Scorecard Wereldbank

Datum

19 juni 2015

SCORECARD

Wereldbank

Opgesteld door

Directie Multilaterale Instellingen en Mensenrechten
Afdeling Internationale Financiële Instellingen
T- +31 (0)70 – 348 5076

Pagina 1 van 15

Scorecard | Wereldbank

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ...............................................................................................2
1

Inleiding ...................................................................................................... 3

2
2.1
2.2
2.3
2.4

Algemene achtergrond ................................................................................ 4
Doelstelling en toegevoegde waarde ..................................................................4
Organisatie, werkwijze en activiteiten ................................................................4
Nederlandse rol en invloed................................................................................5
Financiële omvang en bijdragen ........................................................................6

3
3.1
3.2
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

Institutionele aspecten en functioneren van de organisatie ........................ 7
Strategie en focus ...........................................................................................7
Resultaatsturing ..............................................................................................7
Effectiviteit bestuurs- en beheersorganen ...........................................................8
Beleidsevaluatie ..............................................................................................9
Personeelsbeleid............................................................................................ 10
Financieel beheer .......................................................................................... 10
Corruptiebestrijding in de interne organisatie .................................................... 11

4
4.1
4.2

Beleidsrelevantie en resultaten van de organisatie ................................... 12
Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten ................................................. 12
Extra relevantie ............................................................................................. 14

5
5.1
5.2

Conclusie ................................................................................................... 14
Institutionele aspecten en functioneren ............................................................ 15
Beleidsrelevantie ........................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Pagina 2 van 15

Scorecard | Wereldbank

1

Inleiding

Scorecards worden opgesteld om het functioneren en de beleidsrelevantie van
multilaterale organisaties in kaart te brengen. De Nederlandse inzet in multilaterale
organisaties wordt geconcentreerd op organisaties die relevant zijn voor het
Nederlandse beleid en die effectief zijn, dan wel een sleutelrol vervullen binnen de
multilaterale architectuur als “systeemorganisatie”. Dit vraagt om zorgvuldige en
regelmatige toetsing. Het streven is om scorecards op te stellen voor de VN Fondsen
en Programma’s, de Internationale Financiële Instellingen, de voor Nederlands
BHOS-beleid relevante gespecialiseerde VN-organisaties en kantoren, en de majeure
wereldwijde fondsen; multilaterale organisaties waaraan Nederland een substantiële
ODA-bijdrage levert. De relevantie wordt primair getoetst aan het Nederlandse
beleid voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, maar de bredere
betekenis van multilaterale instellingen voor andere aspecten van Nederlands beleid
wordt waar relevant meegenomen.
Elke scorecard geeft een overzicht van de doelstellingen, het mandaat en de
kernkwaliteiten van de betreffende internationale instelling, van de wijze waarop de
organisatie is ingericht en welke activiteiten ze uitvoert, van de financiële omvang
en de Nederlandse bijdragen. Op basis van een analyse van de verschillende
deelaspecten wordt een appreciatie gegeven van de organisatorische effectiviteit en
van de relevantie voor en de impact op de Nederlandse beleidsdoelstellingen. Er
wordt een appreciatie gegeven van de mate waarin organisaties voor het
Nederlandse BHOS-beleid relevante resultaten behalen. Deelaspecten van
effectiviteit worden beoordeeld op basis van specifieke criteria en gescoord op een
vierpuntsschaal van onvoldoende, matig, voldoende en goed. Daarnaast wordt een
“verwachting voor positieve verandering” gegeven. Beleidsmatige relevantie en
impact (resultaten) worden aangeduid met de kwalificaties relevant, beperkt
relevant en niet relevant. Een samenvatting van al deze scores is te vinden in de
tabellen in hoofdstuk 5.
De scorecards zijn samengesteld op basis van rapportages van de organisatie zelf,
van de Board of Auditors, interne en externe evaluaties, beoordelingen door andere
donoren en van het Multilateral Organisations Performance Assessment Network
(MOPAN)1. Daarnaast wordt om de input gevraagd van betrokken
vakdepartementen, de Permanente Vertegenwoordigingen en Kiesgroepkantoren.
Ook informatie van ambassades over het functioneren van landenkantoren van
multilaterale instellingen zijn in de scorecard verwerkt. De scorecards worden iedere
twee jaar geactualiseerd.

1

Binnen MOPAN evalueert Nederland samen met 18 gelijkgezinde landen het functioneren van VN organisaties en
Internationale Financiële Instellingen. Vanaf 2015 worden, per keer, in een tweejaarlijkse cyclus, ongeveer 13
organisaties doorgelicht op organisatorisch functioneren en ontwikkelingseffectiviteit.
Pagina 3 van 15

