Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1241

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 maart 2013
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Informele Raad Buitenlandse
Zaken («Gymnich») van 22 en 23 maart 2013.
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-21501-02-1241
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1241

1

VERSLAG INFORMELE RAAD BUITENLANDSE ZAKEN
(«GYMNICH») 22–23 MAART 2013
Syrië
De ministers bespraken of het wapenembargo tegen Syrië moet worden
gewijzigd ten gunste van de gematigde oppositie. Zowel de voorstanders
als de tegenstanders van beperking van het wapenembargo onderstreepten dat alleen een politieke oplossing duurzame vrede in Syrië kan
brengen. Omdat – ondanks alle inspanningen – nog geen wezenlijke
stappen in die richting konden worden gezet, achten voorstanders een
verdere beperking van het wapenembargo noodzakelijk; alleen een
verandering van de balans op de grond kan in hun ogen een politieke
oplossing dichterbij brengen. In het bijzonder Frankrijk en het Verenigd
Koninkrijk vertegenwoordigden deze positie.
De lidstaten deelden de visie dat speciaal gezant Brahimi van de
Verenigde Naties en de Arabische Liga moet worden gesteund, evenals de
gematigde oppositie. Velen betwijfelden echter of verlichting van het
wapenembargo eraan zal bijdragen de politieke doelen te bereiken. Onder
andere Nederland benadrukte dat het aan de voorstanders is om anderen
ervan te overtuigen dat wijziging van het wapenembargo een positieve
bijdrage zal leveren aan het bereiken van een politieke oplossing en dat de
voordelen van een dergelijke stap opwegen tegen de nadelen. Ook de
visie van buurlanden van Syrië dient hierbij te worden meegewogen.
Nederland benadrukte ook het belang van EU-consensus; deze is
noodzakelijk voor een effectieve Europese rol bij de beëindiging van het
conflict en vereist een bijdrage van allen.
Ministers wezen op de nadelen en risico’s van verlichting van het
wapenembargo, in het bijzonder het risico op proliferatie en escalatie.
Nederland onderstreepte ook dat, alvorens te kunnen besluiten over
eventuele wijziging van het wapenembargo, de voorstanders van
beperking van het wapenembargo meer helderheid dienen te verschaffen
over mogelijkheden om leveranties te volgen nadat ze in Syrië zijn
aangekomen. Nederland, gesteund door meerdere Noordwest-Europese
lidstaten, uitte daarnaast zijn zorg over radicalisering van jongeren in de
EU als gevolg van het conflict in Syrië.
Er was brede steun, onder andere van Nederland, voor het voornemen
om het sanctieregime tegen Syrië zodanig aan te passen dat de economische maatregelen niet langer op de gematigde oppositie van
toepassing zijn. Dit zal de mogelijkheden van de oppositie vergroten om
basisvoorzieningen te leveren in de door hen bestuurde gebieden. Dit
voornemen zal in de komende weken nader worden uitgewerkt.
Hoge Vertegenwoordiger Ashton concludeerde dat het onderwerp in de
komende weken verder zal worden besproken in Raadskader, met het oog
op verlenging van de sancties voor 1 juni a.s. Op die datum verloopt het
huidige sanctiepakket.
Met betrekking tot de berichten over mogelijk gebruik van chemische
wapens in Syrië heeft Nederland op 22 maart jl. de Secretaris-Generaal
van de VN schriftelijk laten weten een VN-onderzoek naar alle serieuze
aantijgingen ten aanzien van het gebruik van chemische wapens in Syrië
te steunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1241

2

Evaluatie EDEO
In aanwezigheid van de voorzitter van de Commissie Buitenlandse Zaken
van het Europees Parlement, Elmar Brok, en van de Commissaris voor
Inter-institutionele Relaties en Administratie, Maros Sefcovic, bespraken
de ministers de ontwikkeling van de Europese Dienst Extern Optreden
(EDEO). Conform het Raadsbesluit over de oprichting van de EDEO dient
HV Ashton medio 2013 een evaluatie te presenteren.
HV Ashton dankte de lidstaten, de Commissie en het Europees Parlement
voor de geboden steun in de afgelopen jaren en wees op de hoge
verwachtingen die vanaf het begin ten aanzien van de EDEO hadden
bestaan. Met beperkte middelen waren goede resultaten behaald.
Internationale partners verwachten van de EU dat zij eensgezind optreedt
en de EDEO draagt daaraan bij. Onder andere op het vlak van interinstitutionele samenwerking, vervanging van de HV en de rol van de HV
als vice-president van de Commissie zijn verbeteringen mogelijk, maar de
mogelijkheden hiertoe worden naar de mening van Ashton beperkt door
de budgettaire krapte waar de EDEO mee te maken heeft. Daarnaast wordt
de flexibiliteit van de EDEO begrensd door bestaande verplichtingen en
afspraken. Ook Brok en Sefcovic wezen op de mogelijkheden om de
samenwerking tussen de EDEO en de Commissie te verbeteren. Beiden
waren van mening dat dit zou kunnen worden bereikt zonder competenties te wijzigen.
De ministers complimenteerden Ashton en haar staf met de behaalde
resultaten, onder andere bij het opzetten van de EDEO en in dossiers als
Iran, Servië-Kosovo en de Arabische omwentelingen. Zij wezen erop dat
de meeste lidstaten ook moeten bezuinigen op de kosten van hun
administratie en dat het daardoor moeilijk voorstelbaar is dat de EU zelf
niet bezuinigt. Meerderen bepleitten een sterkere coördinerende rol van
de HV binnen de Commissie, niet alleen op het gebied van extern beleid,
maar ook ten aanzien van «horizontale» kwesties als energie, transport en
klimaat.
Onder andere Duitsland en de Benelux wilden de rol van de EU op
consulair gebied versterken. De EDEO kan zo directe ondersteuning
bieden aan burgers en bijdragen aan een efficiency-slag in een tijd van
bezuinigingen. Anderen waren van mening dat, behoudens wellicht
coördinatie bij crises, consulaire taken ook in de toekomst door de
lidstaten moeten worden uitgeoefend. Ashton wees erop dat, alvorens de
EDEO werkelijk een rol zou kunnen spelen, de competenties van de EDEO
en de budgetten vergroot zouden moeten worden. Eveneens met het oog
op kostenefficiency bepleitten meerdere ministers, vooral uit middelgrote
en kleinere lidstaten, co-locatie van EU-delegaties en bilaterale ambassades. De mogelijkheden hiertoe worden van geval tot geval bezien.
In de zomer zal HV Ashton een rapport over de evaluatie van de EDEO ter
bespreking aanbieden aan de Raad Buitenlandse Zaken. Mede op basis
van de discussie van afgelopen weekeinde zal zij in dit rapport aanbevelingen formuleren voor aanpassingen van werkwijzen op korte termijn (zo
spoedig mogelijk) en langere termijn (na het aantreden van een nieuwe
HV en Commissie).
Samenwerking met regionale organisaties
Dit onderwerp is niet meer aan de orde gekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1241

3