Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 822

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 20 januari 2015
De vaste commissie voor Economische Zaken en de vaste commissie voor
Europese Zaken hebben op 5 november 2014 overleg gevoerd met
Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken over:
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
3 november 2014 inzake de aanbieding van de geannoteerde
agenda voor de Landbouw- en Visserijraad op 10 en 11 november 2014 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 813);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
17 oktober 2014 inzake de aanbieding van het verslag van de
informele Landbouwraad gehouden op 13 oktober 2014
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 810);
– de brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking d.d. 2 oktober 2014 met informatie over
de uitspraak van het Beroepslichaam van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in de zaak tegen het handelsregime van de EU
voor producten afkomstig van zeehonden (Kamerstuk 25 074,
nr. 188);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
10 oktober 2014 over de benutting van enveloppes voor de
nieuwe Europese buitengewone maatregelen voor groenten en
fruit (Kamerstuk 21 501-32, nr. 809);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
27 oktober 2014 over het betaalschema van de GLB-regelingen
2014 (Kamerstuk 28 625, nr. 219);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
24 oktober 2014 inzake de melding van financiële bijstand
groenten en fruit bij de Europese Commissie (Kamerstuk
21 501-32, nr. 811);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 10 oktober 2014 waarin de aanbieding van een fiche inzake Mededeling Richtsnoeren voor het opstellen van het jaarlijkse visserijvlootverslag (Kamerstuk 22 112, nr. 1921);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
4 november 2014 over de schoolfruitregeling (Kamerstuk
22 112, nr. 1922).

kst-21501-32-822
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

1

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De voorzitter van de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking,
De Roon
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

2

Voorzitter: Verheijen
Griffier: Koerselman
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Bosman, Dijkgraaf, Dikkers,
Geurts, Ouwehand en Verheijen,
en Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken, die vergezeld is van
enkele ambtenaren van haar ministerie.
Aanvang 11.04 uur.
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg over de Landbouw- en
Visserijraad. Terwijl er aan deze kant van de tafel al deals worden
gesloten, heet ik de Staatssecretaris en haar ambtelijke ondersteuning, de
leden van de Tweede Kamer en de mensen op de publieke tribune en
thuis welkom. We hebben een spreektijd van vijf minuten per fractie
afgesproken. Ik heb afmeldingen ontvangen van mevrouw Dik-Faber
wegens ziekte en de heer Smaling wegens andere verplichtingen. De
Staatssecretaris heeft gevraagd of ze voorafgaand aan het overleg een
mededeling mag doen.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. We hebben recentelijk begrepen dat
de agenda wordt aangevuld met een aantal agendapunten. Wij hebben
zelf ook een extra agendapunt ingebracht. De extra agendapunten van
Oostenrijk betreffen de bestrijdingsmaatregelen tegen de maiswortelkever
en harmonisatie van toelatingsprocedures voor gewasbeschermingsmiddelen. De Slovenen willen hun conferentie over de bescherming van de
honingbij graag onder onze aandacht brengen en de Griekse collega wil
een nog onbekend voorstel doen met betrekking tot nectarines en
perziken. Dat wordt dus opletten geblazen. Wij hebben een eigen
agendapunt bij Diversen. Dat willen we als Any other business agenderen.
Dit gaat over de uitvoeringsverordening met technische maatregelen bij
de aanlandplicht. Op 1 januari gaat de aanlandplicht voor de pelagische
sector in. De voorwaarden en de maatregelen waaronder die aanlandplicht wordt ingevoerd, moeten dan bekend zijn. De aanpassing staat in
een zogenaamde omnibusverordening. Die is op 1 januari nog niet
gereed. Zowel de sector als mijn uitvoerders en handhavers weten dus
niet waar ze aan toe zijn. Dat kan niet. Dat is zeer ongewenst. Ik wil de
Europese Commissie om opheldering vragen en vragen wat ze gaat doen.
Dit wilde ik even vooraf kwijt. Fijn dat ik die gelegenheid heb gekregen.
De heer Bosman (VVD): Voorzitter. Dit bericht had ik graag eerder
gehoord, dan had ik nog andere spreektekst kunnen invoeren. De
Staatssecretaris geeft een schot voor de boeg. Ik ben gelimiteerd qua
tekst, maar ik ga deze toch gewoon uitspreken. Mijn eerste punt betreft de
Russische boycot. Deze boycot heeft voor veel boeren en tuinders grote
gevolgen voor hun bedrijfsvoering. Wij zijn het er in dit huis over eens dat
we de Nederlandse agrosector moeten steunen bij het opvangen van de
klap. Aangezien we niet weten hoe lang deze boycot duurt, moeten we
onze Nederlandse boeren en tuinders ondersteunen bij het vinden van
alternatieve afzetmarkten. Geef een ondernemer subsidie en hij heeft
inkomen voor één dag. Open nieuwe afzetmarkten met hem en hij heeft
een eigen inkomen voor langere tijd. Een mooi voorbeeld is de Nederlandse peer in China.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Wat een verrassend inzicht bij de
VVD-fractie. Kunnen we concluderen dat de VVD voortaan altijd aan de
kant staat van de partijen die die subsidies, ook in de land- en tuinbouw
en visserij, niet willen omdat ze de markt verstoren? Voert de VVD dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

3

consequent door? Zegt de partij het niet alleen in verkiezingstijd als het
over dat slechte Europa gaat?
De heer Bosman (VVD): Ik wil het best herhalen, want het is een prima
punt voor de VVD. Wij zijn altijd tegen subsidies. Dat weet mevrouw
Ouwehand. Wij zijn ook voor een gelijk speelveld. Dat moet je altijd in
ogenschouw nemen. Als het speelveld wordt scheefgetrokken als we in
Nederland eenzijdig andere stappen zetten, dan moeten we dat niet doen.
Dat moeten we gezamenlijk doen. Dan is het belangrijk dat je afspraken
maakt en in gezamenlijkheid verdergaat. Dan komen we tot de beste
oplossing.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Superfijn. We hebben dus de VVD-fractie
aan onze kant als we dit kabinet vragen om een einde te maken aan alle
subsidies voor landbouw en visserij in Europees verband, dus niet alleen
in Nederland. Die fractie heeft dus geen last van tijdelijk geheugenverlies
als het op de stemmingen aankomt.
De heer Bosman (VVD): Volgens mij werkt dit kabinet aan het afbouwen
van subsidies. Dat is ondersteuning van beleid. Mevrouw Ouwehand kent
het standpunt van de VVD over moties.
Wat vindt de Staatssecretaris van de verordening biologische productiemethoden? Ik maak mij met name zorgen over het ontbreken van
flexibiliteit voor regelgeving in de lidstaten. Onze boeren en tuinders
moeten zelf kunnen bepalen of zij biologische paprika’s willen telen of
niet, of zij rechte of kromme komkommers willen. Het is geen taak van de
Europese Commissie om de bedrijfsvoering over te nemen en op de stoel
van de ondernemer te gaan zitten. Stemt de Staatssecretaris tegen de
verordening in de huidige vorm? Bij welke aanpassingen van de verordening wil ze wel voor stemmen?
We hebben al verschillende keren gesproken over de Oekraïense
eierproducten. Het is de VVD een doorn in het oog dat de eierproducten
uit legbatterijen in Oekraïne in Nederland terecht kunnen komen. De
Staatssecretaris geeft aan dat het associatieverdrag verandering zal
brengen. Wanneer komt dat verdrag en werkt dat echt op deze manier
door?
Ik ben blij met de mededeling van de Staatssecretaris over de visserijsector en de inzet daarop. De aanlandplicht start over twee maanden en
de sector en het toezicht hebben grote zorgen over wat er moet gebeuren.
We horen op korte termijn welke instrumenten worden toegepast. Wat
vinden andere landen hiervan? Staat Nederland hierin alleen of is het een
breed gedragen gevoel? Dan zou het nog sterker kunnen zijn.
De VVD heeft al eerder aangegeven zeer verheugd te zijn met de steun
van de Staatssecretaris om het beheerplan voor tong aan te merken voor
de tweede fase. Er mag vanuit de Europese Unie (EU) geen korting op de
tongquota komen. De EU blijft hangen in het vaststellen van vangstquota
voor tong in de herstelfase, terwijl duidelijk is dat de hoeveelheid tong
ruim boven het biologisch minimum is. Sterker nog, de International
Council for the Exploration of the Sea (ICES) verwacht een stijging van het
bestand, ook bij een toename van de Total Allowable Catch (TAC). Wat is
het probleem en welke oplossing ziet de Staatssecretaris om de
teruggang van het quotum duurzaam tegen te gaan? Wil ze zich in de
aankomende Visserijraad inzetten voor realistische vangstquota voor
tong?
Vissen tussen windmolens is niet toegestaan. Met het creëren van steeds
meer windmolenparken en het sluiten van steeds meer gebieden voor de
visserij is het verlies aan visgebied voor vissers steeds groter. Waarom
mag daar niet gevist worden? Wie of wat is het probleem? Wat zijn de
mogelijkheden om dit op te lossen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

4

Is de Staatssecretaris bereid om de nieuwe EU-commissaris te bevragen
over zijn ambities voor minder regelgeving voor visserij en landbouw?
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. Het is vandaag een bijzondere dag.
Mensen van verscheidene kerkgenootschappen gaan op deze woensdag
naar de kerk. Het is vandaag namelijk op veel plaatsen in ons land
Dankdag voor Gewas en Arbeid. Het is goed om daar even bij stil te staan.
Er is veel om dankbaar voor te zijn, ook in deze crisistijd. Dankbaar ben ik
ook voor de toezegging van de Staatssecretaris om samen op bezoek te
gaan bij een fruitteler. Ik waardeer dit gebaar richting de sector. Het was
niet meer mogelijk dit donderdagavond of vrijdag bij interruptie te
melden, daarom doe ik het nu.
De fruitteelt, de tuinbouw in het algemeen en de varkenshouderij hebben
het momenteel zwaar. De Staatssecretaris geeft in het verslag aan dat ze
zich inspant om de gevolgen van de boycot te verzachten, bijvoorbeeld
door een crisiskartel mogelijk te maken. Ik houd haar daaraan. Dat weet
ze. Met wie is de Staatssecretaris primair in bespreking over dat crisiskartel? Is dat met DG AGRI of met DG Competition? Wanneer verwacht de
Staatssecretaris groen licht? Vindt hierover besluitvorming in de Raad
plaats?
We hebben vaker gesproken over de werkkapitaalregeling. Kan de
Staatssecretaris aangeven hoe het daarmee staat?
In het algemeen denk ik dat het goed is om snel te kunnen reageren bij
een crisis. We hebben dat bij de EHEC-crisis meegemaakt, en nu bij de
Russische boycot. Is de Staatssecretaris bereid met de sectoren een vorm
van een draaiboek op te stellen voor dit soort marktcrisissituaties?
Misschien zijn er goede redenen om geen draaiboek op te stellen. Ik
verneem die graag, zodat de CDA-fractie de volgende stap in deze kwestie
goed kan overwegen.
Bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) is bekend geworden dat
de meeste lidstaten de gekoppelde steun voortzetten. Tijdens het debat in
december heeft de Staatssecretaris aangegeven dat ze het inkomen in de
kwetsbare sectoren, waarin de gekoppelde steun gebruikelijk was, gaat
monitoren. We moeten alert zijn, zodat de kalverhouderij en de zetmeelteeltaardappelen niet zomaar verdwijnen uit Nederland. Hoe is de
Staatssecretaris van plan haar toezegging van december uit te voeren?
Brengt ze de Kamer op korte termijn op de hoogte van de inkomensgevolgen, omdat andere landen wel gekoppelde steun houden?
Ik kom bij de vetcorrectie. Hoe gaat de Staatssecretaris daarmee om bij de
nieuwe EU-commissaris Hogan? Gaat ze ook tijdens deze Raad weer
pleiten voor een correctie? Welke kansen ziet zij daarvoor?
Vorig jaar heeft het CDA een punt gemaakt van de Rendactarieven. De
Staatssecretaris heeft de verhoging toen kunnen afzwakken. Waarom
blijven de opbrengsten van Rendac zo dalen? Kan de Staatssecretaris ons
daarover bijpraten? Hoe staat het met het opstellen van indicatoren voor
de tarieven van Rendac en de aanbevelingen die het Landbouw Economisch Instituut (LEI) heeft gedaan? In de brief van 21 maart heeft de
Staatssecretaris aangegeven dat ze dit oppakt. Wat is de stand van zaken?
Is de Staatssecretaris bereid het toezicht op deze tarieven te beleggen bij
de Autoriteit Consument & Markt (ACM)? Dit wordt nu door het ministerie
gedaan.
Het is onvoorstelbaar dat onze jeugd geen schoolfruit meer krijgt. Alle
koelhuizen liggen vol fruit. De voedselbanken zien door al het aangeboden
fruit de fruitbomen niet meer. Wat doet het kabinet? Het speelt de
zwartepiet toe aan de leveranciers van het schoolfruit. Eigenlijk wil ik
maar één ding zeggen: regel het en wel snel. Of wees duidelijk en zeg dat
het kabinet de regeling niet wil en kan uitvoeren. Het is hard nodig om
duidelijkheid te verschaffen.
Mijn volgende punt is het gelijke speelveld voor dierenwelzijn en het
beschermen van de Europese boeren tegen import van buiten die niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

