Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 251

Initiatiefnota van de leden Michon-Derkzen en
Haverkort over de aanpak van illegaal vuurwerk

Nr. 3

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN DE
STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 februari 2023
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft de Minister van
Justitie en Veiligheid op 24 november 2022 verzocht om een kabinetsreactie op de initiatiefnota van de leden Michon-Derkzen en Haverkort over
de aanpak van illegaal vuurwerk (Kamerstuk 36 251, nr. 2). Met deze brief
reageren de Minister van Justitie en Veiligheid en de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat namens het kabinet puntsgewijs op de
aanbevelingen uit de initiatiefnota en worden de huidige inspanningen in
de aanpak van illegaal vuurwerk uiteengezet. Hierbij wordt ook ingegaan
op de uitdagingen die de aanpak van illegaal vuurwerk bemoeilijken. Voor
de inhoudelijke reactie is eveneens afstemming gezocht met de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de politie, het Openbaar
Ministerie (OM), Stichting Halt, de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT) en de Douane.
Allereerst dankt het kabinet de leden Michon-Derkzen en Haverkort voor
hun ondersteuning in de aanpak van illegaal vuurwerk en gaat graag met
uw Kamer het gesprek aan hierover. Verder worden met deze brief de
moties van het lid Helder over het onderzoeken hoe het instrument
preventief fouilleren kan worden verruimd1, voor een deel de motie van
het lid Van Dam c.s. over hoe preventief fouilleren mogelijk kan worden
gemaakt2 en de motie van het lid Michon-Derkzen c.s. over het bezit van
illegaal vuurwerk tijdens een demonstratie of voetbalwedstrijd voortaan
als strafverzwarende omstandigheid te beschouwen3 afgedaan.
Zoals deze Kamerleden terecht opmerken bestaat illegaal vuurwerk
feitelijk niet. Het Vuurwerkbesluit maakt onderscheid tussen consumentenvuurwerk (zoals sterretjes of fonteinen) en professioneel vuurwerk, dan
1

Kamerstuk 29 628, nr. 1146.
Kamerstuk 28 684, nr. 599.
3
Kamerstuk 29 628, nr. 1131.
2

kst-36251-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

1

wel pyrotechnische artikelen voor theatergebruik (zoals mortieren of
professionele cakes). De term «illegaal vuurwerk» wordt in de volksmond
met name gebruikt om illegale handelingen met professioneel vuurwerk
aan te duiden dat niet is bestemd voor consumenten. In deze reactie op de
initiatiefnota worden de termen consumentenvuurwerk en professioneel
vuurwerk gebruikt. Waar wordt gesproken van het illegale gebruik van
vuurwerk, gaat het om professioneel vuurwerk dat wordt gebruikt door
consumenten (of criminelen).
Inleiding
In de initiatiefnota uiten de leden Michon-Derkzen en Haverkort hun
zorgen over de illegale handel en het illegaal gebruik van professioneel
vuurwerk door consumenten. In de nota worden dertien aanbevelingen
gepresenteerd om dit aan te pakken. Het illegale gebruik van dergelijk
vuurwerk kan ernstige gevolgen hebben voor de openbare orde en ernstig
letsel veroorzaken. Afgelopen jaarwisseling werd vierentwintig procent
van de letsels die werden behandeld op de Spoedeisende Hulp veroorzaakt door het illegale gebruik van vuurwerk cobra’s, nitraten en mortierbommen.4 Ook werden mensen met een publieke taak weer geconfronteerd met geweld en bekogeld met vuurwerk dat verboden is in ons land.
In Den Haag raakten meer dan tien politieagenten gewond en een aantal
moest voor medische behandeling naar het ziekenhuis. Dat is absoluut
onacceptabel. Bovendien wordt professioneel vuurwerk gebruikt voor
criminele doeleinden, zoals plofkraken. Elk incident is er één teveel. Het
kabinet onderschrijft daarom het belang van een adequate aanpak van de
illegale handel en het illegaal gebruik van voor consumenten illegaal
vuurwerk, zoals ook uiteengezet wordt in de beantwoording van de motie
van het lid Van der Plas.5
In de aanpak gaat repressie hand in hand met preventie. Er wordt niet
alleen ingezet op handhaving achteraf, maar ook op het voorkomen dat
professioneel vuurwerk in handen komt van personen die daartoe niet
bevoegd zijn. Concreet gaat het om de opsporing van en het optreden
tegen handelaren die illegaal handelen in professioneel vuurwerk en het
gebruik van professioneel vuurwerk voor criminele doeleinden, maar ook
het voorkomen dat burgers professioneel vuurwerk afsteken en
misbruiken als wapen en het preventief geven van voorlichting aan
burgers. Daarnaast wordt ingezet op het versterken van de huidige aanpak
door bijvoorbeeld op internationaal niveau te pleiten voor de harmonisatie van de regelgeving, in lijn met de aangehouden motie van het lid
Van der Plas (BBB).6
Samen met de politie, het OM en de Inspectie Leefomgeving en Transport
zetten het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie
van Justitie en Veiligheid zich nationaal en internationaal in tegen de
illegale handel in en het illegale gebruik van professioneel vuurwerk.
Nederland vraagt daarom binnen de Europese Unie veelvuldig aandacht
voor de problematiek rondom de illegale handel en het illegale gebruik
van professioneel vuurwerk, bijvoorbeeld door te pleiten voor harmonisatie van de Europese wetgeving, het verbieden van bepaalde typen
producten of het maximeren van de hoeveelheid kruit of flitspoeder. Het
aanpassen van de Europese regelgeving vergt echter tijd en is afhankelijk
van de steun van andere lidstaten. Inmiddels lijken meerdere lidstaten het
standpunt te delen dat deze problematiek aangepakt moet worden. Ook
4

