RAPPORT
Verkenning regelgeving veiligheid
batterijen

Klant:

Ministeries van I&W en J&V

Referentie: BH9369MIRP2107151523
Status:

Definitief S0/1.0

Datum:

19 november 2021

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35
3818 EX Amersfoort
Mobility & Infrastructure
Trade register number: 56515154
+31 88 348 20 00 T
+31 33 463 36 52 F
reception.ame-la@nl.rhdhv.com E
royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Verkenning regelgeving veiligheid batterijen
Ondertitel:
Referentie: BH9369MIRP2107151523
Status: 1.0/S0
Datum: 19 november 2021
Projectnaam: Verkenning regelgeving veiligheid batterijen
Projectnummer: BH9369
Auteurs:

Lidia Palm, Jean-Marc Abbing, Christiaan Soer,
Rachel Hoeneveld, Robin de Vor

Classificatie
Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of
openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd.
HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document,
anders dan jegens de Opdrachtgever.
Let op: dit document bevat persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V. en dient voor
publicatie of anderszins openbaar maken te worden geanonimiseerd.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

i

Projectgerelateerd

Inhoud
Managementsamenvatting

4

1

Inleiding, scope en definities

9

1.1

Leeswijzer rapport

9

1.2

Veiligheidsaspecten

9

1.3

Type regelgeving

10

1.4

Ordeningsprincipe en bril: lifecycle en bowtie

11

1.5

Verschillende typen batterijen

13

2

Onderzoeksaanpak

14

3

Productwetgeving

15

3.1

Juridische context

15

3.2

Wat is er geregeld voor batterijen?

16

3.3

Wat valt op?

19

3.3.1
3.3.2
3.3.3

Lifecycle
Bowtie
Specifieke waarnemingen

19
20
20

3.4

Reflectie uit interviews

21

4

Transportwetgeving

25

4.1

Juridische context

25

4.2

Wat is er geregeld?

25

4.3

Wat valt op?

27

4.3.1
4.3.2
4.3.3

Lifecycle
Bowtie
Specifieke waarnemingen

27
28
29

4.4

Reflectie uit interviews

29

5

Omgevingsrecht

31

5.1

Juridische context

31

5.2

Wat is er geregeld?

31

5.3

Wat valt op?

36

5.3.1
5.3.2
5.3.3

Lifecycle
Bowtie
Specifieke waarnemingen

36
36
37

5.4

Reflectie uit interviews

37

6

Regelgeving over afval, recycling en refurbishment

38

6.1

Juridische context

38

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

2

Projectgerelateerd

6.2

Wat is er geregeld in de afval/recycling wetgeving?

38

6.3

Wat valt op?

40

6.3.1
6.3.2
6.3.3

Lifecycle
Bowtie
Specifieke waarnemingen

40
40
40

6.4

Reflectie uit interviews

41

7

Conclusies en aanbevelingen

42

7.1

Conclusies

42

7.2

Aanbevelingen

46

Bijlagen
Bijlage 1 Schema lifecycle
Bijlage 2 Overzicht van geïnterviewden

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

3

Projectgerelateerd

Managementsamenvatting
Het gebruik van batterijen in de samenleving neemt steeds verder toe. Ze spelen een belangrijke rol in de
energietransitie; bijvoorbeeld bij de energieopslag in de gebouwde omgeving en de toenemende
elektrificatie van vervoersmiddelen. Het kabinet hanteert de strategische aanpak batterijen om de
toename van het gebruik van batterijen verantwoord te laten verlopen1. Onderdeel van die aanpak betreft
de verkenning naar de regelgeving over de veiligheid van batterijen. “Voor een veilige toepassing van
batterijen is het van belang dat er een consistent en kenbaar stelsel van regels is dat bovendien in de
praktijk goed toepasbaar is”2.
Eerste stap hierbij is het inzichtelijk maken hoe de huidige regelgeving in elkaar steekt en het
beantwoorden van de vraag of de regelgeving een samenhangend en dekkend geheel vormt. Daartoe
strekt deze verkenning naar de regelgeving over de veiligheid van batterijen die is uitgevoerd in de
periode mei tot en met november 2021. In deze managementsamenvatting treft u een overzicht aan van
de resultaten van de uitgevoerde verkenning.
Het onderzoek is begeleid door een begeleidingscommissie bestaande uit medewerkers van de
Ministeries van Justitie en Veiligheid, Infrastructuur en Waterstaat, Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Economische Zaken en Klimaat, het Instituut Fysieke Veiligheid en
de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond.
Aanpak en werkwijze
De uitvoering van deze verkenning is gestart met een deskstudy waarbij alle relevante regelgeving in
beeld is gebracht. De verkenning is gedaan op basis van de levenscyclus van de batterij, van grondstof
via productfase naar de afvalfase. Parallel aan de deskstudy zijn interviews gehouden met leden van de
begeleidingscommissie, Stibat, Recharge en de Universiteit Twente. De interviews hadden tot doel om de
kennis van deze groep experts te ontsluiten en het beeld uit de deskstudy te toetsen. De resultaten van de
deskstudy en de interviewronde zijn vastgelegd in een tussenrapportage die is besproken tijdens een
rondetafelsessie met experts. In de rondetafelsessie is ook stil gestaan bij mogelijke aanbevelingen. Na
de rondetafelsessie heeft de synthese plaatsgevonden en zijn door de onderzoekers conclusies en
aanbevelingen geformuleerd.
Hoofdvragen
De verkenning valt in drie hoofdvragen uiteen:
1. Welke verdragen, wet- en regelgeving, normen, veiligheidseisen en keurmerken bestaan er met
betrekking tot de veiligheid van batterijen (overzicht wet- en regelgeving)
2. Is deze wet- en regelgeving met elkaar samenhangend en dekkend?
3. Hoe is de verantwoordelijkheid verdeeld tussen de verschillende actoren op de verschillende
gebieden?
Onderzoeksvraag 1: Welke verdragen, wet- en regelgeving, normen, veiligheidseisen en keurmerken
bestaan er met betrekking tot de veiligheid van batterijen?
Batterijen bedienen een wereldwijde markt, ze worden overal geproduceerd en de grondstoffen komen uit
alle windstreken. Dit betekent voor de scope van dit onderzoek dat zowel de nationale regelgeving
bestudeerd is, maar ook de Europese regels, internationale transportregels en eventuele verdragen op
UN-niveau die impact hebben op Nederland. Het gaat dus om wetten, algemene maatregelen van
bestuur, ministeriële regelingen, Europese Richtlijnen en verordeningen en internationale verdragen.
Daarbij geldt dat niet alleen geldende regelgeving onderzocht is, maar dat ook nog in ontwikkeling zijnde
1
2

Brief van de staatssecretaris van IenW van 28 januari 2020 (Kamerstukken II 31209, nr. 223).
Voortgangsbrief van de staatssecretaris van IenW van 17 december 2020 (Kamerstukken II 31209, nr. 225).

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

4

Projectgerelateerd

regelgeving in beeld is gebracht. De wet- en regelgeving over de veiligheid van batterijen zijn we gaan
onderzoeken op basis van de levenscyclus van de batterij en daardoor zijn we gekomen tot een indeling
in 4 categorieën: productregelgeving, transportregelgeving, omgevingsrecht, regelgeving over afval,
recycling en refurbishment.
De productregelgeving wordt met name gedomineerd door het Europees recht: met name de Algemene
Richtlijn productveiligheid, de Machinerichtlijn, de Batterijenrichtlijn en de nog in ontwerp zijnde
Batterijenverordening. De implementatie in de nationale regelgeving geschiedt op 2 plekken: in de
Warenwet (relevant voor consumenten) en in de Arbeidsomstandighedenwet (relevant voor professionele
gebruikers). In sommige gevallen zijn de eisen in de wetgeving uitgewerkt in een specifieke technische
norm. Daarnaast kent de industrie veel technische normen die niet geharmoniseerd zijn met de EUwetgeving, maar gelden als industriestandaard of praktijk. Een compleet overzicht is opgenomen in bijlage
1 van dit rapport.
De regels over transport hebben een internationaal en/of Europeesrechtelijke achtergrond en vinden hun
oorsprong in internationale afspraken over handel en economische ontwikkeling. Binnen internationale
Handelsverdragen en in het bijzonder de Europese Unie is het vrij verkeer van personen, goederen en
diensten een belangrijk uitgangspunt. Dat brengt met zich mee dat de regels over goederenvervoer
waaronder het transport van gevaarlijke stoffen in vergaande mate zijn geharmoniseerd. Het betreft voor
het overgrote deel totale harmonisatie. Nationale afwijkingen zijn niet toegestaan. In onderstaand
overzicht is per modaliteit aangegeven welk recht van toepassing is.
Modaliteit

Internationaal / Europees recht

Nationaal recht

Weg

ADR

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Spoor

RID

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Binnenvaart

ADN

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Zeevaart

IMDG-Code

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Luchtvaart

ICAO (Annex 18 & TI)

Wet luchtvaart

Het omgevingsrecht is primair nationaal geregeld. Slechts enkele onderdelen zijn Europees geregeld,
zoals procedurevereisten en het rapporteren van milieueffecten. Het omgevingsrecht dat voor batterijen
relevant is ziet op de locaties waar vervaardiging, bewerking, verwerking, opslag of overslag van batterijen
plaatsvindt (in “inrichtingen”) en de toepassing van batterijen in gebouwen. De relevante wetgeving
bestaat onder andere uit de Wet milieubeheer en het daarop gegronde Activiteitenbesluit, die beide van
toepassing zijn op inrichtingen die gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Daarnaast vormt de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht (“Wabo”) het toetsingskader voor allerlei activiteiten die invloed
hebben op de fysieke leefomgeving, zoals het oprichten of in werking hebben van een inrichting met
aanzienlijke milieugevolgen, het bouwen van bouwwerken en het gebruiken van gronden of bouwwerken.
Bouwwerken moeten ook voldoen aan de eisen uit het Bouwbesluit 2012. Tenslotte biedt de Wet
ruimtelijke ordening het kader voor de regulering van het ruimtelijk gebruik en het toedelen van
bestemmingen in bestemmingsplannen. De genoemde nationale wetgeving zal straks opgaan in de
Omgevingswet. De regelgeving die van toepassing is op batterijen zal onder de Omgevingswet inhoudelijk
niet wijzigen. Wel worden een aantal systeemwijzigingen doorgevoerd. Zo zal bijvoorbeeld niet langer de
inrichting het aangrijpingspunt voor regulering zijn, maar de activiteit.
Leidend voor de regelgeving over inzameling, recycling en refurbishment is op dit moment de Europese
Batterijenrichtlijn. En uiteraard ook de nog in ontwerp zijnde Europese Batterijenverordening. De huidige

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

5

Projectgerelateerd

Europese Batterijenrichtlijn3 is omgezet in de Nederlandse afvalwetgeving in de Regeling beheer
batterijen en accu’s 2008. Deze regeling bevat regels over het afvalbeheer, de recycling de
terugneembaarheid en enkele restricties van stoffen in batterijen.
Onderzoeksvraag 2: Is de wet- en regelgeving met elkaar samenhangend en dekkend?
Deze verkenning laat zien dat alle fasen van de lifecycle van een batterij door regelgeving worden
afgedekt. Er kan dus worden gesteld dat de regelgeving dekkend is. Er kunnen echter wel diverse
kanttekeningen worden geplaatst bij de inhoud en het abstractieniveau van de regelgeving. Daarnaast is
een belangrijke conclusie dat er in de regelgeving weinig aandacht is voor integraal veiligheidsdenken
waarbij, er al in de productiefase, nagedacht wordt over de context waarin een batterij wordt gebruikt. En
vice versa: waarbij er in de gebruiksfase goed gekeken wordt welk type batterijen zich lenen voor een
bepaalde context. De analyse van de deskstudy, interviews en de rondetafelbijeenkomst leveren de
volgende waarnemingen en conclusies op:
1. Batterijen verschillen; de regelgeving is generiek
In de productregelgeving (zie hoofdstuk 3) zijn technische eisen opgenomen aan batterijen. Dat geldt
bijvoorbeeld ook voor de Europese Batterijenverordening die nog in ontwerp is. Opvallend is echter dat er
geen specifieke eisen voor verschillende typen batterijen gesteld worden. De eisen worden generiek
gesteld. Uitzondering op de regel betreft de (nog in ontwikkeling zijnde) regelgeving over lithium-ion
batterijen (zie conclusie 3).
Aanbevelingen:
 Richt de aandacht op intrinsiek veilige batterijen die ontwikkeld zijn voor de context waarin ze worden
gebruikt;
 Verplicht fabrikanten van batterijen tot betere informatieverstrekking in de keten (van producent naar
gebruiker van de batterij, zowel particulier als gebruik in een product).
2. Er is in de regelgeving weinig aandacht voor de context waarin een batterij wordt gebruikt
(gebruik van de bowtie als instrument)
Het veiligheidsdenken dat veiligheidsdeskundigen met de bowtie voorstaan wordt niet toegepast bij
batterijen. Als we met het instrument van de bowtie naar de regelgeving kijken dan is er niet voorzien in
een systematiek waarin er bij het ontwerp nagedacht wordt over de intrinsieke risico’s van een batterij en
de context waarin de batterij wordt gebruikt en de preventieve en repressieve maatregelen die getroffen
moeten worden bij incidenten. Eigenlijk geldt het ontbreken van holistisch denken over de veiligheid van
de batterij door de hele keten heen.
Aanbeveling:
 Beinvloed de Batterijverordening op een zodanige manier dat de veiligheidsbeoordeling van een
batterij in de context van de toepassing beter wordt beoordeeld en gecommuniceerd in de keten;
 Stimuleer dat de plaatsing van batterijen met een hoog risicoprofiel plaatsvindt door gecertificeerde
installateurs.
3. De gevaren van lithium-ion batterijen worden onderkend, de gevaren van andere batterijen
(nog) niet
In de transportregelgeving (internationaal geregeld) en het omgevingsrecht worden de gevaren van
lithium-ion batterijen (thermal runaway) onderkend. Dat maakt dat er op dit moment gewerkt wordt aan de
PGS-37 (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen). Maar het is opvallend te noemen dat er geen sprake is van

3

Richtlijn 2006/66/EG van het Europees parlement en de raad van 6 september 2006 inzake batterijen en accu’s, alsook afgedankte
batterijen en accu’s en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EG

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

6

Projectgerelateerd

een vergelijkbare actie voor de opslag van andere gevaarlijke batterijen of hoeveelheden van batterijen
(loodzuuraccu’s, nikkel-metaalhydride-batterijen en lithium-metaal batterijen).
Aanbeveling:
 Besteed in de regelgeving niet alleen aandacht aan lithium-ion batterijen maar ook andere batterijen
een hoog risicoprofiel.
4. Er is in het Europees recht veel aandacht voor duurzaamheid, minder voor veiligheid
Duurzaamheid is een belangrijk thema in de Europese producteisen. Opvallend daarbij is dat de
veiligheidseisen middels een zelfverklaring van de fabrikant geborgd zijn en de eisen met een
duurzaamheidskarakter (CO2 footprint, recycling en grondstoffen/ risicogebieden) moeten worden
getoetst door een notified body.
Aanbeveling:
 Verplichte verificatie van de veiligheid door een notified body bij batterijen met een hoog risicoprofiel.
5. Er worden geen specifieke eisen met betrekking tot batterijen gesteld aan de brandveiligheid
van gebouwen
De regels in het Bouwbesluit over brandveiligheid zijn generiek gesteld en niet specifiek gericht op de
ontbranding van batterijen. Dit is een aandachtspunt, aangezien branden van (lithium-ion) batterijen
anders verlopen dan traditionele branden. Een tweede aandachtspunt betreft de batterijen die via een
stekker zijn aangesloten in een gebouw. Deze batterijen zijn in beginsel geen onderdeel van een
installatie en daarmee vallen ze ook buiten het kader van de beoordeling van de installatie van het
bouwwerk. Dan zijn (uitsluitend) de regels over productveiligheid van toepassing en niet de betreffende
NEN-norm voor elektrische installaties.
Aanbevelingen:
 Overweeg of er in de uitvoeringsregelgeving onder de Omgevingswet regels moeten worden
opgenomen om de brandveiligheid van gebouwen en bouwwerken te vergroten.
6. Consumenten ‘importeren’ regelmatig producten met onveilige batterijen; er is sprake van een
internationaal probleem
In veel interviews is gewezen op het importeren van onveilige producten met batterijen door consumenten
via internationale websites. Het betreft hier een breed gevoeld en internationaal probleem dat zich
uiteraard niet alleen bij producten met batterijen voordoet, maar ook bij andere producten (bijvoorbeeld
kinderspeelgoed met gevaarlijke stoffen). Nederland zal dit niet alleen aan kunnen pakken, er zal in
internationaal (EU) verband opgetreden moeten worden.
7. Refurbishment levert grote risico’s op en er worden nauwelijks regels aan gesteld.
Refurbishment (maar ook re-use) komt naar voren als één van de belangrijkste veiligheidsissues bij
batterijen. Op dit moment worden er nauwelijks eisen gesteld aan refurbishment anders dan de algemene
zorgplicht. In de ontwerp Batterijenverordening zijn eisen opgenomen aan refurbishment van industriële
batterijen en batterijen voor elektrische voertuigen. Voor die batterijen gelden dezelfde eisen als voor
nieuwe batterijen. Dat is een verbetering ten opzichte van de huidige situatie onder de Batterijenrichtlijn,
maar ook voor het gebruik van kleinere niet-industriële batterijen (met mindere hoge refurbishment eisen)
in eindproducten in de privésfeer (bijvoorbeeld in fietsen in een stalling in en om het huis), zijn de
potentiële gevolgen van een zelfontbranding van een batterij groot.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

7

Projectgerelateerd

Aanbeveling:
 Verplicht een batterijpaspoort ook voor kleinere batterijen met refurbishment potentieel.
8. Regelgeving over cybersecurity van batterijen ontbreekt
In de onderzochte regelgeving ontbreken regels over cybersecurity. Dat is enerzijds opvallend te noemen,
maar aan de andere kant ook voorstelbaar aangezien de regels over cybersecurity logischerwijs beter
passen in de productnormen van de producten zelf. Zo wordt bijvoorbeeld de batterij onderdeel van een
auto, die in verbinding staat met het internet (en niet de batterij op zichzelf), waarop het aspect
cybersecurity dan wel relevant is. Het is wel opvallend dat er in de onderzochte regelgeving ook geen
eisen over cybersecurity zijn opgenomen, als het gaat om standalone batterijen zoals buurt- of
thuisbatterijen. Daar lijkt dus geen van de vier regelgevingskolommen het aspect cyber-security af te
dekken.
Onderzoeksvraag 3: Hoe is de verantwoordelijkheid verdeeld tussen de verschillende actoren op de
verschillende gebieden?
In deze verkenning is aan de hand van vier categorieën van wetgeving de regelgeving over de veiligheid
van batterijen in beeld gebracht. Deze verkenning laat zien dat alleen de regelgeving over transport als
het ware als een breinaald door alle fasen van de levenscyclus heen gaat. De overige categorieën:
productregelgeving, omgevingsrecht en afval/refurbishment staan veel meer op zichzelf. Onderstaande
tabel brengt tot uitdrukking welke actoren een rol spelen per wetgevingscategorie:
Wetgevingscategorie

Actoren

Departement

Productregelgeving

Fabrikanten, consumenten,
VWS, SZW
werkgevers

NVWA en ISZW

Transportregelgeving

Ontdoener, inzamelaar,
transporteur, verwerker

ILT

Omgevingsrecht

Ontwikkelaars, omwonenden BZK, I&W, J&V

Bevoegd gezag (gemeente,
provincie, omgevingsdienst),
brandweer, veiligheidsregio

Afval, recycling en
refurbishment

Ontdoener, inzamelaar,
verwerker, refurbisher

ILT, brandweer,
veiligheidsregio, bevoegd
gezag

I&W

I&W

Uitvoering/inspectie

Deze verkenning laat zien dat er veel verschillende partijen betrokken zijn gedurende de lifecycle van een
batterij. Dat geldt op rijksniveau, maar zeker ook in de uitvoering. Uit de interviews is gebleken dat er
weinig interactie is tussen de regelgevingskolommen en tussen de verschillende actoren. Dat geldt op
rijksniveau voor de verantwoordelijke departementen als het gaat om de beleidsvorming. Maar datzelfde
geldt voor de verantwoordelijke inspecties: NVWA, ILT en ISZW werken nu nog zeer beperkt samen blijkt
uit diverse interviews.
Aanbeveling
 Verstevig de samenwerking tussen departementen en inspecties

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

8

Projectgerelateerd

1

Inleiding, scope en definities

Het gebruik van batterijen in de samenleving neemt steeds verder toe. Ze spelen een belangrijke rol in de
energietransitie; bijvoorbeeld bij de energieopslag in de gebouwde omgeving en de toenemende
elektrificatie van vervoersmiddelen. Het kabinet hanteert de strategische aanpak batterijen om de
toename van het gebruik van batterijen verantwoord te laten verlopen4. Onderdeel van die aanpak betreft
de verkenning naar de regelgeving over de veiligheid van batterijen. “Voor een veilige toepassing van
batterijen is het van belang dat er een consistent en kenbaar stelsel van regels is dat bovendien in de
praktijk goed toepasbaar is”5.
Eerste stap hierbij is het inzichtelijk maken hoe de huidige regelgeving in elkaar steekt en het
beantwoorden van de vraag of de regelgeving een samenhangend en dekkend geheel vormt. Daartoe
strekt deze verkenning naar de regelgeving over de veiligheid van batterijen die is uitgevoerd in de
periode mei tot en met november 2021. In dit rapport treft u de resultaten aan van de uitgevoerde
verkenning.
De verkenning valt in drie hoofdvragen uiteen:
1. Welke verdragen, wet- en regelgeving, normen, veiligheidseisen en keurmerken bestaan er met
betrekking tot de veiligheid van batterijen?
2. Is deze wet- en regelgeving met elkaar samenhangend en dekkend?
3. Hoe is de verantwoordelijkheid verdeeld tussen de verschillende actoren op de verschillende
gebieden?

1.1

Leeswijzer rapport

In dit inleidende hoofdstuk wordt uiteengezet wat de scope van de verkenning is. Daarbij is met name
relevant welke veiligheidsaspecten onderdeel uitmaken van deze verkenning (zie paragraaf 1.2), maar
ook de mate van diepgang waarmee we naar de verschillende typen regelgeving hebben gekeken
(paragraaf 1.3). Daarnaast bevat dit hoofdstuk de introductie van twee voor deze verkenning belangrijke
concepten: de lifecycle van een batterij (van ontwerp tot recycling en refurbishment) en de bowtie
(algemeen geaccepteerd veiligheidsconcept). Zie daarvoor paragraaf 1.4. In hoofdstuk 2 wordt kort
beschreven wat de gehanteerd onderzoeksaanpak is.
In de hoofdstukken 3 tot en met 6 worden de resultaten van de deskstudy en de interviews gepresenteerd.
Hoofdstuk 3 heeft betrekking op de productregelgeving, hoofdstuk 4 op de transportregelgeving,
hoofdstuk 5 op het omgevingsrecht en tot slot hoofdstuk 6 op de regelgeving over afval en recycling.
De hoofdstukken 7 en 8 bevatten de conclusies en de aanbevelingen.

1.2

Veiligheidsaspecten

Tijdens de delving van grondstoffen, productie, het gebruik en in de afval- en recyclingfase van batterijen
spelen verschillende veiligheidsaspecten een rol. Deze verkenning is uitsluitend gericht op de volgende
veiligheidsaspecten:
 fysieke veiligheid van mens en milieu;
 systeemveiligheid (impact op het systeem waar het onderdeel van is);
 beveiliging (o.a. cyberterrorisme).

