Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

AC - 1121
Secretaris Generaal
Financieel-Economische
Zaken
Ontwikkeling Financieel Beleid
en Beheer
Bezoekadres:
Rijnstraat 50
2515 XP Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
Postbus 20350

agenda
Betreft
Vergaderdatum en tijd

Vergaderplaats

2500 Ei Den Haag
www.rijksoverheid.nl
Inlichtingen bij

128e vergadering van het Audit Committee VWS
21 januari 2022
10:00-10:30 uur
Webex

Datum
21 januari 2022
Nummer
128
Kenmerk
AC-1121
Aantal pagina's
1
Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres

Agendapunten
1.

Opening en mededelingen

2.

Verslag van AC 10 december 2021 (AC-1120)

3.

Stand van zaken programma 'verbetering financieel beheer VWS' (AC-1122)

4.

Rondvraag en sluiting

met vermelding van de datum
en het kenmerk van deze
brief.

Pagina 1 van 1

Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

Audit Committee

SG

AC-1120

Financieel-Economische
Zaken
Budgettaire zaken
Bezoekadres:
Pamassusplein 5
2511 VX Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
www.rijksoverheid.n1

verslag

Inlichtingen bij

Betreft

127e vergadering van het Audit Committee VWS

Vergaderdatum en -tijd

10 december 2021

Vergaderplaats

Webex

Datum
10 december 2021
Nummer
AC-1120
Aantal pagina's

Aanwezig:

3
Con-espondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de datum
en het kenmerk van deze
brief.

1. Opening en mededelingen
Afgelopen woensdag het collegelid dhr~van de Algemene Rekenkamer
(AR) langs geweest bij de MVWS. Hier zijn over en weer de stand van zaken en
bevindingen uitgewisseld. Dit was een goed en openhartig gesprek, er is verteld
waar het programma mee aan de slag is. De AR zou graag alle documentatie over
de voortgang ontvangen, ze zien nog te weinig resultaten. Dit heeft FEZ opgepakt.
Er is daarnaast ook gesproken over wederzijdse informatievoorziening naar
'buiten'.

mw.~

vervangt mw.-vanuit de Algemene Rekenkamer voor dit
overleg en permanent per 1 januari.
2. Verslag AC 29 oktober (AC-1116)
Vastgesteld.
3. Brief ADR (AC-1118)
Dhr.Milicht de brief toe. De notitie bevat observaties die een actueel beeld
vormen van het programma. De ADR heeft geprobeerd zo dicht mogelijk bij de
feiten te blijven met een kleine doorkijk naar de controleverklaring. De ADR ziet
dat er veel in gang is gezet, maar nog weinig resultaten. Dit levert momenteel
onzekerheden op voor de jaarrekening. De datum van 4 februari 2022 is de
uiterste dag waarop VWS nog onderbouwingen kan aanleveren voor de
controlewerkzaamheden van de ADR.
Dhr..11~ziet een lichtpuntje rondom de ISB's in de brief. Dit vindt de ADR
ook een groot winstpunt. De fouten zijn marginaal t.o.v. het beeld van vorig jaar.

Pagina 1 van 3

Maar de uitdagingen liggen op o.a. afwikkeling van voorschotten en
onderbouwingen van prestatieverklaringen.
de ADR hoe zij denken dat het komt dat er nog weinig
resultaten zijn. Dhr.aliavindt dit lastig te bepalen, politieke besluitvorming en
complexiteit bij het inzoomen op dossiers zijn wel mogelijke oorzaken. Als
voorbeeld noemt dhr.~Coron-IT, bij deze audit zijn er veel afhankelijkheden.
De complexiteit wordt aan de voorkant van een dossier dan mogelijk te laag
ingeschat.