Dergelijk vuurwerk valt onder de categorie F4-vuurwerk en zodoende onder professioneel
vuurwerk.
5
Kamerstuk 28 684, nr. 685.
6
Kamerstuk 29 628, nr. 1149.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

2

wordt zowel nationaal als internationaal veelvuldig samengewerkt met
internationale opsporingsorganisaties om de illegale handel in professioneel vuurwerk bij de bron aan te pakken. Dit werpt zijn vruchten af: de
grote vangsten van voor consumenten illegaal vuurwerk van afgelopen
jaar hebben laten zien dat de aanpak bij de bron grote hoeveelheden
vuurwerk in één keer van de markt houdt. Afgelopen jaar werd een
recordhoeveelheid vuurwerk bestemd voor de illegale markt onderschept.7 Er is steeds meer zicht op het functioneren van de illegale
vuurwerkmarkt. Er wordt ingezet op het verder uitbouwen en intensiveren
van de internationale samenwerkingen om de aanpak te versterken.
Naast een aanpak bij de bron, is voorlichting aan jongeren een belangrijk
instrument in de aanpak van de vuurwerkproblematiek. Er is een trend te
zien dat een toenemend aantal jongeren onder de achttien vuurwerkoverlast veroorzaken. Dit blijkt uit de factsheet jaarwisselingsrapportage
2022–2023 van de politie.8 Stichting Halt zet al preventieve (voorlichting
Veilig Oud & Nieuw) en repressieve (Halt-interventie) maatregelen in. Ook
in aanloop naar de jaarwisseling gaan de politie, buurtvaders en jongerenwerkers veelvuldig in gesprek met jongeren om incidenten met voor
consumenten illegaal vuurwerk te voorkomen. Daarnaast zijn bewoners
via verschillende campagnes van de Ministeries van Infrastructuur en
Waterstaat en van Justitie en Veiligheid geïnformeerd over het veilig
afsteken van vuurwerk en de vuurwerkregels. Dit zijn slechts een aantal
voorbeelden van de inspanningen die nu al worden verricht om de illegale
handel en het gebruik van professioneel vuurwerk door consumenten aan
te pakken.
Reactie op aanbevelingen
A) VOORKOMEN DAT ILLEGAAL VUURWERK NEDERLAND
BINNENKOMT
1. Illegaal vuurwerk maakt integraal onderdeel uit van de aanpak van
georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Daarmee wordt illegaal
vuurwerk onderdeel van de internationale onderzoeken naar georganiseerde (drugs)criminaliteit, waar dit kabinet extra budget voor heeft
vrijgemaakt.
In de initiatiefnota wordt benoemd dat professioneel vuurwerk als middel
kan worden ingezet in de georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Het
kabinet deelt de constatering dat er verbondenheid te zien is tussen de
illegale handel en het gebruik van professioneel vuurwerk en zware
ondermijnende criminaliteit. Criminelen gebruiken zelfgemaakte explosieven van illegaal verkregen professioneel vuurwerk om bijvoorbeeld
geldautomaten op te blazen of om eigenaren van panden, zoals restaurants of cafés, te bedreigen. De illegale handel in dit professionele
vuurwerk bestaat uit enkele grote criminele samenwerkingsverbanden. De
aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit zet op hoofdlijnen in op het voorkomen dat kleine jongens grote criminelen worden,
op het verstoren van het verdienmodel en de criminele machtsstructuren,
het bestraffen van daders en het beschermen van hoeders van de
rechtsstaat. Daar waar de illegale handel in en het illegale gebruik van
professioneel vuurwerk duidelijk raakt aan de georganiseerde criminaliteit, wordt dit meegenomen in de brede aanpak.

