Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1922
Vragen van het lid Krol (50PLUS) aan de Ministers van Justitie en Veiligheid en
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over straatgeweld en het toenemend
aantal steekincidenten (ingezonden 2 januari 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen 3 maart 2020).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1469.
Vraag 1
Kent u het bericht «Slachtoffer (16) steekpartij Drachten overleden»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u een overzicht geven van het aantal steekincidenten van de afgelopen
tien jaar en de ontwikkelingen van een analyse voorzien? Kunt u dit ook
geven voor straatgeweld in het algemeen?
Antwoord 2
Steekincidenten en straatgeweld worden niet als zodanig geregistreerd in de
politiesystemen. Dergelijke incidenten worden overeenkomstig het strafrecht
geregistreerd als openlijke geweldpleging, zware mishandeling, moord/
doodslag of anderszins, ongeacht of en zo ja, van welk middel (b.v. een mes)
daarbij gebruik is gemaakt. Om toch meer inzicht te verschaffen, voert de
politie een aantal gerichte analyses uit om een overzicht van steekincidenten
te krijgen die zich het afgelopen jaar hebben voorgedaan in de eenheden
Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Deze analyse is naar verwachting
medio 2020 gereed. Op basis hiervan wordt een nadere duiding gedaan. Over
de uitkomst van deze duiding zal ik uw Kamer informeren.
Vraag 3
Wat is het beleid bij de politie ten aanzien van het opnemen van aangiftes
door slachtoffers van straatgeweld? Worden slachtoffers soms ontmoedigd
door de politie om aangifte te doen? Zo ja, bent u het met de mening eens
dat dit ontoelaatbaar is? Wat gaat u daaraan doen?