SG
Financieel-Economische
Zaken
Budgettaire zaken

Datum
10 december 2021
Nummer
AC-1120

Dhr.~wil beamen dat het belangrijkste speerpunt de komende tijd zal zijn
het verkrijgen van inzicht. Hiermee worden fouten niet 'weggepoetst', maar
vertellen wel de totstandkoming. "En dan is het maar zoals het is." De ambtelijke
loyaliteit is er, en hopelijk het moreel ook, maar de werkelijkheid en complexiteit
van de crisis haalt VWS momenteel weer in.
Dhr.
maakt het beeld op dat het veel is wat de ADR benoemt en dat
keuzes maken hierin niet is te voorkomen. Dhr.allievoegt toe dat de
werkzaamheden bij mensen liggen die het al heel druk hebben momenteel. Elke
keer dat corona om zich heen grijpt, zie je het financieel beheer afglijden.
Dhr.
beaamt ook de complexiteit, ook vanuit partners van VWS, het is
dan makkelijker om risico's te vermijden door ze niet aan te gaan. Hiervoor
zouden de eisen voor partners van VWS versterkt moeten worden.
Dhr.
begrijpt dat dit een in optimale situatie het geval zou zijn. Maar
met de snelheid waarmee zaken moeten gebeuren is het überhaupt de vraag of
een partner dit op tijd kan leveren.
Dhr.~wil één verschil beamen met vorig jaar: er is nu wel bekend waar
de risico's liggen en wat er onder ligt. Op de korte termijn wil FEZ ook inzicht
bieden in een zo goed mogelijk jaarverslag. Hierbij is het getrouw beeld van groot
belang. Dit doet wel 'pijn' aan de aanbestedingskant, die dossiers krijgen minder
aandacht. Ten tweede is het kort-cyclische karakter van de huidige politieke
mandaat een probleem. Een jaar vooruit ramen met financiering helpt hierbij,
contracten moeten langer worden afgesloten. Mw. ~ziet dit mandaat wel
steeds meer ontstaan vanuit de politiek. Zeker nu duidelijk is dat corona blijvend
is en er golven zullen komen waarop geanticipeerd kan worden. Dit anticiperen
kan bijvoorbeeld door bij aanbestedingen te zorgen voor op- en afschaling als dit
nodig is.
Mw.
merkt op dat er momenten zijn dat je niet anders kunt. Dit gaat
verder dan alleen corona.

Mw. -

herkent wat er gezegd wordt over de huidige druk. De regels
belemmeren de uitvoering, waarmee pragmatisch moet worden omgegaan.
Voorraadbeheer en financiën zijn momenteel geen probleem bij het RIVM.
Dhr.
sluit dit punt af te vermelden dat tot 4 februari gerepareerd
wordt wat er valt te repareren en er daarna een streep onder zetten. VWS heeft
nu zelf meer beeld waar de eigen onzekerheden zitten. VWS moet de
bedrijfsvoeringsparagraaf benutten voor wat er niet goed is gegaan. Dit is beter
dan dat alleen wordt geacteerd op constateringen van de ADR/AR. VWS zal heel
scherp zijn dat daar waar kan, niet weer nieuwe onzekerheden aan toe gaan

Pagina 2 van 3

voegen. Het vroegtijdig melden aan de Kamer wil dhr.
goed mogelijk doen.

met FEZ zo

4. Stand van zaken programma 'verbetering financieel beheer VWS'
AC-1119, 1119a, 1119b & 1119c)
Dhr.
legt uit dat FEZ de prioriteit en de werkzaamheden legt op het
getrouw beeld. De structurele borging zal in de eerste helft van Q1 (15 maart) op
een lager pitje staan, met tegelijkertijd het risico dat dit kwetsbaar is.