7

Voor meer informatie zie de Vuurwerkbarometer 2023 van het Openbaar Ministerie:
https://www.om.nl/onderwerpen/jaarwisseling--vuurwerk/vuurwerkbarometer.
8
Zie ook landelijk beeld jaarwisseling 2022–2023 verzonden naar leden van de Tweede Kamer op
6 januari 2023. Kamerstuk 28 684, nr. 722.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

3

2. In een taskforce van Nederland, Duitsland en België worden nadere en
striktere afspraken gemaakt om te voorkomen dat Nederlanders consumentenvuurwerk inkopen dat in Nederland illegaal is, naar analogie van
de Pyro-pass voor kopers van professioneel vuurwerk.
Het kabinet is het met de initiatiefnemers eens dat samenwerking met
andere Europese landen essentieel is om te voorkomen dat mensen die in
Nederland woonachtig zijn in buurlanden consumentenvuurwerk inkopen
dat in Nederland illegaal is. De Minister van Justitie en Veiligheid gaat met
de buurlanden verkennen of het opzetten van een taskforce, in lijn met de
initiatiefnota, mogelijk is waarin verdere afspraken gemaakt kunnen
worden om elkaar in de aanpak van de vuurwerkproblematiek te
versterken. Deze afspraken ten aanzien van Nederlandse consumenten die
vuurwerk willen kopen moeten passen binnen de geldende Europese
wetgeving ten aanzien van vrij verkeer en non-discriminatie.
Op dit moment gelden in Duitsland en België andere vuurwerkregels dan
in Nederland. Zo zijn er geen beperkingen op F2 vuurwerk voor consumenten. F3 en F4 vuurwerk is ook in de buurlanden uitsluitend voor
professioneel gebruik toegestaan en voor consumenten verboden.
Dergelijk vuurwerk is daar niet in de supermarkt of voor consumenten
toegankelijke vuurwerkwinkels te koop. Ergens in de keten lekt het
vuurwerk dat uitsluitend bestemd is voor professioneel gebruik de
illegaliteit in en komt het in de handen van consumenten. In het afgelopen
jaar is reeds intensief samengewerkt met onze buurlanden en andere
Europese landen om het gebruik en de illegale handel in professioneel
vuurwerk aan te pakken. Dit heeft vruchten afgeworpen. Afgelopen jaar is
er een recordhoeveelheid voor consumenten verboden vuurwerk in
beslag genomen. Ook in aanloop naar de jaarwisseling voeren de politie
en de ILT grenscontroles uit om de invoer van voor consumenten
verboden vuurwerk te beperken.
3. De Europese Pyrorichtlijn wordt aangepast. Nederland moet het
initiatief nemen om het gesprek te voeren in Europa om op twee punten
aanpassingen te bereiken; een maximumgewicht kruit en de juiste
CE-markering.
De Europese Commissie heeft aangegeven de Pyrorichtlijn vanaf dit
voorjaar te gaan evalueren. Dit is een belangrijke mogelijkheid om de
knelpunten in de huidige richtlijn naar voren te brengen en in te zetten op
de genoemde prioriteiten. Nederland heeft in aanloop naar de start van de
evaluatie richting de Europese Commissie aangegeven onder andere
belang te hechten aan de productconformiteit en het verbeteren van de
CE-markering, de aanpak van illegaal gebruik van professioneel vuurwerk
en de beperking van de milieubelasting van vuurwerk. Wanneer de
evaluatie leidt tot een herziening van de Pyrorichtlijn, zal Nederland een
pakket aan maatregelen voorstellen om de illegale handel en het illegaal
gebruik van zwaar vuurwerk aan te pakken. Het gaat hierbij onder andere
om de invoering van de pyro-pass op Europees niveau, het verbieden van
bepaalde vuurwerkproducten zoals flash bangers en het maximeren van
de hoeveelheid kruit of andere gevaarlijke stoffen in vuurwerkartikelen.
Hiermee wordt antwoord gegeven op de vraag van het lid Helder (PVV)
tijdens het commissiedebat politie van 22 december 2022 over de
mogelijke invoering van de pyro-pass op Europees niveau en het
verbieden van bepaalde vuurwerkproducten, zoals cobra’s. Het behalen
van resultaten vergt echter tijd. Niet alle landen ervaren dezelfde
problematiek als Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

