Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2008

27 659

Vereenvoudiging van het stelsel van
overheidsbemoeienis met het aanbod van
zorginstellingen (Wet toelating zorginstellingen)

Nr. 167

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2008
Algemeen
Met deze brief informeer ik u over het bouwprogramma voor de langdurige zorg dat de komende jaren zal worden uitgevoerd. Zorgaanbieders in
de AWBZ sector hebben daarvoor in grote getalen initiatieven ontwikkeld.
Het doet mij deugd u te kunnen melden dat alle ingediende initiatieven
passen binnen het financiële kader én voldoen aan de in de beleidsregels
WTZi neergelegd prioriteringscriteria. Het totale programma vergt een
nieuwe investering van € 2,7 miljard. Deze zal de komende jaren – met
een nadruk op de periode vanaf 2010 – worden gedaan. Met een investering van een dergelijk grote omvang gaat een bedrag van € 214 miljoen
aan extra exploitatiekosten gepaard. In de bijlage bij deze brief is een en
ander inzichtelijk gemaakt.
Beleidsprioriteiten
Kleinschalige zorgverlening
Veel zorgaanbieders in de care hebben van de hen geboden gelegenheid
gebruik gemaakt om voor 1 mei 2007 initiatieven voor bouw te ontwikkelen en bij mij in te dienen. Het wettelijk kader daarvoor vormt de Wet
toelating zorginstellingen (WTZi). De WTZi en de uitvoeringsbesluiten
bevat de te volgen procedure, maar belangrijker nog, de beleidsmatige
uitgangspunten die bij het ontwikkelen van gebouwen voor de langdurige
zorg moeten worden gehanteerd. Ik hecht eraan op deze plaats te benadrukken dat ook buiten het zogenaamde bouwregime om gebouwen voor
cliënten in de langdurige zorg tot stand kunnen worden gebracht. De
kleinschalige woonvoorzieningen kunnen al sinds enkele jaren zonder
inmenging van VWS en College bouw worden gerealiseerd. Met ingang
van dit jaar is bovendien de werkingssfeer van die beleidsregel uitgebreid
en vallen ook voorzieningen van een grotere omvang eronder. Dat geeft
initiatiefnemers gelegenheid snel, adequaat in te spelen op woonwensen

KST120321
0708tkkst31200XVI-167
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVI en 27 659, nr. 167

