Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 660

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Nr. 53

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 2 augustus 2012
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft op 4 juli 2012
overleg gevoerd met minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van
Infrastructuur en Milieu over:
– de brief van de minister van Infrastructuur en Milieu d.d. 13 maart 2012
houdende de definitieve Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)
(32660, nr. 50).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu,
Snijder-Hazelhoff
De griffier van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu,
Sneep

kst-32660-53
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

1

Voorzitter: Houwers
Griffier: Israel
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Van Bemmel, Van Gent,
Houwers, Paulus Jansen, Kuiken en De Rouwe,
en minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van Infrastructuur en
Milieu die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar ministerie.
De voorzitter: Ik heet iedereen van harte welkom bij dit algemeen
overleg over de definitieve Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte,
afgekort de SVIR.
Graag wijs ik de leden erop dat wij vandaag spreken over de vastgestelde
structuurvisie. Op 14 november heeft de commissie in een notaoverleg
gesproken over de conceptvisie. Daarvoor hebben wij toen zes uur de tijd
genomen! Het accent zou vandaag dan ook moeten liggen op de wijze
waarop de minister de structuurvisie uitvoert.
Ingevolge de Wet op de ruimtelijke ordening brengt de minister de Kamer
na dit overleg schriftelijk op de hoogte van de gevolgen van dit overleg
voor het nationale ruimtelijke beleid.
De leden Ouwehand en Verhoeven hebben zich afgemeld voor dit
algemeen overleg. Zij wonen op dit moment een algemeen overleg van
de vaste commissie voor Landbouw bij. Dat gebeurt in dit soort drukke
tijden wel vaker, aangezien wij natuurlijk maar op een plek tegelijk kunnen
zijn.
Ik stel een spreektijd voor van vijf minuten per spreker. Ik zal niet al te
ingewikkeld doen over het aantal interrupties, in de hoop dat wij de
tweede termijn daardoor kort kunnen houden.
De heer Paulus Jansen (SP): Voorzitter. Wij hebben allemaal een
enerverende avond en nacht achter de rug, maar zelfs dan is het goed om
elkaar weer in de ogen te kunnen kijken.
Ongeveer een halfjaar geleden hebben wij een uitgebreid notaoverleg
gehad over de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Aan het einde van
dat overleg was duidelijk waar wij het wel en niet over eens waren.
Vandaag gaan wij vooral na of de gemaakte afspraken zijn uitgevoerd en
dat maakt de discussie vrij overzichtelijk.
Ik zal twee onderwerpen aan de orde stellen. Dat is op de eerste plaats de
vraag of er op een serieuze manier werk wordt gemaakt van het advies
van de commissie-Elverding. Wordt met andere woorden de motie-Jansen
(32660, nr. 11) wel goed uitgevoerd? Op de tweede plaats is dat de vraag
hoe wij serieus invulling kunnen geven aan de monitoring van de zaken
die wij over de schutting naar provincies en gemeenten hebben gegooid.
Voorafgaand aan het notaoverleg heeft de Kamer een hoorzitting
georganiseerd, waarbij veel wetenschappers en mensen uit de praktijk
aanwezig waren. Die mensen zeiden unisono dat het heel verstandig is
om de vinger aan de pols te houden als het Rijk dertien beleidsdoelen
schrapt. Wij moeten weten wat daarvan het gevolg is om te kunnen
bepalen of het schrappen van die doelen een succesvolle strategie is.
Op 28 april 2011, ruim een jaar geleden, is een motie met mijn naam
eronder aangenomen. In die motie sprak de Kamer uit dat de regering de
Kamer voor Prinsjesdag moet informeren over de beleidsvoornemens ter
uitwerking van de commissie-Elverding, met inbegrip van de onderdelen
die betrekking hebben op kwaliteitsverbetering. Het kabinet heeft gezegd
dat het die motie zou uitvoeren in de structuurvisie. Bij de bespreking van
de conceptstructuurvisie heb ik de vraag gesteld waar ik precies kon zien
hoe dat was gedaan. Ik werd toen verwezen naar pagina 56, maar eerlijk
gezegd stond daar niet echt iets.
In de definitieve tekst is op pagina 61 de volgende passage terechtgekomen: «De principes van het advies van de Commissie Elverding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

2

gebruikt het Rijk ook bij het komen tot een eenvoudig en samenhangend
wettelijk stelsel (rondom ruimtelijke ordening, infrastructuur, water,
wonen, milieu, natuur, landbouw, archeologie en monumenten). Dit zal
voor de zomer van 2012 onder meer leiden tot een voorontwerp van de
nieuwe omgevingswet (Programma Eenvoudig Beter). Tevens wordt de
Crisis- en Herstelwet permanent gemaakt.» Hier staat echt niet hoe het
advies van de commissie-Elverding concreet wordt gebruikt om de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte te verbeteren.
Wat zou er mijns inziens verbeterd moeten worden? Ik vind ten eerste dat
vroeg in het traject de discussie met de stakeholders en de bevolking op
hoofdlijnen moet worden aangegaan. Daardoor zou het proces verbeteren
en het zou tevens leiden tot een groter draagvlak. Ik denk dat je daarover
SMART-afspraken moet kunnen maken, afspraken die ook meetbaar zijn.
Wat willen wij in vergelijking met vroeger verbeteren bij het creëren van
draagvlak? De commissie-Elverding stelt verder dat geprobeerd moet
worden om de kwaliteit van het gebied integraal te verbeteren als er veel
geld wordt besteed aan bijvoorbeeld een spoorlijn. Zoals het MIT is
omgebouwd tot het MIRT zouden wij ook hier moeten proberen om de
integrale kwaliteit centraal te stellen.
Er zijn dertien beleidsdoelen overgebleven. Ik had verwacht dat de
minister had geprobeerd om de kwaliteitskant van Elverding mee te laten
liften met die dertien nationale beleidsdoelen. Ik mis dat aspect. Ik heb de
tekst gescand op het woord «kwaliteitsverbetering». Dat wordt komt één
keer voor, namelijk op pagina 18 in relatie tot het begrip «krimp». Ik vind
dat mager en daarom hoor ik graag van de minister hoe zij mijn motie niet
alleen in naam, maar ook naar haar bedoeling denkt te gaan uitvoeren.
De SP-fractie vindt het belangrijk dat er een zodanig kader wordt
gecreëerd voor de monitoring dat het Planbureau voor de Leefomgeving
in kaart kan brengen hoe het loopt met die dertien indicatoren. Het
Planbureau voor de Leefomgeving is een fusieorganisatie. Zo is het
Ruimtelijk Planbureau erin opgegaan. Op dit moment houdt het
Planbureau voor de Leefomgeving zich in het tweejaarlijkse Plan voor de
Leefomgeving vooral bezig met milieu- en natuurindicatoren en minder
met ruimtelijke indicatoren. Kan de minister mij zeggen hoe zij hiermee
denkt om te gaan? Ter geruststelling van de minister: in dit stadium
overweeg ik nog niet om een motie in te dienen.
Mevrouw Kuiken (PvdA): Voorzitter. De PvdA-fractie was niet gelukkig
met de manier waarop het kabinet-Rutte een einde probeerde te maken
aan de grote ruimtelijkeordeningstraditie die Nederland rijk is. De SVIR is
eigenlijk de negatieve kroon op het werk van het kabinet. Wij betreuren
het dat veel ambities van vorige regeringen verlaten zijn. Ik noem de
nationale landschappen, de robuuste verbindingszones, de beschermde
natuurmonumenten et cetera, et cetera. Mijn fractie zou dan ook graag
zien dat er nieuwe ambities worden geformuleerd, bijvoorbeeld de
ambitie dat er meer ruimte wordt gegeven aan duurzame energievoorzieningen en gezondheid. Verder zouden wij graag meer aandacht zien voor
de discussie over megastallen, krimp in relatie tot wonen en het waterbeleid.
De SVIR is vastgesteld en wij spreken vandaag dan ook over de uitvoering
van de SVIR en zaken die niet in de SVIR zijn opgenomen, maar die wel
degelijk een relatie met de SVIR hebben.
De windmolenproblematiek laat zien dat er meer nodig is dan de SVIR
alleen. Er is een structuurvisie nodig die ons in staat stelt te bepalen op
welke manier wij windmolenparken in de provincies regelen. De minister
heeft toegezegd dat er een structuurvisie komt en dat hierover afspraken
zullen worden gemaakt met de provincies. In de ogen van de Partij van de
Arbeid duurt het echter te lang. Er wordt nu gesproken over midden 2013
en dat is echt veel te ver weg. Het duurt zo lang omdat de minister een
stok achter de deur wil hebben voor provincies die niet welwillend zijn en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

