Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

27 830

Materieelprojecten

Nr. 191

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 oktober 2016
INLEIDING
De Luchtverdedigings- en Commandofregatten (LC-fregatten) van de
Koninklijke Marine maken voor de luchtverdediging op korte afstand
gebruik van het Evolved Sea Sparrow Missile (ESSM) Block 1. De
toenemende dreiging van antischipraketten en het op termijn afnemen
van de voorraad ESSM Block 1 vormen de aanleiding voor de behoeftestelling voor de ESSM Block 2. Op 17 juni 2013 heb ik u over deze
behoefte geïnformeerd (Kamerstuk 27 830, nr. 110). In die brief heb ik
toegelicht dat het noodzakelijk was de behoeftestelling voor de ESSM
Block 2 te splitsen in een project voor deelname aan de internationale
ontwikkeling en een project voor de verwerving van de raketten. Deze
tweedeling was destijds noodzakelijk omdat het benodigde aantal raketten
naar verwachting in 2015 duidelijk zou worden. Dit aantal is overigens
mede afhankelijk van de mogelijkheden voor pooling & sharing van
munitie en van de vervanging van de M-fregatten en de LC-fregatten.
Pooling & sharing zal bij de uiteindelijke verwerving worden vormgegeven door gezamenlijke contracten waarin de behoefte van meerdere
landen wordt verenigd. De totale Nederlandse kwantitatieve behoefte is
echter op dit moment nog niet vast te stellen omdat een besluit over de
vervanging van de fregatten nog niet is genomen. Desondanks is er nu
toch aanleiding om een vervolgbehoefte te stellen. Het internationale
ontwikkelingstraject van ESSM block 2 bevindt zich namelijk in de
eindfase. De overgang naar de productiefase wordt momenteel gepland.
Voor deze productiefase is, net als bij de ontwikkelingsfase, internationale
samenwerking het uitgangspunt. Deze samenwerking wordt vastgelegd in
een Memorandum of Understanding (MoU) dat uiterlijk 31 maart 2017
door alle deelnemende landen moet zijn ondertekend.
Bovenstaande is aanleiding om de behoeftestelling voor de ESSM Block 2
verder op te delen in drie in plaats van twee deelprojecten:

kst-27830-191
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 830, nr. 191

1

1.
2.
3.

ESSM Block 2: deelname aan internationale ontwikkeling (momenteel
in realisatie);
ESSM Block 2: deelname aan internationale productie (de behoefte in
deze brief);
ESSM Block 2: verwerving (van nog te stellen behoefte).

Met deze brief informeer ik u over de behoeftestelling voor het project
«Behoeftestelling ESSM Block 2: deelname aan internationale productie».
BEHOEFTE
Het project betreft de deelname aan een internationaal samenwerkingsverband tussen twaalf landen1 als vervolg op de ontwikkeling van de
ESSM Block 2. De kosten van het starten en in stand houden van de
productielijn voor ESSM Block 2 worden naar rato van de beoogde
afname tussen de deelnemende landen verdeeld.
KENMERKEN
Directe deelname aan het MoU voor de gezamenlijke internationale
productie van de ESSM Block 2 garandeert de laagste kosten en tijdige
(toegang tot de) verwerving van raketten. Bij latere toetreding tot het MoU
bestaat het risico van een heffing bovenop de MoU-kosten. Tevens
hebben de initiële deelnemers aan het MoU de meeste invloed op het
leveringsschema van de raketten. Doordat de productielijn een beperkte
capaciteit heeft, kan dit belangrijk zijn. Daarnaast behoudt Defensie haar
huidige informatiepositie waardoor zij als smart specifier, smart buyer en
smart integrator kan blijven optreden. Dit is van belang voor de integratie
van deze raketten in de huidige en toekomstige fregatten.
Kwalitatieve en kwantitatieve behoefte
De kwalitatieve behoefte is ongewijzigd sinds 2013 en komt voort uit de
toenemende dreiging van moderne antischipraketten. Voor de deelname
aan de internationale productie is voorts een kwantificering van de
behoefte nodig om de initiële verdeelsleutel van de kosten te bepalen.
Hiervoor wordt een initiële afname-intentie voor 99 stuks gehanteerd. Dit
is het aantal dat minimaal nodig is.
FINANCIËLE ASPECTEN
Met het project «ESSM Block 2: deelname internationale productie» is een
investering tussen de € 25 miljoen en € 100 miljoen gemoeid (prijspeil
2016). Deze investering komt in de periode 2017 tot en met 2033 ten laste
van het investeringsbudget van Defensie.
Workshare en royalties
In het MoU is een regeling opgenomen voor workshare. De nationale
industrie zal worden betrokken bij het project door middel van een
werkaandeel dat berust op het initiële Nederlandse aandeel in het MoU
(het principe costshare = workshare). Mocht Nederland op een later
moment besluiten zijn aandeel te verhogen, dan zal ook op het extra
aandeel in de kosten van de productielijn industriële participatie van
toepassing zijn. Dit moet Nederland zelf afzonderlijk uitonderhandelen.
Indien ESSM Block 2-raketten worden verkocht aan landen die niet
deelnemen aan het MoU, zal Nederland hierover royalties ontvangen.
1

Australië, België, Canada, Denemarken, Duitsland, Griekenland, Nederland, Noorwegen,
Portugal, Spanje, Turkije en de Verenigde Staten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 830, nr. 191

2

Over de nadere financiële details van deze behoeftestelling wordt u
afzonderlijk commercieel-vertrouwelijk geïnformeerd (zie nummer
BS2016024815)2.
VOORUITBLIK
Ondertekening van het MoU is uiterlijk 31 maart 2017 voorzien.
Gedurende de looptijd van het MoU zal Nederland jaarlijks zijn bijdrage
aan de gedeelde productiekosten voldoen.
De projectleiding wordt namens Defensie uitgevoerd door de Defensie
Materieel Organisatie (DMO), met directe ondersteuning van het Nato
Seasparrow Project Office (NSPO) waarin Nederland zitting heeft. Het
NSPO begeleidt het totale internationale project en beheert tevens de
projectrisico’s. De hierbij behorende risicoreservering en onzekerheidsreservering3 zijn onderdeel van het projectbudget. Over de verwerving van
de ESSM Block 2-raketten zult u mettertijd met een DMP A-brief worden
geïnformeerd.
Mandatering
Doordat het Nederlandse aandeel in de kosten van de productielijn
minder dan € 100 miljoen bedraagt ben ik voornemens de directeur van
de Defensie Materieel Organisatie te mandateren het project uit te voeren.
De Kamer zal over de voortgang van dit project worden geïnformeerd via
het Materieelprojectenoverzicht (MPO).
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

2

Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer
3
In dit project wordt de risicoreservering gehanteerd voor verwachtbare, maar nog onbekende
risico’s die binnen de invloedsfeer van het project liggen. Een besluit over de aanwending van
de risicoreservering ligt op het niveau van de projectleider. De onzekerheidsreservering is in dit
project van toepassing op risico’s die zich buiten de invloedsfeer van het project bevinden. Een
besluit over de aanwending van de onzekerheidsreservering ligt op een hoger niveau dan de
projectleider.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 830, nr. 191

3