2
Competentiegerichte�kwalificatiestructuur
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wijziging�van�onder�meer�de�Wet
educatie�en�beroepsonderwijs�inzake�de�invoering�van
een�competentiegerichte�kwalificatiestructuur�voor�het
beroepsonderwijs�(32316).
De�voorzitter:
Het�woord�is�aan�de�heer�Van�der�Ham�van�de�fractie�van
D66.�Hebt�u�uw�spullen�bij�u,�mijnheer�Van�der�Ham?�Ik
zie�dat�dit�het�geval�is.�Fijn!
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Voorzitter.�Het�is�een�warm�bad�om�vanochtend�weer�in
uw�aanwezigheid�te�mogen�verkeren.�Dat�meen�ik�echt;�ik
zeg�dat�soort�dingen�niet�zo�maar.
De�voorzitter:
Zo�bent�u�niet.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Nee,�precies.
Voorzitter.�Wij�bespreken�vandaag�het�wetsvoorstel�inzake�het�competentiegericht�onderwijs.�Met�de�voorliggende�wetswijziging�worden�vier�doelen�beoogd:�de�wettelijke�invoering�van�een�competentiegerichte�kwalificatiestructuur;�de�invoering�van�een�entreekwalificatie�voor
vervolgberoepsopleidingen�of�de�arbeidsmarkt;�de�invoering�van�brede�opleidingsdomeinen;�de�invoering�van�een
algemeen�experimenteerartikel.�Deze�hervorming�richt
het�beroepsonderwijs�op�competentiegerichte�kwalificatiedossiers�in�plaats�van�op�eindtermen�gerichte�kwalificatie-eisen.�Sinds�2005�is�het�competentiegericht�onderwijs
via�experimenten�in�een�groot�deel�van�het�middelbaar
beroepsonderwijs�ingevoerd.�Ook�met�entreekwalificaties
is�al�geëxperimenteerd.�De�opleidingsdomeinen�moeten
voorkomen�dat�jongeren�tussentijds�overstappen�en�uitvallen.�Ook�kunnen�de�administratieve�lasten�van�instellingen�worden�verlaagd.�Althans,�dat�wordt�met�dit�wetsvoorstel�beoogd.
Dit�onderwerp�is�een�kluif�met�veel�aangekoekte�controverse.�Er�zijn�veel�karikaturen�over�het�cgo�in�de�geest
van�"wordt�er�nog�wel�wat�geleerd�op�het�mbo?".�Vaak�is
het�niet�terecht�dat�dit�wordt�gezegd.�Er�zijn�heel�goede
voorbeelden�dat�deze�vormen�van�onderwijs�heel�goed
kunnen�werken�voor�bepaalde�leerlingen.�Soms�of�vaak
zien�wij�echter�dat�het�niet�goed�gaat�en�dat�er�toch�een
beetje�slordig�wordt�omgegaan�met�de�onderwijstijd�of
dat�het�als�een�soort�van�truc�wordt�gebruikt�door�onderwijsinstellingen�om�te�bezuinigen�op�direct�contact�met
docenten.�Daarover�maakt�mijn�fractie�zich�grote�zorgen.
Dat�is�ook�mijn�instelling�in�dit�debat.
Is�mijn�fractie�tegen�competentiegericht�onderwijs?
Nee.�Het�kan�soms�ontzettend�goed�zijn�en�heel�goed
aansluiten�op�de�belevingswereld�van�jongeren�en�op
de�noodzaak�die�wordt�gevoeld�op�de�arbeidsmarkt�om

