetercultuur die
scholen tot meer dan «basiskwaliteit» maakt. In hoeverre wordt dit aspect
in het nieuwe toezichtkader wel voldoende gewicht gegeven, zo vragen de
leden van de genoemde fractie.
De leden van de PvdA-fractie menen dat onderwijskwaliteit geen
ééndimensionale aangelegenheid is en zij signaleren dat goed onderwijs
op méér dan één manier kan worden gerealiseerd. De Minister en
Staatssecretaris lijken deze visie te delen, wanneer zij schrijven over de
combinatie van een hoge mate van autonomie voor scholen en het
afleggen van publieke verantwoording. In hoeverre houdt het onderwijstoezicht ook bij de waardering van een school als «goed» of «excellent»
ermee rekening dat onderwijskwaliteit op méér dan één manier gestalte
kan krijgen, zo vragen de leden.
De leden van de CDA-fractie onderschrijven de inzet van de Inspectie op
een gedifferentieerde aanpak waarbij meer wordt uitgegaan van
vertrouwen in de professionaliteit van scholen en docenten. Hierbij wordt
3

OECD: Organisation for Economic Cooperation and Development

3

het toezicht minder intensief bij scholen die het goed doen. Deze leden
hebben echter wel grote moeite met de gedifferentieerde oordelen die
hierbij volgens de bewindspersonen horen. Deze leden willen graag een
nadere toelichting over nut en noodzaak hiervan. Bovendien zijn deze
leden de mening toegedaan dat op basis van de huidige wet- en regelgeving de Inspectie slechts kan oordelen of een school voldoet aan de
deugdelijkheidseisen of niet. Als een school niet voldoet, volgen daar
sancties op, maar als een school wel voldoet, is het niet aan de Inspectie
over de school een oordeel over de verdere kwaliteit te vellen. Dit druist
tegen de letter en de geest in van artikel 23 waarbij scholen, binnen de
grenzen van de deugdelijkheidseisen, zelf invulling moeten geven aan de
kwaliteit van hun onderwijs. Tevens zijn deze leden de mening toegedaan
dat een gedifferentieerd oordeel alleen kan na een wetswijziging. Gaarne
ontvangen zij een reactie van de bewindspersonen en een nadere
toelichting waarom zij van mening zijn dat een wetswijziging niet nodig is
voor het invoeren van gedifferentieerde oordelen en het starten van de
pilots per 1 juli 2017.
De leden van de SGP-fractie vragen een toelichting op de stelling dat de
Inspectie minder intensief toezicht kan houden bij scholen met de
waardering «goed» of het predicaat «excellent». Zij vragen waaruit die
vermindering van intensiteit precies bestaat, aangezien alle scholen
jaarlijks aan een risicoanalyse onderworpen blijven. Eveneens vragen zij
of de vermindering van intensiteit opweegt tegen de extra lasten die
scholen krijgen wanneer zij goed of excellent willen worden.
3. Wet op het onderwijstoezicht per 1 juli 2017
De leden van de PvdA-fractie vinden het een goede zaak dat er met de
inwerkingtreding van de initiatiefwet Bisschop c.s. een helder onderscheid
komt tussen de controlerende en de stimulerende rol van de Inspectie. De
uitspraken die de Inspectie doet in het kader van haar stimulerende taak
hebben niet het karakter van een «oordeel» en worden «bevindingen»
genoemd. Zal dit onderscheid ook in de Inspectierapporten, die
verschijnen naar aanleiding van de schoolbezoeken, telkens zo worden
gemaakt, zo vragen de leden. Het mbo kent een uitgebreider wettelijk
kader dan het voortgezet onderwijs. De leden vragen wat dit betekent
voor de zwaarte van het toezicht. Wat betekent dit voor de mogelijkheden
van het mbo om te excelleren, zo vragen de genoemde leden.
De leden van de SP-fractie zijn van oordeel dat alle scholen in Nederland
excellent onderwijs dienen te organiseren. Wat is de reden dat de
bewindspersonen het noodzakelijk vinden om, naast de kwaliteitsoordelen
«zeer zwak», «onvoldoende» of «voldoende», nieuwe waarderingsoordelen in het toetsingskader te voegen? Zou het oordeel «voldoende» niet
juist aan die scholen gegeven moeten worden die de onderwijskwaliteit
op orde hebben? Wat is de reden dat de bewindspersonen een competitie
voorstellen voor scholen als het gaat om onderwijskwaliteit? De leden
vragen de bewindspersonen toe te lichten hoe dit stelsel van oordeel en
waardering door de Inspectie de druk op het onderwijs vermindert.
Daarnaast willen de leden weten of het verlenen van de predicaten
«goed» en «excellent» niet leidt tot oneerlijke strijd tussen scholen met
meer of minder financiële middelen. Scholen met voldoende financiële
middelen kunnen zich beter voorbereiden op een onderzoek met als doel
de waardering «goed» en/of «excellent» te krijgen. Ook zijn de leden
benieuwd naar de criteria voor de waarderingen «goed» en «excellent».
Kunnen de bewindspersonen inzage geven in de criteria die de Inspectie
voor deze waarderingen gaat gebruiken? De leden zijn van mening dat de
jury die het predicaat «excellent» verleent onafhankelijk moet zijn. In