3

omdat zij ruimte wil bieden aan welwillende provincies die zelf aangeven
waar wat hen betreft windmolenparken aangelegd zouden kunnen
worden.
Een ander punt dat ik aan de orde wil stellen, is de drinkwatervoorziening.
Mijn collega heeft haar motie hierover aangehouden. Ik overweeg die
motie alsnog in te dienen, omdat uit de evaluaties blijkt dat er bij
ruimtelijke afwegingen onvoldoende rekening wordt gehouden met het
feit dat de drinkwatervoorziening van nationaal strategisch belang is.
Voorkomen moet worden dat schaliegaswinning en leidingen waardoor
gevaarlijke stoffen worden getransporteerd, drinkwaterwingebieden
kunnen bedreigen. De drinkwatervoorziening verdient daarom nationaal
beleid en nationale bescherming.
Natuur en landschap zijn in onze ogen zo belangrijk dat wij met D66 en
GroenLinks een wetsvoorstel met de naam «Wet mooi Nederland»
voorbereiden. Wij hebben namelijk het gevoel dat dit onderwerp niet in
goede handen is. De ecologische hoofdstructuur wordt doorsneden en
allerlei waarden die passen bij dit natuur- en milieuaspect krijgen
onvoldoende aandacht. Het is in onze ogen echt een gemiste kans dat het
niet beter wordt belegd en beschermd in de SVIR. Dit onderwerp valt
deels ook onder de verantwoordelijkheid van staatssecretaris Bleker, maar
de minister is de eerstverantwoordelijke.
Een en ander geldt ook voor het cultuurlandschap. De bescherming van
het cultuurlandschap wordt overgeheveld naar de provincies. De
nationale landschappen verdwijnen, net zoals succesvolle formules als het
bufferzonebeleid, beleid waardoor open gebied tussen steden bewaard
bleef. Wij zijn bevreesd voor de aantasting van internationaal belangrijke
cultuurwaarden. Wij noemen daarvoor expliciet de molenbiotoop.
Rijksmonumenten zijn er niet voor niets en zij verdienen dan ook
bescherming door het Rijk. Doe je dat niet, dan worden ze voor je het
weet gesloopt, zie wat er gebeurt bij de door de minister voorgestelde
noordvariant van de A15.
Voorzitter. De SVIR laat wat de PvdA betreft zien dat het ruimtelijke beleid
van de regering bepaald niet het ruimtelijke beleid is dat wij voorstaan.
Het is goed om zaken decentraal te beleggen en om daarover afspraken te
maken, maar dat betekent natuurlijk nog niet dat je je handen er vanaf
kunt trekken. Het is gewoon verkeerd om maar af te wachten hoe het er
uiteindelijk uit gaat zien. Landschappen leg je voor honderden jaren aan,
maar je kunt ze in één keer verpesten!
De SVIR is vastgesteld en wij kunnen aan deze visie dus niets meer
veranderen. Dat ontslaat ons echter niet van de plicht om een aantal zaken
te repareren. De windmolenparken zijn daarvan een goed voorbeeld net
zoals de drinkwaterwingebieden.
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. De SVIR is uitgebreid besproken
in een overleg dat zes uur duurde. Motto van de SVIR is «decentraal wat
kan en centraal wat moet». Er is voor gekozen om veel decentraal te doen
en dat betekent dat de Kamer er niet al te lang meer over zou moeten
praten. Het viel mij op dat in het notaoverleg enorm veel moties zijn
ingediend om zaken alsnog centraal te kunnen regelen. Ik vind dat niet
goed, want daarmee ga je in tegen de strekking van de SVIR.
Nu wij hier toch zijn, hoor ik graag meer over de uitvoering van twee
aangenomen moties. Ten eerste is dat de motie van mijn hand waarin de
regering wordt gevraagd om krimpregio’s als regelarme zones aan te
merken (32660, nr. 28). Daardoor zouden die zones interessanter worden
als vestigingsgebied voor bedrijven. De motie is aangenomen, maar de
uitleg van de minister komt vrij vertaald neer op: geachte Kamer,
gefeliciteerd met uw motie, maar ik voer haar nog niet uit. De minister
vindt minder regels voor ondernemers in dit verband een leuk streven,
maar krimp is volgens haar nu nog geen probleem. Het zou een probleem
voor later zijn. Ik zou zeggen: ga eens naar Zeeuws-Vlaanderen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

4

bepaalde gebieden in Limburg. De minister kan dan met eigen ogen zien
dat krimp in een aantal gebieden heel actueel is. Deze gebieden lopen
leeg, ook omdat bedrijven er wegtrekken. Mijn motie zou dan ook een
goede prikkel kunnen zijn om bedrijven te bewegen zich in krimpregio’s te
vestigen, wellicht met een sneeuwbaleffect tot gevolg.
Verder denk ik dat flexibiliteit binnen de regelgeving iets is waar wij altijd
naar op zoek moeten zijn. Ik vind de nieuwe omgevingswet op dit punt
onvoldoende, omdat de economie flexibeler ruimtelijk beleid juist in deze
moeilijke tijden heel goed kan gebruiken. Het is crisis en elk steuntje in de
rug van ondernemers is welkom, zeker in krimpgebieden. Ik stel daarom
voor dat de minister alsnog serieus met mijn motie aan de slag gaat.
Ik heb veel ondernemers in de recreatieve sector gesproken en die
gesprekken zijn uitgemond in de tweede motie van mijn hand die ik
vandaag zou willen bespreken (32660, nr. 27). Het beleid voor recreatieondernemers wordt vaak decentraal uitgevoerd. Ik weet niet of mijn motie al
effect heeft, want het is moeilijk te bepalen of recreatieondernemers
inmiddels, zoals de motie vraagt, dezelfde rechten hebben als agrarische
ondernemers om uit te breiden in een ehs-gebied.
Voorzitter. Ik hoop dat de minister deze puntjes rechtzet. Doet zij dat niet,
dan kan ik haar niet meer dan een klein zesje geven voor de uitvoering
van de SVIR. Als mijn moties een goed gevolg krijgen, dan zou het best
wel eens een acht of een negen kunnen worden. Ik zou zeggen: maak me
blij.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Ik val vandaag in voor mijn
collega Grashoff.
Ik heb op zichzelf vandaag een goede bui, maar ik stoor mij er toch aan
dat de minister in de begeleidende brief bij de definitieve SVIR niet ingaat
op de drie aangenomen moties van mijn collega Grashoff. Dan ben je blij
dat je moties aangenomen zijn en dan blijkt de minister «vergeten» te zijn
om er wat mee te doen. Zij heeft namelijk zelfs nog geen begin gemaakt
met de uitvoering van die moties. Ik denk niet dat de minister ze bewust
negeert, want dat zou wel heel erg zijn. Om haar op weg te helpen de
volgende indringende vragen.
GroenLinks vraagt in een van de moties (32660, nr. 4) om de doelstelling
op te nemen dat het aantal spoorreizigers jaarlijks met 5% groeit. Ik heb al
eerder met de minister gedebatteerd over de gebrekkige invulling die zij
aan deze motie geeft. Zij gaat namelijk niet verder dan: een gemiddelde
groei van 5% van het aantal reizigers per jaar op PHS-corridors mogelijk
maken. Die invulling is veel te beperkt. Op de eerste plaats is een
doelstelling iets anders dan iets mogelijk maken. Het eerste vergt ook
meer dan het tweede. In de tweede plaats is Nederland groter dan die
PHS-corridors, iets wat de minister natuurlijk ook weet. De motie van
GroenLinks bevat een ambitie voor heel Nederland. Er staat ook geen
woord Spaans in. Waarom voert de minister deze motie niet gewoon uit?
Zo’n malle ambitie is een groei van 5% namelijk helemaal niet. Je hoeft
daar helemaal niet overambitieus voor te zijn, want het staat gewoon in
het regeerakkoord! Als ik mij daar al bij durf aan te sluiten, dan kan het
natuurlijk niet zo heel moeilijk zijn.
Ook de motie voor een volwaardige plaats voor de fiets (32660, nr. 5) van
de heren Grashoff en De Rouwe is op geen enkele manier vertaald in de
definitieve versie van de structuurvisie. De minister erkent weliswaar dat
het bouwen van meer stationsfietsenstallingen deel kan uitmaken van het
Programma Beter Benutten, maar de fietssnelwegen, die ook in de motie
worden genoemd, komen in de SVIR in het geheel niet terug. Waarom
niet? Ziet de minister soms echt niet in dat snelfietsroutes meerwaarde
hebben? Als de reiskostenvergoeding inderdaad wordt belast, biedt dat
mogelijkheden voor de uitbreiding van de fietsregeling in de werkkostenregeling in het Lenteakkoord. Het woon-werkverkeer tot twintig kilometer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

5

loopt bovendien heel goed. En dat kan alleen maar beter worden door die
fietssnelwegen. Waarom is de minister dan niet wat ambitieuzer?
De minister draait om de verantwoordelijkheid van het Rijk heen.
GroenLinks heeft de minister namelijk in de motie op stuk nr. 5 gevraagd
om een investeringsprogramma, randvoorwaarden en stimulering van
innovatie van de snelfietsroutes. In bijlage 6 van de structuurvisie zijn
echter enkel wat algemeenheden terechtgekomen en dan vooral over
dingen die de decentrale overheden moeten doen. Ik zou dus graag zien
dat de minister alsnog ingaat op de drie aspecten waar in de motie naar
wordt gevraagd. En ik zeg het nog maar eens: het is wel een aangenomen
motie!
Een grote weeffout in de structuurvisie zijn de krankzinnige verwachtingen
van de minister over de groei van het autoverkeer. De minister rekent nog
steeds met de 40% groei tot 2020 uit het European Coordination-scenario,
terwijl de groei tussen 2000 en 2009 maar 9% bedroeg. Papier is geduldig,
maar ik zou de minister toch willen vragen om te kijken naar wat er
werkelijk gebeurt. Prof. Carl Koopmans, directeur van SEO Economisch
Onderzoek en hoogleraar aan de Vrije Universiteit, schreef onlangs in het
Financieel Dagblad dat wij te pessimistisch zijn over de toekomstige files.
Mensen werken vaker thuis en door de stijgende benzineprijzen zullen
mensen kritischer worden op hun autogebruik. Al die extra wegen zijn dus
gewoon niet nodig. En zoals wij vorige week in verband met het MIRT
bespraken: de minister moet nog 5 mld. bezuinigen op infrastructuur. Hoe
kan de minister in haar structuurvisies toch aan al deze ontwikkelingen
voorbijgaan?
Voorzitter. Aangenomen moties moeten worden uitgevoerd! Bewindslieden moeten dan ook niet om de hete brij heen draaien. De GroenLinksfractie is zeer ontevreden over wat de minister tot nu toe met onze moties
heeft gedaan. Ik geef de minister graag een kans om het vanmiddag goed
te maken.
De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter. Op zichzelf is dit een beetje een gek
algemeen overleg. De structuurvisie is vastgesteld en daardoor wordt dit
algemeen overleg eigenlijk een beetje een napraat-AO, waarin wij nagaan
of de puntjes die de Kamer op de I heeft gezet, door de minister zijn
overgenomen. Ik hoef dan ook geen lange inleiding te houden over de
SVIR, want de achterliggende gedachte bij deze visie deelde mijn fractie
van het begin af aan. Ook wij zijn voorstander van decentralisatie, het
verkorten van procedures, het faciliteren van innovatie en het bevorderen
van particulier eigenaarschap. Tot nu waren het vooral woorden van de
minister, maar nu zien wij dat zij haar voornemens in daden omzet. De
minister doet zeker niet mee aan de zesjescultuur: het ziet er prima uit.
De CDA-fractie heeft in eerdere algemene overleggen over de SVIR
piketpaaltjes geslagen. Zo hebben wij in het vorige debat hard en lang
aangedrongen op Agriboard Noord-Holland Noord. Dat is voor ons heel
belangrijk. Verder heeft de CDA-fractie aandacht gevraagd voor de
krimpgebieden en voor de winkelleegstand. Ik denk dat het goed is om
daarbij nog een keer stil te staan in dit napraat-AO en om te onderzoeken
of de minister genoeg van onze voorstellen heeft overgenomen.
De motie op stuk nr. 37 (32660) is op de VVD-fractie na Kamerbreed
aangenomen. Het verzoek in de motie luidde: «verzoekt de regering de
«ladder voor duurzame verstedelijking» aan te passen, zodat gemeenten
bij iedere ontwikkeling van winkelmeters met lokale en interlokale effecten
beschrijven op welke wijze rekening is gehouden met het tegengaan van
winkelleegstand en niet de voorkeur is gegeven aan herstructurering of
transformatie van bestaande winkelpanden.» Mijn fractie heeft bij deze
motie opgetrokken met de detailhandel. Ik kan dan ook zeggen dat wij niet
willen dat de gemeenten hiertoe worden gedwongen, maar wel dat zij
inzichtelijk maken waarom bepaalde keuzes wel of niet worden gemaakt.
Ik vind daarom dat de minister deze motie op een weinig gelukkige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