SG
Financieel-Economische
Zaken
Budgettaire zaken

Datum
10 december 2021
Nummer
AC-1120

Dhr.Muit zijn zorgen dat de structurele borging het kind van de rekening zal
worden. De structurele borging is de enige manier om er uiteindelijk uit te komen.
Dhr.II~reageert dat niet alleen cultuur, maar ook structuur en
competenties aanwezig moeten zijn in de organisatie.
Mw.-onderschrijft de zorgen van dhr.~ Mijlpalen in de verschillende
deelplannen moeten aanwezig zijn om te kijken of je op koers ligt. Zeker bij
structurele borging is dit van groot belang: wanneer wil je wat bereiken? Wie voelt
de druk?
Dhr.~legt uit dat de overladenheid van de corona-directies hierbij ook
een rol spelen. Daardoor gaan de le - en 2de-fijns taken door elkaar heen. Maar de
borging van informatie zodat de 3de lijn zijn werkzaamheden kan uitvoeren is
daarbij van belang. Mw.-vult dat dit ook meegenomen wordt in de
structurele borging. Het inrichten van de P&C-cyclus gaat door, hierbij speelt ook
het vraagstuk rond 1e en 2de lijn. Maar om dit echt goed te doen is er ook
voldoende tijd nodig.
Dhr.-beschrijft dat het ook een mogelijkheid is om meer risico rondom
getrouw beeld te aanvaarden en die in de bedrijfsvoeringsparagraaf op te nemen.
Hierdoor komt er capaciteit vrij om wel meer focus op de structurele borging
leggen in de komende periode. De stappen die hiermee worden gezet kunnen dan
meegenomen worden naar de kamer om meer toekomstperspectief te bieden.
Dhr.
neemt deze suggestie mee.
5. Rondvraag en sluiting
Dhr.
bedankt alle deelnemers voor hun inbreng en sluit de
vergadering.

Pagina 3 van 3

Aanleiding
Tijdens het Audit Committee van a.s. vrijdag 21 januari 2022 wordt een update gepresenteerd van
(1) de voortgang vanuit het project herstel in relatie tot de jaarverantwoording 2021 en (2) de
voortgang vanuit het project kraan dicht. Het integrale beeld over de verantwoording 2021 wordt
in de volgende vergadering van het AC gepresenteerd.

Kern
•

•

Het project herstel richt zich vanuit de 17 actiepunten (zie bijlage 1) op de oplevering van
de jaarverantwoording 2021 en daarbij op een juiste en tijdige aanlevering en signaleert
vervolgacties voor 2022.
o
Vanuit het project herstel kan worden vastgesteld dat de tolerantiegrens over de
verantwoording 2021 wordt overschreden (onrechtmatig) op het totaalniveau. De
onrechtmatigheid wordt met name bepaald door inkoop (volgen van de
aanbestedingsprocedure op dwingende spoed en volledigheid van inkoopdossiers).
Begrotingsonrechtmatigheid is cf. laatste inzichten teruggebracht tot ca. € 300
miljoen. De uitsplitsing naar de diverse artikelen moet nog worden gemaakt.
Vanwege de corona gerelateerde uitgaven betreft het in ieder geval artikel 1.
o
Project herstel is nog bezig met het aanleveren van verantwoordingsinformatie
voor de verantwoording 2021. Aanlevering bij de ADR uiterlijk 4 februari is daarbij
leidend.
o
Belangrijkste risico voor getrouw beeld is het vaststellen van de uitgaven aan de
laboratoria door het ontbreken van de IT-audit op Coron-it (GGD GHOR). Met het
niet tijdig uitvoeren van de IT-audit dient er rekening gehouden te worden met een
onzekerheid op het getrouw beeld van de betalingen à € 743 miljoen op de
laboratoria (bovenop het hieronder gepresenteerde beeld).
Het project kraan dicht richt zich op het voorkomen van nieuwe bevindingen; zowel ten
aanzien van begrotingsonrechtmatigheden als de rechtmatige uitvoering vanaf het najaar
2021 en voor 2022 en verder.

