Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

26 448

Structuur van de uitvoering werk en inkomen
(SUWI)

Nr. 601

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 december 2017
Op 24 januari jl. publiceerde de Algemene Rekenkamer het rapport «UWV,
balanceren tussen ambities en middelen» (Kamerstuk 26 448, nr. 586). Dit
rapport bevatte concrete handvatten om verbeteringen door te voeren in
de sturing en bekostiging. In mijn bestuurlijke reactie op het rapport en
mijn brief aan uw Kamer van 8 februari jl.1 heb ik aangegeven de
volgende punten verder uit te zullen werken:
– Aandacht houden voor structurele balans tussen taken en middelen;
– Versterking van de relatie tussen kosten en prestaties;
– Formuleren van nieuwe prestatie-indicatoren;
– Verdere doorontwikkeling rol eigenaar;
– Regelmatigere herijking normtijden (interne bekostiging UWV);
– Betere ICT bij UWV cruciaal: actief uitvoeren UWV Informatieplan;
– Afspraken maken over dienstverlening.
In deze brief informeer ik u over de voortgang van de daartoe door SZW
en UWV ingezette activiteiten.
Financiële situatie UWV
Uit het rapport van de Algemene Rekenkamer bleek dat er op korte
termijn geen sprake is van een ernstige onbalans tussen de taken en het
budget van UWV. Mede dankzij de reserves die UWV de afgelopen jaren
heeft opgebouwd, verwachtte UWV tot en met 2019 met de beschikbare
middelen de taken te kunnen verrichten. Er was nog geen zicht op een
structurele balans tussen taken en middelen.
Door middel van de reguliere planning- en controlcyclus houd ik de
financiële situatie bij UWV scherp in de gaten. Uit de tussentijdse
1

kst-26448-601
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 26 448, nr. 587

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 448, nr. 601

1

verslagen die ik van UWV heb ontvangen, blijkt dat in 2017 de
WW-volumes lager zijn dan de volumes waar bij de vaststelling van het
budget rekening mee werd gehouden. Naar de huidige inzichten zullen de
uitvoeringskosten in 2017 binnen het budget uitkomen en hoeft UWV in
2017 de opgebouwde reserves niet aan te spreken. Het definitief beeld zal
worden opgemaakt in het jaarverslag 2017, dat u in mei 2018 zult
ontvangen.
Recentelijk heeft UWV bij mij het jaarplan 2018 ingediend. Ook in 2018 is
sprake van een sluitende begroting. De taakstelling van € 88 miljoen voor
de periode 2016–2018 is verwerkt binnen de begroting en daarmee
structureel ingevuld. Ik vind dit een knappe prestatie van UWV. Hiermee is
het actuele financiële beeld positiever ten opzichte van het beeld in het
rapport van de Algemene Rekenkamer. Zoals gebruikelijk zal ik het
jaarplan van UWV in december aan uw Kamer aanbieden.
Op basis van de verwachte realisatie over 2017 en de uitkomst van het
begrotingsproces 2018 herijkt UWV op dit moment het structurele beeld.
De geactualiseerde meerjarige verwachtingen bespreek ik in aanloop naar
de voorjaarsbesluitvorming met UWV, waarbij wij gezamenlijk zullen
bezien of aanvullende maatregelen nodig zijn. Ook de ambities die zijn
vastgelegd in het nieuwe regeerakkoord zijn hierbij relevant.
Meer inzicht in relatie prestaties en kosten
Een van de belangrijke aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer was
om meer zicht te krijgen in de relatie tussen prestaties en kosten, om zo
een meer zakelijke aansturing te bevorderen. De afgelopen periode
hebben UWV en SZW een voorstel uitgewerkt hoe er structureel meer
inzicht kan worden verkregen in de relatie tussen prestaties en kosten.
Afgesproken is om elk jaar voor een wet (of combinatie van wetten) die
UWV uitvoert inzicht te geven in de doelen van de wet, de bijbehorende
taken van UWV, de wijze waarop UWV deze uitvoert en de kosten die
daarmee gemoeid zijn. Het wetsgedreven inzicht in kosten en taken van
UWV dat hierdoor verkregen wordt, biedt een uitgangspositie van waaruit
SZW en UWV eventueel het gesprek kunnen voeren over het niveau van
de dienstverlening en de bijbehorende kosten. Na een periode van vijf jaar
is voor alle (combinaties van) wetten op deze wijze inzicht gegeven in de
relatie tussen prestaties en kosten en start de cyclus opnieuw.
Inmiddels zijn UWV en SZW van start gegaan met het eerste traject,
waarbij gekeken wordt naar de kosten en taken van de WW, de IOW en de
TW. Hieronder vallen aspecten als de uitkeringsaanvraag, de re-integratie,
het bezwaar en beroep en de handhaving. De uitkomsten zullen
besproken worden in overleg tussen opdrachtgever, eigenaar en
opdrachtnemer. Daarbij zullen ook afspraken gemaakt worden over de
volgende trajecten.
Formuleren van nieuwe prestatie-indicatoren
Eerder is geconstateerd dat de aansturing wordt gehinderd door het
ontbreken van voldoende relevante prestatie-indicatoren. Bij de
aanbieding van de jaarverslagen 2016 van UWV en SVB heb ik uw Kamer
bericht dat zowel met UWV als met de SVB een nieuwe set prestatieindicatoren is afgesproken2. De nieuwe indicatoren sluiten aan op de
strategische doelen en de beoogde resultaten van UWV en de SVB. Op dit
moment wordt de laatste hand gelegd aan het invullen van de normen bij
deze indicatoren. Hierbij wordt onder meer gekeken naar uitkomsten van
2

