Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3631

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 maart 2023
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 2 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling Herziening van het EU-initiatief inzake bestuivers
(Kamerstuk 22 112, nr. 3630)
Fiche: Mededeling en aanbeveling versterken sociale dialoog
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3631
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

1

Fiche: Mededeling en aanbeveling versterken sociale dialoog
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
1. Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de
Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité
van de Regio’s. Versterking van de sociale dialoog in de Europese
Unie: het volledige potentieel van de sociale dialoog benutten om
de transities in goede banen te leiden.
2. Voorstel voor een Raadsaanbeveling over de versterking van de
sociale dialoog in de Europese Unie.
b) Datum ontvangst Commissiedocumenten
25 januari 2023
c) Nr. Commissiedocumenten
COM (2023) 38
COM (2023) 40
d) EUR-Lex
EUR-Lex – 52023DC0040 – EN – EUR-Lex (europa.eu)
EUR-Lex – 52023DC0038 – EN – EUR-Lex (europa.eu)
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie
N.v.t.
f) Behandelingstraject Raad
Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken, eenparigheid van stemmen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
2. Essentie voorstel
Op 25 januari 2023 heeft de Europese Commissie (hierna: Commissie) een
mededeling en een voorstel voor een raadsaanbeveling gepubliceerd over
de versterking van de sociale dialoog. De Commissie hanteert een brede
definitie van de sociale dialoog. Zij schaart alle soorten overleg hieronder,
zowel informeel als geïnstitutionaliseerd, tussen (vertegenwoordigers)
van regeringen, werkgevers en werknemers, zowel tripartiete als
bipartiete, op nationaal, sectoraal of ondernemingsniveau en inclusief
collectieve onderhandelingen. Hierin stelt de Commissie dat de sociale
dialoog een cruciaal instrument is voor een goed functionerende sociale
markteconomie. De Commissie signaleert echter dat de sociale dialoog in
veel lidstaten onder druk staat. Het aantal werknemers dat onder een
collectieve arbeidsovereenkomst valt is de afgelopen jaren flink gedaald,
met name in Centraal- en Oost-Europa, evenals het aantal vakbondsleden.
Ook zijn werknemers in niet-standaard vormen van werk minder goed
georganiseerd en vertegenwoordigd. Om deze redenen roept de
Commissie lidstaten op maatregelen te nemen om de sociale dialoog en
de capaciteit van sociale partners te versterken.
De Europese sociale dialoog is vastgelegd in het Verdrag van de Werking
van de Europese Unie (VWEU) in artikelen 151–155 VWEU. Hierin staat dat
de Europese Commissie sociale partners (op EU-niveau) raadpleegt
alvorens zij initiatieven uitbrengt op het gebied van sociale zaken. In de
mededeling stelt de Commissie zichzelf een aantal doelen en roept zij ook
(Europese) sociale partners op een bijdrage te leveren. Zo zal de
Commissie hen vaker uitnodigen voor tripartiete overleggen over
relevante onderwerpen, zoals bijvoorbeeld krapte op de arbeidsmarkt en
tekort aan vaardigheden, en zal in elke dienst van de Commissie een
coördinator Sociale Dialoog worden aangesteld om de betrokkenheid van
Europese sociale partners bij vormgeving van Europees sociaal beleid te
verbeteren. Verder roept de Commissie Europese sociale partners op tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