Scorecard | Wereldbank

2

Algemene achtergrond

2.1

Doelstelling en toegevoegde waarde
De Bretton Woods instellingen zijn na de Tweede Wereldoorlog opgericht om de
basis te leggen voor een hernieuwde, stabiele wereldeconomie. De International
Bank for Reconstruction and Development (IBRD) en het Internationale Monetaire
Fonds (IMF) kregen tot taak om bij te dragen aan de wederopbouw van de door de
oorlog getroffen economieën, en meer economische samenwerking en ontwikkeling
tot stand te brengen voor een meer stabiele en bloeiende wereldeconomie. Later
werd aan het mandaat van de IBRD toegevoegd om niet-Europese ontwikkelingseconomieën te steunen middels het verstrekken van leningen. In 1960 werd de
International Development Association (IDA) opgericht om concessionele leningen
en schenkingen te verstrekken aan de armste lidstaten. Zowel de IBRD als IDA
maken deel uit van het systeem van de Verenigde Naties (VN), maar zijn zelfstandig
en beschikken over een eigen lidmaatschap en mandaat.2
Samen met de International Finance Corporation (IFC), het Multilateral Investment
Guarantee Agency (MIGA), en de International Centre for Settlements of Investment
Disputes (ICSID) maakt de WB deel uit van de Wereldbankgroep (WBG), waarbij de
IFC kredieten verleent ter stimulering van de particuliere sector in
ontwikkelingslanden, het MIGA streeft naar het bevorderen van particuliere
investeringen in ontwikkelingslanden door het bieden van garanties tegen politieke
risico’s en de ICSID faciliteiten aanbiedt voor het oplossen van, en het bemiddelen
bij, geschillen tussen staten en buitenlandse investeerders.
De WBG kent sinds 2013 de volgende twee hoofddoelstellingen: (1) het beëindigen
van extreme armoede in 2030, waarbij minder dan 3% van de wereldbevolking leeft
van een inkomen van USD 1,25 per dag en (2) het bereiken van gedeelde welvaart,
zodat de inkomensgroei van de armste 40% van de bevolking in de klantlanden
minimaal gelijk wordt aan de gemiddelde inkomensgroei per hoofd van de
bevolking.
De WBG is 's werelds grootste ontwikkelingsinstelling. Met een wereldwijd mandaat
en omvangrijke kennis, ervaring en middelen is de WBG met het verstrekken van
leningen en technische assistentie actief in zowel ontwikkelingslanden als
opkomende economieën. De WBG bereikt zichtbare ontwikkelingsresultaten op
landenniveau: sinds 2002 heeft de WBG bijvoorbeeld de training van 2,7 miljoen
gezondheidswerkers, prenatale zorg voor meer dan 188 miljoen vrouwen, de aanleg
of het herstel van 189.000 kilometer weg, de toegang tot betere watervoorzieningen
voor 145 miljoen mensen en de werving en training van 4 miljoen onderwijzers in
het basisonderwijs ondersteund. De ontwikkelingsresultaten van de WBG sluiten aan
bij het Nederlandse beleid, waarbij met name de speerpunten water,
voedselzekerheid, seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) en
veiligheid en rechtsorde de ijkpunten zijn. De WB is te beschouwen als de primus
inter pares in de internationale financiële architectuur voor
ontwikkelingssamenwerking.

2.2

Organisatie, werkwijze en activiteiten
Het hoofdkantoor van de WB is gevestigd in Washington DC, waar 62% van de
12.335 werknemers werkzaam zijn (dit is exclusief de full-time en short-term
consultants). De overige staf werkt in de 131 landenkantoren, in regionale kantoren
(zoals in Singapore, Nairobi en Parijs), en in speciale vertegenwoordigingen bij de
2

Beide hebben een verdrag afgesloten met de VN waarin de relatie tussen de organisaties is vastgelegd; zie ook
kst 88254, kenmerk 26150 nr. 28 d.d. 24 juni 2005.
Pagina 4 van 15

Scorecard | Wereldbank

VN en de Europese Commissie. Het hoofdkantoor is verantwoordelijk voor het
formuleren van beleid en de voorbereiding van een groot deel van de programma’s
en leningen, en voorziet in de centrale ondersteunende diensten. De landenkantoren
hebben een uiteenlopende autonomie, afhankelijk van de omvang van het
programma en hun bezetting.
De WB is als een coöperatieve bank georganiseerd. Aandeelhouders zijn de 188
lidstaten die tevens lid zijn van het IMF. Het hoogste besluitvormende en
toezichthoudende orgaan is de Raad van Gouverneurs. Deze Raad komt eenmaal per
jaar bijeen, tegelijkertijd met de Raad van Gouverneurs van het IMF. De
gouverneurs zijn meestal de minister van Financiën of Ontwikkelingssamenwerking
van een land.
Het Dagelijks Bestuur van de Bank is in handen van het management o.l.v. de
president, sinds 1 juli 2012 de Amerikaan Jim Yong Kim. Toezicht op het
management is door de gouverneurs gedelegeerd aan de Raad van Bewindvoerders.
Deze komt wekelijks verschillende malen bijeen en telt sinds november 2010
vijfentwintig zetels. De vijf grootste aandeelhouders – de VS, Japan, Duitsland,
Frankrijk en het VK – hebben het recht om de eigen bewindvoerder te benoemen.
De overige leden zijn verenigd in kiesgroepen. Leden kiezen zelf hoe ze gegroepeerd
willen zijn en wie als bewindvoerder de kiesgroep in de Raad vertegenwoordigt. Het
stemgewicht van de bewindvoerders is gerelateerd aan het aandeel in het kapitaal
van de Bank van de door hen vertegenwoordigde (kiesgroep)landen.
De bewindvoerders staan onder contract bij de WBG. Zij benoemen en ontslaan de
president en keuren individuele voorstellen voor leningen goed. Beslissingen kunnen
worden genomen op basis van stemming maar ze geschieden doorgaans bij
consensus. De Raad van Bewindvoerders heeft een adviserende rol waar het gaat
om de formulering van beleid.
De WB streeft haar doelstellingen na, middels het verstrekken van leningen, giften
en garanties, het geven van beleidsadviezen en het verlenen van technische
assistentie aan klantlanden. De IBRD leent uit aan lage- en middeninkomenslanden
en transitielanden die kredietwaardig zijn. IDA verstrekt concessionele leningen en
schenkingen aan de armste en niet-kredietwaardige landen. IDA verkrijgt middelen
voornamelijk via bijdragen van ontwikkelde landen maar ook via afbetaling van
eerder verstrekte kredieten en uit afdrachten uit het netto-inkomen van de IBRD en
IFC. Sommige landen komen in aanmerking voor leningen van zowel IBRD als IDA
en worden blend countries genoemd.
2.3

