Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2023Z03735
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over de motie-Omtzigt c.s. die oproept tot het ontwikkelen van
heldere normen voor de artikelen 1.3, lid 5 en 7.2 WHW en te bevorderen dat
de Inspectie van het Onderwijs deze normen handhaaft, zodat Nederlands
weer de standaard voertaal is aan hoger onderwijsinstellingen in Nederland
(ingezonden 3 maart 2023).
Vraag 1
Herinnert u zich dat op 7 februari jl. de motie van het lid Omtzigt c.s. is
aangenomen waarin u wordt verzocht de artikelen 1.3, lid 5 en 7.2 van de
Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) te
verduidelijken en vervolgens te handhaven, samen met de Inspectie van het
Onderwijs?1
Vraag 2
Herinnert u zich dat ik u na het aannemen van de motie heb verzocht om
binnen een week kenbaar te maken hoe u uitvoering gaat geven aan de
motie?
Vraag 3
Wat is de reden dat u nog geen gehoor hebt gegeven aan voornoemd
verzoek?
Vraag 4
Herinnert u zich dat u tijdens het Kamerdebat over internationalisering op
dinsdag 31 januari jl. het volgende te kennen gaf: «Zoals ik al zei, kan de
inspectie momenteel alleen toetsen of er een gedragscode is en of de keuze
gemotiveerd is, maar niet of een opleiding terecht wordt verzorgd in het
Engels. Daar is gewoon aangepaste wetgeving voor nodig.» en «[...] de drie
uitzonderingen [op artikel 7.2 WHW] zoals die al zijn geciteerd, en vooral de
derde, bieden juist de ruimte om in [een andere taal] onderwijs te geven.»2

1
2

kv-tk-2023Z03735
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 31 288, nr. 1008
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 46, p. 47–48

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

1

Vraag 5
Deelt u de mening dat de eerste twee uitzonderingsgronden, namelijk dat je
een andere taal mag gebruiken wanneer het een opleiding met betrekking tot
die taal betreft en wanneer het onderwijs betreft dat in het kader van een
gastcollege door een anderstalige docent gegeven wordt, zodanig specifiek
en goed omschreven zijn dat zij niet kunnen leiden tot grote aantallen
opleidingen (niet zijnde taalstudies) die in een andere taal gegeven worden?
Zo nee, kunt u dat toelichten?
Vraag 6
Deelt u de mening dat de derde uitzonderingsgrond genoemd in artikel 7.2
onder c WHW, die «noodzaak» stelt als voorwaarde om af te wijken van de
regel dat onderwijs in het Nederlands gegeven moet worden, een bindend
criterium is?
Vraag 7
Indien het antwoord op de vorige vraag bevestigend is, bent u het ermee
eens dat hieruit volgt dat als een opleiding die noodzaak niet kan aantonen,
het onderwijs niet in een andere taal dan het Nederlands gegeven mag
worden?
Vraag 8
Deelt u voorts de mening dat wanneer opleidingen zich niet aan het
genoemde criterium houden, dit komt doordat de wet niet gehandhaafd
wordt en niet doordat de wet die ruimte biedt?
Vraag 9
Indien u de mening geformuleerd de vorige vraag niet deelt, kunt u onderbouwen waarom u deze niet deelt?
Vraag 10
Bent u bekend met de opmerkingen van voormalig D66-Kamerlid Aad Nuis
over artikel 1.3, lid 5 en artikel 7.2 WHW tijdens het Kamerdebat over de
WHW op 18 februari 1992: «Ik [wil] van mijn kant geen twijfel (...) laten
bestaan over de bedoeling van de bepalingen die bij de zesde nota van
wijziging alsnog in de wet zijn opgenomen.» [{]. Verder sprak hij zich uit
tegen «het elimineren of terugdringen van de landstaal, bij het ons het
Nederlands, als vanzelfsprekende doceer- en examentaal. Die weg leidt tot
verarming van het denkproces voor de student – die leert immers niet goed
vertalen – en op den duur tot verarming van het Nederlands. Zeker dat laatste
is een verantwoordelijkheid van de overheid die niet aan de instellingen
alleen kan worden overgelaten. In de wet dient de richting te worden
aangegeven zonder een starheid die de reële eisen van het internationale
verkeer zou miskennen.»?3
Vraag 11
Bent u het ermee eens dat het feit dat het Nederlands verdwenen is uit vele
bacheloropleidingen en zelfs bijna verdwenen is van hele universiteiten (zoals
de Universiteit Twente en de Technische Universiteit Eindhoven) indruist
tegen de bedoeling van de wetgever, zoals geformuleerd door D66-Kamerlid
Aad Nuis tijdens de wetsbehandeling?4
Vraag 12
Herinnert u zich dat u tijdens het Kamerdebat over internationalisering op
dinsdag 31 januari jl. het volgende zei over artikel 1.3, lid 5 WHW: «Ook dat
betreft alleen een opdracht aan de instelling in brede zin. Het heeft geen
toepassing op specifieke opleidingen. Als bijvoorbeeld een opleiding geheel
in het Engels wordt aangeboden, zoals de heer Omtzigt schetst, dan kan de
instelling het Nederlands nog steeds extracurriculair bevorderen, bijvoorbeeld
via taalcentra en trainingen. Dat is de vaagheid in dat artikel, waardoor het
eigenlijk niet mogelijk is voor de inspectie om te handhaven.»?5

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 1992–1993, nr. 53, p. 3424–3425
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 1992–1993, nr. 53, p. 3424–3425
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 46, p. 72
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

