Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

158
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de minister van Veiligheid en Justitie over het ronselen
van gehandicapte meisjes voor seks (ingezonden 17 juli 2012).
Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens de minister van Veiligheid
en Justitie (ontvangen 1 oktober 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2011–2012, nr. 3093.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het artikel «Gehandicapte meisjes geronseld voor
seks»?1 Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 1
Wanneer meisjes door loverboys worden geronseld voor seks is er sprake
van mensenhandel. Het ronselen van jonge meisjes voor seks is een breder
maatschappelijk probleem. Daarom is ook gekozen voor een rijksbrede
aanpak. Tezamen met mijn collega-bewindslieden van Veiligheid en Justitie
en OCW heb ik een actieplan rijksbrede aanpak loverboy-problematiek
opgesteld . Ik heb de Tweede Kamer bij brief van 20 december 2011 over dit
actieplan geïnformeerd 2.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het afschuwelijk is dat jonge mensen met een
beperking geronseld worden voor prostitutie en gedwongen worden tot
seksuele handelingen? Zo ja, welke maatregelen gaat u treffen om deze
mensen te beschermen tegen seksuele misdrijven? Wilt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 2
Ja, ik vind dit afschuwelijk. Het is dan ook essentieel de samenleving ervan te
doordringen dat wij gezamenlijk tegen (seksueel) geweld en mishandeling
van kwetsbare mensen moeten optreden. In de afgelopen periode zijn diverse
brieven aan uw Kamer gezonden over geweld jegens kwetsbare mensen. Dit
najaar zal over de laatste stand van zaken worden gerapporteerd.

1
2

ah-tk-20122013-158
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Algemeen Dagblad, 16 juli 2012: «Gehandicapte meisjes geronseld voor seks».
Kamerstuknummer 31 839, 28 638, 166, vergaderjaar 2011–2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

