BESLUIT VAN HET POLITIEK COLLEGE VAN DE VLAAMS-NEDERLANDSE SCHELDE
COMMISSIE INZAKE PLANUITWERKINGSFASE GROTE ZEESLUIS KANAAL GENTTERNEUZEN
Het Politiek College van de Vlaams-Nederlandse Schelde Commissie (VNSC), vertegenwoordigd
door de bevoegde bewindspersonen:
voor Nederland, de Minister van Infrastructuur en Milieu, hierna te noemen “Nederland”
voor Vlaanderen de Minister van Mobiliteit en Openbare Werken, hierna te noemen “Vlaanderen”,
Gezamenlijk aan te duiden als: “Ondergetekenden”,
GELET OP: artikel 4, eerste lid, onder a van het Verdrag inzake de samenwerking op het gebied
van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium, tussen de Vlaamse Gemeenschap en het
Vlaams Gewest enerzijds, en het Koninkrijk der Nederlanden anderzijds van 21 december 2005,
OVERWEGENDE DAT:
1. Nederland en Vlaanderen op 11 maart 2005 in een Memorandum van Overeenstemming
zijn overeengekomen om gezamenlijk de maritieme toegankelijkheid van de Kanaalzone
Gent-Terneuzen te verkennen (hierna te noemen de Verkenning);
2. de in de Verkenning opgenomen probleemanalyse concludeert dat er zich wat betreft de
toegankelijkheid voor zeeschepen nu en straks mogelijke problemen voordoen van
afmetingen, beschikbaarheid en betrouwbaarheid van doorvaart en er voor de binnenvaart
een potentieel capaciteitsprobleem ligt;
3. in de Verkenning verschillende oplossingsrichtingen zijn onderzocht om deze (potentiële)
problemen op te lossen;
4. het Stakeholdersadviesforum (SAF) in januari 2009 advies heeft gegeven over het
verkennend onderzoek, waarbij het de tijdens de uitvoering van de Maatschappelijke
Kosten Baten Analyse (MKBA) onderzochte oplossingsrichtingen heeft getoetst op hun
oplossend vermogen;
5. het SAF adviseert om de voorkeursbeslissing te richten op de oplossing grote zeesluis
binnen complex waarbij het SAF aantekent dat de oplossing combisluis op een aantal
aspecten beter scoort ten opzichte van de grote zeesluis maar in oplossend vermogen en
toekomstgerichtheid dan weer minder is dan de grote zeesluis;
6. Nederland en Vlaanderen op 16 april 2009 zijn overeengekomen om drie alternatieven
(combisluis, kleine zeesluis, grote zeesluis) mee te nemen in het vervolgonderzoek en
binnen de range van deze alternatieven te zoeken naar een optimale variant;
7. in aanvulling op de Verkenning onder meer een Public Private Comparator (9-3-2010) is
uitgevoerd en de MKBA (eindrapportage versie 1.5, december 2010, hierna te noemen
MKBA) is herzien;
8. Nederland en Vlaanderen op 12 januari 2011 onder voorwaarden zijn overeengekomen om
voorshands tot nadere uitwerking te komen van één voorkeursalternatief, te weten het
alternatief van een grote zeesluis (hierna te noemen“Grote zeesluis”), om te bezien of het
mogelijk is dit alternatief als uitgangspunt te nemen in een planuitwerkingsfase;
9. het wenselijk is een besluit te nemen ten behoeve van de start van de planuitwerkingsfase.
Besluit als volgt:
1. Reikwijdte project Grote zeesluis
a. Het project Grote zeesluis zoals beschreven in de MKBA omvat zuiver de voorbereiding, de
aanleg en het infrastructureel beheer en onderhoud van een grote zeesluis gedurende 30
jaar. Hierbij geldt dat deze sluis gerealiseerd dient te worden binnen het bestaande
sluizencomplex in Terneuzen zoals weergegeven met de rode lijn op de kaart opgenomen
in bijlage 1 bij dit Besluit. De werken die binnen deze lijn vallen maken deel uit van het
project. Het gebied waar na ingebruikneming van de Grote zeesluis infrastructureel beheer