4

Het kabinet wil benadrukken dat Nederland zich, in lijn met de initiatiefnota, hier sterk voor zal inzetten en de samenwerking zoekt met andere
lidstaten. De huidige inzet zal tevens worden voortgezet.
Nederland zet zich op Europees niveau op dit moment al in op verschillende plekken voor het verbeteren en het borgen van de
productveiligheid- en conformiteit, de aanpak van illegale handel en
illegaal gebruik van professioneel vuurwerk en het beperken van de
milieubelasting van vuurwerk.9 Verder wordt aandacht gevraagd voor
mogelijkheden om via de eisen voor productveiligheid aanpassingen te
doen in de regelgeving.
Ook heeft Nederland binnen EU-verband in november 2021 aandacht
gevraagd voor de signaalrapportage van de Inspectie Leefomgeving en
Transport waarin de Inspectie concludeert dat de CE-markering onvoldoende functioneert. Voor een structurele verbetering hiervan is internationale actie noodzakelijk. Daarnaast wil Nederland zich inzetten op meer
internationale samenwerking van toezichtsorganisaties in EU.
4. De postpakketbedrijven die hun verantwoordelijkheid niet nemen voor
het treffen van adequate maatregelen om vuurwerkpakketten te onderscheppen, bijvoorbeeld middels effectieve inzet van honden, worden met
bestuurlijke maatregelen gesanctioneerd.
De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de import en
export van vuurwerk. Het is niet toegestaan om vuurwerk in postpakketten
te versturen.
In samenwerking met de postbedrijven treedt de Inspectie hier tegen op.
Bij controles wordt onder meer gebruik gemaakt van honden. Hoewel het
opsporen van vuurwerk ingewikkeld is vanwege de grote hoeveelheid
pakketten die dagelijks binnenkomen bij de postbedrijven, worden met
regelmaat postpakketten met vuurwerk succesvol onderschept. Het blijft
vanzelfsprekend belangrijk om juist op deze punten scherp toezicht te
(blijven) houden.
Vanuit het oogpunt voor de veiligheid van hun medewerkers (zowel in de
sortering als in de aflevering) hebben postbedrijven een zeer groot eigen
belang dat vuurwerk in het vervoerproces zo snel mogelijk wordt
opgespoord en verwijderd. Postpakketbedrijven nemen daarin hun
verantwoordelijkheid om de transportstromen «schoon» te krijgen, dat wil
zeggen zonder transport van vuurwerk. Postpakketbedrijven zoeken hierbij
de samenwerking op met politie, Douane, Inspectie Leefomgeving en
Transport en het OM.
Ook is internationale samenwerking en kennisdeling belangrijk. Afgelopen
jaar was op uitnodiging van de Inspectie Leefomgeving en Transport een
aantal toezichthouders van andere lidstaten aanwezig, waarbij kennis
werd gedeeld met betrekking tot het opsporen van vuurwerk in postpakketten. PostNL neemt samen met de Douane en de politie deel aan een
Europese publiek private samenwerking genaamd PARSEC. Dit onderzoeksproject wordt gesubsidieerd door de Europese Commissie en richt
zich op onderzoek naar verboden en gevaarlijke goederen.

9

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vertegenwoordigt Nederland in de Group of
Experts on Pyrotechnic Articles, een expertgroep in het kader van de Pyrorichtlijn waarin alle
EU-lidstaten vertegenwoordigd zijn. De ILT is vertegenwoordigd in de Administrative Cooperation working group (AdCo), bestaande uit de markttoezichtpartijen. Het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat is tevens vertegenwoordigd in de (Nederlandse) NEN-commissie
pyrotechnische artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

5

In de samenwerking zien we dat postbedrijven hun verantwoordelijkheid
nemen en dit moedigt het kabinet ten zeerste aan. Indien de verantwoordelijkheid niet wordt gepakt, kan er aanleiding zijn om bestuurlijke
maatregelen te nemen tegen deze bedrijven.
B) VOORKOMEN DAT ILLEGAAL VUURWERK IN NEDERLAND WORDT
AFGESTOKEN
5. Er komt een landelijke vuurwerk-inleverdag, waarbij mensen straffeloos
hun illegale vuurwerk kunnen achterlaten bij de gemeente, analoog aan
de lokale wapeninleverdag.
Op dit moment is het al mogelijk om als gemeente onder eigen verantwoordelijkheid inleveracties te organiseren. Hiervoor dienen gemeenten
echter afstemming te zoeken het OM. Met instemming van het OM kan
vuurwerk dan straffeloos en anoniem ingeleverd worden, waarbij vervoer
strafbaar blijft. Op deze manier kan aan consumenten de gelegenheid
worden geboden om in Nederland verboden vuurwerk in te leveren. Uit
een inventarisatie van de inleveropbrengsten van 2021 van gemeenten
waar bekend is geweest dat zij een inleverdag hebben georganiseerd, kan
echter worden geconcludeerd dat dit weinig opgeleverd heeft. Daarmee
wogen de opbrengsten niet op tegen de capaciteit en inspanningen die de
organisatie van een inleverdag met zich mee heeft gebracht. Omdat het
om potentieel gevaarlijke producten kan gaan, is het daarnaast van belang
dat een dergelijke inleveractie op de juiste manier georganiseerd wordt.
Zo moet bijvoorbeeld de inzamellocatie aan de afstandseisen voldoen,
moet deze bereikbaar zijn voor hulpdiensten en moet er een bluswatervoorziening aanwezig zijn. Ook moeten de personen die het vuurwerk
inzamelen en vervoeren daartoe bevoegd zijn, moet er een persoon met
gespecialiseerde kennis van vuurwerk aanwezig zijn op de locatie en moet
het vuurwerk op de juiste wijze veilig worden vervoerd en vernietigd. Het
organiseren van een inleveracties kan volgens het kabinet dan ook beter
een lokale afweging blijven.
6. De Wet Sluitingsbevoegdheid burgemeester ter handhaving van de
openbare orde wordt van toepassing bij vondsten van grote hoeveelheden illegaal vuurwerk in woonwijken. De burgemeester krijgt de
bevoegdheid om een woning te sluiten, zoals de burgemeester nu al heeft
bij drugspanden.
Het wetsvoorstel voor uitbreiding van de sluitingsbevoegdheid van de
burgemeester en de gezaghebber ter handhaving van de openbare orde is
bij de Tweede Kamer ingediend. Dit wetsvoorstel beoogt dat burgemeesters en gezaghebbers straks een woning, niet voor publiekelijk
toegankelijk lokaal of bijbehorend erf, kunnen sluiten als de openbare
orde daar wordt of dreigt te worden verstoord door (bedreiging met)
ernstig geweld of door het aantreffend van een wapen.10 Als die
verstoring door (dreigend) ernstig geweld aan de orde is met vuurwerk of
door vuurwerk voor zover dat een wapen is, heeft het wetsvoorstel daarop
dus betrekking. Vuurwerk is een wapen als het voldoet aan artikel 2, eerste
lid, categorie II, of categorie IV, telkens onder 70, van de Wet wapens en
munitie. Daaruit volgt dat of vuurwerk een wapen is, afhangt van de wijze
waarop het gebruikt wordt. Dit hangt af van de specifieke omstandigheden van een geval (anders dan bijvoorbeeld een pistool), redelijkerwijs
kan worden aangenomen dat het is bestemd om letsel aan personen toe
te brengen of te dreigen. Het wetsvoorstel heeft geen betrekking op de
loutere vondst van een grote hoeveelheid illegaal vuurwerk. Het is