4
5

Brief van de staatssecretaris van IenW van 28 januari 2020 (Kamerstukken II 2019/20 31209, nr. 223).
Voortgangsbrief van de staatssecretaris van IenW van 17 december 2020 (Kamerstukken II 2020/21 31209, nr. 225).

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

9

Projectgerelateerd

Andere typen veiligheid vallen niet onder de scope van deze verkenning. Veelgenoemd zijn
leveringsveiligheid en sociale veiligheid. Leveringsveiligheid is de continuïteit van levering van de batterij
zelf of onderdelen ervan. Sociale veiligheid heeft betrekking op ongewenste omstandigheden in de keten,
zoals kinderarbeid of conflictfinanciering. Deze vormen van veiligheid zijn maatschappelijk gezien zeer
relevant, maar maken geen deel uit van deze verkenning.
Fysieke veiligheid van mens en milieu
Dit aspect moet breed opgevat worden. Het gaat bijvoorbeeld om de regelgeving die gericht is op het
voorkomen van ontbranding van batterijen, zodat de veiligheid van mensen geborgd is. Onder fysieke
veiligheid wordt ook begrepen regelgeving die gericht is op het voorkomen van schade aan het milieu. Het
gaat hierbij bijvoorbeeld om de regels die bij en krachtens de Wet milieubeheer zijn gesteld en die straks
onder de Omgevingswet zijn opgenomen. Zo is ook het Bouwbesluit relevant, gelet op de eisen die
gesteld worden over de brandveiligheid van gebouwen. Handreikingen, richtlijnen en/of protocollen voor
de incidentbestrijders of incidentbestrijdingsmethoden vormen geen onderdeel van de scope.
Systeemveiligheid
Een batterij is een energiedrager en in de gebruiksfase altijd ingebed in een systeem. De batterij kan
invloed hebben op het systeem waarin het is ingebed, maar ook omgekeerd kan het systeem invloed
hebben op de batterij. De mate waarin de batterij functioneert in het systeem en eventueel een risico kan
vormen voor het systeem door disfunctioneren benoemen we hier als systeemveiligheid. Dat kan gaan om
een batterij die in een scootmobiel wordt geplaatst tot een buurtbatterij waarin bijvoorbeeld energie wordt
opgeslagen, die is opgewekt door zonnepanelen.
Beveiliging
In de verkenning zullen we de regelgeving die betrekking heeft op de beveiliging van batterijen meenemen
(zowel fysieke als digitale beveiliging/cybersecurity). Het gaat dan bijvoorbeeld om het door middel van
een hack beïnvloeden van een batterij waardoor schade kan ontstaan aan de omgeving. Wanneer een
batterij onderdeel van een groter systeem is (bijvoorbeeld een elektrische auto die met een netwerk
verbonden is) maakt dit systeem formeel geen onderdeel uit van de scope van dit onderzoek. De regels
over cybersecurity zouden dan onderdeel moeten zijn van de productregelgeving (in dit geval de regels
over elektrische auto’s). Dit omdat de batterij op zichzelf niet met het netwerk verbonden is en/of niet
direct (buiten het systeem om waar het deel vanuit maakt, bijvoorbeeld de elektrische auto) voor
cyberaanvallen vatbaar is. In dit rapport wordt de productregelgeving van bijvoorbeeld auto’s niet in beeld
gebracht, maar wordt waar relevant wel gewezen op cybersecurity-risico’s. Wanneer een batterij als
standalone product fungeert (bijvoorbeeld een buurtbatterij) dan zou de regelgeving over cybersecurity
wel in de regelgeving over batterijen te vinden moeten zijn en dat is waar relevant ook in beeld gebracht.

1.3

Type regelgeving

Batterijen bedienen een wereldwijde markt, ze worden overal geproduceerd en de grondstoffen komen uit
alle windstreken. Dit betekent voor de scope van dit onderzoek dat zowel de nationale regelgeving
bestudeerd is, maar ook de Europese regels, internationale transportregels en eventuele verdragen op
UN-niveau die impact hebben op Nederland. Het gaat dus om wetten, algemene maatregelen van
bestuur, ministeriële regelingen, Europese richtlijnen en verordeningen en internationale verdragen.
Daarbij geldt dat niet alleen geldende regelgeving onderzocht is, maar dat ook nog in ontwikkeling zijnde
regelgeving in beeld is gebracht. Denk daarbij aan de op 10 december 2020 voorgestelde EU-verordening
inzake batterijen en afgedankte batterijen (2020/353 (COD) die de actuele Europese richtlijn (2006/66/EC)
gaat vervangen.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

10

Projectgerelateerd

Als het gaat om de wijze waarop de veiligheid geborgd is, dan kan onderscheid gemaakt worden tussen:
 zelfverklaring van de fabrikant;
 keurmerken/certificering;
 controle door een onafhankelijke derde, zoals “notified bodies” (aangemelde instantie).
In deze verkenning zijn de verschillende vormen van borging van de veiligheid in beeld gebracht. Waarbij
geldt dat de achterliggende technische normen in het kader van deze verkenning wel gecategoriseerd zijn
(zie bijlage), maar niet tot in detail in beeld gebracht zijn.

1.4

Ordeningsprincipe en bril: lifecycle en bowtie

In deze verkenning worden twee concepten gebruikt om de informatie te stroomlijnen, duiden en
categoriseren. Dat betreft de lifecycle van een batterij en de zogenaamde bowtie (methode om risico’s te
inventariseren). In deze paragraaf wordt uiteengezet wat we verstaan onder deze twee concepten. In de
hoofdstukken 3 tot en met 6 zal telkens aan de hand van de lifecycle en de bowtie uiteengezet worden
wat in het oog springt kijkend naar de wet- en regelgeving.
1. Lifecycle van een batterij
Centraal instrument voor het in beeld brengen van de regelgeving over de veiligheid van batterijen is de
zogenaamde lifecycle van een batterij. Zie hieronder figuur 1. Voor elke fase in de lifecycle wordt een
GAP-analyse uitgevoerd aan de hand van vier aspecten:
 de relevante veiligheidsaspecten van de desbetreffende fase in de lifecycle (bijvoorbeeld
transportveiligheid, opslagveiligheid, productveiligheid);
 de relevante wet- en regelgeving (nationaal, Europees en internationaal);
 de geborgde veiligheidsaspecten in de wet- en regelgeving;
 de mogelijke hiaten in de borging van de veiligheidsaspecten in de wet- en regelgeving.

Figuur 1

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

11

Projectgerelateerd

De resultaten van de GAP-analyse zijn in bijlage 1 (tabel) opgenomen.
Om de rapportage overzichtelijk te houden maken we in de hoofdrapportage zelf onderscheid in 4
categorieën van wetgeving:
 Productregelgeving (hoofdstuk 3);
 Transportregelgeving (hoofdstuk 4);
 Omgevingsrecht (hoofdstuk 5);
 Regelgeving over afval, recycling en refurbishment (hoofdstuk 6).
2. Bowtie
Een veel gebruikte analysemethode van de relevante veiligheidsaspecten ten behoeve van milieu- en
veiligheidswetgeving is de bowtie. De bowtie is bijvoorbeeld goed bruikbaar voor het identificeren van de
gevaren in de Seveso-richtlijn6.
Het veiligheidsconcept in de Seveso-richtlijn vereist een goed inzicht in alle intrinsieke gevaren die tot een
ongewense gebeurtenis kunnen leiden en als de ongewenste gebeurtenis dan toch optreedt, hoe de
gevolgen kunnen worden beheerst of geminimaliseerd. Dit is te visualiseren in de zogenoemde bowtie.

Figuur 2
Deze conceptuele beoordeling is toepasbaar op elke situatie, waarbij de ongewenste gebeurtenis centraal
gesteld wordt. Aan linkerzijde staan de gevaren die tot de ongewenste gebeurtenis kunnen leiden, aan
rechterzijde de gevolgen als de ongewenste gebeurtenis niet wordt beperkt. Daarnaast zijn voor elk
gevaar aan linkerzijde barrières (controle measures) te bedenken om het gevaar te voorkomen of vroeg te
detecteren (bijvoorbeeld via meetinstrumenten) en aan rechterzijde om de ongewenste gebeurtenis te
beperken (bijvoorbeeld het blussen van een brand of het verzorgen van een brandwond).
In deze analyse gebruiken we de bowtie als bril om naar de regelgeving over de veiligheid van batterijen
te kijken. Als we die bril opzetten wat valt dan op? Waar ligt de nadruk van de regelgeving en zijn er nog
hiaten?

6

De Seveso-richtlijn richt zich op het beheersen van de risico’s op en de gevaren van zware ongevallen door gevaarlijke stoffen. Dat
gebeurt aan de ene kant door de kans dat dergelijke ongevallen plaatsvinden te verkleinen (preventie). Aan de ander kant door de
gevolgen van een eventueel ongeval te beperken.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

12

Projectgerelateerd

1.5

Verschillende typen batterijen

Batterijen zijn er in verschillende maten (van de kleine AAA-batterij tot de grote buurtbatterij) en met
verschillende chemische samenstelling. Ook zijn er massa-geproduceerde batterijen en batterijen
waarvoor maatwerk de norm is (pacemaker bijvoorbeeld). Om al die variëteit te structureren worden voor
deze verkenning de definities voor batterijen gehanteerd zoals die opgenomen zijn in de
ontwerpverordening inzake batterijen en afgedankte batterijen, tot intrekking van Richtlijn 2006/66/EG en
tot wijziging van Verordening (EU) 2019/1020. Zie bijlage 3 voor een overzicht van de belangrijkste
definities.
Belangrijk om op te merken is dat deze rapportage zich richt op de regelgeving met betrekking tot
batterijen en de eisen die daarin zijn opgenomen. Als in de regelgeving onderscheid wordt gemaakt naar
type batterijen, dan wordt dat ook in de rapportage tot uitdrukking gebracht. Als de regelgeving generiek is
ingestoken, dan wordt in deze rapportage geen onderscheid worden gemaakt naar type batterij. In
hoofdstuk 7 (conclusies en aanbevelingen) zal de link gelegd worden met de praktijk en de verschillende
typen batterijen en hun risicoprofiel.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

13

Projectgerelateerd

2

Onderzoeksaanpak

Voor het onderzoek naar de regelgeving over de veiligheid van batterijen is de volgende
onderzoeksaanpak gehanteerd:
Stap 1: deskstudy
In de deskstudy is alle relevante regelgeving in beeld gebracht. Dit gaat dus om nationale, Europese en
internationale regelgeving die betrekking kan hebben op batterijen. Dat betekent dat we daarnaast ook
productregelgeving (op hoofdlijnen) beoordelen. Deze regelgeving is gecategoriseerd aan de hand van de
in hoofdstuk 1 geschetste lifecycle van de batterij. Voor elke levensfase van een batterij is de relevante
regelgeving in beeld gebracht. De uitkomsten daarvan zijn opgenomen in bijlage 1.
Stap 2: Interviews begeleidingscommissie en andere kennisdragers
Parallel aan de deskstudy zijn (groeps)interviews gehouden met leden van de begeleidingscommissie,
Stibat, Recharge, het Instituut Fysieke Veiligheid, de veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond en de
Universiteit Twente. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de geïnterviewden. De interviews
hebben tot doel om de kennis van deze groep experts te ontsluiten en het beeld uit de deskstudy te
toetsen.
Uitwerking stap 1 en 2
In de hoofdstukken 3 tot en met 6 van dit rapport worden de resultaten van de deskstudy en de interviews
gepresenteerd. De regelgeving wordt voor het overzicht ingedeeld in 4 categorieën: hoofdstuk 3 ziet op de
productregelgeving, hoofdstuk 4 op de transportregelgeving, hoofdstuk 5 op het omgevingsrecht en
hoofdstuk 6 op de regelgeving over afval en recycling. Elk hoofdstuk is opgebouwd volgens een vast
stramien:
a. Juridische context
b. Wat is er geregeld?
c. Wat valt op (o.a. lifecycle en bowtie)?
d. Reflectie uit de interviews
De achterliggende analyse is opgenomen in bijlage 1 en volgt de lifecycle van de batterij.

Stap 3: Opleveren tussenrapportage deskstudy en rondetafel
De uitkomsten van de interviewronde en de deskstudy zijn vastgelegd in een tussenrapportage. Over
deze tussenrapportage heeft een rondetafelsessie plaatsgevonden met de leden van de klankbordgroep
en de begeleidingscommissie. De rondetafelsessie is enerzijds benut om te reflecteren op de resultaten
van de deskstudy en de interviews en geeft anderzijds input voor de analyse en synthese.
Stap 4: Analyse en eindrapport
Op basis van de deskstudy en de bevindingen in rondtafelsessie is de eindanalyse uitgevoerd. In
hoofdstuk 7 worden de conclusies en aanbevelingen gepresenteerd. Het eindrapport vormt een antwoord
op de vraag of de wet- en regelgeving goed op elkaar afgestemd is en een samenhangend geheel vormt
en op de vraag of alle onderdelen van de veiligheid van batterijen wordt afgedekt en of er sprake is van
hiaten. Daarnaast biedt het inzicht in de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de verschillende actoren
(publiek en privaat) op het terrein van batterijen. Ook de verantwoordelijkheidsverdeling voor
vergunningverlening, toezicht en handhaving hoort daarbij.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

14

Projectgerelateerd

3

Productwetgeving

3.1

Juridische context

Europese wetgeving
Productwetgeving, in het algemeen, vindt haar oorsprong in Europa in de vorm van een Europese richtlijn
of verordening. Deze Europese basis voor producten is er om een Europese markt te borgen zonder
obstakels tussen landen (lidstaten). De producteisen voor alle producten met name op het gebied van
productveiligheid zijn vastgelegd in de Richtlijn 2001/95/EG van 3 dec 2001 inzake algemene
productveiligheid7. Een aantal producten kent specifieke eisen op het gebied van veiligheid, milieu en
informatieverstrekking aan de gebruiker in specifieke Europese wetgeving.
Sommige productwetgeving verwijst naar gedelegeerde handelingen (delegated acts) voor het uitwerken
van technische zaken, waar specialistische kennis voor is vereist, die in een vervolgstadium worden
uitgewerkt. Deze technische eisen kunnen daarnaast in een productnorm verder uitgewerkt worden.
Normen worden door technische internationale comités opgesteld met industrie en soms
overheidsspecialisten. In sommige gevallen zijn de eisen in de wetgeving uitgewerkt in een specifieke
technische norm. Indien de norm is geharmoniseerd betekent het dat conformiteit aan deze norm, ook
betekent dat het product voldoet aan de respectievelijke eis in de wet. Zie in paragraaf 3.2 onder de sectie
standaarden en normen hoe een geharmoniseerde norm tot stand komt. Daarnaast kent de industrie veel
technische normen die niet geharmoniseerd zijn met de EU-wetgeving, maar gelden als
industriestandaard of praktijk.
Nederlandse wetgeving
De wetgeving over producten is in Nederland opgenomen in de Warenwet. Producten met specifieke
eisen in de Europese wetgeving resulteren in Nederland meestal in een apart Warenwetbesluit. De NVWA
(Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) is de toezichthouder voor deze wetgeving8.
Borging en overige regelgeving
Hoe conformiteit aan de eisen moet worden aangetoond staat in de Europese wet (Europese
[gedelegeerde] verordeningen en richtlijnen) zelf. Daarin kan staan dat de producent conformiteit kan
aantonen door middel van een zelfverklaring, waarna de CE-markering aan het product toegekend kan
worden. Soms is in de wet een zwaardere borging vereist en moet een zogenaamde Notified Body (een
aangemelde instantie) controleren of de fabrikant aan de eisen voldoet. Deze Notified Body (NB)
controleert dan de zelfverklaring, rapporten of testen die de producent heeft uitgevoerd, die aantonen dat
het product aan een bepaalde eis voldoet of een bepaalde test positief doorstaat. Pas na positieve
bevestiging van deze NB mag het product de CE-markering dragen met de naam van de NB, die de
controle op de eisen heeft uitgevoerd.
Wanneer een product op de Europese markt een ernstig risico kan hebben voor de consument of tot een
incident heeft geleid, kan gebruik gemaakt worden van Safety Gate (the EU rapid alert system for
dangerous non-food products, RAPEX), voor snelle waarschuwingen voor onveilige
consumentenproducten en consumentenbescherming. Een melding leidt dan automatisch tot een
waarschuwing en het van de markt verwijderen van het product in elke lidstaat van de EU. RAPEX ziet
7

De Europese Commissie heeft op 30 juni 2021 aangekondigd de regels over productveiligheid te willen herzien. De wijziging is
vooral ingegeven door de stijging van de online verkopen. Met de wijziging van richtlijn 2001/95/EG wil de Europese Commissie de
risico’s van nieuwe technologische producten aanpakken, zoals cyberbeveiliging en productveiligheid. Concrete teksten zijn nog niet
beschikbaar, en dus niet meegenomen in deze rapportage.
8
In dit rapport is de Richtlijn ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (RED) niet meegenomen. De
RED is van toepassing als een product een radiofunctie heeft zoals bijvoorbeeld wifi en bluetooth. In dat geval is het agentschap
Telecom de verantwoordelijke toezichthouder
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

15

Projectgerelateerd

niet toe op voedingsmiddelen en farmaceutische producten en geneesmiddelen, dus wel op batterijen. De
basis voor de vaststelling van RAPEX is Richtlijn 2001/95/EG inzake algemene productveiligheid.

3.2

Wat is er geregeld voor batterijen?

De huidige batterijenregelgeving is op Europees niveau vastgelegd in de Batterijenrichtlijn (2006/66/EC).
Deze Europese richtlijn bevat geen producteisen met betrekking tot veiligheid, maar wel eisen met een
milieudoelstelling (verbod bepaalde stoffen, terugneembaarheid en recycling eisen). Deze richtlijn is in
Nederland omgezet in de afvalstoffenwetgeving en deze bevat dus geen productveiligheidseisen in
Nederland. Er bestaat dan ook geen apart Nederlands Warenwetbesluit voor batterijen.
Dit betekent dat de algemene regels voor productveiligheid (Richtlijn 2001/95/EG) van toepassing zijn op
een batterij die op de Europese markt wordt geplaatst. Voor de implementatie in de Nederlandse
wetgeving geldt dat de algemene eisen zoals markering zijn vastgelegd in het Warenwetbesluit algemene
productveiligheid en de meer technische eisen zijn vasgelegd in artikel 18 van de Warenwet.
De algemene veiligheidsbepalingen uit de Europese Richtlijn productveiligheid zijn gedefinieerd in artikel 3
van deze richtlijn. Deze stelt dat de producenten uitsluitend veilige producten op de markt mogen
brengen. In eerste instantie moeten deze voldoen aan geharmoniseerde en/of wettelijk geldende nationale
normen. Bij afwezigheid van geharmoniseerde en/of nationale normen zijn de veiligheidsvereisten
gedefinieerd door, voor het product, relevante normen en de huidige stand van vakkennis en technieken
in relatie tot veiligheid, die de consument redelijkerwijs mag verwachten.
Met andere woorden; alle technische normen, in hun definitieve vorm, kunnen van toepassing worden
beschouwd als de huidige stand van de vakkennis en techniek (indien er geen sprake is van bindende
normen).
Dat betekent dat alle definitieve technische normen, die relevant zijn, van toepassing zijn op batterijen (zie
verderop in deze paragraaf).
Conformiteitsverklaring en borging
In de huidige Batterijenrichtlijn zijn geen specifieke eisen opgenomen over de documentatie of certificatie
van veiligheidseisen. Dit betekent dat ook ten aanzien van de conformiteitsverklaring en borging de
algemene richtlijn inzake productveiligheid van toepassing is op batterijen. Dit betekent dat de producent
zelf kan verklaren aan welke eisen de veiligheid van de batterij voldoet. Dit zou moeten blijken uit het
technisch dossier dat de producent aanlegt voor het product. In de praktijk is wel vaak moeilijk te
achterhalen aan welke veiligheidsnormen de batterij, volgens de verklaring van de producent, voldoet,
wanneer het onderdeel is van een product. Ook bevatten batterijen niet altijd een CE-markering.
Er is geen wettelijke toetsing vooraf van een NB (aangemelde instantie) op de conformiteit aan de
verklaarde eisen, of aan de selectie van eisen in de Batterijenrichtlijn. In de markt voor professionele
producten komt het wel voor dat een producent van batterijen de NB vraagt een typegoedkeuring uit te
voeren, op basis van uitgevoerde testen. Dit kan voortvloeien uit de eisen van kwaliteitsborging van
sectoren die hogere mate van veiligheid eisen, bijvoorbeeld de maritieme sector.
Toezichthouder in Nederland op de (algemene) veiligheid van producten is de NVWA. Deze constateert in
toenemende mate incidenten met batterijen, zoals het per ongeluk inslikken van (knoopcel)batterijen en
zelfontbranding van batterijen bij het (ont)laden, met een brand als gevolg.
Voorgestelde Europese Batterijenverordening (2020/0353 (COD))
De Europese Commissie heeft in december 2020 een voorstel gedaan voor een geheel nieuwe
Batterijenverordening (geen EU-richtlijn). Begin 2021 is een publieke consultatie geweest en in de zomer
van 2021 buigen de raadswerkgroepen van het Europese parlement zich over het voorstel.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

16

Projectgerelateerd

In dit voorstel staan, in tegenstelling tot de huidige Batterijenrichtlijn, wel veiligheidsvereisten. Deze staan
in artikel 4 en artikel 12. Artikel 4 is een algemeen doelvereiste (batterijen mogen geen risico voor de
menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het milieu vormen). Artikel 12 (met als scope enkel
de batterij systemen voor stationaire energieopslag) verwijst naar Annex V met daarin specifieke
veiligheidsparameters voor de batterijsystemen, die in normen zullen worden uitgewerkt of al zijn
uitgewerkt (zie de normenlijst in bijlage 1). In Annex V staan de volgende veiligheidsparameters:
1. Thermische schokwisseltest

2. Externe beveiliging tegen kortsluiting
3. Overlaadbeveiliging
4. Over/ontlaadbeveiliging
5. Beveiliging tegen te hoge temperaturen
6. Thermische kettingreactie (thermal propagation)
7. Mechanische schade als gevolg van externe invloeden (valtest)
8. Interne beveiliging tegen kortsluiting
9. Thermische blootstelling
Voor alle veiligheidsparameters moet rekening gehouden worden met het risico op het vrijkomen van
giftige gassen uit niet-waterige elektrolyten.
Voor andere, dan de batterijsystemen voor stationaire energieopslag, zijn enkel de algemene
veiligheidseisen in artikel 4 van toepassing. Naast veiligheidseisen bevat de voorgestelde verordening de
randvoorwaarden met betrekking tot de conformiteitsprocedure. Opvallend daarbij is dat de
veiligheidseisen middels een zelfverklaring geborgd zijn, terwijl de eisen met een duurzaamheidskarakter
(CO2 footprint, recycling en grondstoffen/ risicogebieden) de verificatie vereisen van een NB, waarna de
CE-markering kan worden toegekend aan de batterij.
De technische, veiligheid- en duurzaamheidseisen die expliciet in de voorgesteld Batterijenverordening
zijn benoemd, zijn samengevat in onderstaande Tabel 1.
Tabel 1. Duurzaamheids- en veiligheidseisen in voorgestelde Batterijenverordening
Artikel 17 conformiteitsbeoordeling

Artikel 6 Beperkingen van gevaarlijke stoffen

Bijlage VIII, deel A,

Bijlage VIII, deel B,

Zelfverklaring

Verificatie door NB

X

Artikel 7 Koolstofvoetafdruk van batterijen voor elektrische
voertuigen en oplaadbare industriële batterijen

X

Artikel 8 Gehalte aan gerecycled materiaal in industriële batterijen,
batterijen voor elektrische voertuigen en autobatterijen

X

Artikel 9 Prestatie- en degelijkheidseisen voor draagbare batterijen
voor algemeen gebruik

X

Artikel 10 Prestatie- en degelijkheidseisen voor oplaadbare
industriële batterijen en batterijen voor elektrische voertuigen

X

Artikel 11 Verwijderbaarheid en vervangbaarheid van draagbare
batterijen

X

Artikel 12 Veiligheid van stationaire batterijsystemen voor
energieopslag (zie bijlage V: veiligheidsparameters)

X

Artikel 13 Etikettering van batterijen

X

Artikel 39 Grondstoffen en risicocategorieën

19 november 2021

X

BH9369MIRP2107151523

17

Projectgerelateerd

De Commissie is bevoegd, overeenkomstig artikel 73, gedelegeerde handelingen vast te stellen om
bijlage VIII te wijzigen door aanvullende verificatiestappen in de conformiteits-beoordelingsmodules in te
voeren. Dit betekent dat de Europese Commissie strengere verificatie eisen kan opleggen die niet via het
politieke proces van codecisie (via Europees parlement en raad) hoeft te lopen.
De verwachting is dat deze Europese Batterijenverordening in Nederland zal worden omgezet in een
apart Warenwetbesluit batterijen.
Deze conformiteitseisen zullen resulteren in een CE-markering op alle batterijen.
Normen en standaarden
Naast internationale, Europese en landelijke wet- en regelgeving die betrekking op batterijen heeft, zijn er
ten behoeve van het veilige ontwerp, productie, transport, gebruik, inzameling en mate van
recyclebaarheid, van allerlei soorten batterijen, standaarden en normen ontwikkeld. Deze standaarden
komen op Europees en internationaal niveau tot stand.
Voor elektrische en elektronische producten werken de Europese en internationale standaardisatie
instituten samen, omdat deze producten een wereldwijde markt bedienen. Dit zijn de International Electrotechnical Commission (IEC) en de European Committee for Electrotechnical Standardization (CENELEC)
en CEN: European Committee for Standardization en in mindere mate de International Standards
Organisation (ISO). Om standaardisatie voor batterijen te realiseren hebben deze organen de Technical
Committee TC 21 en de sub-committee SC21a gevormd. Deze ontwikkelen standaarden voor
uiteenlopende systemen van batterijen: van automotive tot en met portable standalone batterijen.
Standaardisatie is een technische invulling van eisen die door marktactoren noodzakelijk geacht worden
(gedreven door kwaliteit of eisen in de wetgeving) en die uiteindelijk in de EU resulteren in CENELECstandaarden. Deze standaarden kunnen de invulling ondersteunen van Europese regelgeving.
Technische commissies (met specialisten) worden daartoe in het leven geroepen die deze invulling
uitvoeren. Ook zorgen deze commissies voor afstemming met andere standaardisatie organen in de
wereld (ISO en UN).
Wanneer CENELEC een Europese standaard heeft opgesteld en deze in het EU OJ (Official Journal) is
gepubliceerd, als invulling van een technische eis in Europese regelgeving, dan geldt dit als norm voor
alle Europese lidstaten en is er sprake van een geharmoniseerde norm.
In bijlage 1 is een tabel met een overzicht van alle geldende regels, wetten en andere normen omtrent de
veiligheid van batterijen opgenomen. In deze tabel staan ook welke standaarden op welke fase van de
lifecycle van batterijen van toepassing is. Ook is in dat overzicht opgenomen om welk type baterijen het
gaat (Li-ion, tractie, loodzuur, ed.). Dit is een selectie uit alle relevante standaarden voor batterijen, op
basis van het selectiecriterium veiligheid.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

18

Projectgerelateerd

3.3

Wat valt op?