1

en onderhoud op van toepassing is, wordt weergegeven door de blauwe arcering en de
blauwe lijn op de kaart opgenomen in bijlage 1 bij dit Besluit (bijlage 1 )
b. In de planuitwerkingsfase zullen de volgende afmetingen als uitgangspunt gelden: 427m x
55m x 16m (l*b*d).
2. Kosten project Grote zeesluis
a. De kosten van het project Grote zeesluis betreffen de voorbereiding, de aanleg, en het
infrastructureel beheer en onderhoud gedurende 30 jaar. De Life cycle cost benadering
voor de levensduur van 100 jaar vormt het uitgangspunt bij de te hanteren ontwerpeisen.
Hierbij moet rekening worden gehouden met de staat van oplevering van de sluis na 30
jaar.
b. De aanlegkosten van de Grote zeesluis zijn in het aanvullend onderzoek na de Verkenning
geraamd op 930 miljoen euro (exclusief BTW, prijspeil 2008).
c. De kosten voor onderhoud gedurende 30 jaar na ingebruikneming zijn in het aanvullend
onderzoek na de verkenning geraamd in vaste en variabele kosten en bedragen tezamen
75 miljoen euro (exclusief BTW, prijspeil 2008).
d. De som van de ramingen omschreven onder b en c geldt als maximum voor de uitvoering
van het project Grote zeesluis en vormt inclusief de BTW de budgettaire randvoorwaarde.
e. In de planuitwerkingsfase zullen de ramingen, genoemd onder b en c, nader worden
gepreciseerd.
3. Verdeling kosten project Grote zeesluis
a. Vlaanderen en Nederland dragen elk 50% van de kosten van de planuitwerkingsfase. Het
betreft enkel de externe kosten, de kosten voor eigen personeel worden niet in rekening
gebracht.
b. Met uitzondering van de kosten van de planuitwerkingsfase zullen de kosten van
voorbereiding, aanleg, infrastructureel beheer en onderhoud van de Grote zeesluis als
volgt worden verdeeld:
1˚. Nederland zal een bijdrage van 141,9 miljoen euro (excl. BTW, prijspeil 2008) leveren,
ongeacht de werkelijke projectkosten;
2˚. Vlaanderen zal de Nederlandse bijdrage aanvullen tot de werkelijke projectkosten.
c. Indien door de EU een bijdrage wordt verleend inzake de Grote zeesluis worden de
bijdragen van Vlaanderen en Nederland naar rato van de projectkostenverdeling
verminderd. Vlaanderen neemt het initiatief voor dergelijke subsidieaanvraag.
d. Vlaanderen en Nederland dragen elk de financieringskosten en de BTW voor hun aandeel in
de kosten van het project.
e. Wijzigingen van de reikwijdte van het project Grote zeesluis vallen niet onder de risico’s
maar komen voor rekening van de partij die verzoekt om aanpassing van de reikwijdte.
4. Zicht op financiering
a. Met de kostenverdeling, omschreven onder 3b, is zicht op financiering gerealiseerd.
b. Voor de Nederlandse bijdrage betekent zicht op financiering, dat de Nederlandse bijdrage in
het project gealloceerd is in de Nederlandse begroting.
c. Voor de Vlaamse bijdrage betekent zicht op financiering dat de bijdrage gegarandeerd is
door een bestuurlijk commitment.
d. Het bestuurlijk commitment is voorafgaand aan de start van de planuitwerkingsfase
geformaliseerd door het verankeren van de Vlaamse bijdrage in dit Besluit van het Politiek
College van de VNSC. Dit houdt in dat de Vlaamse Regering een besluit heeft genomen om
Vlaanderen te mandateren een overeenkomst te sluiten met Nederland over een
kostenverdeling. De afgesproken kostenverdeling wordt in de meerjarenbegroting van
Vlaanderen ingeschreven.