6

manier uitvoert. Zij spreekt over «intergemeentelijke schaal» en «interlokale effecten» en dat is echt iets anders dan waar in de motie om wordt
gevraagd. In de motie richten wij ons immers op de lokale schaal. Het kan
natuurlijk zijn dat hier sprake is van miscommunicatie of dat de minister
goede redenen heeft om van de motie af te wijken, maar de motie wordt
op deze manier wat mij betreft niet goed uitgevoerd.
De motie op stuk nr. 35 (32660) over Agriboard Noord-Holland Noord
heeft de minister overgenomen. Zij heeft dat op zichzelf goed gedaan,
want het staat nu letterlijk en figuurlijk op de kaart. De minister heeft de
motie sportief overgenomen, maar de motie moet natuurlijk wel gevolgen
hebben voor het beleid van de andere hierbij betrokken kabinetsleden. En
op dit moment wordt het nog steeds te veel als een Greenport gezien. In
al het beleid moet met andere woorden verwerkt worden dat het nu een
Agriboard is. Ik zeg dat heel nadrukkelijk, want het kan natuurlijk niet zo
zijn dat wij hierover bij alle andere betrokken bewindslieden een motie
moeten indienen. Ik roep de minister met andere woorden op om deze
boodschap van het parlement ook bij andere ministeries uit te dragen als
men daar in de veronderstelling verkeert dat het nog steeds een
Greenport is.
Op stuk nr. 36 (32660) heb ik samen met mevrouw Dijksma een motie
ingediend waarin de regering wordt gevraagd om meer aandacht voor
krimp. Ik zou graag in eigen woorden van de minister horen wat haar visie
hierop is. Wordt er bijvoorbeeld meer rekening gehouden met krimp bij
het verstrekken van vrijstellingen?
Voorzitter. Ik zei dat dit een napraat-AO is. Wij praten echter wel over
moties die door de Kamer zijn aangenomen. Er zal tweejaarlijks worden
gemonitord. Zal de minister in deze tweejaarlijkse monitor de moties
benoemen en rapporteren over de stand van zaken bij de uitvoering van
die moties? Er zitten namelijk ook moties tussen die om langdurige
aandacht vragen, bijvoorbeeld de moties over krimp en over het
tegengaan van winkelleegstand. Als de moties niet goed uitvoerbaar
zouden blijken te zijn, dan moet de minister ons daarover zeker ook
informeren, want dan kunnen wij op onze beurt bezien of het beleid
bijgesteld moet worden. Ik denk dat ik eigenlijk namens al mijn collega’s
mag vragen om op de moties terug te komen in de voortgangsrapportages.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Mevrouw Kuiken sprak zojuist over de
initiatiefwet mooi Nederland van GroenLinks, de PvdA en D66, een wet
waarin deze fracties de bescherming van landschappen en natuur handen
en voeten willen geven. Het CDA heeft mooie woorden gesproken over
rentmeesterschap. Ik vraag mij dan ook af of wij kunnen rekenen op de
steun van de CDA-fractie. Dat zou nog eens een leuk nieuwtje zijn.
De heer De Rouwe (CDA): Ik zou het ook een nieuwtje vinden, maar ik
weet niet of ik het een leuk nieuwtje zou vinden. Ik heb die plannen enige
tijd geleden onder ogen gehad, maar ik stel vast dat zij een trendbreuk zijn
met de structuurvisie die wij vandaag bespreken. GroenLinks en het CDA
zitten dicht bij elkaar als het gaat om de waarde van de natuur. Wij willen
er beide dan ook ruimte voor maken, maar dat neemt niet weg dat de
linkse partijen vaak met middenpartijen van mening verschillen over het
niveau waarop je beleid invulling moet geven. Het is voor ons een
belangrijk ideologisch punt dat de verantwoordelijkheid hiervoor zo laag
mogelijk neergelegd moet worden, in dit geval bij de provincies en de
gemeenten. In Mooi Nederland zie ik toch vooral een centralistische
benadering. Over het doel verschillen wij dus niet echt van mening: wij
willen beide landschappen en natuur behouden. Het CDA kiest hier echter
heel bewust voor de rol van de lokale en de provinciale democratie. De
besluitvorming moet wat ons betreft dicht bij de burger plaatsvinden en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

7

wat wij zeker niet moeten doen, is dit beleid met pennenstreken vanuit
Den Haag invullen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het maakt mij niet uit of het linksom of
rechtsom gebeurt als er maar iets gebeurt. Ik hoor daarom graag van de
heer De Rouwe of hij net als ik vindt dat er via de ehs meer voor de natuur
moet worden gedaan. Gaan wij met andere woorden samen herstellen
wat de heer Bleker in deze kabinetsperiode heeft vernietigd? Als hij
daartoe bereid is, maakt het mij minder uit of wij dat op centraal of op
decentraal niveau doen. Daar kunnen wij het altijd nog over hebben.
De heer De Rouwe (CDA): Als de heer Bleker iets heeft vernietigd dan zijn
het toch vooral de onrealistische verwachtingen die sommigen bij de ehs
hadden. Men beleed met de mond toch vooral onrealistische doelstellingen, want onze portemonnee was en is niet vol genoeg om al die
mooie idealen te realiseren. Het is wat mij betreft dan ook prima dat
Bleker die luchtballonnen heeft doorgeprikt. Burgers mogen van ons
verwachten dat wij komen met realistisch beleid. Dat is ook de reden
waarom wij de heer Bleker altijd hebben gesteund. Ik heb overigens
opvallend nieuws, want de heer Bleker is vandaag door Natuur&Milieu tot
een van de groenste politici uitgeroepen. Ik hoor verbaasde reacties, maar
de heer Bleker schijnt toch echt in de top vijf van groene politici gekozen
te zijn in een enquête van Natuur&Milieu.
Mevrouw Van Gent en ik staan er niet in, maar de heer Bleker dus wel. En
waarom? Vanwege zijn realistische aanpak! Laten wij die gedachte even
koesteren. Een realistische aanpak van de natuur vergt wat mij betreft van
ons realistisch vertrouwen in gemeenteraden en provincies. Op lokaal
niveau moet men bekijken wat van waarde is, wat meetelt en wat
beschermd moet worden. Ik deel dus het doel van mevrouw Van Gent,
maar ik steun haar niet als het met pennenstreken centraal vanuit Den
Haag wordt geregeld. Ik krijg nog steeds de kriebels als ik denk aan die
minister die lang geleden in Den Haag zei: dat bosje daar moeten wij
bewaren en op dat plekje daar mag geen woning worden gebouwd. Dat
leidde tot verstarring en tot een gebrek aan dynamiek en wij willen juist
de andere kant op.
Voorzitter: Jansen
De heer Houwers (VVD): Voorzitter. Wij hebben al eerder uitgebreid
gesproken over de SVIR. Het doel van de SVIR steunt de VVD van harte:
lokaal en regionaal wat kan en centraal wat moet. Ook wij hebben
namelijk buitengewoon veel vertrouwen in de lokale politiek. Wij denken
dan ook dat het beste ter plekke beoordeeld kan worden wat een bepaald
gebied wel of niet kan verdragen. In die zin sluit ik graag aan bij de
woorden van de heer De Rouwe. Hij merkte terecht op dat het onmogelijk
is om in Den Haag te bepalen waar wel of niet een industrieterrein
aangelegd mag worden. Natuurlijk zijn er ook landelijke belangen, maar
dat laat onverlet dat er in onze ogen vooral behoefte is aan lokaal
maatwerk. Ons land is namelijk heel divers, hoe klein het ook is.
We zijn nog niet zo heel lang bezig met de SVIR. Ik ben desondanks
benieuwd hoever de minister is gevorderd met de uitvoering ervan. Juist
omdat wij zo sterk in de lokale en regionale overheden geloven, ben ik erg
benieuwd te horen of die overheden wel voldoende uigerust en gemotiveerd zijn om invulling te geven aan de grondgedachte van de SVIR dat
het op hun niveau moet gebeuren. Op initiatief van het CDA, maar
gesteund door de VVD, is er extra aandacht gekomen voor de Agriboard
in Noord-Holland. Dat moet in onze ogen dan wel ter plekke worden
ingevuld. Kan de minister mij zeggen welk ministerie de ontwikkeling van
die Agriboard belemmert?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