5

voldoet aan onze dierenwelzijnsregels. Dit heeft te maken met het
kooiverbod. De markt is meer dan verzadigd met die eieren. De Staatssecretaris gaat een dierenwelzijntop organiseren. Gisteren is daarover een
motie van mijn hand aangenomen. Ik wacht de uitkomsten daarvan met
belangstelling af. Welke Europese bondgenoten heeft Nederland op dit
punt? Wat kunnen wij als parlement bijdragen? Ik las recentelijk dat
Californië vanaf 2015 een kooiverbod instelt. Men heeft de Californian egg
law afgekondigd. De staat heeft recentelijk bij de rechter afgedwongen dat
er geen kooi-eieren meer geïmporteerd kunnen worden. Kan de EU op
een gelijkrechtbasis die producteisen stellen aan importproducten, als het
in Amerika in zo’n liberale markt op deze manier kan? Waarom zou het in
Nederland dan ook niet op die manier kunnen? Wil de Staatssecretaris
bezien hoe de Californian egg law in elkaar zit en ons laten weten of we
die ook kunnen toepassen in Nederland?
De VVD-fractie heeft al een aantal dingen gezegd over de visserij en de
aanlandplicht. Ik ben blij met de aankondiging van de Staatssecretaris dat
ze er een belangrijk punt van maakt. Dat scheelt een paar minuten
spreektekst. Ik sluit me op een heel aantal punten over visserij aan bij de
woorden van mijn voorganger.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Vandaag is het Dankdag voor Gewas
en Arbeid. De heer Geurts zei het al. In het voorjaar hebben we Biddag,
dan wordt om een zegen gevraagd. Op Dankdag wordt gedankt en
gebeden voor het nieuwe jaar. In de landbouw hebben we veel om
dankbaar voor te zijn. We hebben vaak discussies over de vraag hoe
dingen beter kunnen, ook vandaag, maar laten we ook dankbaar zijn voor
de dingen die goed gaan. Dat zijn er gelukkig veel.
Ik begin met de budgettering van de kosten van de Russische boycot. De
Europese Commissie wil de crisismaatregelen niet langer financieren uit
onderuitputting bij het Landbouwbudget, maar uit de Landbouwcrisisreserve voor 2015. Daarover hebben wij zorgen. We horen graag de mening
van de Staatssecretaris hierover. Tegelijkertijd dreigt gebruik van
landbouwgeld, de superheffing, voor het energieprogramma van de EU.
Daarmee verdwijnt geld uit de landbouw. Wij zijn daar zeer kritisch over.
Wij willen niet dat er nu al een enorm beslag wordt gelegd op de
Landbouwcrisisreserve voor 2015. Die zouden we nog wel eens nodig
kunnen hebben. Die is er niet voor niets. Waarom kiest de Staatssecretaris
niet onverkort voor de lijn om dit budget binnen de landbouwsector te
houden?
Ik ben afgelopen vrijdag op bezoek geweest bij een fruitteler. Veel
collega’s hebben dat de afgelopen tijd ook gedaan. Daarbij vielen me een
aantal dingen op. Er vallen behoorlijke klappen, maar om met het
positieve nieuws te beginnen: ik hoor uit de sector grote complimenten
voor het ministerie over de kennis over het openen van markten in andere
landen. Men is daar druk mee bezig. De ambtenaren, met name genoemd,
worden geroemd. Het past niet binnen de regels om dat hier ook te doen,
maar ik vraag de Staatssecretaris die dank over te brengen. Daaraan kleeft
een zorg. Die betreft niet de kwaliteit, maar de kwantiteit van de mensen.
Het proces duurt erg lang. In China is het nu gelukt, maar dat heeft acht
jaar geduurd. Men is nu bezig met Colombia en Brazilië. Wij horen dat
dossiers nog wel eens blijven liggen, niet vanuit onwil of vanwege een
gebrek aan kennis, maar omdat er onvoldoende menskracht is. We
kunnen er gigantisch veel mee verdienen. De sector trekt er hard aan. Kan
de overheid er ook niet harder aan trekken?
Een tweede punt dat opvalt, is de rompslomp van de Nederlandse
uitvoering; de eisen die worden gesteld aan de subsidies en de interventieregeling die wordt gegeven. Wij horen dat het in andere landen
soepeler gaat. Daar zouden minder eisen worden gesteld, bijvoorbeeld op
het punt van technische eisen rond tracking en tracing. Kunnen we
daarvan leren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

6

Een derde punt dat opvalt, is de weerverzekering. Dat is een dure
verzekering. Er is een subsidie voor, waarbij de overheid een deel van het
risico overneemt. Er zijn echter telers die in financiële problemen zitten. Is
het mogelijk om de uitkering van deze subsidie voor dit jaar te
vervroegen? Fruittelers die nu in liquiditeitsproblemen zitten, ook omdat
ze voor de oogst de mensen moeten betalen, zijn dan geholpen. Het is de
duurste tijd van het jaar, dus het helpt mensen als het naar voren kan
worden getrokken.
Ik heb nog wat tekst over de aanlandplicht. Mooi dat de Staatssecretaris
de mededeling deed. Dat was eigenlijk mijn vraag. Ik wil er voor de korte
termijn alleen een vraag aan toevoegen. Hoe gaat de Staatssecretaris dit
voorkomen? Ze heeft er één zin over gezegd. Ze gaat zich ervoor inzetten.
Kan ze daar wat meer over zeggen? Verder staat hopelijk de toezegging
van de Staatssecretaris dat ze zich inzet voor maximale rek en ruimte in de
aanlandplicht. Dat is destijds zo afgesproken. Klopt het dat Nederland zich
onlangs heeft verzet tegen een eventuele vrijstelling van quota voor
zogenaamde geassocieerde soorten als de griet? Dat is niet te rijmen met
de genoemde toezegging. Deze vrijstelling zou de visserij ontlasten,
omdat een deel van de zogenaamde choke species zo buiten de aanlandplicht vallen. Mag ik ervan uitgaan dat de Staatssecretaris zich in blijft
zetten voor maximale rek en ruimte, niet alleen voor het uitzonderen van
choke species, maar ook bij een vrijstelling voor de schol? Deze soort
heeft een grote overlevingskans.
Tot slot pleiten wij naast een roll-over voor tong ook voor een roll-over
voor rog. De vangsten nemen toe. Dat is een indicatie dat het goed gaat
met de bestandsontwikkeling van rog. In weerwil van deze positieve
ontwikkeling wil de Europese Commissie de quota met 20% korten, omdat
voor deze soort nog weinig bekend zou zijn. Het quotum wordt dan nog
eerder in het jaar opgevist, terwijl dat niet nodig is. Wil de Staatssecretaris
pleiten voor een roll-over voor rog?
Mevrouw Dikkers (PvdA): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor de
stukken, maar waarom worden ze zo laat verzonden? De afspraak was dat
we ze de vrijdag voor het algemeen overleg zouden ontvangen, maar dat
was wat later. Ik zou het op prijs stellen als wij op de vrijdag voor het
overleg alvast een aantal stukken krijgen. Dat komt de voorbereiding ten
goede.
Kan de Staatssecretaris een appreciatie geven van de bevindingen van de
commissie-Maij? Ik lees in de stukken over biologische productie dat het
voor de Staatssecretaris geen gelopen race is. Ik begrijp dat de
commissie-Maij het niet zo’n best voorstel vindt. Wellicht beter ten halve
gekeerd, zeg ik dan maar. Hoe groot schat de Staatssecretaris de kans dat
het voorstel wordt ingetrokken? Is er een alternatief?
Ik schrik een beetje van de steun van de Staatssecretaris voor het
EU-voorstel voor risicogericht benaderen bij controle van biologische
producten en het vervallen van een jaarlijks verplichte controle op
biologische producten. Gaat dit expliciet over producten buiten de EU?
Als we iets geleerd hebben van alle voedselcrises is het wel dat controle
beslist noodzakelijk is.
De Staatssecretaris schrijft dat wij geen belang hebben bij de diepzeebestanden van de visserij. Ik vroeg me af of dat wel klopte, want wij hebben
toch ook diepzeevissers?
Ik kom bij de gegevensarme bestanden. De Staatssecretaris geeft aan dat
we wachten op de aanlandplicht zodat we kunnen zien hoe die bestanden
bevisbaar zijn. Ik stel het op prijs als we wat meer terughangen als we niet
weten hoeveel het er zijn. Dan moet je eigenlijk nog voorzichtiger zijn met
vissen en niet alvast een beetje beginnen. De Partij van de Arbeid wil daar
heel, heel voorzichtig mee zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