Toelichting project herstel
De prioritering voor het project herstel is helder en heeft er voor gezorgd dat het project met een
duidelijke focus zijn taken oppakt. Hieronder zijn enkele belangrijke punten toegelicht. Project
herstel ervaart de consequentie van de hoge werkdruk bij PDC-19 en (in mindere mate) bij Dienst
Testen (DT) en zoekt nadrukkelijk afstemming in de komende weken. De verantwoordelijkheid
voor getrouw beeld en rechtmatigheidsvraagstukken blijft bij de budgethouder, vanuit het project
herstel wordt zoveel mogelijk ondersteuning geboden.
Vanuit het project herstel zien we op dit moment de volgende fouten/onzekerheden (totaal) voor
de jaarrekening 2021. In onderstaande tabel wordt € 2,3 miljard gepresenteerd. Dit is boven de
toegestane tolerantiegrens. Daarbij dient opgemerkt dat dit slechts de huidige bevindingen zijn
vanuit project herstel, maar niet het volledige beeld weergeven zoals naar verwachting
opgenomen wordt in de jaarrekening 2021. Dit komt doordat: (1) nog niet alle 17 projecten vanuit
herstel afgerond. Het risico, zoals bij de kern geschetst rond de uitgaven van laboratoria is nog
niet meegenomen. (2) Daarnaast is in deze tabel het beeld rond staatssteun (VWS-breed) nog niet
geactualiseerd. Vorig jaar (verantwoording 2020) leidde dit tot een onrechtmatigheid van circa €
550 miljoen. (3) Ook fouten en onzekerheden buiten deze dossiers zijn nog niet door alle directies
aangeleverd. Het beeld wordt richting 15 maart verder aangevuld en fouten worden toegelicht in
de bedrijfsvoeringsparagraaf. De verplichtingen die hierboven zijn gepresenteerd vallen voor het
overgrote deel op artikel 1.
Het is nu mogelijk om een partieel beeld te schetsen, doordat er binnen de VWS organisatie
oordelen zijn gevormd omtrent de inkoopdossiers van PDC en dienst testen (dwingende spoed en
volledigheid van de inkoopdossiers). Dit maakt het mogelijk om aan te geven wat in de ogen van
de VWS organisatie rechtmatig en onrechtmatig is over 2021. Dit beeld was tijdens het vorige
Audit Committee niet compleet.

omvang onrechtmatigheid
Omvang
voor een aantal deelprojecten verplichtingen
herstel (oordeel VWS op 17/1)
dwingende spoed
1.877.599.207
Inkoopdossiers (vdledigheid)

Jaar

toelichting

2021

(laboratoria, GGD GHOR, zelftesten)

2021

onvolledige inkoopdossiers

2021

(SON, meerkosten GGD 2020, aanschaf antilichamen,
zuurstofconcentraten)

2021

testen

89.380.706
begrotingsonrechtmatigheid
302.378.000
bankgarantie
24.000.000
totaal

2.293.357.913

Toelichting dwingende spoed en volledigheid inkoopdossiers
De totale omvang ván de inkopen van PDC-19 en DT is € 5,7 miljard. Ruim € 5,5 miljard hiervan
loopt mee in de controles van GGD GHOR, vaccins, SON, laboratoria, Open House en zelftesten. Bij
de controle op de rechtmatigheid van 43 inkoopdossiers van DienstTesten (selectie door de ADR)
is gebleken dat er 3 dossiers in orde waren, voor 20 dossiers de onderbouwing voor dwingende
spoed ontbrak (dit is inmiddels hersteld) en dat 9 dossiers onvolledig zijn dan wel dat er een
onjuiste aanbestedingsprocedure is gevolgd. Dit laatste is vaak een gevolg geweest van de
snelheid waarmee zaken moesten worden uitgevoerd. Op 11 dossiers is uiteindelijk geen controle
uitgevoerd omdat deze verplichtingen zijn ingetrokken.
In goede samenwerking met zowel PDC-19 als DT zijn er voor de gecontracteerde laboratoria, de
overeenkomsten met GGD GHOR (2021) en de aanschaf van zelftesten afwegingskaders opgesteld
ter onderbouwing van de toegepaste uitzonderingsgrond dwingende spoed. De afwegingskaders
zijn (en voor zelftesten in concept) beoordeeld door de W.M. Dit geeft ons inziens de volgende
uitkomst:
rechtmatig
laboratoria