1

ah-tk-20192020-1922
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Algemeen Dagblad, 30 december 2019, Slachtoffer (16) steekpartij Drachten overleden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De politie is erop gericht om bij een delict, en wanneer een burger dit wenst,
zo snel en zo laagdrempelig mogelijk een melding of aangifte op te nemen.
Hiervoor staan verschillende kanalen open waarbij rekening wordt gehouden
met de betreffende omstandigheden, zoals de ernst van het delict en het
slachtoffer. De politie streeft er altijd naar om zo goed als mogelijk opvolging
te kunnen geven aan de behoeften van de burger.
Vraag 4
Kunt u een inschatting maken van de omvang van niet-geregistreerd
straatgeweld?
Antwoord 4
Nee, een dergelijke inschatting is helaas niet goed te maken.
Vraag 5
Klopt het dat vergeleken met tien jaar geleden het straatgeweld toeneemt en
verhardt?
Antwoord 5
De politie heeft het beeld dat dit niet toeneemt. Wat echter wel merkbaar is,
is een verharding en verruwing in het straatgeweld. Recentelijk zijn er
regelmatig ook ernstige incidenten geweest. Mij bereiken signalen van
gemeenten en politie dat het erop lijkt dat in de straatcultuur vaak sprake is
van wapenbezit. Dit zijn zorgwekkende signalen. Het is van het grootste
belang om te voorkomen dat jongeren overgaan tot het bezitten en gebruiken
van wapens. Ik geef dan ook urgentie aan de nodige activiteiten om deze
problematiek tegen te gaan.
Vraag 6
Klopt het dat bij straatgeweld een verschuiving is te constateren in soort
wapen, in de leeftijd van de daders en in de kwetsbaarheid van de slachtoffers?
Antwoord 6
Zoals in antwoord 2 aangegeven registreert de politie feiten overeenkomstig
delicten in het strafrecht. Hierbij worden de omstandigheden van de zaak
opgenomen, zoals of bij het strafrechtelijke feit gebruik is gemaakt van een
mes. Er is derhalve geen categorisering steekincidenten. Daarom zijn er op dit
moment niet direct overstijgende beelden te genereren van steekincidenten,
zoals bijvoorbeeld over de leeftijd van de verdachten. Daarnaast is het zo dat
bij dergelijke incidenten vaak meerdere personen van verschillende leeftijden
zijn betrokken, waarbij in de registratiesystemen over het geheel van de
incidenten niet direct is op te maken wat de leeftijd is van degene die het
geweld heeft aangewend. De politie voert momenteel in de eenheden
Amsterdam, Rotterdam en Den Haag een aantal gerichte analyses uit om een
beeld te genereren van het aantal steekincidenten van het afgelopen jaar.
Vraag 7
Bent u het met de mening eens dat op straat lopen, bijvoorbeeld met je
hondje of hand in hand met een partner van hetzelfde geslacht niet vanzelfsprekend veilig meer is?
Antwoord 7
Zo algemeen gesteld deel ik deze mening niet. Hoewel er misschien hier en
daar gebieden zijn waar iemand zich, om welke reden dan ook, niet geheel
veilig voelt of zich situaties kunnen voordoen die niet als geheel veilig aan te
merken zijn, is Nederland over het geheel genomen een veilig land om over
straat te lopen. Diverse partijen, zoals onder andere de politie, zetten zich
dagelijks in om deze veiligheid te bewerkstelligen.
Vraag 8
Is er sprake van een trend in de ons omringende landen, gezien het feit dat in
Duitsland het aantal steekincidenten toeneemt? Zo ja, hoe kan deze trend
verklaard worden? Welke maatregelen nemen onze buurlanden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Voor zover ik kan overzien is er geen sprake van een trend in de ons
omringende landen met een toenemend aantal steekincidenten. In het
Verenigd Koninkrijk is veel ervaring opgedaan met de aanpak van geweld en
steekincidenten. Het belang van preventie wordt daarbij benadrukt. Daarnaast
is er een Europees rapport beschikbaar over de preventie van geweld en
steekincidenten onder jongeren met adviezen en effectieve maatregelen.2 Bij
de te ontwikkelen aanpak zoals aangekondigd in mijn brief van 3 februari
20203 zal ik gebruik maken van deze ervaringen en adviezen.
Vraag 9
In hoeverre speelt een veranderende jeugdcultuur een rol bij het toenemend
straatgeweld?
Antwoord 9
Onder een specifieke groep jongeren speelt geweld en het verheerlijken
daarvan een belangrijke rol. Dit wordt versterkt door diverse onlinevideo’s
waarin bezit van wapens – zowel vuurwapens als steekwapens – wordt
verheerlijkt. Het lijkt lokaal bepaald en we zien deze ontwikkeling in diverse
steden.
Vraag 10
Wordt er op scholen aandacht besteed aan weerbaarheid bij bedreigingen?
Antwoord 10
Scholen in Nederland zijn niet (wettelijk) verplicht om aandacht te besteden
aan weerbaarheid bij bedreigingen. Wel zijn scholen in het primair-,
voortgezet- en speciaal onderwijs verplicht zorg te dragen voor een veilige
school. Dit is vastgelegd in de wet «Veiligheid op school». Ook mboinstellingen zijn verplicht om een sociaal veiligheidsbeleid te voeren. Scholen
besteden daarnaast aandacht aan burgerschap dat een bijdrage kan leveren
aan het verhogen van de weerbaarheid. OCW werkt momenteel aan de
versterking van de kwaliteit van burgerschapsonderwijs op het mbo. Voor het
funderend onderwijs wordt de wettelijke opdracht aangescherpt, waarna ook
het burgerschapscurriculum wordt aangepast.
Lokaal kunnen scholen ook betrokken worden bij convenanten of afspraken
met bijvoorbeeld de gemeente en/of veiligheidspartners om aandacht te
besteden aan een specifiek veiligheidsprobleem. In een aantal gemeenten in
Nederland wordt op lokaal niveau al met een convenant schoolveiligheid
gewerkt. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) heeft
hiervoor, samen met de Stichting School en Veiligheid (SSV), een «convenant
schoolveiligheid» opgesteld.4
Daarnaast speelt onderwijs een rol in het offensief tegen georganiseerde
criminaliteit. Op 18 oktober 2019 heb ik uw Kamer hier per brief over
geïnformeerd. Specifiek heeft onderwijs een rol bij de op preventie gerichte
wijkaanpak, die een van de pijlers van dit offensief is. De Motie van het lid
Kuik5, die oproept weerbaarheidslessen op scholen onderdeel te laten zijn
van de strategie om ondermijning te voorkomen, zal in deze aanpak
meegenomen worden.
Vraag 11
Bent u het met de mening eens dat potentiële daders veel meer vrijheden
hebben dan potentiële slachtoffers? Waarom mag je in Nederland wel een
mes dragen (enkele uitzonderingen als stiletto en vlindermes daargelaten) en
geen pepperspray? Is de tijd rijp om dat om te draaien?