3.3.1

Lifecycle

Veiligheidsvereisten van het product
De veiligheidsvereisten in de voorgestelde Batterijenverordening staan, zoals genoemd, in artikel 4 en
artikel 12. Artikel 4, een algemeen doelvereiste, heeft betrekking op alle soorten batterijen.
Artikel 12 heeft enkel betrekking op batterijsystemen voor stationaire energieopslag en verwijst naar
Annex V met specifieke veiligheidsparameters. Annex V kan worden aangepast door de Europese
Commissie in het licht van technische en wetenschappelijke vooruitgang (bijvoorbeeld nieuwe of geüpdate
normen). Dit betekent het volgende:
 De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden verder niet
concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar beoordelingskader, aanpak of
norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige Batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de
algemene benadering van productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.
 De specifieke veiligheidseisen in artikel 12 zijn enkel van toepassing op batterijsystemen.
 Er wordt geen onderscheid gemaakt in de chemie van de batterij en de uiteenlopende gevaren die
daaraan gerelateerd kunnen zijn.
Gebruik van een batterij in een ander product: productwetgeving
Batterijen worden zowel door de batterijproducent op de markt gebracht als door een producent van een
ander product (speelgoed, telecom of computerapparatuur, een machine, medische hulpmiddelen diverse
vervoersmiddelen). Wanneer de batterij als onderdeel van een ander product op de markt geplaatst wordt,
dan geldt de algemene veiligheidseis van het product dat de batterij bevat, en ook de specifieke
wetgeving van het product (indien dit er is). Op basis van welke informatie deze producent van een
product die beoordeling kan doen is niet geborgd in batterijen wetgeving.
Wetgeving van toepassing op producten die een batterij bevatten, zijn onder andere de Europese richtlijn
speelgoed-2009/48/EG (Warenwetbesluit Speelgoed in Nederland), de Europese Machinerichtlijn
2006/42/EG (Warenwetbesluit machines in Nederland), de medische hulpmiddelen Verordening (EU no
2017/745, MDR) en medische hulpmiddelen voor in-vitro diagnostiek (EU no 2017/746, IVDR)
Specifieke productwetgeving bevat de eis dat het product bij normaal en te verwachten gebruik geen
gevaar oplevert voor de veiligheid of gezondheid van de mens (en voor de patiënt in het geval van
medische hulpmiddelen) en tevens hun omgeving.
De producent van een product waarin een batterij is verwerkt kent de context van het gebruik beter dan de
batterijproducent die de batterij levert voor het product of arbeidsmiddel. De huidige én de voorgestelde
EU-batterijwetgeving stelt echter geen concrete eisen aan de producent van de batterij om informatie te
geven over de veiligheidsaspecten aan de volgende partij in de keten, die de batterij incorporeert in een
eindproduct (dat weer onder haar eigen wetgeving valt). Een producent van een product waarin de batterij
is verwerkt, zal dus veiligheidseisen moeten stellen aan de batterij gebaseerd op het gebruik in het
product. Of dit altijd consistent door elke producent van batterijhoudende producten gebeurt is niet
onderzocht, maar gezien de incidenten met consumentenproducten, lijkt dit niet altijd het geval. Op deze
manier kan de producent bepalen of het gebruik in de toepassing en de condities van het eindproduct dat
hij op de markt brengt veilig is.
Hier is sprake van marktmechanismen die in de praktijk de veiligheid borgen. Bijvoorbeeld producenten
van medische hulpmiddelen controleren vaak zelf de eigenschappen van een batterij en in de maritieme
sector, is sprake van een type keuring van de batterij (zie het voorbeeld in paragraaf 3.2).

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

19

Projectgerelateerd

Gebruik van het product met een batterij door de eindgebruiker: consument of professioneel
Indien de batterij wordt gebruikt door een consument standalone of in een product is het algemene
zorgplicht artikel in het Warenwetbesluit of het specifieke Warenwetbesluit voor een product van
toepassing. Deze wetgeving moet het veilig gebruik door de consument waarborgen.
Bij professioneel gebruik is daarnaast ter bescherming ook de Arbeidsomstandighedenwet van
toepassing. Deze vereist dat de werkgever het gebruik van arbeidsmiddelen inventariseert en de
informatie van de leverancier toetst aan het eigen gebruik ervan. Op basis hiervan bepaalt de werkgever
de mogelijke risico’s van het arbeidsmiddel en de eventuele maatregelen om het middel veilig te
gebruiken, op basis van de informatie van de leverancier, als onderdeel van de RI&E (Risico
Inventarisatie & Evaluatie).
De batterijen wetgeving bevat geen concrete eisen die de producent verplicht de juiste
veiligheidsinformatie in de keten aan de professionele eindgebruiker te door te geven, zodat deze
professionele eindgebruiker de risicobeoordeling kan uitvoeren.
Cybersecurity
In de actuele Batterijen richtlijn en de voorgestelde Verordening is niets genoemd over het gevaar van
cybercrime als risico, ook niet wanneer de batterij onderdeel wordt of is van een systeem.

3.3.2

Bowtie

De technische veiligheidseisen waarnaar artikel 12 van de voorgestelde Batterijenverordening verwijst in
Annex V (zoals preventie van kortsluiting), liggen allemaal in de preventiesfeer, aan de linkerzijde van de
bowtie. De context van het gebruik van de batterij (in bijvoorbeeld een auto, een woning of een
nutsinstelling) maakt geen onderdeel uit van de veiligheidsbeoordeling. Als voorbeeld: een blusinstructie
bij een brand is een typische veiligheidsmaatregel die zich aan de repressiekant bevindt. De wijze van
blussen kan verschillen afhankelijk van de chemie van een batterij. Maar een blusinstructie, is niet
opgenomen als specifieke eis in de Verordening. Met enige moeite zou kunnen worden geconcludeerd dat
het wel valt onder de algemene veiligheidsvereisten zoals beschreven in artikel 4 van de
Batterijenverordening. Maar het is op zijn minst niet heel duidelijk en expliciet geregeld.

3.3.3

Specifieke waarnemingen

Mogelijke hiaten voor stationaire batterijsystemen voor energieopslag.
Wanneer een fabrikant alle testen (9 totaal) uitvoert genoemd in Annex V van de voorgestelde
Batterijenverordening, kan deze claimen dat de batterij veilig is. De uitvoering van deze testen hoeft geen
rekening te houden met de eventuele specifieke veiligheidsaspecten van de batterij en de context waarin
zij zich bevindt. Ook kan de chemie van een batterij heel verschillend zijn met andere gevaren als gevolg
(bijvoorbeeld ongewenste reacties die kunnen ontstaan) of benodigde repressie bij calamiteiten
(respectievelijk aan de linker- en rechterzijde van de bowtie).
Batterijtechnologie ontwikkelt snel en wordt altijd gebruikt in een specifieke context (in een auto of in een
gebouw). Dit betekent dat de volgende hiaten in veiligheidsbeoordelingen tussen praktijk en de
verordening mogelijk zijn:
 de testen in Annex V zijn niet altijd relevant voor elk type batterij.
 er kunnen zich andere gevaren voordoen die niet aansluiten bij de eisen genoemd in Annex V bij een
nieuwe batterij.
 er zijn geen eisen aan de batterij verbonden indien de ongewenste gebeurtenis zich voordoet
(bijvoorbeeld het vastleggen van de blusmethode en duur en informeren aan de gebruiker als
mogelijke barrière aan rechterkant bowtie).

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

20

Projectgerelateerd



Er is geen eis in Annex V van de voorgestelde Batterijverordening die betrekking heeft op de risico's
in de context waarin de batterij zich bevindt (auto of woning, woonwijk of weiland).

3.4

Reflectie uit interviews

Interview Universiteit Twente
De technologie van batterijen ontwikkelt snel. Daarnaast verschilt de chemische samenstelling van de
batterijen, waardoor niet alle veiligheidsaspecten in Annex V relevant zijn of alle mogelijke gevaren
dekken aan de ontwerpzijde voor de verschillende batterijen.
Voorts bevat de voorgestelde Batterijverordening geen enkele eis om de repressie-mogelijkheden vast te
leggen.
De geïnterviewde vertoont onbegrip vanwege het feit dat aspecten van veiligheid geenonderdeel zijn van
de verificatie door NB’s terwijl duurzaamheidseisen dat wel zijn.
Interview Recharge
Recharge is de Europese sector organisatie die de producenten van oplaadbare en lithium batterijen
vertegenwoordigd.
Identificatie van veiligheidsrisico’s van batterijen
Recharge is van mening dat de vooraf vastgestelde veiligheidsparamaters in Bijlage 5 tot een beperkte
blik op veiligheid leiden en heeft een alternatief voorstel. In de elektronische industrie bestaat een norm
voor het complete veiligheidsconcept: Functionele veiligheid van
elektrische/elektronische/programmeerbare elektronische systemen verbandhoudend met veiligheid Deel 1: Algemene eisen (IEC 61508- 1:2010, IDT). De norm is niet geharmoniseerd en vastgelegd in de
huidige en voorgestelde Europese batterijenwetgeving. Deze norm identificeert op een systematische
wijze de overall veiligheidsaspecten, gevolgd door de eisen die moeten worden gesteld om de aspecten te
beheersen.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

21

Projectgerelateerd

Recharge adviseert om deze norm ook generiek toe te passen op batterijen. Deze norm borgt dat alle
relevante gevaren zijn geïdentificeerd, waardoor je een coherente en complete veiligheidsbeoordeling
krijgt. Na deze beoordeling kunnen de specifieke gevaren met testen of normen worden getoetst.
Een beoordeling van elke batterij op basis van deze norm ziet er dan als volgt uit:
 Stap 1 Pas IEC 61508-1 toe en identificeer de mogelijke gevaren van de specifieke batterij (en de
mitigerende maatregelen, bijvoorbeeld voorkomen van kortsluiting) en de mogelijke gevolgen in de
context van de toepassing in een groter geheel en maatregelen om deze te reduceren (bijv.
schuimtoepassing i.p.v. water of aanrijbeveiliging van een buurtbatterij of bescherming in het kader
van een cyber-attack);
 Stap 2 Maak een lijst van relevante eisen op basis de gevaarsaspecten en beheersing ervan
vastgesteld in stap 1 en identificeer de bijbehorende standaarden (van de IEC/CENELEC
standaarden lijst);
 Stap 3 Toon aan dat de batterij voldoet aan de in stap 2 geïdentificeerde standaarden/eisen.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

22

Projectgerelateerd

Recharge stelt dat deze benadering in de geest is van het algemene doelvereiste in artikel 4 van de
Batterijenverordening. Het expliciet noemen van de specifieke veiligheidseisen in artikel 12 leidt echter af
van een coherent veiligheidsconcept en zal batterij producenten (en ook refurbishers) doen focussen op
de 9 (limitatief) genoemde gevaren (kortsluiting/verhitting etc.) in Annex V en dat enkel voor
batterijsystemen. Hierdoor is er het risico van een “tick de box” compliance benadering, zonder het
doordenken van een veiligheidsconcept. De eisen in artikel 12 zijn weliswaar vaak relevant, maar het
statische karakter ervan heeft het risico dat men niet verder kijkt dan deze gevaren en testeisen.
Opmerking van de auteurs:
Het veiligheidsconcept in deze norm kan heel goed gevisualiseerd worden met een bowtie. De linkerzijde identificeert de intrinsieke
gevaren van een batterij op basis van chemie, ontwerp etc. De rechterzijde houdt rekening met de risico’s van de context waarin een
batterij wordt toegepast.

CE-markering en borging
Tot slot kan bij de certificatie (CE-markering) voor batterijen onderscheid gemaakt worden in kleinere
draagbare batterijen (enkel een zelfverklaring) en verificatie door een Notified Body van het
veiligheidsconcept voor de industriële en automotive batterijen. Op deze manier is er voor batterijen met
een groter risico een betere borging van het voldoen aan eisen. Deze borging is nu niet opgenomen in de
voorgestelde verordening (wel voor duurzaamheidseisen zoals CO2 footprint en grondstoffen due
diligence en percentage gerecycleerd materiaal).
Overigens merkt Recharge op dat het verschil in borging tussen veiligheidseisen en duurzaamheidseisen
geen probleem hoeft te zijn. De duurzaamheidseisen betreffen vaak zaken die niet door de klant
geconstateerd kunnen worden (oorsprong van grondstoffen bijvoorbeeld), terwijl de veiligheidsaspecten
direct door de klant ervaren kunnen worden. De veiligheidsaspecten hebben daardoor, volgens de
branche, een zelfcorrigerend karakter in de markt, indien er iets mis is.
Interview IFV en Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
In het interview benadrukken de medewerkers dat de technologie zover ontwikkeld is dat intrinsieke
veilige batterijen (“safe by design”), mogelijk zijn. Het kan niet zo zijn dat (bijvoorbeeld) bouwregelgeving
aangepast moet worden aan de batterij, maar de batterij moet zodanig veilig zijn dat deze in de gebouwde
omgeving veilig kan worden gebruikt.
Daarnaast onderkennen ze dat de batterij zelfstandig maar ook in zijn context op veiligheid moet worden
beoordeeld. Een wijziging van een batterij of het introduceren van een batterij vanwege het gebruik van
een elektrische motor, in plaats van een brandstof motor, betekent een wijziging van gevaren en risico’s.
Dit moet onderkend worden en door middel van een MOC-proces (management of change) getoetst
worden door de gebruiker (net als elke andere wijziging). De gebruiker kan dat alleen doen als deze
goede informatie (van de leverancier) heeft over de risico’s van de batterij in verschillende context(en).
Interview met SZW en VWS
Medewerkers van SZW en VWS geven aan dat het “veiliger zou voelen” als de producteisen ook door
NB’s gecheckt worden. Maar vanwege capaciteit van de NB’s kan dat niet zomaar. Wellicht zou
onderscheid naar type batterij gemaakt kunnen worden: groot en gevaarlijk wel checken door NB’s, klein
en weinig risico niet.
Producteisen zijn redelijk goed geregeld, maar het echte probleem is dat het veilig gebruik van een
product met een batterij niet is gereguleerd. Er worden geen wettelijke eisen gesteld aan de
informatieoverdracht van producent naar gebruiker. Daarnaast wordt er in de eisen geen rekening
gehouden met het feit dat veel batterijen hergebruikt worden. Enkel de veiligheidseisen van het eerste
gebruik worden beoordeeld.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

23

Projectgerelateerd

Interview NVWA
De NVWA informeerde ons dat indien een batterij in een product als een machine aanwezig is (E-bike,
LEV, haakseslijper, etc.), de functionele veiligheid van de elektronische besturing veelal bepaald kan
worden door een aantal normen: bijvoorbeeld de Performance Level norm (EN-ISO13849-1) of de Safety
Integrity Level norm (EN-IEC62061). Daarbij dient dan rekening gehouden te worden met specifieke
veiligheidseisen voor een batterij. Deze beiden normen zijn onder de Europese Machinerichtlijn
(2006/42/EG) geharmoniseerd.
De NVWA maakt de opmerking dat weliswaar producteisen aan batterijen zijn geregeld. Maar dat voor de
veiligheid van eindproducten veelal niet voldoende rekening is gehouden met specifieke veiligheidseisen
voor batterijen zoals bijvoorbeeld voor het Batterij Management Systeem (BMS). In de praktijk is de zorg
vooral de import naar de EU van batterijen in eindproducten en bestellingen via internet van buiten de EU.
Hier worden de meeste incidenten (zoals zelfontbranding bij laden of ontladen) gesignaleerd.
De specialisten van de NVWA onderschrijven de beoordeling en aanpak van risico’s in drie stappen: van
conceptueel, naar gevaren, naar gedetailleerde technische eisen (zogenoemde A, B en C normen). De
Risicobeoordelingsconcepten, bijvoorbeeld FMEA (Failure mode and effects analysis) en FTA (Failure
Tree Analysis) zijn in diverse normen voor verschillende productgroepen gevat (bijvoorbeeld ISO 13849-1
voor machines, de ISO 14971 voor medische hulpmiddelen).
Dit denken in veiligheidsconcepten ontbreekt in de huidige en voorgestelde Europese batterijen
wetgeving, maar is impliciet wel de verwachting van de invulling van de algemene zorgplicht in de GPSD,
de Europese Richtlijn productveiligheid (2001/95/EG).
Opmerking uit meerdere interviews
Zowel in het gesprek met de Universiteit Twente als in het gesprek met Recharge, kwam naar voren dat
een batterijpaspoort met de geschiedenis van het gebruik, eventuele defecten en reparaties, kan
bijdragen aan de veiligheid van batterijen. Met name voor oudere batterijen en batterijen die worden
gerefurbished en opnieuw worden hergebruikt.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

24

Projectgerelateerd

4

Transportwetgeving

4.1

Juridische context

Batterijen worden aangemerkt als gevaarlijke stoffen. Voor het transport van gevaarlijke stoffen gelden
specifieke regels. Deze regels hebben een internationaal en/of Europeesrechtelijke achtergrond en vinden
hun oorsprong in internationale afspraken over handel en economische ontwikkeling. Binnen
internationale Handelsverdragen en in het bijzonder de Europese Unie is het vrij verkeer van personen,
goederen en diensten een belangrijk uitgangspunt. Dat brengt met zich mee dat de regels voor
goederenvervoer waaronder het transport van gevaarlijke stoffen in vergaande mate zijn geharmoniseerd.
Het betreft voor het overgrote deel totale harmonisatie: nationale afwijkingen zijn niet toegestaan. De
Nederlandse regelgeving verwijst naar deze internationale bepalingen of neemt ze geheel over,
afhankelijk van de juridische achtergrond van de internationale regels.9 In onderstaand overzicht zijn voor
de verschillende vervoersmodaliteiten de regels weergegeven.
Modaliteit

Internationaal / Europees recht

Nationaal recht

Weg

ADR10

Wet vervoer gevaarlijke stoffen11

Spoor

RID12

Wet vervoer gevaarlijke stoffen13

Binnenvaart

ADN14

Wet vervoer gevaarlijke stoffen15

Zeevaart

IMDG-Code16

Wet vervoer gevaarlijke stoffen17

Luchtvaart

ICAO18 (Annex 1819 & TI20)

Wet luchtvaart21

4.2

Wat is er geregeld?