604.734.436

GGD GHOR

onrechtmatig
404.912.866
1.120.658.593

zelf testen

132.730.708

352.027.748

Dwingende spoed totaal

737.465.144

1.877.599.207

Inkoopdossiers (vdledigheid) totaal

89.380.706

De afwegingskaders voor dwingende spoed moeten nog beoordeeld worden door de ADR.
Het inkoopproces en op orde hebben van dossiers vraagt aandacht, ook voor 2022. De fouten
komen deels door het ontbreken van voldoende kennis over de vereisten voor dossiervorming, ook
omdat deze inkopen buiten de HIS of Inhuurdesk gaan. Vanuit het project herstel wordt
gesignaleerd dat er nadere afspraken moeten worden gemaakt over het inkoopproces en de
werkwijze. Op die manier kan een bevinding over 2022 worden voorkomen.
Project herstel ziet vanuit de deelprojecten nog een drietal risico's die ofwel de verantwoording
2021 raken of van invloed kunnen zijn op de verantwoording 2022 (laatste is signalering).
•

•

Vaststellen volledigheid administratie; de komende weken moet er nog een uitgebreide
controle plaatsvinden op de juistheid en volledigheid van de administratie. Dit geldt met
name voor de corona gerelateerde uitgaven.
Laboratoria, prestatiebeoordeling (Coron-IT); de facturen die laboratoria aan VWS sturen
voor de door hen geanalyseerde monsters worden onderbouwd met gegevens uit CoronIT. Deze applicatie van de GGD GHOR is daarmee de bron voor prestatiebeoordeling. Om
als VWS hierop te kunnen bouwen dienen we zekerheid te hebben over de
betrouwbaarheid hiervan. Dit kan via een IT-Audit worden beoordeeld. Hiertoe is in
december door PDC-19 de opdracht aan de GGD GHOR gegeven. De door de GGD GHOR
geselecteerde partij Deloitte heeft de opdracht nog niet formeel gegund gekregen. Met het
niet tijdig uitvoeren van de IT-audit (voor 4 februari) kan de uitkomst niet meelopen in de
jaarrekening 2021. Er dient rekening gehouden te worden met een onzekerheid op het

•

getrouw beeld van de betalingen van € 743 miljoen op de laboratoria. Een controle
opzetten buiten Coron-IT om deze onzekerheid weg te nemen is wegens de complexiteit
niet mogelijk.
Afwikkeling van voorschotten in 2022; voor meerdere zeer omvangrijke activiteiten wordt
de afwikkeling van voorschotten verschoven naar 2022. Het gaat hier om de voorschotten
die verstrekt zijn aan de GGD GHOR (€ 900 mln), Stichting Open Nederland (€ 630 mln),
Mediq (€ 1,5 mrd) en de meerkosten GGD 2020/2021 (€ 600 min) en de zorgbonus (€ 2,8
mid). Het afwikkelen van deze verstrekte voorschotten vraagt prioriteit in 2022.

Toelichting project kraan dicht
Het project kraan dicht heeft zich de afgelopen periode gericht op een aantal zaken en beïnvloedt
met name de rechtmatigheid in uitgaven over 2022 (en/of de begrotingsonrechtmatigheid in
termen van aangegane verplichtingen in 2021):
•

Voorkomen van begrotingsonrechtmatigheden door tijdig aanbieden bij nieuw beleid van
incidentele suppletoire begrotingen (ISB's) naar het Parlement. Voor 2022 is afgelopen

•

Betrokkenheid bij beleid (PDC en dienst testen) en totstandkoming voor een rechtmatige

vrijdag d.d. 14 januari de 3e ISB verzonden.
uitvoering. De organisatie denkt in den brede mee over rechtmatige uitvoering. Kraan
dicht ontwikkelt ook een instrument om de rechtmatige uitvoering verder te borgen in
2022.
De volgende dossiers zijn recent langsgekomen:
Onderwerp
Boostercampagne
Donatie aan Suriname
Verlenging SON in 2022
Verhogen analysecapaciteit (testbeleid
spoor 1)

Omvang (±)

Jaar

Rechtmatig?

