Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 448

Structuur van de uitvoering werk en inkomen
(SUWI)

Nr. 648

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 mei 20021
Voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) en het beschermd wonen
vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) betalen
cliënten een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage. Het CAK
berekent en int de eigen bijdrage. De hoogte van de eigen bijdrage is
afhankelijk van het inkomen, het vermogen, de leeftijd, de leveringsvorm
van de zorg en de huishoudsamenstelling. Deze gegevens krijgt het CAK
van ketenpartners, waaronder de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Door
het CAK zijn bij recent gestarte bestandsvergelijkingen met de SVB
verschillen geconstateerd die van invloed zijn op de hoogte van de eigen
bijdrage. In deze brief wordt hier nader op ingegaan en wordt de Kamer,
mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
geïnformeerd over de aanpak van het CAK en de SVB.
De hoofdboodschap van deze brief is als volgt:
– Uit een bestandsvergelijking tussen het CAK en de SVB is gebleken dat
voor een groep van circa 3.000 cliënten onjuiste gegevens bij het CAK
geregistreerd staan. Het corrigeren van deze gegevens heeft tot gevolg
dat een deel van deze groep cliënten wordt geconfronteerd met een
naheffing (bijbetaling) of een restitutie (teruggave) van de eigen
bijdrage. Om dit te voorkomen neemt het CAK een aantal maatregelen
om naheffingen te beperken en restituties mogelijk te maken. Om
gelijksoortige situaties in te toekomst te voorkomen nemen het CAK en
de SVB zowel gezamenlijk als apart maatregelen.
Toelichting systematiek
Het CAK – Eigen bijdrage Wlz en beschermd wonen
Het CAK berekent en int de eigen bijdrage voor de zorg vanuit de Wlz en
Wmo 2015. De eigen bijdrage Wlz en beschermd wonen is afhankelijk van

kst-26448-648
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 448, nr. 648

1

zorg, inkomen, vermogen, leeftijd en huishoudsamenstelling. In de
berekening van de eigen bijdrage wordt ook het inkomen en vermogen
van de partner van de cliënt meegenomen. Voor de benodigde gegevens
baseert het CAK zich op gegevens van verschillende ketenpartners zoals
de Belastingdienst, het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV), de SVB en op gegevens die het CAK krijgt van cliënten.
Cliënten moeten voor verkregen zorg vanuit de Wlz en het beschermd
wonen vanuit de Wmo 2015 een eigen bijdrage betalen. Er zijn twee
soorten eigen bijdragen, de zogenoemde hoge eigen bijdrage (maximaal
circa € 2.500 per maand) en de lage eigen bijdrage (maximaal circa € 800
per maand). Beide hebben een eigen berekeningssystematiek. Voor
opname in een instelling betaalt de cliënt de hoge eigen bijdrage (voor
zorgkosten, maar ook voor wonen en voeding), tenzij één van de
uitzonderingssituaties van toepassing is.1 Indien één van de uitzonderingssituaties van toepassing is, betaalt de cliënt de lage eigen bijdrage.
Een van deze uitzonderingssituaties is het hebben van een thuiswonende
partner.
De SVB – Duurzaam gescheiden leven
Als een echtpaar «ongewild» gescheiden leeft, is er sprake van «duurzaam
gescheiden leven» (DGL) en kan men de SVB verzoeken om het
AOW-pensioen voor een alleenstaande te ontvangen. De SVB verhoogt
dan het AOW-pensioen van beiden van 50% (gehuwd) van het referentieminimumloon naar 70% (alleenstaand). Uit gegevens van de SVB blijkt dat
er in Nederland circa 29.000 AOW-gerechtigden zijn die zelf in een
instelling wonen, of waarvan de partner in een instelling woont. Daarvan
zijn circa 5.500 cliënten bij de SVB als DGL geregistreerd. Een verzoek om
het alleenstaande AOW-pensioen te ontvangen, kan volgens het huidige
SVB-beleid niet worden teruggedraaid. Dat kan leiden tot knelpunten bij
cliënten omdat zij niet altijd kunnen overzien wat de gevolgen van
DGL-geregistreerd zijn, voor bijvoorbeeld de te betalen eigen bijdrage
voor zorg en te ontvangen toeslagen. Een DGL-registratie betekent
namelijk niet alleen het ontvangen van een hoger AOW-pensioen, maar in
principe ook dat de hogere eigen bijdrage betaald moet worden. In de
«Verkenning leefvormen AOW», die op 31 maart jl. aan uw Kamer is
verstuurd, zijn opties uitgewerkt om dit aan te passen, bijvoorbeeld door
aanpassingen van de wet of de optie dat cliënten wel terug kunnen komen
op hun verzoek om DGL-geregistreerd te worden bij de SVB, als blijkt dat
dit grote negatieve financiële gevolgen heeft.
DGL-geregistreerd en eigen bijdrage
Registratie als DGL heeft gevolgen voor de eigen bijdrage. Zoals hiervoor
toegelicht, zijn de financiële gevolgen voor cliënten niet goed te overzien.
Ook de SVB kan op voorhand niet bepalen wat de gevolgen zijn voor de
eigen bijdrage, omdat zij niet beschikt over alle inkomens- en vermogensgegevens. AOW-gerechtigden wordt geadviseerd om zich, voor het
aanvragen bij de SVB van een alleenstaande AOW-pensioen, te laten
informeren over de financiële gevolgen.
In principe baseert het CAK zich voor de huishoudsamenstelling op de
Basisregistratie Personen (BRP). Dit verandert op het moment dat cliënten
bij de SVB als DGL-geregistreerd staan. Cliënten moeten dit zelf melden
bij het CAK.

