t-.

•

de Nationale

ombudsman

Veteranenombudsman
Postadres
Postbus 93122

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
de heerdr RHA Plasterk
Postbus 20011
2500EA DEN H.4AG

2509 AC Den Haag
Bezoekadres
Bezuienhoutseweg 151
2594 AG Den Haag
Tel (070) 356 35 63
Fa (070) 360 75 72
bureaunat,onaIeombudsman ni
www natçonaleombudsman nI
Doorklesnummer

Geachte heer Plasterk,

Datum

U vervult een verbindende rol ten aanzien van de Nederlandse gemeenten. op
vele beleidsterreinen en themas. Als Nationale ombudsman én
Veteranenombudsman wil ik uw aandacht vragen voor de berging van
vliegtuigwrakken uit de Tweede Wereldoorlog. Een onderwerp waarmee veel
emotie en belangen gepaard gaan. in het bijzonder bij de nabestaanden

Ons nummer

2 4 NOV 2016
2016 084V
Uw brief
Uw kenmerk
Bijiagen

Klacht over gemeente Echt-Susteren
In augustus dit jaar ontving ik een klacht van de Stichting Berging Stirling W7630
Deze stichting klaagde erover dat de gemeente Echt-Susteren had besloten niet
over te gaan tot berging van het wrak van een bommenwerper met daarin nog
een deel van de Engelse bemanning. De wens van de stichting om tot berging te
komen werd mede ondersteund door verzoeken van directe familieleden van de
omgekomen bemanning Ondanks een positief bergingsadvies van de Stafofficier
Vliegtuigberging bleef de gemeente bij haar standpunt Volgens de gemeente
was er geen ontploffingsgevaar en dit argument bleek leidend Dit was voor de
eigenaar van de akkergrond waar het toestel in ligt een abdij reden om geen
toestemming tot berging te verlenen ten behoeve van behoud van de (graf)rust
Het college van burgemeester en wethouders informeerde de gemeenteraad over
de kwestie in een raadsinformatiebrief
-

-

Gemeenten gaan verschillend om met bergingsverzoeken
De afgelopen maanden zijn medewerkers van mij in gesprek geweest met alle
betrokken partijen. de stichting. de Stafofficier Vliegtuigberging (SOVB) én de
Bergings- en Identificatiedienst (BIDKL) van het ministerie van Defensie en de
gemeente Echt-Susteren De uitvoerende diensten ervaren verschillen bij
gemeenten over hoe wordt omgegaan met bergingsverzoeken. Doorgaans zien
zij dat een bergingsoperatie volgt op een positief bergingsadvies van de SVOB,
waarbij een zeer grote kans is op het aantreffen van stoffelijke overschotten De
uitvoerende diensten zien dat de gemeenten een dergelijke bergingsoperatie ook
als kans benutten in de praktijk vertaalt dat zich naar educatieve

Behandeiend medewerker
Onderwerp

8ecgng vhegtugwrakken WO ii

- -.

.-..
-t..

de Nationale
1
ombudsman

Ons nummer
2016 084V

Veteranenombudsman

2

(school)projecten en het tonen van historisch besef door de gemeente Een
bergingsoperatie brengt kosten met zich mee voor een gemeente In bepaalde
gevallen worden die deels vergoed vanuit het gemeentefonds

Circulaire vliegtuigberging en beslissingsbevoegdheid
De Circulaire Vliegtuigberging is op 16 oktober 2016 geactualiseerd en geeft een
overzicht van de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verschillende
overheden die betrokken zijn bij het bergen van vliegtuigwrakken en stoffelijke
resten uit de Tweede Wereldoorlog. De Circulaire heeft tot doel aan betrokkenen
informatie te verschaffen De Circulaire heeft echter geen afdwingbaar karakter
De beslissingsbevoegdheid ten aanzien van het al dan niet laten uitvoeren van
bergingen ligt bij het gemeentebestuur, Het bergen van stoffelijke resten en het
opsporen van gevaarlijke stoffen of ruimen van explosieven dient hierbij een
eerste prioriteit te hebben, zo staat er in de Circulaire beschreven
Wens om bergingsverzoeken landelijk te coördineren
In onze gesprekken met betrokken partijen werd actief meegedacht over de
aanpak van lokale overheden én het rijk met betrekking tot bergingsverzoeken
van nabestaanden In de gesprekken werd de wens kenbaar gemaakt om
bergingsverzoeken op landelijk niveau te coördineren, waarbij duidelijke criteria
de leidraad dienen te zijn om te komen tot wel of niet bergen van een
vliegtuigwrak. Te denken valt aan een zorgvuldig opgestelde “beslisboom” ten
aanzien van verzoeken tot vliegtuigberging. En daarbij een centrale coördinatie
vanuit (steeds verder opgebouwde) expertise Alle partijen waren overtuigd dat de
focus moet liggen op de kansrijke bergingen gecombineerd met verzoeken van
eerstegraads familieleden. De vraag is ook of een lokale overheid een rol te moet
hebben in de financiële kant van een bergingsoperatie. Deze gesprekken waren
voor mij de reden om mij tot u te richten

Huidige situatie onwenselijk vanuit burgerperspectief: ongelijke
behandeling per gemeente
In zaken als deze waar er geen strikt juridisch kader is, heeft de lokale overheid
een zekere mate van beleidsvrijheid. Hiermee ontstaat de mogelijkheid van een
ongelijke behandeling per gemeente In de huidige situatie is het aan de
gemeenten om te bepalen of er wordt over gegaan tot een berging. In de praktijk
blijkt dit een complex en uiterst gevoelig vraagstuk Daarbij kan de willekeur per
gemeente leiden tot een onwenselijke situatie voor de nabestaanden van de
omgekomen bemanningsleden

r.

t.

.

•

•

_

n

t.

de Nationale
ombudsman

1

Ons nummer
2016 084V

Veteranenombudsman

3

Gaarne verneem ik binnen vier weken een reactie van u
Kopieën van deze brief heb ik gezonden naar de minister van Defensie, Stichting
Berging Stirling W7630 en de gemeente Echt-Susteren

Met vriendelijke groet,
de Nationale ombudsman,
tevens Veteranenombudsman,

Reinier van Zutphen

2

Deze brief zal ik openbaar maken via mijn website