10

Kamerstuk 36 217, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

6

onwenselijk om van de burgemeester een bestuurlijke handhaver van de
wapenwetgeving of vuurwerkwetgeving te maken.
Eenieder die een bouwwerk, open erf of terrein gebruikt of laat gebruiken,
moet er namelijk voor zorgdragen, voor zover dat in diens vermogen ligt,
dat als gevolg daarvan geen gevaar voor de gezondheid of veiligheid
ontstaat dan wel voortduurt. Ter handhaving daarvan kan het college van
burgemeester en wethouders een last onder bestuursdwang of onder
dwangsom opleggen. Het college kan daarna eventueel nog een beheersmaatregel of, bij herhaling, een sluiting opleggen. Het kabinet verwijst
naar de artikelen 1a, tweede lid, 13b, tweede lid, en 17 van de Woningwet.
Dit past ook bij de verantwoordelijkheidsverdeling tussen het college,
enerzijds, en de burgemeester, anderzijds. In contact met de burgemeesters zal door het Ministerie van Justitie en Veiligheid worden
gemonitord of de huidige mogelijkheden voldoende zijn.
7. Nederland is een veiligheidsrisicogebied op 31 december en 1 januari,
met als argument dat er een ernstige vrees is voor de verstoring van de
openbare orde. Hierdoor kan de politie op deze dagen in heel Nederland
preventief fouilleren om illegaal vuurwerk op te sporen.
De verantwoordelijkheid voor de handhaving van de openbare orde is in
Nederland toebedeeld aan de burgemeester en de gezaghebber (artikel
172 van de Gemeentewet en artikel 174 van de Wet openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba). De bevoegdheid om het de burgemeester of gezaghebber mogelijk te maken een veiligheidsrisicogebied
aan te wijzen is discretionair en democratisch ingebed en toebedeeld aan
de gemeente- en eilandsraad. Als heel Nederland als veiligheidsrisicogebied wordt aangewezen om het mogelijk te maken om in heel
Nederland preventief te fouilleren, dan wordt die verdeling tussen rijks- en
lokale verantwoordelijkheid doorkruist en dienen alle burgemeesters en
gezaghebbers hun hele gemeente of openbaar lichaam aan te wijzen als
veiligheidsrisicogebied. Voor het aanwijzen van een veiligheidsrisicogebied zijn echter feitelijke onderbouwing, proportionaliteit en subsidiariteit nodig. De inzet van de bevoegdheid voor een hele gemeente of
openbaar lichaam dient aannemelijk te worden gemaakt. Dit zijn beginselen die bij wet- en regelgeving en bij elke bestuurlijke maatregel – dus
ook de aanwijzing van een veiligheidsrisicogebied – in acht moeten
worden genomen. Alleen als overal in een gemeente of op een eiland een
verstoring van de openbare orde moet worden gevreesd als gevolg van
de aanwezigheid van vuurwerk als wapen, kan een hele gemeente of een
heel openbaar lichaam worden aangewezen. De openbare orde is echter
niet overal in het geding.
Uiteraard begrijpt het kabinet de zorgen rondom het gebruik van
professioneel vuurwerk als wapen en worden deze gedeeld. Vuurwerk is
zoals hierboven opgemerkt een wapen als het voldoet aan artikel 2, eerste
lid, categorie II, of categorie IV, telkens on de 7, van de Wet wapens en
munitie. Kort gezegd: daar is sprake van indien vuurwerk is bestemd voor
het treffen van personen of zaken door vuur of doormiddel van
ontploffing, of als gelet op de aard van het vuurwerk of de omstandigheden waaronder het wordt aangetroffen, redelijkerwijs kan worden
aangenomen dat het is bestemd om letsel aan personen toe te brengen of
te dreigen. Als de gemeente- of eilandsraad hem die bevoegdheid heeft
gegeven, kan de burgemeester of gezaghebber een veiligheidsrisicogebied aanwijzen. De burgemeester kan dit in spoedgevallen ook zonder
verordening van de gemeenteraad doen. Voorwaarde voor de aanwijzing
is dat het aannemelijk wordt gemaakt dat vuurwerk als wapen aanwezig is
en daardoor de openbare orde wordt of dreigt te worden verstoord. Daar
kan dan preventief gefouilleerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