In de bovengenoemde rijksbrede aanpak van de loverboy-problematiek zijn
maatregelen aangekondigd op het gebied van onderzoek naar (herhaald)
slachtofferschap, voorlichting en trainingen en advisering van jeugdzorginstellingen.
Meer specifiek over de situatie van meisjes met een verstandelijke beperking
kan ik het volgende melden. De instellingen waar deze meisjes verblijven,
hebben ten principale de rol en de taak om een veilig thuis te bieden voor de
meisjes. Met voorlichting (bewustwording), begeleiding (signalering) en het
versterken van de weerbaarheid kan veel worden bereikt. Op dit moment laat
ik een inventarisatie uitvoeren naar bestaande instrumenten en programma’s
rond preventie van seksueel misbruik en het vergroten van weerbaarheid.
Dan komt in beeld waar zich eventuele lacunes bevinden en waar extra
aandacht moet zijn voor verbindingen tussen de verschillende organisaties.
De inventarisatie betreft de hele keten: van preventie, signaleren, aanpak tot
en met nazorg. Op basis van de inventarisatie zal ik bezien welke aanvullende
maatregelen moeten worden getroffen.
Vraag 3
Is het u bekend of er goede nazorg is geboden aan de meisjes die in Limburg
geronseld werden door mensenhandelaren? Bent u bereid dit uit te zoeken en
de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 3
Ja, de betrokken instelling heeft laten weten dat zij de meisjes in eerste
instantie zelf heeft opgevangen en begeleid. Waar nodig is vervolgens via het
meldpunt «Helse Liefde» passende hulp gezocht.
Vraag 4
Hoeveel meisjes en jongens met een beperking zijn de afgelopen jaren
slachtoffer geworden van loverboys en mensenhandelaren? Bent u bereid dit
uit te zoeken en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 4
Het OM houdt niet bij in welke mate de slachtoffers van mensenhandel
verstandelijk beperkt zijn. Wel is bij het OM bekend dat er in Noord-Limburg
in 2011 en 2012 in 5 gevallen sprake is geweest van slachtoffers met een
verstandelijke beperking. Dit betreft slachtoffers met een dusdanige geestelijke beperking dat ze verblijven in een zorginstelling.
In algemene zin kan worden gesteld dat de ronselpraktijken van mensenhandelaren met name zijn gericht op kwetsbare groepen, waaronder slachtoffers
in economisch zwakkere posities en slachtoffers waarbij op enige wijze
sprake is van verstandelijke beperkingen. Het beleid voor de aanpak van
mensenhandel is dan ook voor een groot deel gericht op (de voorlichting
van) deze kwetsbare groepen. Zoals in het antwoord op vraag 2 is aangegeven, wordt er in het actieplan voor de rijksbrede aanpak van de loverboyproblematiek al rekening mee gehouden dat mensenhandelaren zich op
kwetsbare groepen richten en daar wordt beleid op gericht.
Vraag 5
Is er aangifte gedaan van mensenhandel naar aanleiding van het ronselen in
Limburg? Zo ja, worden deze aangiftes in behandeling genomen? Zo nee,
kunt u een rol spelen in het bespoedigen van het doen van aangifte?
Antwoord 5
Momenteel loopt er een concrete strafzaak in Noord-Limburg en een in
Zuid-Limburg. In beide genoemde zaken is aangifte gedaan, althans een
melding op grond waarvan het onderzoek zich heeft ontwikkeld. Deze zijn in
behandeling genomen en hebben geleid tot het traceren en aanhouden van
diverse verdachten.
Vraag 6
Zijn de slachtoffers gehoord door mensen die expertise hebben in het horen
van mensen met een verstandelijke beperking om te voorkomen dat er
bewijsmateriaal verloren gaat? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De Aanwijzing mensenhandel van het College van procureurs-generaal stelt
dat het spreken met en horen van slachtoffers van mensenhandel dient te
geschieden door verhoorders die specifieke expertise en competenties
hebben. De politie laat de verhoorders in mensenhandel- en zedenzaken
hiervoor certificeren. In de Limburgse zaken zijn de slachtoffers gehoord door
gecertificeerde rechercheurs in een daarvoor geschikte verhoorstudio te
Eindhoven.
Vraag 7
Zijn de mensenhandelaren opgepakt die verantwoordelijk zijn voor het
ronselen van gehandicapte meisjes in Limburg? Hoeveel daders zijn er
inmiddels gepakt en welke straf hebben zij ontvangen? Bent u bereid dit uit te
zoeken en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 7
In de lopende zaken in Limburg Noord en Zuid zijn zeven verdachten
aangehouden. Deze zaken moeten nog inhoudelijk door een rechter worden
behandeld.
Vraag 8
Is het u bekend of daders in zorginstellingen werken of vooral buiten de
zorginstellingen mensen met een beperking ronselen? Bent u bereid dit uit te
zoeken en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 8
Er is bij mijn weten niet onderzocht waar daders die mensen met een
beperking ronselen werken. Het beleid is er op gericht mensen met een
beperking in het algemeen weerbaarder te maken tegenover iedereen die
mogelijk misbruik van hen kan maken. Het gaat dan niet alleen om loverboys,
maar ook om mogelijk misbruik door zorgverleners, medebewoners,
familieleden en bekenden. Als de lopende zaken tot een afronding zijn
gekomen, wil ik bezien of nadere actie nodig is.
Vraag 9
Worden alleen begeleiders van zorginstellingen in Limburg geïnformeerd op
welke manier mensenhandelaren hun bewoners willen ronselen of geldt dit
voor alle zorginstellingen in Nederland?3 Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
In het onder 4 genoemde actieplan voor de rijksbrede aanpak van de
loverboy-problematiek zijn trainingen, adviezen en actuele kennisoverdracht
opgenomen aan jeugdzorginstellingen in in principe heel Nederland.
Vraag 10
Op welke wijze is nazorg ingezet voor de geronselde mensen, maar ook voor
het personeel van de zorginstellingen? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 10
Zie voor de nazorg aan de geronselde mensen het antwoord op vraag 3. De
betrokken zorginstelling heeft een intern traumateam voor opvang na
calamiteiten, waaronder ook ervaringen met loverboys. Uiteraard kan
desgewenst ook externe hulp worden ingeroepen.
Vraag 11
Is het u bekend of ook in andere regio’s mensen met een beperking geronseld worden door loverboys en mensenhandelaren? Bent u bereid dit uit te
zoeken en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 11
Er zijn geen concrete cijfers, maar het loverboys-probleem speelt in het hele
land en is in eerste instantie opgemerkt en aangepakt in «de vier grote
steden»: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Ik ga er dan ook van
uit dat deze problematiek niet alleen bij instellingen voor mensen met een
3

Algemeen Dagblad, 16 juli 2012: «Gehandicapte meisjes geronseld voor seks».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