7

Ik heb inmiddels begrepen dat de schoolfruitregeling niet naar behoren
functioneert. Mijn collega’s hadden het daar al over. Verwacht de
Staatssecretaris dat het programma weer wordt opgestart?
Wij bekijken de komst van het Transatlantic Trade and Investment
Partnership (TTIP) met een wisselend gemoed. We zijn blij met de
economische mogelijkheden die het zal bieden en we maken ons zorgen
over de ruimte die de EU en ook Nederland houden met betrekking tot
genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s), dierenwelzijn, milieu en
arbeid. Het Europees parlement (EP) heeft een onderzoek laten uitvoeren
naar de effecten daarvan. Kan de Staatssecretaris een appreciatie geven
van dit onderzoek?
Ik heb nog wat losse punten. Ik ben ontzettend benieuwd naar de
voortgangsrapportage over het Europese planten- en dierengezondsheidspakket. We zouden daar een update van krijgen. Volgens mij dateert
de laatste van voor de zomer. Wellicht dat er binnenkort weer een kan
komen. Ik ben jaloers op de Eerste Kamer, die per wet kan zien waar wat
hangt, zodat je als Kamerlid alles precies weet. Ik weet niet of collega’s dat
wel eens hebben gezien. Het is hartstikke mooi. Ik zou dat heel graag ook
voor de Tweede Kamer en voor Europese processen willen. Het is voor
ons erg lastig om te zien waar bijvoorbeeld de visserijprotocollen hangen.
Ik krijg graag een update van de status daarvan. De Partij van de Arbeidfractie vraagt geregeld aandacht voor de visserijprotocollen, omdat ze zich
zorgen maakt om de uitvoering daarvan en over de positie van de mensen
in de ontwikkelingslanden voor wier kust meestal wordt gevist. Kan de
Staatssecretaris hiervan voor de volgende Landbouw- en Visserijraad een
overzichtje maken? Dan bespreken we dat graag.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. De Partij voor de Dieren maakt
zich zorgen over de Raadsverordening voor de diepzeebestanden. De
Staatssecretaris schrijft dat er wordt gestreefd naar het bereiken van de
maximum sustainable yield (MSY). Als er weinig gegevens voorhanden
zijn, wordt de benadering voor gegevensarme bestanden gevolgd. Pas als
de bestanden een zorgelijke toestand hebben, volgt de nul-TAC. Dat
betekent dat er niet wordt gevangen. Ik vind streven naar een duurzaam
niveau te minimaal. Wat betekent «de benadering voor gegevensarme
bestanden»? Die diepzeevissen zijn extreem kwetsbaar. Ik vraag de
Staatssecretaris om in te zetten op een «niet vangen tenzij»-benadering.
Ik schrik ook van de gematigde en stapsgewijze ophoging van de
vangstmogelijkheden voor de blauwvintonijn, die de Europese Commissie
voorstelt. Die zou verantwoord en gerechtvaardigd zijn. Ik heb daar
bijgeschreven: nee. Toen ik las dat de Staatssecretaris dit kon steunen
werd het: nee-ee-ee, dat moeten we niet doen. Dank voor de inzet om een
bestandsbeoordeling in 2015 voor elkaar te krijgen. Tot het zover is, is het
niet verstandig, verantwoord en gerechtvaardigd om ophoging van de
vangst van de blauwvintonijn te steunen.
De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan voor de haringbestanden. De Raad heeft ingestemd met een geringere verhoging van de
TAC dan voorgesteld. Ik heb begrepen dat het om een verhoging van 32%
gaat. Ik vind dat niet gering en ik vraag me af of het verantwoord is als het
klopt. Kan de Staatssecretaris hierop reageren?
Over het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) heb ik ook een
opmerking. De Staatssecretaris zou de visserijcapaciteit van de Nederlandse vloot bekijken. Wanneer krijgen we daar meer informatie over? Uit
een rapport van Greenpeace blijkt dat er overcapaciteit is. Kan de
Staatssecretaris dit bevestigen? Heeft zij al een actieplan? We zijn ook
benieuwd naar de invulling van artikel 17 van het GVB, de criteria voor
vangstmogelijkheden. Dat artikel wordt veranderd. Welke ecologische
criteria worden daaraan verbonden? Op welke manier worden de
vangstmogelijkheden vanaf volgend jaar vastgesteld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

8

Het is heel goed dat de Staatssecretaris een dierenwelzijntop gaat
organiseren. Wij horen graag dat het over dierenwelzijn gaat en dat het
geen verkapte promotie van de Nederlandse vee- en vleesindustrie wordt.
Dan kunnen we toekomstige moties uit deze Kamer die daarom vragen,
misschien alvast terugduwen.
Iedereen vindt het erg dat er legbatterijeieren uit Oekraïne komen. In het
EP hebben de Partij van de Arbeid, het CDA, de VVD, D66 en GroenLinks
echter gewoon voor het vrijhandelsakkoord gestemd, dat juist zorgt voor
de import uit Oekraïne. Ik stel voor dat we dit niet meer doen. De
Staatssecretaris maakt zich zorgen over het gelijke speelveld en wil in de
akkoorden inzetten op dierenwelzijn. In het kader van de WTO moet
worden ingezet op dierenwelzijn als non-trade concern (NTC). Dat is mooi.
We steunen die inzet, maar de WTO gaat over niet-gereguleerde wereldhandel en vrijhandelsakkoorden reguleren juist de handel tussen twee of
meer landen. Ook als het Staatssecretaris zou lukken om dierenwelzijn als
NTC op te nemen binnen de WTO, hoe zit het dan met de akkoorden die
bilateraal worden gesloten? Kan ze dit illustreren aan de hand van
hetgeen nu speelt in Oekraïne, in het licht van de inzet in WTO-verband?
Het EP stemt volgende week over het gentechvoorstel, dat lidstaten in
theorie de mogelijkheid zou moeten geven om teelt van gengewassen te
verbieden. In de praktijk houden de gentechbedrijven de macht en zal een
juridisch verbod geen stand houden. De rapporteur roept op om de
verbodsgronden uit te breiden, precies wat de Kamer ook al heeft
gevraagd in de aangenomen motie van de Partij voor de Dieren. Die motie
wordt niet helemaal goed uitgevoerd. Ik zou het op prijs stellen als het
kabinet een appreciatie stuurt van de stemmingen in het EP. Die mag ook
van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu komen.
Voor de biologische regelgeving heb ik nog een halve minuut. De VVD
sprak er zonet ook over. Dat is fijn, want we zijn bondgenoten op dit
dossier. Dat gebeurt niet zo vaak. Dank voor de stand van zaken. We zijn
het in grote lijnen eens dat de voorstellen van de Commissie de biologische landbouw op een achterstand zetten, omdat die niet proportioneel
zou zijn. De voorstellen zullen een grote negatieve invloed hebben op de
innovatieve biologische landbouw. Andere lidstaten zijn ook kritisch. Dat
is goed. De Staatssecretaris heeft beloofd de effecten van het voorstel op
ontwikkelingslanden in kaart te brengen. Kan zij daar al meer over
zeggen? Het is goed nieuws dat de Staatssecretaris intussen al bijna
bereid is om er bij de Europese Commissie op aan te dringen om het
huidige voorstel in te trekken. Daar had ik haar eerder met steun van nota
bene de CDA-fractie toe opgeroepen. Houd dat vol.
Tot slot de WTO-uitspraak over zeehondenbont. We hebben gelezen dat
Minister Ploumen meent dat de EU haar regime met betrekking tot de
handel in zeehondenbont moet aanpassen. Wat betekent dat? Betekent
dat dat de uitzondering voor inheemse jagers ongedaan wordt gemaakt?
Heeft de Europese Commissie een herziening in voorbereiding? Wat zijn
de volgende stappen in het proces? Wat betekent het als Europa zijn
standpunt vasthoudt en het regime niet aanpast? En wat is de inzet van
Nederland?
De voorzitter: Daarmee zijn we aan het einde van de eerste termijn van
de zijde van de Kamer.
De vergadering wordt geschorst van 11.31 tot 11.36 uur.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng. Ik
beantwoord eerst de vragen die betrekking hebben op de Landbouwraad,
daarna ga ik in op alle zaken die te maken hebben met visserij en dan heb
ik nog een riant blok Overig, waarin de vervolgvragen over de verschillende onderwerpen aan de orde komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

9

Mevrouw Dikkers vroeg waarom de stukken niet op vrijdagmiddag maar
op maandagochtend zijn toegezonden. Wij krijgen de agenda en de
stukken van de Raad soms ook heel laat. Het feit dat ik net nog gebruik
moest maken van de gelegenheid om voorafgaand aan het overleg een
mededeling te doen, geeft dat ook aan. Daarnaast hadden we de
afgelopen week een begrotingsbehandeling. Daarbij worden niet alleen
schriftelijk honderden vragen beantwoord, maar ook heel veel brieven
geschreven. We hebben gezien het adagium van een kleiner wordende
overheid, steeds minder capaciteit om steeds meer vragen te beantwoorden. De heer Dijkgraaf refereerde daar in heel ander opzicht al aan.
Het is misschien een uitgebreid antwoord op de vraag, maar we doen ons
best om de Kamer zo goed en zo tijdig mogelijk te informeren.
Bij de Landbouwraad spelen de gevolgen van de Russische boycot
natuurlijk een belangrijke rol. Diverse woordvoerders hebben daar vragen
over gesteld. Allereerst is gesproken over het kartelverbod. De heer
Geurts vroeg met wie wij overleggen. We hebben een voorbeeld
opgestuurd naar de Commissie en overleggen met DG AGRI. Dat is onze
lijn en dat kan ook niet anders. Hij heeft een goede vraag gesteld, want
het probleem zit ongetwijfeld bij DG Competition. Wij weten dat DG AGRI
in nauw overleg is met DG Competition over het voorstel van Nederland.
Men denkt nog na over een groot aantal uitvoeringsvragen en geeft aan
dat men daar tijd voor nodig heeft. Ondertussen krijgen wij terug dat er
vraagtekens zijn bij de stelling dat in Nederland sprake is van een ernstige
marktverstoring. Dat komt omdat veel van de prijzen nog boven het
interventieniveau liggen. Daar kijkt men ook naar. Onze inzet is helder. Ik
heb er tot nu toe in elke Raad openlijk aandacht aan besteed. Dat zal ik
deze keer ook doen om de druk op dit onderwerp groot te houden, met de
warme steun van de commissie.
De heer Geurts vroeg naar de stand van zaken bij de garantieregeling. Die
is nagenoeg in concept gereed en ligt voor bij de banken. Als het lukt om
hen aan boord te krijgen, kunnen we de regeling, ijs en weder dienende,
misschien eind volgende week publiceren. We moeten er wel een go voor
krijgen. We hebben op dit onderwerp niet het alleenrecht, maar dit is onze
inzet.
De heer Geurts vroeg niet voor het eerst naar een draaiboek. We hebben
een algemeen draaiboek en draaiboeken voor specifieke crisissituaties. Ik
wil niet opnieuw een draaiboek maken. Ik heb eerder toegezegd dat wij
evalueren hoe het deze keer is gegaan, zowel nationaal als Europees. Dat
doe ik ook. Het lijkt mij goed de Kamer daar vervolgens een brief over te
sturen. Dan kan de Kamer zien wat zo’n evaluatie oplevert. Ik geef een
voorbeeld over de eerste verordening. Daarover is veel discussie geweest
tussen de Kamer en mijzelf. Uiteindelijk zien we dat van de aanvankelijk
gereserveerde 125 miljoen waarschijnlijk slechts een beperkt bedrag is
uitgekeerd. De gedachte dat Nederland daar maar een heel klein aandeel
van zou krijgen, is niet terecht. Je ziet ook dat bij de tweede verordening,
waarbij op voorspraak van Nederland is gekozen om met enveloppes te
werken, de regeling veel beter loopt. Wij zitten met bijna alle regelingen
vol, behalve met appels en peren. Dat heb ik de Kamer ook bericht. Dat
geeft aan dat dit een effectiever instrument is dan de algemene
aanmelding uit de eerste ronde. Dat was ook onze kritiek op de eerste
verordening. Dit punt zal ongetwijfeld in de evaluatie terugkomen.
De heer Dijkgraaf heeft gevraagd of wij meer rompslomp organiseren dan
andere landen, bijvoorbeeld rond tracking en tracing. Ik ben altijd bereid
om te leren van ons omringende landen, maar wij hebben met name op
het punt van gemeenschappelijke marktordening (GMO) groenten en fruit
– ik zeg het even met een knipoog – het een en ander te verhapstukken
met onze vrienden van de Commissie. Dat was niet omdat wij zo scherp in
de regelgeving zaten. We moeten voorkomen dat we ondernemers na
afloop moeten vertellen dat we te royaal zijn geweest in het toepassen
van regelgeving. Voor een deel heeft het departement een kleine erfenis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