4

hoeverre is de jury, die het predicaat «excellent» uiteindelijk moet
verlenen, onafhankelijk? Wie benoemt deze jury? Hoe wordt deze jury
samengesteld? Verandert de samenstelling van de jury per aanvraag, zo
vragen zij.
De leden van de SGP-fractie vinden het voor de overzichtelijkheid van het
optreden van de Inspectie van belang dat zo min mogelijk wordt gedifferentieerd in de soorten uitspraken die de Inspectie doet. In dit licht vragen
deze leden waarom aan de etiketten «goed» en «excellent» een onderscheiden status wordt toegekend, namelijk waardering respectievelijk
predicaat. Zij vragen eveneens waarom niet voor een eenduidiger
regeling gekozen is om het risico op extra administratieve lasten te
voorkomen.
De leden vragen of de bewindspersonen onderkennen dat het door de
Inspectie organiseren van keurmerken op verzoek tot onjuiste beeldvorming bij betrokkenen kan leiden. Immers, van scholen die zich de
moeite willen besparen om voor een waardering «goed» in aanmerking te
komen, kan gemakkelijk de gedachte ontstaan dat zij van minder kwaliteit
zijn dan de scholen die officieel als goed te boek staan. Aldus kan door
toedoen van de overheid concurrentievervalsing ontstaan. Deze leden
constateren dat bijvoorbeeld ouders op het verkeerde been gezet kunnen
worden als zij onvoldoende bekend zijn met de procedures. Zij vragen
waarom de bewindspersonen dit risico acceptabel vinden.
De leden vragen voorts op welke wijze het toezicht op het veiligheidsbeleid als gevolg van de wetswijziging zal worden vormgegeven. Kunnen
de bewindspersonen bijvoorbeeld aangeven op welke wijze bij de
invulling van de algemene maatregel van bestuur ruimte wordt gelaten
voor kleine scholen om bestaande, adequate werkwijzen te continueren
en hoe mogelijkheden worden geboden om met eigen methoden de
veiligheidsbeleving van leerlingen te meten. Bovendien vragen deze leden
hoe rekening wordt gehouden met het feit dat sprake is van een
overgangssituatie. Hoe verhoudt zich de aankondiging dat de Inspectie
zich het komende schooljaar op de handhaving van de nieuwe verplichtingen zal gaan richten tot het gegeven dat na dat schooljaar door de
regering een nieuwe regeling vastgesteld moet gaan worden. Deze leden
vragen of het niet verstandiger is om terughoudendheid te betrachten met
het toezicht op de onderdelen van het veiligheidsbeleid die nader moeten
worden ontwikkeld.
4. Werkwijze Inspectie vanaf 1 juli 2017: van pilots naar brede
implementatie
De leden van de VVD-fractie constateren dat de bewindslieden aangeven
dat er naar wordt gestreefd het verbeterpotentieel transparant en
inzichtelijk te maken zodat leraren, schoolleiders en besturen gesteund
worden om zich verder te verbeteren en te ontwikkelen. De leden vinden
dit een goede zaak, maar zouden ook graag zien dat deze transparante
houding van de school ook geldt naar de buitenwereld. Een school dient,
volgens de leden, midden in de samenleving te staan en moet dan ook
verantwoording afleggen over de onderwijskwaliteit aan ouders en
(toekomstige) leerlingen. Daarnaast kunnen de «good practices» van
scholen ook waardevolle informatie bevatten voor andere scholen. In de
brief lezen de voornoemde leden echter dat de verantwoordelijkheid van
de communicatie van kwaliteitsinformatie volledig bij de school ligt. Zijn
hier bepaalde normen of ondergrenzen aan gesteld? Is een school
bijvoorbeeld verplicht om het schoolplan, de Inspectierapporten met
beoordeling van de Inspectie en financiële gegevens zoals een jaarverslag