1

van cliënten. De administratieve lasten zijn aanmerkelijk verminderd. Het
verheugt mij te kunnen aangeven dat het gebruik van die beleidsregel
populair is. Ook al lopen initiatiefnemers risico voor de bekostiging van dit
type capaciteit die zij op op eigen gelegenheid kunnen realiseren, de
wetenschap dat cliënten vragen naar dergelijke voorzieningen en dat die
om die reden ook op de langere duur door verzekeraars zullen worden
gecontracteerd maakt dat zij veelvuldig gebruik maken van die regeling.
Toch zijn ruim 1100 initiatieven ontwikkeld voor bouwen binnen het bouwregime. Deze initiatiefnemers ontvangen allen nog deze zomer bericht
(toelating met bouw) dat zij hun bouwplannen kunnen gaan realiseren
tegen de vermelde kosten. Ik vind het belangrijk te melden dat het ontwikkelen van bouwplannen binnen het bouwregime (WTZi) ook ruimte laat
om tegemoet te komen aan (woon)wensen van toekomstige cliënten en
om de diversiteit in het aanbod van verblijfvoorzieningen te vergroten. Ik
ga er overigens van uit dat creatieve zorgondernemers het proces van
zorgverlenen faciliteren door een daarvoor geschikt gebouw te realiseren
dat tevens voldoet aan woonwensen van (toekomstige) cliënten.
Capaciteitsuitbreiding
Het verruimen van de capaciteit en daarmee het vergroten van de keuzevrijheid en de keuzemogelijkheden van cliënten is en blijft topprioriteit
hebben. Gelukkig laten de verzoeken om een toelating met bouw zien dat
zorgaanbieders veel extra capaciteit willen gaan realiseren de komende
jaren. Ongeveer de helft van alle aanvragen (ruim 500) heeft betrekking op
volumeuitbreiding. In de sector van de Geestelijke Gezondheidszorg gaat
het om 132 projecten, in de Gehandicaptensector om 90 projecten en in
de Verpleging en Verzorging om 273 initiatieven. In de GGZ komen er in
totaal zo’n 2278 plaatsen intramurale zorg (Zvw én AWBZ) bij, in de GHZ
komen er 1582 plaatsen bij en in de V&V zo’n 5932 plaatsen zwaar verblijf.
Daarvan worden 3264 plaatsen gerealiseerd in verzorgingshuizen (huidige
capaciteit circa 100 000 plaatsen) en zo’n 2668 plaatsen in verpleeghuizen
(op een aanwezige capaciteit van circa 68 000 plaatsen). Kijkend naar de
verwachte groei van de vraag naar zwaar V&V verblijf met jaarlijks zo’n
2000 mensen (rapport van uw Themacommissie Ouderenbeleid «Lang
zullen we leven») dan zou in de periode 2008 – 2011 een wachtlijst
ontstaan van zo’n 11 000 cliënten als er geen uitstroom uit reeds
bestaande voorzieningen plaats zou vinden én als niet de bovengenoemde circa 6000 plaatsen zwaar verblijf binnen het bouwregime en zo’n
4000 plaatsen op basis van de regeling Kleinschalige woonvoorzieningen
(buiten het bouwregime) zouden worden gerealiseerd. Met de voorziene
bouwactiviteit wordt voor zover nu valt te overzien tegemoet gekomen
aan de vraag.
Privacy
In het verlengde van mijn brief over de privacyverbeteringen in de V&V en
de GHZ van 14 februari 2008 (kenmerk TK 2007–2008, 31 200 XVI, nr. 122)
kan ik melden dat er 188 initiatieven zijn ingediend. Hiervan zijn er 109 die
de afbouw van de meerbedskamers tot doel hebben en 49 die verbetering
gaan brengen in de situatie van de rood en oranje scorende gebouwen in
de gehandicaptenzorg. Hiermee zijn niet alle voor renovatie of vervangende nieuwbouw in aanmerking komende gebouwen gemoeid. In een
ander kader zal ik u informeren over de voortgang, hier geef ik u aan dat ik
in het kader van de bouwprioriteiten financieel rekening houdt met het
wegwerken van alle geïdentificeerde privacyprobleemgevallen. De
overige projecten betreffen initiatieven in de GGZ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVI en 27 659, nr. 167

2

Overige prioriteiten
Ten slotte laat ik u weten dat er 275 projecten in de drie deelsectoren zijn
ingediend die vallen onder de overige prioriteiten zoals die zijn vermeld in
de beleidsregels WTZi.
Het gaat dan om initiatieven die een betere spreiding van capaciteit tot
gevolg hebben, die het aantal crisisplaatsen vergroten, die de capaciteit
voor mensen met dementie doen toenemen en algemene renovatie en
vervangende nieuwbouwinitiatieven. Hieronder vallen ook de keukenrenovaties, de kantoorruimtes en de interimvoorzieningen.
Ten slotte
Het vorenstaande weerspiegelt een omvangrijk en ambitieus bouwprogramma voor de langdurige zorg. Ik ga er van uit dat de zorgaanbieders die de initiatieven hebben ontplooid – nu er zekerheid bestaat ten
aanzien van de financiële haalbaarheid daarvan – over zullen gaan tot het
realiseren van alle bouwactiviteiten.
De bouwplannen die ik in het bouwprogramma heb opgenomen komen
tegemoet aan de wensen van (toekomstige) cliënten. Dat is voor de zorgaanbieders de beste garantie dat cliënten graag bij hen hun zorg komen
afnemen. Er zal niet snel sprake zijn van leegstand van deze nieuwe capaciteit. Bovendien wordt de komende jaren de nacalculatie niet afgeschaft.
Dat betekent dat het risico dat deze ondernemers in de zorg gaan lopen
uitermate gering is.
Ik ga ervan uit dat de besluiten om in 2011 integrale ZZP’s te introduceren
en om voorafgaand daaraan, met ingang van 1 januari 2009, het bouwregime af te schaffen – beide zijn neergelegd in de brief «Zeker van zorg,
nu en straks» die ik u op 13 juni jongstleden heb gezonden – initiatiefnemers die zich als innovatieve zorgondernemers willen profileren hen
daarvoor de juiste stimulans biedt. Voldoende reden dus voor zorginstellingen om voortvarend uitvoering te gaan geven aan dit bouwprogramma en aan het toekomstbestendig maken van hun verblijfaccomodatie.
Cliënten zullen hierdoor meer diversiteit in verblijfvoorzieningen gaan
ervaren; hun keuzemogelijkheden ook van intramurale zorg nemen toe. Ik
juich dat zeer toe en wens allen veel succes.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVI en 27 659, nr. 167

