Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2393
Vragen van de leden Kerstens en Recourt (beiden PvdA) aan de Ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Veiligheid en Justitie over het
flitsfaillissement bij Princen TransMission (ingezonden 9 april 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 29 mei 2015). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 2128
Vraag 1
Kent u het bericht «FNV Transport en Logistiek wil flitsfaillissement Princen
aanvechten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich de eerdere vragen over de flitsfaillissementen bij Neckermann2 en Estro Kinderopvang?3
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u na het flitsfaillissement bij Princen TransMission en de
eerdere vergelijkbare faillissementen bij Neckermann en Estro kinderopvang
het risico van misbruik van de pre-pack methode door werkgevers om
goedkoop werknemers aan de kant te zetten op kosten van de maatschappij
en de belastingbetaler? In hoeverre biedt de pre-pack methode werkgevers de
mogelijkheid om medewerkers te ontslaan die op basis van het reguliere
ontslagrecht niet ontslagen zouden zijn?

1

http://www.transport-online.nl/site/nl/57693/fnv-transport-en-logistiek-wil-flitsfaillissementprincen-aanvechten/
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 2581
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 2894

ah-tk-20142015-2393
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Vooropgesteld moet worden dat het als ministers van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en van Veiligheid en Justitie niet aan ons is om deze
specifieke praktijksituatie te beoordelen. Deze taak is voorbehouden aan de
curator en eventueel aan de rechter als deze hierom wordt gevraagd.
In de aanloop naar het faillissement van Princen TransMission is gebruik
gemaakt van een rechtens aanvaarde praktijk, ook wel aangeduid met de
term «pre-pack» die inmiddels door acht van de elf rechtbanken wordt
toegepast. Zij houdt – kort gezegd – in dat de rechtbank, op verzoek van een
onderneming die in ernstige financiële problemen verkeert, al voor een
mogelijke faillietverklaring in stilte aanwijst wie als curator en rechtercommissaris zullen worden aangesteld mocht het daadwerkelijk tot een
faillissement komen. De «pre-pack-praktijk» komt in de kern neer op een
aanpassing van een handelwijze die al lange tijd bestaat, namelijk van de
voorbereiding van een faillissement en een eventuele doorstart uit dat
faillissement. In plaats van dat de schuldenaar en zijn adviseurs de voorbereidingen geheel op eigen gelegenheid treffen, worden in de «pre-pack praktijk»
de rechtbank die bevoegd is het faillissement uit te spreken, de beoogd
curator en de beoogd rechter-commissaris daarbij betrokken.
Doorstarts van nog rendabele bedrijfsonderdelen uit faillissement komen
regelmatig voor. Dit was ook al het geval voor de «pre-pack praktijk» werd
toegepast en is een logisch gevolg van het feit dat bedrijfsonderdelen
behoren tot de boedelactiva die de curator in het faillissement tegen een zo
hoog mogelijke prijs te gelde moet maken om de opbrengst vervolgens te
verdelen onder de schuldeisers (artikel 68 Fw). De praktijk leert dat zowel de
belangen van de gezamenlijke schuldeisers als maatschappelijk belangen
(waarmee de curator ook rekening zal moeten houden) er om verschillende
redenen veelal bij gebaat zijn, wanneer het aanwezige boedelactief grotendeels aan één koper kan worden verkocht die daarmee een groot deel van de
onderneming voortzet.4
De schuldeisers, waaronder ook de werknemers, kunnen gebaat zijn bij de
«pre-pack praktijk». Deze maakt het namelijk mogelijk voor het bestuur of de
feitelijk leidinggevenden van een onderneming om het aanstaande faillissement in relatieve rust, onder het toeziend oog van de toekomstig curator,
voor te breiden en zodoende de uit het faillissement voortvloeiende schade
bij de schuldeisers, waaronder de werknemers, en andere betrokkenen zoveel
mogelijk te beperken. Dit komt omdat de voorbereiding ervoor kan zorgen dat
de onderneming niet abrupt, maar met «een zachte landing» in het faillissement komt. Ook kan hiermee de kans op een verkoop en daarop volgende
doorstart van rendabele bedrijfsonderdelen tegen een maximale opbrengst
en met behoud van zoveel mogelijk werkgelegenheid worden vergroot.
De beoogd curator en de beoogd rechter-commissaris kunnen ervoor zorgen
dat het voorbereidingstraject tijdig wordt bijgestuurd wanneer zij menen dat
dit traject een wending neemt die niet in het belang is van de schuldeisers
(waaronder ook de werknemers). Bovendien kan met de aanwijzing van een
beoogd curator een bijdrage worden geleverd aan de bestrijding van
faillissementsfraude en misbruik van het faillissementsrecht. Eenvoudigweg
doordat de beoogd curator en de beoogd rechter-commissaris al voor de
faillietverklaring betrokken zijn. Zij kunnen in de voorfase van het faillissement waardevolle informatie vergaren, waaronder bijvoorbeeld ook signalen
van mogelijke fraude. Mocht sprake zijn van een vooropgezet plan om het
faillissementsrecht te misbruiken, dan hebben de beoogd curator en de
beoogd rechter-commissaris doordat zij eerder worden betrokken ruimere
gelegenheid om dit tijdig te ontdekken en kunnen zij hier een stokje voor
steken door de daartoe voorbereide doorstart niet uit te voeren.
De «pre-pack praktijk» is dus gericht op de voorbereiding van het aanstaande
faillissement en biedt als regeling geen mogelijkheden om werknemers
buiten het reguliere ontslagrecht om te ontslaan. Niet door de «pre-pack»
maar door het faillissement vervalt een deel van de wettelijke ontslagbescherming. In het Algemeen Overleg Kinderopvang van 24 september 2014 heb ik
een onderzoek toegezegd naar de positie van werknemers in faillissement.
Dat onderzoek zal ik voor de zomer aan uw Kamer toezenden.