5

te publiceren op de website van de school? In hoeverre kan «Vensters
voor verantwoording» hier een rol spelen, zo vragen zij.
Voorts vragen de leden of de Inspectie ook beoordeelt of en in welke mate
een mbo-instelling het regionale bedrijfsleven bij het vormgeven van de
opzet en inhoud van de opleidingen betrekt en of de inbreng van het
regionale bedrijfsleven gebruikt wordt voor het verbeteren van de
onderwijskwaliteit? Als dit niet of in beperkte mate het geval is, delen de
bewindslieden dan niet de mening van de leden dat er ander toezicht
noodzakelijk is? Bijvoorbeeld door, zoals eerder door de leden is voorgesteld: accreditatie in het mbo in te voeren, zoals we gewend zijn in het
hoger onderwijs en met als doel de inhoudelijke kwaliteit en regionale
afstemming van alle mbo-opleidingen scherp in het oog te kunnen
houden? Graag ontvangen zij een reactie.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de bewindslieden vermelden
dat het grootste deel van het onderwijsveld (besturenorganisaties,
vakbonden, lerarenorganisaties en ouderorganisaties) de richting van het
vernieuwde toezicht ondersteunt. De leden hechten aan deze steun, maar
zij vragen in hoeverre ook de scholierenorganisatie LAKS4 en de organisatie van mbo’ers JOB5 bij de raadpleging zijn betrokken. Hoe was hun
oordeel over het vernieuwde toezicht?
Voorts merken de leden op om onderwijsresultaten goed te kunnen
beoordelen en vergelijken niet alleen naar de eindtoets wordt gekeken,
maar de Inspectie ook nadrukkelijk rekening houdt met verschillen tussen
scholen in de samenstelling van de schoolpopulatie. De leden vinden dat
ook zeer wenselijk. Op welke wijze zal de Inspectie hierover communiceren naar de scholen? Wordt ook telkens in de Inspectierapporten
duidelijk gemaakt hoe zulke verschillen in het Inspectieoordeel zijn
verdisconteerd, zo vragen de leden.
Tevens stellen zij vast dat de Inspectie zich een oordeel of waardering zal
vormen van de kwaliteit van de sturing door besturen op grond van
schoolbezoeken en lesbezoeken. De leden vragen of dit betekent dat
slecht bestuur buiten schot blijft als docenten goed onderwijs realiseren
ondanks dat slechte bestuur. Zo ja, welke overwegingen liggen daaraan
dan ten grondslag?
Ook merken de leden op dat bij de zogenoemde stelselonderzoeken de
Inspectie onder meer de praktijk van het burgerschapsonderwijs en de
manier waarop passend onderwijs praktisch uitwerkt, in beeld zal
brengen. De leden verwachten dat dit waardevolle informatie zal
opleveren voor het beleid in de toekomst. Wanneer en op welke wijze(n)
zal de Kamer hierover worden geïnformeerd?
De leden merken voorts op dat de nieuwe werkwijze van de Inspectie door
middel van pilots is getoetst. De leden vragen een nadere toelichting hoe
deze pilots hebben uitgepakt. In hoeverre hebben deze geleid tot extra
belasting van de instellingen ten opzichte van het huidige onderzoek
(monitoring). Worden bij mbo-instellingen straks veel meer opleidingen
onderzocht dan gebeurde bij het oude toetsingskader? De nieuwe
werkwijze vereist ook een professionaliseringsslag (cultuuromslag) bij de
Inspectie ten aanzien van het nieuwe toetsingskader. In hoeverre is de
Inspectie nu voldoende toegerust? Wat gaat er nog gebeuren om de
professionalisering op orde te krijgen?

