Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

34 104

Langdurige zorg

Nr. 301

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2020
Hierbij reageer ik op uw verzoek van 9 september jl. om een pas op de
plaats te maken in de wijze van indiceren en financieren met betrekking
tot de lopende indicaties voor de intensieve kindzorg zo lang er nog
onduidelijkheid is met betrekking tot de verhelderde beroepsnorm.
In deze brief informeer ik u over:
• de gesprekken die ik recentelijk met partijen gevoerd heb;
• de daar gemaakte afspraken en actiepunten;
• enkele uitgangspunten bij het indiceren;
• de invulling van de pas op de plaats bij het indiceren en financieren en
• het verder informeren van uw Kamer over de te verschijnen stukken.
Gesprekken met kindzorgpartijen
Eind augustus heb ik met koepelpartijen (Zorgverzekeraars Nederland
(ZN), Per Saldo, Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN),
Kind en Ziekenhuis, Belangenvereniging Intensieve Kindzorg (Bvikz) en
Zorginstituut NL) gezamenlijk constructief overleg gevoerd.
In september heb ik met een groep ouders en met een groep zorgverzekeraars gesproken1. En begin oktober heb ik met een groep kinderverpleegkundigen gesproken over hun ervaringen.
Afspraken en actiepunten
Uit bovengenoemde gesprekken zijn de volgende afspraken en actiepunten gekomen:

1

kst-34104-301
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Met dit gesprek met de ouders heb ik voldaan aan de motie van de leden Kerstens en
Laan-Geselschap, Kamerstuk 34 104, nr. 292, voorgesteld op 15 juni 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 104, nr. 301

1

Beleid:
o V&VN heeft eind augustus met partijen die schriftelijke reactie
gegeven hebben op de concept-handreiking gesprekken gevoerd.
V&VN verwerkt momenteel de feedback. Daarbij wil V&VN zorgvuldig
te werk gaan en daarom toetst ze tussentijds de verwerking van die
feedback bij de partijen. V&VN verwacht half november de definitieve
versie van de Handreiking te publiceren.
o Een belangrijk punt is dat er duidelijke handvatten nodig zijn hoe de
(vrijwillige) zorg van het cliëntnetwerk en zelfredzaamheid van het kind
geduid en in kaart gebracht dient te worden. Uitgangspunt is en blijft
dat de leveringsvorm (pgb/zorg in natura) niet relevant zou moeten zijn
voor het bepalen van de omvang van de indicatie door de wijkverpleegkundige. Daarbij is het voor de omvang van de indicatie voor een
pgb niet relevant wie de zorg levert: een formele óf een informele
zorgverlener. Dat kan dus ook een ouder zijn als informele zorgverlener. V&VN zal deze notie verwerken in de Handreiking.
o Het Zorginstituut NL komt in oktober met een notitie waarin verschillende begrippen rondom de indicatiestelling van de kindzorg geduid
worden. Denk hierbij aan ouderlijke zorg, informele zorgverleners,
pgb-indicatiestelling etc. Het Zorginstituut NL stemt de begrijpelijkheid
van de notitie af met de betrokken partijen.
Casuïstiek:
o Partijen zijn het er over eens dat ze graag samen helderheid willen
krijgen over het aantal casussen en waar mogelijk casussen op willen
lossen. Daarom hebben we afgesproken dat Bvikz en Per Saldo met
(medisch adviseurs van) zorgverzekeraars de benodigde gegevens van
hun concrete casussen, over de (her)indicatie Zvw-(pgb)-kindzorg
delen. ZN wordt geïnformeerd over de aantallen die per zorgverzekeraar spelen en de voortgang in het algemeen. Zo komt er, uiteraard
conform privacyregels, duidelijkheid over de omvang en krijgen
partijen zicht op de rode draad uit de casuïstiek.
In het belang van op de eerste plaats de ouders, vind ik het uiterst
belangrijk dat er helderheid voor iedereen komt over de casuïstiek.
Hoewel de focus momenteel ligt op de ouders wiens leven overheerst
wordt door een zorgvragend kind, hoop ik dat deze discussies ook
duidelijkheid geven aan ouders op wie beperkter een beroep wordt
gedaan door de zorgvraag van hun kind.
Ik heb verder de oproep gekregen om een onafhankelijke deskundige
commissie in te stellen om casuïstiek te onderzoeken. Dat vind ik in
principe een heel goed idee. Positief is dat die commissie al bestaat en
dus nu al benaderd kan worden.
Dit is de geschilleninstantie Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ). De SKGZ is onafhankelijk en heeft de juiste kennis en
expertise. In de Zorgverzekeringswet is bepaald dat dat de Geschillencommissie zo nodig advies moet vragen aan het Zorginstituut NL. Van belang
is dat alléén SKGZ deze adviezen kan opvragen bij het Zorginstituut NL.
Buiten deze adviesprocedure om kan het Zorginstituut NL niet adviseren
over geschillen tussen verzekerden en zorgverzekeraars. Het Zorginstituut
NL kan dus geen adviezen geven aan individuele verzekerden of
zorgverzekeraars.
De SKGZ geeft een bindend advies. Zorgverzekeraars hebben aangegeven
dat wat hen betreft de relatie tussen ouders en zorgverzekeraars niet
verstoord wordt door het feit dat ouders uitspraak vragen van de SKGZ. Ik
roep ouders dan ook op om, als zij er inhoudelijk niet uitkomen met hun
zorgverzekeraar, hun casus voor te leggen aan de SKGZ. Ik vraag Per
Saldo en Bvikz om vanuit hun rol als belangenbehartiger ouders hierbij te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 104, nr. 301