10

gekregen vanuit het productschap. In alle liefde nemen we dat over. Soms
dachten we dat dingen niet fair zouden aflopen als we alleen maar zouden
vasthouden aan de regels. We moeten het voor de toekomst goed doen,
anders lopen onze ondernemers een te groot risico. We gaan leren, ook
van ons eigen verleden.
De heer Dijkgraaf heeft gevraagd of we voldoende capaciteit hebben voor
het aanboren van nieuwe markten. Ik geef zijn complimenten uiteraard
door aan mijn mensen. Ze zullen het zeer waarderen dat dit hardop wordt
gezegd. We zetten inderdaad vol in op het openen van andere markten.
Daar zijn we de afgelopen twee jaar, en ook daarvoor overigens, druk mee
bezig geweest. Het is soms een zaak van lange adem. Het is fantastisch
dat de 10 miljoen aan perenhandel in China wordt geregeld. We kijken
steeds naar nieuwe mogelijkheden. Daarom hebben we nu twee nieuwe
projectattachés ingezet, mede gelet op de effecten van de Russische
boycot. We hebben in de afgelopen weken dus gekozen voor een
versterking van onze manschappen. We doen dit werk vaak met steeds
minder mensen. Dat is een consequentie van een politieke keuze. Wees
ervan verzekerd dat we in het postennetwerk ons mannetje staan, als er
met onze vrienden van Buitenlandse Zaken gestreden moet worden over
de vraag wie we waarop inzetten. We weten altijd heel goed uit te leggen
waar we het geld verdienen en vooral met wie. Ik beschouw deze
opmerking als ondersteuning van die inzet.
De heer Dijkgraaf heeft ook een aantal vragen gesteld over de financiering
van het een en ander. Ik kom zo op de inhoud, maar noem één disclaimer.
Dit speelt niet in de Landbouwcommissie, behalve het uitwisselen van
meningen. Het is een kwestie waarover de ministers van Financiën
beslissen. Zij hebben recentelijk nog een paar onderwerpen op hun bordje
gekregen. Het brede Nederlandse belang moet worden gediend. Ik kan de
heer Dijkgraaf geruststellen dat het feit dat dekking wordt gevonden in de
crisisreserve niet betekent dat daar automatisch gebruik van wordt
gemaakt. Het interinstitutioneel akkoord schrijft voor dat middelen in
reserve pas aangewend mogen worden als is vastgesteld dat er geen
onbenutte middelen meer op de Landbouwbegroting voorhanden zijn. Die
boodschap zal ik uitdragen. Dat heb ik ook in de brief aan de Kamer
gemeld. We moeten eerst gebruik maken van onbenutte middelen op de
begroting van dit jaar en volgend jaar. Voor het overige is dit een debat
dat de commissieleden met de Minister van Financiën moeten voeren. Bij
Financiën vallen uiteindelijk de besluiten, waarbij de Commissie een eigen
rol heeft.
De heer Dijkgraaf (SGP): Het is dus nuttig deze vraag vanmiddag ook
aan de Minister van Financiën te stellen bij de voorbereiding van de
Ecofin. De inzet van de Staatssecretaris is om het budget van landbouw
bij landbouw te houden.
Staatssecretaris Dijksma: Wij zien graag dat die onbenutte middelen
worden ingezet. Tijdens de Ecofin wordt de algemene inzet van Nederland
besproken. Daar gaat de Minister van Financiën over. Hij zal ongetwijfeld
ook spreken over een paar andere miljoenen die opeens zijn langsgekomen. Het debat wordt tijdens de Landbouwraad niet op die manier
gevoerd. Ik maak er wel een opmerking over, maar dat is preaching to the
converted.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is altijd belangrijk.
Staatssecretaris Dijksma: Ik begrijp dat de heer Dijkgraaf dat belangrijk
vindt. Ik zocht even naar een passende omschrijving.
Een aantal woordvoerders hebben gevraagd naar de voorstellen van de
Europese Commissie inzake de biologische landbouw. Mevrouw
Ouwehand heeft het verschil in appreciatie van wat er voorligt en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

11

proces goed verstaan. Ik zeg daar zo nog iets over. In juni heb ik al met de
Kamer gesproken over de voorstellen van de Europese Commissie inzake
de biologische productie en de etikettering. Ik heb toen gezegd dat ik de
Kamer ook schriftelijk zou informeren over de voortgang. Nederland heeft
vanaf het begin een heel kritische lijn gevolgd. Wat nu voorligt, is voor
ons niet acceptabel. Als dit het zou zijn, stemmen we tegen. Dat is helder.
Maar dit moet het natuurlijk niet worden. De vraag is steeds hoe we dat
kunnen bereiken. Een deel van de Kamer, een bijzonder verbond van de
leden Geurts en Ouwehand, zei dat het moest worden ingetrokken. Ik weet
dat nog lang niet alle kritische lidstaten dat standpunt uitdroegen. Ik heb
dus steeds gezegd daarmee te wachten. Zo zal Slowakije als voorzitter van
de Visegrádgroep dit onderwerp met Roemenië, Bulgarije en Slovenië aan
de orde stellen onder Diversen. Dat is niet omdat ze het allemaal geweldig
vinden. Ik heb tijdens de Landbouwraad in Milaan hierover informeel
gesproken met de Duitsers, de Oostenrijkers, de Fransen en de Belgen.
Dat heb ik ook schriftelijk gemeld. We hebben toen twee dingen vastgesteld. Wij zijn erg kritisch en zoals het nu voorligt, mag het niet worden.
De Commissie moet het voorstel heel drastisch aanpassen. Ik heb in de
schriftelijke verklaring aangegeven om welke punten het ons gaat. Het zijn
er veel. Mocht het zo zijn dat men eigenlijk geen aanpassing wil en het
onder het Italiaanse voorzitterschap wil afhameren, dan doe ik het
voorstel om het in te trekken. We komen er dan niet uit en moeten een
andere route bewandelen. Dat is mijn strategie. Die strategie heb ik met
een aantal collega’s besproken. Het gaat te ver om te zeggen dat ze dit al
steunen, maar ik ben bezig om de geesten rijp te maken voor zo’n stap. Ik
leg al mijn kaarten hier op tafel. Afhankelijk van de vraag of we wel of niet
verder komen met dit dossier blijf ik op een goede manier meepraten. Ik
wil mezelf niet buiten spel zetten door als enige te zeggen «laat maar
zitten». Dat zou jammer zijn. Als het echt de verkeerde kant op dreigt te
gaan beloof ik dat ik tijdig aan de noodrem trek, met alle kracht die ik heb.
Mevrouw Dikkers vroeg hoe het zit met de controles op de biologische
landbouw. In het Europese voorstel worden de jaarlijkse controles
afgeschaft. Nederland steunt dat, niet omdat we niet hebben geleerd van
het verleden, maar juist omdat we dat wel hebben gedaan. Wij vinden het
belangrijk om veel meer risicogebaseerd toezicht te houden. Dat is
onderdeel van de strategie die de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op dit moment uitvoert. Overigens zijn de schandalen met
biologische eieren in het afgelopen jaar niet voor niets aan het licht
gekomen. Je moet je inzet daar plegen, waar de problemen het grootste
zijn. Dit is niet bedoeld als een terugtrekkende beweging van de overheid.
Dat is voor de commissie belangrijk. Dit is juist bedoeld om de efficiency
van het toezicht te versterken.
Mevrouw Dikkers vroeg naar het advies van de commissie-Maij. Mijn
indruk is dat het Comité van de Regio’s, want daarvan was zij een
vooruitgeschoven post, inhoudelijk op de Nederlandse lijn zit. Het moet
flexibel en het moet gedifferentieerd kunnen worden. Ik heb zojuist onze
strategie hierin geschetst.
Diverse woordvoerders spraken over de eieren uit Oekraïne. Mevrouw
Ouwehand stelde daarbij terecht vast dat het associatieverdrag en het
vrijhandelsakkoord in 2015 in werking treden. Dan is Oekraïne ook
gebonden aan aanpassing van de dierenwelzijnswetgeving. Dat is van
belang. Inderdaad hebben niet alleen mijn partij, de Partij van de Arbeid,
maar ook het CDA en de VVD voorgestemd in de Europese Raad. Dat
moeten we als uitgangspunt nemen. Dat is niet voor niets, want het
verhaal is natuurlijk groter dan dit punt. Daarmee wil ik dit punt niet
wegpoetsen. Het is voor mij een principieel punt. Ook in de afgelopen
Raad heb ik ervoor gepleit dat we bij Oekraïne aandringen op het op een
lijn brengen van de wetgeving, ook op het terrein van dierenwelzijn.
Nederland heeft bij de definitieve stemming over dit onderwerp in het
beheerscomité van 29 oktober, als enige tegen het liberaliseren van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

12

tarieven voor eieren die niet aan de EU-welzijnseisen voldoen gestemd.
Omdat we alleen stonden, heeft het uiteindelijk geen verschil gemaakt.
We moeten op dit onderwerp dus steun zoeken. We moeten elkaar in
Nederland niet de maat nemen op wie er op de bres staat voor de
eierproducenten in ons land, wat toch een beetje dreigde te gebeuren,
want de grote partijen hebben in Brussel eensgezind voorgestemd. De
Kamer, in ieder geval deze commissie, zegt eensgezind dat ze het op dat
ene punt graag anders had gezien. We kunnen vaststellen dat we allemaal
in hetzelfde schuitje zitten, behalve mevrouw Ouwehand. Die heeft echt
een andere positie, ook Europees. Dat is niet erg, maar dan hebben we de
omgevingskleur weer even verkend. Ik hecht eraan om dit te zeggen. Ik zie
de heer Geurts lachen. Hij wil ook nog wat zeggen. Dat hoopte ik al.
De heer Geurts (CDA): Ik heb dit al eerder in een interruptie gedaan
aangegeven. Het is geen nieuws. We kijken als CDA in Nederland, als
Haagse CDA-fractie in de Tweede Kamer wat we in Nederland kunnen
doen. Daarom heb ik de Californian egg law aangehaald. In een liberaal
land als de Verenigde Staten is er een staat met een kooiverbod, waar
geen kooi-eieren binnenkomen. Ik geef de Staatssecretaris dat mee.
Kunnen we ook in Nederland van die rechtsregel gebruikmaken? Die
vraag heeft ze nog niet beantwoord.
Staatssecretaris Dijksma: Dat klopt, daar was ik nog niet aan toegekomen. Ook de Europarlementariërs van het CDA hebben voor het
verdrag gestemd. Deze constatering helpt misschien bij het matigen van
de toon die soms wordt gevoerd in het debat. We zijn gezamenlijk
verantwoordelijk. Dat waardeer ik zeer. De heer Geurts doet een interessante suggestie. Of het tot iets leidt, weet ik nu niet, maar ik wil er zeker
naar kijken. Er is niet echt een verschil tussen zijn en mijn inzet. Dat vind ik
van belang.
De heer Geurts heeft me ook gevraagd of ik blijvend bereid ben aan het
einde van iedere inbreng aandacht te vragen voor de vetcorrectiefactor,
als een soort mevrouw Thieme. Daartoe ben ik bereid. Ik heb dit het
afgelopen jaar al met verve gedaan, tot men het niet meer wilde horen. Ik
weet niet zeker of dit de meest effectieve strategie is, zeg ik alvast met een
knipoog tegen mevrouw Ouwehand. Ik blijf het wel doen. Als ik informeel
contact heb met de nieuwe Commissaris zal ik dit zeker aan de orde
stellen.
De heer Bosman vroeg me of ik bereid ben de nieuwe Commissaris te
vragen naar zijn ambities met betrekking tot het verminderen van
regelgeving. Dat wil ik zeker doen. Ik hoop dat hij binnenkort komt
kennismaken met Nederland. We willen hem daartoe uitnodigen. Het lijkt
mij een uitstekende opdracht. Ik weet nog wel één andere Commissaris
die daar vast ook werk van wil maken. Die kennen we allemaal. Zijn naam
is Timmermans.
De heer Geurts heeft me gevraagd hoe het zit met de gekoppelde steun
die in het kader van het GLB helaas zal blijven bestaan. Ik heb via de
uitvoering van de motie-Lodders al eerder toegezegd om monitoring van
het inkomen in de kwetsbare sectoren op te zetten. We geven daartoe
opdracht aan het LEI. Dat wordt professionele monitoring.
Ik heb nog twee kwesties in dit blok. Allereerst is dat het issue van het
schoolfruit. De heer Geurts wil dat ik dit gewoon regel, mevrouw Dikkers
vroeg of er nog een andere manier is om het te regelen. We hebben in
deze discussie geen zwartepiet willen uitdelen. Dat mag je tegenwoordig
trouwens bijna niet meer zeggen. Wij werden geconfronteerd met een
bestaande regeling. De commissieleden hebben de brief gelezen. De
Commissie vond dat die niet conform Europese regels was. Dan dreig je
met boetes en terughalen. Normaal zet je dat een-op-een door, maar door
de voorgeschiedenis waarin kennelijk verwachtingen zijn gewekt door
onze vrienden van het productschap, wilden we er gezamenlijk uitkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