Kamerstuk 26 448, nr. 591

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 448, nr. 601

2

het proefdraaien met de nieuwe indicatoren. Bij de aanbieding van de
jaarplannen 2018 zal ik uw Kamer informeren over de gemaakte afspraken
voor 2018.
Verdere doorontwikkeling rol eigenaar
Om te komen tot een verdere doorontwikkeling van de rol van eigenaar, is
afgelopen jaar binnen SZW een verkenning uitgevoerd naar de wijze
waarop het eigenaarschap versterkt kan worden. Hierbij is aandacht
besteed aan de ambtelijke ondersteuning, het benutten van onafhankelijk
advies, aandacht voor de lange-termijnagenda, de samenwerking met de
verschillende opdrachtgevers en de ervaringen van andere departementen. Als uitkomst van deze verkenning is onder andere de invulling
van het eigenaarschap geconcretiseerd en zijn de taken die bij deze rol
horen, nader gedefinieerd. Ook zal er nog meer aandacht voor de
toekomstbestendigheid van UWV en de SVB worden geborgd, mede door
het gebruik maken van strategische agenda’s voor de langere termijn.
Tevens zal er voortaan structureel gebruik gemaakt worden van externe
expertise, onder meer via benchmarks.
De afgelopen periode heeft SZW tevens uitgewerkt hoe vormgegeven
wordt aan het toezicht op het functioneren van UWV en de SVB. Het gaat
hierbij om toezicht in brede zin, primair via de planning en controlcyclus
van UWV en de SVB en de (bestuurlijke) overleggen, met de focus op
doelmatigheid en rechtmatigheid. Het toezichtbeleid is op 28 juli 2017
gepubliceerd op rijksoverheid.nl.
Regelmatigere herijking normtijden (interne bekostiging UWV)
De aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om de normtijden binnen
de cost accounting modellen van UWV frequenter te bezien, is opgepakt
door UWV. Van ieder cost accounting product zal de normtijd minimaal
eens per 3 jaar geactualiseerd worden. In totaal kent UWV op dit moment
169 cost accounting producten. Jaarlijks zullen er derhalve minimaal circa
60 normeringsonderzoeken worden uitgevoerd (mogelijk gedeeltelijk
geclusterd). Doel van deze onderzoeken is om de toedeling van kosten
aan producten betrouwbaar en actueel te laten zijn. De normeringsonderzoeken zullen op basis van risicoanalyse onderworpen worden aan een
onafhankelijke toets. De accountantsdienst UWV zal deze validatie
uitvoeren en daarbij een oordeel geven over de opzet en uitvoering van
het normeringsonderzoek.
Betere ICT bij UWV cruciaal
Een toekomstbestendig en wendbaar ICT-landschap is een belangrijke
randvoorwaarde om een goede en betrouwbare dienstverlening te
kunnen blijven leveren. De Algemene Rekenkamer stelde vast dat de
ambities en middelen op dit gebied nog onvoldoende in balans zijn en
vroeg tevens aandacht voor de verdere ontwikkeling en vernieuwing van
de ICT van UWV. In 2016 heeft UWV een meerjarig ICT-plan opgesteld: het
UWV Informatieplan (UIP) 2016–20203. In dit plan beschrijft UWV de
noodzakelijke meerjarige maatregelen om het ICT-landschap stabiel en
toekomstbestendig te krijgen en te vereenvoudigen en moderniseren.
Het UIP wordt jaarlijks herzien. Bij de aanbieding van de
SUWI-jaarplannen 2018 zal ik u het UIP 2018–2022 doen toekomen. UWV
heeft aandacht voor de balans tussen ambities en organisatorische
verandermogelijkheden. De hoogste prioriteit wordt onveranderd
3