verstandelijke beperking in Limburg speelt. Het is nu primair zaak om de
weerbaarheid van potentiële slachtoffers te vergroten en de daders aan te
pakken. Dit biedt de beste preventie voor slachtoffers. Ik zie geen aanleiding
tot het uitvoeren van een inventariserend onderzoek. Zie voorts het antwoord
op vraag 4.
Vraag 12
Welke aanpak wordt momenteel gebruikt door justitie, politie en zorginstellingen om het ronselen van mensen met een beperking tegen te gaan?
Antwoord 12
Naast voorlichting over seksualiteit en seksueel misbruik en versterking van
de weerbaarheid is er een aantal projecten zoals «Pretty Woman», Fier
Fryslan en trainingen van Rutgers WPF. De koepelorganisatie VGN heeft een
handreiking «seksualiteit en seksueel misbruik» uitgebracht en is dit jaar
betroken bij een leernetwerk seksualiteit. Zie voorts het antwoord op vraag 4
en 15.
Vraag 13
Heeft iedere zorginstelling beleid om mogelijk ronselen vroegtijdig te
signaleren? Zo nee, hoe gaat u regelen dat iedere zorginstelling alert is op de
kwetsbaarheid van hun bewoners of deelnemers aan dagbesteding enz.?
Antwoord 13
Het is mij niet bekend of alle zorginstellingen beleid hebben om ronselen
vroegtijdig te signaleren. Wel weet ik dat zorginstellingen en met name de
orthopedagogische centra, zeer alert zijn op contacten die loverboys leggen
met cliënten. Zorginstellingen onderhouden hierover ook contacten met de
politie.
Vraag 14
Wat is de stand van zaken van de aanpak van seksueel misbruik aan de hand
van het rapport «Beperkt weerbaar»? Wilt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 14
Op 7 februari 2012 heb ik een brief naar de Tweede Kamer gezonden met
daarin een actieplan. De aangekondigde acties zijn voor een groot deel
opgehangen aan de uitkomsten van een inventariserend onderzoek. Dat
onderzoek komt naar verwachting in september beschikbaar.
De te ondernemen acties rond «Beperkt Weerbaar» worden vervlochten in de
bredere GIA ( Geweld In Afhankelijkheidsrelaties) aanpak. In de voortgangsrapportage GIA van dit najaar zal ik hierover rapporteren.
Vraag 15
Kunt u verklaren hoe het mogelijk is dat ondanks de aandacht voor kwetsbaarheid van mensen met een verstandelijke beperking, blijkend uit het
rapport «Beperkt weerbaar», het ronselen – tot en met het inzetten van
beperkten in de prostitutie – heeft kunnen plaatsvinden? Welke maatregelen
worden genomen ten opzichte van preventie, nazorg, aangifte, opsporing en
berechting?
Antwoord 15
Zoals u weet heeft de aanpak van mensenhandel een hoge prioriteit bij dit
kabinet. In de kabinetsbrief van 26 april 20124 is toegelicht welke maatregelen
in dit kader zijn getroffen. In deze brief is tevens toegelicht dat de hoge
prioriteit die de aanpak van mensenhandel heeft er zelfs toe kan leiden dat er
meer slachtoffers worden aangetroffen, zoals bleek uit de cijfers van het
aantal slachtoffers van mensenhandel over het jaar 2011. Hoewel mensenhandel nooit geheel zal kunnen worden uitgebannen, wordt door middel van
genoemde maatregelen -waarvan een groot deel dus (zoals blijkt uit het
antwoord op vraag 4) is gericht op kwetsbare groepen- er wel naar gestreefd
om zoveel mogelijk slachtoffers te voorkomen.

4

Kamerstuknummer 28 638, nummer 75, vergaderjaar 2011–2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4

Vraag 16
Erkent u dat het afschaffen van de instroom van mensen in zorgzwaartepakket (zzp) 1 tot en met 3 in de intramurale zorg juist mensen met een
beperking extra kwetsbaar maakt om geronseld te worden voor prostitutie?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u doen om deze kwetsbaarheid te
verminderen?
Antwoord 16
Nee. In het Algemeen Overleg met uw Kamer op 4 juli 2012 over de tweede
voortgangsrapportage Hervorming Langdurige Zorg is aandacht gevraagd
voor de randvoorwaarden van invoering per 1 januari 2013 voor onder
anderen kinderen en jeugdigen (en cliënten met zorgzwaartepakket VG5. In
september zal ik u nader over de concrete uitwerking hiervan informeren.
Vraag 17
Hoe worden mensen met een beperking beschermd tegen loverboys en
mensenhandelaren zodra de begeleiding vanuit de AWBZ overgeheveld wordt
naar gemeenten? Erkent u dat hier een groot risico wordt gelopen? Wilt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 17
Veel mensen uit deze doelgroep zijn in beeld bij de gemeente. Op grond van
de Wet maatschappelijke ondersteuning krijgen zij namelijk voorzieningen
van de gemeente. Als de gemeente verantwoordelijk wordt voor de extramurale begeleiding, dan nemen de mogelijkheden voor een integrale aanpak toe.
Zoals u weet, besluit een nieuw kabinet over de decentralisatie van de
begeleiding naar gemeenten.
Vraag 18
Hoeveel aangiftes van seksuele misdrijven van mensen met een beperking
zijn de afgelopen jaren gedaan en hoe vaak leidde dit tot begeleiding? Bent u
bereid dit uit te zoeken en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 18
Zie antwoord op vraag 4.

5

Kamerstuknummer 28 638, nummer 75, vergaderjaar 2011–2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5