2

het onderhandelen en sluiten van meer overeenkomsten tussen sociale
partners over sociale onderwerpen op EU-niveau. Deze overeenkomsten
kunnen uiteindelijk worden voorgelegd aan de Commissie of autonoom
ten uitvoer worden gebracht. Indien gewenst zal de Commissie hiervoor
administratieve en juridische ondersteuning verlenen. In samenwerking
met sociale partners zal de Commissie een onderzoeksnetwerk opzetten
om financiële en technische hulp effectiever te maken en worden
(Europese) sociale partners gevraagd om meer zichtbaarheid en
kenbaarheid te geven aan de uitkomsten van de Europese sociale dialoog.
Tevens zal de Commissie doorgaan met het internationaal promoten en
bevorderen van de sociale dialoog op alle niveaus en vraagt zij sociale
partners dit ook te doen.
De raadsaanbeveling bevat een oproep aan lidstaten om te zorgen voor
een gunstig klimaat voor de sociale dialoog op alle niveaus, waarbij
collectieve onderhandelingen worden bevorderd en het recht op vrijheid
van vereniging en vrijheid tot collectieve onderhandelingen geëerbiedigd
worden. De Commissie benadrukt het belang van sterke, onafhankelijke
werknemers- en werkgeversorganisaties en roept de lidstaten op
maatregelen te treffen om deze organisaties te erkennen en te
beschermen en hun capaciteit te versterken. Lidstaten dienen sociale
partners op systematische, tijdige en zinvolle wijze te consulteren over
sociaaleconomisch beleid en ervoor te zorgen dat de hiervoor benodigde
informatie beschikbaar is. Tot slot wijst de Commissie op het belang van
een toekomstbestendige overlegstructuur, met aandacht voor het digitale
tijdperk, een veranderende arbeidsmarkt en een eerlijke en rechtvaardige
energietransitie.
Ten aanzien van de implementatie van de aanbeveling stelt de Commissie
voor om gemeenschappelijk overeengekomen indicatoren te ontwikkelen
en deze regelmatig te monitoren, in ieder geval eens per jaar. Lidstaten
worden verzocht om binnen 18 maanden na de publicatie van de
raadsaanbeveling een lijst met maatregelen te sturen, die is opgesteld in
overleg met sociale partners en aantonen op welke wijze de aanbevelingen geïmplementeerd zijn. De Commissie is voornemens 4 jaar na
publicatie van de aanbeveling samen met lidstaten en sociale partners
een evaluatie uit te voeren van de acties die genomen zijn naar aanleiding
van de aanbeveling en hierover te rapporteren aan de Raad.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Een sterke sociale dialoog met solide sociale partners op nationaal en
Europees niveau is voor Nederland van groot belang. Het Nederlandse
poldermodel kent een lange traditie en is sterk ontwikkeld, waarbij sociale
partners onderling, en sociale partners met de overheid, samenwerken op
sociaaleconomisch terrein. Dit zorgt voor stabielere arbeidsverhoudingen
en een positievere sociaaleconomische ontwikkeling. Niet alle lidstaten
kennen een traditie van sociale dialoog. In die lidstaten zou de sociale
dialoog bevorderd kunnen worden, onder andere door het stimuleren van
de sociale dialoog op Europees niveau. Het kabinet vindt het daarom van
belang om op Europees niveau de positie van sociale partners te
verstevigen. Een goed werkende (Europese) sociale dialoog kan de sociale
dimensie van Europa versterken en daarbij bijdragen aan een concurrerende en eerlijke Europese arbeidsmarkt.
De sociale dialoog vindt in Nederland onder meer plaats op centraal
niveau in geïnstitutionaliseerde vorm, zoals in de Stichting van de Arbeid
(StvdA) en de Sociaal Economische Raad (SER). In de StvdA overleggen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