4
5

LAKS: Landelijk Aktie Komitee Scholieren
JOB: Jongerenorganisatie Beroepsonderwijs

6

In het mbo vormt de beroepspraktijkvorming een belangrijke component
van de opleiding, maar deze vindt plaats buiten de instellingen in
leerbedrijven. De leden signaleren dat jongeren in het mbo te vaak zich
gedwongen zien om hun opleiding te staken, omdat zij geen stageplaats
weten te verwerven. Ook schiet de begeleiding vanuit de onderwijsinstelling tijdens de stage nogal eens tekort. Welke mogelijkheden heeft
de Inspectie straks om regionale en agrarische opleidingscentra op dit
soort misstanden aan te spreken, zo vragen de leden.
Tot slot merken deze leden op dat zij zich ernstig zorgen maken over de
hoogte van de schoolkosten, die instellingen bij ouders van schoolgaande
jongeren in rekening brengen. In hoeverre komen schoolkosten in het
vizier bij de toezichtkaders voor primair onderwijs, (voortgezet) speciaal
onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs? Wat
betekent dit voor de mate waarin de Inspectie scholen kan aanspreken op
buitensporig hoge schoolkosten, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie vinden het positief dat er niet enkel naar de
resultaten van de eindtoets in het primair onderwijs wordt gekeken om de
onderwijsresultaten van een school te beoordelen en te vergelijken. De
leden vragen echter in hoeverre de resultaten van de eindtoets daadwerkelijk doorwegen in het oordeel van de Inspectie. Op welke wijze worden
de andere beoordelingscriteria (schoolpopulatie, sociale en maatschappelijke competenties en vervolgsuccessen) meegenomen in de oordeelsvorming van de Inspectie? Kunnen de bewindspersonen uiteenzetten wat
er precies met de term «veiligheidsklep» wordt bedoeld in de context
zoals geschetst op pagina 7 van de onderhavige brief? Kan dit geïnterpreteerd worden als dat scholen een slechte score op de eindtoets kunnen
compenseren met goede scores op de overige beoordelingscriteria? Is het
waar dat de jaarlijkse risicoanalyse uitgevoerd wordt vanuit databestanden en dus in feite «beeldschermtoezicht» is in plaats van daadwerkelijk toezicht in de klas (zoals de bewindspersonen in hun brief zo
benadrukt), zo vragen de leden.
De leden van de CDA-fractie lezen in de brief dat het oordeel «goed»
alleen wordt toegekend op aanvraag van het schoolbestuur. Deze leden
vragen de bewindspersonen of dit er niet in de praktijk toe zal leiden dat,
alhoewel, het bestuur het zelf kan aanvragen, er toch grote druk zal
ontstaan voor andere besturen om ook aan deze beweging mee te doen?
Immers, het beeld zal ontstaan dat als je als school niet een dergelijk
predicaat wilt aanvragen, je twijfels hebt of de onderwijskwaliteit op de
eigen school van dusdanige kwaliteit is, dat dit het oordeel «goed»
rechtvaardigt. Met alle gevolgen van dien voor het imago van de school.
De facto, zullen dus alle scholen zich verplicht voelen een dergelijk
oordeel toch aan te vragen, al hoewel het op vrijwillige basis is. Graag
ontvangen zij een nadere toelichting.
De leden willen ook graag van de bewindspersonen weten of zij niet bang
zijn dat met het invoeren van dit gedifferentieerde oordeel, scholen
strenge eisen aan de instroom van leerlingen zullen stellen. Immers, het is
voor de school van groot belang dat na het verkrijgen van het oordeel
«goed», dat dit oordeel behouden blijft. Mocht de school dit niet continueren, dan kan dat imagoschade opleveren en minder leerlingen. Juist
de leerlingen met de beste vooruitzichten zouden in theorie dan naar de
scholen gaan die dit oordeel wel kunnen continueren. Zijn de bewindspersonen niet bang dat hiermee een tweedeling in het onderwijs zal
ontstaan? Goede scholen krijgen alleen nog maar de allerbeste leerlingen
en de rest gaat naar de scholen die dit oordeel niet halen, waarmee op
deze scholen het algehele niveau naar beneden kan gaan. Graag
ontvangen zij hierop een nadere toelichting. De leden vragen de bewinds-