Gelijkluidende regels, minimale verschillen
De regels per modaliteit hebben veel overlap. Om multimodaal vervoer mogelijk te maken, bestaat er een
grote samenhang tussen de regels. Er zijn wel verschillen, bijvoorbeeld voor het vervoer door de lucht
waarbij de meest strenge eisen gelden. Naast de formele regels hanteren ook vervoerders of

9

Zo is het voor een Europese richtlijn noodzakelijk dat deze totaal wordt omgezet in de nationale wetgeving van de lidstaten;
Europese verordeningen werken rechtsreeks door en vragen slechts een organisatorische inbedding (b.v. aanwijzing van de
bevoegde autoriteiten).
10
Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route; omdat ook de EU-verdragspartij is,
gelden deze regels ook voor de lidstaten via Richtlijn 2008/68/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 2008
betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over land.
11
In het bijzonder ook het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen en de Regeling vervoer over land van gevaarlijke stoffen (VLG).
12
Règlement concernant le transport international ferroviaire des marchandises dangereuses; omdat ook de EU-verdragspartij is,
gelden deze regels ook voor de lidstaten via Richtlijn 2008/68/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 2008
betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over land.
13
In het bijzonder ook het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen en de Regeling vervoer over de spoorwegen van gevaarlijke stoffen
(VSG).
14
Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par voies de Navigation intérieures; omdat ook
de EU-verdragspartij is, gelden deze regels ook voor de lidstaten via Richtlijn 2008/68/EG van het Europees Parlement en de Raad
van 24 september 2008 betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over land.
15
In het bijzonder ook het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen en de Regeling vervoer over de binnenwateren van gevaarlijke stoffen
(VBG).
16
International Maritime Dangerous Goods Code van de International Maritime Organisation (IMO); deze zijn onderdeel van
International Convention for the Safety of Life at Sea (SOLAS-Verdrag), ook de International Convention for the Prevention of
Pollution From Ships (MARPOL-Verdrag) voegt bepalingen toe.
17
Alsook het Schepenbesluit en het Reglement voor het Vervoer van Gevaarlijke Stoffen met zeeschepen (Rvgz).
18
International Civil Aviation Organization.
19
Annex 18 (The Safe Transport of Dangerous Goods by Air.
20
Technical Instructions for the Safe Transport of Dangerous goods by Air, Doc 9284-AN/905, inc. Supplement.
21
In het bijzonder het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

25

Projectgerelateerd

vervoersorganisaties zelf nog specifieker regels voor het in vervoer nemen van gevaarlijke stoffen.22
Wanneer de gevaarlijke stoffen tevens moeten worden aangemerkt als afvalstof is voor het
grensoverschrijdend vervoer binnen Europa tevens het EVOA23 van toepassing. Dit verdrag brengt echter
enkel administratieve verplichtingen ten aanzien van de overbrenging met zich mee. In het navolgende zal
van de regels uit het ADR worden uitgegaan.
De transportregelgeving bevat regels over alle productfasen van batterijen: van prototype tot product en
de recycling24- en afvalfase. Afhankelijk van de fase gelden er specifieke verpakkings- en vervoerseisen.
Zo moet in bepaalde gevallen de vervoersverpakking van batterijen zijn getest en gekeurd of gelden er
afhankelijk van het vermogen of gewicht van de batterij specifieke eisen.25
Verpakking, kenmerking en etikettering
De regels over het vervoer van gevaarlijke stoffen betreffen voornamelijk de
verpakking en de aanduiding (kenmerking en etikettering) van gevaarlijke stoffen.
Kort gezegd komt het erop neer dat de vervoersverpakking geschikt en sterk genoeg
moet zijn om de gevaarlijke stoffen te vervoeren en de verpakking de juiste labels
moet bevatten. In sommige gevallen bevatten de regels absolute of relatieve
verboden26, bijvoorbeeld als het gaat om het transport van gevaarlijke stoffen door de
lucht of door tunnels.
Regels over lithiumbatterijen
Er zijn 3 soorten lithiumbatterijen: lithium-ion (oplaadbaar), lithium-metal (niet oplaadbaar) en een hybride
vorm (combinatie van metaal en ion). Afhankelijk van het type lithiumcel of –batterij en de toepassing
daarvan, moet deze worden ingedeeld in een van de volgende UN-nummers:
UN3166
Voertuig met brandstofcel, door brandbare vloeistof aangedreven;
UN3171
Apparaat of voertuig met accuvoeding;
UN3090
Batterijen met metallisch lithium;
UN3091
Batterijen met metallisch lithium in/verpakt met apparatuur;
UN3480
Lithium-Ion-batterijen;
UN3481
Lithium-Ion-batterijen in/verpakt met apparatuur; en
UN3536
Lithiumbatterijen ingebouwd in laadeenheid.
Aan de hand van het UN-nummer kan worden bepaald welke vervoersregels gelden over de wijze waarop
de cel of batterij moet worden verpakt en de wijze waarop deze verpakking moet worden gekenmerkt en
geëtiketteerd. Verder gelden er per vervoersmodaliteit voorwaarden omtrent de omschrijving op het
vervoerdocument en het etiketteren en kenmerken van de laadeenheid waarin de cel of batterij wordt
vervoerd.
Regels over andere batterijen
Andere batterijen zijn in verschillende soorten onder te verdelen en in te delen in de volgende UNnummers:
UN 2795
Batterijen, nat, gevuld met alkalische elektrolyt;
UN 2794
Batterijen, nat, gevuld met zure elektrolyt; en
22

Vgl. voor batterijen bijvoorbeeld de regels van de IATA (luchttransport) op https://www.iata.org/en/programs/cargo/dgr/lithiumbatteries/ of DHL op https://www.dhlexpress.nl/nl/verzenden/wat-mag-je-versturen/batterijen, UPS op
https://www.ups.com/assets/resources/media/nl_NL/pack_ship_batteries.pdf, Fedex op http://www.fedex.com/nl/learn/lithiumbatteries.html en DSV op https://www.nl.dsv.com/nl-nl/expert-insights/lithiumbatterijen-in-luchtvracht.
23
Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen.
24
Recycling wordt hier ruim opgevat en omvat ook resell, reuse, repair, refurbish, remanufacture en repurpose.
25
Zie bijvoorbeeld bijzondere bepaling 188, 387, 636 in hoofdstuk 3 van het ADR; opgemerkt wordt dat in de regels veelal over
‘cellen’ en ‘batterijen’ wordt gesproken; een batterij bestaat uit meerdere cellen.
26
Verbod behoudens vergunning of ontheffing.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

26

Projectgerelateerd

UN 2800
UN 3028
UN 3292
UN 3496

Batterijen, nat, van het gesloten type;
Batterijen, droog, met vast kaliumhydroxide;
Natriumbatterijen; en
Nikkel-metaalhydride-batterijen.

Voor deze batterijen gelden weer andere verpakkings- en vervoerseisen. In sommige gevallen zijn
dergelijke batterijen in het geheel vrijgesteld van de bepalingen uit het ADR, bijvoorbeeld “batterijen, nat,
gevuld met zure elektrolyt (UN 2794)” indien wordt voldaan aan bijzondere bepaling 598. 27
Defecte of beschadigde lithiumbatterijen
Gedurende de levensduur kan een lithiumcel of -batterij defect of beschadigd raken. Deze categorie is
apart benoemd omdat deze een hoger risico heeft vanwege de onvoorspelbaarheid van de cel of batterij.
In de vervoersregelgeving zijn criteria opgenomen om te bepalen of een lithiumcel of -batterij als defect of
beschadigd moeten worden vervoerd. Als is bepaald dat een lithiumcel of -batterij als “defect of
beschadigd” moet worden vervoerd, wordt er vervolgens onderscheid gemaakt tussen batterijen en cellen
die onder normale vervoersomstandigheden snel uiteen kunnen vallen, gevaarlijk kunnen reageren; een
vlam dan wel een gevaarlijke hitteontwikkeling of een gevaarlijke uitstoot van giftige, bijtende of brandbare
gassen of dampen kunnen veroorzaken; en defecte of beschadigde cellen die niet onder één deze
categorieën vallen. Per categorie gelden aparte verpakkingsinstructies.28

4.3

Wat valt op?

4.3.1

Lifecycle

Vervoersregelgeving betreft de gehele levenscyclus
De regels over het vervoer van gevaarlijke stoffen betreffen de gehele levenscyclus van de batterij, van de
product- (inclusief prototypes) tot de gebruiks- en afvalfase en activiteiten die zien op recycling.29 Wel is
het zo dat afhankelijk van de fase in de levenscyclus de eisen kunnen variëren. Zo zullen er aan het
transport van nieuwe batterijen minder stringente eisen worden gesteld dan aan het transport van
prototypes of beschadigde batterijen in de afvalfase.
Regels over opslag
De Wet vervoer gevaarlijke stoffen – en daarmee de regels uit het ADR – zijn ook van toepassing op het
nederleggen van gevaarlijke stoffen tijdens het vervoer.30 Hieronder wordt verstaan de kortstondige
periode voorafgaand aan het lossen of na het laden van gevaarlijke stoffen, in afwachting van het lossen,
waarbij de gevaarlijke stoffen in de oorspronkelijke tank of verpakking blijven. Hiervan is bijvoorbeeld
sprake in geval van wijziging van vervoer of vervoermiddel. Het nederleggen dient duidelijk gerelateerd te
zijn aan het vervoer. Die relatie kan blijken uit de plaats waar de goederen zijn neergelegd. Bijvoorbeeld
indien de plaats van nederleggen een installatie is die ziet op een soepele overgang van vervoer of
vervoermiddel, zoals een inrichting.31
Regels over de productfase in de vervoersregelgeving
In de transportregelgeving is echter ook aandacht voor de productiefase. In de eerste plaats wordt een
kwaliteitsbeheersprogramma geëist (vgl. Rn 2.2.9.1.7, onder e)):
27

Het moet dan (kort gezegd) gaan om nieuwe batterijen of onbeschadigde gebuikte batterijen die zodanig worden vervoerd dat zij
niet kunnen glijden, omvallen en beschadigen, zich aan de buitenzijde geen gevaarlijke sporen van logen of zuren bevinden en
tegen kortsluiting zijn beveiligd.
28
Zie bijvoorbeeld bijzondere bepaling 376 in hoofdstuk 3 van het ADR.
29
In ruime zin, zie ook noot 21.
30
Art. 2, eerste lid, aanhef en onder e, Wvgs.
31
Kamerstukken II 2005/06 30 328, nr 3.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

27

Projectgerelateerd

Cellen en batterijen moeten worden vervaardigd onder een kwaliteitsbeheerprogramma dat het volgende omvat:
i)
Een beschrijving van de organisatiestructuur en medewerkersverantwoordelijkheden wat betreft
ontwerp en productkwaliteit;
ii)
De betreffende instructies voor onderzoek en beproeving, kwaliteitscontrole, kwaliteitsborging en
bedrijfsprocessen waarvan gebruik zal worden gemaakt;
iii)
Procescontroles, met onder meer relevante verrichtingen bedoeld om interne kortsluiting tijdens de
vervaardiging van cellen te voorkomen en vast te stellen;
iv)
Kwaliteitsdossiers, zoals onderzoeksrapporten, beproevingsgegevens, kalibratiegegevens en
certificaten; de beproevingsgegevens moeten worden bewaard en op verzoek aan de bevoegde
autoriteit ter beschikking worden gesteld;
v)
Beoordelingen door de bedrijfsleiding ter waarborging van het doeltreffend functioneren van het
kwaliteitsbeheersysteem;
vi)
Een proces voor de controle van documenten en de revisie daarvan;
vii)
Een middel voor het controleren van cellen of batterijen die niet met het in a) hierboven bedoelde
beproefde type overeenkomen;
viii)
Opleidingsprogramma's en kwalificatieprocedures voor het betreffende personeel; en
ix)
Procedures om beschadiging van het eindproduct uit te sluiten.
Opmerking: Interne kwaliteitsbeheerprogramma's mogen worden toegestaan. Certificering door een derde is niet
vereist, maar de onder (i) t/m (ix) hierboven vermelde procedures moeten naar behoren gedocumenteerd en
verifieerbaar zijn. Een beschrijving van het kwaliteitsbeheerprogramma moet desgevraagd aan de bevoegde
autoriteit worden overgelegd.

Daarnaast wordt voorgeschreven dat batterijen aan bepaalde testcriteria moeten voldoen (vgl. Rn
2.2.9.1.7, onder a)), volgens het Manual of Tests and Criteria (part III, subsection 38.3). De tests
betreffen:
Altitude simulation (T.1)
Thermal test (T.2)
Vibration (T.3)
Shock (T.4)
External Short Circuit (T.5)
Impact/Crush (T.6)
Overcharge (T.7)
Forced Discharge (T.8)
Vervaardiging kan ruim worden opgevat zodat deze bepaling ook op recycling32 zou kunnen worden
toegepast.

4.3.2

Bowtie

Als het om de bowtie gaat, sluit de vervoerregelgeving daar op verschillende wijze bij aan:
Proactie/preventie
De hiervoor beschreven tests betreffen de pro-actie/preventie fase. Door veiligheidseisen te stellen aan
het product, worden calamiteiten voorkomen. Ook verpakkingseisen zijn grotendeels gericht op het
voorkomen dat er iets met de inhoud of lading gebeurt.
Preparatie en repressie
De regels over administratie van de vervoerde producten, etikettering en kenmerking zijn ook gericht op
de preparatie en repressie. Wanneer duidelijk is welke gevaarlijke stoffen zijn betrokken bij een calamiteit,
kan daarop adequater worden gereageerd.
32

In ruime zin, zie ook noot 21.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

28

Projectgerelateerd

4.3.3

Specifieke waarnemingen

De beleidsverantwoordelijkheid voor de wetgeving over het vervoer van gevaarlijk stoffen in Nederland,
berust bij het ministerie van IenW. Toezicht en handhaving van de regels over het transport van
gevaarlijke stoffen wordt uitgeoefend door de ILenT. Op Europees niveau ligt de
beleidsverantwoordelijkheid bij de EC bij DG Transport. Daarnaast zijn er voor de verschillende
modaliteiten veel internationale organisaties actief (vgl. ICAO,33 IATA,34 (C)OTIF,35 IMO,36 CCR,37
UNECE). De internationale transportregelgeving richt zich primair op de vervoerder.
Zoals gezegd is de internationale transportregelgeving in vergaande mate geharmoniseerd ten behoeve
van internationale handel, vrij verkeer van goederen en het daarbij mogelijk maken van intermodaal
transport. Om die reden vormt het tot op heden een eigen systeem van regels met eigen definities. De
definities lopen niet altijd in de pas met definities uit andere wetgevingssystemen (bijvoorbeeld
productregelgeving, omgevingsregelgeving). Zo komen de regels over de productfase volgend uit de
transportregelgeving inhoudelijk vrijwel overeen met de nieuwe regels die gesteld worden in de
Batterijenverordening. Maar er zijn kleine (tekstuele) verschillen en het is niet precies duidelijk hoe deze
twee stelsels zich tot elkaar gaan verhouden.

4.4

Reflectie uit interviews

Interview ILenT
De overgang van transport naar opslag vraagt altijd aandacht van zowel de bij het transport als bij de
opslag van goederen betrokken partijen, ook bij batterijen. Ook bij ‘nederlegging tijdens transport’ binnen
een inrichting voor de opslag van goederen blijft de transportregelgeving immers van toepassing.
Wanneer ‘nederlegging tijdens transport’ overgaat naar ‘opslag’ is in de praktijk vaak lastig vast te stellen;
bovendien heeft dit niet altijd de volle aandacht van de betrokken partijen. De scheidslijn is van belang in
relatie tot te bevoegdheid tot handhaving (ILenT resp. bevoegd gezag Wabo) en de normadressaat van
de regels (vervoerder resp. drijver van de inrichting).
Door de steeds bredere toepassing van lithiumbatterijen en -cellen duiken deze op steeds meer plaatsen
in de lifecycle op. In het bijzonder de afvalfase is daarbij relevant. Tal van incidenten bij het transport en
de verwerking van afvalstoffen zijn terug te voeren tot lithiumbatterijen. Zo duiken deze batterijen
regelmatig op tussen het bouw- en sloopafval en het huishoudelijk afval. Degene die zich ervan ontdoet
handelt hiermee bewust of onbewust in strijd met de verplichting deze batterijen als chemisch afval aan te
bieden. Hoe en bij welke actor (ontdoener, inzamelaar, transporteur, verwerker) moet worden ingegrepen,
vormt nog een onderwerp voor nader onderzoek. We zijn er al pilots gestart bij afvalverwerkers om
mogelijke maatregelen te verkennen (o.a. warmtedetectie).
De regels over beschadigde batterijen zijn lastig handhaafbaar. Aan de buitenkant is vaak niet te zien of
een batterij intern beschadigd is. Juist bij refurbishment vormt dit een aandachtpunt. Het onzorgvuldig
verwijderen van een lithium-batterij uit een apparaat, kan er al snel toe leiden dat een batterij als “defect of
beschadigd” moet worden aangemerkt, maar dat dit niet wordt opgemerkt.

33

International Civil Aviation Organization.
International Air Transport Association.
35
Convention relative aux transports internationaux ferroviaires resp. Organisation intergouvernementale pour les transports
internationaux ferroviaires.
36
International Maritime Organization.
37
Centrale Commissie voor de Rijnvaart.
34

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

29

Projectgerelateerd

Verschillen in definitie en reikwijdte van de verschillende typen sectorale regelgeving is niet bevorderlijk
voor een eenduidige algemene uitvoeringspraktijk. Bevoegde gezagen en toezichthouders opereren eerst
vanuit de hun wettelijk opgedragen en ingekaderde taken en bevoegdheden. Het verdient aanbeveling te
bezien in hoeverre de vanuit de verschillende uitvoeringspraktijken tot een meer uniforme aanpak kan
worden gekomen.
Ten slotte is nog van belang dat batterijen vaak samen met andere gevaarlijke stoffen worden vervoerd.
Een brand met batterijen is lastig te blussen en daarmee is het risico aanwezig van brand van het
transportmiddel of de nabij geplaatste stoffen.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

30

Projectgerelateerd

5

Omgevingsrecht

5.1

Juridische context

Het omgevingsrecht is de wet- en regelgeving die ziet op een veilige en gezonde fysieke leefomgeving.
Het gaat om ruimtelijke ordening, bouwen, milieu en natuurbescherming. Het omgevingsrecht is primair
nationaal geregeld. Enkele onderdelen zijn Europees geregeld, zoals procedurevereisten, het rapporteren
van milieueffecten en het beheersen van risico’s op en de gevaren van zware ongevallen door gevaarlijke
stoffen. Het omgevingsrecht dat wij in dit kader bespreken voor batterijen ziet op de locaties waar
vervaardiging, bewerking, verwerking, opslag of overslag van batterijen plaatsvindt (in “inrichtingen”) en
de toepassing van batterijen in gebouwen. De relevante wetgeving bestaat onder andere uit de Wet
milieubeheer en het daarop gegronde Activiteitenbesluit, die beide van toepassing zijn op inrichtingen die
gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Daarnaast vormt de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
(“Wabo”) het toetsingskader voor allerlei activiteiten die invloed hebben op de fysieke leefomgeving, zoals
het oprichten of in werking hebben van een inrichting met aanzienlijke milieugevolgen, het bouwen van
bouwwerken en het gebruiken van gronden of bouwwerken. Bouwwerken moeten ook voldoen aan de
eisen uit het Bouwbesluit 2012. Tenslotte biedt de Wet ruimtelijke ordening het kader voor de regulering
van het ruimtelijk gebruik en het toedelen van bestemmingen in bestemmingsplannen.
Vooruitkijkend naar de Omgevingswet geldt dat de milieuregelgeving die van toepassing is op batterijen
wordt overgenomen zonder inhoudelijke wijzigingen. Het begrip “inrichting” uit de Wet milieubeheer wordt
losgelaten en vervangen door een regulering per activiteit. Het is de bedoeling om, anders dan nu het
geval is, wel specifieke regels voor opslag van lithium-ion batterijen op te nemen in het Besluit activiteiten
leefomgeving door middel van verwijzing naar de in ontwikkeling zijnde PGS 37.

5.2

Wat is er geregeld?

Er zijn verschillende situaties te onderscheiden. Het omgevingsrecht is relevant voor bedrijven waar
batterijen worden geproduceerd, maar ook voor inzamelingspunten waar batterijen liggen opgeslagen.
Deze locaties worden doorgaans beschouwd als inrichtingen die moeten voldoen aan milieuregelgeving.
Het omgevingsrecht ziet ook op het bouwen van bouwwerken. Batterijen kunnen op, aan of in een
bouwwerk worden toegepast, zoals de installatie van een batterij voor opslag van energie voor
zonnepanelen (een voorbeeld van een thuisbatterij). Een batterij zelf kan ook een bouwwerk zijn, zoals
een buurtbatterij. Een buurtbatterij ziet er vaak uit als een container met daarin een energieopslagsysteem
dat de buurt van energie kan voorzien.
Er zijn verschillende situaties te onderscheiden. Het omgevingsrecht is relevant voor bedrijven waar
batterijen worden geproduceerd, maar ook voor inzamelingspunten waar batterijen liggen opgeslagen.
Deze locaties worden doorgaans beschouwd als inrichtingen die moeten voldoen aan milieuregelgeving.
Het omgevingsrecht ziet ook op het bouwen van bouwwerken. Batterijen kunnen op, aan of in een
bouwwerk worden toegepast, zoals de installatie van een batterij voor opslag van energie voor
zonnepanelen (een voorbeeld van een thuisbatterij). Een batterij zelf kan ook een bouwwerk zijn, zoals
een buurtbatterij. Een buurtbatterij ziet er vaak uit als een container met daarin een energieopslagsysteem
dat de buurt van energie kan voorzien.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

31

Projectgerelateerd

Activiteitenbesluit milieubeheer
De Wet milieubeheer geeft de grondslag voor het stellen van regels ter bescherming van het milieu tegen
nadelige gevolgen die inrichtingen kunnen veroorzaken. Met het Activiteitenbesluit milieubeheer
(“Activiteitenbesluit”) is aan deze wet verder uitvoering gegeven.38 Het Activiteitenbesluit is van
toepassing op inrichtingen in de zin van de Wet milieubeheer. In bepaalde gevallen is ook een vergunning
nodig voor het uitvoeren van een activiteit op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingswet
(“Wabo”), een omgevingsvergunning milieu.
Voor wat betreft batterijen is relevant dat er sprake is van een inrichting als binnen een zekere begrenzing
en op bedrijfsmatige wijze gevaarlijke stoffen worden vervaardigd, bewerkt, verwerkt, opgeslagen of
overgeslagen. Het gaat om gevaarlijke stoffen die zijn ingedeeld krachtens het Besluit verpakking en
aanduiding milieugevaarlijke stoffen en preparaten. Batterijen worden op zichzelf niet genoemd in het
Activiteitenbesluit. Er is geen specifieke uitwerking voor de verschillende typen batterijen. Gelet op de
samenstelling van een batterij zal sprake zijn van een gevaarlijke stof.
Een bedrijf dat zich richt op bijvoorbeeld opslag van lithium-ionbatterijen is een inrichting waarop het
Activiteitenbesluit van toepassing is.
Een buurtbatterij (ook wel energieopslag systeem, EOS) is in principe geen inrichting, omdat het niet gaat
om een activiteit als het bewerken, opslaan of overslaan van gevaarlijke stoffen. Een buurtbatterij kan wel
een inrichting zijn als die een elektromotor herbergt.39 In categorie 1.1, onder a, onderdeel C van bijlage I
van het Besluit omgevingsrecht (“Bor”) is het aanwezig hebben van een elektromotor met een vermogen
groter dan 1,5 kW als milieubelastende activiteit aangemerkt. Als de buurtbatterij onder de categorie 1.1,
onder a, valt dan is er sprake van een inrichting en geldt er een meldingsplicht op grond van artikel 1.10
Activiteitenbesluit.
Artikel 4.1 Activiteitenbesluit regelt weinig over de opslag van gevaarlijke stoffen, eigenlijk alleen dat bij
opslag van meer dan 2.500 kg gevaarlijke stoffen een veiligheidsafstand van 20 meter geldt tot een
woning. Die afstand is te verkleinen tot 8 meter als de opslag plaatsvindt in een brandcompartiment.
Overige veiligheidseisen voor inrichtingen waar gevaarlijke stoffen worden opgeslagen en verpakt, zijn
opgenomen in de Activiteitenregeling milieubeheer (“Activiteitenregeling”). Zoals gezegd is er geen
specifieke uitwerking voor de bestaande batterijentypen. Voor lithium-ion batterijen wordt een nieuwe
PGS-richtlijn opgesteld, de PGS 37 lithium-ion accu’s: opslag en buurtbatterijen. De bedoeling is dat PGS
37 in 2022 beschikbaar is en dat de PGS 37 uiteindelijk wordt voorgeschreven via verwijzing in het Besluit
activiteiten leefomgeving.
In afwachting van de PGS 37 is de Circulaire risicobeheersing lithium-ion energiedragers (“Circulaire”)
opgesteld door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met een werkgroep met
vertegenwoordigingen van het RIVM, de Omgevingsdiensten, Brandweer Nederland, de
branchevereniging BOVAG, de RAI Vereniging, FME en Energy Storage Nl, alsmede de gemeente
Nunspeet waar tweemaal een incident plaatsvond bij de opslag van lithium-ion energiedragers. De
Circulaire bevat adviezen om de veiligheid in de omgeving van de toepassingen van lithium-iondragers te
verhogen. De Circulaire heeft geen bindend karakter, maar de adviezen kunnen wel worden omgezet in
voorschriften. De Circulaire vermeldt dat het bevoegd gezag vergunningvoorschriften of
maatwerkvoorschriften kan stellen of handhavend kan optreden op basis van de zorgplichtbepalingen uit

38

Er zijn nog geen regels opgenomen onder de Omgevingswet, in het Besluit activiteiten leefomgeving (“Bal”),voor opslag van
lithium-ion batterijen. Het is de bedoeling om in het Bal een verwijzing op te nemen naar de in ontwikkeling zijnde PGS 37..
39
Circulaire risicobeheersing lithium-ion energiedragers, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2020
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

