2. voorbeeld beleidsartikel
Artikel
Beleidsartikel 3. Innovatie (van het fictieve Ministerie van Groei en Geluk)
Algemene doelstelling

Een relatief sterke positie van Nederland in de EU op het gebied van milieu-innovaties
handhaven

Rol en verantwoordelijkheid minister

De minister van GG is vanuit een faciliterende rol verantwoordelijk voor:
• het scheppen van een aantal gunstige condities voor bedrijven op het gebied van milieuinnovaties. Kennisbescherming is hiervan de belangrijkste.
• een goede samenwerking tussen milieukennisinstellingen en bedrijfsleven. Dit wordt
gestimuleerd door het financieren van een aantal projecten en initiatieven op het gebied
van kennisontwikkeling en kennisdeling.
In de rol van uitvoerder of opdrachtgever is de minster ook verantwoordelijk voor de uitvoering
van directe stimuleringsmaatregelen ten behoeve van de ontwikkeling en benutting van
milieukennis door bedrijven.
De overheid kan een aanzienlijke bijdrage leveren aan de Nederlandse positie op het gebied
van milieu-innovaties. Deze rol van het Rijk alleen is echter niet doorslaggevend. Wel is de
Minister volledig verantwoordelijk voor een doelmatige en doeltreffende inzet van de
instrumenten

Beleidsrelevante
indicatoren en kengetallen

Het aantal aangevraagde Europese octrooien op milieu-innovatiegebied geeft een beeld van de
mate waarin de minister slaagt in het handhaven van een realtief terke positie op het gebied van
milieu-innovaties binnen Europa. In de figuur worden de Europese octrooien op milieuinnovatiegebied, per miljoen inwoners in Nederland vergeleken met het Europees gemiddelde.

Wat betreft octrooiaanvragen per hoofd van de bevolking bezet Nederland een vierde plaats
binnen de EU en stelt zich ten doel een plek binnen de top 5 te blijven behouden.
Beleidwijziging

•
•

Naar aanleiding van de evaluatie van Rekenkamerrapport ‘Innoveren in de Polder’
(Vergaderjaar 2009-2010, Kamerstuk 46 543 nr. 22) worden innovatiesubsidies- en
vouchers meer gericht op het MKB.
Als gevolg van onderhandelingen tussen de Minister en de Nederlandse Orde van
Octrooigemachtigden, zullen per 1 november 2011 de kosten van octrooigemachtigden
met 25% worden verlaagd. Zo wordt bemiddeling en advies over octrooiverlening financieel
aantrekkelijker.

1

2. voorbeeld beleidsartikel

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3.1 Artikel 3 Begrotingsgefinancierde uitgaven (bedragen x € 1.000)
Artikelonderdeel
2009
2010
2011
207.000
420.000
275.000
Verplichtingen
208.000
421.000
276.000
Uitgaven

2012

2013

2014

2015

308.000
311.000

305.000
309.000

298.000
300.000

295.000
295.000

Programma

208.000

421.000

276.000

311.000

309.000

300.000

295.000

OD 3.11 Kennisbescherming
- Opdrachten
- Bijdragen aan ZBO’s en
RWT’s (MOC)
- Bijdragen aan
Internationale organisaties,
ministeries en lagere
overheden

16.000
300
13.700

15.000
500
12.500

16.000
400
13.200

17.000
250
14.000

17.000
100
14.300

17.000
0
14.400

17.000
0
14.400

2.000

2.000

2.400

2.750

2.600

2.600

2.600

OD 3.12 Meer bedrijven die kennis
ontwikkelen en benutten
- Subsidies
- Opdrachten
- Bijdragen aan
baten/lastendiensten
(MilieuPartnerPlatform)

127.000

325.000

151.000

129.000

127.000

117.000

117.000

22.000
90.000
15.000

30.100
280.000
14.900

24.000
112.000
15.000

8.000
105.000
16.000

6.000
105.000
16.000

2.000
99.000
16.000

2.000
99.000
16.000

OD 3.13 Versterken kennisbasis door
samenwerking Bedrijven en
instellingen
- Bijdragen aan ZBO’s en
RWT’s
(Van Kloppen Centrum)
- Bekostiging
(Technologische Instituten)