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

dit�soort�studenten�te�krijgen.�Wij�moeten�evenwel�heel
waakzaam�zijn�dat�wij�niet�iets�over�het�onderwijs�uitrollen�waarvan�wij�vervolgens�heel�veel�last�krijgen�omdat
het�overal�anders�wordt�geïnterpreteerd.�Daarnaast�sluipen�er�allerlei�perversiteiten�in�die�wij�er�vervolgens,�als
wij�het�in�de�wet�vastleggen,�heel�moeilijk�uit�kunnen�krijgen.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�hoor�de�heer�Van�der�Ham�de�loftrompet�steken�over
het�cgo.�Hij�noemt�daarbij�heel�nadrukkelijk�het�enthousiasme�van�het�bedrijfsleven.�Ik�heb�kennelijk�een�heel�ander�soort�bedrijfsleven�gesproken�en�gezien�als�het�gaat
over�de�waardering�van�het�competentiegericht�onderwijs.�Tijdens�een�werkbezoek�aan�de�universitaire�ziekenhuizen�in�Nijmegen�bleek�mij�dat�daar�een�regelrechte
angst�bestaat�voor�leerlingen�die�in�het�competentiegericht�onderwijs�zijn�opgeleid,�omdat�zij�niet�meer�kunnen
rekenen�en�nauwelijks�in�staat�zijn�om�medicijnen�op�de
juiste�manier�te�mengen.�Hoe�komt�de�heer�Van�der�Ham
er�dan�bij�dat�het�bedrijfsleven�zo�verschrikkelijk�enthousiast�is?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
De�heer�Beertema�moet�goed�luisteren�naar�wat�ik�zeg.
"Het�bedrijfsleven"�bestaat�niet.�Als�ik�dit�soort�verhalen
hoor,�houd�ik�met�de�heer�Beertema�mijn�hart�vast.�Dan
is�de�manier�waarop�zij�onderwijs�hebben�genoten,�voor
de�studenten�in�kwestie�blijkbaar�niet�goed�geweest.�Daar
maak�ik�mij�dus�zorgen�over.�In�mijn�betoog�zal�ik�ook�laten�merken�dat�wij�in�dit�debat�balanceren�tussen�een
voor-�en�een�tegenstem.�Ik�ben�er�nog�niet�van�overtuigd
dat�wij�dit�nationaal,�van�bovenaf�moeten�regelen,�mijnheer�Beertema!�Ik�krijg�ook�signalen�bijvoorbeeld�uit�de
horeca�waar�juist�door�competentiegericht�onderwijs�hartstikke�goede�resultaten�worden�behaald�en�die�studenten
onmiddellijk�goed�doorstromen�in�het�werkveld.�Daar�kan
het�misschien�hartstikke�goed�zijn.�Men�zal�echter�in�mijn
betoog�horen�–�dat�op�een�aantal�punten�waarschijnlijk�op
het�betoog�van�de�heer�Beertema�zal�lijken�–�dat�het�maatwerk�moet�zijn.�Sommige�vakken�kunnen�heel�goed�op
deze�manier�worden�gegeven�en�in�sommige�opleidingen
is�dit�heel�nuttig.�Maar�ik�vraag�mij�af�of�je�het�over�het
gehele�onderwijs�moet�uitstrijken.�Ik�zal�ook�nog�wel�refereren�aan�het�onderzoek�van�de�commissie-Dijsselbloem,
want�ik�ben�daar�nog�niet�van�overtuigd.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�wacht�de�verdere�bijdrage�af�en�ik�vertrouw�erop�dat�wij
elkaar�gaan�vinden!
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Wij�zullen�het�zien,�voorzitter!
Wij�moeten�dus�een�nuchter�debat�voeren�over�nut�en
noodzaak�om�dat�in�de�wet�te�regelen.�Het�beroepsonderwijs�heeft�natuurlijk�wel�een�impuls�nodig.�Het�is�in�Nederland�opgescheept�met�een�lastige�dubbele�doelstelling.�Het�moet�leerlingen�opleiden�voor�de�arbeidsmarkt,
maar�ook�voor�het�vervolgonderwijs.�Dat�levert�lastige
vraagstukken�op.�Wij�zien�dat�terug�in�het�voorstel�om�het
competentiegericht�onderwijs�in�te�voeren.�Hellen�wij�niet
over�naar�de�nadere�competenties�en�vergeten�wij�niet
de�theoretische�basis�voor�de�leerlingen�die�verder�willen
studeren?�Krijgt�een�leerling�ook�zelfs�wel�de�theoretische
basis�die�hij�nodig�heeft�om�direct�op�de�arbeidsmarkt�actief�te�zijn,�zoals�het�debatje�tussen�de�heer�Beertema�en