32

Projectgerelateerd

het Activiteitenbesluit of de Wet milieubeheer, de vergunningplicht uit de Wabo of de restrisico’s
overeenkomstig het Bouwbesluit, artikel 7.10.40
De Circulaire is alleen van toepassing op opslag van lithium-ion batterijen en EOS. De afbakening van de
opslagfase is van belang, zoals ook geconstateerd in het hoofdstuk over de transportregelgeving. In de
Circulaire is benoemd dat het gaat om cellen of batterijen die buiten de gebruiksfase verkeren. Buiten de
reikwijdte van de Circulaire vallen energiedragers die gemonteerd zijn in het gebruiksstadium verkerende
elektronica, gereedschap of vervoermiddelen, zoals scootmobielen, fietsen of auto’s. Ook buiten de
Circulaire vallen energiedragers op parkeerplaatsen, in parkeergarages en in fietsenstallingen. De
Circulaire is wel van toepassing op opgeslagen lithium-ion energiedragers als deze in apparaten zijn
gemonteerd, voor zover deze apparaten niet in de gebruiksfase zitten. Opgeslagen energiedragers in
afwachting van verkoop (al dan niet in apparaten gemonteerd) worden niet gezien als in de gebruiksfase
verkerend en vallen onder de reikwijdte van de Circulaire. Als er sprake is van een grensgeval,
bijvoorbeeld wanneer het gaat om opslag bij een bedrijf in afwachting van verhuur, kan de Circulaire
dienen als informatief document om veiligheidsmaatregelen toe te passen. Anders dan bijvoorbeeld de
PGS-15 die ziet op opslag van andere gevaarlijke stoffen, zijn er geen maatregelen uitgewerkt voor
tijdelijke opslag van lithium-ion batterijen voorafgaand of aansluitend op transport. In de Circulaire is het
advies opgenomen om voor tijdelijke opslag passende maatregelen te treffen, gebaseerd op elementen uit
de Circulaire.
Omgevingsvergunning milieu
Sommige inrichtingen vallen niet alleen onder de algemene regels in het Activiteitenbesluit, maar vereisen
ook een omgevingsvergunning milieu. In bijlage 1 van het Bor is aangegeven voor welke inrichtingen een
omgevingsvergunning milieu op grond van de Wabo vereist is. Dit zijn inrichtingen waar opslag van
gevaarlijke stoffen plaatsvindt van meer dan 10.000 kg41.
Daarnaast zijn inrichtingen voor nuttige toepassing of verwijdering van afvalstoffen aangewezen als
milieuvergunningsplichtige inrichtingen, waaronder inrichtingen waar meer dan 5 kubieke meter batterijen
wordt opgeslagen.4243 Hierop is een aantal uitzonderingen, bijvoorbeeld voor kringloopwinkels, voor
ongevaarlijk afval bij een maximale opslagoppervlakte van 6.000 m2, of afvalstoffen die vrijkomen bij autoof tweewielerdemontage en opslag van eigen afval.
Bevi
Onder het Besluit externe veiligheid inrichtingen (“Bevi”) valt een inrichting waar verpakte gevaarlijke
afvalstoffen of verpakte gevaarlijke stoffen in een hoeveelheid van meer dan 10.000 kg per
opslagvoorziening worden opgeslagen, als er brandgevaarlijke stoffen met fluor- chloor-, broom-, stikstof-,
of zwavelhoudende verbindingen worden opgeslagen (artikel 2, lid 1, onder f, Bevi).44 Lithium-ion
batterijen vallen onder de definitie van brandbare gevaarlijke stoffen en hebben vaak een fluorverbinding.
Voor inrichtingen die gevaarlijke stoffen opslaan, zijn richtafstanden van toepassing, uitgewerkt in de
Regeling externe veiligheid inrichtingen. De Revi maakt echter een koppeling met gevaarlijke stoffen
waarop PGS 15 van toepassing is. Lithium-ion batterijen zijn niet in de PGS 15 opgenomen, zodat de
koppeling van de richtafstanden voor de opslag van lithium-ionbatterijen ontbreekt.

40

Hoofdstuk 7 van de Circulaire
Onderdeel B, onder 1, onder a, en categorie 4.4, onder j, onderdeel C van bijlage I van het Bor
42
Categorie 28.10, onder 10a, onderdeel C van bijlage I van het Bor
43
De vergunningplicht voor gevaarlijk afval komt in vergelijkbare vorm terug in het Bal. Het opslaan, herverpakken of opbulken van
bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke stoffen is milieuvergunningplichtig, tenzij het om maximaal 30 ton autobatterijen, autoaccu’s,
industriële baterijen of accu’s gaat.
44
Dit komt terug in het Bkl (bijlage VII, onderdeel B, paragraaf 3).
41

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

33

Projectgerelateerd

Brzo 2015
Het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 (Brzo 2015) is gericht op het voorkomen en beheersen van
zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken. Het Brzo 2015 vormt de implementatie van de
Seveso III-richtlijn.45 Batterijen vallen mogelijk onder de algemene definitie van gevaarlijke stoffen uit het
Brzo 2015 (en de Seveso-richtlijn)46. Technische normen en methodieken ter uitwerking van (eventuele)
Seveso-verplichtingen ontbreken echter nog.47 Omdat het Brzo 2015 (en de Seveso III-richtlijn) pas boven
bepaalde drempelhoeveelheden van toepassing zijn (meer dan 5 ton), lijkt de toepasselijkheid in
Nederland van het Brzo 2015 op activiteiten met batterijen vooralsnog niet aan de orde.48
Wet veiligheidsregio’s
De veiligheidsregio’s hebben een aantal wettelijke adviestaken, waaronder adviseren over de
verantwoording van het groepsrisico op grond van het Bevi bij omgevingsvergunningen milieu en
ruimtelijke plannen (artikelen 12 en 13 Bevi) en het adviseren over ontplofbare stoffen in het kader van
een aanvraag om een omgevingsvergunning milieu (artikel 6.3 Bor). De Veiligheidsregio’s hebben op
grond van artikel 10, lid b, van de Wet op de veiligheidsregio’s (“Wvr”) tot taak om overheden te adviseren
over de risico’s van branden, rampen en crises indien dat in de wet- en regelgeving bepaald is (wettelijke
adviestaken), of in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald (niet-wettelijke adviestaken). Daarnaast
is in artikel 25 Wvr als taak opgenomen: het adviseren van andere overheden en organisaties op het
gebeid van brandpreventie, brandbestrijding en het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen
met gevaarlijke stoffen.
Gelet op het vorenstaande geven de veiligheidsregio’s advies aan onder meer het bevoegd gezag over
(brand-)veiligheidsaspecten op het gebied van bouw, milieu, brandveilig gebruik etc. onder andere ten
behoeve van omgevingsvergunningen, ruimtelijke ontwikkelingen, visies en plannen, (landelijke)
richtlijnen, beleidsregels en handreikingen. Het kan gaan om nieuwe ontwikkelingen waar nog geen
toereikende regelgeving voor bestaat (bijv. EOS en installaties van alternatieve energiebronnen).
De Veiligheidsregio’s Haaglanden en Rotterdam-Rijnmond en het Landelijk Informatiepunt Ongevallen
Gevaarlijke Stoffen hebben een Handreiking opslag Li-ion energiedragers (accu’s en batterijen) (januari
2019) en een Handreiking elektriciteit opslagsystemen (laatste versie november 2020) gepubliceerd. Deze
handreikingen hebben geen juridische status. Deze handreikingen hebben een overlap met de Circulaire
waarmee richting wordt gegeven aan brandveiligheidsmaatregelen voor opslag van lithium-ion batterijen
en EOS’sen (buurtbatterijen).
Omgevingsvergunning bouwen
Een bouwwerk waarop of waarin batterijen worden opgeslagen of gebruikt, moet op zichzelf voldoen aan
de regelgeving over het bouwen. De omgevingsvergunning voor bouwen wordt getoetst aan het
Bouwbesluit en het bestemmingsplan; deze kaders worden hierna besproken.

45

Richtlijn 2012/18 van het Europees parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende de beheersing van de gevaren van zware
ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken, houdende wijziging en vervolgens intrekking van Richtlijn 96/82/EG van de
Raad.
46
Ook in de CLP-verordening (Verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008
betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels) en REACH-verordening (Verordening (EG) nr.
1907/2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH),
tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen) worden batterijen niet als zodanig specifiek gereguleerd;
batterijen in de CLP-verordening kunnen als ‘voorwerp’ worden aangemerkt en hoeven daarom niet aan alle CLP-verplichtingen te
voldoen (zoals categorisering en verpakking).
47
Waaronder PGS37.
48
Tenzij de activiteit vanwege de aanwezigheid van andere gevaarlijke stoffen al onder het Brzo 2015-regime valt; het verdient
aanbeveling dat op Europees niveau (bijvoorbeeld in de vorm van Guidance documents van de Europese Commissie) duidelijkheid
wordt gegeven over de toepasselijkheid van de Seveso III-richtlijn als het om activiteiten met batterijen gaat.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

34

Projectgerelateerd

Voor een buurtbatterij zelf kan ook een omgevingsvergunning voor bouwen op grond van artikel 2.1, lid 1
onder a, Wabo vereist zijn, omdat dit zal kwalificeren als een bouwwerk. Bijlage II van het Bor bevat
echter uitzonderingen voor de omgevingsvergunningplicht voor bouwen bij het bouwen van
nutsvoorzieningen, mits het bouwwerk niet hoger is dan 3 meter en de oppervlakte niet meer dan 15 m2
(artikel 2, onder 18, onder 1, bijlage II van het Bor). Een buurtbatterij kan een nutsvoorziening zijn als die
is opgenomen in het distributienet. Als een bouwwerk vergunningsvrij kan worden gebouwd, wordt het niet
vooraf getoetst aan het Bouwbesluit, maar is het Bouwbesluit wel van toepassing.49
Bouwbesluit
Elk bouwwerk, dus ook een bouwwerk waarin batterijen worden opgeslagen of een buurtbatterij, moet
voldoen aan de regels uit het Bouwbesluit 2012 (“Bouwbesluit”).50 Bij het verlenen van een
omgevingsvergunning voor de bouw van een bouwwerk toetst het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente aan het Bouwbesluit. Ook kan het college handhaven op de voorschriften
uit het Bouwbesluit, tenzij afwijking van de voorschriften is toegestaan bij vergunningverlening.
Op welke wijze een bouwwerk waarin batterijen aanwezig zijn veilig wordt gebruikt, is niet nader
uitgewerkt in het Bouwbesluit. Het Bouwbesluit bevat in artikel 7.10 een (rest-)bepaling over het
brandveilig gebruik waarin niet is voorzien door de andere voorschriften van het Bouwbesluit. Het gaat om
het verbod om in, op, aan of nabij een bouwwerk voorwerpen of stoffen te plaatsen, te werpen, of te
hebben, handelingen te verrichten of na te laten, werktuigen, middelen of voorzieningen te gebruiken of
anderszins belemmeringen op te werpen of hinder te veroorzaken waardoor:
a. Brandgevaar wordt veroorzaakt, of
b. Bij een brand een gevaarlijke situatie ontstaat.
In de Circulaire is te lezen dat deze als handvat kan dienen voor de beoordeling of wordt voldaan aan de
brandveiligheidseisen uit het Bouwbesluit en kan worden gebruikt bij de invulling van de
handhavingsbevoegdheid in relatie tot artikel 7.10 Bouwbesluit.51
De veiligheidsrisico’s van batterijen spelen bijvoorbeeld een grote rol bij het gebruik van parkeergarages
door elektrische voertuigen. Voertuigen met batterijen brengen andersoortige veiligheidsrisico’s met zich
mee dan conventionele voertuigen. Daarom heeft het IFV onderzoek uitgevoerd naar mogelijke
maatregelen om die risico’s te voorkomen of te beperken.52 Gedacht wordt aan maatregelen die
bijvoorbeeld gericht zijn op de constructie van een parkeergarage en daarmee aan aanpassing van
bouwregelgeving. Op 10 juni 2021 is een voorgenomen wijziging van het toekomstige Besluit bouwwerken
leefomgeving in consultatie gegaan waarin voor bepaalde parkeergarages een sprinklerinstallatie verplicht
wordt.
Bij batterijen doet zich in de praktijk het verschijnsel voor dat deze via een kabel met de installatie van het
bouwwerk kunnen worden verbonden. Op dat moment vormt de batterij een onderdeel van de installatie
en zal aan de veiligheidsnormen voor de installatie in zijn geheel moeten voldoen. Een installatie voor
elektriciteit bij lage spanning moet voldoen aan NEN 101053. Uit NEN 1010 volgt dat vast opgestelde
batterijen alleen voor vakbekwame personen toegankelijk zijn. De ruimte moet daarnaast voorzien zijn van
voldoende ventilatie. Wanneer de batterij via een stekker is aangesloten, dan is deze in beginsel geen
onderdeel van de installatie en valt onder de productregelgeving en daarmee ook buiten het kader van de
beoordeling van de installatie van het bouwwerk.

49

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (“Bbl”) bevat dezelfde uitzondering op de vergunningplicht voor het bouwen.
Na inwerkintreding van de Omgevingswet aan de regels uit het Bbl.
51
Hoofdstuk 7 van de Circulaire
52
Instituut Fysieke Veiligheid (2020), Brandveiligheid van parkeergarages met elektrisch aangedreven voertuigen, Arnhem: IFV.
53
Art. 6.8 Bb 2012.
50

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

35

Projectgerelateerd

Er is in beginsel een sluitend stelsel van wet- en regelgeving dat ziet op de brandveiligheid van elektrische
machines als het gaat om de relatie tussen de bouwregelgeving, productregelgeving en Arbo-regelgeving.
Het Bouwbesluit kent voorschriften inzake de brandveiligheid van bouwwerken, waaronder ook de
brandveiligheid van tot het bouwwerk behorende installaties54. Op grond van de Warenwet gelden
voorschriften over de brandveiligheid van overige elektrische apparaten. Apparaten die zijn toegelaten op
de Nederlandse markt worden als voldoende brandveilig beschouwd. Artikel 7.10 van het Bouwbesluit
heeft betrekking op restrisico’s als gevolg het niet brandveilig gebruik van dergelijke apparaten. Of sprake
is van voldoende brandveilig gebruik kan door de professionele gebruiker worden aangetoond door het
voldoen aan de verplichtingen in het kader van de Arbowetgeving. In dit specifieke geval de plicht om
apparaten periodiek te laten keuren.55
Ruimtelijke ordening
In een bestemmingsplan worden regels opgenomen over de toedeling van functies en het bouwen van
bouwwerken. Een gemeente kan in het kader van de goede ruimtelijke ordening bepalen op welke
locaties opslag van batterijen is toegestaan. Een gemeente kan ook regels stellen omtrent de bouw van
een buurtbatterij, als die niet kwalificeert als nutsvoorziening, want als het wel kwalificeert als
nutsvoorziening is het een bouwwerk dat vergunningsvrij kan worden opgericht. Het bestemmingsplan
biedt echter geen mogelijkheden om andere eisen te stellen dan die in het kader van de goede ruimtelijke
ordening nodig zijn.56 Door middel van ruimtelijke ordening is het dus mogelijk om afwegingen te maken in
het kader van veiligheid over de opslag en welke bouwwerken er mogen worden gebouwd, maar de
afweging gaat niet zover dat door ruimtelijke ordening eisen aan de productie of het gebruik van batterijen
kunnen worden gesteld.

5.3

Wat valt op?

5.3.1

Lifecycle

De locaties waar de batterij wordt vervaardigd, bewerkt of opgeslagen vallen onder het Activiteitenbesluit.
Hoewel uit het Activiteitenbesluit geen specifieke regels volgen voor (lithium-ion) batterijen, moet wel
worden voldaan aan de algemene zorgplicht om gevaar voor het milieu te voorkomen. Het Bevi vormt het
kader voor externe veiligheidseisen, maar bevat (ook) geen specifieke richtafstanden voor inrichtingen
waarin batterijen aanwezig zijn. De Circulaire en de handreikingen van en voor de veiligheidsregio’s
bevatten adviezen over de externe veiligheid, waaronder preventieve maatregelen en bijvoorbeeld
blustechnieken. Het omgevingsrecht ziet op verschillende fases uit de lifecycle van de batterij, zoals de
productie van grondstoffen, de productie van de batterij, opslag, inzameling en recycling van batterijen.

5.3.2

Bowtie

Een groot risico bij opslag van lithium-ion energiedragers is het thermisch ‘op hol slaan’ (thermal runaway)
van de batterij. Oorzaken kunnen zijn te vinden in productie- of ontwerpfouten, maar ook in externe
factoren zoals trillingen, schokken of beschadiging. Het omgevingsrecht bevat nog nauwelijks normen die
specifiek zien op het voorkomen of bestrijden van deze risico’s bij batterijen. De adviezen uit de Circulaire
bestaan zowel uit preventieve maatregelen als repressieve maatregelen. De preventieve maatregelen
zien op het veilig opslaan van batterijen, bijvoorbeeld door brandveilige opslag, klimaatbeheersing en
verpakking. Repressief is het advies om een goede bereikbaarheid van de locatie voor hulpdiensten te
hanteren. De locatiekeuze van en (veiligheids)zonering (via het instrumentarium van de Wro) rond
activiteiten met batterijen zijn maatregelen met een proactief en preventief karakter.
54

Art. 1, derde lid, Bb 2012.
Veelal op basis van een NEN 3140.
56
Onder de Omgevingswet wordt er meer mogelijk voor gemeenten om in een omgevingsplan regels op te nemen.
55

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

36

Projectgerelateerd

Het Bouwbesluit ziet op brandveilig gebruik en bouwen van gebouwen. Bij de beoordeling van de
brandveiligheid wordt geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten brandhaarden, zoals een
chemische brand die kan ontstaan bij gebruik of opslag van batterijen. Als het gaat om het brandveilig
gebruik van bouwwerken maakt dat weinig uit; omdat chemische banden lastiger te blussen zijn, heeft dat
met name gevolgen voor de repressie.

5.3.3

Specifieke waarnemingen

Het omgevingsrecht regelt verschillende veiligheidsaspecten van batterijen. Het gaat om de locatiekeuze
van en zonering rond activiteiten met batterijen, technische eisen aan activiteiten zelf (via algemene
regels in het Activiteitenbesluit of in de vergunning op grond van de Wabo), of aan bouwwerken en het
brandveilig gebruik ervan (via het Bouwbesluit 2012). Specifieke regels over batterijen ontbreken echter.
Met de ontwikkeling van PGS 37 komen er wel specifieke regels voor opslag van lithium-ion batterijen. Dit
betekent dat het bevoegd gezag voor het overige op grond van de algemene doelen (‘goede ruimtelijke
ordening’, ‘het belang van de bescherming van het milieu’, ‘brandveilig gebruik van bouwwerken’) een
afweging moet maken over de veiligheid rond batterijen.

5.4

Reflectie uit interviews

IFV
Bouwregelgeving:
Samengevat komt het erop neer dat voor de juiste volgorde moet worden gekozen als het gaat om
wijzigingen in regelgeving rondom batterijen: begin bij de bron (actualiseren/uitbreiden (Europese)
productregelgeving, en daarna pas de effect- en repressieregelgeving (o.m. bouwregelgeving).
Mogelijkheden om veiligheid in de batterij op te lossen, liggen primair bij de batterij in plaats van bij het
gebouw. De bouwregelgeving is namelijk effectregelgeving en de mogelijkheden om de effecten te
beperken zijn eindig (en kostenverhogend). Daarom zou er veel meer aandacht moeten uitgaan naar de
bron: intrinsiek veilige batterijen en daarop afgestemde (Europese) productregelgeving. Waarom moet de
bouwregelgeving worden aangepast als gevolg van potentiële risico’s/onveiligheden in de producten (lees:
batterijen)?
Daarbij komt dat hoe meer nieuwigheden op het gebied van de energietransitie de gebouwde omgeving
binnenkomen, hoe meer de veiligheid afhankelijk is van het menselijk gedrag. Bouwkundige en
installatietechnische maatregelen zijn niet altijd toereikend en er komt een grotere claim op de
organisatorische/gedragsafhankelijke maatregelen (bijv. een zorgvuldig gebruik/gebruiksvoorschriften
e.d.).

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

37

Projectgerelateerd

6

Regelgeving over afval, recycling en refurbishment

6.1

Juridische context

Leidend voor de fase van inzameling, recycling en refurbishment is op dit moment de Europese
Batterijenrichtlijn. De huidige Europese Batterijenrichtlijn57 is omgezet in de Nederlandse afvalwetgeving in
de Regeling beheer batterijen en accu’s 2008. Deze regeling bevat regels over het afvalbeheer, de
recycling de terugneembaarheid en enkele restricties van stoffen in batterijen.
De Europese Commissie heeft een nieuwe Batterijenverordening voorgesteld om de regelgeving te
moderniseren en de Batterijenrichtlijn te vervangen. De Commissie wil met de voorgestelde
Batterijenverordening58 nieuwe regels introduceren die passen bij de klimaatdoelstellingen. Anders dan de
huidige Batterijenrichtlijn werkt de Batterijenverordening direct door zodat overal dezelfde regels voor
batterijen van toepassing zijn.
Deze nieuwe verordening bevat zowel regels ter attentie van terugname en recycling als producteisen.
Vooral de productregels zijn veel uitgebreider dan in de batterijen richtlijn. Dit betekent dat de
afvalstoffenwetgeving, maar vermoedelijk ook het Warenwetbesluit aangepast zullen worden op basis van
deze verordening. Gezien de directe werking van de verordening hoeven daarin niet alle concrete
producteisen in te worden opgenomen (de eisen van de EU-verordening werken direct door), maar zullen
bijvoorbeeld de bevoegde handhavingsinstanties worden aangewezen.

6.2

Wat is er geregeld in de afval/recycling wetgeving?

De huidige Batterijenrichtlijn bevat geen specifieke eisen betreffende veiligheid bij inzameling, verwerking
en recycling van afgedankte batterijen. Daarnaast stelt de richtlijn geen veiligheidseisen voor refurbished
batterijen.
De richtlijn stelt als eis dat er gerecycled dient te worden volgens de Europese wetgeving op het gebied
van gezondheid, veiligheid en afvalbeheer. De richtlijn vereist dat producenten in de lidstaten een
inzamelingssysteem opzetten.
In tegenstelling tot de voorgestelde Batterijenverordening is het in de huidige situatie, wanneer er geen
levensvatbare eindmarkt is, nog wel toegestaan om draagbare accu’s en batterijen die cadmium, kwik of
lood bevatten te storten of ondergronds op te slaan. Gezien de veiligheid voor het milieu en de omgeving
is dat in de nieuwe verordening uitgesloten. Dit gaat in vanaf het moment dat de verordening van kracht
is,
De huidige wetgeving stelt dat lidstaten exploitanten en verwerkingsfaciliteiten moeten aanmoedigen om
een milieubeheersysteem in te voeren. Dit systeem moet in overeenstemming zijn met Verordening
EG/761/2001 (EMAS). Lidstaten zijn volgens de huidige richtlijn verantwoordelijk voor de
informatievoorziening van eindgebruikers over de milieu- en gezondheidsrisico’s van in batterijen en
accu’s gebruikte stoffen. Dit komt niet terug in de voorgestelde verordening. Ook is de EMAS een
inmiddels verouderd milieuzorgsysteem (weliswaar vastgelegd in een Europese wet) ten opzichte van de
huidige norm ISO 14001-2015 voor milieumanagement. Daarnaast is de scope van EMAS gericht op
milieuaspecten en niet op veiligheidsaspecten. Lidstaten dienen iedere 3 jaar verslag richting de Europese
Commissie te doen, waarin ze aangeven hoe ze invulling gegeven hebben aan de richtlijn, zoals de
recycling doelen die zijn behaald.