Nederlandse rol en invloed
De Nederlandse Gouverneur is de Minister van Financiën, zijn plaatsvervanger is de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Nederland levert
de bewindvoerder van de kiesgroep waarin Nederland als grootste aandeelhouder
dertien landen vertegenwoordigt.3 Het IBRD-stemaandeel van de gehele kiesgroep is
3,98%; het Nederlandse aandeel hiervan is iets minder dan de helft (1,91%). Het
IDA-stemaandeel van de gehele kiesgroep is 4,87%; het Nederlandse aandeel
hiervan is minder dan de helft (1,95%).
De Nederlandse bewindvoerder wordt ondersteund door een kiesgroepkantoor dat
bestaat uit een plaatsvervanger en een staf van acht adviseurs. Twee adviseurs zijn
Nederlander, en afkomstig van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Financiën;
de plaatsvervanger en de andere adviseurs zijn afkomstig uit de overige
kiesgroeplanden. De bewindvoerder is sinds 2014 voorzitter van het Audit Comité
onder de Raad van Bewindvoerders.

3

Naast Nederland maken Armenië, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Cyprus, Georgië, Kroatië, Israël, Macedonië,
Moldavië, Montenegro, Oekraïne en Roemenië deel uit van de kiesgroep.
Pagina 5 van 15

Scorecard | Wereldbank

2.4

Financiële omvang en bijdragen
Financieel Overzicht (bedragen in USD miljard) 4
Bank (IBRD)
Bijdrage aan schuldverlichting (HIPC)
Goedgekeurde leningen in 2013/14
18,6
Goedgekeurde schenkingen
Totaal (aandelen)kapitaal
232,8
Nederlands aandeel in %
2,00
Kiesgroep aandeel in %
3,98
Nederlands stemrecht in %
1,91
Nederlandse positie naar stemrecht
12e
Aantal aandeelhouders / donoren
188

Fonds (IDA)
0,009
18,5
2,8

1,95
8e
46 (IDA-17)

In boekjaar 2014 bedroegen de totale committeringen (niveau van goedgekeurde
leningen) van de IBRD USD 18,6 miljard (2013: USD 15,2 miljard, 2012: USD 20,6
miljard) en die van IDA USD 18,5 miljard (2013: USD 13,8 miljard, 2012: USD 14,8
miljard).
Naast ongeoormerkte bijdragen, verstrekt Nederland ook geoormerkte bijdragen
aan de WB via Trust Funds (TF’s). Per 30 juni 2014 had Nederland 97 actieve TF’s
bij de WB, voor een totaalbedrag van USD 2,714 miljard. De drie hoogste
Nederlandse bijdragen aan WB-beheerde TF’s waren per 30 juni 2014 het
Afghanistan Reconstruction Trust Fund (Nederlandse bijdrage: USD 444 miljoen);
het Education for All Catalytic Trust Fund (Nederlandse bijdrage: USD 433 miljoen)
en de IBRD/Netherlands Clean Development Facility (Nederlandse bijdrage: USD
300 miljoen, gelden van I&M). Per BHOS-thema droeg Nederland USD 108 miljoen
bij aan water, USD 105 miljoen aan voedselzekerheid, USD 50 miljoen aan veiligheid
en rechtsorde, USD 495 miljoen aan klimaat, en USD 106 miljoen aan private sector
ontwikkeling.
De Bank fungeert tevens als administratiekantoor voor zogenaamde Financial
Intermediary Funds (FIFs), waarbij de beleidsmatige verantwoordelijkheid bij derden
ligt, veelal Global Partnerships. De FIFs met de grootste Nederlandse bijdragen
waren in 2014
het Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (bijdrage USD 829 miljoen);
het HIPC Debt Initiative Trust Fund (bijdrage USD 408 miljoen) en de Global
Environment Facility (bijdrage USD 398 miljoen).
Genoemde TF-bijdragen vertegenwoordigen de totale meerjarige committeringen.

