Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 746

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 december 2008
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vier fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Richtlijn gelijke behandeling zelfstandig werkzame mannen en
vrouwen; (Kamerstuk 22 112, nr. 745)
2. Verordening inzake marktdeelnemers hout en houtproducten;
3. Voorstel voor statuut assistenten van leden van het Europees Parlement; (Kamerstuk 22 112, nr. 747)
4. Mededeling actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn
uitgesloten. (Kamerstuk 22 112, nr. 748)
5. Richtlijn uitbreiding zwangerschapsverlof (Kamerstuk 22 112, nr. 749).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST125882
0809tkkst22112-746
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

1

Fiche: Verordening inzake marktdeelnemers hout en
houtproducten
1. Algemene gegevens

Voorstel: Voorstel voor verordening van het Europees parlement en de
Raad tot vaststelling van de verplichtingen van marktdeelnemers die hout
en houtproducten op de markt brengen
Datum Commissiedocument: 17 oktober 2008
Nr. Commissiedocument: COM (2008) 644 definitief
Prelex: http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=
COM:2008:0644:FIN:NL:PDF
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
SEC(2008)2615, SEC(2008) 2616
Behandelingstraject Raad: Rwg Bos d.d. 4 november en 3 december;
eerste presentatie voorstel 20 oktober jl (Milieuraad), verdere behandeling
in Landbouw- en Visserijraad( nog geen datum voorzien).
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit
Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement en comitologie
a) Rechtsbasis
Het voorstel is gebaseerd op artikel 175, lid 1, van het Verdrag.
b) Stemwijze Raad en rol Europees Parlement
Gekwalificeerde meerderheid, co-decisieprocedure (artikel 251
EG-verdrag)
c) Comitologie
De Commissie krijgt de bevoegdheid om uitvoeringsbepalingen op te
stellen middels de regelgevingsprocedure met toetsing zoals bedoeld
in de artikelen 5 bis, leden 1 tot en met 4 en artikel 7 van Besluit 1999/
468/EG, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit.
2. Samenvatting BNC-fiche
Het voorstel legt marktdeelnemers de verplichting op om het risico dat
illegaal gekapt hout en producten daarvan op de markt worden gebracht
tot een minimum te beperken. Het voorstel is toegespitst op het moment
waarop hout en houtproducten voor de eerste maal op de communautaire
markt worden gebracht, ongeacht de oorsprong ervan. Op deze wijze
hoopt de Commissie illegaal hout van de communautaire markt zoveel
mogelijk te weren tegen redelijke administratieve lasten en passend
binnen internationaal handelsrechtelijke bepalingen. Het voorstel draagt
bij aan versterking van het bestaande EU Actieplan FLEGT. De Commissie
baseert de Verordening op Artikel 175, lid 1, van het EG-verdrag (milieu).
Het oordeel over subsidiariteit is positief. Inzake proportionaliteit is het
oordeel deels positief, deels negatief (vanwege onduidelijkheid op een
aantal punten in het voorstel). Nederland vindt bestrijding van illegaal
gekapt hout en daarmee gerelateerde handel zeer belangrijk en verwelkomt daarom dit voorstel als een eerste stap richting duurzaam bosbeheer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

2

3. Samenvatting voorstel
Het voornaamste doel van dit voorstel is om het bestaande beleidskader
van de EU aan te vullen en te versterken en de internationale bestrijding
van illegale houtkap en de daarmee samenhangende handel te ondersteunen. Dit bestaande kader is neergelegd in het EU-actieplan voor wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw (Forest Law Enforcement, Governance and Trade, FLEGT). Hierin zijn een aantal maatregelen
opgenomen om te garanderen dat in de EU ingevoerd hout legaal is
gekapt en dat in de EU ingevoerde houtproducten van legaal gekapt hout
zijn gemaakt. Een van de belangrijkste elementen hierbij is het vergunningenstelsel dat onderdeel is van de vrijwillige partnerschapsovereenkomsten (Voluntary Partnership Agreements – VPA’s), waarover met een
aantal landen onderhandelingen worden gevoerd. De VPA-aanpak wordt
als veelbelovend gezien, maar wel wordt erkend dat er beperkingen aan
kleven.
Het nu gepresenteerde voorstel beoogt deze beperkingen te ondervangen
door middel van een verordening waarbij de verplichtingen van de marktdeelnemers die hout en houtproducten op de EU-markt brengen, worden
vastgelegd. In dit voorstel worden marktdeelnemers verplicht om het
risico dat illegaal gekapt hout en producten daarvan op de markt worden
gebracht tot een minimum te beperken. Hiermee wordt een duidelijke
verantwoordelijkheid bij de marktdeelnemers gelegd. Het voorstel is
toegespitst op het moment waarop hout en houtproducten voor de eerste
keer op de communautaire markt worden gebracht, ongeacht de
oorsprong ervan. Het voorstel is gebaseerd op het beginsel van de
toepassing van zorgvuldigheidseisen: dit houdt in dat de betrokken marktdeelnemers een stelsel moeten toepassen (het stelsel van zorgvuldigheidseisen) om het risico dat zij illegaal gekapt hout en producten daarvan
op de communautaire markt brengen, tot een minimum beperken. Marktdeelnemers kunnen ofwel hun eigen stelsel ontwikkelen, of vertrouwen op
een erkend stelsel van zorgvuldigheidseisen, aangezien het voorstel voorziet in de erkenning van door toezichthoudende organisaties ontwikkelde
stelsels van zorgvuldigheidseisen. Overigens worden hout en houtproducten die zijn voorzien van een FLEGT- of CITES-vergunning voor de
toepassing van deze verordening als legaal beschouwd.