2

European report on preventing violence and knife crime among young people, World Heath
Organization, 2010.
Kamerstukken II 2019–2020, 28 684, nr. 598.
4
Zie: https://hetccv.nl/onderwerpen/geweld-op-school/documenten/een-leidraad-om-samen-tewerken-aan-een-veilige-school
5
TK 2019–2020, 29 240, nr. 116.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Nee, zo gesteld deel ik die mening niet. De regels voor het dragen van een
wapen, of het nu een mes, pepperspray of enig ander voorwerp betreft, zijn
voor alle ingezetenen van Nederland hetzelfde. Ik zie op dit moment geen
aanleiding om de regelgeving te wijzigen ten aanzien van specifiek deze
voorwerpen.
Vraag 12
In hoeverre zijn slimme camera’s die straatgeweld herkennen, die onder meer
in Arnhem werden ingezet, inzetbaar bij de opsporing? Klopt het dat de
automatische detectie van straatgeweld de opsporing met een factor 100
effectiever zou maken?6
Antwoord 12
De inzet van slimme camera’s zou een bijdrage kunnen leveren aan de
snelheid van opsporing of handhaving, met name door het real-time
geautomatiseerd signaleren van relevante incidenten, zodat de (menselijke)
opvolging direct kan starten.
In samenwerking met TNO heeft de politie in verschillende experimenten
uitgetest in hoeverre software voor beeldherkenning te trainen is. Deze
experimenten zijn tot dusverre vanwege gebrek aan resultaat niet verder
gekomen dan experimenten. Over de effectiviteit daarvan ten behoeve van de
opsporing van straatgeweld is derhalve nog niets te zeggen.
In Arnhem zijn uitsluitend camerabeelden uit een database gebruikt om in
een experiment te onderzoeken of herkenning van uitgaansgeweld via
camera’s van gemeentelijk cameratoezicht mogelijk is. In Arnhem zijn geen
slimme camera’s operationeel. Deze test, en alle bij de politie bekende testen,
hebben tot nog toe niet een niveau van geautomatiseerde herkenning van
geweld bewezen, zodanig dat die de huidige menselijke waarneming bij
cameratoezicht kan vervangen.
Vraag 13
Bent u bereid een plan van aanpak straatgeweld naar de Tweede Kamer te
sturen met daarin oorzaken en effectieve oplossingen aan de hand van de
gehele veiligheids- en justitiële keten, van preventie tot en met nazorg?
Antwoord 13
Er zijn recentelijk meerdere ernstige incidenten geweest. Dit zijn zorgwekkende signalen. Het is van het grootste belang om te voorkomen dat
jongeren overgaan tot het bezitten en gebruiken van wapens. Ik geef dan ook
urgentie aan de nodige activiteiten om deze problematiek tegen te gaan. Om
te kunnen bepalen waar versterking van de aanpak, zoals ook bedoeld in het
antwoord op vraag 8, nodig is, zijn nadere verkenningen vereist om beter
zicht te krijgen op de aard en de omvang van de problematiek en de
achtergronden ervan beter te doorgronden. Zoals toegezegd tijdens het
vragenuur op 14 januari 2020 en in de brief van 3 februari 20207 zal ik uw
Kamer in het voorjaar informeren over de inzichten uit deze nadere probleemverkenning en de gesprekken met burgemeesters en politie over
straatgeweld en steekincidenten.
Daarnaast ben ik, naar aanleiding van het AO Politie van 19 december 2019,
reeds in gesprek met burgemeesters over het bestuurlijke instrumentarium
om straatgeweld aan te pakken. Ik heb uw Kamer hierover recent per brief
over geïnformeerd.8

6

TNO, 20 november 2018, Slimme politiecamera’s herkennen straatgeweld
Kamerstukken II 2019/20, 28 684, nr. 598.
8
Kamerstukken II, 2019/20, 28 684, nr. 613.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4