4

Het financiële jaar (FY) van de WB loopt van 1 juli tot 30 juni.
Pagina 6 van 15

Scorecard | Wereldbank

3

Institutionele aspecten en functioneren van de organisatie

3.1

Strategie en focus
Omdat de Bank zich regelmatig begeeft op terreinen waar ook andere multilaterale
organisaties actief en competent zijn, is samenwerking en taakafbakening
essentieel. De Bank heeft in 2013 dan ook de noodzaak erkend om de eigen rol en
comparatieve voordeel explicieter te definiëren in haar nieuwe strategie A Stronger,
Connected, Solutions WBG.
In deze strategie staan de volgende twee beleidsdoelstellingen centraal: (1) het
beëindigen van extreme armoede in 2030, waarbij minder dan 3% van de
wereldbevolking leeft van een inkomen van USD 1,25 per dag en (2) het bereiken
van gedeelde welvaart, zodat de inkomensgroei van de armste 40% van de
bevolking minimaal gelijk wordt aan de gemiddelde inkomensgroei per hoofd van de
bevolking van een land. De WB ondersteunt haar klantlanden bij het bereiken van
deze doelstellingen door het verstrekken van schenkingen en leningen, waarbij het
geven van financieel en (beleids-)technisch advies integraal onderdeel is.
De WB heeft een breed apolitiek mandaat van armoedebestrijding door duurzame
financieel-economische ontwikkeling, en opereert op basis van de
ontwikkelingsvraag van klantlanden. In politiek instabiele landen (en bij uitstek in
fragiele staten), kan de apolitieke insteek van de WB soms tot lastige dilemma’s
leiden wanneer de randvoorwaarden voor het uitvoeren van
ontwikkelingsprogramma’s plotseling wegvallen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is
van een verslechtering van het lokale politieke klimaat.
Projecten moeten voldoen aan strenge safeguards, de interne controlemechanismen
van de Wereldbank die schadelijke gevolgen van bankprojecten voor mens en milieu
moeten identificeren. Om als één groep efficiënter en effectiever te kunnen
opereren, heeft de WBG recent zowel organisatorische als financiële hervormingen
doorgevoerd.
Organisatorische hervormingen
De Bank is sinds 1 juli 2014 georganiseerd in veertien Global Practices en vijf
eenheden voor dwarsdoorsnijdende thema’s, waarbij de Global Practices de kennis
binnen de organisatie moeten vergroten en mondiale en lokale expertise beter
verbinden. De units voor de dwarsdoorsnijdende thema’s (Cross Cutting Solution
Areas) moeten ervoor zorgen dat staf uit de gehele Wereldbankgroep samenwerkt
om complexe ontwikkelingsuitdagingen het hoofd te bieden. De oprichting van de
Global Practices en de doorsnijdende thema’s hebben geleid tot grote veranderingen
van het organisatiemodel van de Wereldbank, waarbij thematische kennis een meer
centrale rol heeft gekregen.
Financiële hervormingen
Ter ondersteuning van de strategie, heeft de WBG maatregelen genomen om de
financiële capaciteit te vergroten. Naast een bezuinigingsoperatie van USD 400
miljoen, heeft de Raad van Bewindvoerders besloten om de rente te verhogen op
IBRD-leningen om additionele inkomsten te generen. Ook wordt inmiddels efficiënter
gebruik gemaakt van bestaand aandeelhouderskapitaal door voor elke dollar aan
kapitaal iets meer uit te lenen. Door een prudent financieel beleid en doordat de
afgelopen jaren de kredietwaardigheid van IBRD-klanten is toegenomen, blijft de
AAA-status gewaarborgd.
Beoordeling: Voldoende = 3
Verwachting voor positieve verandering: waarschijnlijk = 

3.2

Resultaatsturing
De WB heeft een systeem voor resultaatgericht management dat steeds verder
wordt verfijnd. De landenstrategieën vormen de basis van dit systeem. De
Pagina 7 van 15

Scorecard | Wereldbank

strategieën hebben een raamwerk waarin specifieke resultaten worden
geformuleerd. Voortgang op de resultaten wordt via een universele set van outputindicatoren gemeten. De WB heeft daar een extra terugkoppelingsmoment aan
toegevoegd: de zgn. beneficiary feedback in real time. Dit maakt het mogelijk om
tijdens de looptijd van programma’s strategische aanpassingen te maken. Nadat de
resultaten zijn gemeten op basis van output, volgt een beoordeling op basis van
impact.
IDA hanteert een vastgestelde systematiek voor de allocatie van middelen, het
Performance Based Allocation system. Landen krijgen een score op basis van
gepubliceerde en meetbare indicatoren. Middelen worden meerjarig gecommitteerd
en (kunnen) worden verhoogd als er goede ontwikkelingsresultaten worden behaald.
In 2012 introduceerde de WB een nieuw financieringsinstrument, waarbij financiële
middelen worden verstrekt in de vorm van sectorale budgetsteun, op basis van
gerealiseerde resultaten (Program for Results).
De WB werkt volgens het principe van Quality at Entry, waarbij in het ontwerptraject
van programma’s en projecten extra aandacht wordt besteed aan geleerde lessen,
het in kaart brengen van potentiële risico’s en maatregelen om deze risico’s zoveel
mogelijk te beperken, en het formuleren van betere resultaatketens. Volgens de
Independent Evaluation Group (IEG) valt er op deze laatste punten nog winst te
behalen.
Beoordeling: Goed = 4
3.3

Partnerschappen
De WB werkt op basis van partnerschappen met overheden, andere (multilaterale en
bilaterale) ontwikkelingsbanken en internationale financiële instellingen, bedrijven,
kennisinstituten, actoren uit het maatschappelijk middenveld en donoren, op zowel
mondiaal, regionaal als nationaal niveau. Middels samenwerkingsverbanden met
bedrijven en private fondsen, kan de Bank een ontwikkelingsimpact generen die
verder gaat dan bij het uitsluitend aanwenden van eigen middelen. Enkele
voorbeelden van mondiale partnerschappen waar zowel de Bank als Nederland deel
van uitmaken dan wel uitmaakten, en die tot stand zijn gekomen om uitvoering te
geven aan de Millenium Development Goals, zijn het Global Environment Facility
(GEF), het Education for All initiatief (EfA), het Financial Sector Reform and
Strenghtening Initiative (FIRST) en het Water en Sanitation Programme (WSP).
De samenwerking met de VN is de laatste jaren sterk verbeterd, al blijft het zaak
om de competenties en verantwoordelijkheden goed te blijven afbakenen. Zo werkt
de Bank bijvoorbeeld nauw samen met de WHO en de overheden van de drie
getroffen West-Afrikaanse landen bij de bestrijding van de gevolgen van ebola.
Daarnaast ambieert de Bank om steeds meer programma’s samen met de andere
Wereldbankgroep-onderdelen IFC en MIGA te ontwikkelen en uit te voeren, de
zogenaamde One World Bank Group approach.
In de uitvoering van programma’s zelf, zijn publiek-private partnerschappen (PPP’s)
van groot strategisch belang voor de Bank. Zo maakt het “bevorderen van PPP’s”
integraal onderdeel uit van de nieuwe WBG strategie, en zijn deze benoemd tot een
belangrijk doorsnijdend thema. PPP’s zijn volgens de recent gepubliceerde IEG
evaluatie in meer dan tweederde van de gevallen succesvol gebleken in het bereiken
van hun ontwikkelingsdoelstellingen. PPP’s worden in meer dan 134
ontwikkelingslanden toegepast, waarbij 15 à 20% bijdraagt aan de ontwikkeling van
infrastructuur.
De WB, IFC en MIGA weten hun comparatieve krachten veelal op de juiste wijze te
bundelen, maar kunnen strategischer opereren en meer maatwerk leveren, aldus
Pagina 8 van 15