2

5. Planuitwerkingsfase project Grote zeesluis.
a. Ten behoeve van het project Grote zeesluis zullen Vlaanderen en Nederland een
planuitwerkingsfase uitvoeren. De planuitwerkingsfase wordt uitgevoerd in opdracht van de
VNSC.
b. Indien wordt gekozen voor Design, Build, Finance en Maintain (DBFM) moet rekening
worden gehouden met de staat van oplevering van de sluis na 30 jaar.
c. Gedurende de planuitwerkingsfase:
1˚. wordt gezocht naar optimaliseringmogelijkheden binnen de gestelde budgettaire
randvoorwaarde voor het design, de fasering en de financiering van de nieuwe sluis, binnen
het alternatief Grote zeesluis;
2˚. vindt er optimalisatie plaats binnen de kosten van aanleg, infrastructureel beheer en
onderhoud genoemd onder 3;
3˚. hebben zowel Vlaanderen als Nederland het recht bij zwaarwegende redenen hun
verdere deelname aan het project te beëindigen naar aanleiding van de uitkomsten van de
herziene ramingen in de planuitwerkingsfase of omdat partijen het niet eens kunnen
worden over de aard en specificaties van de uitvraag en daarmee verband houdende
risico’s;
d. Vóór het moment van gunning hebben zowel Nederland als Vlaanderen het recht bij
zwaarwegende redenen hun verdere deelname aan het project te beëindigen, omdat zeker
moet zijn dat de aanbieder binnen de budgettaire randvoorwaarde van de projectkosten
van de Grote zeesluis blijft, zoals omschreven onder 2d, en dat er geen onaanvaardbaar
grote risico’s zijn.
6. Uitvoeringsaspecten
a. Het uitgangspunt in de planuitwerkingsfase zal zijn dat het project wordt uitgevoerd
middels een DBFM contract. De uitvoering kan alsnog in een andere contractvorm
geschieden wanneer een andere contractvorm voor beide of één van beide partijen meer
(financiële of andere) efficiëncywinsten oplevert, meer voordelen biedt of (afgezien van
efficiencywinst) goedkoper lijkt te zijn. Het vinden van fiscale optimalisaties voor de
financieringskosten in geval van een DBFM-contract vormt hierbij een onderdeel.
b. De uiteindelijke keuze voor DBFM danwel een andere contractvorm kan enkel op basis van
consensus tussen Nederland en Vlaanderen geschieden
c. Partijen voorzien in geval van een DBFM contract binnen de eigen begroting in een
meerjarige reeks beschikbaarheidsvergoedingen
d. De Ondergetekenden onderzoeken in de planuitwerkingsfase of het wenselijk is om in het
DBFM-contract naast de aanleg en het infrastructurele beheer en onderhoud van de Grote
zeesluis, ook het infrastructurele beheer en onderhoud van andere onderdelen binnen het
gehele sluizencomplex mee te nemen. Indien hiertoe besloten wordt zal efficiencywinst
voor 50% aan Vlaanderen en voor 50% aan Nederland worden toegedeeld.
e. Nederland zal in beginsel het juridisch opdrachtgeverschap vervullen. Tijdens de
planuitwerkingsfase zullen Ondergetekenden de definitieve geschiktheid van het
uitgangspunt onder a nader onderzoeken.

7. Planning
a. Nederland neemt de voorkeursbeslissing zo spoedig mogelijk na ondertekening van dit
Besluit.
b. Dit Besluit zal als basis dienen voor een op te stellen Verdrag tussen Vlaanderen en
Nederland. Het Verdrag dient uiteraard goedgekeurd te worden door de parlementen in
Vlaanderen en Nederland.
c. De aanbestedingsprocedure van het project Grote zeesluis kan starten nadat een Verdrag is
geratificeerd en vervolgens een projectbesluit is genomen door Nederland met betrekking

3

tot de realisatie en het infrastructureel beheer en onderhoud van een grote zeesluis
gedurende 30 jaar.
8. Kanaalaanpassingen en overige aanvullende werken en afspraken
a.