13

We hebben dus aangestuurd op een schikking. We hebben niet het gehele
bedrag geschikt, omdat er evident dingen in zaten waarbij men niet
conform regels handelde, die men wel kon kennen. Vervolgens is
uitgebreid gesproken over de voorwaarden voor deze regeling. De
Europese Commissie financiert veel meer dan voorheen. De cofinanciering is van 50% naar 75% gegaan. De commissieleden moeten zich
realiseren dat de leveranciers de voorwaarden kenden toen ze zich
aanmeldden. Wij hebben met hen gediscussieerd over een aantal zaken
die wij zouden proberen te regelen. Zij weten dat dit dan niet zo maar
voor elkaar is en hebben zich bewust toch gemeld. Als een partij
vervolgens wacht tot enkele dagen voor de start en zich dan terugtrekt,
dan vind ik daar wel wat van. Het goede nieuws is dat zich nieuwe
gegadigden lijken te melden. Dat is heel mooi. Dat biedt perspectief. Ik ga
graag met hen in gesprek. De regeling kan dus eventueel wel worden
uitgevoerd, maar misschien niet met dezelfde leveranciers. We kunnen
regelgeving waarover we eerder van de Commissie hebben gehoord dat
die niet mag, niet gewoon doorzetten.
De heer Dijkgraaf heeft gevraagd naar de vervroegde betaling van de
subsidie voor de brede weersverzekeringspremie. Dit is bij de begrotingsbehandeling ook aan de orde geweest. De betaling is op verzoek van de
sector vervroegd van het jaar erop naar de tweede helft van december.
Per saldo zit er nu nog zes weken tussen. Het probleem is dat wij tijd
nodig hebben voor controles, voordat we echt betalen. Anders moeten we
het eventueel terughalen en dat wil je bedrijven die het moeilijk hebben
ook niet aandoen. Nog eerder uitbetalen kan ook niet gezien de capaciteit.
Dan moeten we andere keuzes maken. We kunnen dan niet tijdig de
bedrijfstoeslagregeling voor agrariërs uitvoeren, die we eerder hebben
afgesproken met de Kamer. We hebben dit nagevraagd bij de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) en dit is de balans. Nog eerder kan
niet. Hierover hebben we met de sector gecommuniceerd. Het gaat om
zes weken. De betaling komt al snel, veel sneller dan eerst. Ik snap de
vraag wel, maar als we dit verder versnellen moet ik terugkomen op een
aantal andere afspraken voor de groep agrariërs. Die kunnen dan pas later
worden nagekomen. Het is een kwestie van kiezen of delen. Alles
afwegende, moet het maar zo. En ik ben nu aan het einde van het blok.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik snap de Staatssecretaris wel. Je moet keuzes
maken. Er zijn echter telers die in liquiditeitsproblemen zitten door de
Russische boycot, waarbij de bank zegt «sorry, maar het is mooi
geweest». Is er een soort hardheidsclausule mogelijk? We houden de
regeling zoals afgesproken, maar als er echt knellende gevallen zijn,
bestaat de bereidheid om ernaar te kijken. Ik wil niet zeggen dat het
ministerie dat dan moet doen, maar op individuele basis zou ernaar
gekeken kunnen worden.
Staatssecretaris Dijksma: Dat kan niet, omdat we dan de regeling moeten
aanpassen. Er zijn inderdaad een aantal telers die het ongelofelijk zwaar
hebben. Ik weet niet of we met het eerder uitbetalen van deze premie een
bedrijf dat in grote problemen verkeert, overeind houden. Wij weten dat
de sector een aantal problemen kende, ook voor de boycot. Dat is het
trieste van het verhaal. We hebben steeds heel duidelijk gezegd dat de
maatregelen die we nemen nooit bedoeld zijn om iets wat niet goed
functioneert en niet rendabel is, opeens rendabel te maken. De maatregelen zijn bedoeld om bedrijven die het goed doen en die daardoor
opeens in de problemen zouden komen, een steun in de rug te bieden, om
inderdaad overeind te blijven. Het is belangrijk dat we twee dingen doen.
We moeten de verwachtingen managen. Daarnaast heeft de sector de
handschoen opgepakt en de eigen structuur onder de loep genomen. Hoe
kunnen wij zorgen dat we weerbaarder worden? Wat kunnen we zelf doen
en waar hebben we steun van anderen, bijvoorbeeld de banken maar ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

14

de overheid, nodig? Daar ben ik heel blij mee. Het is heel goed dat de
sector die verantwoordelijkheid voelt. Ik kan de Kamer daarover
binnenkort ongetwijfeld berichten. Dit gesprek voeren we. Het is zeer
noodzakelijk dat het wordt gevoerd.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb de Staatssecretaris gevraagd te
schetsen hoe de inzet om in WTO-verband dierenwelzijn als NTC erkend
te krijgen zich verhoudt tot individuele bilaterale vrijhandelsakkoorden,
zoals met Oekraïne, Canada en de VS. Daar zien we dat de druk wordt
opgevoerd over het feit dat dierenwelzijn geen reden mag zijn om handel
te weigeren. Ik kan me voorstellen dat de Staatssecretaris dit niet zo in
een algemeen overleg uiteenzet. Een nadere duiding daarvan op papier
zou ik fijn vinden. Kan ze dit toezeggen?
Staatssecretaris Dijksma: Ik zeg nog iets over dit thema in het derde blok.
Waarschijnlijk zal het antwoord niet bevredigend zijn voor mevrouw
Ouwehand. Het lijkt me goed nu al te zeggen dat ik er in het verslag van
Landbouwraad nader op in zal gaan. Het voert wat verder dan wat we nu
uit onze mouw kunnen schudden.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Prima. Als het op schrift staat, kunnen we
het nauwgezet nalezen. Dat is misschien nog wel een betere oplossing.
Dank daarvoor.
Staatssecretaris Dijksma: Alles onder het motto «vertrouwen is goed,
controle is beter voor een parlementariër».
In het blok Visserij kom ik allereerst bij de vraag van de heer Bosman. Hij
gaat voor een roll-over van de tong-TAC en hij heeft mij gevraagd te
schetsen hoe het ervoor staat, wat de mogelijkheden zijn en hoe het zit op
weg naar de grote Visserijraad die we traditioneel in december hebben.
Het probleem van vorig jaar was dat de bestandsvooruitzichten heel
gunstig waren. De tweede fase van het beheerplan kon daarom nog niet
worden ingevuld. Dat heeft nadrukkelijk met elkaar te maken. Het eerste
probleem is opgelost, want het bestand staat er inmiddels gelukkig goed
voor. De tweede fase van het beheerplan behoeft dus volgens de
Commissie geen verdere invulling. Nu rest een aangepaste
MSY-doelstelling voor tong. Ik wacht op het ICES-advies van eind
november. Dat is belangrijk in dit soort kwesties. Mijn inzet is dat er een
roll-over komt. Dat heb ik al eerder aan de Commissie laten weten. Dat is
geen geheim.
De heer Bosman (VVD): Een roll-over is geen duurzame oplossing. Die is
eenmalig. We kijken vervolgens hoe we er in de toekomst mee om
moeten gaan. We moeten naar een nieuwe fase. Ik waardeer de inzet voor
de roll-over. Dat is heel goed voor de Nederlandse visserijsector, maar
uiteindelijk moeten we op basis van de argumenten die de Staatssecretaris net heeft gegeven tot een nieuwe fase komen.
Staatssecretaris Dijksma: Dat is zo, maar daarvoor is ook het
ICES-verhaal van belang. Het begint met deze stap. Mijn voorstel is dit
juist nu te doen. Het biedt ons een basis om verder te bouwen. Als
startpunt hebben we de roll-over en het ICES-verhaal van eind november
nodig.
De heer Dijkgraaf heeft gevraagd of ik een verzoek voor een roll-over van
rog voor 2015 kan steunen. Dat kan ik, mits het duurzaam is voor alle
soorten die hieronder vallen. Met de soorten die de Nederlandse vissers
vangen, gaat het doorgaans goed. Daar heeft hij gelijk in. Vanwege de
overlevingskansen kijken we ook via een andere route naar de mogelijkheden, om deze soort eventueel uit te zonderen van de aanlandplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

15

De heer Dijkgraaf vroeg terecht hoe het zit met de rek en ruimte bij de
aanlandplicht, en of ik daar nog steeds naar op zoek ben. Die toezegging
staat. De uitzonderingsverzoeken moeten goed worden onderbouwd. Dat
is cruciaal voor onze geloofwaardigheid. Er zijn positieve signalen over de
schol en diens overlevingskans, maar dat moet worden aangetoond. We
hebben daarvoor bewijs nodig. Daarom zijn de sector en wij gezamenlijk
aan zet en bieden wij steun om die informatie te verzamelen.
De heer Dijkgraaf heeft gevraagd naar de zogenaamde choke species. Hij
noemde het voorbeeld van de griet. We moeten inderdaad een oplossing
vinden voor de choke species. Er zijn verschillende mogelijkheden. De
Noordzeelidstaten hebben hierover nog overleg. Daarbij gaat het over
afschaffing van TAC’s van bijgevangen soorten zoals griet. Daar spreken
we in 2015 over in het kader vaneen nieuw meerjarenplan voor de
gemengde visserij in de Noordzee. We spreken daarover tegen die tijd ook
met de commissie.
De controle-experts van de Scheveningengroep hebben overleg over de
controlemaatregelen. Er worden verschillende controle-instrumenten
verkend, zoals closed-circuit television (CCTV), camera’s en inzet van
waarnemers. Ik loop daar niet op vooruit. De NVWA heeft als doel snel
duidelijkheid te geven.
De heer Bosman heeft gevraagd hoe het politiek zit. Hoe verloopt de
discussie rondom de aanlandplicht en de uitvoering? Staan we alleen of
hebben we vrienden? Wij hebben de indruk dat onze zorg breed wordt
gedeeld. We moeten alle zeilen bijzetten om een akkoord te krijgen tussen
de Raad en het EP, ook over wat er komend jaar in december gebeurt.
Zoals net al vastgesteld bij mijn voorinbreng, zien we dat we 1 januari niet
halen. De Commissie is nu aan zet om aan te geven hoe zij daarmee wil
omgaan. Anders moeten we bezien of er uitstel kan plaatsvinden. We
kunnen niet met iets beginnen zonder spelregels. Die zijn cruciaal.
De heer Bosman (VVD): Ik kijk naar het tijdpad. We vragen heel veel van
onze visserijsector. Ondertussen is het afwachten wanneer de Europese
Commissie met een antwoord komt. Is er een datum waarop de Europese
Commissie iets moet zeggen?
Staatssecretaris Dijksma: Dat weet ik niet. Eigenlijk had de Commissie al
lang iets moeten
zeggen. Daarom wil ik dit als Any other business op de agenda hebben.
Men is al te laat. Ik wil dit grote probleem aanmelden en het vervolgens
politiek maken: Vrienden, luister, zo werkt het niet. Dat is mijn bedoeling.
Er zijn bij meer landen zorgen. De komende Raad is van groot belang voor
het vertalen hiervan in een gemeenschappelijk standpunt. Ik hoor dan wat
de Commissie antwoordt en ervaar de mate van steun die Nederland voor
deze inzet krijgt. Het is helder dat we niet kunnen beginnen als we niet
weten waar we aan toe zijn. Dat is een vrij rechtlijnige boodschap.
De heer Bosman (VVD): Het is intussen november. Het is mooi om te
zeggen dat we het wel zien, maar ondertussen zitten de vissers met
vragen. Kunnen we niet twee sporen volgen? We zetten vanuit het kabinet
in op uitstel. Als de Europese Commissie met een slimmer voorstel komt,
dan zien we dat wel. Uiteindelijk moeten we iets vaststellen. We moeten
bepalen dat we het op die manier doen. De vissers weten dan ook dat het
waarschijnlijk pas maart, april of mei wordt. Dan hebben ze in ieder geval
iets. Nu is het een beetje een grijs gebied.
Staatssecretaris Dijksma: Die mist moet inderdaad snel optrekken. De
inzet kan ook zijn om de omnibusverordening klaar te hebben. Ik weet niet
hoe men daarin staat. Daar heb ik deze discussie voor nodig. Als dit nog
lang niet zo is, heeft de heer Bosman gelijk. Hij kan ervan verzekerd zijn
dat we in dat geval zijn route bewandelen. Als het eigenlijk klaar is en we
starten, dan wordt het wat lastiger. Het is wel laat. Het wordt door ons