2

Vraag 13
Bent u zich ervan bewust dat in de toelichting op de zesde nota van wijziging
op de WHW het volgende staat vermeld: «Deze nota van wijziging legt vast
dat de bevordering van de uitdrukkingsvaardigheid in het Nederlands tot de
doelstellingen van de instellingen voor hoger onderwijs behoort. Met het oog
daarop wordt voorgeschreven dat het Nederlands voertaal is bij het geven
van onderwijs en het afnemen van de examens.»?6
Vraag 14
Deelt u de mening dat de wetgever dus juist nadrukkelijk heeft voorgeschreven dat het reguliere onderwijs in het Nederlands wordt gegeven (wat artikel
7.2 WHW gebiedt) om te kunnen voldoen aan de eis van artikel 1.3, lid 5
WHW?
Vraag 15
Zo ja, is dit volgens u te rijmen met uw bewering dat extracurriculaire
bevordering van het Nederlands voldoende zou zijn om te voldoen aan de eis
van artikel 1.3 lid 5 WHW, en zo ja, hoe?
Vraag 16
Heeft u het artikel «Wet op taalbeleid écht handhaven. Volgens WHW-kenner
Peter Kwikkers houden we ons al jaren niet meer aan Artikel 7.2 van de
WHW» in ScienceGuide gelezen?7
Vraag 17
Heeft u in genoemd artikel kennisgenomen van de volgende passage:
«Volgens Kwikkers, die meeschreef aan de wet, was destijds de gedachte
expliciet om het Nederlands als voertaal voor het hele hoger onderwijs aan te
houden. «Er zijn inderdaad een paar uitzonderingen, maar daar gaat het niet
om uitzonderingen voor de hele opleiding.» De uitzondering slaat volgens
hem op onderdelen van het onderwijs, zoals een gastcollege of een onderdeel van een taalcursus Chinees waar het oefenen met die taal expliciet de
bedoeling is.»?
Vraag 18
Wat is uw reactie op de genoemde passage?
Vraag 19
Bent u bekend met de reactie van de heer Kwikkers op uw opmerking dat de
huidige artikelen 1.3, lid 5 en 7.2 WHW volgens de Inspectie van het
Onderwijs niet te handhaven zijn, waarin hij stelt dat dit wel degelijk mogelijk
is, en dat dit veel problemen in het hoger onderwijs zou oplossen?8
Vraag 20
Wat is hierop uw reactie?
Vraag 21
Bent u bereid de heer Kwikkers advies te vragen hoe u het beste uitvoering
kunt geven aan de motie van het lid Omtzigt c.s., die u oproept de artikelen
1.3, lid 5 en 7.2 WHW te verduidelijken en vervolgens te handhaven, samen
met de Inspectie van het Onderwijs?9
Vraag 22
Heeft u kennisgenomen van het rapport «Nederlands of niet: gedragscodes
en taalbeleid in het hoger onderwijs» van de Inspectie van het Onderwijs?10
6

Kamerstuk 21 073, nr. 26
ScienceGuide, 11 oktober 2017, «Wet op taalbeleid écht handhaven. Volgens WHW-kenner
Peter Kwikkers houden we ons al jaren niet meer aan Artikel 7.2 van de WHW», Wet op
taalbeleid écht handhaven – ScienceGuide
8
LinkedIn, 1 februari 2023, opinie Peter Kwikkers over debat werving internationale studenten
31 januari 2023, https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7026489264745914368/)
9
Kamerstuk 31 288, nr. 1008
10
Inspectie van het Onderwijs, 21 december 2018, «Nederlands of niet: gedragscodes en
taalbeleid in het hoger onderwijs», Nederlands of niet: gedragscodes en taalbeleid in het
hoger onderwijs | Themarapport | Inspectie van het onderwijs (onderwijsinspectie.nl)
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

3

Vraag 23
Bent u bekend met de volgende passage in het rapport over de gedragscodes
die artikel 7.2 WHW verplicht: «Landelijk taalbeleid (inclusief wetgeving) én
het taalbeleid van instellingen zouden een afweging moeten maken van de
verschillende voor- en nadelen van het gebruik van een andere taal dan het
Nederlands. De gedragscodes in haar huidige vorm slagen er niet in die
gewenste afweging te laten zien. In veel gevallen ontbreekt de gedragscode
en als er een code is, dan is de invulling vaak summier. Ze voldoen daarmee
niet aan de huidige wet.»?
Vraag 24
Bent u bereid de Inspectie van het Onderwijs heldere en eenduidige
instructies te geven, zodat de Inspectie van het Onderwijs een einde kan
maken aan deze overtreding van de wet?
Vraag 25
Kunt u de motie van het lid Omtzigt c.s. zo spoedig mogelijk uitvoeren en
helder aangeven op welke wijze Nederlands weer de standaard voertaal bij
bacheloropleidingen van Nederlandse hoger onderwijsinstellingen wordt?
Vraag 26
Kunt u aangeven hoeveel buitenlandse studenten fulltime in Nederland
studeren voor een hele opleiding aan de universiteit (geen uitwisselingsprogramma zoals Erasmus) en hoeveel Nederlanders fulltime in het buitenland
studeren aan een universiteit aldaar (zonder uitwisselingsprogramma’s zoals
Erasmus)?
Vraag 27
Kunt u deze vragen een voor een en binnen twee weken beantwoorden
(aangezien het verzoek er lag dat half februari al een brief in de Kamer zou
liggen)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

4