Scorecard | Wereldbank

het evaluatierapport van de IEG. De samenwerking op hoofdkantoorniveau is goed;
op land- en projectniveau zou in sommige gevallen beter kunnen worden afgestemd
met de donorgemeenschap en andere spelers.
Beoordeling: Voldoende = 3
Verwachting voor positieve verandering: waarschijnlijk = 
3.4

Effectiviteit bestuurs- en beheersorganen
Het Development Committee (DC) bereidt de besluitvorming voor van de Raad van
Gouverneurs. Dit DC, dat is samengesteld uit de gouverneurs van de landen die een
kiesgroep leiden, is invloedrijk en komt twee keer per jaar bijeen tijdens de
voorjaars- en jaarvergadering van de WBG. Het Dagelijks Bestuur van de WB is in
handen van het management, onder leiding van de WBG president. De Raad van
Bewindvoerders is belast met het dagelijks toezicht.
De Raad van Bewindvoerders is intern gehuisvest en in dienst van de Bank. Dit komt
de besluitvorming ten goede, maar vermindert het zicht en de mogelijkheid van
sturing door de hoofdsteden. De periodiek terugkerende onderhandelingen tussen
donoren over nieuwe middelenaanvullingen voor IDA zijn momenten waarop de
hoofdsteden direct de beleidskaders kunnen bepalen.
De operationele effectiviteit op het hoofdkantoor is goed. Management streeft
voortdurend naar verbeteringen, getuige de interne hervormingsagenda’s van de
afgelopen jaren en de huidige hervormingsagenda A Stronger, Connected, Solutions
WBG. Een belangrijke pijler in de huidige strategie is stroomlijning en integratie van
de onderdelen van de WBG. Dit moet o leiden tot versterking van de operationele
effectiviteit van de landenkantoren, met name in de fragiele staten.
Prestaties van projectteams (op het hoofdkantoor) en van landenkantoren worden
gemeten op basis van de projectuitvoering. Goede prestaties worden gestimuleerd
door een incentive-systeem. Het salarissysteem is begin 2011 aangepast om nog
sterker performance-based te zijn. Voor alle projecten voeren de projectteams dan
wel landenkantoren eindevaluaties uit waarover zij rapporteren in het
Implementation Completion Report (ICR). De Independent Evaluation Group (IEG)
controleert de ICR’s.
Aanbevelingen die de IEG doet naar aanleiding van evaluaties over het functioneren
van de organisatie moeten verplicht worden geadresseerd. Evaluaties worden
vergezeld door een zgn. Management Action Track Record. Toezicht hierop geschiedt
door de Raad van Bewindvoerders.
Beoordeling: Voldoende = 3
Verwachting voor positieve verandering: waarschijnlijk = 

3.5

Beleidsevaluatie
De WB heeft volgens het IOB-rapport “Nederlandse inzet bij de Wereldbank 20002011” duidelijke stappen gezet op het terrein van results based management,
monitoring en evaluatie, het verbeteren van financieel management en rapportages,
en het vergroten van transparantie naar de buitenwereld. De WB loopt voorop op
het toegankelijk maken van data, projectgegevens en kennis. Kennisuitwisseling
met de WB is van groot belang gebleken voor de introductie van principes van
quality-at-entry en management-for-results bij Buitenlandse Zaken.
De Independent Evaluation Group (IEG, http://ieg.worldbank.org) voert regelmatig
beleidsevaluaties uit die door de Raad van Bewindvoerders worden besproken. Veel
IEG evaluaties bevatten voor Nederland relevante waarnemingen.

Pagina 9 van 15

Scorecard | Wereldbank

Twee recente voorbeelden van IEG evaluaties uit 2014 zijn Results and Performance
of the World Bank Group en World Bank Group Assistance to Low Income Fragile
and Conflict Affected States.
Beoordeling: Goed = 4
3.6