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

16

geagendeerd, niet met het idee dat we het maar een beetje achteroverleunend blijven aanzien. We willen hom of kuit, zoals dat in deze wereld
heet.
De heer Dijkgraaf (SGP): Mijn vraag betreft de onderbouwing waarover
de Staatssecretaris spreekt bij schol en rog en dergelijke. Natuurlijk
moeten dingen worden onderbouwd voordat je dit soort besluiten kunt
nemen. Wij proeven dat er veel discussie is tussen het ministerie en de
sector over de vraag wanneer iets voldoende onderbouwd is. Dat kun je
niet precies met een schaartje knippen. Vindt er voldoende discussie met
de sector plaats, zodat men de geluiden kwijt kan en zodat de discussie
serieus wordt gevoerd? Dat is het belangrijkste, dat signalen goed
binnenkomen.
Staatssecretaris Dijksma: Dat is echt zo. Dat betekent niet dat wij het
altijd eens zijn. Wij vinden dat je minimaal een wetenschappelijke basis
moet hebben, een rapport bijvoorbeeld, die je pleidooi ondersteunt. Wij
zijn niet doof voor het feit dat men vindt dat hier iets moet worden
geregeld. Andersom hopen wij dat het niet aan dovenmansoren gericht is
als we om hulp vragen bij het verkrijgen van bewijs. Dan kunnen we op
pad.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat lijkt me een goed gesprek. Ik hoop dat het
blijft plaatsvinden. Gezien de signalen van de Staatssecretaris ga ik
daarvan uit. Als het goed onderbouwd is, dan is denkbaar dat Nederland
inzet op het afschaffen of beperken van de quota voor geassocieerde
bestanden in de meerjarenplannen voor de gemengde visserij.
Staatssecretaris Dijksma: Het is lastig om daarop over de gehele linie ja
of nee te zeggen. Dat wil ik niet zo benaderen. Als er bijvoorbeeld voor
bepaalde soorten bewijs is dat er een heel hoge overlevingskans is, en je
zou die soort als je die aanlandt bij voorbaat dood achterlaten, dan rijst
ook vanuit duurzaamheidsperspectief de vraag wat te doen. Het moet
soort voor soort bewezen worden. Zo zie ik het, en niet vanuit een
algemene benadering. Rek en ruimte zeker, maar op basis van tastbaar
bewijs.
Hoe zitten de ecologische criteria voor de vangstmogelijkheden in de
regelgeving en wat wordt volgend jaar vastgesteld? Dit betreft de
verdeling van de Nederlandse quota over de vissers. Daarbij moeten we
onder andere rekening houden met ecologische criteria. Dat speelt in
2015. Mijn voorstel is om daarover te zijner tijd een brief te sturen aan de
Kamer. Ik begrijp dat mevrouw Ouwehand alles graag op papier naleest.
Daarin kom ik haar dus tegemoet.
De heer Bosman vroeg naar het vissen tussen molens in windmolenparken. Een projectgroep van Rijkswaterstaat en EZ is ermee bezig. Het
overleg tussen de departementen heeft in ieder geval als doel om in
november van dit jaar een besluit hierover voor te bereiden. Dat is dus al
heel snel. In 2017 is visserij in windmolenparken sowieso mogelijk. In
2015 wordt gestart met pilots. De bedoeling is om te bezien of het
moment in 2017 naar voren kan worden gehaald.
Mevrouw Ouwehand sprak met zorg over de blauwvintonijn. Toen ze de
brief las was haar gevoel eerst «nee» en vervolgens «nee-ee». Dat gevoel
had ik toen ik hoorde dat het voorzitterschap erop uit is een compromis
voor te leggen waarbij de vangstmogelijkheden verder worden verruimd
dan het voorstel van de Europese Commissie. De kans dat dit voorstel het
haalt is groot. Toen riep ik «nee-ee». Mijn voorstel is dat ik me daartegen
verzet, maar deze kant gaat het wel op. De Nederlandse positie is er een
van voorzichtigheid. Ik heb geanalyseerd wat de Commissie zegt. Het is
lastig wanneer er een advies op basis van wetenschappelijke modellen
voorligt. Daar heeft mevrouw Ouwehand gelijk in. Wij zijn altijd degenen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

17

die ons baseren op wat er aan wetenschap is. Juist daarom heb ik gezegd
dat er van de beschikbare modellen meetgegevens moeten worden
gemaakt, en sneller dan men van plan was. Dan weten we precies waar
we het over hebben, dus dat is onze inzet.
De diepzeevisbestanden zijn kwetsbaar. We kiezen wel een level playing
field tussen alle regio’s. We volgen daarin altijd de wetenschappelijke
benadering. Onze inzet is dat het speelveld niet zozeer op basis van
modellen maar op basis van reële meetgegevens wordt beoordeeld. Het
Europese speelveld gaat nu richting een verruiming van de vangstmogelijkheden op de blauwvintonijn. Daar zal ik me tegen verzetten. Ik zal
precies uitleggen waarom, net zoals ik dat hier doe, en nog eens proberen
om de gegevens sneller te verkrijgen. Dat lijkt mij zeer noodzakelijk.
Het is mogelijk een update van de visserijprotocollen te sturen voor de
Raad van december.
Nederland heeft in september op basis van richtsnoeren een rapport
opgesteld over de capaciteit van de Nederlandse vloot. Hieruit blijkt geen
overcapaciteit. Ik stuur de Kamer het rapport toe. Het is ons onduidelijk
hoe Greenpeace tot de conclusies in haar rapport komt. We kunnen dat op
basis van ons verhaal niet met elkaar rijmen. Het lijkt mij het beste dat alle
informatie in de openbaarheid is. Dit is tevens het einde van blok twee.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): De ontwikkelingen rond de blauwvintonijn
zijn zorgelijk. Ik begrijp dat het geen enkele zin heeft dat de Staatssecretaris zich inzet voor een verlaging. Ze moet zich met alles wat ze in zich
heeft verzetten tegen een verhoging. Klopt dat? Misschien zou een motie
helpen. Heb ik goed begrepen dat ik geen antwoord heb gekregen op mijn
zorgen over de diepzeevisbestanden? Mevrouw Dikkers had daar ook
vragen over. Wat betekent het «te zijner tijd naar de Kamer sturen» van de
nieuwe criteria voor het vaststellen van de vangstmogelijkheden?
Wanneer krijgen we die?
Staatssecretaris Dijksma: Dat laatste moet ik navragen. Dat weet ik niet
uit mijn hoofd. De insteek is dat wij de Kamer informatie sturen op een
moment dat de Kamerleden er nog iets over kunnen zeggen. Ik heb al iets
gezegd over de diepzeebestanden. Die zijn zeer kwetsbaar en er zijn te
weinig gegevens. Daarom worden TAC’s gelukkig vaak gereduceerd. We
hebben die gegevens wel nodig. Onze inzet is ervoor te zorgen dat we die
krijgen. Het probleem is dat een level playing field voor alle regio’s ook
een gelijke benadering van gegevensbestanden met zich meebrengt. We
kunnen dat bij de Middellandse Zee niet opeens anders aanpakken. Dat is
het lastige ervan.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik begrijp het niet goed. Ik weet niet of het
door de beantwoording van de Staatssecretaris komt, maar in mijn
beleving zijn nu de antwoorden over de InternationalCommission for the
Conservation of Atlantic Tunas (ICCAT), de jaarvergadering over de
blauwvintonijn, verweven met de antwoorden over de diepzeebestanden,
waarover we in de Landbouwraad spreken. Kan dat kloppen of zit ik er
helemaal naast? De Staatssecretaris begon met antwoorden over de
blauwvintonijn en toen ging het ineens over de diepzeebestanden.
Volgens mij zijn dat twee verschillende routes.
Staatssecretaris Dijksma: Ik weet niet waarom dat per se twee verschillende routes zijn.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): In de Raad spreken we onder het Italiaanse
voorzitterschap over een politiek akkoord over de vangstmogelijkheden
van EU-schepen op diepzeevisbestanden. Daarnaast is er een internationale vergadering over de blauwvintonijn. Ik heb begrepen dat we
daarin twee verschillende routes hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

18

Staatssecretaris Dijksma: Bij een ICCAT-vergadering komt Europa met
een standpunt. Dat standpunt wordt in de Raad bepaald. Het komt er dus
op aan in de Raad tot een verstandig standpunt te komen. Nederland en
alle andere lidstaten komen met één standpunt. Zo werkt het; vandaar de
koppeling.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik duik er nog even in. Dan kan ik in mijn
tweede termijn desgewenst een verhelderende vraag stellen.
Staatssecretaris Dijksma: Dat is goed. Bij dit soort gremia werkt het nu
eenmaal zo.
Ik heb al kort gesproken over de import van buiten de EU, in het kader van
de Oekraïense eieren. De heer Geurts vroeg in relatie tot de dierenwelzijntop welke medestanders Nederland heeft. Medestanders zijn er
genoeg. Dat zijn landen in Noordwest-Europa, Duitsland en Denemarken,
de landen waarmee we de top organiseren. Ook Zweden kunnen we zeker
tot de bondgenoten rekenen. Het gaat niet zo ver dat men producten uit
derde landen wil weren die niet aan de dierenwelzijnseisen van de EU
voldoen. Als we dat aan de orde stellen, gaan we in eenzaamheid ten
onder. Daarvoor moeten we steun verwerven. Dat ben ik aan het doen.
Waarom zijn er dalende opbrengsten uit Rendac? Rendac mag alleen de
werkelijke kosten rekenen minus de inkomsten. De inkomsten fluctueren
door marktprijzen voor vetten, plantaardige vetten en biodiesel. Het
voordeel daarvan is dat Rendac geen overwinst kan maken. Het nadeel is
dat er fluctuatie is. Dat hebben we de afgelopen jaren vastgesteld. In
maart heb ik de Kamer toegezegd dat er transparantie komt en dat in
overleg met de sectoren egalisatie als onderdeel van de toekomstige
werkwijze moet worden uitgewerkt. Dat gaan we in december doen. Er is
controle op de Rendactarieven door de auditdiensten. Ik zie in dit geval
geen meerwaarde van toezicht door de ACM. Ik wil dat niet voorstellen. In
december moeten we tot een besluit komen. Het is niet geheel te
beïnvloeden, omdat kosten van grondstoffen ook een rol spelen. De
woordvoerders weten dat dit een levendige markt is.
Mevrouw Ouwehand heeft gevraagd naar de herziening van de regels
over zeehondenbont en het handelsverbod. De Europese Commissie is
bezig met een analyse van de uitspraak en gaat na hoe ze hieraan gevolg
kan geven. Mevrouw Ouwehand vroeg om een reactie op een uitspraak
van de Minister van Buitenlandse Handel. Het is beter als zij de discussie
voert met de betreffende bewindspersoon.
Ik kom nog even terug op de Californian egg law. We kijken daar natuurlijk
naar, maar er is wel een verschil met Californië. Wij hebben in de EU één
interne markt. Wij kunnen als lidstaat onze nationale grenzen niet sluiten.
Daar moeten we rekening mee houden. Ook voor Californië gelden de
WTO-regels. Die staan niet toe dat grenzen worden gesloten. We gaan ons
erin verdiepen, want ik ben ook heel nieuwsgierig, maar dit moet alvast
worden gezegd.
Mevrouw Dikkers heeft gevraagd naar een appreciatie van het parlementsrapport over het effect van dierenwelzijn en milieu in relatie tot TTIP.
Als het lukt komen we nog dit jaar met een reactie op dit rapport.
Zij vroeg ook wanneer de voortgangsrapportage over het EU-planten- en
dierengezondheidsdossier komt. Die is er voor het kerstreces.
Ik ben bereid mevrouw Mansveld een reactie te vragen op het voorstel
voor de nationale teeltbevoegdheid voor ggo’s. Dat is in dit geval de juiste
route. Er kan een reactie op de positie van het EP worden gegeven. We
moeten bekijken hoe we dat doen. Ik kan het opnemen in het verslag van
deze Landbouwraad, het kan ook via I en M. Daarover moeten we
overleggen. De Kamer krijgt een reactie van Staatssecretaris Mansveld of
mijzelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