1

De cliënt betaalt de lage eigen bijdrage de eerste vier maanden van opname in een instelling;
indien er een thuiswonende partner is; indien de cliënt moet voorzien in het levensonderhoud
van thuiswonende kinderen; de laatste vier maanden van opname indien er zicht is op
terugkeer naar huis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 448, nr. 648

2

Een herziening van de eigen bijdrage naar aanleiding van de
DGL-registratie betekent dat de hoogte van de te betalen eigen bijdrage
verandert. Volgens gegevens van het CAK geldt voor circa 90% van de
cliënten dat zij een hogere eigen bijdrage moeten betalen. In slechts
ongeveer 10% van deze gevallen is sprake van een financieel nadeel voor
cliënten, omdat de verhoging van de eigen bijdrage groter is dan het
bedrag waarmee het AOW-pensioen wordt verhoogd.
Indien cliënten de DGL-registratie niet tijdig doorgeven aan het CAK, kan
dit leiden tot het opleggen van een onjuiste eigen bijdrage waardoor bij
correcties naheffingen of restituties kunnen ontstaan. Om deze naheffingen en restituties in de toekomst te voorkomen zijn de SVB en het CAK
een gegevensuitwisseling gestart om na te gaan of dezelfde cliënten bij
hen bekend zijn als DGL-geregistreerd. Uit de eerste bestandsvergelijking
is gebleken dat van circa 3.000 cliënten (van de 5.500 als DGL-geregistreerde cliënten) bij het CAK niet bekend was dat zij als DGL-geregistreerd staan bij de SVB en een AOW-pensioen voor alleenstaande
ontvangen. Hierdoor is er door het CAK een onjuiste eigen bijdrage Wlz of
beschermd wonen berekend.
Aanpak en maatregelen van het CAK en de SVB
Uit de bestandsvergelijking blijkt dat grofweg de helft van de DGL
geregistreerde cliënten (zo’n 3.000 gevallen) dit niet hebben doorgegeven
aan het CAK.
Cliënten lijken onvoldoende op de hoogte te zijn van de verplichting om
zelf de DGL-registratie door te geven aan het CAK. Daarnaast heeft het
CAK in het verleden nagelaten een gedegen bestandsvergelijking en
informatie-uitwisseling op te zetten met de SVB. Het CAK heeft een
informatieplicht, zodat de eigen bijdrage op de juiste informatie
gebaseerd wordt. Er is dus aanleiding om de gevolgen van de foutieve
registratie voor cliënten te beperken. Daarom hebben het CAK en de SVB
in overleg maatregelen genomen om de hoogte van de naheffingen en
restituties als gevolg van de herziening van de eigen bijdrage te beperken.
Maatregelen
1.

