Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2839

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2019
Op 25 september 2019 publiceerde de Europese Commissie (hierna: de
Commissie) haar verslag waarin zij de toepassing van Richtlijn 2014//
67/EU (hierna: de handhavingsrichtlijn) evalueert. Met grote waardering
heb ik deze evaluatie gelezen en de bevindingen tot mij genomen. Het
verslag geeft een overzicht van de omzetting van deze richtlijn in de
nationale wetgeving in de verschillende lidstaten. Hierbij bied ik u de
kabinetsappreciatie van het verslag van de Commissie aan.
De handhavingsrichtlijn
De handhavingsrichtlijn geeft lidstaten instrumenten in handen om de
detacheringsrichtlijn (richtlijn 96/71 EG) beter te handhaven. De handhavingsrichtlijn heeft tot doel de sociale bescherming van gedetacheerde
werknemers te verbeteren en oneerlijke concurrentie te bestrijden.
Nederland heeft een actieve rol gespeeld tijdens de totstandkoming van
deze richtlijn en hecht veel belang aan een stevige bescherming voor
gedetacheerde werknemers, vanuit het uitgangspunt van gelijk loon voor
gelijke arbeid op dezelfde werkplek.
De handhavingsrichtlijn is door alle lidstaten omgezet in nationaal recht.
In Nederland is de handhavingsrichtlijn omgezet in de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU). De
WagwEU is op 18 juni 2016 in werking getreden, met uitzondering van de
meldingsplicht.
Het Verslag
De Commissie heeft op basis van artikel 24 van de handhavingsrichtlijn de
implementatie van deze richtlijn geëvalueerd. In het verslag is in het
bijzonder aandacht geschonken aan de verschillende onderdelen van de

kst-22112-2839
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2839

1

handhavingsrichtlijn, zoals het bepalen of daadwerkelijk sprake is van
detachering en het voorkomen van misbruik en omzeiling van arbeidsvoorwaarden en wetgeving, wederzijdse bijstand, administratieve eisen
en controlemaatregelen, aansprakelijkheid in het geval van onderaanneming, grensoverschrijdende handhaving van financiële administratieve
sancties en/of boeten en toereikendheid van beschikbare gegevens en het
gebruik van bilaterale overeenkomsten of regelingen in verband met het
informatiesysteem interne markt (IMI). Ook is ingegaan op de vraag in
hoeverre, voor zover de beschikbare gegevens dit toestaan, de maatregelen van de lidstaten effectief zijn geweest en of wijzigingen van de
richtlijn nodig zijn.
In deze kabinetsappreciatie wordt ingegaan op een aantal maatregelen
genoemd in het verslag van de Commissie.
Het verslag gaat in op de elementen die artikel 4 van de richtlijn geeft om
te bepalen of sprake is van daadwerkelijke detachering. Het geeft de
lidstaten instrumenten om a) vast te stellen of er door de dienstverrichter
substantiële activiteiten worden verricht in de lidstaat van vestiging en er
geen postbusonderneming is en b) vast te stellen dat de gedetacheerde
werknemer tijdelijk in Nederland arbeid verricht1. Om vast te stellen of er
sprake is van substantiële activiteiten, geeft de Commissie in haar verslag
aan dat de meeste lidstaten in een lijst van elementen voorzien die
identiek is aan de handhavingsrichtlijn. Tevens zijn er lidstaten die nog
andere elementen hebben ingevoerd of gehandhaafd.
Tevens gaat het verslag in op het op toegankelijke en op transparante
wijze beschikbaar zijn voor dienstverrichters van de harde kern van
arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden die zijn vastgelegd in wettelijke
bepalingen of in algemeen verbindend verklaarde cao’s. Alle lidstaten
hebben een nationale website opgericht. Deze websites voldoen grotendeels aan de in de richtlijn genoemde voorwaarden, waaronder de
taaleisen. Zo zijn de meeste websites niet alleen beschikbaar in de
officiële taal/talen van de lidstaat van ontvangst, maar ook in het Engels
en ook vaak in andere relevante talen. Het Comité van deskundigen inzake
de detachering van werknemers2 voert momenteel een project uit waarbij
de Commissie, de lidstaten en de Europese sociale partners de website
beoordelen en hun mening en conclusies geven, met vermelding van
beste praktijken, en aanbevelingen doen voor verbeteringen.
Om de positie van gedetacheerde werknemers te verbeteren is een goede
administratieve samenwerking tussen de lidstaten essentieel en noodzakelijk om de sociale bescherming van gedetacheerde werknemers te
verbeteren en oneerlijke concurrentie te bestrijden. De artikelen 6 en 7 van
de richtlijn zien op informatie-uitwisseling in het kader van de administratieve samenwerking tussen lidstaten en bepalen dat de wederzijdse
bijstand onverwijld moet worden verleend om de uitvoering, toepassing
en handhaving van de handhavingsrichtlijn te vergemakkelijken. Uit het
verslag blijkt dat de meeste lidstaten dit artikel uitdrukkelijk hebben
omgezet of al wetgeving hebben die hierop ziet. Een aantal lidstaten
voldoet in de bestuurlijke praktijk aan alle of sommige aspecten van de

