4
Vragenuur: Vragen Van der Linde
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Van der Linde aan de minister voor
Wonen en Rijksdienst over het bericht "Oudere huizenbezitter betaalt voor risico's die er niet zijn".
De voorzitter:
Ik heet de minister voor Wonen en Rijksdienst van harte
welkom. Het woord is aan de heer Van der Linde van de
VVD-fractie.

De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Het voelt ongemakkelijk om na de ingrijpende
gebeurtenissen van vandaag de draad op te pakken en aan
het gewone vragenuurtje te beginnen. Maar wij moeten
ons leven niet laten overheersen door wat er gebeurd is en
ons gewone werk doen; daarom.
Steeds meer hypotheekverstrekkers rekenen voor een
aflossingsvrije hypotheek een opslag op de gewone rente
bij verlengen of oversluiten. De Vereniging Eigen Huis krijgt
hierover klachten van haar leden en heeft de opslagen op
een rijtje gezet. Vaak gaat het om 0,2% extra en dat kost
huizenbezitters honderden euro's per jaar.
Datzelfde gebeurt bij de verlenging van bestaande spaarhypotheken. Vooral Nederlanders boven de 60 jaar worden
getroffen door dit probleem en juist die groep heeft vaak
een huis met forse overwaarde, waardoor de banken nauwelijks risico lopen. Dat voelt onrechtvaardig, zeker als je
bedenkt met hoeveel enthousiasme banken vijftien jaar
lang aflossingsvrije hypotheken aan de man hebben
gebracht.
Deze coalitie heeft hierop terecht ingegrepen en de hypotheken teruggebracht naar één begrijpelijk product. Wie nu
een hypotheek afsluit, lost netjes af en begrijpt wat hij heeft
afgesproken met de bank. Dat was ook nodig. De tijdelijke
commissie Huizenprijzen constateerde in 2013 nog dat de
ongeremde kredietverlening een van de belangrijkste oorzaken was van een onstuimige groei van de huizenprijzen.
Met de huidige lage ruimte zou dat zomaar opnieuw hebben
kunnen gebeuren.
Het voelt wrang dat mensen die tussen 2000 en 2010 een
aflossingsvrije hypotheek hebben gekocht, daarvoor nu
worden gestraft. Je zou juist verwachten dat de markt zo
goed werkt dat ouderen met een kleine hypotheek juist
minder gaan betalen.
Ik heb de volgende vragen aan de minister. Deelt hij de
mening dat huizenbezitters opdraaien voor een risico dat
in de meeste gevallen niet bestaat? Welke alternatieven
hebben deze mensen? Is de minister bereid om, al dan niet
met zijn collega van Financiën, in gesprek te gaan met de
banken om die 0,2% eraf te krijgen?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van der Linde

Minister Blok:
Voorzitter. De heer Van der Linde verwijst naar een onderzoek van de Vereniging Eigen Huis waaruit blijkt dat bij
aflossingsvrije hypotheken over het algemeen een tarief
wordt gehanteerd dat 0,2%, of in die orde van grootte, hoger
is dan bij aflossende hypotheken. Hij wijst er terecht op dat
dit kabinet voor nieuwe hypotheken waarbij gebruik wordt
gemaakt van de fiscale aftrekmogelijkheid, heeft ingevoerd
dat er weer wordt afgelost om zo ook de risico's te verminderen. Veel mensen hebben echter nog een aflossingsvrije
hypotheek uit het verleden. Zij kunnen die handhaven, maar
bij het vervallen van de rentetermijn staan zij voor de vraag
welk tarief hun wordt aangeboden.
De heer Van der Linde constateert dat er steeds vaker sprake
zou zijn van een opslag op de aflossingsvrije hypotheek.
Wij hebben vanochtend geprobeerd te achterhalen of wij
daarin een historisch patroon kunnen ontdekken, maar ons
beeld is dat er altijd een verschil in tarief is geweest tussen
aflossingsvrije en aflossende hypotheken. Dit doet niet af
aan de vraag of dit gerechtvaardigd is.
De heer Van der Linde vraagt of het logisch is dat mensen
met een aflossingsvrije hypotheek opdraaien voor het risico
dat daarmee gepaard gaat. In het tarief zijn natuurlijk verschillende componenten vervat. Aan de ene kant het risico
dat vaak wordt gekoppeld aan de hoogte van de hypotheek
ten opzichte van de hoogte van de waarde van het huis.
Aan de andere kant financieringskosten die weleens zouden
kunnen verschillen tussen een aflossende en een aflossingsvrije hypotheek. Dat zou een verklaring kunnen zijn.
De heer Van der Linde vraagt vervolgens of er alternatieven
zijn voor deze mensen. Zij kunnen in theorie kiezen voor
een aflossende hypotheek, maar zij zullen dat vaak niet
wensen of zij hebben daar de middelen niet voor.
De derde vraag van de heer Van der Linde is of ik met de
banken in gesprek wil gaan over de vraag of deze opslag
nog gerechtvaardigd is. Ik heb de Kamer eerder beloofd
dat ik op korte termijn met de banken om de tafel zal gaan
zitten om te spreken over een aantal vragen die bij haar en
mij leven. Ik heb komende maand een afspraak met de
banken, maar ook met de verzekeraars want de banken zijn
inmiddels niet meer de grootste verstrekkers van hypotheken in Nederland. Dat is goed nieuws, want het leidt tot
meer concurrentie, maar ik zal dus ook met andere aanbieders over deze vraag spreken. De kern is dan: is het
gerechtvaardigd dat er een verschil is?
De heer Van der Linde (VVD):
Ik dank de minister voor zijn antwoorden. De VVD begrijpt
heel goed dat hypotheektarieven in een markt tot stand
komen en dat die niet van bovenaf kunnen worden opgelegd. Die markt functioneert echter nog steeds niet perfect
en bovendien is er voortdurend overleg tussen overheid
en marktpartijen.
Ons probleem is het volgende. Senioren kunnen wellicht
best iets aflossen, maar zij hebben nauwelijks gelegenheid
om in een later stadium het geld uit hun huis te halen. Wie
op zijn 75ste een traplift wil aanleggen, kan niet naar zijn
hypotheekverstrekker gaan om een hypotheek af te sluiten.
Als je die situatie voor ogen hebt, los je liever niet af. Mijn