7

personen ook of zij niet bang zijn dat de druk voor scholen om dit oordeel
te kunnen halen zo groot zal zijn, dat er strengere instroomeisen zullen
worden gesteld.
De leden hebben ook vragen over de wijze waarop het onderscheid tussen
de controlerende en de stimulerende taak in het toezichtskader wordt
ingevuld. Onder meer ten aanzien van het begrip «eigen aspecten van
kwaliteit». In de initiatiefwet is hier een strikte scheiding in aangebracht,
omdat de initiatiefnemers de mening zijn toegedaan dat de begrippen die
in het toezichtskader worden gebruikt, een wettelijke basis moeten
hebben. De begrippen «basiskwaliteit», «waarborgfunctie» en «waarderingskader» komen echter niet voor in de WOT6. Het nieuw geformuleerde
begrip «eigen aspecten van kwaliteit» lijkt heel veel op het oude begrip
«aspecten van kwaliteit» waarmee verwarring kan ontstaan, juist omdat in
de gewijzigde WOT de term « indicatoren» wordt gebruikt. Graag
ontvangen deze leden een nadere toelichting waarom niet voor deze term
van «indicatoren» is gekozen.
De leden van de D66-fractie constateren dat de overheid zich gaat mengen
in het uitgeven van het predicaat van excellente scholen. Deze leden zien
er bezwaren in als de overheid zich hiermee gaat bemoeien. Het predicaat
wordt uitgegeven op basis van een juryrapport die kijkt naar het in praktijk
brengen van onderwijsambities. Vervolgens wordt er ook minder toezicht
gehouden op de school. Elke grond van een excellentie oordeel is
subjectief. Een oordeel op basis van onderwijsopbrengsten zal als
neveneffect hebben dat scholen een selectie aan de poort starten. Het
predicaat geeft niet een stimulerende prikkel in de onderwijswereld, maar
zal zorgen voor een harde concurrentiestrijd tussen scholen, zo menen
deze leden. Dit komt niet ten goede aan de onderwijsopbrengsten en het
onderwijs op een microniveau tussen leraar en kind. Kan dit onderdeel uit
het wetsvoorstel worden weggelaten, zo vragen deze leden.
De leden wensen, tot slot, volstrekte helderheid te hebben dat de Inspectie
geen inmenging heeft in de pedagogisch-didactische methodes van
scholen. Kunnen de bewindspersonen deze garantie geven, zo vragen zij.
De leden van de SGP-fractie vragen of de bewindspersonen het verslag
van de ringenoverleggen aan de Kamer wil sturen, aangezien zij de
verslagen op de website van de Inspectie niet hebben kunnen vinden. Zij
vragen eveneens of de bewindspersonen voornemens zijn voortaan een
afschrift van de verslagen naar de Kamer te sturen.
De leden vragen een toelichting op de stelling dat de Inspectie elke vier
jaar alle scholen zal bezoeken. Deze leden hadden de indruk dat de
Inspectie juist behoefte voelde om in het bezoeken van scholen meer
maatwerk te leveren, op grond waarvan de verplichting is opgenomen om
elke vier jaar een representatief aantal van de onder een bestuur
ressorterende scholen te bezoeken. Zij vragen in hoeverre recentelijk een
heroverweging heeft plaatsgevonden.
De leden vragen op welke wijze de Inspectie de komende tijd de essentie
van de nieuwe toezichtskaders kernachtig onder de aandacht gaat
brengen van scholen. Delen de bewindspersonen de mening dat van het
nog steeds lijvige toezichtskader, met name de schematische uitwerking
van de standaarden en de achterliggende gedachten, bij scholen onder de
aandacht moeten worden gebracht? Zij vragen tevens in hoeverre de
Inspectie met de pilots ook ervaring heeft opgedaan met nieuwe