54.000

73.000

99.000

153.000

154.000

154.000

149.000

13.600

35.700

52300

76.000

76.500

76.500

71.600

40.400

37.300

46.700

77.000

77.500

77.500

77.400

Algemeen
- Opdrachten
- Leningen

11.000
7.000
4.000

8.000
4.000
4.000

10.000
6.000
4.000

12.000
8.000
4.000

11.000
7.000
4.000

12.000
8.000
4.000

12.000
8.000
4.000

Ontvangsten

115.753

110.846

107.100

104.000

90.400

112.900

45.900

Artikel 3 Budgettair belang buiten de Milieuzakenbegroting (bedragen x € 1.000)
2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Investeringsaftrek i.k.v Wet Bevordering Milieuinnovatie, (Artikel 2.2.1 Financiën)

4.200

5.600

6.300

7200

7200

7200

7.200

Kennis en Innovartie (Art. 26 LNV)

1 000

1 000

1000

1000

1000

900

900

Een sterk innovatievermogen (Art. 2 Econ. Zaken)

700

800

700

700

600

600

500

7e Kaderprogramma Onderzoek (EU Begroting)

2.300

2.100

2.100

1.800

200

200

200

De subsidies (circa 24 miljoen €) kunnen, conform het Rijksreglement voor milieusubsidies, pas
Bugetflexibiliteit
2

2. voorbeeld beleidsartikel
een jaar na aankondiging kan een vermindering hiervan worden doorgevoerd, dus per 2012.
Een vermindering van bijdragen aan de internationale organisaties (2,1 miljoen €) vergt
herziening van internationale overeenkomsten. Dit maakt vermindering van dit budget per 2011
praktisch onhaalbaar.
Bij vermindering van de financiering van middellange termijnonderzoeksprogramma’s (ca € 47
miljoen) bestaat een juridisch groot risico op financiële claims vanuit de technologische
instituten

Operationele doelstelling
Toelichting
instrumenten

3.11 Kennisbescherming milieu-innovaties
Voor het bereiken van een goed intellectueel eigendomsysteem worden naast wetgevingsinstrumenten door het ministerie zelf1, de volgende financiële instrumenten ingezet:
Bijdrage Milieu Octrooicentrum Nederland
Het belangrijkste financiële instrument van OD 3.11 is een structurele bijdrage aan het Milieu
Octrooicentrum Nederland (www.MOC.nl). Dit is een zelfstandig bestuursorgaan dat het
Nederlandse systeem voor milieu-octrooien uitvoert en het gebruik ervan stimuleert. Deze
bijdrage was in 2010 goed voor zo’n derde deel van de totale inkomsten van het MOC
Bijdrage aan internationale organisaties
Nederland neemt deel in diverse organisaties die internationaal actief zijn op het gebied van de
bescherming van kennis op milieugebied. Het betreft hier de World Trade Organisation (WTO)
het World Intellectual Property Organisation (WIPO) en de Europese Octrooi Organisatie
(EOO).
Dat brengt met zich mee dat Nederland contributie betaalt aan deze organisatie en ook op
incidentele basis bijdraagt aan bezoeken van internationale delegaties en de organisatie van
conferenties. De totale bijdrage aan deze organisaties bedraagt ruim € 2 mln per jaar.
Opdrachten
Voor de vertaling van regelgeving worden gespecialiseerde vertaalbureaus ingeschakeld.

Operationele doelstelling

3.12 Meer bedrijven die kennis op het gebied van milieu-innovaties ontwikkelen en
benutten

Toelichting instrumenten
Om het de vertaling van nieuwe producten en diensten op het gebied van milieu-innovaties te
helpen bevorderen worden naast de belastingaftrek in het kader van de WBMI (zie tabel) ook
een aantal subsidieregelingen en innovatievouchers- en contracten ingezet. De uitvoering van
een groot deel van deze instrumenten vindt plaats door een baten/lastendienst, het
MilieuPartnerPlatform.
Subsidies
Innovatiesubsidie milieuprojecten (IM). Onder deze regeling kunnen Bedrijven en
kennisinstellingen 25% van de kosten die samenhangen met het samenwerkingsverband
vergoed krijgen, met een maximum van € 1 mln per samenwerkings-verband. In de aanloop
naar beëindiging van deze regeling in 2014 worden de voorwaarden per 01.01.2011 aanzienlijk
aangescherpt.