2

helpen. Per Saldo en Bvikz kunnen ook namens de ouders klachten
indienen. De SKGZ publiceert haar uitspraken (zonder namen en
adressen, inclusief het advies van het Zorginstituut NL) op de website
www.kpzv.nl. Langs deze route krijgen álle betrokken partijen (ouders,
verpleegkundigen, zorgverzekeraars, belangenbehartigers, beleidsmakers)
helder inzicht in de problematiek.
Enkele uitgangpunten bij het indiceren
Op basis van de geluiden die ik afgelopen tijd gehoord heb wil ik een paar
punten nogmaals onderstrepen.
o Ten eerste, kinderverpleegkundigen moeten altijd autonoom en
professioneel indiceren.2 Dat betekent dat zij zich niet mogen laten
leiden, beperken of beïnvloeden bij het indiceren door financiële,
rooster-technische of andersoortige belangen of visies van andere
partijen, zoals werkgevers, zorgverzekeraars etc. Kinderverpleegkundigen moeten vanuit hun eigen rol de zorg-/hulpvraag van kind en gezin
in kaart brengen.
Ik heb ook aanbieders van kindzorg thuis (via Branchevereniging
Integrale KindZorg, Binkz) hier nogmaals op gewezen.
o Ten tweede zijn zorgverzekeraars wettelijk verplicht indicaties te
toetsen op rechtmatigheid en doelmatigheid. De indicatiestelling van
de verpleegkundige is daarbij leidend. Idealiter kunnen zorgverzekeraars de indicaties overnemen, maar door voorkomende ongewenste
praktijkvariatie bij indicatiestellingen zien zorgverzekeraars zich
gedwongen voelen kritisch mee te kijken. Dat begrijp ik. Voor een pgb
gold en geldt dat een budgethouder voor het leveren van de geïndiceerde zorg kan kiezen voor formele en/of informele zorgverleners.
Informele zorgverleners kunnen ook ouders zijn. Zij verrichten dan dus
geïndiceerde zorg en worden daarvoor betaald. Ouders verrichten
uiteraard daarnaast ook altijd, onbetaald, vrijwillig (dus buiten het
pgb), zorg die niet geïndiceerd is, vanwege hun ouderlijke rol. Het is
tegelijkertijd te kort door de bocht als men aangeeft dat zorg die
ouders leveren nooit onder de verzekerde zorg kan vallen. Ik heb dit
ook besproken in het overleg met betrokken partijen.
o Ten derde is en blijft er, los van de discussies over ouderlijke zorg,
behoefte aan de verbetering van de van de indicatiestellingen. Bij
indicaties is er sprake van ongewenste praktijkvariatie. Dat geldt voor
indicatiestelling in de wijkverpleging in het algemeen en ook voor
kindzorg thuis in het bijzonder. De Handreiking Kindzorg gaat naar
verwachting bijdragen aan het terugdringen van die ongewenste
praktijkvariatie, meer eenduidigheid in indicatiestelling en betere
onderbouwing door de indicerend verpleegkundigen. Dat is in het
belang van alle ruim 10.000 kinderen die Zvw-kindzorg thuis ontvangen (waarvan in 2019 ongeveer 1.950 kinderen met een Zvw-pgb) of
kinderen die in de toekomst die zorg zullen ontvangen.
o Ten vierde moeten we in de discussies in het oog houden dat er
uiteraard een groot verschil is tussen kinderen die zelfredzaam kunnen
worden en de relatief kleine, maar zeer kwetsbare groep kinderen die
nooit zelfredzaam zal zijn. Bij kinderen waar naar (meer) zelfredzaamheid toegewerkt kan worden, is het belangrijk om daar op in te zetten.
Daar heeft ieder kind recht op. En als (meer) zelfredzaamheid dan
inderdaad bereikt wordt, heeft dat door de tijd gevolgen voor het
2