4

Prof. mr. J.J. van Hees, «Stille bewindvoering: pre-packen en wegwezen?», Ondernemingsrecht
2014/79.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 4
Wat klopt er van de bewering van de vakbond dat Princen medewerkers met
een oud arboverleden en een zwangere vrouw niet over wil nemen na de
voorgenomen doorstart? Is de bewering van de vakbond waar dat Princen
een selectie heeft gemaakt aan de hand van oude verzuimverslagen en dat
«gezonde» mensen wel worden overgenomen? Hoe beoordeelt u deze gang
van zaken? In hoeverre is de handelwijze van Princen volgens u in strijd met
het afspiegelingsbeginsel?
Antwoord 4
Ook hier geldt dat wij niet kunnen treden in de concrete feiten en omstandigheden van het individuele geval. In het algemeen geldt dat de wet bepaalt dat
de regels die gelden voor een overgang van een onderneming niet van
toepassing zijn in geval van een faillissement. Dit betekent dat degene die
een onderneming uit een failliete boedel overneemt in beginsel vrij is in de
keuze welk personeel hij in dienst wil nemen. De overnemende partij mag in
principe ook een contract aanbieden met andere arbeidsvoorwaarden, zolang
die passen binnen de wettelijke eisen en de eventueel van toepassing zijnde
cao. De verkrijger mag op grond van gelijke behandelingswetgeving bij zijn
aannamebeleid echter geen ongerechtvaardigd onderscheid maken.
Hoewel het afspiegelingsbeginsel dus niet van toepassing is, kan de
doorstarter bij een doorstart van een onderneming uit faillissement toch
rekening houden met dit beginsel bij de keuze welke werknemers hij een
baan aanbiedt. De doorstarter kan hier verschillende redenen voor hebben.
Zo zal hij het vertrouwen van het personeel dat hij overneemt willen
behouden; selectie op basis van het objectieve afspiegelingsbeginsel kan
hieraan bijdragen. Ook kan het toepassen van het afspiegelingsbeginsel van
belang zijn om ervoor te zorgen dat in de onderneming die doorstart een
goede personele opbouw van de organisatie blijft bestaan.
Vraag 5
Bent u bereid om bij de het wetsvoorstel tot herziening strafbaarstelling
faillissementsfraude5 aandacht te besteden aan deze vorm van misbruik van
de pre-packmethode? Zo ja, op welke wijze? Hoe denkt u deze vorm van
misbruik te kunnen voorkomen? Welke (aanvullende) waarborgen zouden in
dit kader in de wet opgenomen kunnen worden? Hoe kijkt u aan tegen het
toekennen van een formele rol aan de ondernemingsraad of de vakbond
hierbij?
Antwoord 5
De strafbaarstelling van faillissementsfraude, zoals thans neergelegd in het
Wetboek van Strafrecht, en die wordt herzien door het wetsvoorstel herziening strafbaarstelling faillissementsfraude (Kamerstukken 33 994) ziet in
essentie op het verbinden van sancties aan het handelen in strijd met de
belangrijkste normen neergelegd in de Faillissementswet (in het bijzonder het
schenden van de inlichtingenplicht aan de curator, het onttrekken van
goederen aan de boedel en het wederrechtelijk bevoordelen van schuldeisers). Is in een pre-pack situatie sprake van dergelijk handelen, dan dient te
zijn gewaarborgd dat het strafrecht onverkort van toepassing is. Voor het
overige is het aan de (beoogd) curator en de (beoogd) rechter-commissaris
om te waken over de behartiging van de belangen van werknemers, als
schuldeisers, in een pre-pack-situatie en een in dat kader beoogde doorstart.
Zo zal er op moeten worden toegezien dat economisch rendabele bedrijfsonderdelen zoveel mogelijk daadwerkelijk kunnen doorstarten, om onnodig
werkgelegenheidsverlies te voorkomen.
Vraag 6
Op welke termijn kan de Kamer de nota naar aanleiding van het verslag bij
de herziening strafbaarstelling faillissementsfraude verwachten zodat het
wetgevingstraject spoedig voortgezet kan worden?

5

Kamerstuk 33 994

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Antwoord 6
Uw Kamer heeft de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel
herziening strafbaarstelling faillissementsfraude op 28 april jl. ontvangen
(Kamerstukken II 2014/15, 33 994, nr. 6).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4