Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-08

Milieuraad

Nr. 535

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 november 2014
Hierbij informeer ik u over de uitkomsten van de Milieuraad van
28 oktober jongstleden in Luxemburg.
In de Raad zijn twee raadsconclusies aangenomen. In de eerste plaats ten
aanzien van de vergroening van het Europees Semester en de Europa
2020 strategie en ten tweede de Europese inzet voor de klimaatconferentie, die van 1–12 december 2014 in Lima (Peru) plaatsvindt.
Ik ben tevreden met de bereikte resultaten. Met het aannemen van de
raadsconclusies voor het vergroenen van het Europees Semester is een
eerste stap gezet naar een maatschappij waarin afval niet meer bestaat en
waarbij de milieudruk binnen en buiten de EU minimaal is, die kansen
biedt voor het bedrijfsleven en de werkgelegenheid. Met het aannemen
van de raadsconclusies voor Klimaatconferentie Lima (COP20) is er een
goede compacte inzet voor de onderhandelingen vastgesteld. Deze
bijeenkomst zal een belangrijke tussenstap zijn naar de klimaatconferentie
eind 2015 in Parijs, waar een mondiaal klimaatakkoord voor na 2020 moet
worden afgesloten.
De volgende Milieuraad zal plaatsvinden op 17 december te Brussel.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

kst-21501-08-535
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 535

1

Verslag Milieuraad 28 oktober 2014
Onder Italiaans voorzitterschap (Minister Gianluca Galletti) vond op
28 oktober 2014 in Luxemburg de Milieuraad plaats. Voor de commissarissen Connie Hedegaard en Janez Potocnik was dit de laatste Raad. Ze
kregen beiden een staande ovatie.
En marge van de Milieuraad ondertekenden zeven landen, waaronder
Nederland, de REACH-UP brief (opgesteld door de Denen) aan de
milieucommissaris en de Vice President van de Commissie, over
versterking van REACH, met name rond nanomaterialen en hormoonverstorende stoffen. Deze brief zal begin november uitgaan, nadat de laatste
handtekeningen van de ontbrekende Ministers ontvangen zijn. De
opstellers voorzien een debat hierover tijdens de Milieuraad van
december.
Het terugblikken op de besluitvorming op de Europese Raad van 23 en
24 oktober 2014 over het EU 2030 klimaat- en energieraamwerk is niet,
zoals in geannoteerde agenda aangegeven, als diversenpunt opgenomen
maar was onderdeel van een informele lunch. Veel lidstaten gebruikten
ook het agendapunt voorbereiding Klimaatconferentie Lima (COP 20) om
hun tevredenheid uit te spreken over de besluiten die de Europese Raad
heeft genomen over het EU 2030 klimaat- en energieraamwerk.
Vergroening Europees Semester
De Raad heeft unaniem raadsconclusies1 aangenomen over het
vergroenen van het Europees Semester en de EU 2020 strategie.
De Raadsconclusies dienen als de inbreng van de Milieuministers in het
proces van de «mid-term review» van de Europa 2020 strategie. De
Commissie riep milieuministers op dit cruciaal moment te pakken om
invloed uit te oefenen.
In de informele milieuraad in Milaan op 17 juli jongstleden was er een
positieve stemming over het vergroenen van de economie. Nu lag de
uitwerking hiervan op tafel. De discussie in de raad concentreerden zich
op vier punten:
• de mogelijk introductie van een nieuwe doelstelling «hulpbronnenefficiëntie»
• (wel/niet) bindendheid van de doelstelling
• ontwikkeling van een geschikte indicator en
• verwijzing naar de EU2020 strategie.
Bijna de helft van de lidstaten (waaronder Nederland) gaven aan moeite te
hebben met de introductie van een nieuwe doelstelling voor hulpbronnenefficiëntie, zoals opgenomen in de concept Raadsconclusies (Raadsdocument 13072/14). Een aantal lidstaten, waaronder ook Nederland, gaf als
reden aan dat een betrouwbare, voldoende ontwikkelde indicator nog niet
beschikbaar is. De door de Commissie voorgestelde indicator «Raw
Materials Consumption/GDP-indicator» schiet in de huidige vorm tekort
voor het beschrijven van de milieudruk die wordt veroorzaakt door de
gebruikte grondstoffen. Ook gaven lidstaten aan dat een nieuwe
doelstelling in het Europees Semester tot verwatering van de huidige
doelstellingen zou leiden en dat ze vanwege continuïteitsoverwegingen
vast willen houden aan de bestaande vijf hoofddoelstellingen. Dit
argument weegt ook voor Nederland zwaar.