1

Nederland heeft de elementen om vast te stellen of een onderneming daadwerkelijk substantiële activiteiten verricht en of er sprake is van een gedetacheerde werknemer die tijdelijk
arbeid in Nederland verricht omgezet in het Besluit van 28 november tot uitvoering van de Wet
arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie, Staatsblad 2016, nr. 477.
2
Opgericht bij Besluit 2009/17/EG van de Commissie van 19 december 2008 tot instelling van
een Comité van deskundigen inzake de detachering van werknemers (PB L 8 van 13.1.2009, blz.
26).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2839

2

artikelen 6 en 7 en hebben ter zake geen wetgeving3. De Commissie geeft
aan dat de administratieve samenwerking in verband met detachering
vooral ziet op toezenden en beantwoorden van met redenen omklede
informatieverzoeken van de bevoegde instanties via het IMI-systeem en
dat de mate van samenwerking sinds 2017 gestaag is toegenomen.
Daarnaast gaat het verslag in op de mogelijkheden die de lidstaten, in
artikel 9 van de handhavingsrichtlijn, worden geboden voor het opleggen
van administratieve eisen en controlemaatregelen om te zorgen voor
betere naleving en doeltreffend toezicht op de van toepassing zijnde
arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden, waaronder de eis dat
bepaalde documenten in verband met de arbeidsovereenkomst op de
werkplek bewaard worden of ter beschikking gesteld. Net als de meeste
andere EU-lidstaten is de buitenlandse dienstverrichter in Nederland
verplicht om bepaalde documenten zoals loonstrookjes en arbeidstijdenoverzichten aanwezig te hebben op de werkplek (of direct digitaal
beschikbaar te hebben). In Nederland is deze verplichting vastgelegd in
artikel 9 WagwEU.
De lidstaten wordt daarnaast de mogelijkheid gegeven om, van een
dienstverrichter die in een andere lidstaat gevestigd is, een «eenvoudige
verklaring» te eisen (de meldingsplicht) ten behoeve van het uitvoeren
van daadwerkelijke controles op de werkplek noodzakelijke gegevens. Het
verslag vermeldt dat de kennisgeving de noodzakelijke informatie
verschaft om op basis van een risicobeoordeling gerichte controles uit te
kunnen voeren in de sectoren/ regio’s /ondernemingen waar zich de meest
problemen voordoen.
De Commissie constateert dat de lidstaten de concrete eisen ten aanzien
van administratieve maatregelen, die gesteld worden aan dienstverrichters, zeer divers geïmplementeerd hebben; met name ten aanzien van
kennisgeving (meldingsplicht), documentatie en vertaling.
Teneinde fraude en misbruik aan te pakken, voorziet artikel 12 van de
handhavingsrichtlijn in de mogelijkheid voor lidstaten om ervoor te
zorgen dat in onderaannemingsketens de aannemer van wie de
werkgever een directe onderaannemer is, door de gedetacheerde
werknemers naast of in plaats van de werkgever aansprakelijk kan worden
gesteld. Nederland heeft deze bepaling omgezet in een regel die geldt in
alle sectoren van de economie.4 De Commissie geeft in haar verslag aan
dat in veel lidstaten de aansprakelijkheidsregels nog niet vaak zijn
toegepast. Verscheidene lidstaten, waaronder Nederland, gaven aan dat
de invoering van deze regels de doeltreffende bescherming van de
rechten van werknemers in onderaannemingsketens heeft versterkt.
De artikelen 13 tot en met 19 van de richtlijn zien op de grensoverschrijdende handhaving van financiële administratieve sancties en/of boeten.
Zij bepalen met name dat de beslissing van de bevoegde instantie van
een lidstaat tot het opleggen van een sanctie aan een dienstverrichter, te
zijner kennis moet worden gebracht en de sanctie moet worden
ingevorderd door de bevoegde instantie van de lidstaat waar de dienstverrichter op dat moment is gevestigd. Volgens het verslag hebben de
meeste landen de artikelen 13 tot en met 19 uitdrukkelijk omgezet. Uit het
3

De landen die genoemd worden zijn België, Frankrijk, Luxemburg en Nederland.
Nederland heeft de bepalingen uit de handhavingsrichtlijn inzake administratieve samenwerking omgezet in Hoofdstuk IV van de WagwEU. Wederzijdse bijstand bij handhaving en
bestuurlijke handhaving.
4
Zie voor Ketenaansprakelijkheid voor het loon: Wet van 4 juni 2015 tot wijziging van de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag, Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en enige andere
wetten ter verbetering van de naleving en handhaving van arbeidsrechtelijke wetgeving in
verband met de aanpak van schijnconstructies door werkgevers (Wet aanpak schijnconstructies), Staatsblad 2015, nr. 233.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2839