3

centrale werkgevers- en werknemersorganisaties over sociaaleconomische thema’s. De StvdA kan aanbevelingen doen aan decentrale
werkgevers- en werknemersorganisaties en heeft mede tot doel het
overleg op cao-niveau te stimuleren. Daarnaast overlegt de StvdA op
reguliere basis met de overheid over sociaaleconomisch beleid op zowel
ambtelijk als bestuurlijk niveau. In voorkomende gevallen kan dit ook
leiden tot akkoorden of gezamenlijke afspraken. De SER is een onafhankelijk adviesorgaan en adviseert de regering en het parlement gevraagd
en ongevraagd over sociaaleconomisch beleid en wetgeving, gericht op
de middellange en lange termijn. Naast ondernemers en werknemers
hebben ook onafhankelijk deskundigen (kroonleden) zitting in de SER.
Op decentraal niveau vinden collectieve onderhandelingen plaats over
arbeidsvoorwaarden tussen sectorale werkgevers- en werknemersorganisaties. Ook op ondernemingsniveau is er collectief arbeidsvoorwaardenoverleg tussen de werkgevers- en werknemersorganisaties.
Uitgangspunten in het Nederlandse stelsel zijn de vrijheid van vereniging
en het recht op collectieve onderhandelingen. Deze rechten zijn zowel
internationaal als nationaal gewaarborgd.1 Sociale partners besluiten of
en met wie zij collectief onderhandelen, of zij een collectieve arbeidsovereenkomst afsluiten, welke (arbeidsvoorwaardelijke) afspraken zij
daarbinnen maken en hoe ze de naleving van deze afspraken garanderen.
Zelfregulering door sociale partners zorgt voor sectorspecifieke en
passende afspraken en maakt maatwerk mogelijk, evenals afspraken die
een breder belang dienen, zoals scholing of intersectorale mobiliteit. De
overheid kan niet zomaar ingrijpen in dit proces. Deze heldere rolverdeling stamt uit de jaren tachtig van de vorige eeuw. Sindsdien is
afgesproken dat de collectieve arbeidsvoorwaardenvorming decentraal
wordt georganiseerd.
Voor het aangaan van een cao is slechts vereist dat er (ten minste) twee
partijen zijn, een werkgever of werkgeversvereniging en een werknemersvereniging (die in hun statuten hebben opgenomen dat zij cao’s mogen
afsluiten) en dat zij volledig rechtsbevoegd zijn.2 Cao-partijen kunnen
vervolgens een verzoek indienen om bepalingen van hun bedrijfstak-cao
algemeen verbindend te laten verklaren (avv), zodat deze bepalingen in
beginsel voor alle werkgevers en werknemers gelden die vallen onder de
werkingssfeer van de betreffende cao. Met avv wordt het bereik van de
cao vergroot en de totstandkoming van collectieve afspraken over
arbeidsvoorwaarden via cao’s ondersteund en beschermd. Het beoogde
effect van avv is het voorkomen van concurrentie op arbeidsvoorwaarden.
Tijdens de avv-procedure is het mogelijk voor belanghebbenden om
bedenkingen of een dispensatieverzoek in te dienen. Zowel de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) als cao-partijen zelf kunnen
dispensatie verlenen.
Tot slot vindt er op ondernemingsniveau overleg plaats tussen werkgever
en werknemers. De ondernemer die een onderneming met 50 of meer
werknemers in stand houdt, is verplicht een ondernemingsraad (OR) in te
stellen. De OR heeft geen instemmingsrecht over primaire arbeidsvoorwaarden, maar het is wel mogelijk om in een cao aanvullende bevoegdheden toe te kennen aan de OR. Verder kunnen de ondernemer en de OR
een ondernemingsovereenkomst sluiten die de bevoegdheden van de OR
uitbreidt. Op grond hiervan wordt in sommige ondernemingen waar geen
cao van toepassing is, een arbeidsvoorwaardenregeling getroffen. Een
dergelijke regeling heeft niet dezelfde status als een cao.
1

Art. 6 Europees Sociaal Handvest, ILO-verdragen nr. 87 en nr. 98, de Wet op de collectieve
arbeidsovereenkomst en de Wet op het verbindend en onverbindend verklaren van collectieve
arbeidsovereenkomsten.
2
Art. 1 eerste lid en art. 2 Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

4

b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet onderschrijft in zijn algemeenheid de doelstelling en analyse
van de mededeling en het voorstel voor een raadsaanbeveling. Een
bevorderlijk klimaat voor de sociale dialoog op alle niveaus, inclusief
collectieve onderhandelingen, acht het kabinet net als de Commissie van
groot belang.
Het kabinet juicht de Commissie-initiatieven in de mededeling toe. Het
kabinet vindt het een goede zaak dat de Commissie voornemens is sociale
partners vaker uit te nodigen voor tripartiete overleggen, in samenwerking met sociale partners een onderzoeksnetwerk op te zetten en in
elke dienst van de Commissie een coördinator Sociale Dialoog aan te
stellen om de betrokkenheid van Europese sociale partners bij
vormgeving van Europees sociaal beleid te verbeteren. Het kabinet
ondersteunt de oproep van de Commissie richting sociale partners tot het
onderhandelen en sluiten van meer sociale partners overeenkomsten op
Europees niveau en staat positief tegenover het voornemen van de
Commissie om hen hierbij desgewenst te ondersteunen. Het kabinet staat
eveneens positief tegenover de oproep aan sociale partners om de sociale
dialoog ook op internationaal niveau op alle niveaus te promoten.
In het voorstel voor de raadsaanbeveling doet de Commissie verschillende aanbevelingen, zoals het creëren van een gunstig klimaat voor de
sociale dialoog, waarbij de fundamentele rechten van vrijheid van
vereniging en collectieve onderhandelingen worden gerespecteerd en het
beschermen van vakbondsleden tegen discriminatie en ontslag3. Deze
onderwerpenzijn reeds gewaarborgd in het Nederlandse stelsel. Ook
worden sociale partners tijdig van de benodigde informatie voorzien,
zodat zij op gedegen wijze advies kunnen uitbrengen en deel kunnen
nemen aan het overleg met de Nederlandse overheid op centraal niveau.
Op centraal niveau vindt tevens overleg tussen sociale partners onderling
plaats. Op deze manier worden sociale partners betrokken bij onder meer
de totstandkoming van nieuw kabinetsbeleid. De SER en de StvdA zijn
onafhankelijk en worden niet door de overheid gefinancierd. Zo wordt
geborgd dat sociale partners vrij en onafhankelijk kunnen overleggen en
adviseren.
Het kabinet is van mening dat het Nederlandse wettelijk kader voldoet aan
de aanbevelingen van de Commissie over het ondersteunen van (de
uitkomsten van) collectief overleg, het kenbaar maken aan welke eisen
partijen moeten voldoen om een cao af te sluiten en in aanmerking te
komen voor avv of dispensatie. Het recht op collectieve onderhandelingen
en de vakverenigingsvrijheid worden hiermee voor alle betrokken spelers
erkend. Sociale partners hebben binnen het wettelijke kader alle vrijheid
en ruimte om zelf te bepalen of en waarover zij collectieve afspraken
maken en met wie, zoals de Commissie ook aanbeveelt.
Sociale partners gaan zelf over de uitleg en handhaving van
cao-bepalingen. Veel cao’s zijn digitaal beschikbaar of te raadplegen via
een app. Om de naleving van cao-afspraken te bevorderen, stellen
cao-partijen bijvoorbeeld een klachten- of geschillenregeling in of richten
zij een voorlichtings- of nalevingsorgaan op. Eventueel kunnen
cao-partijen op grond van artikel 10 van de Wet op het verbindend en
3