Impact assessment
De Commissie heeft een effectbeoordeling laten uitvoeren van verschillende beleidsopties om de illegale houtkap in de EU en in derdelanden
terug te dringen, alsmede de economische (met name kosten voor regelgeving voor de overheidssector, kosten voor de particuliere sector en
gevolgen voor de handel in zowel de EU als daarbuiten), de sociale (werkgelegenheid, andere sociale factoren) en de ecologische effecten daarvan.
Uit deze effectbeoordeling die in opdracht van de Commissie is uitgevoerd, blijkt dat het huidige voorstel de meest doeltreffende van alle
opties is. Dit voorstel kan resulteren in het terugdringen van de illegale
houtkap, zonder de introductie van een duur stelsel van systematische
controles en zonder de aanzienlijke handhavingsproblemen die bij
verscheidene andere opties kunnen worden verwacht. Ook zal deze optie
bevorderen dat marktdeelnemers ertoe worden aangezet hun hout te
betrekken uit landen met FLEGT-VPA’s (vrijwillige partnerschapsovereenkomsten).
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel

a) Bevoegdheid:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

3

De Commissie baseert de verordening op artikel 175, lid 1, van het
EG-verdrag aangezien de bepalingen van deze verordening de
bescherming van het milieu raken. Nederland kan zich vinden in deze
rechtsgrondslag.

b) Functionele toets:
– Subsidiariteit: positief
Nederland heeft een positief oordeel over de subsidiariteit. Een
Europese aanpak van de illegale oogst van hout en de handel in
illegaal hout biedt meer kans op een succesvolle aanpak dan nationale maatregelen.
– Proportionaliteit: deels positief, deels negatief: Nederland verwelkomt het voorstel van de Europese Commissie als een eerste goede
stap met als doel de handel in illegaal hout tegen te gaan. Nederland heeft hierop in het verleden ook meerdere malen aangedrongen bij de Commissie. Het voorstel is erop gericht het risico
dat illegaal gekapt hout en producten daarvan op de communautaire markt worden gebracht, zo klein mogelijk te maken. Nederland
ondersteunt deze aanpak. De uitvoerings- en controle-elementen
van dit voorstel vinden, voor zover nu duidelijk is, deels op Europees en deels op lidstaatniveau plaats. Het voorstel laat hiermee
voldoende ruimte voor lidstaten. Op grond van het hierboven
gemelde, beoordeelt Nederland de proportionaliteit positief. Op
een aantal punten behoeft het voorstel wel meer verduidelijking,
zodat kan worden vastgesteld of de voorgestelde maatregelen
voldoende geschikt zijn om het beoogde doel te bereiken, namelijk
om illegaal hout op de markt tot een minimum te beperken. In dat
licht is ook van belang op welke wijze de zorgvuldigheidseisen
waaraan de marktdeelnemers moeten voldoen, nader worden
ingevuld. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan welke informatie
toereikend is om vast te stellen of er sprake is van legale houtkap
volgens de geldende wetgeving in het land waar het hout is gekapt.
Voorts zijn er vragen ten aanzien van de precieze taakafbakening
tussen de betrokken instanties en autoriteiten. Ook zou verduidelijkt
moeten worden aan welke geldende wetgeving moet worden
voldaan, om te kunnen spreken van legale houtkap, conform de
daarvoor bestaande internationale regelgeving. Dit dient een
aandachtspunt te zijn bij de verdere besprekingen. De proportionaliteit is derhalve negatief voor wat betreft de onduidelijkheden die
nog in het voorstel zitten.
c) Nederlands oordeel:
Nederland is voorstander van een Europese aanpak gezien het feit dat
er sterke aanwijzingen zijn dat illegale houtkap op grote schaal plaatsvindt, waardoor aanzienlijke milieuschade optreedt, de biodiversiteit
afneemt en het concurrentievermogen van de legale bosbouwactiviteiten wordt ondermijnd. Dit is een zo groot probleem dat het niet
op nationaal niveau kan worden opgelost en er dus maatregelen nodig
zijn op Europees niveau. Een aanpak op EU niveau zorgt voor het
meest effectieve resultaat. Bovendien blijkt – uit eerdere studies – dat
een nationale (strafrechtelijke) aanpak op basis van bestaande wet- en
regelgeving weinig effectief is (TK 2005–06,21 501, nr. 140). Nederland
verwelkomt daarom het voorstel van de Commissie om via dit voorstel
voor een verordening de illegale houtproblematiek aan te pakken. Wel
is Nederland van mening dat het voorstel op een aantal punten, zoals
de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de betrokken partijen, de
door de lidstaten te sanctioneren norm en de invulling van het «stelsel
van zorgvuldigheidseisen» verduidelijking behoeft. Bovendien zijn er
nog vragen over de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van het
voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