Kamerstuk 26 448, nr. 575

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 448, nr. 601

3

gegeven aan continuïteit, stabiliteit en informatiebeveiliging. De
afgelopen jaren heeft UWV een grote stap gezet in het stabieler maken
van het ICT-landschap. Daardoor ontstaat er ruimte om trajecten te starten
die het ICT-landschap voor de lange termijn moderniseren en vernieuwen.
Ook innovatie heeft in het UIP 2018–2022 een plaats gekregen.
Naar de huidige inzichten zijn de toegekende middelen samen met de in
afgelopen jaren opgebouwde reserves toereikend om de kosten van het
UIP 2018–2022 te dekken. Via de reguliere planning en controlcyclus
blijven UWV en SZW dit monitoren.
Afspraken over dienstverleningsdossiers
In mijn bestuurlijke reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer
heb ik aangegeven dit jaar, in navolging van reeds gemaakte afspraken
over de dienstverlening aan WW-gerechtigden, nadere afspraken te zullen
maken over onder andere de dienstverlening aan mensen met een
arbeidsongeschiktheidsuitkering. Voor het jaar 2018 zijn deze afspraken
inmiddels gemaakt. In het kader van de voorjaarsbesluitvorming zijn
begin dit jaar extra middelen gereserveerd voor de WGA- en Wajong
dienstverlening in 2018. In het jaarplan 2018, dat ik u in december 2017 zal
doen toekomen, heeft UWV uitgewerkt welke dienstverlening op basis van
het beschikbare budget geboden zal worden. Op dit moment wordt samen
met UWV een dienstverleningsconcept voor de WGA en de Wajong
uitgewerkt. Voor de financiering van persoonlijke dienstverlening aan
WW-, WGA- en Wajonggerechtigden heeft het kabinet bij regeerakkoord
€ 70 miljoen vrijgemaakt. Daarnaast is bij de voorjaarsbesluitvorming
vanaf 2019 structureel € 44 miljoen beschikbaar gesteld voor verzekeringsartsen bij UWV4. U bent deze maand separaat geïnformeerd over de
voortgang en maatregelen met de vierde monitor artsencapaciteit.
De Algemene Rekenkamer signaleerde in het rapport dat er ook op het
terrein van verbeteren van de samenwerking in de arbeidsmarktregio’s
belangrijke uitdagingen liggen. Naar aanleiding van de eerdere evaluatie
van de Wet SUWI en de onderzoeksrapportage «Werk aan de uitvoering»
van de Inspectie SZW is met het project «Matchen op werk in de arbeidsmarktregio’s» een extra impuls op het terrein van regionale samenwerking en gecoördineerde werkgeversdienstverlening ingezet5. Doel is
om in en met de arbeidsmarktregio’s de dienstverlening aan werkgevers
duurzaam te verbeteren, zodat meer mensen met een uitkering aan de
slag komen. Met de brief van 5 december 2017 heb ik u geïnformeerd over
de voortgang van dit project en de inzet de komende tijd6.
Tot slot
De afgelopen periode hebben SZW en UWV belangrijke stappen gezet om
invulling te geven aan de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.
De acties rond het formuleren van nieuwe prestatie-indicatoren, de
verdere doorontwikkeling van de rol van eigenaar, het uitwerken van het
toezichtbeleid en het maken van afspraken over dienstverleningsdossiers
voor 2018 zijn afgerond. De plannen om de ICT bij UWV verder te
verbeteren zijn met de jaarlijkse actualisatie van het UIP ingebed in de
planning- en controlcyclus. Via deze cyclus blijf ik ook de financiële
situatie van het UWV volgen en voeren wij, indien daartoe aanleiding is,
het gesprek over de balans tussen taken en middelen.

4

Kamerstuk 26 448, nr. 592
Kamerstuk 29 544, nr. 745
6
Kamerstuk 29 544, nr. 807
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 448, nr. 601

4

Met de Algemene Rekenkamer blijf ik in gesprek over de stappen die wij
blijven zetten om de sturing, verantwoording en uitvoering te verbeteren.
SZW bespreekt het effect en de opvolging van bovengenoemde maatregelen ook periodiek met haar audit committee. Daarnaast heb ik gekozen
voor een extra verbinding met (het audit committee van) UWV doordat
één externe deskundige zowel deelneemt aan het audit committee UWV
als aan het audit committee van SZW. Recent is in het audit committee
SZW de voortgang van de aanbevelingen besproken. Het audit committee
SZW heeft daarbij geconcludeerd dat sprake is van een gedegen pakket
aan maatregelen en van voldoende voortgang op de aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer.
Zoals aangegeven in mijn antwoorden op uw vragen inzake het rapport
Resultaten verantwoordings-onderzoek 2016 bij het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid7, zal ik daarnaast uw Kamer vanaf 2018
tweemaal per jaar – naast de reguliere verantwoordingsinformatie – een
brief sturen over de stand van de uitvoering.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

7

Kamerstuk 34 725 XV, nr. 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 448, nr. 601

5