57

Richtlijn 2006/66/EG van het Europees parlement en de raad van 6 september 2006 inzake batterijen en accu’s, alsook
afgedankte batterijen en accu’s en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EG
58
Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en afgedankte batterijen, tot intrekking
van Richtlijn 2006/66/EG en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/1020 (2020/0353COD)
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

38

Projectgerelateerd

Zoals eerder aangegeven is de Batterijenrichtlijn in Nederland geïmplementeerd in de Regeling beheer
batterijen en accu’s 2008. Daarin is de producentenverantwoordelijkheid voor de inzameling van
afgedankte batterijen opgenomen. Fabrikanten van batterijen en accu’s moeten ingevolge de regeling
maatregelen nemen ter vermindering van de schadelijkheid voor het milieu van batterijen gedurende de
gehele levenscyclus. Er is niet bepaald welke maatregelen de fabrikant treft om invulling te geven aan
deze preventieverplichtingen. De fabrikant kan dit zelf bepalen.
Voorgestelde Batterijenverordening (2020/0353)
De nieuwe Europese verordening inzake batterijen beschrijft in een aantal artikelen wat de reglementen
betreffende het beheer van afgedankte batterijen zijn.
Om te beginnen stelt de nieuwe verordening middels artikel 46, dat producenten van batterijen zich
dienen te registreren bij een daartoe bevoegde autoriteit, waarin ze de volgende informatie verstrekken:
‐
‐
‐
‐
‐
‐

Locatie gegevens van producent, alsmede telefoon en andere contactgegevens.
Identificatiecode producent, handelsregisternummer en Europees of nationaal belasting nummer.
In geval van machtiging, de gegevens van de gemachtigde partij.
Het soort batterijen de producent op de markt wil brengen.
Het merk waaronder de batterijen op de markt gebracht worden.
Informatie over hoe de producent zijn verantwoordelijkheden conform artikel 47 nakomt.

Deze registratie dient ter controle van de naleving van de in hoofdstuk 7 van de verordening genoemde
verplichtingen.
Artikel 47 bevat eisen voor producenten die een batterij voor de eerste maal op de markt brengen met
betrekking tot afvalbeheer (niet refurbishment). Dit dienen zij te doen door ervoor te zorgen dat er
gescheiden inzameling, vervoer en voorbereiding op herproductie, herbestemming of recycling van
batterijen/materialen uit de batterij georganiseerd is. In Nederland is dit al belegd bij Stibat.
De producteisen in deze voorgestelde verordening zijn eerder besproken in hoofdstuk 3 van dit rapport.
De wetgeving en refurbishment van batterijen
Artikel 59 lid 3 (Eisen met betrekking tot de herbestemming en herproductie van industriële batterijen en
batterijen voor elektrische voertuigen) van deze voorgestelde verordening stelt dat marktdeelnemers die
herbestemmings- of herproductieactiviteiten verrichten dit volgens passende kwaliteitsborgings- en
veiligheidsinstructies moeten laten verlopen. Waar het woord “passend” voor staat is niet duidelijk.
Artikel 59 lid 4 stelt dat de herbestemde of gereviseerde batterij voldoet aan de bepalingen in deze
verordening, de toepasselijke product- en milieuvereisten en de voorschriften ter bescherming van de
menselijke gezondheid in andere regelgeving en technische eisen voor het specifieke gebruik ervan
wanneer zij in de handel wordt gebracht.
Dit betekent dat dezelfde veiligheidseisen van toepassing zijn op nieuwe en refurbished en industriële
batterijen. Ook moet rekening gehouden met het gebruik, dus ook met de eventuele nieuwe context van
de batterij.
Daarnaast stelt artikel 59 lid 1 en 2 dat de onafhankelijke marktdeelnemers die herbestemmings- of
herproductieactiviteiten verrichten, toegang hebben tot de informatie met betrekking tot gegevens ook met
betrekking tot veiligheid om de herbestemming (refurbishment) te kunnen uitvoeren.
Dat is op zich een goede zaak, maar hoe dat moet gebeuren is niet expliciet gedefinieerd of geborgd in de
wetgeving (door verwijzing naar veiligheidsnormen of aanpak).

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

39

Projectgerelateerd

6.3

Wat valt op?

6.3.1

Lifecycle

De Batterijenrichtlijn en de Batterijenverordening leggen de verantwoordelijkheid voor inzameling bij de
producenten, wat heeft geresulteerd in compliance organisaties zoals Stibat in Nederland en in de
verschillende lidstaten.
Tevens dient een producent te zorgen voor veiligheidsinstructies voor de omgang met afgedankte
batterijen. Dit betekent dat er in de beginfase van het leven van de batterij, daar waar deze ontworpen en
geproduceerd wordt, al na moet worden nagedacht over het veilig omgaan met deze batterij wanneer
deze aan het einde van zijn leven is.
De veiligheidseisen in artikel 59 van de Batterijenverordening met betrekking tot refurbishment is enkel
van toepassing op industriële batterijen en batterijen voor elektrische voertuigen. Dat stelt dezelfde
veiligheidseisen voor nieuwe en refurbished batterijen.

6.3.2

Bowtie

De bestaande afvalregelgeving op basis van de actuele richtlijn omtrent batterijen heeft voornamelijk
betrekking op de linkerzijde van de bowtie die ziet op de preventie van veiligheidsrisico’s. In de
voorgestelde Batterijenverordening zijn veiligheidsmaatregelen opgenomen die betrekking hebben op de
afvalfase. Zo mogen afgedankte batterijen niet worden gestort of verbrand en moeten emissies worden
beperkt. Deze wetgeving werkt als barrière tegen het vrijkomen van gevaarlijke stoffen in het milieu, wat
als de ongewenste gebeurtenis (LOC) in het kader van de bowtie moet worden gezien.
De producteisen met betrekking tot veiligheid van nieuwe batterijen in de voorgestelde verordening zijn al
besproken bij de productwetgeving in Hoofdstuk 3.
In artikel 59.4 van toepassing op industriële en batterijen voor elektrische voertuigen valt op dat voor
refurbished batterijen dezelfde veiligheids-, milieu en technische eisen gelden als voor nieuwe, rekening
houdend met het specifieke gebruik ervan. Het duiden van de eisen bij het specifieke gebruik is een
duidelijke verwijzing naar de context van de batterij (aan de rechterzijde van de bowtie).
Het nieuwe ontwerp van de Batterijenverordening voorziet ook in het geven van veiligheidsinstructies door
de producent. Dit werkt tevens als barrière aan de preventieve (linker) kant van de bowtie.

6.3.3

Specifieke waarnemingen

Er zijn zowel in de huidige als toekomstige regelgeving niet veel eisen die ingaan op de veiligheid van
batterijen tijdens de inzameling, recycling en refurbishment fase. In de voorgestelde verordening wordt er
veel verantwoordelijkheid bij de producent neergelegd, maar het is lastig te controleren of een producent
er alles aan doet of een batterij op de juiste manier afgevoerd, verwerkt, gerecycled of refurbished wordt.
De veiligheidseisen voor nieuwe en refurbished batterijen zijn enkel van toepassing op industriële
batterijen en batterijen voor elektrische voertuigen. Dit betekent dat voor andere batterijen niet dezelfde
veiligheidseisen gelden als voor refurbished batterijen ten opzichte van nieuwe batterijen. Ook de
informatieplicht in artikel 59 de Batterijenverordening die rust op de originele producent naar de
refurbisher toe is niet van toepassing op deze batterijen.
Dit betekent dat alle andere batterijen, zoals van elektrische fietsen, scootmobiels, kleine accu’s van
andere vervoermiddelen, gerefurbished (hergebruikt) kunnen worden door derden, met lagere
veiligheidseisen.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

40

Projectgerelateerd

6.4

Reflectie uit interviews

Interview Recharge
Er zijn bij Recharge meerdere grote zorgen om veiligheid, wanneer een batterij, na refurbishment, zijn
tweede leven in gaat. Is de batterij voor refurbishment wel goed geëvalueerd en gecontroleerd? Dit is
nodig om er zeker van de zijn dat de batterij nog in goede staat verkeert.
Andere zorgen betreffen de kwaliteit van de componenten die tijdens de refurbishmentfase gebruikt
worden en de vraag of er wel met de risico’s in de nieuwe context rekening gehouden wordt.
Wanneer een batterij voor de tweede maal op de markt verschijnt dat zou deze a opnieuw aan dezelfde
eisen moeten voldoen, bij voorkeur een coherente en complete veiligheidsbeoordeling op basis van de
IEC 610508.
Er zijn twee opties om ervoor te zorgen dat dit wel gewaarborgd is. Refurbishment van batterijen zou bij
de originele producent moeten liggen, of een refurbisher kan een partnerschap aan gaan met de originele
producent. Hierdoor blijft de veiligheid en de juiste toepassing van de batterij gewaarborgd.
Interviews ministeries van I&W (en ILT), J&V, SZW en VWS
Ook de departementen I&W, J&V, SZW en VWS waarschuwen voor de refurbishment-fase. De Inspectie
Leefomgeving en Transport (ILT) kent uit de bestaande praktijk vele voorbeelden van met name
gerefurbishte auto’s waar problemen optreden. Daarnaast benoemen ILT en I&W problemen in de fase
van afvalinzameling. Zie ook het hoofdstuk over omgevingsrecht. Batterijen worden soms niet goed
verwijderd, waardoor er schade optreedt aan de batterij. Dat is op zich geen ernstig probleem als er
sprake is van één lithium-ion batterij, maar als afvalverwerkers een grote hoeveelheid van lithium-ion
batterijen bij elkaar verzamelen en er ontstaan dan problemen, dan kan er potentieel groot risico voor de
veiligheid ontstaan.
Dit is voor industriële en batterijen voor elektrische auto’s, verleden tijd met de voorgestelde verordening,
maar niet voor alle andere batterijen. Dit betekent een verbetering ten opzichte van de oude
batterijregelgeving, enkel voor deze specifieke (zwaardere) batterijen.
Hoe handhaving hierop gaat plaatsvinden is niet bekend.
Interview Stibat
Ook Stibat constateert incidenten bij refurbishment in de huidige situatie en voorziet een groter risico bij
inzameling, transport en refurbishment van batterijen en het (weer) op de markt brengen van de
refurbished batterij. Zowel gebruik van inferieure componenten als ook de onbekende geschiedenis van
de batterij (in het vorige leven), zijn onzekere factoren met betrekking tot de veiligheid van de refurbished
batterij.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

41

Projectgerelateerd

7

Conclusies en aanbevelingen

Dit hoofdstuk bevat de conclusies en de bijbehorende aanbevelingen op basis van de deskstudy, de
interviews en de resultaten van de rondetafel. In de conclusies zal ook ingegaan worden op de drie
hoofdvragen van deze verkenning:
1. Welke verdragen, wet- en regelgeving, normen, veiligheidseisen en keurmerken bestaan er met
betrekking tot de veiligheid van batterijen?
2. Is deze wet- en regelgeving met elkaar samenhangend en dekkend?
3. Hoe is de verantwoordelijkheid verdeeld tussen de verschillende actoren op de verschillende
gebieden?
De aanbevelingen richten zich zowel op het Europees als het nationaal recht.

7.1

Conclusies

Onderzoeksvraag 1: Welke verdragen, wet- en regelgeving, normen, veiligheidseisen en keurmerken
bestaan er met betrekking tot de veiligheid van batterijen?
De ruggengraat van deze verkenning is het gevraagde overzicht van de relevante wet- en regelgeving
over de veiligheid van batterijen. Dat overzicht is gegeven in de hoofdstukken 3 tot en met 6 van deze
rapportage en in bijlage 1. De hoofdstukken 3 tot en met 6 schetsen 4 categorieën van regelgeving: de
productregelgeving, de transportregelgeving, het omgevingsrecht en de regelgeving over afval, recycling
en refurbishment. In bijlage 1 is de regelgeving geordend langs de indeling van de lifecycle van de batterij
en is een compleet overzicht opgenomen van alle relevante regelgeving.
De productregelgeving wordt met name gedomineerd door het Europees recht: met name de Algemene
Richtlijn productveiligheid, de Machinerichtlijn, de Batterijenrichtlijn en de nog in ontwerp zijnde
Batterijenverordening zijn relevant. De implementatie in de nationale regelgeving geschiedt op 2 plekken:
in de Warenwet (relevant voor consumenten) en in de Arbeidsomstandighedenwet (relevant voor
professionele gebruikers). In sommige gevallen zijn de eisen in de wetgeving uitgewerkt in een specifieke
technische norm. Daarnaast kent de industrie veel technische normen die niet geharmoniseerd zijn met
de EU wetgeving, maar gelden als industriestandaard of praktijk. Een compleet overzicht is opgenomen in
bijlage 1 van dit rapport.
De regels over transport hebben een internationaal en/of Europeesrechtelijke achtergrond en vinden hun
oorsprong in internationale afspraken over handel en economische ontwikkeling. Binnen internationale
Handelsverdragen en in het bijzonder de Europese Unie is het vrij verkeer van personen, goederen en
diensten een belangrijk uitgangspunt. Dat brengt met zich mee dat de regels over goederenvervoer
waaronder het transport van gevaarlijke stoffen in vergaande mate zijn geharmoniseerd. Het betreft voor
het overgrote deel totale harmonisatie: nationale afwijkingen zijn niet toegestaan. In onderstaand overzicht
is per modaliteit aangegeven welk recht van toepassing is.
Modaliteit

Internationaal / Europees recht

Nationaal recht

Weg

ADR

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Spoor

RID

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Binnenvaart

ADN

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Zeevaart

IMDG-Code

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Luchtvaart

ICAO (Annex 18 & TI)

Wet luchtvaart

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

42

Projectgerelateerd

Het omgevingsrecht is primair nationaal geregeld. Slechts enkele onderdelen zijn Europees geregeld,
zoals procedurevereisten en het rapporteren van milieueffecten. Het omgevingsrecht dat voor batterijen
relevant is ziet op de locaties waar vervaardiging, bewerking, verwerking, opslag of overslag van batterijen
plaatsvindt (in “inrichtingen”) en de toepassing van batterijen in gebouwen. De relevante wetgeving
bestaat onder andere uit de Wet milieubeheer en het daarop gegronde Activiteitenbesluit, die beide van
toepassing zijn op inrichtingen die gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Daarnaast vormt de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht (“Wabo”) het toetsingskader voor allerlei activiteiten die invloed
hebben op de fysieke leefomgeving, zoals het oprichten of in werking hebben van een inrichting met
aanzienlijke milieugevolgen, het bouwen van bouwwerken en het gebruiken van gronden of bouwwerken.
Bouwwerken moeten ook voldoen aan de eisen uit het Bouwbesluit 2012. Tenslotte biedt de Wet
ruimtelijke ordening het kader voor de regulering van het ruimtelijk gebruik en het toedelen van
bestemmingen in bestemmingsplannen. De genoemde nationale wetgeving zal straks opgaan in de
Omgevingswet. De regelgeving die van toepassing is op batterijen zal onder de Omgevingswet inhoudelijk
niet wijzigen. Wel worden een aantal systeemwijzigingen doorgevoerd. Zo zal bijvoorbeeld niet langer de
inrichting het aangrijpingspunt voor regulering zijn, maar de activiteit.
Leidend voor de regelgeving over inzameling, recycling en refurbishment is op dit moment de Europese
Batterijenrichtlijn. En uiteraard ook de nog in ontwerp zijnde Europese Batterijenverordening. De huidige
Europese Batterijenrichtlijn59 is omgezet in de Nederlandse afvalwetgeving in de Regeling beheer
batterijen en accu’s 2008. Deze regeling bevat regels over het afvalbeheer, de recycling de
terugneembaarheid en enkele restricties van stoffen in batterijen.
Onderzoeksvraag 2: Is de wet- en regelgeving met elkaar samenhangend en dekkend?
Deze verkenning laat zien dat alle fasen van de lifecycle van een batterij door regelgeving worden
afgedekt. Er kan dus worden gesteld dat de regelgeving dekkend is. Er kunnen echter wel diverse
kanttekeningen worden geplaatst bij de inhoud en het abstractieniveau van de regelgeving. Zo is de
regelgeving vaak heel generiek van aard waardoor concrete sturing op onderdelen ontbreekt. Dat geldt
voor de productiefase, maar ook voor de fase van gebruik en refurbishment. Daarnaast is een belangrijke
conclusie dat er in de regelgeving weinig aandacht is voor integraal veiligheidsdenken waarbij er al in de
productiefase nagedacht wordt over de context waarin een batterij wordt gebruikt. En vice versa: waarbij
er in de gebruiksfase goed gekeken wordt welk type batterijen zich lenen voor een bepaalde context. De
analyse van de deskstudy, interviews en de rondetafelbijeenkomst leveren de volgende waarnemingen en
conclusies op:
1. Batterijen verschillen; de regelgeving is generiek
In de productregelgeving (zie hoofdstuk 3) zijn technische eisen opgenomen aan batterijen. Dat geldt
bijvoorbeeld ook voor de Europese Batterijenverordening die nog in ontwerp is. Opvallend is echter dat er
geen specifieke eisen voor verschillende typen batterijen gesteld worden. De eisen worden generiek
gesteld. Dat is verdedigbaar als het gaat om de eenvoudige alkaline-batterijen die veel door consumenten
gebruikt worden, maar wordt ingewikkelder als het gaat om batterijen met een hoog risicoprofiel. Deze
conclusie geldt overigens ook voor de andere regelgevingskolommen: omgevingsrecht, afval en – in
mindere mate - transport. Zo wordt bijvoorbeeld ook in het omgevingsrecht gewerkt met algemene
principes als “een goede ruimtelijke ordening” en “brandveilig gebruik”. Uitzondering op de regel betreft de
(nog in ontwikkeling zijnde) regelgeving over lithium-ion batterijen (zie conclusie 3)

59

Richtlijn 2006/66/EG van het Europees parlement en de raad van 6 september 2006 inzake batterijen en accu’s, alsook
afgedankte batterijen en accu’s en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EG

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

43

Projectgerelateerd

2. Er is in de regelgeving weinig aandacht voor de context waarin een batterij wordt gebruikt
(gebruik van de bowtie als instrument)
Het veiligheidsdenken dat veiligheidsdeskundigen met de bowtie voorstaan wordt niet toegepast bij
batterijen. Als we met het instrument van de bowtie naar de regelgeving kijken dan is er niet voorzien in
een systematiek waarin er bij het ontwerp nagedacht wordt over de intrinsieke risico’s van een batterij en
de context waarin de batterij wordt gebruikt en de preventieve en repressieve maatregelen die getroffen
moeten worden bij incidenten. Eigenlijk geldt dat ontbreken van holistisch denken over de veiligheid van
de batterij door de hele keten heen. Op fabrikanten rust geen expliciete verplichting om informatie te
verstrekken over de risico’s van een batterij, de wijze waarop de batterij gebruikt moet worden (voor welke
context de batterij geschikt is) en incidentbestrijding. En andersom zijn er ook nauwelijks regels in de
gebruiksfase: zo is bijvoorbeeld niet geborgd dat in woonhuizen alleen een bepaald type batterijen
gebruikt mag worden en worden ook geen regels gesteld over de plaats waar batterijen zich bevinden (bv
ventilatie, naast andere apparatuur).
Impliciet is de eis om holistisch te denken over de veiligheid van een batterij besloten in de zorgplicht in de
GPSD (Product veiligheidsrichtlijn). Deze is echter zo algemeen gesteld dat dit voor fabrikanten en
gebruikers onvoldoende concrete handvatten biedt.
3. De gevaren van lithium-ion batterijen worden onderkend, de gevaren van andere batterijen
(nog) niet
In de transportregelgeving (internationaal geregeld) en het omgevingsrecht worden de gevaren van
lithium-ion batterijen (thermal runaway) onderkend. Dat maakt dat er op dit moment gewerkt wordt aan de
PGS-37 (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen). Deze PGS-richtlijn gaat specifiek in op lithium-ion batterijen
(opslag en energie opslag systemen/buurtbatterijen). Dat is een goede zaak, want het gebruik van lithiumion batterijen neemt toe en daarmee ook de kans op incidenten. Maar het is opvallend te noemen dat er
geen sprake is van een vergelijkbare actie voor de opslag van andere gevaarlijke batterijen of
hoeveelheden van batterijen. Daarbij worden door de geïnterviewden bijvoorbeeld genoemd:
loodzuuraccu’s, nikkel-metaalhydride-batterijen en lithium-metaal batterijen.
4. Er is in het Europees recht veel aandacht voor duurzaamheid, minder voor veiligheid
Duurzaamheid is een belangrijk thema in de Europese producteisen. De nieuwe Batterijenverordening die
nog in ontwerp is bevat zowel veiligheidseisen als eisen met een duurzaamheidskarakter. Opvallend
daarbij is dat de veiligheidseisen middels een zelfverklaring van de fabrikant geborgd zijn en de eisen met
een duurzaamheidskarakter (CO2 footprint, recycling en grondstoffen/ risicogebieden) moeten worden
getoetst door een notified body. Daarna kan de CE-markering worden toegekend aan de batterij.
5. Er worden geen specifieke eisen met betrekking tot batterijen gesteld aan de brandveiligheid
van gebouwen
Het Bouwbesluit en het onder de Omgevingswet geldende Besluit bouwwerken leefomgeving bevatten
geen eisen aan gebouwen die specifiek betrekking hebben op de aanwezigheid van (gevaarlijke)
batterijen. Dat is anders voor de opslag van lithium ion batterijen en Energie Opslag Systemen (EOS,
zogenaamde buurtbatterijen). Na vaststelling van de PGS-37 zal dit worden geregeld via het Besluit
activiteiten leefomgeving.
Het feit dat er geen specifieke regels zijn in het Bouwbesluit met het oog op de aanwezigheid van
batterijen betekent niet dat er geen regels worden gesteld in het kader van de brandveiligheid. Zo is er
kortgeleden een wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving in consultatie gegaan met daarin
onder andere de verplichting van een sprinklerinstallatie voor parkeergarages. Ook worden er in het
Bouwbesluit bijvoorbeeld regels gesteld over brandcompartimentering en goede vluchtroutes. Die regels
zijn echter generiek gesteld en niet specifiek gericht op de ontbranding van batterijen. Dit is een
aandachtspunt, aangezien branden van (lithium-ion) batterijen verlopen anders dan traditionele branden.
19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