1

Raadsdocument st14200 en 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 535

2

Naast de discussie over de indicator en een eventueel daaraan verbonden
streefwaarde was er bij de lidstaten veel aandacht voor de rol van de
milieuministers in het Europees Semester en het governance model.
Het Voorzitterschap kwam tegemoet aan de zorgen van lidstaten met een
aantal wijzigingen in de tekst. Als belangrijkste wijziging werd de oproep
tot het in de Europa 2020 strategie opnemen van een doelstelling voor
hulpbronnenefficiëntie uit de tekst geschrapt. Het compromis dat werd
gevonden bestaat er in dat de Commissie wordt gevraagd het monitoringsvraagstuk nog eens goed onder de loep te nemen. Met de juiste
indicatoren kan een beter beeld geschetst worden van de werkelijke
ontwikkelingen op dit gebied en kunnen negatieve externaliteiten worden
voorkomen. Nederland heeft op de Milieuraad aangegeven om actief
steun te verlenen in het proces dat moet leiden tot passend alternatief dat
mogelijk bestaat uit een dashbord met meerdere indicatoren voor o.a.
effecten op landgebruik, water en CO2 uitstoot.
De Europese Raad zal op voorstel van de Commissie in 2015 een
beslissing nemen over de herziening van de EU 2020 strategie. De
Europese Raad wordt voorbereid door de Raad Algemene Zaken. De
Commissie heeft aangegeven rekening te houden met de inbreng van de
stakeholders in de lopende consultaties, inclusief de bijdragen van zowel
de Milieuraad als de Raad Concurrentievermogen.
Wijzigingsvoorstel Afval
De Commissie heeft een voorstel voor aanpassingen van zes afvalrichtlijnen uitgebracht2 onder de paraplu van de bredere mededeling: «Naar
een circulaire economie: een afvalvrij programma voor Europa». Het
voorstel bevat onder andere geharmoniseerde definities en berekeningsmethoden en de introductie van strengere doelstellingen voor recycling.
Verder wordt een aantal nieuwe zaken geïntroduceerd, zoals minimumeisen voor «extended producer responsibility» (EPR) en een early warning
systeem voor lidstaten die dreigen de doelen niet te halen.
De Milieuraad voerde het oriënterende debat aan de hand van drie
vragen: wat vinden lidstaten van het ambitie niveau van het voorstel, in
het bijzonder de doelstellingen voor recyclen en het uitfaseren van
storten; is er noodzaak tot verder ontwikkelen van instrumenten (zoals
«early warning systeem» en minimumeisen voor «extended producer
responsibility» (EPR)) en zijn afvalpreventie en hergebruik voldoende
meegenomen in het voorstel?
De uitkomst van het beleidsdebat in de Raad was niet verrassend. De
ambities van de lidstaten liepen uit elkaar met name in relatie tot de
kosten en tijd die nodig zou zijn om de gestelde doelen te halen. Er werd
door een groot aantal lidstaten aangegeven dat er meer rekening moest
worden gehouden met de verschillen tussen de lidstaten zoals deze nu
bestaan. Ook zagen veel lidstaten de voorgestelde «early warning»
systeem eerder als een administratieve last dan een verzachtend
mechanisme. Er was veel steun voor het op EU niveau vastleggen van
minimumeisen aan systemen van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, al werd wel de kanttekening geplaatst dat dit niet te verplichtend
2