Personeelsbeleid
De WB heeft een loopbaanbeleid met voldoende ruimte voor persoonlijke
ontwikkeling en training van staf. Er wordt specifiek gekeken naar de vereiste
competenties en het aannamebeleid is gebaseerd op kwaliteit. Jaarlijks worden
behaalde resultaten op het gebied van personeelsinzet geëvalueerd. Er is een
rotatiebeleid voor een deel van de functies. Rotatie van staf, mede door het
doorgevoerde decentralisatieproces, wordt door de organisatie gestimuleerd. Met
een sterkere focus op dienstverlening die dicht bij de klant plaatsvindt, is de
verdeling van staf over hoofdkantoor vs. landenkantoren in de afgelopen 10 jaar
verschoven van 73%-27% naar 62%-38%.
De reorganisatie van de WB heeft een grote impact gehad op het personeelsbeleid,
waarbij zowel een bezuiniging gerealiseerd moest worden als de invoering van een
Human Resources Management dat beter aansloot op de inhoudelijke prioriteiten
van de Wereldbank. De hieruit voortkomende onrust onder personeel, tevens
veroorzaakt door de een tijdelijke onduidelijkheid over aansturing en budgetten,
lijkt, nu de reorganisatie grotendeels haar beslag heeft gekregen, inmiddels
afgenomen.
De bezetting van landenkantoren in fragiele staten is nog steeds een aandachtspunt
van Nederland. De klachten over te weinig gekwalificeerd personeel in de regio zijn
nog niet geheel verholpen. Nederland heeft tijdens jaarvergaderingen haar zorgen
hierover bij de WB geuit. Het nieuw opgerichte Cross-cutting Solutions Area
Fragility, Conflict and Violence moet versterkt worden zodat deze unit hier
verandering in kan brengen.
Een zorgpunt blijft het salarissysteem voor WB-staf. De huidige methodologie heeft
een genereuze basis en is slechts gericht op de jaarlijkse verhoging ervan. Er is
echter geen meerderheid van de aandeelhouders om de uitgangspunten ter
discussie te stellen. Nederland pleit al enige jaren voor een herziening, die het
systeem beter moet laten aansluiten bij het kernmandaat van armoedebestrijding.
Tot op heden is het Nederland (met enkele gelijkgezinde landen) alleen gelukt om in
2013 de jaarlijkse inflatiecorrectie van de salarissen van de bewindvoerders tegen te
houden.
Beoordeling: Voldoende = 3
Verwachting voor positieve verandering: waarschijnlijk = 

3.7

Financieel beheer
De Wereldbank heeft een AAA-rating en voert een prudent financieel management.
De Wereldbank financiert IBRD-activiteiten op de internationale kapitaalmarkt.
Nadat tijdens de financieel-economische crisis de beschikbare kapitaalbasis steeds
smaller werd door het toegenomen leenvolume, keurde de Raad van Gouverneurs in
2010 een aanvulling van de kapitaalbasis van IBRD goed. Hiermee is de
kapitaaltoereikendheid voor de middellange termijn gewaarborgd.
IDA wordt deels uit interne middelen, deels door donoren gefinancierd. 46 donoren
hebben voor EUR 30,6 miljard (van het totaal van EUR 52,2 miljard) gecommitteerd
aan de IDA-17 middelenaanvulling in 2013. IDA-contributies worden over het
algemeen tijdig voldaan. De VS heeft een betalingsachterstand.

Pagina 10 van 15

Scorecard | Wereldbank

De equity-to-loans ratio is momenteel 25,7%. Dit is een daling ten opzichte van een
jaar geleden als gevolg van toename in leningen, maar blijft boven de 20% dat als
prudent minimum wordt gehanteerd.
De Wereldbank beschikt over een goed functionerende interne accountantsdienst, de
Internal Audit Department (IAD). IAD werkt met risicoanalyses waarbij drie jaar
vooruit wordt gekeken en waarbij de focus sterk ligt op de risicovolle programma’s.
De Wereldbank presenteert jaarlijks een single audit report, waarbij ook alle (eigen
beheer) TF-bijdragen worden meegenomen. Afzonderlijke audits worden niet
gedaan, tenzij een donor hier expliciet om verzoekt. In het meest recente single
audit report toont KPMG zich tevreden met het financiële beheer van de organisatie.
Zowel de IAD als de externe auditor rapporteren direct aan het Audit Comittee onder
de Raad van Bewindvoerders. De Nederlandse bewindvoerder is momenteel
voorzitter van het Audit Committee.
Beoordeling: Goed = 4
3.8

Corruptiebestrijding in de interne organisatie
Het anti-corruptiebeleid van de Wereldbank is gericht op corruptiebestrijding in
klantlanden en binnen de interne organisatie. Het Department for Corporate
Integrity (INT) is het meldpunt voor de gehele WBG. Hier kunnen anoniem klachten
over mogelijke corruptie of niet-integer handelen van medewerkers worden
ingediend (klokkenluidersregeling). INT onderzoekt deze aanklachten en legt de
resultaten voor aan de president van de Bank. Daarnaast vormen auditrapporten
één van de bronnen voor de beoordeling van rechtmatigheid- en
doelmatigheidrisico’s. In gevallen van door INT vastgesteld slecht financieel beheer
en fraude beslist het management van de WB na raadpleging van de Raad van
Bewindvoerders of de modaliteiten van samenwerking met landen vanwege
corruptie moeten worden veranderd. Functionarissen ontvangen duidelijke
richtlijnen hoe met corruptie om te gaan.
INT publiceert jaarlijks een rapport over de activiteiten in het afgelopen boekjaar en
verzorgt trainingen aan staf over corruptiebestrijding. In boekjaar 2014 nam INT 40
(nieuwe) corruptiezaken in behandeling (81 in 2012) en produceerde 43 Final
Investigation Reports (48 in 2012). Deze rapportages worden niet alleen opgesteld
indien fraude en corruptie kan worden aangetoond, maar ook wanneer er
waardevolle lessen getrokken kunnen worden uit specifieke zaken.
De Wereldbank is voortrekker van de International Corruption Hunters Alliance,
waarin wereldwijd regeringen, openbaar aanklagers, en partners als bijvoorbeeld
Serious Fraud Office (Verenigd Koninkrijk), OLAF, het Europees Parlement, de
Verenigde Naties, Department of Justice (Verenigde Staten), OESO en Interpol, zijn
verenigd. De alliantie richt zich op bestrijding van corruptie door informatie
uitwisseling en technologieontwikkeling.
Beoordeling: Goed = 4