De Algemene wet gelijke behandeling voorziet in de wettelijke bescherming van leden van
werkgevers- of werknemersverenigingen tegen discriminatie, art. 7:670 vierde en vijfde lid van
het Burgerlijk wetboek beschermt leden van medezeggenschapsorganen en werknemersverenigingen tegen ontslag, art. 1 derde lid Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst bevat een
discriminatieverbod bij indiensttreding op grond van het wel of niet lid zijn van een
werknemersvereniging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

5

onverbindend verklaren van collectieve arbeidsovereenkomsten (wet AVV)
de Nederlandse Arbeidsinspectie verzoeken een onderzoek in te stellen.
Tot slot is bij geschillen ook een gang naar de rechter mogelijk.
Cao-partijen kunnen een schadevergoeding vorderen bij het niet nakomen
van verplichtingen die uit de cao voortvloeien.4 Er bestaan daarmee reeds
verschillende instrumenten die ingezet worden om naleving van, en
voorlichting over, cao-afspraken te garanderen, zoals de Commissie
aanbeveelt.
Via de website van de directie Uitvoeringstaken Arbeidsvoorwaardenwetgeving (UAW) van het Ministerie van SZW voorziet de overheid in
informatie over cao’s en avv-besluiten. De informatie ziet onder meer op
procedurele en inhoudelijke aspecten bij het aanmelden van een cao en/of
een verzoek om avv. Op deze wijze voldoet Nederland ook aan de
aanbeveling van de Commissie om de teksten van collectieve arbeidsovereenkomsten voor iedereen beschikbaar te maken.
Het kabinet concludeert dat in Nederland de aanbevelingen van de
Commissie feitelijk staande praktijk zijn. Mochten zich knelpunten
voordoen in de praktijk, dan kan hier binnen de bestaande gremia over
worden gesproken. Het Nederlandse overlegstelsel biedt daar voldoende
ruimte en gelegenheid voor.
Voorts heeft het kabinet oog voor de uitdagingen die ook de Commissie
signaleert. Gezien de positieve effecten van ons stelsel op de Nederlandse
arbeidsverhoudingen en economie, is het behouden van een sterke
sociale dialoog en collectief overleg op alle niveaus voor het kabinet van
grote betekenis. Net als de Commissie erkent het kabinet bovendien het
belang van een overlegstelsel dat past in de 21e eeuw en waarbij aandacht
is voor nieuwe vormen van werk en van vertegenwoordiging. Over veel
van deze thema’s wordt gesproken met sociale partners en op een aantal
terreinen worden acties ondernomen in lijn met de aanbevelingen van de
Commissie.
Zo zal het aantal zetels in de SER worden uitgebreid met het oog op
verdere versterking van de positie van zelfstandigen. Daarnaast wordt
momenteel uitvoering gegeven aan de motie Smals waarin de regering
wordt verzocht zich in te spannen om de positie van zelfstandigen breder
in de polder en de StvdA te versterken. Deze initiatieven dragen er aan bij
dat de stem van zelfstandigen wordt gehoord in de advisering aan het
kabinet, in aanvulling op de huidige contacten met zelfstandigenorganisaties over relevante arbeidsmarkthervormingen.
De privaatrechtelijke StvdA gaat uiteraard geheel zelf over haar samenstelling. Hoewel de StvdA is opgericht voor werkgevers- en werknemersorganisaties, betrekt zij in voorkomende gevallen ook andere organisaties,
waaronder zzp-organisaties, bij het overleg. Het kabinet bespreekt met de
StvdA welke mogelijkheden er zijn dit met grotere regelmaat te doen.
Daarnaast heeft het kabinet kennisgenomen van de eind 2022 gepubliceerde richtsnoeren van de Commissie ten aanzien van collectieve
onderhandelingen voor zzp’ers, waaronder platformwerkers. De Autoriteit
Consument en Markt (ACM) heeft in 2019 al een leidraad gepubliceerd om
te verduidelijken onder welke omstandigheden zzp’ers collectief mogen
onderhandelen over hun tarief. De ACM heeft op 7 februari jl. een
aangepaste versie gepubliceerd, zodat optimaal gebruik kan worden
gemaakt van de (additionele) ruimte die de Commissie hiervoor biedt.5
4