– Voorstel tot wijziging van de Richtlijnen 2008/98/EG betreffende afvalstoffen
– 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval
– 1999/31/EG betreffende het storten van afvalstoffen
– 2000/53/EG betreffende autowrakken
– 2006/66/EG inzake batterijen en accu’s -alsook afgedankte batterijen en accu’s- en
– 2012/19/EU betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 535

3

moet worden opgelegd. Vrijwel alle lidstaten vonden dat meer aandacht
nodig was voor preventie van afval en duurzaam ontwerp.
Nederland heeft:
• de ambitie in zijn algemeenheid gesteund – deze past bij het nationaal
beleid waarbij de doelstelling is om de transitie naar een circulair
economie te stimuleren.
• aandacht gevraagd voor duurzaam, circulair productontwerp en het
betrekken van de hele keten.
• aandacht gevraagd voor hoogwaardige recycling en het toepassen van
einde-afval criteria op Europees niveau om ketens te sluiten. (motie
Van Veldhoven)
Het voorstel zal nu verder behandeld worden in de Raadswerkgroep
Milieu. Parallel zal ook het Europees parlement de behandeling van het
voorstel oppakken. Finale besluitvorming wordt niet eerder voorzien dan
eind 2015.
Klimaatconferentie Lima (COP20)
De Raad heeft raadsconclusies3 aangenomen met de Europese inzet voor
de klimaatconferentie, die van 1–12 december 2014 in Lima (Peru)
plaatsvindt. De bijeenkomst is een belangrijke tussenstap naar de
klimaatconferentie eind 2015 in Parijs, waar een mondiaal klimaatakkoord
voor na 2020 moet worden afgesloten.
Er stonden nog vier paragrafen open, waarover de Ministers geacht
werden zich uit te spreken. De discussie in de Raad concentreerde zich
vooral op volgende punten:
• Het al dan niet opnemen van een passage over de conclusies van het
5e Assessment Report van het IPCCC dat mondiale emissies van
broeikasgassen voor het eind van deze eeuw zullen moeten worden
teruggebracht tot nul of zelfs daar onder om de 2 gradendoelstelling te
bereiken.
• De kansen en mogelijkheden die maatregelen tegen klimaatverandering bieden voor economische groei, investeringen en werkgelegenheid, en de positieve neveneffecten die deze maatregelen hebben op
gezondheid en energiezekerheid. Zweden diende hierover een
tekstvoorstel in dat breed werd gesteund.
• De inhoud van voorgenomen nationaal bepaalde bijdragen (INDCs),
alleen reductiedoelstelling of ook nog andere verplichtingen, zoals op
het gebied van adaptatie en klimaatfinanciering.
• Wijze van beoordeling en analyse van door partijen ingediende INDCs
op ambitie en redelijkheid.
Hoewel de meeste lidstaten de voorliggende raadsconclusies konden
steunen, werden toch vooral bekende en eerder ingenomen standpunten
herhaald.
Nederland gaf ondermeer aan dat:
• het tevreden is over de uitkomst van de Europese Raad van 23 en
24 oktober 2014, waarin o.a. besloten is tot een reductiedoelstelling
van tenminste 40%, en dat we met de conclusies van de Europese
Raad de goede weg zijn ingeslagen.
• het besluit van de Europese Raad een duidelijk signaal afgeeft dat
bijdraagt aan het bereiken van een mondiaal akkoord in Parijs in 2015.
• een mondiaal akkoord belangrijk is voor alle actoren, ook voor
Nederlandse internationaal opererende bedrijfsleven. Voor deze
3

Raadsdocument 14747/14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 535

4

•

bedrijven had het resultaat van de Europese Raad nog wel ambitieuzer
gekund. (motie Smaling)
het van belang is dat we als Europa zo snel mogelijk onze voorgenomen nationaal bepaalde bijdragen (INDCs) bepalen en indienen.