Pagina 11 van 15

Scorecard | Wereldbank

4

Beleidsrelevantie en resultaten van de organisatie

4.1

Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten
1. Voedselzekerheid
Relevant. De Wereldbank is wereldwijd een grote speler op gebied van landbouw,
voedings- en voedselzekerheid via het vertrekken van schenkingen, leningen en
technische assistentie. Nederlandse expertise op dit terrein wordt door de WB actief
binnengehaald, sinds mei 2015 in het kader van een MoU tussen WB (Agriculture
Global Practice)/IFC en de Nederlandse overheid. Vanuit voedselzekerheid wordt
substantieel bijgedragen aan het Global Agriculture and Food Security Program
(GAFSP), aan de Consultative Group for International Agricultural Research (CGIAR)
en aan het Benchmarking the Business of Agriculture initiatief.De WB is ook een
belangrijke partner in internationaal beleid op gebied van voedselzekerheid, zoals
mbt climate smart agriculture, land governance, food waste and food losses en de
ondersteuning van het Comprehensive African Agricultural Development Plan van de
AU/NEPAD.
2. Water
Relevant. De Wereldbank is een van de grootste financiers op het gebied van water
en sanitatie. Het programma richt zich op hervormingen van bestaande instellingen
voor water en sanitatie, integratie van dit werkterrein in nationale
ontwikkelingsstrategieën, en investeringen in water infrastructuur. Het Water and
Sanitation Program van de Bank werd in een IEG evaluatie in 2010 positief
gewaardeerd. Ambassades (onder andere in Vietnam, Indonesië) financieren
waterprojecten van de WB. Nederlandse waterexpertise wordt door de WB actief
binnengehaald, onder meer via een partnerschap dat eind 2014 werd afgesloten
tussen Nederland en de Global Practice Water. Nederland helpt hiermee actief de
nieuwe Global Practice, inclusief de toekomstige leningenportefeuille, vorm te geven.
3. Veiligheid en Rechtsorde
Relevant. In conflictgebieden heeft de Bank bij de ontwikkeling van beleid voor
armoedebestrijding en sociale ontwikkeling steeds meer aandacht voor het belang
van stabiliteit en veiligheid voor het bereiken van resultaten. Het beleid kwam in een
stroomversnelling terecht na de publicatie van het WDR 2011 over Conflict, Security
and Development. De Wereldbank speelt een actieve rol in de zogenaamde New
Deal, een partnerschap gesloten tussen fragiele staten en donoren tijdens
conferentie in Busan in december 2011. Eind 2012 kondigde de President van de
Wereldbank een verdere intensivering aan van het fragiele statenbeleid, hetgeen
vooral via IDA zijn beslag krijgt. De intensivering van het fragiele statenbeleid
betekent dat de Wereldbank sneller met interne politieke gevoelige kwesties te
maken krijgt, hetgeen door het apolitieke mandaat en de vaak technocratische
cultuur van de WB een uitdaging is. In de nieuwe WBG structuur moet Fragility
Conflict and Violence Eenheid haar rol nog vinden. De WB beheert verder meerdere
Multi-Donor Trust Funds, onder andere in het Grote- Merengebied, Zuid-Soedan en
Afghanistan. Nederland is een belangrijke donor en gesprekspartner van de
Wereldbank op het fragiele statenbeleid.
4. Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR), inclusief hiv/aids
Relevant. De Wereldbank is een van de belangrijkste financieringsbronnen voor de
gezondheidssector in ontwikkelingslanden. Hierdoor is de Bank in
samenwerkingsverbanden tussen donoren en nationale autoriteiten vaak invloedrijk.
De Bank werkt op het gebied van Maternal, Newborn Health (Millenniumdoel 5)
samen met UNFPA, WHO, UNICEF en UN WOMEN (de H4+).
Pagina 12 van 15