Art. 15 Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst en art. 3, vierde lid, Wet op het verbindend
en onverbindend verklaren van collectieve arbeidsovereenkomsten.
5
https://www.acm.nl/nl/publicaties/leidraad-tariefafspraken-zzpers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

6

Inmiddels zijn in een aantal sectoren, zoals de architecten, de culturele
sector en de journalistiek, collectieve afspraken in cao’s of fair practice
codes gemaakt over (richtlijnen voor) tarieven voor zzp’ers.
Tot slot wil het kabinet benadrukken dat het waarde hecht aan de
erkenning van de verschillen tussen nationale systemen en aan de rol en
autonomie van sociale partners binnen het stelsel.
De Commissie heeft gekozen voor een juridisch niet-bindende raadsaanbeveling, waarmee wordt erkend dat rekening dient te worden gehouden
met de nationale omstandigheden. Het kabinet wil waken voor een
overdaad aan aanbevelingen voor rapportage. Momenteel wordt er al
periodiek gerapporteerd over de ILO-verdragen en is in de richtlijn voor
toereikende minimumlonen in de EU ook een artikel opgenomen over
monitoring en gegevensverzameling met een rapportageverplichting om
de twee jaar. Tijdens de onderhandelingen zal het kabinet zich daarom
inzetten om de voorstellen voor rapportages over de implementatie van
de aanbevelingen – daar waar deze overlap heeft met bestaande
instrumenten – te beperken.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Uit een eerste bespreking van zowel de mededeling als het voorstel voor
een raadsaanbeveling blijkt dat een meerderheid van de lidstaten positief
staat tegenover de doelen van beide initiatieven. Uit de vragen die
lidstaten hebben gesteld tijdens de eerste Raadswerkgroep blijkt dat de
autonomie van zowel lidstaten als sociale partners de twee belangrijkste
uitgangspunten voor beoordeling van de raadsaanbeveling zijn. Veel
lidstaten hebben nog geen definitieve positie, mede omdat een aantal
lidstaten beide documenten eerst willen bespreken met de nationale
sociale partners.
Het Europees Parlement is van mening dat de sociale dialoog en
collectieve onderhandelingen essentieel zijn voor het ontwerpen en
uitvoeren van beleid dat de arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden kan verbeteren. Het Europees Parlement heeft in verschillende
resoluties (19 januari 20176 en 10 oktober 20197) het belang van een sterke
sociale dialoog benadrukt. Zij verwacht van de Commissie dat zij meer
concrete steun geeft voor het versterken en respecteren van de sociale
dialoog op alle niveaus. Het Europees Parlement roept tevens lidstaten op
om, waar nodig, de mogelijkheden voor collectieve onderhandelingen te
versterken.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen voor regeldruk,
concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Bevoegdheid
Het kabinet oordeelt positief over de bevoegdheid voor de raadsaanbeveling. Het voorstel is gebaseerd op artikel 292 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), op grond waarvan de
Raad aanbevelingen kan aannemen op voorstel van de Commissie op
gebieden waarvoor de EU bevoegd is, in samenhang met artikel 153, lid 1,
sub f, VWEU. Op grond van artikel 153, lid 1 sub f, VWEU kan de Europese
Unie het optreden van de lidstaten ondersteunen en aanvullen op het
gebied van de vertegenwoordiging en collectieve verdediging van de
belangen van werknemers en werkgevers, met inbegrip van de medezeggenschap. Het kabinet acht dit de juiste rechtsgrondslag.
6
7

https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0010_EN.html.
EUR-Lex – 52019IP0033(01) – EN – EUR-Lex (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