V&VN, Normen voor indiceren en organiseren van verpleging en verzorging in de eigen
omgeving, 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 104, nr. 301

3

aantal uren dat geïndiceerd zal worden. Ook kan het voorkomen dat
een kind op een bepaald moment, bijvoorbeeld op een bepaalde
leeftijd, liever heeft dat een andere persoon dan de eigen ouder zorg
verleent. Ook dat kan financiële consequenties hebben. Daar moeten
ouders op gewezen worden. Het belang van het kind moet altijd
voorop blijven staan.
o Ten slotte is het belangrijk om te beseffen dat zelfs met een verduidelijkte terminologie er altijd lastige situaties zullen blijven voorkomen. In
die gevallen wil ik partijen vragen de ruimte te zoeken om passende
oplossingen af te spreken.
Pas op de plaats bij indiceren en financieren van lopende indicaties
Indicatiestelling is aan de kinderverpleegkundigen en financieren aan de
zorgverzekeraars. Daarom heb ik V&VN en ZN gevraagd welke invulling zij
kunnen geven aan uw verzoek om een pas op de plaats te maken in de
wijze van indiceren en financieren. Uitgangspunt is dat, in afwachting van
de Handreiking Kindzorg, er geïndiceerd dient te worden op basis van de
geldende wet- en regelgeving.
ZN heeft namens haar leden aan mij nogmaals aangegeven dat er geen
sprake is van «oude» of «nieuwe» wet- of regelgeving; de basis was en is
nog steeds het Normenkader (2014), het Begrippenkader Indicatieproces
(2019) en de Bestuurlijke Afspraken Zvw-pgb. De huidige controles vinden
plaats op basis van de ervaringen en inzichten die de afgelopen 5 jaar zijn
opgedaan bij de beoordeling van indicaties voor PGB. Verder gaf ZN aan
dat het onverstandig is om een generieke maatregel te nemen voor alle
kinderen die een pgb hebben voor kindzorg thuis. Sommigen kinderen
zullen een toe- of afnemende zorgvraag hebben, en dan is een aangepaste
indicatie/toekenning juist heel wenselijk. De pas op de plaats moet vooral
gezocht worden in het snel krijgen van helderheid over en het oplossen
van de casuïstiek. Daar wordt nu door partijen samen hard aan getrokken.
ZN en zorgverzekeraars vinden het van groot belang, en dat deel ik, dat de
beroepsgroep en het Zorginstituut NL snel verdere stappen zetten in het
verduidelijken van de terminologie.
V&VN heeft aangegeven dat dat de indicatiesstelling nu discussie oplevert
juist omdat de uitleg van de gehanteerde begrippen niet helder is en er
daardoor gebrek aan eenduidigheid ontstaat. Het is daarom van belang
dat de beroepsgroep blijft werken aan het zo spoedig mogelijk wegnemen
van die onduidelijkheden in de beroepsnorm (half november naar
verwachting gereed). Ik verwacht dat de aangekondigde duiding van het
Zorginstituut NL (half oktober beschikbaar) daarbij gaat helpen.
Informatie over stukken
Zodra ik meer informatie heb over de voortgang van de gezamenlijke
aanpak van Bvikz, Per Saldo en ZN van de casuïstiek, de notitie van het
Zorginstituut NL en de Handreiking van V&VN zal ik uw Kamer informeren. Naar verwachting zal dat in november zijn.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 104, nr. 301

4