Aan het eind van de tafelronde presenteerde het Voorzitterschap een
aantal wijzigingen in de paragrafen 2 en 6, waarin het Zweedse tekstvoorstel is overgenomen, en de controverse over INDCs is opgelost door
een aantal woorden te schrappen. Met deze compromisvoorstellen kon de
Raad akkoord gaan met de raadsconclusies.
Veel lidstaten gebruikten dit agendapunt ook om hun tevredenheid uit te
spreken over de besluiten die de Europese Raad (ER) op 23 en 24 oktober
jl. heeft genomen over het EU 2030 klimaat- en energieraamwerk. Dit is
een krachtig signaal naar derde landen. Het is nu vooral aan de grote
uitstoters om het voorbeeld van de EU te volgen. Ministers drongen aan
op voortvarendheid bij de uitwerking van het pakket in wetgevingsvoorstellen en onderschreven het belang van spoedige besluitvorming over de
Market Stability Reserve (MSR).
Overige Agendapunten
Terugkoppeling over een aantal internationale bijeenkomsten.
Het voorzitterschap koppelde positief terug over internationale
bijeenkomsten:
1. Twaalfde vergadering van de Conferentie van de Partijen (COP 12) bij
het Verdrag inzake biologische diversiteit (Pyeongchang, Republiek
Korea, 6 tot en met 17 oktober 2014)
2. Zevende vergadering van de Conferentie van de Partijen waarin de
partijen bij het Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid bijeenkomen (COP-MOP 7) (Pyeongchang, Republiek Korea, 29 september tot
en met 3 oktober 2014)
3. Eerste vergadering van de Conferentie van de Partijen waarin de
partijen bij het Protocol van Nagoya inzake toegang en verdeling van
voordelen bijeenkomen (COP-MOP 1) (Pyeongchang, Republiek Korea,
13 tot en met 17 oktober 2014)
• Het Voorzitterschap wees op de schriftelijke terugkoppeling van de
drie in Zuid-Korea gehouden bijeenkomsten over biodiversiteit,
bioveiligheid en toegang tot genetische bronnen. De bijeenkomsten
zijn naar tevredenheid verlopen.
• De Commissie gaf aan dat de EU sterk opereert bij gezamenlijk
optreden en dat bij de COP-MOP 7 Biosafety goede uitkomsten
waren bereikt inzake de richtsnoeren voor risicobeoordeling.
4. Vijfde vergadering van de partijen (MOP 5) bij het Verdrag van Aarhus
betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en
toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden (Maastricht,
30 juni tot en met 2 juli 2014)
5. Tweede vergadering van de partijen (MOP 2) bij het Protocol betreffende registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen (Maastricht, 2 tot en met 4 juli 2014)
• Het Voorzitterschap wees naar de schriftelijke terugkoppeling,
bedankte de Grieken voor hun inzet en feliciteerde Nederland met
de uitstekende organisatie.
6. Resultaten van de Vierde vergadering van de Conferentie van de
partijen bij het Kaderverdrag voor de bescherming en duurzame
ontwikkeling van de Karpaten (Mikulov, Tsjechië, 23 tot en met
26 september 2014) en het Tsjechische voorzitterschap voor het
Verdrag 2014–2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 535

5

•

Tsjechië gaf aan dat besproken is hoe het beleid voor de Karpaten
beter kan aansluiten bij Europese strategieën.

European Sustainable Developement Week
Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Finland riepen lidstaten op om mee te
doen met de Europese week van de duurzame ontwikkeling die in 2015
voor het eerst zal worden gehouden (30 mei tot en met 5 juni 2015). De
Commissie wees op haar eigen Green Week, die veel raakvlakken en
relevante thema’s kent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 535

6