8

Op het platteland is sprake van krimp en daarover heeft de Kamer een
motie aangenomen. Ik sluit mij aan bij datgene wat de heer Van Bemmel
hierover heeft gezegd, want wij zouden ook graag zien dat er in de
krimpgebieden het nodige gebeurt. Wij hoeven het niet landelijk te
regelen, maar wij moeten het wel mogelijk maken.
Ik denk dat ik hiermee mijn belangrijkste punten wel heb genoemd. Het
moet mij nog wel van het hart dat wij het zeer toejuichen dat de minister
zal komen met een structuurvisie wind. Daardoor wordt de wijziging in het
beleid voor windenergie namelijk goed zichtbaar: niet langer vanuit het
Rijk opleggen waar wat moet worden gedaan. Dat roept alleen maar
weerstand op, terwijl er wellicht ook plekken zijn waar mensen het wel
willen. Als dat zo is, is het natuurlijk makkelijker om het van onderop te
laten komen.
Voorzitter. Mijn belangrijkste vraag is dus of wij al een beetje op streek zijn
met de SVIR en wat de ervaringen van de minister zijn met de lokale en
regionale overheden die invulling aan de SVIR moeten geven.
Voorzitter: Houwers
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. Ik bedank
de commissie voor de mogelijkheid om nog een keer over de SVIR te
praten. De SVIR is vastgesteld, maar dit soort nahangprocedures hoort bij
zo’n grote ruimtelijke nota. Het moet immers duidelijk zijn hoe een en
ander wordt uitgevoerd.
Tijdens de behandeling van de concept-SVIR zijn al heel veel moties
afgedaan. In de definitieve SVIR is daardoor een hele waslijst moties
opgenomen. De Kamerleden vragen nu dan ook vooral naar moties die bij
de vaststelling van de SVIR zijn ingediend. Ik ga graag in op de vragen
over die moties, ook omdat ik denk dat ik alle zorgen kan wegnemen.
De heer Jansen vraagt naar de implementatie van zijn motie over de
commissie-Elverding. Hij verwees daarbij naar het antwoord dat ik toen
heb gegeven, namelijk dat ik nog voor de zomer met een wetsvoorstel
voor een nieuwe omgevingswet zou komen. Ik heb de Kamer inmiddels
schriftelijk laten weten dat het wetsvoorstel in november naar de Raad
van State gaat en daarna naar de Kamer. Via het Programma Eenvoudig
Beter probeer ik echter nu al de adviezen van Elverding in de wetgeving te
verwerken. Ik kom daarmee tegemoet aan de vraag van de heer Jansen of
het bij een mooi verhaal blijft of dat het ook een wettelijke basis krijgt.
De heer Paulus Jansen (SP): Dan heb ik mij niet duidelijk genoeg
uitgedrukt. De regering heeft aangegeven dat zij in de SVIR de adviezen
zou verwerken. Ik vind het overigens prima dat de minister het ook
verwerkt in de omgevingswet, want dat is op zichzelf een logische stap.
Mijn vraag had echter specifiek betrekking op de SVIR. Hoe vindt ik de
adviezen van de commissie-Elverding terug in de dertien nationale
kwaliteitsdoelstellingen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De SVIR is een plan
voor de ruimtelijke ordening, waarin op hoofdlijnen wordt aangegeven
wat de belangen zijn en welke belangen wij niet meer behartigen. Verder
geeft de regering in de SVIR aan waar haar prioriteiten liggen bij
automobiliteit en andere vormen van vervoer. In de SVIR wordt dus het
ruimtelijk kader beschreven. In de wetgeving zal het vervolgens moeten
worden verankerd.
Naar aanleiding van de motie van de heer Jansen hebben wij nadrukkelijk
aangegeven dat wij de adviezen van de commissie-Elverding in onze
projecten willen implementeren. In de omgevingswet wordt het zelfs
wettelijk vastgelegd. Via de MIRT-verkenningen wordt de SVIR uitgevoerd.
Conform de wens van de heer Jansen hebben wij in de werkwijze van die
verkenningen opgenomen dat er vroeg in het proces wordt geïnvesteerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

9

in betrokkenheid en draagvlak. Ook daar geven wij het dus een plek. Aan
de voorkant – dat wil zeggen bij de totstandkoming van de SVIR zelf – heb
ik verder in een vroeg stadium met heel veel stakeholders overlegd. Daar
is in het debat over de SVIR uitgebreid op ingegaan.
De kwaliteit van de dertien verschillende nationale belangen is voor mij
ook heel belangrijk. De heer Jansen kan dat zien in de wijze waarop wij
omgaan met de investeringen in de ruimtelijke structuur rondom de
Zuidas. Er zijn nog een paar grootstedelijke projecten die gekwalificeerd
zijn als van nationaal belang. Bij de Zuidas gaat het in onze ogen echter
niet alleen om een infrastructuuropgave, maar ook om een kwaliteitseisopgave. Dat heeft geleid tot een plan dat breder is dan de verdieping van
de weg en de aanpassing van het spoor. Het is echt een totale gebiedsvisie geworden.
Op deze manier werken wij ook bij de overige belangen. Zo gaat het bij
cultureel erfgoed ook om de kwaliteit van de omgeving. Ook de andere
belangen zullen altijd in een breder perspectief worden geplaatst. Dat is
overigens de essentie van het MIRT en een belangrijke reden waarom het
oude ministerie van Verkeer en Waterstaat is samengevoegd met het oude
ministerie van VROM. Wij willen daarmee een eendimensionale blik
voorkomen.
In het regeerakkoord zijn echter ook grenzen getrokken. Zo moet
infrastructuur zo goed mogelijk worden ingepast, maar niet al te zeer
bovenwettelijk. Het resultaat is dat wij uiteindelijk bij een heleboel
trajecten toch een stap verder zijn gegaan, omdat in de onderhandelingen
over een tracé met belangengroepen vaak bleek dat wij iets meer moesten
doen om steun en draagvlak te verwerven.
Het is er dus letterlijk ingezet. De heer Jansen zegt dat hij dat toch nog te
mager vindt. Meer kan ik nu echter niet doen. Dat zal echt moeten
gebeuren in de wettelijke verankering in de omgevingswet en in de
MIRT-verkenningen. Wat mij betreft gebeurt het ook bij de dertien
verschillende nationale belangen.
De heer Jansen heeft een vraag gesteld over monitoring en kennis. Hoe
zal dat gaan wanneer de verantwoordelijkheid hiervoor straks bij de
decentrale overheden ligt? Ik snap heel goed dat iedereen moet wennen
aan de nieuwe rollen en verantwoordelijkheden. Men was het soms ook
politiek met mij oneens. Maar of je het nu centraal of decentraal organiseert, als je het decentraliseert moet je zorgen voor zorgvuldige kennisoverdracht en goede monitoring. Dat is ook de reden waarom wij de KiM
en het PBL hebben gevraagd om het beleid uit de SVIR en het «losgelaten» beleid te monitoren. In de begeleidende brief bij de aanbieding van
de definitieve SVIR heb ik een voorstel gedaan voor de indicatoren voor
de SVIR-monitor. Ik kan de heer Jansen ten slotte melden dat het
Planbureau voor de Leefomgeving inmiddels werkt aan een nulmeting
voor de monitor infrastructuur en ruimte. Ik zal de Kamer die in het najaar
doen toekomen, het moment waarop dus ook het eerste monitoringsinstrument wordt opgeleverd. De dertien belangen plus het gedereguleerde
beleid zullen in deze monitor een plek krijgen.
Er is niet expliciet gevraagd naar kennisoverdracht en kennisopbouw. Ik
kan echter melden dat ik daarbij een belangrijke rol zie weggelegd voor
het Rijk. Daarover zijn dan ook afspraken gemaakt in de Bestuursafspraken 2011–2015. Als je zaken decentraliseert, moet je er natuurlijk voor
zorgen dat ze goed landen! Zo zal ik bijvoorbeeld de ruimtelijke kennisagenda van het Rijk afstemmen op de behoefte van provincies en
gemeenten. Daarover zijn overigens inmiddels afspraken gemaakt.
De heer De Rouwe vroeg of in de monitor ook de afhandeling van de
moties kan worden opgenomen. Ik vind dat een prima idee. Ik doe het wel
apart, want het is een project van het PBL en de KiM. Ik of mijn opvolger
zal ervoor zorgen dat de stand van zaken rond de moties aan de monitor
wordt toegevoegd. Op deze manier is het plaatje van de Kamer weer
compleet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

10

De heer Paulus Jansen (SP): In de brief van 13 maart heb ik natuurlijk
ook gelezen dat de dertien nationale doelen blijvend gemonitord zullen
worden. Het gaat mij nu dan ook om de dertien gedecentraliseerde
doelen. Op welke manier kan de Kamer straks bijvoorbeeld inzicht krijgen
in de bufferzones en de voormalige nationale landschappen? Ik zou
daarvoor graag net zo’n schemaatje krijgen als er staat op pagina 6 van de
brief van 13 maart. Aan de hand daarvan kan de Kamer zien hoe het nu
eigenlijk loopt bij de belangen die wij hebben losgelaten omdat ze beter
regionaal ingevuld zouden kunnen worden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik gaf al aan dat wij
ook het gedereguleerde beleid zullen laten monitoren. Ik denk dat dat de
heer Jansen ook moet helpen. Verder ben ik bereid om een schema als op
pagina 6 staat, te maken voor het gedereguleerde beleid. Ik zal dat
betrekken bij de afhandeling van dit algemeen overleg. Wij hebben
overigens niet 13 belangen losgelaten, want wij zijn van 39 naar 13
gegaan. Het zijn er dus veel meer.
Mevrouw Kuiken gaf nogmaals aan dat ze het op een aantal punten
politiek oneens is met de manier waarop de SVIR is vormgegeven. Verder
zou zij graag meer ambitie zien in het beleid voor duurzame energie,
water en megastallen. De ambities voor het waterbeleid zijn duidelijk
vastgelegd, onder andere in het Deltaprogramma, een programma dat
ook ruimtelijke consequenties heeft. In de vervolgfase kunnen wij altijd
nog bezien of wij meer zaken willen integreren. Wij hebben nu al een
forse stap gezet door het ruimtelijke beleid en het infrastructuurbeleid in
één nota onder te brengen, het Deltaprogramma. Ik denk dat het een
goede zaak is dat het nog een tijdje apart aandacht krijgt, maar wellicht
kan het in de toekomst worden gecombineerd, bijvoorbeeld met de
ambities van de heer Verhagen en de heer Atsma voor duurzame energie
en van de heer Bleker voor megastallen. Niet alles zit in de SVIR, maar er
zijn geen belemmeringen om meer in de SVIR onder te brengen.
Voorwaarde daarvoor is natuurlijk wel dat de Kamer dit instrument in
stand houdt. Ik zeg dat, omdat een nieuw kabinet nog al eens met een
eigen nota komt. Maar er zijn dus geen belemmeringen om de SVIR in de
toekomst te verbreden.
Mevrouw Kuiken vraagt meer specifiek om aandacht voor de windmolenproblematiek. Ik vind het net als mevrouw Kuiken zorgelijk dat het zo lang
heeft geduurd om te komen met de Structuurvisie Windenergie op Land.
Overigens is het niet zo dat deze visie niet zou voldoen en dat er dus nog
een andere structuurvisie nodig zou zijn. Dit is een structuurvisie op
hoofdlijnen waaraan individuele structuurvisies kunnen worden
gekoppeld. Waarom duurde het wat lang? De oorzaak daarvan is niet dat
de provincies het niet eens zouden zijn met de Structuurvisie Windenergie
op Land. Ze wilden het nieuwe beleid namelijk graag, omdat ze daardoor
meer verantwoordelijkheid krijgen en zelf mogen bepalen waar
windmolens worden aangelegd. Dat biedt namelijk de mogelijkheid om
het draagvlak bij de bevolking te stimuleren. De oorzaak was dat wij ook
nog te maken hadden met oude regelingen. Dat leidde een tijd lang tot
een patstelling over de vraag of de Rijkscoördinatieregeling nu wel of niet
van tafel moest. Ik heb begrepen dat men hier vanmorgen uit is gekomen.
Dit nieuws is vers de pers en misschien willen de leden eerst navraag
doen bij de provincies. Nu we eruit zijn, kunnen wij de structuurvisie,
inclusief de MER-toetsing, heel snel in procedure brengen.
Het is mijn streven om de ontwerpstructuurvisie uiterlijk in het eerste
kwartaal van 2013 ter inzage te leggen. Ik zal proberen om er vaart achter
te zetten door te bezien waar wij het sneller en beter kunnen doen. Maar ik
moet daarbij natuurlijk wel alle inspraakprocedures in acht nemen.
Toevallig heb ik eerder vandaag overlegd in het kader van de structuurvisie ondergrond over de drinkwatervoorziening. Deze structuurvisie was
al in de maak, maar vandaag hebben wij besloten om er iets langer over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

