Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-08

Milieuraad

Nr. 566

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 juni 2015
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Economische Zaken
over de brief van 22 mei 2015 over de geannoteerde agenda informele
ministeriële bijeenkomst cohesiebeleid op 9 juni te Riga (Kamerstuk
21 501-08, nr. 564).
De vragen en opmerkingen zijn op 27 mei 2015 aan de Staatssecretaris
van Economische Zaken voorgelegd. Bij brief van 2 juni 2015 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Vermeij
De adjunct-griffier van de commissie,
Thomassen

kst-21501-08-566
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 566

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken op de agenda van het schriftelijk overleg over de Informele Raad
Cohesiebeleid van 9-10 juni 2015. Zij hebben enkele vragen. Afgelopen
januari heeft de landelijke aftrap van de actieagenda Smart Industry
plaatsgevonden, waarin Fieldlabs een belangrijke rol spelen. Deze leden
begrijpen dat de bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken voor
die Fieldlabs (grotendeels) uit matchingsgeld bestaat in het kader van het
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Kan de Staatssecretaris aangeven in hoeverre dit juist is en welke andere departementale
financieringsposten zij voor deze Fieldlabs inzet? Welke financieringsbronnen zijn er nog meer voor de Fieldlabs, vanuit private partijen en
vanuit decentrale overheden? Financiering van projecten uit het EFRO is
altijd onder de voorwaarde dat de aanvraag wordt gehonoreerd. Kan de
Staatssecretaris een toelichting geven op de stand van zaken van het
verloop van de aanvragen tot nu toe? Wat gebeurt er als er aanvragen niet
gehonoreerd worden? Komen er dan minder Fieldlabs? In hoeverre is het
financiële commitment van andere partijen gekoppeld aan de bijdrage
vanuit het ministerie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda van de Cohesieraad op 9 en 10 juni 2015.
Is het waar dat financieringsinstrumenten en garanties vanuit de overheid
in elke lidstaat worden toegepast? Zijn hierin grote verschillen tussen de
lidstaten? Welke patronen zijn zichtbaar? Wie voorziet precies een
vergrote inzet van financieringsinstrumenten? Is dat de Europese
Commissie of het Letse voorzitterschap? Hoe verhoudt dit zich tot de
Nederlandse wens om de overheidsgaranties juist af te bouwen? Op
welke manier zou het plan-Juncker de financieringsinstrumenten moeten
verdubbelen? Geldt dit ook voor de nationale instrumenten? Is het
platform Financial Instruments-Compass bedoeld voor overheden of ook
voor bedrijven? Is het platform al actief? Hoe verhoudt dit platform zich
tot het andere platform Technical Assistance and Information Exchange
instrument (TAIEX)? Wat wordt hier bedoeld met de versterking van de
administratieve capaciteit? Op welke manier moet deze versterkt worden?
Hoe ziet de «strakke sturing via indicatoren» eruit?
II Antwoord/Reactie van de Staatssecretaris
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken op de agenda van het schriftelijk overleg over de Informele Raad
Cohesiebeleid van 9–10 juni 2015. Zij hebben enkele vragen.
Afgelopen januari heeft de landelijke aftrap van de actieagenda Smart
Industry plaatsgevonden, waarin Fieldlabs een belangrijke rol spelen.
Deze leden begrijpen dat de bijdrage van het Ministerie van Economische
Zaken voor die Fieldlabs (grotendeels) uit matchingsgeld bestaat in het
kader van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Kan
de Staatssecretaris aangeven in hoeverre dit juist is en welke andere
departementale financieringsposten zij voor deze Fieldlabs inzet? Welke
financieringsbronnen zijn er nog meer voor de Fieldlabs, vanuit private
partijen en vanuit decentrale overheden? Financiering van projecten uit
het EFRO is altijd onder de voorwaarde dat de aanvraag wordt gehono-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 566