44

Projectgerelateerd

Bij een zogenaamde thermal runaway kan de chemische inhoud van de batterij ontbranden en kunnen
steekvlammen ontstaan. Ook zijn branden van lithium-ion batterijen zeer lastig te blussen omdat de
chemische reactie in de aangetaste batterij door gaat. Het is op basis van dit onderzoek niet mogelijk om
vast te stellen of de regels over brandveiligheid voldoende dekkend zijn gelet op de bijzondere kenmerken
van de ontbranding van batterijen.
Een tweede aandachtspunt betreft het al dan niet van toepassing zijn van NEN 1010, waarin eisen zijn
vastgelegd over elektrische installaties. Vast opgestelde batterijen in gebouwen moeten aan deze NENnorm voldoen. Wanneer de batterij via een stekker is aangesloten, dan is deze in beginsel geen onderdeel
van de installatie en valt daarmee ook buiten het kader van de beoordeling van de installatie van het
bouwwerk. Dan zijn (uitsluitend) de regels over productveiligheid van toepassing. NEN 1010 is dan dus
niet van toepassing.
6. Consumenten ‘importeren’ regelmatig producten met onveilige batterijen; er is sprake van een
internationaal probleem
In veel interviews is gewezen op het importeren van onveilige producten met batterijen door consumenten
via internationale websites. Het betreft hier een breed gevoeld en internationaal probleem dat zich
uiteraard niet alleen bij producten met batterijen voordoet, maar ook bij andere producten
(kinderspeelgoed met gevaarlijke stoffen erin bijvoorbeeld). De aanpak hiervan kan Nederland niet alleen
en zal in internationaal (EU) verband opgepakt moeten worden. Toch verdient het ook in dit rapport
aandacht gelet op de potentiële risico’s die zich voor kunnen doen. Zo heeft de NVWA naar aanleiding
van een aantal incidenten een grootscheeps onderzoek gedaan naar zogenaamde hoverboards. De
conclusie van het onderzoek is dat alle 29 onderzochte merken niet voldoen aan de eisen60 en dat er een
serieus risico is op oververhitting en uiteindelijk ontbranding van de batterij. Er is – aldus de NVWA –
voldoende aanleiding om te veronderstellen dat dit soort problemen zich bij veel meer producten
voordoen.
7. Refurbishment levert grote risico’s op en er worden nauwelijks regels aan gesteld.
Refurbishment (maar ook re-use) komt naar voren als één van de belangrijkste veiligheidsissues bij
batterijen. Op dit moment worden er nauwelijks eisen gesteld aan refurbishment anders dan de algemene
zorgplicht. In de ontwerp Batterijenverordening zijn eisen opgenomen aan refurbishment van industriële
batterijen en batterijen voor elektrische voertuigen. Voor die batterijen gelden dezelfde eisen als voor
nieuwe batterijen. Dat is een verbetering ten opzichte van de huidige situatie onder de Batterijenrichtlijn.
Overigens gelden deze regels niet voor andere batterijen, bijvoorbeeld van elektrische fietsen,
scootmobiels en andere vervoermiddelen. In interviews komt naar voren dat zich daar ook de nodige
risico’s voordoen. Vooral door het gebruik van deze eindproducten in de privésfeer (stalling in en om het
huis), zijn de potentiële gevolgen van een zelfontbranding van een batterij groot.
Daarbij komt dat het toezicht en de handhaving op batterijen die worden gerefurbished of re-used erg
ingewikkeld is. Aan de buitenzijde van een product of apparaat is niet te zien wat de geschiedenis van een
batterij is: of de batterij zorgvuldig verwijderd is uit het oorspronkelijke product, of er geen ongevallen
hebben plaatsgevonden, etc. De Batterijenverordening (in ontwerp) gaat daar verandering in aanbrengen
voor batterijen met een capaciteit van meer dan 2 kWh. Voor deze batterijen wordt een batterijpaspoort
verplicht.
8. Regelgeving over cybersecurity van batterijen ontbreekt
In de onderzochte regelgeving ontbreken regels over cybersecurity. Dat is enerzijds opvallend te noemen,
maar aan de andere kant ook voorstelbaar aangezien de regels over cybersecurity logischerwijs beter
passen in de productnormen van de producten zelf. Zo wordt bijvoorbeeld de batterij onderdeel van een
auto, die in verbinding staat met het internet (en niet de batterij op zichzelf), waarop het aspect
60

investigation-results-hoverboards-2018 factsheet.pdf

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

45

Projectgerelateerd

cybersecurity dan wel relevant is. Het is wel opvallend dat er in de onderzochte regelgeving ook geen
eisen over cybersecurity zijn opgenomen als het gaat om standalone batterijen zoals buurt- of
thuisbatterijen. Daar lijkt dus geen van de vier regelgevingskolommen het aspect cyber-security af te
dekken.
Onderzoeksvraag 3: Hoe is de verantwoordelijkheid verdeeld tussen de verschillende actoren op de
verschillende gebieden?
In deze verkenning is aan de hand van vier categorieën van wetgeving de regelgeving over de veiligheid
van batterijen in beeld gebracht. Deze verkenning laat zien dat alleen de regelgeving over transport als
het ware als een breinaald door alle fasen van de levenscyclus heen gaat. De overige categorieën:
productregelgeving, omgevingsrecht en afval/refurbishment staan veel meer op zichzelf. Onderstaande
tabel brengt tot uitdrukking welke actoren een rol spelen per wetgevingscategorie:
Wetgevingscategorie

Actoren

Departement

Productregelgeving

Fabrikanten, consumenten,
VWS, SZW
werkgevers

NVWA en ISZW

Transportregelgeving

Ontdoener, inzamelaar,
transporteur, verwerker

ILT

Omgevingsrecht

Ontwikkelaars, omwonenden BZK, I&W, J&V

Bevoegd gezag (gemeente,
provincie, omgevingsdienst),
brandweer, veiligheidsregio

Afval, recycling en
refurbishment

Ontdoener, inzamelaar,
verwerker, refurbisher

ILT, brandweer,
veiligheidsregio, bevoegd
gezag

I&W

I&W

Uitvoering/inspectie

Deze verkenning laat zien dat er veel verschillende partijen betrokken zijn gedurende de lifecycle van een
batterij. Dat geldt op rijksniveau, maar zeker ook in de uitvoering. Uit de interviews is gebleken dat er
weinig interactie is tussen de regelgevingskolommen en tussen de verschillende actoren. Dat geldt op
rijksniveau voor de verantwoordelijke departementen als het gaat om de beleidsvorming. Maar datzelfde
geldt voor de verantwoordelijke inspecties: NVWA, ILT en ISZW werken nu nog zeer beperkt samen blijkt
uit diverse interviews. Terwijl daar wel aanleiding voor is: een hoverboard is een consumentenproduct
(NVWA), maar het product en/of de batterij worden ook getransporteerd (ILT). Denk ook aan de
accuboormachine die zowel professioneel (ISZW) als door consumenten (NVWA) gebruikt wordt en in de
afvalfase getransporteerd wordt (ILT). De op 28 januari 2020 door de Minister voor Milieu van Wonen
aangekondigde nationale strategische aanpak batterijen61 vormt dan ook een goede eerste stap voor
intensievere samenwerking tussen de verschillende verantwoordelijke departementen en inspecties.

7.2

Aanbevelingen

De aanbevelingen die in deze paragraaf zijn opgenomen zijn zowel gericht op aanpassing van het
Europees als het nationaal recht. Voor wijziging van Europees recht geldt per definitie dat dit vaak een
langdurig en intensief traject inhoudt waarbij op voorhand niet vast staat of voorstellen ook kunnen
rekenen op steun van andere lidstaten. Toch verdienen deze aanbevelingen een plaats in dit rapport. Ze
vormen een belangrijke sleutel bij het verder verbeteren van de regelgeving over de veiligheid van
batterijen. Bovendien is er juist op dit moment een “window of opportunity”: er is een Europese
Batterijenverordening in de maak en de onderhandelingen daarover lopen nog. We bevelen dan ook zeer

61

Kamerbrief strategische aanpak batterijen, 28 januari 2020.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

46

Projectgerelateerd

aan om dit moment te benutten om juist in Europees verband het gesprek aan te gaan. De aanbevelingen
1, 2, 5, en 7 zijn primair gericht op de Europese regelgeving. Bij de andere aanbevelingen zou overwogen
moeten worden of die een plaats verdienen in de nationale regelgeving (uitvoeringsregelgeving onder de
Omgevingswet).
1. Richt de aandacht op intrinsiek veilige batterijen die ontwikkeld zijn voor de context waarin ze
worden gebruikt
Uit diverse interviews blijkt dat het technisch mogelijk is om intrinsiek veilige batterijen te bouwen (safe by
design). Een sprekend voorbeeld is de batterij in een elektrische fiets die automatisch stopt met laden als
de omgevingstemperatuur te hoog of te laag is. De eisen die in de regelgeving zijn opgenomen zijn hier
echter niet op gericht. Er worden technische eisen gesteld aan batterijen, maar er wordt in de Europese
regelgeving onvoldoende de link gelegd tussen het type batterij en de context waarin ze gebruikt worden.
Daarnaast geldt in praktische zin dat de automarkt op dit moment dominant is voor wat betreft de
ontwikkeling van batterijen. Deze batterijen worden ook gebruikt in woonhuizen, terwijl de waardering van
risico’s en effecten van een calamiteit in een woonhuis volstrekt anders is dan in een auto.
Deze aanbeveling vormt op technische inhoud bezien een heel logische, maar is tegelijk vergaand voor
de batterijenmarkt en zal ongetwijfeld nog op weestand stuiten. Toch verdient het aanbeveling om
hierover op korte termijn het gesprek aan te gaan in Europees en internationaal verband om zo mogelijk
afspraken te maken over een groeipad waarin toegewerkt wordt naar het gebruik van intrinsiek veilige
batterijen.
2. Verplicht fabrikanten van batterijen tot betere informatieverstrekking
Kijkend naar de bowtie is het van groot belang om niet alleen technisch veilige batterijen te produceren
maar ook expliciet te kijken naar de context waarin de batterij gebruikt wordt. Om dat te kunnen doen is
informatieverstrekking van de fabrikant van batterijen cruciaal. Die informatie moet zien op:
‐ Wat zijn de intrinsieke risico’s van de batterij?
‐ Gebaseerd op deze intrinsieke risico’s: aanbevelingen over veilig gebruik
‐ Aanbevelingen over de wijze van brandbestrijding mocht er toch iets misgaan.
‐ Informatie over cybersecurity, zodat degene die de batterij gebruikt maatregelen kan treffen om de
veiligheid te borgen.
Een dergelijke verplichting ontbreekt op dit moment in de regelgeving en verdient een plek in de
ontwerpverordening. De zorgplicht in de GPSD is op dit punt onvoldoende concreet.
3. Stimuleer dat de plaatsing van batterijen met een hoog risicoprofiel plaatsvindt door
gecertificeerde installateurs
Installateurs van batterijen kunnen potentieel een belangrijke rol spelen bij het vergroten van de veiligheid
bij het gebruik van batterijen. Zij hebben kennis van het product en de context waarin de batterij wordt
gebruikt. Het verdient aanbeveling om te stimuleren dat batterijen met een hoog risicoprofiel worden
geplaatst door gecertificeerde en goed opgeleide installateurs. Zij kunnen aan de hand van de informatie
van de fabrikant (zie aanbeveling 2) beoordelen welk type batterij geschikt is voor de omgeving
(woonhuis, kantorencomplex etc) en een rol spelen bij plaatsing op een veilige plek (voldoende ventilatie,
voldoende afstand tot andere apparatuur). Het ligt niet voor de hand om in de regelgeving eisen te stellen
aan de certificering van installateurs, aangezien dit ook niet voor andere apparatuur gebeurt (denk aan de
installatie van CV-ketels, zonnepanelen etc), maar het verdient wel aanbeveling om in overleg met de
branche te kijken hoe verdere professionalisering van installateurs van batterijen kan plaatsvinden.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

47

Projectgerelateerd

4. Overweeg of er in de uitvoeringsregelgeving onder de Omgevingswet regels moeten worden
opgenomen om de brandveiligheid van gebouwen en bouwwerken te vergroten
Deze analyse laat zien dat er op dit moment geen regels zijn opgenomen in het Bouwbesluit en het
Besluit bouwwerken leefomgeving (onder de Omgevingswet) die zien op de toenemende elektrificatie.
Hoewel er in het huidige Bouwbesluit en het toekomstige Besluit bouwwerken leefomgeving al regels zijn
opgenomen over de brandveiligheid van gebouwen verdient het aanbeveling om nader onderzoek te laten
doen naar de brandveiligheid van gebouwen in relatie tot het toenemende gebruik van batterijen en aan
de hand daarvan af te wegen of het nodig is om (op termijn) specifieke eisen te stellen aan de constructie
ofwel het gebruik van het gebouw. Het is namelijk de vraag of de huidige regels voldoende dekkend zijn
gelet op het feit dat ontbranding van (lithium-ion) batterijen een ander type brand geeft (oa langere
brandduur, moeilijk te blussen). Een belangrijk aandachtspunt bij dit onderzoek is het onderscheid tussen
installaties met een stekker (productregelgeving van toepassing) en installaties die rechtstreeks met het
gebouw verbonden zijn (NEN 1010 van toepassing). Tot slot zou bij dit onderzoek ook de vraag betrokken
kunnen worden of het nodig is om eisen te stellen aan laadplaatsen van auto’s in de openbare ruimte of
de opstelling van buurtbatterijen (NB: deze vallen niet onder Bouwbesluit en het Besluit bouwwerken
leefomgeving).
5. Verplichte verificatie van de veiligheid door een notified body bij batterijen met een hoog
risicoprofiel.
Conclusie 4 beschrijft dat er in het ontwerp van de Europese Batterijenverordening een verschil is tussen
de borging van veiligheidseisen ten opzichte van duurzaamheidseisen. De eerste worden niet geverifieerd
door de notified body, terwijl dat wel het geval is voor de duurzaamheidseisen. Het verdient aanbeveling
om in Europees verband te overwegen om ook het voldoen aan veiligheidseisen te laten verifiëren door
een notified body. Dat biedt meer waarborgen dan de zelfverklaring van de fabrikant. Dat is overigens niet
nodig voor alle batterijen (veel te arbeidsintensief) maar is wel aan te bevelen voor batterijen met een
hoog risicoprofiel. Er is nader onderzoek nodig welke batterijen precies onder zo’n hoog risicoprofiel
zouden moeten vallen. Dat valt buiten de scope van deze verkenning, maar het is wel van belang om dat
eenduidig vast te stellen.
6. Besteed in de regelgeving niet alleen aandacht aan lithium-ion batterijen maar ook andere
batterijen een hoog risicoprofiel
Met de komst van de PGS-37 wordt voor lithium-ion batterijen al specifieke regelgeving opgenomen in het
omgevingsrecht. Dat is een aanzienlijke verbetering, aangezien er aan de opslag van deze batterijen (met
relatief veel incidenten) nog geen regels werden gesteld. Ook in de transportregelgeving is specifiek
aandacht voor de lithium-ion batterijen. Het verdient aanbeveling om te overwegen of dit voor andere
batterijen nodig is (lithium-metaal batterijen bijvoorbeeld). Daarvoor is nader technisch onderzoek nodig:
in welke gevallen en voor welke batterijen is het risico dusdanig dat specifieke eisen gerechtvaardigd zijn.
7. Verplicht een batterijpaspoort ook voor kleinere batterijen met refurbishment potentieel
Uit deze analyse en uit een groot deel van de gehouden interviews blijkt dat het hergebruik van batterijen
vanuit het oogpunt van circulariteit zeer toe te juichen is, maar tegelijkertijd als een kwetsbaar punt wordt
gezien in het licht van de veiligheid. Er doen zich relatief veel incidenten voor bij gerefurbishte batterijen,
terwijl de handhaving ingewikkeld is aangezien de batterij en de inhoud ervan in de praktijk moeilijk te
controleren zijn. Aanbeveling is om in de Europese regelgeving een batterijpaspoort te verplichten waarin
wordt de geschiedenis van het gebruik, de eisen aan componenten eventuele defecten en reparaties
wordt vastgelegd. Straks geldt op basis van de nieuw voorgenomen Batterijenverordening enkel voor
refurbishers van oplaadbare industriële batterijen en batterijen voor elektrische voertuigen met interne
opslag met een capaciteit van meer dan 2 kWh, dat deze partijen toegang krijgen tot de informatie die
relevant is. Voor overige batterijen geldt (artikel 59 lid 3 van de ontwerp Batterijenverordening) dat deze
volgens passende kwaliteitsborgings- en veiligheidsinstructies verlopen. Dit resulteert in een

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

48

Projectgerelateerd

informatieachterstand voor deze laatstgenoemde batterijen. Een batterijpaspoort voor alle batterijen met
een refurbishment potentieel, kan deze ongelijkheid voorkomen.
8. Verstevig de samenwerking tussen departementen en inspecties
Met de nationale strategische aanpak batterijen vindt een intensievere samenwerking tussen de
verschillende departementen plaats die elk vanuit een eigen beleidsverantwoordelijkheid en
regelgevingskolom een stukje van de verantwoordelijkheid voor veilige batterijen dragen. Het verdient
aanbeveling om die samenwerking voort te zetten en verder te verstevigen. Elk van de departementen
(I&W, SZW, BZK, J&V en VWS) is verantwoordelijk voor een stukje van de beleidspuzzel. Deze
verkenning laat zien dat de samenwerking toeneemt, maar ook nog verder versterkt kan worden. Op korte
termijn is die samenwerking aan te bevelen als het gaat om de onderhandelingen over de ontwerpBatterijenverordening. Daarnaast is aanbeveling om ook op het niveau van de uitvoering veel intensiever
te gaan samenwerken. Er zijn contacten tussen de verschillende inspecties, maar er vindt nog geen
intensieve samenwerking plaats, terwijl daar vanuit de praktijk wel aanleiding toe is.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

49

Projectgerelateerd

Bijlage 1 Schema lifecycle
In de hoofdstukken 3 tot en met 6 zijn de regels over de veiligheid van batterijen weergegeven. In
onderstaande tabel wordt de informatie uit de hoofdstukken 3 tot en met 6 nog een keer op een andere
wijze gegroepeerd en gepresenteerd aan de hand van de fasen uit de lifecycle van een batterij.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

50

Wet‐en regelgeving/afspraken van toepassing op deze fase
Hiaten in de borging van veiligheidsaspecten in regelgeving

Stap in levenscyclus van de
batterij

Internationale afspraken

Europese wetgeving

Nationale wetgeving

Baterijen richtlijn (2006/66/EC) (huidig)
Deze Europese richtlijn bevat geen producteisen met betrekking tot veiligheid, maar wel vooral eisen met
een milieudoelstelling.

Afvalstoffenwetgeving

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Regeling beheer batterijen en accu’s 2008

Productnormen (IEC, NEN‐EN, ISO)
(wel/niet geharmoniseerd)

Algemene Warenwet (14622/(41)5)

Productwetgeving
Geen wettelijke toetsing op veiligheid batterijen door Notified bodies.
Controle/borging van veiligheidsvereisten
De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.

Art 4 batterijen mogen geen risico voor de menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het
milieu vormen
Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling)
Art 9 Prestatie‐en defelijkheidseisen voor draagbare batterijen voor algemeen gebruikt (electrochemische
prestatie‐ en degelijkheidsparameters)
Ontwerp

Art 38 Verplichtingen van fabrikanten (ontwerp en vervaardiging cfm art. 6 t/m 14, documentatie cfm art
17)
Art 19: CE‐Markering volgens beginselen in EG nr. 765/2008
Art 65 Batterijenpaspoort
Algemene producteisen (Richtlijn 2001/95/EG) Artikel 3

Baterijen richtlijn (2006/66/EC) (huidig)

Algemene Warenwet (14622/(41)5)

Algemene producteisen (Richtlijn 2001/95/EG) Artikel 3

Afvalstoffenwetgeving

2008/68/EG (Richtlijn vervoer gevaarlijke goederen over land)

Wet milieubeheer

PGS 37 lithium‐ion accu's: Opslag en buurtbatterijen (verwacht 2022, tot dan Circulaire
risicobeheersing Li‐on energiedragers)

Omgevingsrecht
Activiteitenbesluit bevat geen specifieke regelgeving omtrent batterijen
Bevi bevat (ook) geen specifieke regelgeving voor inrichtingen waarin batterijen
aanwezig zijn.

Conflict Mineralen Verordening (2017/821 van het Europees Parlement en Europese Raad (enkel voor tin, Activiteitenbesluit
tantaal, wolfraam en goud)
Art 4.1 opslag gevaarlijke stoffen > 2.500 kg
REACH Verordening (1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006) inzake Activiteitenregeling (overige veiligheidseisen inrichtingen voor opslag)
de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen.
Omgevingsvergunning milieu (volgens bijlage 1 Bor ‐ opslag gevaarlijke stoffen > 10.000 kg, hoofdstuk 7 circulaire).
Art 6.3 aanvraag omgevingsvergunning
Art. 33.1 Melding van een stof op de kandidatenlijst indien aanwezig boven 0,1 % (gewichts) in de keten
om veilig gebruik te borgen.
Bevi/Revi (verpakte gevaarlijke (afval)stoffen > 10.000 kg per opslagvoorziening)
Art 12 omgevingsvergunningen
Art 13 ruimtelijke plannen

Grondstoffen (oa Lithium) productie en
keten

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (“Wabo”)
Wet veiligheidsregio's (advies groepsrisico op grond van Art 12 en 13 Bevi en artikel 6.3 Bor)
Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik
Arbowetgeving

Algemene Warenwet (14622/(41)5)

Baterijen richtlijn (2006/66/EC) (huidig)
Deze Europese richtlijn bevat geen producteisen met betrekking tot veiligheid, maar wel vooral eisen met
een milieudoelstelling.

Afvalstoffenwetgeving

Algemene producteisen (Richtlijn 2001/95/EG) Artikel 3

Wet milieubeheer

PGS 37 lithium‐ion accu's: Opslag en buurtbatterijen (verwacht 2022, tot dan Circulaire
risicobeheersing Li‐on energiedragers)

De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)
Activiteitenbesluit
Art 4.1 opslag gevaarlijke stoffen > 2.500 kg
Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensfase/recycling Schade voor mens en
milieu)
Activiteitenregeling (overige veiligheidseisen inrichtingen voor opslag)
Art 38 Verplichtingen van fabrikanten (ontwerp en vervaardiging cfm art. 6 t/m 14, documentatie cfm art
17)

(Massa) productie van de Batterij

Productwetgeving
Controle/borging van veiligheidsvereisten

Omgevingsrecht
Activiteitenbesluit bevat geen specifieke regelgeving omtrent batterijen

Omgevingsvergunning milieu (volgens bijlage 1 Bor ‐ opslag gevaarlijke stoffen > 10.000 kg, hoofdstuk 7 circulaire).
Bevi bevat (ook) geen specifieke regelgeving voor inrichtingen waarin batterijen
aanwezig zijn.

Bevi/Revi (verpakte gevaarlijke (afval)stoffen > 10.000 kg per opslagvoorziening)
Richtlijn Industriële emissies (2010/75/EU)
De richtlijn is gericht op preventie en bestrijding van milieuverontreiniging van industriële productie
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (“Wabo”)
faciliteiten. Deze richtlijn , in combinatie met een groot aantal EU BBT (Best Beschikbare Techniek) geven de
belangrijkste technische eisen voor een groot aantal industrieën aan.
Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik
Arbowetgeving

Internationale Handelsverdragen EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

ICAO (Annex 18 & TI )
(Luchtvaart)

Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensfase/recycling) Schade voor mens
en milieu

Besluit vervoer gevaarlijke stoffen

IMDG‐Codes (Zeevaart)

Art 40 verplichtingen gemachtigden (wanneer fabrikant niet in EU gevestigd is.

Transportwetgeving
Definities uit transport wetgeving komen niet altijd overeen met definities uit andere
regelgeving (product, omgevingsregelgeving).
Batterijen worden (bewust/onbewust) niet ls chemisch afval aangeboden. Hoe en bij
welke actor ingegrepen moet worden is nog niet duidelijk.

Regeling vervoer over land van gevaarlijke stoffen (VLG)
Regeling vervoer over de spoorwegen van gevaarlijke stoffen (VSG)
ADN (Binnenvaart)

Art 41 Verplichtingen van importeurs

RID (Spoor)

Art 42 Verplichtingen van distributeurs

Batterijen worden vaak vervoerd tezamen met andere gevaarlijke stoffen.
Regeling vervoer over de binnenwateren van gevaarlijke stoffen (VBG)

Transport naar markt

Regels over beschadigde batterijen zijn lastig handhaafbaar. Het is vaak niet te
zien/duidelijk wanneer een batterij beschadigd is.