6

WOT: Wet op het Onderwijstoezicht

8

rapporten, met name voor zover het onderscheid tussen oordelen en
bevindingen aan de orde is.
De leden vragen voorts waarom de bewindspersonen bij het onderzoek
op school de onderwijskwaliteit in de klas centraal stelt, terwijl belangrijke
thema’s als de organisatie van passend onderwijs en de vaststelling van
schooladviezen ingedeeld worden bij de stelselonderzoeken. Deze leden
vragen in hoeverre de centrale aandacht voor de onderwijskwaliteit in de
klas – hoe belangrijk ook – tot een te beperkte blik op het onderwijs in de
school kan leiden. Eveneens vragen zij in hoeverre het risico bestaat dat
een sterke fixatie op het onderwijs in de klas op gespannen voet kan
komen te staan met de pedagogisch-didactische vrijheid van scholen.
De leden constateren dat scholen veel behoefte hebben aan houvast als
het gaat om de verantwoording over leerresultaten. Deze leden delen de
constatering van de Staatssecretaris dat scholen vaak meer papierwerk
organiseren dan nodig, maar vinden het anderzijds begrijpelijk dat
scholen het zekere voor het onzekere nemen wanneer de kaders voor de
verantwoording onvoldoende helder zijn. Zij wijzen bijvoorbeeld op de
vraag in hoeverre de school voor de verantwoording van leerresultaten
kan volstaan met de gegevens in het leerlingvolgsysteem dan wel dat op
groepsniveau aanvullende verslagleging nodig is ten behoeve van het
stelsel van kwaliteitszorg. Zij vragen de bewindspersonen op welke wijze
zij de scholen meer houvast willen geven. Zijn de bewindspersonen
bereid om in samenspraak met de Inspectie en het onderwijsveld tot een
concretere richtlijn te komen als het gaat om de kwaliteitszorg ten aanzien
van leerresultaten?
De leden vragen wanneer de bewindspersonen het overzicht en de
doorlichting van het bestaande stelsel van deugdelijkheidseisen naar de
Kamer kan sturen. Zij vragen op welke wijze het overzicht van deugdelijkheidseisen meegenomen wordt bij de voorbereiding van de invoering van
het nieuwe toezicht en de communicatie dienaangaande.
5. Implementatie
De leden van de SP-fractie vragen de bewindspersonen hoe zij eventuele
verschuivingen van groepen leerlingen in de toekomst als gevolg van
meer gedifferentieerde waarderingen gaat voorkomen. De leden zijn van
mening dat voorkomen beter is dan genezen. Hebben de bewindspersonen in dat kader een plan van aanpak opgesteld voor de monitoring van
effecten van het nieuwe toezicht op kansengelijkheid? Hoe maken de
bewindspersonen de afweging tot wel of niet ingrijpen om kansenongelijkheid in het onderwijs te voorkomen als gevolg van het vernieuwde
toezicht?
Wat is de reden dat – nu de bewindspersonen zo nadrukkelijk voorstaan
dat toezicht in het klaslokaal van grote waarde is – de schoolbesturen het
allereerste aanspreekpunt worden voor de Inspectie? Is dit niet juist
tegenstrijdig, zo vragen de genoemde leden.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het, om recht te doen aan de
initiatiefwet, van groot belang is dat het onderscheid tussen de controlerende en de stimulerende taak van de Inspectie duidelijk zijn weerslag
vindt. Niet alleen in het toezichtskader, maar ook in het rapport dat de
Inspectie opstelt over een school. Daarom vragen de leden aan de
bewindspersonen of het in dit kader voldoende duidelijk is wat het
onderscheid is als we kijken naar de manier waarop het hoofdstuk van het
Inspectierapport is vormgegeven. Waarom is er niet voor gekozen om een
aparte tabel te gebruiken voor de controlerende en de stimulerende taak?

9

Deze leden zijn beducht dat, zoals het nu is vormgegeven, er toch weer
een kans bestaat op verwarring bij de scholen hoe ze de tekst moeten
duiden. Een aparte tabel zal dit tegengaan en maakt direct duidelijk welke
oordelen van de Inspectie moeten worden opgevolgd in het kader van de
deugdelijkheidseisen, en welke bevindingen zijn bedoeld als een
stimulans om beter te worden en het dus aan de school is of, en zo ja in
welke vorm, dit wordt opgevolgd.

10