2

reerd. Kan de Staatssecretaris een toelichting geven op de stand van
zaken van het verloop van de aanvragen tot nu toe? Wat gebeurt er als er
aanvragen niet gehonoreerd worden? Komen er dan minder Fieldlabs? In
hoeverre is het financiële commitment van andere partijen gekoppeld aan
de bijdrage vanuit het ministerie?
Antwoord
Vanuit het Ministerie van Economische Zaken is voor de periode
2014–2020 cumulatief 91 miljoen euro aan Rijkscofinanciering beschikbaar
voor de vier landsdelige EFRO-programma’s Noord, Oost, Zuid en West.
Potentiële Fieldlab projecten kunnen in aanmerking komen voor
EU-middelen uit EFRO in combinatie met cofinanciering. Deze matching
kan door het ministerie worden opgebracht in de vorm van rijkscofinanciering en/of door andere publieke of private cofinanciers.
Inhoudelijk passen de Fieldlabs goed binnen de focus van de vier
programma’s op innovatie, mkb en valorisatie. De Fieldlabs moeten
hetzelfde onafhankelijke selectieproces doorlopen als andere
EFRO-projectenaanvragen. Vervolgens wordt op basis van een ranking
bepaald welke projecten in aanmerking komen voor financiering uit EFRO.
Het financiële commitment in de vorm van de rijkscofinanciering EFRO is
direct gekoppeld aan het commitment van andere partijen.
In alle vier landsdelen zijn de eerste EFRO-regelingen geopend voor
aanvragen, maar nog niet overal zijn de regelingen open waar de
Fieldlabs gebruik van kunnen maken. In de landsdelen West en Zuid
hebben verschillende Fieldlabs hun voorstellen ingediend. De beoordelingsprocedure loopt, ik kan daar tussentijds geen uitspraken over doen.
Als aanvragen niet door de procedure komen, is het aan de betreffende
aanvragers om te bepalen of zij het voorstel willen aanpassen om te
proberen zich in de toekomst voor een nieuwe ronde openstellingen te
kwalificeren.
De stuurgroep Smart Industry onderzoekt op dit moment de wenselijkheid
en mogelijkheid om naast de tien Fieldlabs die nu worden opgezet een
tweede tranche Fieldlabs in het leven te roepen. Naast de EFRO-middelen
en de rijkscofinanciering daarvoor zijn er andere middelen beschikbaar.
Dat gaat onder meer om de capaciteit die de TO2-instituten beschikbaar
hebben, middelen uit de TKI-regeling, de MIT-regeling en het Europese
programma Horizon 2020. Verschillende Fieldlabs maken daar gebruik
van.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda van de Cohesieraad op 9 en 10 juni 2015.
Is het waar dat financieringsinstrumenten en garanties vanuit de overheid
in elke lidstaat worden toegepast? Zijn hierin grote verschillen tussen de
lidstaten? Welke patronen zijn zichtbaar? Wie voorziet precies een
vergrote inzet van financieringsinstrumenten? Is dat de Europese
Commissie of het Letse voorzitterschap? Hoe verhoudt dit zich tot de
Nederlandse wens om de overheidsgaranties juist af te bouwen? Op
welke manier zou het plan-Juncker de financieringsinstrumenten moeten
verdubbelen? Geldt dit ook voor de nationale instrumenten?
Antwoord
De Europese Commissie voorziet een vergrote inzet van financieringsinstrumenten als onderdeel van de strategie voor duurzame economische
groei van regio’s. Door de inzet van financieringsinstrumenten (leningen,
garanties, etc.) worden cohesiemiddelen gebruikt om een hefboom effect
te creëren, waardoor meer projecten kunnen worden gerealiseerd. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 566

