Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2053
Vragen van het lid Bromet (GroenLinks) aan de Minister-President over het
Predicaat Koninklijk (ingezonden 24 november 2021).
Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister-President (ontvangen 14 maart 2022). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1101.
Vraag 1
Kunt u aangeven wat de precieze criteria zijn om als onderneming in
aanmerking te komen voor het Predicaat Koninklijk en kunt u ook aangeven
wanneer het Predicaat Koninklijk van een onderneming wordt afgenomen?
Antwoord 1
Het predicaat Koninklijk is een reeds lang bestaande traditie. Het is een
onderscheiding die kan worden verleend aan verenigingen, stichtingen,
instellingen of grote ondernemingen. Een predicaat wordt enkel toegekend
aan bedrijven die reeds honderd jaar bestaan en in die lange periode een
goede reputatie hebben opgebouwd. Het symboliseert het respect, de
waardering en het vertrouwen van de Koning tegenover de ontvanger en wil
niet zeggen dat het betrokken bedrijf leverancier is of een andere relatie heeft
met het Koninklijk Huis.
De richtlijnen voor het verkrijgen en die voor het intrekken van een Koninklijk
predicaat, en de bijzondere voorwaarden welke aan een gerechtigde tot het
voeren van het predicaat Koninklijk worden gesteld, zijn beschreven in de
Koninklijke Beschikking van 15 augustus 1988 nummer 33, respectievelijk nr.
34. Deze beschikkingen zijn later aangevuld met de Koninklijke Beschikkingen
van 8 december 2004, nr. 9, 26 maart 2010, nr. 2 en 17 december 2020, nr. 3.
Op de website van het Koninklijk Huis staat de procedure voor aanvraag van
het predicaat omschreven: https://www.koninklijkhuis.nl/onderwerpen/
onderscheidingen/predicaat-koninklijk/aanvragen
De verlening, bestendiging en heroverweging van het predicaat Koninklijk
valt onder mijn ministeriële verantwoordelijkheid en vindt plaats volgens de
onder andere in de Koninklijke Beschikkingen opgenomen voorwaarden en
procedures. Het gaat onder andere om de nationaliteit van het bedrijf, de
financiële gezondheid, vooraanstaandheid – ook in termen van maatschappelijk verantwoord ondernemen – en (economische) zelfstandigheid. Het betreft
een zorgvuldig proces via burgemeester, commissaris van de Koning en
adviezen van ministeries en (inspectie)diensten die relevant zijn voor de
beoordeling.

ah-tk-20212022-2053
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 2
Klopt het dat Shell bij verhuizing van het hoofdkantoor naar een locatie
buiten het Koninkrijk der Nederlanden niet meer voldoet aan de vereisten om
het Predicaat Koninklijk te mogen dragen? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 2
Het predicaat Koninklijk werd van oudsher alleen toegekend aan Nederlandse
bedrijven. De internationalisering van het Nederlandse bedrijfsleven heeft
ertoe geleid dat het eigendom van steeds meer Nederlandse ondernemingen
geheel of gedeeltelijk in buitenlandse handen is overgegaan. Bij de verlenging van het predicaat Koninklijk voor een Nederlands bedrijf dat (deels) in
buitenlandse handen is overgegaan, moet duidelijk zijn of een bedrijf na
overname door buitenlandse belangen zich blijvend als een Nederlandse
onderneming wenst te manifesteren.
Met het besluit het hoofdkantoor te verplaatsen naar het buitenland, loopt
een bedrijf het risico dat het zich niet meer manifesteert als Nederlandse
onderneming. Shell heeft recent de naam van de vennootschap gewijzigd van
Royal Dutch Shell plc in Shell plc.
Vraag 3
Kunt u de zinsnede «De bedrijfsvoering dient onberispelijk te zijn» nader
toelichten en in welke situaties wanneer vragen rijzen omtrent de onberispelijkheid kan het Predicaat Koninklijk worden ingetrokken? Kunt u hierbij
specifiek ook ingaan op de situatie waarin een onderneming in binnen- of
buitenland onherroepelijk veroordeeld wordt door een rechter vanwege
overtreding van milieu of arbeidsregels en of dat van invloed kan zijn op de
vraag of een onderneming nog een onberispelijke bedrijfsvoering heeft?1
Antwoord 3
In de Koninklijke Beschikking van 8 december 2004, nr. 9 staan de bepalingen
om een predicaat in te trekken. Bij het proces over een eventuele intrekking
van het predicaat heeft de commissaris van de Koning een coördinerende en
adviserende rol. Als er voldoende aanleiding toe is, dan kan en zal een
predicaat heroverwogen worden. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn bij
wijzigingen in de juridische structuur of wanneer de reputatie ernstig in het
geding is, zoals bijvoorbeeld bij een strafrechtelijke veroordeling. Een bedrijf
zal in het tweede geval eerst gevraagd worden een toelichting te geven op de
ontwikkelingen en uit te leggen wat wordt ondernomen om die reputatie te
herstellen en herhaling te voorkomen. Daarna kan op enig moment, mede op
basis van de adviezen van de betrokken departementen, besloten worden
over het al dan niet behouden of clausuleren van het recht een predicaat te
voeren.
Daarbij zij opgemerkt dat niet-bestendigen en a fortiori het intrekken van het
predicaat een voor het betreffende bedrijf ingrijpend middel is, waarvoor
voldoende grond moet zijn en dat proportioneel moet zijn met het oog op de
feitelijke situatie.
De onberispelijkheid van een bedrijf is een dynamisch begrip, waarvan de
betekenis door de tijd heen kan veranderen, zoals ook maatschappelijke
opvattingen hierover veranderen. In de verlening, bestendiging en heroverweging van het predicaat Koninklijk kunnen nieuwe inzichten inzake
onberispelijkheid worden betrokken.
Vraag 4
Zijn er voorbeelden te noemen van ondernemingen waarvan het predicaat is
ingetrokken omwille van het feit dat zij niet meer voldoen aan het criterium
van een onberispelijke bedrijfsvoering?
Antwoord 4
Het is verschillende keren voorgekomen dat het recht tot het voeren van het
predicaat Koninklijk aan een bedrijf is ingetrokken. De redenen voor
intrekking variëren. Deels was dit het geval voor omstandigheden zoals
beschreven in artikel 6 van de Koninklijke Beschikking van 15 augustus 1988,

1

Website Koninklijk Huis, «Predicaat Koninklijk aanvragen», https://www.koninklijkhuis.nl/
onderwerpen/onderscheidingen/predicaat-koninklijk/aanvragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

nr. 34, zoals bijvoorbeeld een wijziging van de juridische structuur van een
bedrijf. Ook is het voorgekomen dat een bedrijf niet meer voldeed aan de
voorwaarden zoals bijvoorbeeld het niet meer voldoen aan de vereiste
zelfstandigheid ten aanzien van de bepaling van de beleidsstrategie en het
financiële beleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3