Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

25 268

Zelfstandige bestuursorganen

Nr. 165

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2018
Hierbij bied ik u aan het rapport inzake de vijfjaarlijkse wettelijke evaluatie
van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (hierna: CBR). De
evaluatie is uitgevoerd door het adviesbureau PricewaterhouseCoopers
(hierna: PWC). Het rapport treft u aan als bijlage bij deze brief1.
Op grond van artikel 39 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
ontvangen de beide Kamers der Staten-Generaal elke vijf jaar een verslag
ten behoeve van de beoordeling van de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het functioneren van een zelfstandig bestuursorgaan.
Bijgaand rapport bevat een evaluatie van het CBR over de periode 2013
tot en met 2016. Daarnaast heeft PWC ook aanbevelingen gedaan hoe het
CBR kan anticiperen op externe ontwikkelingen.
Het CBR is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (hierna: ZBO)
belast met een verkeersveiligheidstaak: het beoordelen van de rijvaardigheid en medische geschiktheid van bestuurders en de vakbekwaamheid van professionals in transport en logistiek.
Het CBR komt van een periode dat ze onder verscherpt toezicht heeft
gestaan en is omgevormd van een privaatrechtelijk naar een publiekrechtelijk ZBO. In 2013 is het CBR gestart als publiekrechtelijk ZBO en is het
verscherpt toezicht opgeheven. Dit is de eerste evaluatie van het CBR als
publiekrechtelijk ZBO.
In de evaluatieperiode heeft het CBR een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Er zijn veel stappen gezet die hebben geleid tot een verbetering
van de bedrijfs-voering en het CBR is in stabieler financieel vaarwater
gekomen. Dat neemt niet weg dat de executiekracht van het CBR, dat wil
zeggen de capaciteit om ideeën en plannen die aanwezig zijn binnen de
organisatie om te zetten in resultaat, nog nadrukkelijk aandacht behoeft.
1

kst-25268-165
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 268, nr. 165

1

Dit is nodig om de laatste stappen te kunnen zetten naar een ook op
langere termijn gezonde organisatie die klaar is voor de toekomst.
PWC schetst in het rapport een aantal belangrijke aandachtspunten. Deze
hebben ten dele betrekking op de resterende problemen in de bedrijfsvoering, zoals de relatief hoge personeelskosten per fte en de verdere
professionalisering van de ICT, en ten dele op het innovatievermogen en
de executiekracht van het CBR. Daarnaast doet PWC de aanbeveling om
de wendbaarheid van de organisatie te vergroten om toekomstige
marktfluctuaties en maatschappelijke en technologische ontwikkelingen
beter op te kunnen vangen en zodoende de afgesproken normen over
doorlooptijden en reserveringstermijnen structureel te kunnen halen. De
recente ontwikkelingen rondom de wachttijdenproblematiek en de
behandeltermijnen bij de beoordelingen op rijgeschiktheid ondersteunen
deze aanbeveling.
De directie van het CBR ziet het evaluatierapport als een waardevolle
reflectie op waar zij staan als organisatie. Zij zien de conclusies en
aanbevelingen als bekrachtiging van de strategische koers 2018–2022 die
in 2017 is bepaald. Het CBR erkent dat hen nog het nodige te doen staat
om de dagelijkse bedrijfsvoering te verbeteren. Het CBR ziet in de
evaluatie de juiste aanknopingspunten om hieraan te werken.
Personeelskosten
PWC constateert dat de personeelskosten per fte relatief hoog zijn bij het
CBR ten opzichte van andere, vergelijkbare uitvoeringsorganisaties in het
publieke domein. Daarnaast is sprake van een relatief hoog aantal
verlofdagen, met name door het aantal extra verlofdagen voor
werknemers boven de 58. In het recent bereikte CAO-akkoord zijn
afspraken gemaakt over de afbouw van het aantal verlofdagen. De totale
personele kosten blijven echter hoog en vormen een grote kostenpost
voor de organisatie. Ik zie de beheersing van de hoogte en opbouw van de
personele kosten als een belangrijke factor om tot financiële stabiliteit te
komen. Ik zal dit meenemen als onderdeel van de set doelmatigheidsindicatoren die het CBR en mijn ministerie op korte termijn gezamenlijk gaan
ontwikkelen. Een ander aandachtspunt is dat het CBR nog niet beschikt
over een model voor strategische personeelsplanning. Dit is in ontwikkeling. Ik vind het belangrijk dat het CBR hierover beschikt en zal sturen
op de doorontwikkeling en implementatie daarvan door het CBR.
ICT
PWC constateert dat het CBR de afgelopen jaren een aantal belangrijke
stappen heeft gezet op ICT-gebied. Er zijn reeds belangrijke vernieuwingen
doorgevoerd, zoals de digitalisering van het theorie-examen, maar PWC
concludeert ook dat er nog een flinke opgave resteert om te komen tot
een betrouwbare en logische ICT-infrastructuur. Ik herken deze constatering en zal de inspanningen die het CBR doet om te komen tot verdere
professionalisering van de ICT nauwlettend blijven volgen. Het is goed dat
het CBR op korte termijn een audit op de ICT laat uitvoeren.
Doelmatigheid en doeltreffendheid
PWC adviseert het CBR en het Ministerie van IenW om nog eens goed te
kijken naar de wijze waarop de doelmatigheid en doeltreffendheid van de
organisatie worden gemonitord. Op korte termijn gaan het CBR en mijn
ministerie een set doelmatigheidsindicatoren ontwikkelen op basis van
reeds beschikbare verantwoordingsinformatie. Bij het ontwikkelen van
indicatoren voor het monitoren van de doeltreffendheid gaat het allereerst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 268, nr. 165