Reglement voor het Vervoer van Gevaarlijke Stoffen met zeeschepen (Rvgz)
ADR (Weg)

Art 43 Verplichtingen van fufilmentdienstverleners
Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht
2008/68/EG (Richtlijn vervoer gevaarlijke goederen over land)
Arbowetgeving

Algemene producteisen (Richtlijn 2001/95/EG) Artikel 3

Algemene Warenwet (14622/(41)5)

EU‐batterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Afvalstoffenwetgeving

Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensfase/recycling Schade voor
mens en milieu)

Wet milieubeheer

PGS 37 lithium‐ion accu's: Opslag en buurtbatterijen (verwacht 2022, tot dan Circulaire
risicobeheersing Li‐on engergiedragers)

Circu
Art 13 Etikettering van batterijen (hoeveelheid gevaarlijke stoffen, capaciteit, levensduur)
Art 40 verplichtingen gemachtigden
Verkoop EU

Art 41 Verplichtingen van importeurs
Art 43 Verplichtingen van fufilmentdienstverleners
artikel 73, De commissie (EU) is bevoegd gedelegeerde handelingen vast te stellen om bijlage VIII te
wijzigen door aanvullende verificatiestappen in de conformiteits‐beoordelingsmodules in te voeren

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Regeling beheer batterijen en accu’s 2008

Art 4 batterijen mogen geen risico voor de menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het
milieu vormen

Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik

Productwetgeving
De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.

Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling scahde voor mens en Arbowetgeving
milieu)

Gebruik professioneel particuliere
sector

De specifieke veiligheidseisen in artikel 12 zijn enkel van toepassing op inductriële
batterijsystemen en batterijen voor electrische voertuigen, Voor andersoortige
systemeen/toepassingen ontbreekt wetgeving. Dit geld ook voor de
informatievoorziening naar refurbischer

Art 9 Prestatie‐en defelijkheidseisen voor draagbare batterijen voor algemeen gebruikt
Art 10 Prestatie‐en degelijkheidseisen voor oplaadbare industriële batterijen en batterijen voor elektrische
voertuigen.

Door snelle ontwikkeling van batterijen zijn niet alle veiligheidsaspecten uit Annex V
relevond of dekkend.

Art 12 Veiligheid van stationaire batterijsystemen voor energieopslag (ANNEX V)

"Producteisen zijn redelijk goed geregeld, maar het echte probleem is dat het
gebruikt niet is afgedekt".

Gebruik professioneel nuts sector
(energie & water)

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Regeling beheer batterijen en accu’s 2008

Art 4 batterijen mogen geen risico voor de menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het
milieu vormen

Buurtbatterij

Activiteitenbesluit
Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling scahde voor mens en Art 1.10 Meldingsplicht (bor vat 1.1 onder a)
milieu)
Bor categorie 1.1, onder a, onderdeel C van bijlage I (electromotor groter dan 1.5 kw Bijvoorbeeld bij buurtbatterij)
Art 9 Prestatie‐en defelijkheidseisen voor draagbare batterijen voor algemeen gebruikt
Wabo
Art 10 Prestatie‐en degelijkheidseisen voor oplaadbare industriële batterijen en batterijen voor elektrische Art 2.1, lid 1 onder a: omgevingsvergunning bouwen
voertuigen.
Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik.
Art 12 Veiligheid van stationaire batterijsystemen voor energieopslag (Annex V).
Arbowetgeving

Nen 1010 (electrische installatie met laagspanning)

Productwetgeving
De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.
De specifieke veiligheidseisen in artikel 12 zijn enkel van toepassing op inductriële
batterijsystemen en batterijen voor electrische voertuigen, Voor andersoortige
systemeen/toepassingen ontbreekt wetgeving. Dit geld ook voor de
informatievoorziening naar refurbischer
Door snelle ontwikkeling van batterijen zijn niet alle veiligheidsaspecten uit Annex V
relevond of dekkend.
"Producteisen zijn redelijk goed geregeld, maar het echte probleem is dat het gebruikt
niet is afgedekt".
Omgevingsrecht
Activiteitenbesluit bevat geen specifieke regelgeving omtrent batterijen
Bevi bevat (ook) geen specifieke regelgeving voor inrichtingen waarin batterijen
aanwezig zijn.

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)
Art 4 batterijen mogen geen risico voor de menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het
milieu vormen

Regeling beheer batterijen en accu’s 2008

Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik.

Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling scahde voor mens en
Arbowetgeving
milieu)
Gebruik professioneel publieke sector
(overheid, gezondheid en
infrastructuur)

Productwetgeving
De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.
De specifieke veiligheidseisen in artikel 12 zijn enkel van toepassing op inductriële
batterijsystemen en batterijen voor electrische voertuigen, Voor andersoortige
systemeen/toepassingen ontbreekt wetgeving. Dit geld ook voor de
informatievoorziening naar refurbischer

Art 9 Prestatie‐en defelijkheidseisen voor draagbare batterijen voor algemeen gebruikt
Art 10 Prestatie‐en degelijkheidseisen voor oplaadbare industriële batterijen en batterijen voor elektrische
voertuigen.

Door snelle ontwikkeling van batterijen zijn niet alle veiligheidsaspecten uit Annex V
relevond of dekkend.

Art 12 Veiligheid van stationaire batterijsystemen voor energieopslag (Annex V).

"Producteisen zijn redelijk goed geregeld, maar het echte probleem is dat het gebruikt
niet is afgedekt".

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Regeling beheer batterijen en accu’s 2008

Art 4 batterijen mogen geen risico voor de menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het
milieu vormen

Algemene Warenwet (14622/(41)5)

Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling scahde voor mens en
milieu)
Art 9 Prestatie‐en defelijkheidseisen voor draagbare batterijen voor algemeen gebruikt
Gebruik in privé sfeer

Art 10 Prestatie‐en degelijkheidseisen voor oplaadbare industriële batterijen en batterijen voor elektrische
voertuigen.
Art 12 Veiligheid van stationaire batterijsystemen voor energieopslag (Annex V).
Algemene producteisen (Richtlijn 2001/95/EG) Artikel 3

Productwetgeving
De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid.
De specifieke veiligheidseisen in artikel 12 zijn enkel van toepassing op inductriële
batterijsystemen en batterijen voor electrische voertuigen, Voor andersoortige
systemeen/toepassingen ontbreekt wetgeving. Dit geld ook voor de
informatievoorziening naar refurbischer
Door snelle ontwikkeling van batterijen zijn niet alle veiligheidsaspecten uit Annex V
relevond of dekkend.
"Producteisen zijn redelijk goed geregeld, maar het echte probleem is dat het gebruikt
niet is afgedekt".

Wet‐en regelgeving/afspraken van toepassing op deze fase
Hiaten in de borging van veiligheidsaspecten in regelgeving

Stap in levenscyclus van de
batterij

Internationale afspraken

Europese wetgeving
Baterijen richtlijn (2006/66/EC) (huidig)
Deze Europese richtlijn bevat geen producteisen met betrekking tot veiligheid, maar wel vooral eisen met
een milieudoelstelling.

Nationale wetgeving

Productnormen (IEC, NEN‐EN, ISO)
(wel/niet geharmoniseerd)

Algemene Warenwet (14622/(41)5)
Wet milieubeheer

PGS 37 lithium‐ion accu's: Opslag en buurtbatterijen (verwacht 2022, tot dan Circulaire
risicobeheersing Li‐on engergiedragers)

Bevi bevat (ook) geen specifieke regelgeving voor inrichtingen waarin batterijen
aanwezig zijn.

Activiteitenbesluit
EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)
Art 4.1 opslag gevaarlijke stoffen > 2.500 kg
Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling scahde voor mens en
Omgevingsvergunning milieu (volgens bijlage 1 Bor ‐ opslag gevaarlijke stoffen > 10.000 kg, hoofdstuk 7 circulaire).
milieu)
Art 47 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid afvalbeheer (niet refurbishment)

Omgevingsrecht
Activiteitenbesluit bevat geen specifieke regelgeving omtrent batterijen

Regelgeving over afval, recycling en refurbishment
Zowel in huidige en nieuwe afvalwetgeving zijn er niet veel eisen die ingaan op
veiligheid tijdens inzamelings, recycling en refurbishment fase.

Bevi/Revi (verpakte gevaarlijke (afval)stoffen > 10.000 kg per opslagvoorziening)
In EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) wordt veel verantwoordelijkheid bij
producten neergelegd. Echter lastig te controleren of een product zich aan zijn
verantwoordelijkheden houdt.

Activiteitenregeling (overige veiligheidseisen inrichtingen voor opslag)
Afvalstoffenwetgeving

Inzamelingspunten

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (“Wabo”)
Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik
Regeling beheer batterijen en accu’s 2008
Arbowetgeving

internationale Handelsverdragen

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)

Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Transportwetgeving
Definities uit transportvwetgeving komen niet altijd overeen met definities uit andere
regelgeving (product, omgevingsregelgeving).

ICAO (Annex 18 & TI ) (Luchtvaart Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling scahde voor mens en Besluit vervoer gevaarlijke stoffen
milieu)
IMDG‐Codes (Zeevaart)
Regeling vervoer over land van gevaarlijke stoffen (VLG)
Art 47 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid afvalbeheer (niet refurbishment)
ADN (Binnenvaart)
Regeling vervoer over de spoorwegen van gevaarlijke stoffen (VSG)
2008/68/EG (Richtlijn vervoer gevaarlijke goederen over land)
RID (Spoor)
Regeling vervoer over de binnenwateren van gevaarlijke stoffen (VBG)

Transport naar recycler

ADR (Weg)

Reglement voor het Vervoer van Gevaarlijke Stoffen met zeeschepen (Rvgz)

EVOA (administratieve
verplichtingen grensoverschrijdend
vervoer)

Arbowetgeving

Batterijen worden (bewust/onbewust) niet ls chemisch afval aangeboden. Hoe en bij
welke actor ingegrepen moet worden is nog niet duidelijk.
Batterijen worden vaak vervoerd tesamen met andere gevaarlijke stoffen.
Regels over beschadigde batterijen zijn lastig handhaafbaar. Het is vaak niet te
zien/duidelijk wanneer een batterij beschadigd is.
Regelgeving over afval, recycling en refurbishment
Zowel in huidige en nieuwe afvalwetgeving zijn er niet veel eisen die ingaan op
veiligheid tijdens inzamelings, recycling en refurbishment fase.

Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht

In EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) wordt veel verantwoordelijkheid bij
producten neergelegd. Echter lastig te controleren of een product zich aan zijn
verantwoordelijkheden houdt.

Baterijen richtlijn (2006/66/EC) (huidig)
Deze Europese richtlijn bevat geen producteisen met betrekking tot veiligheid, maar wel vooral eisen met
een milieudoelstelling en beperkte wetegeving MBT. afvalbeheer en restricties aan stoffen.

Wet milieubeheer
Activiteitenbesluit
Art 4.1 opslag gevaarlijke stoffen > 2.500 kg

EG/761/2001 (EMAS) (milieuzorgsysteem)
Omgevingsvergunning milieu (volgens bijlage 1 Bor ‐ opslag gevaarlijke stoffen > 10.000 kg, hoofdstuk 7 circulaire).

PGS 37 lithium‐ion accu's: Opslag en buurtbatterijen (verwacht 2022, tot dan Circulaire
risicobeheersing Li‐on engergiedragers)
ISO 14001‐2015 (huidige norm voor milieumanagement)

Productwetgeving
De veiligheidsvereisten van toepassing op alle soorten batterijen (artikel 4), worden
verder niet concreter uitgewerkt via een gedetailleerdere eis of verwijzing naar
beoordelingskader, aanpak of norm. Dit betekent dat weer (net als voor de huidige
batterijen richtlijn) wordt teruggevallen op de algemene benadering van
productveiligheid uit de Richtlijn productveiligheid

EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) (nieuw)
Bevi/Revi (verpakte gevaarlijke (afval)stoffen > 10.000 kg per opslagvoorziening)
Art 4 batterijen mogen geen risico voor de menselijke gezondheid, de veiligheid, eigendommen of het
milieu vormen
Art 6 beperking van gevaarlijke stoffen (Productie, gebruik, einde levensvase/recycling, schade voor mens
en milieu)
Recycling/refurbishment batterijen

Activiteitenregeling (overige veiligheidseisen inrichtingen voor opslag)
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (“Wabo”)

Art 12 Veiligheid van stationaire batterijsystemen voor energieopslag (ANNEX V)

Bouwbesluit 2012 (van toepassing op bouwwerken)
Art 7.10: (rest)bepaling brandveilig gebruik

Art 46 (registratie van producenten bij bevoegde autoriteit)

Regeling beheer batterijen en accu’s 2008

Art 47 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid afvalbeheer (niet refurbishment)

Arbowetgeving

Art 56 Verwerking en recycling (veiligheidsmaatregelen)
Art 59
lid 1 en 2 eisen voor onafhankelijke herbestemmers
lid 3 Herbestemming en herproductie industriële batterijen
lid 4 veiligheidseisen refurbished batterijen

De specifieke veiligheidseisen in artikel 12 zijn enkel van toepassing op inductriële
batterijsystemen en batterijen voor electrische voertuigen, Voor andersoortige
systemeen/toepassingen ontbreekt wetgeving. Dit geld ook voor de
informatievoorziening naar refurbischer
Omgevingsrecht
Activiteitenbesluit bevat geen specifieke regelgeving omtrent batterijen
Bevi bevat (ook) geen specifieke regelgeving voor inrichtingen waarin batterijen
aanwezig zijn.
Regelgeving over afval, recycling en refurbishment
Zowel in huidige en nieuwe afvalwetgeving zijn er niet veel eisen die ingaan op
veiligheid tijdens inzamelings, recycling en refurbishment fase.
In EU‐baterijen verordening (2020/353 (COD) wordt veel verantwoordelijkheid bij
producten neergelegd. Echter lastig te controleren of een product zich aan zijn
verantwoordelijkheden houdt.

IEC/EN
62281
IEC/EN
62259

IEC/EN
62133-1
IEC/EN
62133-2
A1:2021
IEC/EN
62040-1
IEC/EN
61959
IEC/EN
61951-2
IEC/EN
61951-1
IEC/EN
61558-1
IEC/EN
61429
IEC/EN
61025
IEC/EN
62368-1 +
A112020
IEC/EN
60896-22

IEC/EN
60695-1110
IEC/EN
60664-3

World

design

World

use

World

1996 NiCd

guidance

battery

design

World

2010 Li-ion

safety tests

IEC, CE batteries
NELEC
2010 Li-ion
safety
IEC, CE batteries
tests, perfo NELEC
rmance
tests
2010 micro fuel safety
IEC, CE fuel cells
cell
design
NELEC

EV

use

World

EV

use

World

2012 fuel cell

safety

2007 PbAc
(SLI)

IEC

batteries

portable

fuel cells

portable

design, u World
se

batteries

battery

transport

batteries

battery

design, u World

2013 storage

grid

UPS

design, u World
se

batteries

portable

design

World

batteries

portable

use

World

batteries

portable

use

World

batteries

charger

use

World

batteries

marking

installation World

quality

quality

all

portable

use

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x
x
x

x

x

ion)

IEC, CE
NELEC
2004 alkaline,n test method IEC, CE
on-acid
NELEC
performance IEC, CE
2012 NiMH
tests
NELEC
performance IEC, CE
2012 NiCd
tests
NELEC
2019 charging requirements IEC, CE
NELEC
1998 PbAc,NiC classification IEC, CE
d
NELEC
2006 assessme safety
IEC, CE
nt
design
NELEC
requirements IEC, CE
2020 IT
equipment
NELEC
2004 PbAc
(VRLA):
float
charge
2013 flame

2010 low
voltage
(1000 V)
2001 NiCd

safety
design

guidance

test
IEC, CE testing
specification NELEC
guidance

stationary

use

specimen

IEC, CE el.installati equipment
NELEC on

design

World

all

World

2002 NiCd

battery

use

World

IEC/EN
60335-2-29

2010 extra-low requirements IEC, CE batteries
voltage
NELEC

charger

design

World

IEC/EN
60254-2

2008 PbAc

classification IEC, CE batteries

EV

use

World

IEC/EN
60254-1

2005 PbAc

NELEC
performance IEC, CE batteries
tests
NELEC

EV

use

World

charger

IEC/EN
60086-4

2007 primary Li- safety tests

safety tests

battery

use

World

battery

use

World

batteries

stationary

design

World

IEC

batteries

EV

use

World

IEC
safety
tests, perfo
rmance
tests

batteries

stationary

use

World

safety tests

batteries

metal

IEC 62897
NWP

Li-ion
under
develop
ment

IEC 62840

under
develop
ment
under
develop
ment

IEC 62660- under
03 NWP
develop

ment

IEC
safety
requiremen
ts, safety
design

swappabl safety
e
design
batteries
NiMH

Li-ion

IEC, CE batteries
NELEC
IEC, CE batteries
NELEC

IEC

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x
x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

IEC/EN
60622

batteries

x

World

World

2011 Primary

x

x

World

use

IEC/EN
60086-5

x

IT
IT equipment design, u World
equipment
se

IEC, CE batteries
NELEC

x

World

battery

IEC 62675
CD

x

World

safety
IEC, CE batteries
tests, perfo NELEC
rmance
tests
safety
IEC, CE batteries
tests, perfo NELEC
rmance
tests

IEC/EN
60623

x

x

se

batteries

x

x

design, u World
se

IEC, CE
NELEC
safety tests IEC, CE
2013 Li-ion
NELEC
2003 NiCd
safety
IEC, CE
tests, perfo NELEC
rmance
tests
2017 alkaline,n safety tests IEC, CE
on-acid (LiNELEC
safety
design

Recycling/refurbishment
batterijen

all

2010 group

Transport naar recycler

World

Inzamelingspunten

all

2009 PbAc

safety
ISO, IEC standards safety
design
safety
ISO, IEC standards safety
design
performance IEC
batteries microgrid
tests
guidance
IEC
batteries stationary

Gebruik in privé sfeer

1999 safety

Gebruik professioneel publieke
sector (overheid, gezondheid en
infrastructuur)

World

Gebruik professioneel nuts
sector (energie & water)

design

Gebruik professioneel
particuliere sector

EV

Verkoop EU

classification ISO, IEC batteries

Transport naar markt

2012 Li-ion

Massa productie van de Batterij

Geography
World

Ontwerp

Life
Application
Phase
automotive
design

Grondstoffen productie en keten

IEC/EN
62282-6100
IEC/EN
62282-5-1

Objective
Editor
Target
classification ISO, IEC batteries

EV

use

Milieu aspecten Milieu aspecten
opslag
transport naar fabrikant

IEC/EN
62660-1

Type
2012 Li-ion

Year

x
bescherming tegen vervuiling
door elektrotechnische producten

Reference
ISO/IEC/PA
S 16898
ISO/IEC
PAS 16898
ISO/IEC
Guide 51
ISO/IEC
Guide 104
IEC/TS
62257-8-1
IEC/TR
62540
IEC/TR
61438
IEC/EN
62660-2

x

World

design

safety
design

IEC

safety
design
safety
design
safety
design

IEC

batteries

EV

design

World

IEC

batteries

stationary

design

World

IEC

batteries

battery

design

World

safety tests

IEC

batteries

automotive

use

World

performance IEC
tests

batteries

performance IEC
tests

batteries

stationary

use

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

World
x

stationary

use

World

Recycling/refurbishment
batterijen

x

Transport naar recycler

x

World

Inzamelingspunten

Verkoop EU

Transport naar markt

x

x

x
batteries

Gebruik in privé sfeer

portable

Gebruik professioneel publieke
sector (overheid, gezondheid en
infrastructuur)

batteries

Massa productie van de Batterij

Life
Application
Phase
Geography
safety
design, u World

Gebruik professioneel nuts
sector (energie & water)

ment
2009 batteries

ment
IEC 614272013 batteries
1

Target
batteries

Gebruik professioneel
particuliere sector

3
IEC 624852010 batteries
2
batteries
IEC 62485- under
1 CD
develop

IEC 61427- under
2
develop

Editor
IEC

se

ment
IEC 62485- under
batteries
4 CD
develop
ment
IEC 624852010 batteries

IEC 619825: withdrawn

Objective
safety tests

Grondstoffen productie en keten

Type
Li-ion

Ontwerp

Reference
Year
IEC 62619 under
CD
develop

Projectgerelateerd

Bijlage 2 Overzicht van geïnterviewden
Organisatie
Inspectie Leefomgeving en Transport
Instituut Fysieke Veiligheid
Ministerie van I&W
Ministerie van J&V
Ministerie van SZW
Ministerie van VWS
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
Recharge
Stibat
Universiteit Twente
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

51

Projectgerelateerd

Bijlage 3 Definities
Batterijen zijn er in verschillende maten (van de kleine AAA batterij tot de grote buurtbatterij) en met
verschillende chemische samenstelling. Ook zijn er massa-geproduceerde batterijen en batterijen
waarvoor maatwerk de norm is (pacemaker bijvoorbeeld). Om al die variëteit te structureren worden voor
deze verkenning de definities voor batterijen gehanteerd zoals die opgenomen zijn in de
ontwerpverordening inzake batterijen en afgedankte batterijen, tot intrekking van Richtlijn 2006/66/EG en
tot wijziging van Verordening (EU) 2019/1020.
1) “batterij”: elke bron van door rechtstreekse omzetting van chemische energie verkregen elektrische
energie, bestaande uit een of meer niet-oplaadbare of oplaadbare batterijcellen of groepen daarvan;
2) “batterijcel”: de functionele basiseenheid in een batterij die wordt gevormd door elektroden, elektrolyt,
een behuizing, aansluitingen en, indien van toepassing, separatoren, en die de actieve materialen bevat
waarvan de reactie elektrische energie opwekt;
4) “niet-oplaadbare batterij”: een batterij die niet is ontworpen om elektrisch te worden opgeladen;
5) “oplaadbare batterij”: een batterij die is ontworpen om elektrisch te worden opgeladen;
6) “batterij met interne opslag”: een batterij waarop geen externe apparaten zijn aangesloten die bedoeld
zijn om energie op te slaan;
7) “draagbare batterij”: elke batterij die:
– afgedicht is,
– minder dan 5 kg weegt,
– niet voor industriële doeleinden ontworpen is, en
– noch een batterij voor een elektrisch voertuig, noch een autobatterij is;
8) “draagbare batterijen voor algemeen gebruik”: draagbare batterijen met de volgende algemene
modellen: 4,5 volt (3R12), D, C, AA, AAA, AAAA, A23, 9 volt (PP3);
10) “autobatterij”: elke batterij die uitsluitend wordt gebruikt voor het starten, voor de verlichting of het
ontstekingsvermogen van een motorvoertuig;
11) “industriële batterij”: een batterij die is ontworpen voor industrieel gebruik en alle andere batterijen,
met uitzondering van draagbare batterijen, batterijen voor elektrische voertuigen en autobatterijen;
12) “batterij voor een elektrisch voertuig”: een batterij die specifiek is ontworpen om te zorgen voor de
aandrijving van hybride en elektrische wegvoertuigen;
13) “batterijsysteem voor stationaire energieopslag”: een oplaadbare industriële batterij met interne opslag
die speciaal is ontworpen om elektrische energie op te slaan en aan het elektriciteitsnet te leveren,
ongeacht de plaats waar deze batterij wordt gebruikt of de persoon door wie zij wordt gebruikt.

19 november 2021

BH9369MIRP2107151523

52

Royal HaskoningDHV is an independent, international engineering and project management consultancy
with over 138 years of experience. Our professionals deliver services in the fields of aviation, buildings,
energy, industry, infrastructure, maritime, mining, transport, urban and rural development and water.
Backed by expertise and experience of 6,000 colleagues across the world, we work for public and private
clients in over 140 countries. We understand the local context and deliver appropriate local solutions.
We focus on delivering added value for our clients while at the same time addressing the challenges that
societies are facing. These include the growing world population and the consequences for towns and
cities; the demand for clean drinking water, water security and water safety; pressures on traffic and
transport; resource availability and demand for energy and waste issues facing industry.
We aim to minimise our impact on the environment by leading by example in our projects, our own
business operations and by the role we see in “giving back” to society. By showing leadership in
sustainable development and innovation, together with our clients, we are working to become part of the
solution to a more sustainable society now and into the future.
Our head office is in the Netherlands, other principal offices are in the United Kingdom, South Africa and
Indonesia. We also have established offices in Thailand, India and the Americas; and we have a long
standing presence in Africa and the Middle East.

royalhaskoningdhv.com