4

5. Implicaties financieel

a) Consequenties EG-begroting
Nee. Het voorstel is verenigbaar met bestaande financiële programmering.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden
Ja. In de uitvoering van deze verordening is ook een rol voorzien van
nog aan te wijzen bevoegde autoriteiten in de lidstaten. Dat betekent
extra handhavingskosten, waarvan de omvang moeilijk is in te
schatten omdat het voorstel over de handhaving nog niet voldoende
helder is.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Nee. Het voorstel voorziet nadrukkelijk in een eigen verantwoordelijkheid voor importeurs en producenten van hout als het gaat om de
naleving van de zorgvuldigheidsregels. Het voorstel houdt rekening
met de bestaande praktijk inzake de garantie van legaliteit door middel
van certificaten (certificaten kunnen ook uitsluitend de legaliteit garanderen) waardoor een deel van de kosten reeds is gedekt in bestaande
stelsels.
d) Administratieve lasten voor rijksoverheid, decentrale overheden
Er zijn mogelijk administratieve lasten te voorzien in verband met een
nog te benoemen autoriteit op het gebied van controle. Mogelijk kan
dit worden opgehangen onder de Douanewet.
e) Administratieve lasten voor bedrijfsleven en burger
Voor het bedrijfsleven nemen de administratieve lasten naar verwachting gering toe; voor burgers zijn er geen lasten. Het is nog niet precies
te bepalen hoe hoog de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
zullen zijn. Nederland zal bij de onderhandelingen inzetten op een
goede balans tussen de administratieve lasten en effectiviteit van het
voorstel. Het voorstel voorziet nadrukkelijk in een eigen verantwoordelijkheid voor importeurs en producenten van hout als het gaat om de
naleving van de zorgvuldigheidsregels. Het voorstel houdt rekening
met de bestaande praktijk inzake de garantie van legaliteit door middel
van certificaten, waardoor een deel van de kosten reeds is gedekt in
bestaande stelsels.
Ten aanzien van het nationale programma administratieve lasten voor
bedrijven in het bijzonder is er sprake van een netto reductiedoelstelling
van 25%. Dit betekent dat onvoorziene stijgingen van de administratieve
lasten voor bedrijven (voortvloeiend uit zowel nationale als Europese weten regelgeving) dienen te worden gecompenseerd door het beleidsverantwoordelijke departement, conform de interdepartementale hoofdafspraken voor compensatie van administratieve lastentegenvallers. Om
te komen tot een merkbare vermindering van administratieve lasten voor
bedrijven dienen compensaties zoveel mogelijk te geschieden binnen het
domein waarin de tegenvaller plaatsvindt (bijlage 7 van de miljoenennota).
6. Implicaties juridisch

a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid
Het voorstel is primair gericht tot marktdeelnemers die hout of houtproducten op de Europese markt brengen. Marktdeelnemers dienen
door middel van een «stelsel van zorgvuldigheidseisen» het risico te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

5

minimaliseren op de import van illegaal hout. Het voorstel is echter
niet duidelijk over de vraag of de controle op naleving gebeurt door
lidstaten of door private organisaties.
Hetzelfde geldt voor de bepaling in het voorstel die lidstaten verplicht
om sancties vast te stellen die van toepassing zijn bij niet naleving van
de zorgvuldigheidseisen. Het is niet duidelijk welke overtreding van de
zorgvuldigheidseisen door de lidstaten gesanctioneerd dienen te
worden. De Commissie zal gevraagd worden hierover meer helderheid
te verschaffen. Lidstaten dienen naast het vaststellen van sancties ook
een bevoegde autoriteit aan te wijzen. Ook over de bevoegde autoriteit
is onduidelijkheid Dit voorstel leidt tot aanpassing van de Nederlandse
wetgeving. Gezien het doel van de verordening (namelijk het tegengaan van het op de markt brengen van illegaal gekapt hout of houtproducten) ligt het voor de hand om bepalingen op te nemen in de
douaneregeling of in het douanebesluit (op grond van de Algemene
douanewet) voor zover het betreft de invoer van hout of houtproducten uit een derdeland en in de Boswet voorzover het betreft het op
de markt brengen van hout of houtproducten door Europese marktdeelnemers.