€ PM

2021/2022

Ja

€ 322.000

2022

Ja

€ 36.000.000

2022

Ja (dwingende spoed)

€252.000.900

2022

Ja

Een aantal voorbeelden van onrechtmatigheden die vanuit kraan dicht zijn gezien, zijn:
thuisvaccinatie (€ 800.000), quarantaineplicht (€ 200.000), inkoop zuurstofconcentraten (€ ca. 2,5
min), corona dashboard (€ 1,5 mln), ctb voor derdelanders (€ 2,7 mln) en XL teststraten loveland
(€ 10,2 mln). Voor zover betrekking op 2021 wordt dit meegenomen in de verantwoording 2021.
Boostercampagne
De inkoop van extra vaccins en uitvoering van de boostercampagne is onder dwingende spoed ook
rechtmatig in gang gezet. Daarbij is zowel gekeken naar verantwoordelijkheid vanuit VWS en
uitvoering door GGD'en/GGD GHOR en dergelijke.
Donatie Suriname
Dit betreft een donatie van zelftesten aan Suriname. Hier is een eerste verkenning gedaan met
onder meer Domein Roerende Zaken om cf. regeling materieel beheer te handelen.
Verlenging SON
De Stichting Open Nederland kan rechtmatig worden verlengd (onder dwingende spoed) vanaf
maart 2022. Daarnaast zal de komende periode worden benut om invlechting met DienstTesten
adequaat in te richten.
Verhogen analysecapaciteit
Als gevolg van de omikron variant die november 2021 de kop op stak was er aanvullende
analysecapaciteit nodig voor het testbeleid. Bovenop de 100.000 tests per dag zijn er afgelopen
week 75.000 tests per dag aanvullend gecontracteerd. Doordat het afwegingskader dwingende
spoed kon worden ingevuld komt de aanbesteding rechtmatig tot stand. Via de derde ISB 2022
zijn de Kamers voordat de contracten waren getekend geïnformeerd over de aanvullende uitgaven.

Afwiikingsnota's

De afgelopen twee maanden is geconstateerd dat bij een onrechtmatige inkoop de
afwijkingsprocedure niet altijd goed is gevolgd of gemonitord. De afwijkingsprocedure is op basis
van deze inzichten herijkt (en vastgesteld) en wordt steeds meer op een juiste manier gevolgd
zodat we een goed zicht hebben op de hoeveelheid en omvang van de onrechtmatigheden vanuit
de VWS-organisatie.
Daarnaast is er een procedurewijziging vormgegeven waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen
afwijkingsnota's waarin toestemming wordt gevraagd voorafgaand aan het ontstaan van de
onrechtmatigheid en afwijkingsnota's waarin reeds ontstane onrechtmatigheden worden
bekrachtigd. Dit vergroot de bewustwording. De verwachting is dat deze bewustwording bij zal
dragen aan het terugdringen van onrechtmatigheden. Dit zal verder worden gemonitord in 2022.
Daarnaast is de ro► van FEZ in deze procedure vergroot.

Bijlage deelprojecten herstel

nr.

Dossier

1

Dwingende spoed

2

GGD GHOR-voorschotten 2020 en 2021

3A

Open House: Sneltesten en preventief testen

3B

Stichting Open Nederland: Testen voor toegang (SON)

4

Validatie CORON-IT

5

Vaccins

6

Bankgaranties (naleven comptabele eisen inzake
voorschot-verstrekking)

7

Garanties: Juistheid en volledigheid - Getrouw beeld

8A

Borging getrouw beeld

8B

Getrouw beeld externe inhuur

9

Begrotingsonrecht-matigheid (naleving artikel 2.27 CW

10

Ontvlechting LCH/Medic

11

Beademingsapparatuur

12

Beheersing inkoop dossiers

13A

Laboratoria prijs/leverinscontrole

13B

Materialen (laboratoria)

14

Aanschaf zelf en sneltesten

15

Herinrichten administratie

16

Meerkosten GGD'en

17

Materieelbeheer