22 maart 2016
TK 67

67-4-1

collega Aukje de Vries heeft hierover al een motie ingediend
die breed is gesteund in de Kamer. Die motie heeft betrekking op de opeethypotheken, hypotheken waarmee je op
je oude dag een stukje van je huis kunt verzilveren. Kan de
minister die opeethypotheken in dezelfde gesprekken
betrekken? Er is immers een logisch verband.
Minister Blok:
Deze motie is, meen ik, ingediend in een debat met collega
Dijsselbloem. Ik zal hierover met hem overleggen en het
ligt voor de hand dat ik ook deze mogelijkheid meeneem
in mijn gesprek met de banken. Ik heb het er overigens
eerder ook met de Kamer over gehad dat de constructie
van een opeethypotheek weliswaar aantrekkelijk kan zijn,
maar dat een en ander in het verleden ook wel is misgegaan
omdat er te snel werd opgegeten en mensen hierdoor in
financiële problemen raakten. Het kan dus een aantrekkelijk
product zijn, als het wel zorgvuldig wordt verleend. De kern
van de vraag over de motie is echter, of ik dat meeneem
en dat doe ik graag.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik dank de minister voor zijn beantwoording en vooral voor
zijn bereidheid om deze onderwerpen mee te nemen. Ik
blijf het gevoel houden dat wie een hypotheek afsluit, ook
ervan op aan moet kunnen dat de spelregels die daarbij
zijn afgesproken, worden gerespecteerd. Natuurlijk verandert de rente, maar een extra opslag voelt gewoon
onrechtvaardig. We zullen ongetwijfeld ook nog met de
minister hierover praten in een volgend debat over de staat
van de woningmarkt.

achter de hand te houden voor moeilijke tijden. Dat advies
blijft volgens mij ongeacht iemands leeftijd van belang.
De heer Bashir (SP):
Terwijl de rentes zakken, maakt de VVD-fractie zich, overigens terecht, zorgen om 0,2%. Ik zie echter ook dat de huren
van huurders de afgelopen tijd met meer dan 28% zijn
gestegen. De minister gaat het gesprek aan met de hypotheekverstrekkers over die 0,2% om te bekijken wat er
mogelijk is, maar wanneer gaat deze minister zich druk
maken om de huren, die met meer dan 28% zijn gestegen?
Minister Blok:
Als de heer Bashir cijfers gebruikt in debatten, moeten we
altijd even opletten. Als de periode maar lang genoeg is,
zal die 28% ongetwijfeld kloppen, maar het is wel goed om
de periode er dan bij te noemen. De heer Bashir vraagt mij
wanneer ik mij daarvoor ga inzetten. De Tweede Kamer
heeft recentelijk een wet behandeld waarin de huurverhogingen bij woningcorporaties begrensd worden door de
huursom. Die wet ligt momenteel in de Eerste Kamer. Ik
hoop van harte — ik weet dat woningcorporaties dat met
mij hopen — dat die wet snel behandeld wordt. Dat betekent
namelijk voor huurders bij woningcorporaties een beperking
van de huurstijging.

Ik heb nog één vraag. Ziet de minister het risico dat er, als
wij die opeethypotheek niet goed regelen, dan allerlei
cowboys op de markt komen die met producten komen die
veel minder wenselijk zijn dan zo'n opeethypotheek?
Minister Blok:
Een aanbieder van een kredietproduct, dus ook van een
opeethypotheek, valt natuurlijk onder het financieel toezicht.
In de financiële wereld is er altijd het risico dat cowboys
het proberen, maar door de manier waarop de AFM het
toezicht vormgeeft, hebben we daar wel de nodige waarborgen tegen ingebouwd. Ik gaf al aan dat er in het verleden
echt wel dingen zijn misgegaan met opeethypotheken. Het
is dus een product dat we zeker niet onmogelijk moeten
maken, maar dat wel zorgvuldig in de markt moet worden
gezet.
De heer Krol (50PLUS):
Ik sluit aan bij de vraag die de collega van de VVD net stelde.
Ik hoorde Hans André de la Porte van de Vereniging Eigen
Huis het volgende advies geven aan ouderen: zorg dat je
wat geld achter de hand houdt voor zorg, en los daarom je
hypotheek, als je ouder bent, niet extra af. Daar wilde ik
graag het oordeel van de minister over horen.
Minister Blok:
Ik weet niet of het überhaupt de taak van ministers is om
adviezen aan volwassen mensen te geven, maar toen ik
een kleine jongen was, kreeg ik al het advies om wat geld

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van der Linde

22 maart 2016
TK 67

67-4-2