Voor de stoffen die herbeoordeeld zijn voor bijenrisico, kan een risico niet worden
uitgesloten in de eerste tier. De conclusies van de herbeoordeling zijn daarom gebaseerd
op hogere tier studies. Deze omvatten chronische laboratoriumtesten, testen naar
gedragseffecten en een groot aantal meer realistische studies met bijenvolken
(tunneltesten en veldtesten).
Er zijn studies aanwezig waarin de blootstellingsduur van de bijenvolken realistisch was
voor de te verwachten blootstellingsduur bij praktijkgebruik van de stoffen.
Uit de hogere tier studies is geconcludeerd dat geen schadelijke effecten verwacht
worden op bijenvolken op de lange tennijn. Deze resultaten wijzen er op dat het door de
auteurs beschreven effect in de praktijk niet een zodanige rol speelt dat geconcludeerd
kan worden dat dit tot schadelijke langetemiijneffecten zal leiden.
Los daarvan is het Ctgb in principe gehouden aan beoordelingsmethodieken die in
Europees verband vastgesteld worden en kan niet zomaar zelf nieuwe methodieken zoals
hier voorgesteld per direct toepassen.
2) Pesticides blamed for bee decline in de Engelse krant The Independent van
29/01/2012.
Dit krantenartikel is voomamelijk gebaseerd op een recent wetenschappelijk artikel:
Pettis, vanEngelsdorp, Johnson & Divety, 13/01/2012. Pesticide exposure in honeybees
results in increased levels ofthe gutpathogen Nosema. Naturwissenschaften 99:153-158.
Het artikel beschrijft een interessante proef, waarin de gevoeligheid voor de eencellige
parasiet Nosema van bijen die besmet werden in een labsituatie is bekeken in relatie tot
voorafgaande imidaclopridblootstelling in een veldsituatie. De testbijen groeiden als larf op
in een volk dat óf gevoerd werd met imidacloprid-bevattend voedsei, óf met voedsel
zonder imidacloprid. De proef wijst uit dat de individuele bijen uit de met imidacloprid
behandelde groep 12 dagen na infectie met Nosema meer sporen hadden dan bijen uit de
controlegroep. Echter, de auteurs melden ook dat er op volkniveau geen relatie te vinden
is (citaat: "there was surprisingly no relationship between Nosema infection and
imidacloprid treatment which would have been predicted by the lab study").
Dit artikel kon niet meegenomen worden in de herbeoordeling omdat het een halfjaar na
afronding hiervan pas verscheen. De testmethodiek is niet geheel duidelijk beschreven en
de gebruikte doseringen zijn hoger dan de concentraties die je van de in Nederland
toegelaten middelen verwacht, zeker voor een lange-termijn blootstelling. Het Ctgb is van
mening dat gebaseerd op de conclusies van dit artikel, met name het feit dat er op
volkniveau geen relatie te vinden is, er geen reden is de herbeoordeling neonicotinoïden
te herzien. Bij de herbeoordeling zijn vele studies betrokken, waaronder veld- en
monitoringsstudies die de lange termijneffecten van realistische blootstelling
onderzochten. Nieuwe infonnatie, zal bij de eerstvolgende reguliere herbeoordeling van
de middelen meegenomen worden.
Het Engelse krantenartikel spreekt verder van restricties op het gebruik van
neonicotinoïden in Duitsland, Italië, Frankrijk en Slovenië. Deze restricties houden
verband met specifieke toepassingen van neonicotinoïden als zaadbehandelingsmiddel,
waarbij blootstelling van bijen aan bij het zaaien vrijkomend stof op zou kunnen treden. In
Nederland wordt deze blootstellingsroute sinds 2009 beoordeeld en dit heeft ook hier
(sinds januari 2010) tot restricties geleid voor o.a. de zaadkwaliteit en de te gebruiken
zaaimachines.

Ik hoop u hierbij voldoende te hebben geïnformeerd en vemeem graag uw reactie.
Met vriend^ijke groet,
HëtvCollege voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden,
/vöor deze: ^
ecretariè/directeur,