2

om de kwaliteit van de producten en uiteindelijk om het maatschappelijk
effect daarvan. De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) wordt gevraagd te verkennen wat de mogelijkheden zijn
om hiervoor indicatoren te formuleren.
KPI-scores voor doorlooptijden en reserveringstermijnen
PWC gaat in het rapport ook in op de mate waarin de afgesproken normen
over doorlooptijden en reserveringstermijnen zijn gehaald in de evaluatieperiode. In de periode 2013 tot en met 2016 was de ontwikkeling van de
KPI-scores over het algemeen gunstig. Uitzondering daarop waren de
divisies Rijvaardigheid en CCV (de divisie voor beroepsexamens en
vakbekwaamheid), waar in 2016 de KPI voor de reserveringstermijn voor
praktijkexamens niet werd gehaald door een onverwacht hoog aantal
examenaanvragen. Inmiddels is duidelijk dat de toename van het aantal
praktijkexamens in 2016 geen incident was en dat de vraag zelfs nog
verder is toegenomen, waardoor de KPI’s voor de reserveringstermijnen
nog steeds niet gehaald worden. Zoals ik u onlangs heb gemeld in mijn
brief naar aanleiding van de vragen van het lid Von Martels (CDA) over
«wachtrijen voor het afleggen van een rijexamen» heeft het CBR een plan
gemaakt met maatregelen voor het behalen van de KPI’s voor zowel de
korte als de langere termijn waarbij zowel de vraag- als de aanbodkant
worden betrokken (Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr. 2167). Dit plan
zal ik een dezer dagen aan uw Kamer toesturen. In het plan wordt door het
CBR ook aandacht besteed aan de voorgestelde maatregelen om de
behandeltermijnen bij het beoordelen op rijgeschiktheid te verkorten en
de voorlichting daarover te verbeteren, dit mede in reactie op de recente
brief van de Nationale ombudsman aan het CBR over dit onderwerp.
Eigen vermogen
De onderzoekers stellen vast dat het CBR meer executiekracht en
wendbaarheid nodig heeft. Hiervoor moet het eigen vermogen, dat nu
nog een relatief beperkte omvang heeft, substantieel toenemen. Mijn
ministerie zal met het CBR afspraken maken over het benodigde
vermogen en hoe dat bereikt kan worden. Hiervoor kan het noodzakelijk
zijn om nog langere tijd enkele producten zoals theorie-examens boven de
kostprijs aan te blijven bieden.
Governance
PWC constateert dat de sturingsrelatie tussen het Ministerie van IenW en
het CBR is verbeterd in de evaluatieperiode. Daarbij concludeert PWC dat
mijn ministerie vooral procesmatig invulling heeft gegeven aan haar rol
als eigenaar. Ik deel de aanbeveling van PWC dat het voor het wegnemen
van de resterende problemen in de bedrijfsvoering van het CBR van
belang is om meer inhoudelijk sturing aan het CBR te geven vanuit de
eigenaarsrol. Ik neem deze aanbeveling ter harte. Ik ben bezig de
eigenaarsrol van het ministerie ten aanzien van ZBO’s verder te versterken
en de werking van de driehoek met de ZBO’s, opdrachtgever(s) en
eigenaar verder te verbeteren en te intensiveren. De contacten tussen de
drie rollen in relatie tot het CBR zijn inmiddels versterkt en zullen in de
komende periode verder worden uitgebouwd.
Toekomst
Naast een evaluatie van de afgelopen periode heb ik PWC eveneens
gevraagd te kijken naar de ontwikkelingen en uitdagingen voor het CBR
voor de nabije toekomst. Duidelijk is dat de technologische ontwikkelingen in de voertuig- en mobiliteitssector snel gaan; het CBR heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 268, nr. 165

3

innovatie- en executiekracht nodig om goed op deze ontwikkelingen in te
kunnen spelen. PWC geeft aan dat dit, naast de aandachtspunten in de
bedrijfsvoering, een belangrijke uitdaging voor het CBR zal worden.
Belangrijkste aandachtspunten voor productinnovatie bij het CBR zijn de
verdere modernisering van het (praktijk)examen en het inzetten van
nieuwe technische instrumenten bij het proces na het innemen van een
rijbewijs door de politie. Daarnaast vergt het beter adviseren over en
toetsen van de rijgeschiktheid aandacht. Dit vraagt naast innovatie van het
CBR ook samenwerking in de keten, waar bijvoorbeeld ook Rijkswaterstaat en de Rijksdienst Wegverkeer deel van uitmaken. De aanbeveling
aan het ministerie is daarom om hier, met name in relatie tot de keten,
een stevige regierol in te nemen en op korte termijn een strategische
verkenning met het CBR uit te voeren. Het Ministerie van IenW zal deze
verkenning in 2018 uitvoeren.
Ik deel de conclusie van PWC dat het CBR de afgelopen periode een
positieve ontwikkeling heeft doorgemaakt en zich als organisatie zowel
financieel als organisatorisch heeft ontwikkeld. En dit in een periode
waarin er een stevig beroep is gedaan op het CBR. Ik herken ook de
aandachtspunten die in het rapport worden genoemd en deel de
aanbevelingen van PWC. Ik zal ervoor zorgen dat de aanbevelingen die
aan het Ministerie van IenW als eigenaar en opdrachtgever zijn gericht
worden opgepakt. Het CBR is en gaat aan de slag met de aan hen gerichte
aanbevelingen. Ik blijf hierover in gesprek met het CBR en zal waar dat
passend is hierover afspraken maken met het CBR.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 268, nr. 165

4