Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1647
Vragen van de leden Servaes en Van Dekken (beiden PvdA) aan de Ministers
van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over gebrekkige arbeidsomstandigheden in Qatar
bij de voorbereidingen op het WK voetbal van 2022 (ingezonden 8 december
2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) en Minister Ploumen
(Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 24 februari 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht van Amnesty International van 1 december jl.
waarin gesteld wordt dat er «(...) geen enkele vooruitgang geboekt (is) wat
betreft uitbreiding van het aantal arbeidsinspecteurs en afschaffing van het
onderdrukkende sponsorsysteem» en dat aangekondigde hervormingen door
Qatar zijn vertraagd?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het gebrek aan voortuitgang in Qatar met betrekking tot de
uiterst slechte behandeling van arbeidsmigranten en het door Qatar uitstellen
van broodnodige hervormingen die de leefsituatie van deze arbeidsmigranten
zouden moeten verbeteren?
Antwoord 2
Er is het afgelopen jaar een aantal positieve maatregelen genomen door de
overheid van Qatar, maar op een aantal gebieden wordt nog niet voldaan aan
internationaal overeengekomen standaarden. De wettelijke maatregelen die
het zogenaamde «Kafala» (sponsor)systeem meer in lijn moeten brengen met
een vrije arbeidsmarkt worden pas eind 2016 doorgevoerd. Deze maatregelen
beogen een meer contractuele relatie tussen werkgever en werknemer tot
stand te brengen. Echter, ook met de beoogde veranderingen is er nog steeds
geen sprake van een vrije arbeidsmarkt, aangezien werknemers alleen onder

1

ah-tk-20152016-1647
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://www.aivl.be/nieuws/fifa-en-qatar-vijf-jaar-geen-respect-voor-mensenrechten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

bepaalde voorwaarden van werkgever kunnen veranderen, en zij niet vrij zijn
het land te verlaten zonder toestemming van de overheid.
Op het gebied van de uitbetaling van salarissen is er vooruitgang geboekt
met de invoering van een elektronisch betalingssysteem. Dit systeem
verplicht alle bedrijven boven de 500 werknemers tot automatische overmaking van salarissen naar een lokale bankrekening. Het aantal arbeidsinspecteurs is verhoogd naar 294 met verdere uitbreiding in het verschiet, en er is
voor 70.000 werknemers accommodatie gebouwd op basis van de verhoogde
standaarden voor woon- en werkomstandigheden.
Ondanks de verbeteringen die zijn ingezet zijn er in Qatar nog steeds
schrijnende gevallen van slechte behandeling, misbruik en dwangarbeid. De
mentaliteitsverandering die nodig is om de situatie en positie van arbeidsmigranten te verbeteren kost echter tijd. Nederland blijft hierover met andere
EU landen het gesprek voeren met Qatarese gesprekspartners. Effectiviteit en
daadwerkelijke verandering staan hierin voor het kabinet voorop.
Vraag 3
Welke concrete acties heeft u ondernomen naar aanleiding van het verzoek
van 15 juni jl. van de Tweede Kamer aan de regering «om in de meest
krachtige termen, bilateraal, in EU-verband, en in internationale organisaties
zoals de ILO, van Qatar harde garanties te eisen voor de bescherming van de
rechten van arbeidsmigranten?»2 Wat zijn de resultaten van deze acties?
Antwoord 3
Nederland zet zich actief in om de situatie van arbeidsmigranten in Qatar te
verbeteren en onderhoudt hierover regelmatig op politiek en hoog ambtelijk
niveau contact met de Qatarese autoriteiten. In de afgelopen maanden heeft
de ambassadeur in Doha de situatie van de arbeidsmigranten uitvoerig en op
het hoogste niveau aangekaart bij onder meer de Minister-President, de
Minister van Arbeid, de Minister van Sport, en het organiserend comité voor
de WK 2022.
Daarnaast is het thema op initiatief van Nederland een vast onderwerp op de
agenda van het EU ambassadeursoverleg, en wordt de voortgang inzake
concrete maatregelen door een werkgroep onder leiding van Nederland
bijgehouden in een matrix. Dit overzicht dient als basis voor de gesprekken
met Qatarese autoriteiten.
Op initiatief van de ambassade vond 18 oktober jl. een bijeenkomst plaats
tussen het lokaal vertegenwoordigd Nederlands bedrijfsleven en het WK 2022
Comité over het welzijn van werknemers. Het gesprek vond plaats in een
open sfeer waarbij deelnemers ingingen op de uitdagingen en obstakels bij
het implementeren van de welzijnsstandaarden in de bouw van de
WK-infrastructuur.
Binnen het klachtenmechanisme van de International Labour Organization
(ILO) speelt een zaak tegen Qatar over de behandeling van arbeidsmigranten,
specifiek over het niet-nakomen door Qatar van de ILO-verdragen over
arbeidsinspectie en tegen dwangarbeid. In deze zaak zet Nederland zich actief
in om binnen de EU consensus te bereiken en zodoende in de ILO gezamenlijk Qatar aan te blijven sporen tot verdere verbeteringen en volledige
naleving van de ILO-verdragen. In de meest recente ILO Beheersraad van
november 2015 heeft Nederland zich, namens de gehele EU, uitgesproken
voor het instellen van een high-level ILO-missie naar Qatar. Na een stemming
werd besloten tot deze missie, die de (uitvoering van de) maatregelen die de
Qatarese autoriteiten hebben genomen zal beoordelen.
Vraag 4
Welke concrete acties heeft u ondernomen naar aanleiding van het verzoek
van 15 juni jl. van de Tweede Kamer aan de regering «om (van) Qatar
minimaal een duidelijke routekaart met concrete doelen en benchmarks voor
het aanpakken van deze vorm van moderne slavernij te eisen, waaronder de
ratificatie en naleving van relevante (ILO-)verdragen» en hoe staat het met de
ontwikkeling van een eventuele routekaart?3 Wat zijn de resultaten van deze
acties?