11

te doen. Wij vinden namelijk dat de drinkwatervoorziening daar ook een
plek in moet krijgen. De afgelopen dagen is gediscussieerd over de vraag
of het drinkwater wel of niet voldoende wordt beschermd. Aan die
discussie willen wij een einde maken door voor iedereen inzichtelijk te
maken wat voor buizen er nu precies in de grond zitten en of andere
activiteiten in de grond interfereren met de drinkwatervoorziening. Ik denk
dat ik hiermee gelijk de vraag heb beantwoord of de drinkwatervoorziening nationale bescherming behoeft. Ik vind dus van wel, want het is
echt een taak van het Rijk om ervoor te zorgen dat er voldoende schoon
drinkwater is. Door in een structuurvisie vast te leggen hoe de ondergrond
eruit ziet, kun je in de toekomst problemen voorkomen. Uiteindelijk blijven
de waterschappen, de drinkwaterbedrijven en de gemeenten natuurlijk
wel verantwoordelijk voor hun activiteiten.
De heer De Rouwe (CDA): Ik heb geen inhoudelijke vraag, want ik vind
het natuurlijk ook prima dat de onrust wordt weggenomen. Maar zegt de
minister nu echt dat het vertraging heeft opgelopen? Zo ja, hoeveel extra
tijd is er dan nodig? Heeft het ten slotte alleen met water te maken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het is inderdaad
vers van de pers. Wij hebben er vandaag stafoverleg over gevoerd. Er is
nog geen formeel besluit naar buiten gebracht, maar ik houd niet zo van
geheimzinnigheid. Als ik een inhoudelijke vraag krijg, dan antwoord ik zo
volledig mogelijk.
De structuurvisie ondergrond loopt hierdoor inderdaad enige vertraging
op, overigens niet alleen hierdoor, want het ministerie van Economische
Zaken heeft gevraagd om wat extra ruimte in verband met de discussie
over schaliegas.
De heer De Rouwe (CDA): Wat was de planning en hoeveel vertraging
loopt het hierdoor op?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Wij denken dat het
een halfjaar langer gaat duren. Wat de oorspronkelijke planning was, laat
ik opzoeken. Net als bij Twee voor Twaalf kom ik er aan het einde van dit
rondje op terug.
Voorzitter. Mevrouw Kuiken heeft eerder deze week ook gerefereerd aan
de Wet mooi Nederland. Ik ken dit initiatiefwetsvoorstel nog niet en ik kan
dus ook niets zeggen over de strekking ervan. Naar aanleiding hiervan
heeft mevrouw Kuiken nogmaals gewezen op haar zorgen over cultuurlandschappen, bufferzones en molenbiotopen. Ik heb al eerder aangegeven dat dit niet mijn zorgen zijn, omdat ik denk dat de provincies de
verantwoordelijkheid voor het landschap heel goed aankunnen. Dat
konden ze vroeger ook.
Op een gegeven moment hebben wij het opgetild naar een nationaal
belang en nu leggen wij het dus weer neer waar ze het het beste vorm
kunnen geven. Het vraagt om afstemming met de verstedelijkingstaak en
die taak ligt ook bij de provincies. De provincies kunnen straks weer zelf
kiezen hoe ze het gaan beschermen en ontwikkelen. De nationale
landschappen en de bufferzones liggen nu nog vast in structuurvisies,
maar dat doet een provincie als Zuid-Holland ook met het Groene Hart
want het Groene Hart is vastgelegd in een provinciale structuurvisie.
Midden-Delfland was een rijksbufferzone, maar is nu een groen hart in de
metropoolvorming van Den Haag, Delft en Rotterdam. Deze steden
werken die metropoolvorming samen uit. Er ontstaat daardoor ruimte
voor ontwikkeling, maar dan wel met zorgvuldig ruimtegebruik omdat
deze steden heel veel belang hechten aan het groen dat daar ligt.
Waterland is ook een voormalige rijksbufferzone. 76% blijft beschermd als
ehs, maar er ontstaat ook de noodzakelijke ruimte voor verstedelijking
voor de metropoolregio Amsterdam. Vanuit de metropoolregio wordt er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

12

ook aan gewerkt. Het is dus niet zo dat het verdwijnt. Er wordt wel
zorgvuldiger gekeken naar wat echt beschermingswaardig is en welk deel
van een gebied voor bewoning kan worden benut. Ik heb in de vorige
debatten ook al aangegeven dat het mijn overtuiging is dat het juist bij de
provincies op de goede plek is.
Zijn de molenbiotopen in gevaar? In de SVIR heb ik gekozen voor het
vastleggen van grote culturele erfgoederen. Het scheppen van
voorwaarden en ruimtelijke consequenties voor molenbiotopen vind ik
een taak voor de provincies. Ik weet dat dit onderwerp de provincies na
aan het hart ligt en dat de provincies hierop vaak zeer actief opereren. Je
kunt natuurlijk niet zomaar dingen realiseren in zo’n molenbiotoop, want
dat is allemaal aan regels gebonden.
De PVV-woordvoerder vroeg naar twee moties die namens zijn fractie zijn
ingediend. De eerste motie die hij noemde, is de motie over krimp. De
heer Van Bemmel las zijn interpretatie van mijn antwoord voor.
Vervolgens zei hij zich daar zorgen over te maken. Het is echter allerminst
mijn bedoeling dat de motie zo moet worden geïnterpreteerd als hij deed
voorkomen. Misschien is het daarom beter dat ik nog een keer mijn
interpretatie van de motie geef. Ik heb de motie zo geïnterpreteerd dat
specifiek in de krimpgebieden moet worden gezocht naar flexibiliteit en
ruimte in de wet- en regelgeving. Dat is inderdaad een continu proces. Het
enige wat ik niet met de heer Van Bemmel eens ben, is dat wij nu al in de
SVIR een kringeltje om die gebieden zouden moeten trekken. Ik wil
namelijk dat de regio’s zelf aangeven wat hun krimpgebieden zijn en hoe
zij daarmee om willen gaan. Als wij dat voor hen vastleggen, kiezen wij
voor een juridische begrenzing. En het is heel moeilijk om dat adequaat te
doen.
Het grootste probleem bij krimp zijn de alternatieve verdienmodellen en
het op peil houden van voorzieningen. Dat soort zaken regel je echter niet
door er een kringeltje omheen te trekken. Ik zeg de heer Van Bemmel wel
nogmaals toe dat ik het nadrukkelijk een onderdeel laat zijn van elk
gebiedsoverleg dat ik bijwoon. Overigens stel ik in het MIRT-overleg ook
expliciet de vraag aan de orde wat de provincies nodig hebben aan
regelgeving voor hun krimpgebieden. In de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht staat hierover ook het nodige dat het gemakkelijker kan
maken. Alles wat wij kunnen doen om het gemakkelijker te maken – zie
bijvoorbeeld de discussie over de Crisis- en Herstelwet – zullen wij in
stelling brengen. Ik ben het namelijk eens met de heer Van Bemmel dat
wij niet langer kunnen wachten met zaken die noodzakelijk zijn. Deze
gebieden hebben een transformatie en een boost immers hard nodig.
De heer Van Bemmel (PVV): Op zichzelf begrijp ik dat, maar kan de motie
ook in werking treden als Zeeuws-Vlaanderen daar straks om vraagt,
omdat deze provincie vindt dat het een krimpgebied is geworden?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Sterker nog: de
motie heeft dat al tot gevolg. Wij werken er immers hard aan om de weten regelgeving te flexibiliseren en om ruimte te creëren. Als wij een
bepaalde economische mogelijkheid in een krimpgebied mogelijk zouden
willen maken, dan kunnen wij ook de Crisis- en Herstelwet aangrijpen om
het gebied als een ontwikkelingsgebied aan te wijzen. Als dat is gebeurd,
kan men de Crisis- en Herstelwet gebruiken om bepaalde transformaties
te realiseren. Als de omgevingswet straks van kracht is geworden, dan
heeft men bovendien de mogelijkheid om een experimenteerruimte in het
leven te roepen. Het is echter heel ingewikkeld om van tevoren te bepalen
waar in welke provincie sprake is van een krimpgebied. De provincies
moeten echt zelf met plannen komen. Het moet van onderop komen en
dat sluit natuurlijk weer heel goed aan op ons decentrale beleid.
De heer Van Bemmel hoeft dus helemaal niet te wachten op de uitvoering
van de motie, want ze wordt al uitgevoerd. Deze motie speelt voortdurend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