2.

Bestandsvergelijking tussen SVB en het CAK
Er zijn tweemaandelijkse bestandsvergelijkingen ingesteld, zodat
discrepanties in de DGL-registratie bij het CAK en de SVB snel
ontdekt en opgelost worden.
Maatregelen SVB
– Wijzigingen SVB-beleid
Het beleid van de SVB is aangepast. Cliënten met een DGLregistratie kunnen deze registratie herzien. Na herziening
ontvangen cliënten weer een AOW-pensioen voor gehuwden.
Nadat cliënten deze wijziging ook kenbaar gemaakt hebben bij het
CAK wordt de eigen bijdrage aangepast. Vanwege de geldende
uitzonderingssituatie betaalt de cliënt vanaf dat moment weer de
lage eigen bijdrage in plaats van de hoge eigen bijdrage.
Dit wordt gezien als een tijdelijke oplossing. Voor een meer
structurele oplossing kan de wet worden aangepast, waardoor de
cliënt deze afweging niet meer hoeft te maken. Deze optie is
beschreven als mogelijke verbetering binnen het huidige stelsel in
de «Verkenning leefvormen AOW».
– Communicatie
De SVB informeert alle cliënten die in het verleden hebben
verzocht om het AOW alleenstaandenpensioen te ontvangen, over
het aangepaste beleid en de mogelijkheid om per eerstvolgende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 448, nr. 648

3

3.

maand weer het AOW-pensioen voor gehuwden te ontvangen. De
SVB streeft ernaar dat cliënten medio mei 2021 geïnformeerd zijn.
Maatregelen CAK
De herziening van de eigen bijdrage, als gevolg van de correctie van
de DGL-registratie, kan voor cliënten betekenen dat zij een naheffing
(bijbetaling) of een restitutie (teruggave) van de eigen bijdrage
ontvangen. Het CAK mag de cliënt een correctie opleggen die
maximaal 36 maanden terug gaat.
Hierna is opgenomen hoe het CAK omgaat met de correctie van de
DGL-registratie.
– Naheffing
Is er sprake van een naheffing (bijbetaling) en is de naheffing
veroorzaakt door een fout of vertraging in de keten, dan wordt de
naheffing op grond van het Besluit langdurige zorg (Blz) en het
Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 (uitvoeringsbesluit) beperkt tot
maximaal 12 maanden. Het CAK heeft op grond van de Blz en het
uitvoeringsbesluit ook de mogelijkheid tot maatwerk, om in
uitzonderlijke situaties de naheffing te beperken tot maximaal één
maand of om te bepalen dat de naheffing niet verschuldigd is.
Daarbij gaat het om een individuele weging die bij cliënten in casu
kan leiden tot de beslissing dat de naheffing niet verschuldigd is.
Gelet op de bijzondere situatie die voor deze groep cliënten is
ontstaan, wordt voorzien dat deze beperking van de naheffing in
beginsel kan worden toegepast. Hiermee kan worden voorkomen
dat cliënten een naheffing krijgen.
– Restitutie
Is er sprake van een restitutie (teruggave) dan wordt de, in het Blz
en het uitvoeringsbesluit, termijn van 36 maanden aangehouden.
Cliënten ontvangen een restitutie van maximaal 36 maanden.

Tot slot
Het CAK en de SVB nemen maatregelen om de cliënten uit de bestandsvergelijking te voorzien van informatie en mogelijkheden om de gevolgen
van de DGL-registratie te beperken. Ook zijn er structurele maatregelen
getroffen door de SVB en het CAK als het gaat om communicatie met
cliënten over de eventuele gevolgen van hun keuze voor een hoger
AOW-pensioen, het toekenningsproces en wordt er onderzocht of de
complexe financiële gevolgen voor cliënten zo eenvoudig mogelijk
inzichtelijk gemaakt kunnen worden. Op deze manier wordt de huidige
problematiek opgelost en verkeerde registratie in de toekomst
voorkomen. Wij vragen het CAK en de SVB om ons de komende maanden
te informeren over de voortgang van de getroffen maatregelen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 448, nr. 648

4