7

De hiervoor genoemde omstandigheden kunnen bijvoorbeeld zijn gelegen
in het gebruik van (zwaar) vuurwerk om plofkraken te plegen of om
aanslagen te plegen op woningen of horeca-inrichtingen, tijdens
demonstraties of rondom evenementen (bijvoorbeeld voetbal) en tegen
hulpverleners. Deze ervaringen kunnen bijvoorbeeld in gevallen van
demonstraties, huldigingen, de viering van de jaarwisseling als grondslag
voor een aanwijzing tot veiligheidsrisicogebied worden gehanteerd. Een
vrees voor verstoring van de openbare orde (als gevolg van de aanwezigheid van wapens) kan ermee worden gemotiveerd. In de bestuurspraktijk zijn er voorbeelden. Zo werd het afgelopen jaar door burgemeesters de vrees voor gebruik van vuurwerk als wapen mede als
grondslag gehanteerd voor de aanwijzing van een veiligheidsrisicogebied
voor preventief fouilleren bij jaarwisselingen, bij rellen over stikstofbeleid,
bij Europese risicovoetbalwedstrijden, bij evenementen zoals een kermis
of met het oog op (de afloop na) een WK-voetbalwedstrijd.11
Dat preventief fouilleren op vuurwerk als wapen in bepaalde gevallen
mogelijk is, bleek ook uit de WODC-evaluatie preventief fouilleren die op
17 juni jl. aan uw Kamer is aangeboden.12 Naar aanleiding van deze
evaluatie is (ambtelijk) verkend met politie, het OM en gemeenten of
preventief fouilleren mogelijk moest worden gemaakt in relatie tot
vuurwerk als er nog geen harde politie-informatie is dat vuurwerk als
wapen wordt gebruikt. Gebleken is dat op uitvoerend niveau hier geen
behoefte aan bestaat. Met datgene wat reeds mogelijk is, kan men goed
uit de voeten. Een verdere verruiming in relatie tot preventief fouilleren en
vuurwerk acht het kabinet daarom nu niet nodig. De motie van het lid Van
Dam c.s.13 en de motie van het lid Helder14, voor zover betrekking
hebbend op preventief fouilleren en vuurwerk, beschouwt het kabinet
hiermee als voldoende afgedaan.
8. Online verkoop van illegaal vuurwerk is illegale content. De Digital
Services Act geeft aan bedrijven, zoals sociale media, de verantwoordelijkheid om illegale content te verwijderen.
Het kabinet deelt het standpunt van de initiatiefnemers. De online verkoop
van vuurwerk kan in een bepaalde context onder illegale content vallen.
Vuurwerk (zowel consumentenvuurwerk als professioneel vuurwerk) is in
principe een legaal product en mag online worden verkocht. Om
professioneel vuurwerk (online) te mogen kopen en gebruiken is een
toepassingsvergunning vereist. Zoals eerder vermeld wordt de term
illegaal vuurwerk in de volksmond gebruikt om illegale handelingen met
professioneel vuurwerk aan te duiden. In het geval dat via een webshop
professioneel vuurwerk aan consumenten wordt aangeboden, die dus niet
over de benodigde vergunning beschikken valt het online aanbieden van
dergelijk vuurwerk onder de definitie van «illegale inhoud» van artikel 3
van deze verordening van de Digital Servies Act. Dit betekent dat
hostingdiensten en online platforms deze illegale inhoud inderdaad
moeten verwijderen of ontoegankelijk moeten maken, zodra zij weet
hebben dat via hun dienst of platform aan consumenten zonder een
toepassingsvergunning professioneel vuurwerk wordt aangeboden.
Daarnaast dienen hostingdiensten, waaronder de online platforms, ervoor
te zorgen dat er melding kan worden gedaan van mogelijke illegale
inhoud. Hiermee kan bij het aantreffen van het online aanbieden van
illegaal vuurwerk direct een melding worden gemaakt met een verzoek tot
11

Zie als voorbeeld het Aanwijzingsbesluit van de burgemeester van de gemeente Amsterdam
van 6 december 2022, Gemeenteblad 2022, 544888.
Kamerstuk 29 628, nr. 1098.
13
Kamerstuk 28 684, nr. 599.
14
Kamerstuk 29 628, nr. 1146.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