13

een rol in ons denken, niet alleen vanwege de krimp, maar omdat wij
überhaupt vinden dat het aantal onnodige regels omlaag moet. Als een
gebied met mij overlegt in het kader van het MIRT of de Crisis- en
Herstelwet, dan kan men natuurlijk altijd aangeven dat men iets wil gaan
doen en dat men hulp nodig heeft bij knellende wet- en regelgeving. En
wat men wil gaan doen, verschilt waarschijnlijk heel erg van regio tot
regio.
De woordvoerder van de PVV heeft een vraag gesteld over de motie op
stuk nr. 46 (32660) over recreatiegebieden. Meer specifiek wordt de
regering verzocht om «de ter zake doende artikelen in de ontwerpwijziging Barro en de nota van toelichting dusdanig aan te passen dat voor
de recreatieve bedrijven net als de agrarische bedrijven enkel de
aanwezige natuurwaarden gelden». Ik heb heugelijk nieuws voor de heer
Van Bemmel, want ik verwacht de wijziging van het Barro voor
1 september in het Staatsblad te publiceren. De Kamer krijgt de stukken in
het kader van de nahang ter kennisname toegezonden.
De woordvoerster van GroenLinks heeft over een drietal moties vragen
gesteld. De eerste motie betreft de gemiddelde groei van het PHS. Ik ben
daarover al vaker in discussie gegaan met de Kamer. In die discussies heb
ik aangegeven dat ik de motie heb afgedaan door mij te richten op het
PHS. Wij investeren heel fors in het spoor voor het PHS en daardoor
wordt die extra groei mogelijk gemaakt. Ik verwacht dan ook dat wij die
groei met 5% op de corridors zullen halen. In de andere delen van het land
is de vraagontwikkeling niet zodanig dat het realistisch is om te
verwachten dat wij 5% per jaar kunnen halen.
Ik heb verder eerder ook al gezegd dat ik mensen niet aan hun haren de
trein in kan slepen. Het spoor is een belangrijk product en wij zullen het
dan ook stimuleren. Maar dat laat onverlet dat de Nationale Markt- en
Capaciteitsanalyse (NMCA) duidelijk laat zien dat 5% in een aantal
gebieden niet haalbaar is. Daarom richt ik mij ook op het PHS. Ik weet dat
GroenLinks een meerderheid heeft gevonden voor de motie door de
CDA-fractie ervan te overtuigen voor de motie te stemmen. Ik heb toen
met de CDA-fractie afgestemd dat ik de motie zo zou mogen interpreteren
dat de motie tot het PHS wordt beperkt.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wij hebben het hier inderdaad al vaker
over gehad, maar er zijn naast de PHS-corridors natuurlijk wel degelijk
nog andere routes waar het reëel is om te streven naar een groei met 4%
of 5%. Ik zou daarin graag meer inzicht krijgen, want ik vind dat de
minister de motie nu wel heel erg beperkt interpreteert. Dat is jammer,
want wij zijn het over het doel eens.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Als mevrouw Van
Gent wil weten of er meer groei is buiten de corridors, dan wil ik haar
daarover best informeren. Ik weet echter niet of wij dat bijhouden. Ik zou
denken dat wij daar jaarlijks naar kijken, want het is echt een punt dat je
voor de prestatie-indicatoren van het spoor inzichtelijk moet maken. Het is
verder ook niet mijn bedoeling om op de rest van het spoor geen groei te
laten plaatsvinden. Absoluut niet! Ik vind alleen dat wij niet tegen heel
Nederland kunnen zeggen: gij zult met de trein gaan. Ik maak het dus
graag inzichtelijk op het moment dat wij over het spoor verder praten en
dat ik moet rapporteren over de prestaties van het afgelopen jaar. De
NMCA biedt daar overigens ook een goede mogelijkheid voor.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik denk zeker ook aan de potentiële
vraag buiten de corridors. Misschien kan de minister daar dan ook op
ingaan. Ik ben heel benieuwd hoe die vraag zich ontwikkelt en hoe de
minister daarop inspeelt. Dit aspect heeft natuurlijk alles te maken met die
aangenomen motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

14

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij zei ik
zojuist al dat ik de groei buiten de corridors inzichtelijk zal proberen te
maken. Mevrouw Van Gent kan dan met eigen ogen zien wat daar
gebeurt.
Dan kom ik nu toe aan de motie over de fietsenstallingen bij stations. Dat
punt komt volgens mevrouw Van Gent voldoende aan bod, maar dat zou
niet gelden voor de fietssnelwegen. Die zouden door mij worden
genegeerd. Ik denk niet dat dit het geval is, zie bijvoorbeeld wat hierover
op pagina 145 van de SVIR staat. Verder vind ik het zelf ook een belangrijk
onderwerp. Dat is de reden waarom ik 31 mln. in fietssnelwegen heb
gestoken, 186 mln. in fietsenstallingen bij stations en 55 mln. in de
maatregelen in het kader van het Programma Beter Benutten. Ten slotte
wijs ik er toch ook maar op dat het fietsbeleid een verantwoordelijkheid is
van de decentrale overheden. Die fietssnelwegen zijn desondanks
benoemd en zijn of worden gerealiseerd.
Mevrouw Van Gent heeft een vraag gesteld over de werkelijke groei van
het autoverkeer. Zij zei dat ik te pessimistisch ben over de toekomstige
files. Mevrouw Van Gent verwijst daarvoor naar een artikel van de heer
Koopmans, maar wij gaan uit van andere cijfers dan de heer Koopmans.
De mobiliteit en de files zullen volgens onze cijfers tot 2 030 blijven
groeien, ook als wij langjarig te maken krijgen met lage economische
groei. Dat blijkt uit de NMCA. Wij stellen overigens wel degelijk onze
verwachtingen bij als wij dat nodig achten. Wij hebben dat bijvoorbeeld
gedaan naar aanleiding van informatie van het KiM. Maar hoe het ook zij:
de cijfers geven vooralsnog aan dat er sprake zal blijven van groei.
Het is natuurlijk waar dat er steeds meer mensen thuis werken. Verder is
het zeker ook mogelijk dat mensen vanwege gestegen brandstofprijzen
minder gebruikmaken van de auto, maar automobilisten zijn wel vaak
diehards. Thuis werken stimuleren wij overigens, omdat wij de ontwikkeling bij de mobiliteit proberen te keren dat er steeds meer mensen op
hetzelfde moment op de weg zitten. Wij doen dat door alternatieven
aantrekkelijker te maken en door mensen te verlokken om dichter bij huis
of zelfs thuis te gaan werken. Het Programma Beter Benutten, een
onderdeel van de SVIR, laat wel zien dat wij niet eenzijdig inzetten op de
aanleg van infrastructuur. Het gaat ons echt om de combinatie.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik begrijp echt niet waarom er nog
steeds wordt gewerkt met als uitgangspunt een groeipercentage van 40%
tot 2020. De minister noemt zelf een hele lijst met ontwikkelingen,
ontwikkelingen waardoor het helemaal nog maar de vraag is of je wel aan
die 40% moet vasthouden. Ik heb er verder op gewezen dat de groei
tussen 2000 en 2009 maar 9% bedroeg. Dat verhoudt zich dus ook niet tot
die 40%. De minister reageert daarop met de opmerking dat Carl
Koopmans andere cijfers hanteert en met «wat kan mij dat schelen». Ik
zou graag een fundamentele reactie krijgen. Ik meen dat serieus, want een
mooi Nederland achterlaten is ook belangrijk. Daarmee zouden wij nu dan
ook al rekening moeten houden. Ik herhaal daarom mijn vraag of de
minister bereid is om wat serieuzer in te gaan op de cijfers in relatie tot
toekomstige ontwikkelingen. Ik zou ook graag zien dat zij ingaat op de
reactie van prof. Koopmans. Hij gaat in zijn artikel heel serieus in op de
verhouding tussen reële ontwikkelingen en prognoses.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Wij stellen met
elkaar vast of de instrumenten die het Rijk voor metingen gebruikt,
voldoen. Dat geldt voor de NMCA, maar ook voor de metingen van het
RIVM van de uitstoot van auto’s. Over die instrumenten wordt in de
Kamer gedebatteerd om met elkaar vast te kunnen stellen of een bepaald
instrument voldoet.
Ik zie zo vaak dat er wordt verwezen naar ander onderzoek, een artikel of
een brief om onze eigen instrumenten in twijfel te trekken. Als mevrouw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

15

Van Gent zich afvraagt of de NMCA op de juiste manier is vormgegeven,
moet zij eerst eens goed kijken naar wat er allemaal in de NMCA zit. Als zij
dan nog vindt dat de NMCA niet voldoet, moet zij dat agenderen. Het is
voor mij echt onmogelijk om iedere keer dat iemand wat schrijft, bedenkt
of zelf gemeten heeft, een uitgebreid betoog te houden waarin ik aangeef
waarom dat instrument niet werkt en ons eigen instrument wel. Ik denk
dat wij het zo niet zouden moeten doen. De NMCA is een instrument dat
door de Kamer zelf is vastgesteld. Als de Kamer niet langer tevreden is
over de NMCA, moet een meerderheid van de Kamer dat tegen mij
zeggen. Tot die tijd werken wij gewoon met dit instrument.
Ik heb verder al aangegeven dat wij de actuele ontwikkelingen goed in de
gaten houden en onze modellen daarop aanpassen als dat noodzakelijk is.
Wij moet er echter wel op durven vertrouwen dat wat door een professionele organisatie wordt gemaakt, ook klopt.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb helemaal niemand aangevallen,
ook het ministerie niet. De minister gaat uit van een groei met 40% tot
2020. Ik wil weten of daarin al die overwegingen zijn verdisconteerd die de
minister zelf ook noemt. Ik doel dan bijvoorbeeld op het groeiende aantal
mensen dat thuis werkt en de stijgende brandstofprijzen. Ik wil weten of
de prognose van de minister inclusief of exclusief die ontwikkelingen is.
Verder wil ik ook weten hoe het model wordt aangepast aan die nieuwe
ontwikkelingen. De wereld draait door en de minister weet ook dat je
daarom niet kunt zeggen: wij hebben het nu eenmaal zo gedaan, punt uit!
Dat vind ik te makkelijk.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij
eindigde ik met de opmerking dat wij dit instrument voortdurend
aanpassen aan de ontwikkelingen. Die 40% groei waar u zo op hamert, is
de hoge groei. In het model wordt ook gewerkt met een lage groei van
20% en wij gebruiken beide scenario’s. Ik heb dat ook in de overleggen
over het MIRT aangegeven. De scenario’s die wij gebruiken, zijn inclusief
maatschappelijke ontwikkelingen. Wij testen onze modellen voortdurend
om te zien of onze scenario’s als gevolg van die maatschappelijke
ontwikkelingen moeten worden aangepast. Het KiM onderzoekt ook of
nieuwe ontwikkelingen aanleiding zouden moeten zijn om de scenario’s
bij te stellen. Het is dus met behulp van een onafhankelijk orgaan
vormgegeven. Dat is ook de reden dat ik zo reageer.
Wij hebben echt alles gedaan om de cijfers zo objectief mogelijk vast te
stellen. Het is echt niet de bedoeling om de cijfers naar ons believen te
gebruiken en ze niet aan te passen als de wereld verandert. Wij schakelen
daarvoor externe organisaties als het KiM in. Met het oog daarop denk ik
echt dat wij op onze cijfers moeten durven vertrouwen en niet iedere keer
maar weer met elkaar in debat moeten gaan, omdat iemand wat anders
heeft gezegd. Dat is de reden waarom ik zo fel reageer. Wij spreken nu
over een wat kleiner onderwerp, maar dit komt veel vaker voor in de
Kamer. Daarom denk ik dat het goed is dat ik mij hierover een keer
uitspreek.
De CDA-fractie heeft gevraagd naar de Agriboard Noord-Holland Noord. Ik
vroeg mij wel af welke minister ik aan hun jasje zou moeten trekken. Ik
heb wel een idee welke ministers de heer De Rouwe bedoelt, maar ik heb
zelf niet gemerkt dat ze deze Agriboard niet serieus zouden nemen.
Desondanks zal ik deze ministers vragen om Agriboard serieus te nemen.
Ik vind het zelf wel een belangrijke ontwikkeling. Ik ga binnenkort dan ook
op werkbezoek bij Agriboard Noord-Holland Noord. Als de heer De Rouwe
weet wie het zijn – maar misschien spreekt hij hen zelf wel eerder dan ik –
en mij dat zegt, dan zal ik er graag wat aan doen.
Aan het Barro heb ik, zoals gevraagd, de detailhandel als functie toegevoegd. Ook dat is daarmee geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