7

Ten aanzien van de mededeling is de grondhouding van het kabinet
positief. De mededeling heeft betrekking op sociaal beleid. Op het terrein
van het sociaal beleid heeft de EU een gedeelde bevoegdheid met de
lidstaten, voor de in het Verdrag genoemde aspecten (artikel 4, lid 2,
sub b, VWEU). Zoals reeds toegelicht kan de Europese Unie het optreden
van de lidstaten op het gebied van de vertegenwoordiging en collectieve
verdediging van de belangen van werknemers en werkgevers, met
inbegrip van de medezeggenschap, ondersteunen en aanvullen.
b) Subsidiariteit
De grondhouding ten aanzien van de subsidiariteit voor het voorstel voor
een raadsaanbeveling en de mededeling is positief. De raadsaanbeveling
heeft tot doel het versterken van de sociale dialoog op alle niveaus,
waarbij lidstaten maatregelen treffen om dit te waarborgen. Het kabinet
ziet meerwaarde in optreden op EU-niveau voor het bereiken van deze
doelstelling, omdat dit optreden de positie van sociale partners binnen de
gehele EU bevordert en op deze manier zorgt voor het op grotere schaal
realiseren van de doelstelling. Daarbij kan de raadsaanbeveling bijdragen
aan opwaartse sociaaleconomische convergentie tussen de lidstaten van
de Unie, hetgeen de concurrentiekracht van de Unie kan versterken. De
mededeling beoogt de rol van sociale partners bij de beleidsvorming van
de EU te bevorderen en de (sectorale) sociale dialoog op EU-niveau te
versterken. Om deze redenen is optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
De grondhouding ten aanzien van de proportionaliteit van de mededeling
en van het voorstel voor een raadsaanbeveling is positief. Het kabinet
steunt de keuze van de Commissie voor een raadsaanbeveling, een
juridische niet-bindende handeling. Het voorstel is geschikt om de
doelstelling van het optreden te bereiken, omdat het de lidstaten
stimuleert maatregelen te nemen om de sociale dialoog in hun land te
versterken. Het voorstel geeft de lidstaten voldoende ruimte om op een
wijze die past binnen de nationale kaders invulling te geven aan de
streefdoelen en aanbevelingen. Het kabinet is van mening dat de
aangekondigde maatregelen in de mededeling kunnen leiden tot een
stevigere rol van sociale partners bij de beleidsvorming van de EU en dat
de maatregelen de sociale dialoog op EU-niveau kunnen versterken.
Bovendien gaat de mededeling niet verder dan noodzakelijk, aangezien
het hier gaat om een verduidelijking van het eigen beleid ten aanzien van
de sociale dialoog en zelf geen verplichtingen met zich meebrengt.
d) Financiële gevolgen
Er zijn geen directe gevolgen voor de EU-begroting bekend. Voor zover
deze er wel blijken te zijn, is het kabinet van mening dat de benodigde
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van het Meerjarig Financieel Kader
2021–2027, en dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van
de jaarbegroting. Het voorstel heeft voor Nederland (rijksoverheid en/of
medeoverheden) geen directe financiële gevolgen. Eventuele budgettaire
gevolgen worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de budgetdiscipline. In het
voorstel voor een raadsaanbeveling worden de lidstaten verzocht om een
passend bedrag aan ESF+-middelen uit te trekken voor de capaciteitsopbouw van de sociale partners, maar dit brengt voor Nederland geen
nieuwe verplichtingen met zich mee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

8

e) Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Voor Nederland zijn op dit moment op basis van de raadsaanbeveling
geen aanvullende beleidsmaatregelen voorzien. De strekking van de
voorgestelde raadsaanbeveling strookt met het bestaande Nederlandse
beleid en de geplande maatregelen op het gebied van de sociale dialoog.
Ook wordt er op dit moment gewerkt aan de implementatie van de in
november 2022 gepubliceerde richtlijn toereikende minimumlonen in de
EU, waarin ook gevraagd wordt om een nauwe betrokkenheid van sociale
partners. De verwachting is dat het Nederlandse beleid op basis van de
voorgenomen raadsaanbeveling dan ook niet verder zal moeten worden
aangepast en er geen gevolgen zullen zijn voor de regeldruk en administratieve lasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3631

9