3

Europese Commissie verzoekt in het Juncker-plan lidstaten om de inzet
van financieringsinstrumenten binnen het cohesiebeleid te verdubbelen.
Financieringsinstrumenten lenen zich echter niet voor alle terreinen en
thema’s van het cohesiebeleid, zoals aangegeven in de geannoteerde
agenda (Kamerstuk 21 501-08, nr. 564). De mate en vorm van inzet van
financieringsinstrumenten verschilt derhalve per lidstaat.
Nederland streeft naar een optimale mix van innovatie-instrumenten voor
het mkb. Het Rijk en de regio’s werken hiertoe intensief samen. In
Nederland zijn daarnaast al diverse financieringsinstrumenten op
nationaal en regionaal niveau beschikbaar (niet EU-budget). Mede om die
reden is in Nederland voor EFRO 2014–2020 vooralsnog alleen door
West-Nederland gekozen voor inzet van financieringsinstrumenten.
Voordat het instrument ingezet kan worden, moet volgens de Europese
regelgeving eerst een onderzoek plaatsvinden naar de toegevoegde
waarde en effectiviteit van het instrument in relatie tot ontwikkelingen in
de markt. In West-Nederland loopt dit onderzoek momenteel.
Is het platform Financial Instruments-Compass bedoeld voor overheden of
ook voor bedrijven? Is het platform al actief? Hoe verhoudt dit platform
zich tot het andere platform Technical Assistance and Information
Exchange instrument (TAIEX)?
Antwoord
De informatie die beschikbaar wordt gesteld via het platform Financial
Instruments-Compass (www.fi-compass.eu) is primair voor de managementautoriteiten die de Europese Structuur- en Investeringsfondsen
uitvoeren, alsmede voor financiële instellingen en intermediaire organisaties.
Fi-compass is een open platform. Dit betekent dat ook andere belangstellenden, waaronder bedrijven, kennis kunnen nemen van de informatie.
Het platform is al actief (online) en zal de komende maanden verder
worden uitgebouwd. Het andere platform, het Technical Assistance and
Information Exchange instrument (TAIEX), richt zich niet specifiek op
financieringsinstrumenten, maar is breder van karakter. TAIEX is een
instrument van de Europese Commissie en ondersteunt overheidsorganisaties bij onder meer de toepassing en implementatie van Europese
regelgeving. Ook worden best-practices gedeeld via dit platform.
Wat wordt hier bedoeld met de versterking van de administratieve
capaciteit? Op welke manier moet deze versterkt worden?
Antwoord
Bij versterking van de administratieve capaciteit gaat het om verbeteringen in de uitvoering van het beleid («goed bestuur»). Cohesiebeleid is
een complex beleidsterrein. Bij de uitvoering zijn diverse bestuurslagen
en autoriteiten betrokken. Enkele voorbeelden van versterking van de
uitvoeringscapaciteit zijn: institutionele kennisopbouw binnen de
lidstaten, ondersteuning door de Europese Commissie van lidstaten met
een zwakkere administratieve capaciteit (zoals via TAIEX), hechtere
samenwerking op nationaal en regionaal niveau. Daarnaast gaat het om
de voorbeelden die ik noemde in de geannoteerde agenda zoals onder
meer versimpeling van regelgeving en verlaging van de administratieve
lasten voor begunstigden en ook het verbeteren van de algemene
coördinatie, zowel binnen lidstaten als binnen de Europese Commissie.
Hoe ziet de «strakke sturing via indicatoren» eruit?
Antwoord
In de periode 2014–2020 is er veel aandacht in de Europese regelgeving
voor het behalen van resultaten (effectiviteit van beleid). Dit betekent dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 566

4

in de programma’s voor de Europese Structuur- en Investeringsfondsen
de gekozen thema’s en investeringsprioriteiten goed en logisch onderbouwd moeten worden (zgn. interventielogica). Deze logische opbouw
moet onder andere resulteren in een nauwkeurige beschrijving van de
(tussentijdse) resultaten. Bij achterblijvende resultaten kan een financiële
maatregel volgen van de Europese Commissie (het niet uitkeren van de
tussentijdse prestatiereserve of een financiële correctie aan het einde van
de programmaperiode). Dit vraagt om indicatoren die zowel ambitieus als
realistisch zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-08, nr. 566

5