16

De heer De Rouwe vroeg mij waarom ik intergemeentelijk versus lokaal
heb staan. Dat is er vermoedelijk in komen te staan, omdat de regionale
overleggen over de winkelstand vaak vormgegeven zijn in regionale
economische overleggen. Ik heb vroeger zelf ook deel uitgemaakt van dat
soort overleggen. Daarvoor wordt gekozen, omdat vaak niet alleen van
belang is wat er in je eigen gemeente gebeurt, maar ook wat er in het
omliggende gebied gebeurt. Als een gemeente met veel ruimte een
winkelbestand met gratis parkeren aanlegt, dan kan dat consequenties
hebben voor naburige steden. Ik denk dat het er daarom zo in is komen te
staan. Het is in ieder geval niet mijn bedoeling om het lokaal niet meer
inzichtelijk te maken.
De woordvoerder van de VVD-fractie vroeg in hoeverre de lagere
overheden gemotiveerd zijn. Naar mij toe zijn ze, of het nu koepels of
gemeenten zijn, heel enthousiast. Ik denk dat sommige er al heel ver mee
zijn, maar bij andere zal de implementatie nog wat langer duren. Ik heb in
ieder geval aangegeven dat wij zullen zorgen voor goede begeleiding.
De heer Harbers heeft aandacht gevraagd voor de structuurvisie wind,
maar daarover heb ik al wat gezegd.
Rest ten slotte de vraag over het uitstel van de structuurvisie ondergrond.
De oorspronkelijke planning was eind 2012. De ontwerpstructuurvisie
komt nu naar verwachting halverwege 2013 naar de Kamer. Ik denk dat ik
hiermee alle vragen heb beantwoord en belangrijker: ik hoop hiermee ook
de meeste zorgen weggenomen te hebben. Maar dat laatste is mij
waarschijnlijk niet gelukt, want blijkbaar zitten sommige zorgen heel erg
diep.
De heer Paulus Jansen (SP): Voorzitter. Ik vind het heel positief dat de
minister toezegt dat de gedecentraliseerde doelen gemonitord zullen
worden. Ik zie daar met belangstelling naar uit. Daarom ben ik ook wat
milder over de manier waarop de motie-Jansen over de commissieElverding in de SVIR is terechtgekomen. Ik vind het allemaal nog weinig
concreet, maar het is dan ook een moeilijk en abstract advies.
In de SVIR staan heel mooie kaartjes bij de doelen. Daardoor kun je in een
oogopslag zien wat de regering van plan is te gaan doen, maar bij het ene
kaartje is het wel een stuk duidelijker dan bij het andere. Het nationale
belang 8 is heel belangrijk, want het gaat daarbij om het verbeteren van
de kwaliteiten lucht, bodem, water en bescherming tegen geluidsoverlast
en externe veiligheidsrisico’s. Maar daar zit zelfs helemaal geen kaartje
bij! Ik zou dan verwachten dat het een integraal aspect is dat ik terugzie in
de andere kaarten, bijvoorbeeld bij de groene zones langs autowegen,
maar dat is niet het geval. Ik denk echter dat het wel mogelijk moet zijn
om Elverding concreter en daardoor beter controleerbaarder op te nemen
in dit soort beleidsnota’s. Dat geef ik de minister dan maar mee voor de
volgende keer.
Mevrouw Kuiken (PvdA): Voorzitter. Ik bedank de minister voor haar
antwoorden en toezeggingen.
Ik heb nog een vraag over de structuurvisie ondergrond. Houdt de
minister daarbij in de gaten dat er tot halverwege 2013 geen gekke dingen
gebeuren, bijvoorbeeld projecten die tegen de al voor de structuurvisie
ondergrond geformuleerde voornemens ingaan? Ik ben sowieso niet zo’n
voorstander van schaliegas, maar dat zou een voorbeeld kunnen zijn van
iets wat tegen onze voornemens ingaat. Verder moet er op een kleiner
niveau ook geen ruimte komen voor ontwikkelingen die wij eigenlijk niet
willen.
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Ik heb eigenlijk geen behoefte aan
een tweede termijn, want het meeste is al gezegd. De minister heeft mijn
vragen bevredigend beantwoord. Verder is het goed te horen dat de
aanpassing van het Barro voor 1 september wordt gepubliceerd. Bij die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

17

andere moties zal ik de vinger aan de pols houden, want daarbij gaat het
om continue processen.
De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter. Ik heb drie korte puntjes.
De minister vroeg naar een dadersignalement van degenen die Agriboard
tegen zouden werken of houden. De minister had zelf ook al een idee wie
dat zouden kunnen zijn, maar het lijkt mij beter om er nu niet dieper op in
te gaan. Wij moeten natuurlijk niet lelijk doen tegen haar collega’s. De
moties over Agriboard zijn bij deze minister ingediend, maar ze zijn wel
breder dan de portefeuille van de minister. Dat is de reden dat ik de
minister aanmoedigde om bijvoorbeeld het ministerie van Economische
Zaken hierbij te betrekken.
De regionale overleggen, de ladder en de verstedelijking. Het punt dat ik
namens de CDA-fractie wilde maken, is dat een gemeente moet motiveren
waarom zij niet kiest voor inbreiden als zij elders in de stad gaat
uitbreiden. De minister wijst er terecht op dat je dit soort zaken ook in
interlokaal verband kunt bespreken. Maar daarbij moet het niet blijven,
want dat zou net iets te weinig zijn. Er zijn namelijk ook heel grote
gemeenten waarbij het heel nuttig zou zijn dat zij motiveren waarom er
toch winkels worden bijgebouwd als er elders in de gemeente winkelpanden leegstaan.
Mijn laatste punt is een onderwerp dat ik eigenlijk in eerste termijn aan de
orde had moeten stellen. Dan had ik namelijk nog een vervolgvraag
kunnen stellen. Ik heb het bericht gekregen dat de Noordelijke havens niet
langer van nationaal belang zouden zijn. Welke positie hebben deze
havens nu dan nog in de structuurvisie? Moeten die havens niet een
erkende rol krijgen? Zo ja, waarom zie ik dat dan niet terug in de structuurvisie? Is daar bewust voor gekozen?
De heer Paulus Jansen (SP): De heer De Rouwe lijkt ook in het radicale
midden beland te zijn, want hij probeert van twee walletjes te eten. Hij
steunt het kabinet voluit bij het streven om zo veel mogelijk zaken bij
gemeenten en provincies over de schutting te gooien, maar de mainports
Harlingen en Delfzijl moeten vervolgens wel een nationale doelstelling
blijven. Dat is niet echt consequent.
De heer De Rouwe (CDA): Dat is niet de bedoeling van mijn opmerking.
Ik wijs er alleen maar op dat de functie van deze havens erkend zou
moeten worden. Ik sluit daarmee aan bij het beleid voor de regionale
luchthavens. Die hebben geen nationale status, maar ze worden wel in
samenhang gezien met het nationale beleid. Dat leidt ertoe dat het
landelijke luchtvaartbeleid wordt afgestemd met het beleid voor deze
regionale luchthavens. Die hebben als gevolg daarvan een specifieke taak
gekregen, een taak die gerelateerd is aan de hoofdluchthaven Schiphol.
De haven van Rotterdam is van nationaal belang, maar er moet in het
beleid voor deze haven wel samenhang zijn met het beleid voor de
regionale havens. Ik mis dit aspect in het beleid van de minister en
bovendien geven deze havens mij aan dat zij nu niet precies weten wat er
van hen wordt verwacht.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. De heer
Jansen zei blij te zijn dat ook het losgelaten beleid in beeld is gebracht.
Wij hadden dat echter al in een brief vastgelegd. Het ging daarbij niet om
alle 26 elementen die losgelaten worden, maar specifiek om de vragen
van de Kamer over verstedelijking, «verdichting verstedelijking» en
«nabijheid verstedelijking» en over open ruimte en landschap, «rode
ontwikkelingen rijksbufferzones» en « rode ontwikkelingen nationale
landschappen». Het is dus wel begrenst, wat betekent dat ik wat al te
enthousiast was toen ik «al het losgelaten beleid» zei. Ik denk echter dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