b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
beschikkingen) met commentaar t.a.v. Haalbaarheid:
De verordening treedt in werking op de zevende dag volgende op die
van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.
Maar de verordening zal pas twee jaar na inwerkingtreding van toepassing worden. In deze tweejarige termijn kunnen lidstaten, marktdeelnemers, toezichthoudende organisaties en bevoegde autoriteiten
nodige maatregelen en wettelijke voorzieningen treffen om te voldoen
aan de eisen van deze verordening. Daarnaast zal de Commissie deze
termijn gebruiken om de nodige uitvoeringsregelgeving op te stellen.
Nederland is van mening dat deze termijn onvoldoende is om te
zorgen een correcte invulling te kunnen geven aan de verordening.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
In de ontwerp-verordening is geen evaluatiebepaling opgenomen. Dit
is wel wenselijk gezien de complexiteit van het voorgestelde stelsel.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving

a) Uitvoerbaarheid
In beginsel sluit het voorstel aan bij de Nederlandse visie op toezicht,
namelijk dat het primaire toezicht door het bedrijfsleven plaats vindt
en de overheid systeemtoezicht houdt op de private toezichthouders.
b) Handhaafbaarheid
Voor een goede handhaafbaarheid is het van belang dat de keten vanaf
het eerste moment transparant is. Dit geldt in het bijzonder in situaties
waarbij het gaat om hout dat in de EU wordt geproduceerd; het moet
zodanig gemerkt zijn dat het hout te traceren is naar degene die het
voor het eerst op de markt heeft gebracht. Het voorstel is hierover niet
duidelijk. De handhaafbaarheid van het stelsel is daarmee nog onvoldoende toegelicht. Ook zullen zich naar de mening praktische complicaties kunnen voordoen bij het door de overheid uit te voeren toezicht
op de vraag of de marktdeelnemers effectief aan de in deze verordening vastgelegde uitgangspunten, waaronder de eerbiediging van het
legaliteitsbeginsel, voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

6

8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Ontwikkelingslanden behoren tot de zogenaamde hoge risicolanden als
het gaat om illegale houtkap. Het voorstel kan ertoe bijdragen dat OS
landen hun inspanningen voor het leveren van legaal hout niet langer
ondermijnd zien door afnamen van de levering van goedkoper illegaal
geoogst hout. Dit is afhankelijk van de nadere invulling van het voorstel.
9. Nederlandse positie (belangen en eerste algemene standpunt):
Nederland zet zich al jaren in voor het bestrijden van de handel in illegaal
hout in het algemeen en het weren van illegaal hout op de EU-markt in
het bijzonder als één van de middelen om duurzaam bosbeheer te realiseren. Het verduurzamen van houtketens, waarbij legaliteit een eerste
stap is, is onderdeel van het beleidsprogramma van het kabinet. Nederland steunt een Europese aanpak aangezien deze het meest effectief is.
Nederland kan zich ook vinden in de analyse en overwegingen van de
Commissie bij de verschillende opties. Nederland acht het van groot
belang dat eventuele maatregelen in overeenstemming zijn met de internationale handelsrechtelijke bepalingen. Nederland steunt in beginsel het
voorstel maar vindt dat het voorstel op bepaalde punten nog verduidelijkt
moet worden, zodat kan worden vastgesteld of de voorgestelde maatregelen voldoende geschikt zijn om het beoogde doel te bereiken, namelijk
om illegaal hout op de markt tot een minimum te beperken. In dat licht is
ook van belang op welke wijze de zorgvuldigheidseisen waaraan de
marktdeelnemers moeten voldoen nader worden ingevuld. Hierbij valt
bijvoorbeeld te denken aan welke informatie toereikend is om vast te
stellen of er sprake is van legale houtkap volgens de geldende wetgeving
in het land waar het hout is gekapt. Ook zou verduidelijkt moeten worden
aan welke geldende wetgeving moet worden voldaan, om te kunnen
spreken van legale houtkap. Voorts is van belang dat het stelsel geen
onnodige administratieve lasten met zich meebrengt en handhaafbaar is.
Verder vindt Nederland dat er een impact assessment plaats moet vinden
van het uiteindelijke voorstel (handhaafbaarheid, administratieve lasten
en effectiviteit ten opzichte van de andere opties) en dat er een evaluatieplanning moet worden opgenomen. Nederland is voorts van mening dat
bepaalde essentiële punten in het voorstel (waaronder handhaafbaarheid
en administratieve lasten) niet uitsluitend in comitologie kunnen worden
opgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 746

7