Scorecard | Wereldbank

De Bank heeft in 2010 het Reproductive Health Action Plan opgesteld, waaruit
regionale plannen zijn voortgevloeid. Ook op internationaal niveau is de Wereldbank
als grote speler en financier zeer invloedrijk in discussies over gezondheid. Dit geldt
onder meer voor het debat over Universal Health Coverage en de voorbereidingen
voor het nieuwe Global Financing Facility.
5. Gendergelijkheid
Relevant. De huidige genderstrategie van de Wereldbank deelt de uitgangspunten
van het Nederlandse genderbeleid en richt zich op economische empowerment van
vrouwen, met oog voor de noodzaak van een geïntegreerde benadering van
knelpunten (bijvoorbeeld geweld tegen vrouwen, gebrek aan reproductieve
gezondheidszorg). Het World Development Report 2012 over gender en ontwikkeling
heeft het onderwerp bij de Bank hoog op de agenda gezet. Vooral de omvang van
de financiering door de Wereldbank, en het belang van het werk van deze instelling,
in hiv/aids, reproductieve gezondheid en onderwijs en de expliciete aandacht binnen
deze terreinen voor bevordering van gendergelijkheid maken de Wereldbank/IFC
een belangrijke speler op het terrein van gender en gendergelijkheid. De huidige
genderstrategie richt zich vooral op mainstreaming van genderanalyses in
projectformulering, uitvoering en monitoring en evaluatie. In 2015 zal de
Wereldbankgroep een nieuwe genderstrategie ontwikkelen, met meer nadruk op te
behalen inhoudelijke resultaten. Nederland kan daar als lid van de Wereldbank
Gender Advisory Council direct invloed op uitoefenen.
6. Klimaat
Relevant. De Wereldbank speelt een belangrijke rol in de uitwerking van de
multilaterale architectuur voor klimaatfinanciering en heeft de grootste operationele
portefeuille van activiteiten op het gebied van ondersteuning van klimaat
investeringen in ontwikkelingslanden. De Bank is Trustee en één van de grootste
uitvoerders van de Global Environmental Facility en de Climate Investment Fund,
beide relevant voor klimaatmitigatie en –adaptatie. Nederland heeft via het energie
trust fund ESMAP relatief veel invloed op de vergroening van de energie-portefeuille
van de Wereldbank en de beleidsondersteuning die de Wereldbank biedt aan
ontwikkelingslanden op het gebied van koolstofarme ontwikkeling (hernieuwbare
energie en hervorming van fossiele brandstoffensubsidies). De Wereldbank is
daarnaast betrokken bij het Extractive Industries Review en beheerder van het
Prototype Carbon Trustfund. Begin 2015 keurde de Raad van bewindvoerders het
Bankvoorstel goed om accreditatie aan te vragen bij het Green Climate Fund.
7. Private Sector Development
Relevant. De Wereldbankgroep is een belangrijke speler op het gebied van private
sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Nederland draagt bij aan een aantal van
deze programma’s, zoals het Multidonor TF for Trade and Development. Dit levert
een bijdrage aan de toegang van ontwikkelingslanden tot handel op nationaal,
regionaal en mondiaal niveau. Ook wordt bijgedragen aan de Trade Facilitation
Facility, een fonds dat tot doel heeft de concurrentiepositie van ontwikkelingslanden
te versterken via verbeteringen van de handelsfacilitatiesystemen en via het
verlagen van de kosten van handel. Andere voorbeelden zijn het Agricultural Risk
Management Program (ten behoeve van het verkleinen van risico’s voor kleine
boeren) en het Multi Donor Trust Fund Sustainable Logistics. Dit initiatief ligt op het
snijvlak van hulp en handel. Door de deelname van DINALOG is Nederlandse
topsector logistiek betrokken bij dit fonds. Ten behoeve van het MKB in
ontwikkelingslanden is Nederland actief in financial inclusion en access to finance
initiatieven van de Wereldbank. Met een bijdrage van USD 25 miljoen is Nederland
de grootste donor van het Financial Inclusion Support Framework programma.

Pagina 13 van 15

Scorecard | Wereldbank

De Wereldbank wordt gezien als hoofdrolspeler bij de realisering van de financial
inclusion agenda, waarvan de komende jaren belangrijke resultaten worden
verwacht.
8. Humanitaire hulp
Beperkt relevant. Wel heeft de bank een standing “invitation” bij de VN Inter Agency
Standing Committee (IASC). Daarnaast geeft de WB Catastrophe Bonds uit, hetgeen
wordt beschouwd als één van de innovatieve manieren om humanitaire crises door
private partijen te financieren. Tenslotte kan via het IDA Crisis Response Window op
relatief beperkte schaal noodhulp worden geboden.
4.2

Extra relevantie
De brede inzet van Nederland via de Wereldbankgroep sluit nauw aan op de
Nederlandse agenda voor hulp en handel. Het Nederlandse beleid richt zich op drie
soorten bilaterale relaties met landen: hulp-, overgangs- en handelsrelaties. De
Wereldbankgroep werkt volgens hetzelfde principe. De klantlanden van de WBG
gradueren idealiter van het IDA-loket (zachte leningen) naar IBRD (leningen met
iets gunstiger voorwaarden dan de markt). De IFC en MIGA dragen met diverse
financiële instrumenten bij aan de ontwikkelingsrelevante versterking van de private
sector. De Nederlandse bijdragen via het aandeelhouderskapitaal, IDA schenkingen
en TF’s worden door de Bank verveelvoudigd, waardoor de uiteindelijke impact langs
multilaterale weg vele malen groter uitpakt dan bilateraal mogelijk zou zijn. De
Wereldbank blijft de belangrijkste en grootste speler op het gebied van ontwikkeling
en daarmee onmisbaar voor het OS-beleid van Nederland.

Pagina 14 van 15

Scorecard | Wereldbank

5

Conclusie

5.1

Institutionele aspecten en functioneren
De Wereldbank is de grootste multilaterale bank met een wereldwijd bereik en hoog
gekwalificeerde medewerkers. De Wereldbank speelt een leidende rol binnen de
internationale hulparchitectuur, zowel in de beleidsdialoog met overheden in
ontwikkelingslanden als ook op het gebied van kennis en onderzoek. De Bank heeft
een sterk resultatenraamwerk en een goed functionerende evaluatiedienst.
De bestuurs- en beheersorganen hebben een duale rol. Op het gebied van de
samenwerking met andere organisaties in de landenkantoren is de Bank (nog
steeds) eerder de lokale donorcoördinator dan een teamspeler onder leiding van
anderen.

3 Institutionele aspecten en functioneren
Strategie en focus
Resultaatsturing
Partnerschappen
Effectiviteit bestuurs- en beheersorganen
Beleidsevaluatie
Personeelsbeleid
Financieel beheer
Corruptiebestrijding in de interne organisatie
5.2

Score

Verw.

3
4
3
3
4
3
4
4






Beleidsrelevantie
De Wereldbank heeft een sterke relevantie voor de brede internationale OSarchitectuur. Op alle beleidsrelevante Nederlandse BHOS-thema’s speelt de Bank
een leidende rol. In de meeste gevallen resulteert dit in een intensieve
samenwerking.
Score
4.1 Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten
Voedselzekerheid
Water
Veiligheid en rechtsorde
SRGR, inclusief hiv/aids
Gendergelijkheid
Klimaat
Private Sector Development (inclusief IMVO)
Humanitaire hulp

+
+
+
+
+
+
+
0

Pagina 15 van 15