18

dit de essentiële punten voor de Kamer zijn. Mochten er te zijner tijd nog
andere zaken aan het licht komen, dan valt daar altijd over te praten.
De kaartjes en Elverding. Het is inderdaad heel complex, want Elverding is
eigenlijk een «way of living». Het gaat om de vraag hoe je je zou moeten
gedragen als je een project, een duurzaamheidsproject of een infrastructuurproject, vorm wilt geven. Het komt erop neer dat je belangengroeperingen vroegtijdig bij een project moet betrekken om in een vroeg stadium
de diverse belangen tegen elkaar te kunnen afwegen en om op een later
moment een duidelijke bestuurlijke keuze te kunnen maken. Dat is
natuurlijk heel moeilijk in kaartjes te vatten. Het gaat immers om een
gedragswijze. Het is natuurlijk makkelijker om aan te geven welke weg,
welk cultureel erfgoed of welke waterweg een nationaal belang zou
moeten zijn. Dat is ook de reden waarom ik het probeer te verankeren in
de wet. Dit kun je namelijk wel verankeren in een wet, in tegenstelling tot
gedrag. Gedrag blijft immers gedrag. Wat overigens onverlet laat dat je in
een wet ook spelregels kunt opnemen.
Mevrouw Kuiken vroeg wat wij doen in de periode tot aan het verschijnen
van de structuurvisie ondergrond. In die tijd werken wij met de huidige
wet- en regelgeving voor de ondergrond. De makke van de huidige weten regelgeving is dat wij geen goed beeld hebben van wat er in de diverse
disciplines gebeurt. Dat is dezelfde makke die wij proberen op te lossen
met de omgevingswet. Wij willen dus in beide gevallen voorkomen dat
wij bepaalde zaken niet goed op het netvlies hebben. Als de structuurvisie
straks gedigitaliseerd is, kan iedereen heel makkelijk zien wat er allemaal
in de grond zit. In de tussentijd werken wij met de huidige wet- en
regelgeving.
Het dadersignalement is redelijk duidelijk, want inmiddels is het aantal
mogelijke daders gereduceerd tot twee. Ik ben het natuurlijk met de heer
De Rouwe eens dat wat wij hier vaststellen, integraal onderdeel van het
regeringsbeleid moet zijn. Het ministerie van EL&I is overigens van het
begin af aan betrokken geweest bij de SIVR. Het kan dan ook niet anders
of men omarmt het daar ook. Om hiervan helemaal zeker te zijn zal ik dit
ministerie hier graag nog een keer op wijzen.
Ik dacht dat de heer De Rouwe met zijn opmerking over regionale
overleggen alleen doelde op winkelleegstand. Hij noemt nu ook de
verstedelijking en de ladder. Natuurlijk doen wij het lokaal en intergemeentelijk. Wij doen beide. Verder moet bij verstedelijking zeker worden
gemotiveerd waarom men voor de makkelijke weg kiest.
De vorige keer hebben wij ook gesproken over de nationale havens
Rotterdam, Amsterdam, Terneuzen, Vlissingen, Delfzijl, Eemshaven en
Moerdijk. Andere havens hebben geen nationale betekenis. Ik vind dat wij
selectief moeten zijn. Harlingen en andere havens melden zich natuurlijk
ook wel eens bij mij om te benadrukken dat er bij hen heel veel mooie
schepen afmeren. Deze havens hebben echter niet voldoende omvang en
de juiste activiteiten om zich als een nationale haven te kwalificeren. Ik zie
deze havens natuurlijk wel in samenhang met de andere havens en ik
betrek ze ook bij mijn beleid voor toegankelijkheid en kanalen. Maar het
zal duidelijk zijn dat je niet alle havens tot «van nationaal belang» kunt
bestempelen, maar dat vroeg de heer De Rouwe dan ook niet. Hij vroeg of
ze nog wel in beeld zijn en dat zijn ze zeker.
De heer De Rouwe (CDA): Deze havengemeenten melden zich bij het
ministerie maar ook bij Kamerleden. Ik wil daarom toch graag weten hoe
definitief het is. Ik kan mij namelijk voorstellen dat een haven zich zo
ontwikkelt dat het een andere status zou moeten krijgen. Welke criteria
hanteert de minister daarbij?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dit doet mij erg
denken aan de discussie over de mainports in het Noorden. Ik heb altijd
gezegd dat wij niet zomaar bepalen welke gebieden er wel of niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

19

bijhoren. Wij bekijken heel serieus naar wat de toegevoegde economische
waarde is en wat de toegevoegde waarde binnen een bepaald cluster is.
Als de havens in het Noorden hun ambities realiseren, dan komen ze
uiteindelijk op de kaart te staan. De Kamer heeft eerder gezegd dat ze bij
voorbaat op de kaart moeten komen te staan. Dat heb ik op deze manier
dus vormgegeven.
Hetzelfde geldt voor allerlei andere plekken in Nederland. De heer De
Rouwe doelt nu waarschijnlijk specifiek op Harlingen. Als Harlingen zich
zo ontwikkelt dat deze haven te vergelijken is met Eemshaven of Moerdijk,
dan krijgt Harlingen ook de nationalehavenstatus. Op dit moment zijn de
activiteiten hiervoor echter nog te kleinschalig. Het is een mooie haven
maar dat kwalificeert een haven natuurlijk niet per se als een nationale
haven. Dat geldt ook voor de krimpgebieden: wat nu krimp is, is in de
toekomst misschien wel weer groei. Dat kunnen wij echt niet voorspellen.
Voorzitter. Ik denk dat ik hiermee alle vragen heb beantwoord.
De voorzitter: Dat denk ik ook. Mevrouw Van Gent moest zojuist even de
vergadering verlaten en kon daardoor geen gebruik maken van haar
tweede termijn. Ik strijk over mijn hart en geef haar alsnog het woord voor
een laatste vraag of opmerking
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Mijn excuses, voorzitter, maar op een
drukke dag als vandaag moet je soms multitasken.
Ik heb de minister een vraag gesteld over de groeicijfers. Daaraan
koppelde ik de opmerking dat de minister ook nog 5 mld. moet bezuinigen
op infrastructuur. De minister is echter helemaal niet ingegaan op de
gevolgen van die bezuiniging. Het is overigens ook vreemd dat het wel in
het MIRT wordt genoemd, maar dat het vervolgens niet terugkomt in de
structuurvisie.
De minister werkt met twee scenario’s, een met 20% groei en een met
40% groei. In die scenario’s zou rekening worden gehouden met
maatschappelijke ontwikkelingen. Ik weet inmiddels dat de minister altijd
getergd reageert op kritiek op de cijfers van het ministerie. Dat hebben wij
ook gezien bij de discussies over luchtkwaliteit. Blijkbaar denkt de minister
dat de aanval de beste verdediging is. Ik vind dat ze daarmee onrecht doet
aan het gegeven dat er wel degelijk nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen zijn en dat er meer deskundigen zijn dan die voor de minister
werken. Ik denk dat het ministerie open zou moeten staan voor die
afwijkende meningen. Daarom vraag ik toch maar of de minister mij
inzicht kan geven in de manier waarop die maatschappelijke ontwikkelingen worden meegenomen. Wat betekent het voor het hoge en het lage
scenario? Wanneer is het hoge of het lage scenario van toepassing?
Wat de minister zei over de fietssnelwegen, zal ik nagaan. Ik weet niet
precies hoe het zit, maar ik heb wel de indruk dat de motie hierover wat
minder goed wordt uitgevoerd. Misschien kan de minister hierover nog
wat zeggen, want het lijkt mij bij uitstek een ontwikkeling te zijn die de
politiek en het ministerie zou moeten stimuleren.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Waarom zitten de
bezuinigingen niet in de structuurvisie? De reden is dat de bezuinigingen
van later datum zijn. Mevrouw Van Gent zat overigens aan tafel toen er in
het Lenteakkoord werd besloten om 200 mln. per jaar te bezuinigen op het
Infrafonds. Dat is althans het voornemen. De reden is dus dat de
structuurvisie lang voor het Lenteakkoord is vastgesteld.
In een structuurvisie moet je mijns inziens vastleggen wat je wilt en wat je
belangrijk vindt voor het land. Vervolgens komt de vraag aan de orde
waar je allemaal geld voor hebt. In het Deltaprogramma staat wat wij
willen beschermen, maar helaas zijn er niet genoeg centjes om alles wat
wij willen te kunnen doen. Dat geldt dus ook voor de SVIR. In de SVIR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

20

hebben wij onze ambities vastgelegd en vervolgens bekijken wij wat onze
budgettaire mogelijkheden zijn.
Er wordt inderdaad gedacht aan een totale bezuiniging van 5 mld. Dat is
200 mln. structureel en 100 mln. voor de generieke taakstelling. Ik hoop
natuurlijk uit het diepst van mijn hart dat het nieuwe kabinet deze
bezuiniging ongedaan maakt, maar dat zullen wij pas na 12 september
kunnen zien. Maar of die bezuinigingen nu doorgaan of niet: ze veranderen niets aan mijn ambities.
Ik vind het heerlijk om met mevrouw Van Gent te discussiëren over die
20% en 40%. Ik houd echter vast aan mijn stelling dat wij onze instrumenten serieus moeten nemen. Zij vraagt verder op welke manier wij de
maatschappelijke ontwikkelingen bij deze instrumenten betrekken. Het
KiM komt in het najaar met zijn jaarlijkse mobiliteitsbalans en daarin
worden die ontwikkelingen beschreven. Dat is dus een goed moment voor
mevrouw Van Gent om aan te geven of wij het volgens haar goed doen.
Volgens mij wordt het een leuk reces!
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De fietssnelwegen zijn voor mij een
belangrijk punt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik heb daarvoor
verwezen naar pagina 45.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ga het na. Maar ik waarschuw de
minister wel dat ik niet zal schromen om een VAO aan te vragen. Dat VAO
zit er waarschijnlijk niet in, maar het moet wel duidelijk zijn dat dit voor
mij een belangrijk onderwerp is. Ik hoop dan ook dat de minister kan
beamen dat ook zij het belangrijk vindt om hierin te blijven investeren.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het is inderdaad
belangrijk. Ik vind die fietssnelwegen zeker van belang. Je ziet namelijk
dat steeds meer mensen door die elektrische fietsen langere afstanden
afleggen. Dat is voor het Programma Beter Benutten essentieel. Het komt
niet vaak voor: maar volgens mij zitten wij hier echt op één lijn.
De voorzitter: Waarvan akte!
Ik heb een conclusie en drie toezeggingen genoteerd. De conclusie luidt
dat niemand gebruik zal maken van de mogelijkheid om morgenochtend
om kwart voor vier bij een VAO een motie in te dienen.
De toezeggingen zijn de volgende:
– In het najaar van 2012 ontvangt de Kamer de nulmeting die het
Planbureau voor de Leefomgeving in het kader van de SVIR opstelt. De
minister zal daarbij de effecten van het gedereguleerde beleid en de
aangenomen moties betrekken.
– De minister zal de Structuurvisie Windenergie op Land in het eerste
kwartaal van 2013 ter inzage leggen en volgens de wettelijke procedure aan de Kamer voorleggen.
– De Kamer ontvangt volgens de wettelijke nahangprocedure de
wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening, het
Barro. De minister zal het nieuwe Barro voor 1 september 2012 in het
Staatsblad publiceren. Het is al in een voorhang door de Kamer
behandeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 660, nr. 53

21