2
3

Motie Servaes c.s., Kamerstuk 32 735, nr. 132
Motie Servaes c.s., Kamerstuk 32 735, nr. 132

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Het kabinet kaart de problematiek van arbeidsmigranten regelmatig aan,
zowel bilateraal als in het kader van de ILO. Op 7 december jl. sprak de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking met de
Directeur-Generaal van de ILO om nogmaals de Nederlandse prioritering van
dit onderwerp binnen de ILO te onderstrepen. Tijdens dat gesprek werd
afgesproken dat meer zal worden opgetrokken met de private sector en met
de verschillende voetbalbonden.
Tijdens de ILO Beheersraad in september is er – naast het instellen van de
high-level missie – bij Qatar op aangedrongen technische ondersteuning van
de ILO te accepteren om de nationale wetgeving in lijn te brengen met
relevante ILO verdragen. Deze assistentie zou ook moeten leiden tot een
concreter plan van aanpak van de Qatarese autoriteiten. In het kader van de
hierboven genoemde klachtzaak tegen Qatar, moet de Qatarese regering
frequent een overzicht geven van genomen maatregelen.
Qatar heeft vijf van de acht fundamentele arbeidsconventies getekend en
geratificeerd. Nederland pleit er – zowel binnen de ILO als daarbuiten – voor
dat landen zich houden aan de fundamentele arbeidsnormen, en roept deze
landen op om de fundamentele conventies te ratificeren en de nationale
wetgeving daarmee in lijn te brengen. Het klachtenmechanisme van de ILO
kan Qatar echter alleen aanspreken op geratificeerde verdragen.
Nederland is er van overtuigd dat de stappen die door de Qatarese autoriteiten zijn gezet voor een groot deel te danken zijn aan de toegenomen
internationale aandacht, inclusief de inzet in de ILO.
Vraag 5
Bent u van mening dat Wereldvoetbalbond FIFA inmiddels voldoende
openheid van zaken heeft gegeven over de toewijzingen voor het Wereldkampioenschap van 2018 aan Rusland en van 2022 aan Qatar? Bent u inmiddels
wel bereid om een oordeel te vellen over de stand van zaken inzake de staat
van integriteit bij de FIFA?
Antwoord 5
Momenteel worden er diverse (strafrechtelijke) onderzoeken verricht naar de
toewijzing van deze Wereldkampioenschappen. Het kabinet wacht de
uitkomsten van deze onderzoeken af alvorens een standpunt in te nemen.
Hierbij merkt het kabinet op dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport zich heeft voorgenomen om in het kader van het EU-voorzitterschap
met de sportministers van de EU-lidstaten en de sportwereld een krachtig
gezamenlijk signaal af te geven dat de integriteit van de sport verbeterd dient
te worden. Hierbij wordt de nadruk gelegd op goed bestuur en transparantie
van grote sportevenementen, en de bestrijding van doping en matchfixing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3