Om te kunnen profiteren van de toekomstige schaalvergroting in de zeescheepvaart kunnen
op termijn kanaalaanpassingen bestaande uit vervanging en aanpassing van de bestaande
infrastructuur, zijnde kunstwerken en kanaalprofiel, zoals vermeld in de MKBA, wenselijk
zijn.
b. Vlaanderen zal de meerkosten van de kanaalaanpassingen en de meerkosten van het
beheer en onderhoud op Nederlands grondgebied, als gevolg van de keuze voor een grote
zeesluis betalen. Nederland levert hiertoe een bijdrage aan Vlaanderen van 15% van
dekosten voor aanleg en infrastructureel onderhoud van de grote zeesluis (excl. BTW) tot
een maximum van 150 mln euro (prijspeil 2008). Betaling zal uiterlijk plaatsvinden bij
ingebruikneming van de Grote zeesluis.
c. De onder b genoemde meerkosten betreffen de additionele aanlegkosten van
kanaalaanpassingen alsmede de kosten van het additionele beheer en onderhoud als
gevolg van de keuze voor een grote zeesluis ten opzichte van kanaalaanpassingen en het
beheer en onderhoud zonder realisatie van een grote zeesluis. De meerkosten worden
berekend door de verhouding van de overeengekomen raming van beide situaties
(vervanging, aanpassingen en beheer en onderhoud in een situatie met en in een situatie
zonder een grote zeesluis) toe te passen op de werkelijke kosten van de
kanaalaanpassingen en beheer en onderhoud in de situatie met de grote zeesluis. Er dient
overeenstemming te zijn over de meerkosten.
d. De afspraken over beheer en onderhoud van de kanaalaanpassingen zoals genoemd onder
b en c, gelden voor een periode van 30 jaar na oplevering van de betreffende
kanaalaanpassing.
e. Betaling van de meerkosten voor de aanleg van kanaalaanpassingen van Vlaanderen aan
Nederland vindt plaats bij de start van de realisatie van de betreffende aanpassing of
vervanging, op basis van de raming. Op basis van de werkelijke kosten zal een
eindafrekening plaatsvinden als de betreffende aanpassing of vervanging is afgerond.
f. Het moment van betaling van de meerkosten van beheer en onderhoud van Vlaanderen
aan Nederland vindt in nader overleg tussen Vlaanderen en Nederland plaats maar in ieder
geval voordat Nederland de daadwerkelijke betalingen moet doen.
g. De uitvoering van kanaalaanpassingen op Nederlands grondgebied vindt in gezamenlijk
overleg plaats aan de hand van een door Vlaanderen op te stellen planning. Bij deze
planning zullen ook afspraken gemaakt worden over de kostenverdeling voor het beheer en
onderhoud aan de kanaalaanpassingen voor de periode van 70 jaar na afloop van de
periode van 30 jaar zoals genoemd onder d. In de tussentijd zullen door Nederland geen
eenzijdige maatregelen genomen worden voor rijksinfrastructuur die gekende
aanpassingen aan het kanaal onmogelijk of duurder maken.
h. In het kader van toekomstige kanaalaanpassingen maken de voorwaarden van het Stake
Holders Adviesforum (SAF) betreffende verzilting onderdeel uit van de planuitwerkingsfase.
Wat betreft de SAF-voorwaarden inzake de calamiteitenbestrijding, wordt de Commissaris
van de Koningin in de provincie Zeeland en de gouverneur van de provincie OostVlaanderen verzocht met inachtneming van de bestaande verantwoordelijkheidsverdelingen
een overzicht te bieden van wat op dit moment aanwezig is dan wel zou moeten zijn voor
een adequate calamiteitenbestrijding op en langs het kanaal en wat nodig is op basis van
een bijgestelde risicoanalyse na aanleg van de nieuwe zeesluis.
i.
Ten
aanzien van het verkeersmanagement in het gehele traject Westerschelde – Gent wordt de
Permanente Commissie van Toezicht op de Scheldevaart (PC) verzocht om de opdracht op
zich te nemen het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer te optimaliseren. De optie van de
oprichting van een gemeenschappelijk coördinatiecentrum wordt hierbij betrokken.
Uitgangspunt is dat maatregelen efficiencywinsten op bestaande kosten opleveren. De PC
wordt gevraagd om binnen een jaar hieromtrent een principeovereenkomst op hoofdlijnen
te sluiten.

4

j.
k.

Voor zover
relevant zullen eventuele vervolgacties voor de overige SAF-voorwaarden via daarvoor
geëigende organen zoals bijvoorbeeld de VNSC behandeld worden.
Ondergete
kenden streven er naar om vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid tijdens de
planuitwerkingsfase concrete afspraken te maken over de kostenverdeling voor het
infrastructureel beheer en onderhoud van de Grote zeesluis voor de periode van 70 jaar die
aanvangt na afloop van de periode van 30 jaar zoals genoemd onder 2a). Deze afspraken
worden gebaseerd op de in de planuitwerkingsfase op te stellen kostenraming. Vlaanderen
en Nederland zullen in ieder geval twee jaar voor het aflopen van de onder 2a genoemde
periodes van 30 jaar concrete afspraken hebben gemaakt betreffende de kostenverdeling
van infrastructureel beheer en onderhoud van de grote zeesluis.

9. Wijzigingen en onvoorziene omstandigheden
a. Dit Besluit kan slechts door Ondergetekenden gezamenlijk schriftelijk worden gewijzigd of
aangevuld.
b. De Ondergetekenden treden met elkaar in overleg indien zich onvoorziene omstandigheden
voordoen waaronder begrepen wijzigingen in relevante regelgeving en jurisprudentie welke
van dien aard zijn dat naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde
instandhouding van dit Besluit niet mag worden verwacht.
10. Publicatie
Nederland en Vlaanderen publiceren de zakelijke inhoud van dit Besluit binnen tien werkdagen in
de Staatscourant respectievelijk het Belgisch Staatsblad.
11. Toepasselijk recht
Op dit Besluit is voor zover de uitvoering plaats vindt op Nederlands grondgebied, de Nederlandse
wetgeving van toepassing.

De Minister van Infrastructuur en Milieu
van Nederland

De Minister van Mobiliteit en Openbare Werken
van Vlaanderen

mw. drs. M.H. Schultz van Haegen

mw. Hilde Crevits

5