3

verslag blijkt dat Nederland al diverse malen gebruik gemaakt heeft van
de mogelijkheid om door handhavende instanties opgelegde boetes in het
buitenland terug te vorderen.
Bevindingen van de Europese Commissie
De Commissie concludeert dat, doordat de handhavingsrichtlijn door alle
lidstaten is omgezet, de rechten van gedetacheerde werknemers nu beter
worden gehandhaafd.
Door het invoeren van administratieve eisen en controlemaatregelen zijn
de lidstaten nu beter in staat om toezicht te houden op de naleving van de
regels en de rechten van werknemers te garanderen.
Met de mogelijkheden die de handhavingsrichtlijn biedt, hebben de
lidstaten meer instrumenten gekregen om overtredingen aan te pakken en
om toezicht te houden op de regels en de rechten van werknemers. Om
de handhaving van de detacheringsrichtlijn verder te verbeteren geeft de
Commissie aan dat het maatregelen zal nemen die de grensoverschrijdende administratieve samenwerking bevorderen en vergemakkelijken,
met name via de onlangs opgerichte Europese Arbeidsautoriteit.
De Commissie zal, samen met de Europese Arbeidsautoriteit, zodra dit
orgaan operationeel wordt, ook andere betrokken actoren blijven
ondersteunen. De Commissie zal in het bijzonder de samenwerking
bevorderen tussen de instanties die met de administratieve samenwerking en wederzijdse bijstand belast zijn, teneinde de synergie tussen
alle informatie- en ondersteuningsdiensten te verbeteren, de naleving en
administratieve eisen te vergemakkelijken en procedures voor de
grensoverschrijdende handhaving van sancties en boeten te ondersteunen.
Mede gelet op de beperkte tijd dat de richtlijn van kracht is en gelet ook
op het feit dat niet is gewezen op andere problemen die een wijziging van
de richtlijn zouden vereisen, vindt de Commissie het in dit stadium niet
noodzakelijk is om wijzigingen van de richtlijn voor te stellen.
Kabinetsappreciatie van het verslag
Het verslag geeft een goed overzicht van de omzetting van de handhavingsrichlijn in de nationale wetgeving van de verschillende lidstaten.
De Commissie concludeert dat de rechten van gedetacheerde werknemers
nu beter kunnen worden gehandhaafd doordat de handhavingsrichtlijn
door alle lidstaten is omgezet. Ik ben het met de Commissie eens dat door
het invoeren van administratieve eisen en controlemaatregelen de
lidstaten nu beter in staat zijn om toezicht te houden op de naleving van
de regels en de rechten van werknemers te garanderen. In Nederland is
de handhavingsrichtlijn geïmplementeerd in WagwEU die op 18 juni 2016
in werking is getreden. Het is nog te vroeg om te kunnen zeggen of de
handhavingsrichtlijn voldoende effect heeft voor de Nederlandse praktijk,
daarvoor is de richtlijn nog te kort in werking in alle lidstaten.
Gelet op het bovenstaande, ben ik het met de Commissie eens dat het in
dit stadium niet noodzakelijk is om wijzigingen van de richtlijn voor te
stellen. Wel kunnen de toepassing van de richtlijn en de grensoverschrijdende samenwerking binnen de EU nog worden verbeterd. Ondernemers
lopen nu aan tegen uiteenlopende toepassing van dezelfde EU-regels in
verschillende lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2839

4

Zoals ik aangaf in mijn brief over de toekomstige ontwikkeling van de
sociale dimensie van de Europese Unie5, pleit ik bij de Europese
Commissie voor een voortvarende en effectieve inzet van de Europese
Arbeidsautoriteit, zodat er op het terrein van effectieve grensoverschrijdende handhaving en samenwerking binnen de EU verdere stappen gezet
kunnen worden. Ik verwelkom het voornemen van de Europese
Commissie om autoriteiten hierin te ondersteunen en zo bij te dragen aan
een betere naleving. Dit zal bijdragen aan meer synergie en eenduidigheid
in dit kader. Ook zal ik de Commissie oproepen toe te zien op de implementatie van recent tot stand gekomen regelgeving, zoals de herziene
detacheringsrichtlijn, en waar nodig te komen met vervolgstappen voor
het verder tegengaan van oneerlijke concurrentie en voor de adequate
bescherming van werknemers.
Tot slot, kan ik uw Kamer meedelen dat Nederland, net als de meeste
andere lidstaten, uitvoering zal gaan geven aan de eis van een
eenvoudige verklaring door dienstverrichters te verplichten melding te
maken van de detachering naar Nederland. Ik ben voornemens om het
meldloket per 1 maart 2020 in werking te laten treden. Dienstverrichters
uit de EU, de EER en Zwitserland worden verplicht voorafgaand aan de
grensoverschrijdende dienst in Nederland een melding te doen in het
online meldloket. Tevens ben ik voornemens om het meldloket per
1 februari 2020 open te stellen zodat de diensten die op of na 1 maart 2020
starten alvast kunnen worden gemeld. De Inspectie SZW, de SVB, de
Belastingdienst en de IND hebben toegang tot de gegevens uit het
meldloket. Daarnaast zal de nieuwe website medio januari 2020 de lucht
in gaan waar informatie op te vinden is over detachering en de
meldingsplicht.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

5

Kamerstuk 21 501-31, nr. 527

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 22 112, nr. 2839

5