8

ontoegankelijk making of verwijdering. Dit kan zowel door personen als
entiteiten worden gedaan. In sommige gevallen is het bijvoorbeeld
mogelijk om Telegram-accounts over te nemen en een groep, waarin
vuurwerk wordt verhandeld, uit de lucht te halen. Dit heeft recentelijk ook
succesvol plaatsgevonden.
9. De KNVB en de Betaald Voetbal Organisaties spreken af hoe zij illegaal
vuurwerk uit de stadions weren. De KNVB legt sancties op aan de club die
deze afspraken niet nakomt.
Het afsteken van vuurwerk is voor consumenten niet toegestaan buiten
het tijdens de jaarwisseling toegestane vuurwerk. Het afsteken van
vuurwerk in en rondom voetbalstadions is zeer gevaarlijk en de veiligheid
van de aanwezigen in stadions komt in het geding. De betaaldvoetbalorganisaties en supportersverenigingen nemen preventieve en repressieve
maatregelen om het afsteken van vuurwerk tegen te gaan. Hierover zijn
duidelijke afspraken gemaakt. Het gaat daarbij niet alleen om voor
consumenten illegaal vuurwerk, maar om al het vuurwerk dat buiten de
toegestane tijden rondom oud en nieuw verboden is. Zo worden
bezoekers gefouilleerd, worden vuurwerkhonden en stewards ingezet en
is er cameratoezicht. Daarnaast wordt met supporters gekeken naar
alternatieven voor het afsteken van vuurwerk. Indien supporters vuurwerk
voorhanden hebben, afsteken of gooien worden zij opgespoord en
aangepakt via de ketenbenadering: de voetbalclub, de Koninklijke
Nederlandse Voetbalbond, politie en justitie werken hierin samen.
Overtredingen worden strafrechtelijk vervolgd en overtreders krijgen een
landelijk stadionverbod. Indien betaald voetbalorganisaties hun rol niet of
onvoldoende oppakken, kunnen sancties worden opgelegd. Deze sancties
voor de betaaldvoetbalorganisatie variëren van geldboetes tot het spelen
van een thuis- (of uit)-wedstrijd zonder publiek. Op internationaal niveau
zal tevens kennis en ervaring worden gedeeld over de aanpak van voor
consumenten illegaal vuurwerk in relatie tot voetbalwedstrijden. In de
Raadsconclusies15 die in het verlengde van het Tsjechische voorzitterschap zijn aangenomen worden de lidstaten opgeroepen om een integrale
aanpak te ontwikkelen ter bestrijding van vuurwerk in stadions. Vanuit
Nederland zullen wij de ontwikkelingen volgen en leren van de aanpak
van andere lidstaten.
C) HARDER STRAFFEN EN SCHADE VERHALEN BIJ BEZIT / AFSTEKEN
ILLEGAAL VUURWERK
10. Daders van alle vuurwerkdelicten moeten verplicht een afdracht doen
van € 500 voor een op te richten fonds, waardoor de overheid de schade
van vuurwerk in de publieke ruimte beter kan verhalen. Bij minderjarige
daders zijn de ouders verplicht deze afdracht te doen. Dit staat los van de
reeds bestaande mogelijkheden om de daadwerkelijke schade te verhalen
op de dader via een civiele zaak.
Op 1 juli 2022 is de zogenaamde «maatregel kostenverhaal» in werking
getreden, artikel 8d van de Wet op de economische delicten (Wed). De
kosten van de vernietiging van inbeslaggenomen vuurwerk kunnen via
deze weg op veroordeelden verhaald worden. Daarnaast bestaat op grond
van artikel 14c, tweede lid, onder 1 en 2, van het Wetboek van Strafrecht
de mogelijkheid om een veroordeelde de schade te laten vergoeden of
herstellen. Ook bestaat ex art. 14c lid 2 onder 4, van het Wetboek van
Strafrecht de mogelijkheid een veroordeelde te verplichten een bedrag te
storten in het Schadefonds geweldsmisdrijven of een instelling die de
belangen van slachtoffers behartigt. Het daarnaast eventueel oprichten
15

Raadsconclusies van 13 oktober 2022, nr. 13370/22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