19

De voorzitter: Hiermee komen we aan het einde van de eerste termijn
van de zijde van het kabinet. Ik zie dat er behoefte is aan een tweede
termijn aan de zijde van de Kamer. Ik hanteer een spreektijd van een tot
anderhalve minuut. We kijken hoe ver we daarmee komen.
De heer Bosman (VVD): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor alle
duidelijkheid. De inzet ten aanzien van de biologische verordening is voor
ons glashelder. We zijn er erg blij mee. Ook de inzet voor de roll-over van
tong is positief, zeker voor de Nederlandse vissers en de visserij. Ik ben
blij met de inzet van de Staatssecretaris om deze naar de volgende fase te
krijgen. Als ik het goed hoor, is het een stappenplan met uitzicht naar
meer. Ik kijk uit naar het rapport van ICES in november.
Het snel wegnemen van de mist over de aanlandplicht is ook een
belangrijk item voor onze visserij. Verder is het goed om te horen dat het
vissen tussen windmolens wordt opgepakt en dat we daar misschien
eerder mee aan de slag kunnen. Het is ook goed om te horen dat de
Nederlandse visserij geen overcapaciteit heeft en dat het beeld dat wordt
opgeroepen door Greenpeace onterecht is. Dat is schadelijk voor de
sector en onze visserij en daar moeten we heel voorzichtig mee zijn. De
uitnodiging voor de EU-Commissaris is heel goed. Ik kijk ernaar uit hem
met de commissie te ontvangen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik vraag me af of de VVD-fractie het rapport
waar de Staatssecretaris het zojuist over had, al heeft gezien. Dat heeft ze
nog niet naar de Kamer gestuurd. Ik kan me voorstellen dat de VVD
napraat wat het kabinet zegt, maar de rol hier is toch om te kijken of het
klopt, ook al heb je alle vertrouwen in de Staatssecretaris.
De heer Bosman (VVD): Ik heb het van verschillende kanten vernomen.
We moeten heel voorzichtig zijn. Ook als je verschillende rapporten leest,
moet je oppassen dat je niet snel dingen roept. Overbevissing is niet altijd
het geval, en is niet altijd het argument. Ik hecht waarde aan het
toepassen van een zorgvuldige balans. Dat is de beste manier van werken.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Het is wat chiquer om pas als je het rapport
waar de Staatssecretaris het over heeft, de analyse die het kabinet heeft
gemaakt, in handen hebt, te zeggen dat Greenpeace maar wat roept. Ik
heb sterk de indruk dat de bronnen waar de heer Bosman zich tot nu toe
op baseert misschien allemaal hetzelfde zijn. Het is jammer voor het debat
als er maar wat wordt geroepen.
De heer Bosman (VVD): Het is toch bijzonder. Alsof de ene kant altijd
onzin vertelt en de andere kant altijd de waarheid. Daar moeten we heel
voorzichtig in zijn. Ik durf dat niet te zeggen. Soms moeten we benoemen
dat we zorgvuldiger moeten zijn. Het gebruik van termen als «overbevissing» of «de zee wordt leeggevist» is niet juist. Daarmee ontkracht je je
eigen boodschap, omdat het niet realistisch is en iedereen het idee krijgt
dat er zaken worden overdreven. Dat zou zonde zijn. Ik probeer het van
mijn kant ook te beperken. Het zou ook verstandig zijn als Greenpeace
daar wat zorgvuldiger mee omgaat.
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor haar
beantwoording en haar toezeggingen. Dat zijn er een heel aantal. Ik kom
even terug op de Rendactarieven. De Staatssecretaris refereert in haar
brief van 21 maart aan de aanbeveling die het LEI heeft opgesteld. Een
van de aanbevelingen is om het toezicht op de tarieven te beleggen bij de
ACM. Die aanbeveling heb ik herhaald als vraag. De Staatssecretaris gaf
aan dat ze er in december op terugkomt. Wil zij ingaan op deze aanbeveling van het LEI? Wij wachten daarop. We zien wel wat ze gaat doen met
betrekking tot Rendac. Op dat moment kunnen we de discussie voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

20

Ik maak me steeds meer zorgen over de hoge eisen die wij aan dierenwelzijn stellen en die niet terugverdiend kunnen worden in de markt. We
hebben de discussie gevoerd over de egg law in Californië. Wij proberen
dierenwelzijn in Nederland op een hoger niveau te krijgen en de markt op
dat punt te beschermen. De Staatssecretaris geeft in haar antwoorden aan
dat we de markt niet kunnen beschermen. Daarover moeten we nog eens
een goede discussie voeren in het licht van al die verhogingen en
verzwaringen voor onze dierhouderijen en andere economische sectoren.
Ik wil geen welles-nietesspel over de schoolfruitregeling, maar ik geef de
Staatssecretaris een aantal dingen mee ter overweging. Het eerste punt
betreft de problemen rondom de steunaanvraag. Dat heeft te maken met
het feit dat de steunaanvrager eigenlijk ook uitvoerder is. Er zijn andere
lidstaten die zelf steunaanvrager worden, bijvoorbeeld als Nederland BV.
Daarmee zijn veel problemen te vermijden. Er zijn Europese lidstaten die
het zo doen. De Staatssecretaris sprak over de cofinanciering, mijn tweede
punt. Die is inderdaad verhoogd van 50 naar 75%, maar de vergoedingen
zijn ook aangepast. Onder de streep blijft hetzelfde over qua zwaarte. Het
derde punt dat ik haar mee wil geven is dat we in Nederland een
betaaltermijn van 170 dagen hanteren voor dit soort projecten. Dat heeft
te maken met het leveren, een paar weken administratie en ook nog 90
dagen voordat er wordt betaald. Dat moet allemaal wel door een
overbrugging of anderszins worden gefinancierd en dat is moeilijk. Het
zijn overwegingen die de Staatssecretaris mogelijk met nieuwe leveranciers, of met de oude, moet bespreken.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor haar
antwoorden en toezeggingen. Ik begin met de capaciteit voor ondersteuning van nieuwe markten. De Staatssecretaris heeft twee nieuwe
attachés benoemd. Dat is mooi. Dat gaat de sector ongetwijfeld merken.
De vraag is of de Staatssecretaris eigenlijk meer wil, en dat het budget
dus bepalend is voor de capaciteit, of dat ze denkt dat we het hiermee
redden gezien de dingen die we moeten doen.
Mijn tweede punt betreft de onderbouwing van de schol, rog en choke
species versus de aanlandplicht. Ik wil de Staatssecretaris daar iets
scherper over horen. Ik ben het met haar eens dat er een goede onderbouwing moet liggen, want je kunt niet zomaar zeggen dat we het doen.
We moeten niet in een situatie terechtkomen dat we ex-post, als de race is
gelopen, het bewijs hebben dat we het hadden kúnnen doen. Is er zicht op
een tijdpad waarbij we tijdig de informatie krijgen die we nodig hebben?
Is het ministerie voldoende actief om alle beschikbare informatie boven
tafel te halen?
De heer Geurts heeft een paar mooie vragen gesteld over Rendac. Ik heb
ooit de toezegging gekregen dat de markt opengesteld zou worden. Er zou
een concurrent zijn. Concurrentie helpt om de tarieven onder druk te
zetten, maar er is officieel een monopolie. Wat is de voortgang van het
openstellen van de markt voor een eventuele concurrent?
Mevrouw Dikkers (PvdA): Voorzitter. Ik kan kort zijn. Ik dank de Staatssecretaris voor de beantwoording en voor de overzichten die wij krijgen van
onder andere de visserijprotocollen. Ik ben heel erg benieuwd naar haar
indruk van de ontmoeting met de nieuwe Commissarissen Vella en
Hogan. Ik hoop daarvan te horen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Dank voor de toezegging van de
Staatssecretaris om goed uiteen te zetten hoe de WTO, de NTC’s en de
inzet zich verhouden tot trajecten op het gebied van vrijhandelsverdragen.
Ik kan me voorstellen dat we dit inderdaad moeten oppakken met de
Minister voor Buitenlandse Handel. Die begrotingsbehandeling is over
twee weken. Kunnen we de informatie voor dat moment ontvangen? De
Staatssecretaris zei dat ze er in het verslag van de Landbouwraad op in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