3

Bijlage

De financiële gevolgen van het bouwprogramma ten laste van de
beschikbare gestelde en nog te stellen groei worden in de onderstaande
tabel weergegeven. Het gaat in deze tabel niet om de absolute
investeringsbedragen, maar om de toename van de jaarlijkse lasten als
gevolg van het in exploitatie genomen worden van deze investeringen. Bij
de vervangingsbouw nemen de exploitatiekosten jaarlijks toe, maar van
het oude bouwprogramma is een deeltje niet tot stand gekomen. Hierdoor
wordt het huidige bouwprogramma over 2009 met € 17,48 mln bijgesteld
en vanaf 2010 structureel met € 34,96 mln. Het saldo van de toename en
de afname wordt nu ten laste van de groei in de komende jaren gebracht.
Bij de uitbreidingsbouw nemen de jaarlijkse lasten ook toe. De omvang
van de groei van de zorgkosten als gevolg van de in gebruik name van
nieuwe intramurale capaciteit werd al jaarlijks ten laste gebracht van de
beschikbare groei gebracht. Hieraan gaan we nu ook de kosten van de
bouw jaarlijks toevoegen. We kunnen op deze wijze beter de actualiteit
volgen en we voorkomen dat we nu de groei voor de komende jaren
wellicht onnodig belasten. De geraamde tijdstippen van het gereed komen
van nieuwbouw zijn immers beter te bepalen naarmate het proces van
bouw verder gevorderd is. Pas in 2011 lijkt het nu per saldo voor de
exploitatielasten van de bouw, zowel instandhouding als uitbreiding, om
een bedrag van ruim € 20 mln te gaan.
Op de cursief én vet gedrukte regel in de tabel is de geraamde toename
van de zorgkosten AWBZ weergegeven die het gevolg is van de forse
uitbreiding van capaciteit en uiteraard ook ten laste van de volumemiddelen komt.

Tabel – Exploitatiegevolgen
Instandhoudingsbouw
per jaar

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Investering
Kosten per jaar
Bijstelling huidig
bouwprogramma
Saldo

35,62
3,28

59,36
5,46

258,74
23,80

469,52
43,20

441,34
40,60

453,60
41,73

77,44
7,12

– 17,48
– 14,20

– 31,68
– 26,22

– 26,22
– 2,42

– 2,42
40,78

0,00
40,60

0,00
41,73

0,00
7,12

Volumebouw
nieuw bouwprogramma
per jaar

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Investering
Kosten per jaar
Extra zorgkosten v&v
Extra zorgkosten gh
Extra zorgkosten ggz

52,48
4,83
15,33
7,03
2,29

37,56
3,46
10,97
5,03
1,64

234,89
21,61
68,59
31,46
10,24

166,15
15,29
48,52
22,25
7,24

272,00
25,02
79,43
36,43
11,86

141,08
12,98
41,20
18,90
6,15

5,05
0,46
1,47
0,68
0,22

lopend bouwprogramma
Begroting 2008 AWBZ
Jaarlijks te financieren ten laste van groei AWBZ
Over te boeken naar Justitie uit de AWBZ

92,59
122,06
2,6

14,57
35,65
3,9

8,5
140,40
16,5

93,30
16,5

152,74
16,5

79,22
16,5

2,84
16,5

Extra zorgkosten ggz ZVw
Begroting 2008 ZVw
Jaarlijks te financieren ten laste van groei ZVw

5,60
50,91
56,51

4,01
10,93
14,94

25,07
0
25,07

17,73

29,03

15,06

0,54

17,73

29,03

15,06

0,54

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVI en 27 659, nr. 167

4