1

Wetgeving valt financieel gezien onder het apparaatsuitgavenartikel. De meest belangrijkste te verwachten ontwikkelingen op het gebied
van intellectueel eigendomsrecht zijn terug te vinden in de beleidsagenda.

3

2. voorbeeld beleidsartikel
Gebruik IM subsidies
600
500
400
300
200
100
0
2005

2006

2007

2008

2009

2010

Aantal gehonoreerde aanvragen

Subsidieregeling windmolenparken.
Deze subsidieregeling voor windparken is inmiddels beëindigd; de uitgaven hebben uitsluitend
betrekking op de uitfinanciering van reeds aangegane verplichtingen.
Milieu-Innovatievouchers.
Deze vouchers van € 7.500 kan een MKB-er gebruiken om een kennisvraag uit te zetten bij een
publieke kennisinstelling of onderneming met een grote eigen researchafdeling. In 2008, 2009
en 2010 hebben pilots plaatsgevonden voor 100, 400 en 600 vouchers. In jaar T worden 2750
Milieu-innovatievouchers ter beschikking gesteld.
Opdrachten
Milieu-innovatieprestatiecontracten. In deze contracten worden afspraken gemaakt met
individuele bedrijven over een extra inspanning op het terrein van milieu-innovaties. In ruil
daarvoor stelt het Rijk een 50% bijdrage beschikbaar in de extra kosten met een maximum van
€ 475.500 per bedrijf in drie jaar. De gemiddelde bijdrage per bedrijf en het aantal
deelnemende bedrijven is hieronder aangegeven voor de periode 2005-2010. Voor 2010 betrof
dit ook deelnemers ook de inmiddels vervallen regeling ‘Milieu-innovatiebevordering door
samenwerking’.
MilieuPartnerPlatform
Het MilieuPartnerPlatform biedt informatie en expertise, en inventariseert en agendeert tevens
de knelpunten van starters op het gebied van milieu-innovaties. Via het MilieuPartnerLabel
wordt het starters op het gebied van milieu-innovaties makkelijker gemaakt om zakelijk krediet
aan te vragen. De organisatiekosten van het Platform bedragen circa €3 miljoen. Jaarlijks
beschikt het Platform zelf over €12 miljoen om in starters op het gebied van milieu- innovaties
investeren (MilieuPartner Seed- faciliteit) Het Platform voert ook de beide hierboven genoemde
subsidieregelingen uit.
450
400
350
300
250
200
150

aantal deelnemende
bedrijven
gemiddelde bijdrage per
bedrijf (x € 1.000)

100
50
0
2005

2006

2007

2008

2009

2010

Operationele doelstelling

3.13 Versterken kennisbasis op milieugebied door samenwerking van bedrijven en
kennisinstellingen

Toelichting
instrumenten

De instrumenten hebben betrekking op de financiering van langer lopende
onderzoeksprogramma’s bij kennisinsti tuten en de financiering van een nieuw kenniscentrum
(Het Van Koppen Centrum)
Van Kloppen Centrum
Uit het Fonds Economische Structuurversterking is € 40 mln beschikbaar gesteld voor het Van
Kloppen Centrum. Het centrum, dat start in 2011, moet uitgroeien tot een internationaal erkend
4

2. voorbeeld beleidsartikel
centrum op het gebied van milieu-innovaties. In totaal wordt hiervoor ruim € 52 miljoen
uitgetrokken.
Programmafinanciering aan Grote Technologische Instituten en TNO
De vijf Grote Technologische Instituten (GTI’s: Marin, WL, NLR, GeoDelft en ECN) en TNO
hebben tot doel bedrijfsleven en overheid toepasbare kennis ter beschikking te stellen en deze
bij de implementatie daarvan te ondersteunen.
Financiering middellange termijnprogramma's 2010 (x € 1 mln)

.

Marin; 3,8
TNO; 10,1

WL; 3,4

ECN; 0,4
NLR; 8,7
GeoDelft; 7,3

5