21

gaat. Als dat op tijd is, is dat prima. Anders kan het misschien in een
aparte brief, zodat we het debat meteen met Minister Ploumen kunnen
voeren.
Het lijkt me goed dat het rapport over de Nederlandse vloot snel naar de
Kamer komt. Dan kunnen we het naast de bevindingen van Greenpeace
leggen en zelf kijken wat we ervan vinden.
Dan toch het misverstand. Ik heb de indruk dat de antwoorden van de
Staatssecretaris door elkaar liepen. Er ligt op deze Landbouwraad een
voorstel voor over de diepzeebestanden en een voorbereiding van het
Europese standpunt voor de jaarvergadering ICCAT, over de blauwvintonijn. Waar had de staatsecretaris het over toen ze zei dat het nog erger
leek te worden, omdat het voorzitterschap komt met een compromis?
Gaat dat over de diepzeebestanden of over de blauwvintonijn? Ah, de
blauwvintonijn. Dat is ernstig. Ik had de Staatssecretaris willen vragen om
in te zetten op helemaal niet vissen, maar ik begrijp dat dat kansloos is. Ik
hoor alsnog graag een antwoord op mijn vraag over de diepzeebestanden. Wij vinden het te vrijblijvend om alleen maar te streven naar een
MSY. Ik wil ook weten wat bedoeld wordt met de benadering voor
gegevensarme bestanden als er weinig gegevens voorhanden zijn. Mijn
benadering zou zijn niet vissen, omdat die diepzeebestanden zo kwetsbaar
zijn. Wat moeten we hierin zien?
Tot slot wil ik graag de bevestiging van de Staatssecretaris dat de
dierenwelzijntop echt een dierenwelzijntop wordt en dat we die niet gaan
vervuilen met allerlei aanpalende onderwerpen die niet over dierenwelzijn
gaan.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Allereerst de opmerkingen van de
heer Bosman. Hij heeft eigenlijk geen nadere vragen gesteld. Dank
daarvoor.
Ik handel meteen de kwestie over het rapport af. Nederland heeft een
vlootverslag. Wij stellen dat op volgens richtsnoeren. In september 2014 is
dit naar de Europese Commissie gestuurd. Ik stuur het naar de Kamer. De
commissieleden kunnen dan zelf lezen waar het wel of niet overeenkomt
met het rapport van Greenpeace. Dat is niet aan mij om te doen. Ik heb
daar het een en ander over gezegd.
De heer Geurts heeft gevraagd of ik in de brief in december over de
tarieven van Rendac kan ingaan op de wijze waarop ik de aanbevelingen
uitvoer. Die ene wordt het wat mij betreft dus niet. Dat had hij al
begrepen. Ik zal de Kamer op deze manier informeren. Hij vindt het lastig
dat we onze markt niet kunnen beschermen. Hij sprak over de verzwaringen, in zijn woorden, van dierenwelzijnsbeleid waarmee de sector aan
de slag moet. Er is een verdienmodel te vinden in het leveren van meer
kwaliteit en verduurzaming van de productie, waardoor je je ten opzichte
van anderen in je nabijheid onderscheidt. Dit voert te ver voor nu, maar ik
voer dat debat graag een keer met de heer Geurts. Het is ook een van de
dingen die we komende tijd met de Duitsers en de Denen willen
bespreken.
Ik zeg mevrouw Ouwehand alvast dat het geen reclamefolder is. Het is
echt bedoeld zoals het bedoeld is. We willen toe naar een gelijk speelveld.
Andere Europese lidstaten moeten hun been bijtrekken. We hebben een
aantal onderwerpen geagendeerd. Ik heb niet het overzicht over het
slagveld van moties die gisteren zijn aangenomen, alle consequenties die
die met zich meebrengen en de tegenstrijdigheden die er soms in zitten. Ik
durf daar nu niet op in te gaan, maar als er moties op dit onderwerp zijn
aangenomen, voer ik die uit. De heer Geurts meldde dat zijn motie is
aangenomen. Dat betekent ook iets voor mij.
De betaaltermijnen voor de schoolfruitleveranciers zijn niet zo lang als de
heer Geurts zegt. Dit jaar waren ze langer dan normaal. Dat had te maken
met het vermoeden van onrechtmatigheden. We moeten alles controleren
en dat duurt langer dan gebruikelijk. We wilden van de inzet van arbeids-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

22

krachten een punt maken bij de Europese Commissie. Dat wisten de
leveranciers ook. Dat is overigens iets dat voor alle lidstaten geldt.
Leveranciers wisten dat dit de voorwaarde was toen ze zich meldden om
de regeling uit te voeren. Ze hebben gezegd dat ze het gingen doen en
vervolgens trekken ze zich drie dagen ervoor met veel lawaai terug. Wij
gaan op zoek naar iemand die het wel wil doen. Er zijn geïnteresseerde
mensen die zich bij ons melden. Wij heten hen van harte welkom. We
zullen uiteraard gesprekken voeren om de regeling snel van de grond te
krijgen. Ik probeer via een omweg toch te voldoen aan hetgeen diverse
woordvoerders vragen.
Het is niet zo dat de nieuwe attachés passen bij de beschikbare middelen.
We zijn ook op andere departementen vertegenwoordigd. Zo heeft BZ ook
extra inzet. Er zijn bijvoorbeeld extra missies. Op dit moment is Onze
Minister met de Minister van Buitenlandse Zaken in het Verre Oosten.
Daar worden onze sectoren met verve gepromoot, tot en met de Koning
en de Koningin die daaraan hun steentje bijdragen. De komende tijd
zullen verschillende leden van het kabinet en verschillende departementen zich meer inzetten om die markten verdergaand te openen.
We moeten niet met bewijs komen als de race gelopen is. Wij zijn met de
vissers verbonden, want we moeten de bewijslast hebben. Daar willen we
pilots voor draaien. We hebben IMARES erbij betrokken. Ik kan geen ijzer
met handen breken. Het is niet zo dat ik vooraf bepaal wat de uitkomst is
en dat daar bewijs bij komt. Het moet wel kloppen. Ik vertrouw erop dat
de heer Dijkgraaf dit met mij onderschrijft. De gesprekken zijn erop gericht
om het voor elkaar te krijgen en niet om achter de feiten aan te hobbelen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik ben het daarmee eens. Denkt de Staatssecretaris, gegeven de cijfers die nu boven tafel komen en gegeven de pilots,
dat dit proces ordelijk gaat verlopen en ze tijdig de benodigde bewijzen
boven tafel krijgt?
Staatssecretaris Dijksma: Dat durf ik nog niet te zeggen. Dat is wel onze
inzet, maar ik weet niet of dat ook de uitkomst is. Ik ben niet de wetenschapper die er iets van moet vinden. Die hebben we niet aan een
touwtje. Wij willen dit graag regelen, maar het moet wel kunnen.
De heer Dijkgraaf vroeg ook hoe het zit met het afschaffen van de TAC’s
voor de bijvangstsoorten en de planning. Ik heb daar net iets over gezegd.
Het wachten is op een voorstel van de Commissie voor het nieuwe
gemengdevisserijbeheerplan. We verwachten dat in het voorjaar van
2015. De behandeling in de Raad en het EP zal dan plaatsvinden. Wij
moeten in het voorjaar van 2015 een standpunt bepalen. Dat gaan we na
het kerstreces doen.
Ik ga in de brief die ik stuur in op de voortgang van het openstellen van de
markt voor de concurrent. Ook hier geldt dat we van alles kunnen
openstellen, maar niet dat we iemand aanwijzen die de concurrent wordt.
Er moet in de markt wel belangstelling zijn. Dat kunnen we in het kader
van het maakbaarheidsideaal niet regelen.
Mevrouw Dikkers is benieuwd naar mijn indrukken van de nieuwe
Commissarissen. Ik ook. Ik zal daar beleidsmatig te zijner tijd iets over
zeggen.
Mevrouw Ouwehand herhaalt haar vragen over de ICCAT en de diepzeebestanden. De diepzeebestanden komen in de komende Raad aan de
orde. Bij onvoldoende gegevens staat het voorzorgsbeginsel daarbij
voorop. Daarom moeten er meer gegevens komen. Dan kunnen we
inzetten op bijvoorbeeld een aanzienlijke reductie. We hebben dan harde
bewijzen en niet alleen modellen op basis waarvan we kunnen handelen.
Dat heeft ook gevolgen voor de voorbereiding van de ICCAT-vergadering
en de EU-positie die voor die vergadering moet worden voorbereid. De
inzet is geen verdere verhoging van de TAC en een volledig assessment in
2015 in plaats van 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

23

Wat speelt er voor de blauwvintonijn? Er ligt een voorstel van de
Commissie. Mevrouw Ouwehand vindt dat veel te royaal. Gezien de
wetenschappelijke informatie is het lastig om daarvan af te wijken. We
weten inmiddels dat het Italiaanse voorzitterschap een voorstel gaat doen,
een zogenaamd compromisvoorstel, waarbij men net onder het wetenschappelijk bestandverhaal gaat zitten maar een ophoging bepleit ten
opzichte van hetgeen nu vanuit de Commissie voorligt. Het drijft nog
verder af van wat mevrouw Ouwehand wil bereiken. Ik zeg haar toe dat ik
mij tegen het compromisvoorstel zal verzetten, omdat dit ook niet past bij
de voorzichtige houding die Nederland bepleit. Ze krijgt haar zin niet,
want het debat gaat inmiddels heel ergens anders over. Daar helpt ook
geen motie bij. Ze mag hem natuurlijk indienen, maar het gaat nu over het
ophogen. Dat moeten we niet doen. Ik hoop dat de Kamer mij daarin wil
steunen, want dan houd ik mijn pleidooi in de Raad namens het
parlement.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Het is toch verschrikkelijk met die Italianen.
Wat vreselijk is dit! Ik begrijp de reactie van de Staatssecretaris en ik leg
me daar met pijn in het hart bij neer. Het is niet haar schuld, maar die van
het Italiaanse voorzitterschap. De wijze waarop Europa nu opereert in de
diepzeebestanden en de manier waarop ons kabinet daarin meegaat, wil
ik eigenlijk aanscherpen. Wordt dit tijdens deze Raad beklonken of komen
de diepzeebestanden in de decembervergadering nog terug?
Staatssecretaris Dijksma: Nee. Dat punt is nu aan de orde. Wij ijveren
dus voor het verkrijgen van harde bewijzen over de bestanden, zodat we
op basis daarvan tot de reductie van TAC’s kunnen komen. Ook hiervoor
geldt dat het een standpunt is dat in het gewoel van de discussie het
dichtst zit bij wat mevrouw Ouwehand wil, in vergelijking met wat
sommige andere lidstaten in het zuiden willen. De discussie beweegt zich
eerder verder af van het Nederlandse standpunt, dan dat we daarin te
royaal zijn voor de vissers. Het umfeld is hetzelfde. Ik begrijp voor een
deel de teleurstelling, vandaar mijn voornemen om hier een punt van te
maken en te kijken of het niet mogelijk is die harde gegevens eerder te
krijgen. Dan hebben we echt iets in handen om stappen te kunnen zetten.
Dat is wat ons nu te doen staat.
De voorzitter: Daarmee zijn we aan het einde van de tweede termijn van
de zijde van het kabinet en aan het einde van dit algemeen overleg. Ik heb
de volgende toezeggingen genoteerd:
– De Staatssecretaris stuurt de Kamer naar aanleiding van de evaluatie
van de draaiboeken van de verschillende crisissituaties een brief.
Staatssecretaris Dijksma: Er zijn heel veel draaiboeken. Dit betreft de
Russische boycot en de maatregelen die naar aanleiding daarvan zowel
Europees als nationaal zijn getroffen. Dat wil de heer Geurts weten.
Misschien wil hij alle andere dingen ook weten, maar dan zijn we heel
lang bezig.
De voorzitter: Dit staat zo genoteerd. Ik zie de heer Geurts instemmend
knikken.
– De Staatssecretaris gaat in het verslag van de komende Landbouw- en
Visserijraad in op de verhoudingen tussen bilaterale vrijhandelsakkoorden en WTO-regelgeving in het kader van NTC’s.
– De Staatssecretaris doet de Kamer te zijner tijd een brief toekomen
over de ecologische criteria voor vangstmogelijkheden en de verdeling
van Nederlandse quota voor vissers.
– De Staatssecretaris stuurt de Kamer het rapport over de capaciteit van
de Nederlandse visserijvloot toe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

24

–
–

–

De Staatssecretaris stuurt de Kamer nog dit jaar een appreciatie toe
van het EP-rapport over de effecten van TTIP op dierenwelzijn.
De Staatssecretaris van Economische Zaken of de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu stuurt de Kamer een reactie op de positie van
het EP ten aanzien van de nationale teeltbevoegdheid inzake ggo’s.
De Staatssecretaris stuurt de Kamer in december een brief over de
Rendactarieven en gaat daarbij in op de aanbevelingen van het LEI en
op de suggestie om de markt open te stellen voor mogelijke
concurrenten.

Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik heb nog een vraag over een van de
toezeggingen. U vatte die samen als een brief over TTIP en de dierenwelzijnscomponent. Ik heb gevraagd naar de relatie met WTO en de inzet op
NTC’s.
De voorzitter: Dat staat hiermee genoteerd.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): En die brief komt voor de begrotingsbehandeling van BuHa-OS?
Staatssecretaris Dijksma: Inderdaad, want het is geen aparte brief. Ik doe
het in het verslag. Dat verslag is als het goed is binnen twee weken bij de
Kamer. De commissie heeft dat voor de begrotingsbehandeling van
Minister Ploumen.
De voorzitter: Ook dit staat nu genoteerd. We zijn aan het einde van dit
algemeen overleg.
Sluiting 13.00 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 822

25