9

van een fonds, waardoor de overheid de schade van vuurwerk in de
publieke ruimte beter kan verhalen, moet de Minister van Justitie en
Veiligheid nader verkennen in relatie tot het beleidsdoel en de eventuele
meerwaarde ten opzichte van de – ook hierboven geschetste – al
bestaande mogelijkheden. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid zal dit
de komende periode verder verkennen. In de beantwoording van de motie
van de leden Van Nispen en Knops van 17 november 2022 over de
oprichting van een dergelijk fonds16 zal de Minister van Justitie en
Veiligheid hierop teruggekomen. Deze verwachten wij voor het zomerreces naar uw Kamer te kunnen verzenden.
11. Het Openbaar Ministerie evalueert de Richtlijn voor strafvordering
vuurwerkdelicten met prioriteit voor verhoging van de strafeisen bij
recidivisten en verhoging van de strafeis bij de opslag van een grote
hoeveelheid (>50 kg) illegaal vuurwerk.
De Richtlijn voor strafvordering vuurwerkdelicten is in 2020 opnieuw
vastgesteld. Hierin zijn ook de hoogte van de straffen opnieuw
geïndexeerd en verhoogd. De Richtlijn maakt strafverzwaring op tal van
gronden mogelijk. Het kabinet verwijst hierover naar hetgeen hieronder
onder punt 13 is opgenomen. Samen met het OM wordt onderzoek
verricht naar geëigende interventies voor specifieke dadergroepen van
vuurwerkcriminaliteit. Het onderzoek wordt in het eerste kwartaal van dit
jaar gestart. Op basis daarvan zal beoordeeld worden of het opportuun is
de Richtlijn opnieuw aan te passen.
12. De politie schrijft altijd boetes uit bij ontdekking van opslag van
professioneel vuurwerk, in de categorieën F2, F3 en F4, ook onder de 25
kilo. De kosten voor het verwijderen van het vuurwerk door de Explosieve
Opruimingsdienst worden verhaald.
Het voorhanden hebben van vuurwerk dat niet is toegestaan voor
particulieren zonder vergunning is strafbaar. Wanneer dit wordt aangetroffen bij een particulier of een niet bevoegd persoon dan wordt
overgegaan tot vervolging. Het vuurwerk wordt in beslag genomen en
afgevoerd. De kosten van het afvoeren van vuurwerken voor het vernietigen kunnen worden verhaald op de verdachten via de maatregel
kostenverhaal (artikel 8d van de Wet economische delicten. Het is op dit
moment niet mogelijk om in het kader van deze maatregel conservatoir
beslag te leggen, hetgeen wel wenselijk zou zijn om deze maatregel
effectief te laten zijn. Hiervoor is nodig dat een beslagtitel wordt
opgenomen in artikel 94a van het Wetboek van Strafvordering. Het
Ministerie van Justitie van Veiligheid evalueert de maatregel kostenverhaal tot 2026 en zoekt afhankelijk van de uitkomsten uit of het
opnemen van een conservatoire beslagmogelijkheid tot de mogelijkheden
behoort, om het proces efficiënter te maken.
13. Bezit van illegaal vuurwerk tijdens een demonstratie of voetbalwedstrijd is vanwege de gevaarzetting een strafverzwarende omstandigheid,
waarvoor de strafeis moet worden verdubbeld.
Het OM kan besluiten de strafeis te verhogen wanneer iemand illegaal
vuurwerk bezit tijdens een voetbalwedstrijd. Het bezit van illegaal
vuurwerk is afzonderlijk strafbaar gesteld, waarop de Richtlijn voor
strafvordering vuurwerkdelicten van het OM van toepassing is. Het feit dat
iemand tijdens een demonstratie of voetbalwedstrijd vuurwerk in bezit
heeft, kan een strafverzwarende omstandigheid zijn. Ook als daar geen
strafbare feiten mee zijn gepleegd, zoals mishandeling of openlijk geweld,
16

Kamsterstuk 36 200 VI, nr. 68.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

10

maar iemand mogelijk wel de intentie daartoe had. Het OM kan ook
strafverhoging eisen bij gevaarzetting door het afsteken van vuurwerk en
richten ervan op personen, zoals is vastgelegd in de Richtlijn voor
strafvordering openlijke geweldpleging.17 Daarenboven geldt voor geweld
tegen politieagenten, hulpverleners en andere mensen met een publieke
taak al een +200% strafeismogelijkheid. Tevens kan het OM conform de
Aanwijzing kader voor strafvordering meerderjarigen de strafeis verhogen
bij omstandigheden met verhoogd risico op escalatie en paniek, zoals
evenementen, demonstraties, de jaarwisseling en voetbal gerelateerd
geweld. De motie van het lid Michon-Derkzen c.s. over het bezien hoe het
bezit van illegaal vuurwerk tijdens een demonstratie of voetbalwedstrijd
vanwege gevaarzetting voortaan als een strafverzwarende omstandigheid
kan worden beschouwd18 beziet het kabinet hiermee als afgedaan.
Tot slot
Vuurwerk is in ons land een mooie traditie met oud en nieuw, maar kent
een schaduwkant. Het gaat gepaard met illegaal gebruik en illegale handel
van professioneel vuurwerk en cijfers laten zien dat steeds meer jongeren
in aanraking komen met dergelijk vuurwerk.19 Dit baart ook het kabinet
zorgen. De aanpak van de problematiek vergt internationale samenwerking en aandacht. In de afgelopen jaren heeft het kabinet hier al sterk
op geïntensiveerd. Ook in de komende jaren zullen wij dit blijven doen.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

17

Stcrt. 2019, nr. 14876.
Kamerstuk 29 628, nr. 1131.
19
Kamerstuk 28 684, nr. 722.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 251, nr. 3

11