27 april 2011
TK�79

79-2-2

Van�der�Ham
mijzelf�duidelijk�maakte?�Kortom,�krijgen�leerlingen�voldoende�kennis�en�praktische�vaardigheden�mee�voor�de
arbeidsmarkt�of�het�vervolgonderwijs?�Levert�dit�wetsvoorstel�wel�de�werknemers�op�waar�het�bedrijfsleven�om
vraagt?�Wij�zijn�van�mening�dat�deze�voorstellen�daaraan
kunnen�bijdragen,�maar�daarvoor�moet�wel�aan�een�aantal�voorwaarden�worden�voldaan.�De�betrokkenheid�van
leerlingen�moet�in�het�gehele�proces�worden�geborgd,
de�doorstroommogelijkheden�van�leerlingen�mogen�niet
worden�beperkt�en�de�kwaliteit�van�het�onderwijs�moet
hoog�zijn.�Een�bovenliggende�vraag�is�of�wij�dit�allemaal
nationaal�moeten�regelen.�Is�deze�wet�nodig�om�het�bovenstaande�te�bereiken?�Mij�bekruipt�een�gevoel�van�onbehagen�bij�deze�wet:�moeten�wij�dit�van�bovenaf�regelen?�Is�het�cgo�niet�iets�wat�vooral�van�onderop�moet�gebeuren?�Moeten�wij�daar�nu�nationale�bepalingen�voor
maken?
Over�de�docenten�zijn�de�afgelopen�jaren�vele�debatten�gevoerd.�De�Raad�van�State�verwijst�naar�het�draagvlak�onder�leraren�voor�de�invoering�van�het�competentiegericht�onderwijs.�De�Raad�van�State�is�kritisch�over
de�betrokkenheid�van�leraren,�omdat�twee�jaar�geleden
nog�maar�ongeveer�de�helft�van�de�docenten�de�invoering�steunde.�60%�zei�niet�betrokken�te�zijn�bij�de�invoering�van�het�cgo.�De�reactie�van�het�kabinet�is�wederom
beperkt�met�een�korte�beschrijven�van�de�wijze�waarop�leraren�invloed�hebben.�Daar�blijft�het�dan�zo'n�beetje�bij.
D66�heeft�twee�jaar�geleden�tegen�de�motie-Jasper�van
Dijk/Dibi�gestemd�die�vroeg�om�een�veto�van�docenten
op�een�onderwijshervorming.�Dat�deden�wij�destijds,�omdat�wij�het�al�dan�niet�laten�doorgaan�van�het�cgo�op�een
school�niet�alleen�maar�in�handen�van�een�docent�wilden
geven.�Dat�vinden�wij�iets�te�kort�door�de�bocht.�Het�mag
echter�wel�duidelijk�zijn�dat�docenten�een�heel�grote�rol
moeten�spelen.�In�dit�wetsvoorstel�herken�ik�te�weinig
daarvan�terug.�Wij�hebben�toen�gewacht�omdat�wij�even
wilden�kijken�wat�er�zou�neerdalen,�maar�wat�er�nu�staat,
vinden�wij�wel�erg�beperkt.�Dat�vinden�wij�niet�alleen,
maar�ook�de�Raad�van�State�verwijst�in�relatie�daarmee
naar�de�bevindingen�van�de�commissie-Dijsselbloem.
Waarom�is�die�betrokkenheid�van�docenten�zo�belangrijk?�In�de�eerste�plaats�weten�zij�wat�er�mogelijk�is�in�het
klaslokaal.�In�de�tweede�plaats�kunnen�zij�een�tegenwicht
bieden�aan�de�focus�van�het�bedrijfsleven.�Zij�kunnen�inschatten�welke�kennis�nodig�is�voor�bijvoorbeeld�de�persoonlijke�ontwikkeling�van�leerlingen.�Een�docent�kan�als
geen�ander�maatwerk�leveren.
De�minister�stelt�op�bladzijde�7�van�de�memorie�van
toelichting�dat�docenten�geen�formele�positie�hebben�bij
de�ontwikkeling�van�de�kwalificatie-eisen.�Hun�inbreng�is
echter�wel�van�groot�belang.�Docenten�kunnen�op�meer
manieren�meewerken�aan�de�ontwikkeling�van�de�kwalificatiedossiers.�Het�staat,�wat�de�minister�betreft,�buiten�kijf�dat�docenten�wel�een�rol�moeten�hebben�bij�de
vertaalslag�van�de�opgestelde�kwalificatie-eisen�naar�de
onderwijsprogramma's�binnen�de�scholen.�Over�de�invoering�van�het�cgo�geven�wij�niet�één�partij�zeggenschap,
maar�leraren�moeten�wel�betrokken�zijn�bij�de�invulling
van�het�cgo.
Waarom�betrekken�wij�de�docenten�niet�veel�meer�bij
het�wat�en�het�hoe?�In�een�derde�van�de�paritaire�commissies�zit�een�leraar;�waarom�zit�er�niet�in�iedere�paritaire�commissie�een�leraar?�Zo�kunnen�wij�de�kennis�en
vaardigheden�al�in�de�eerste�fase�van�het�vaststellen�van
het�kwalificatiedossier�in�balans�brengen.�Ik�krijg�graag
een�reactie�op�dat�punt.�Waarom�is�ervoor�gekozen�het

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

coördinatiepunt�toetsing�kwalificaties�mbo�onder�te�brengen�bij�Colo�en�niet�bij�scholen�als�tegenmacht?�De�minister�verwijst�naar�de�zeggenschap�die�leraren�via�de
ondernemingsraad�en�het�professioneel�statuut�hebben,
maar�hoe�kunnen�docenten�die�posities�afdwingen?�De
ChristenUnie�heeft�deze�vraag�in�de�nota�naar�aanleiding
van�het�verslag�ook�gesteld.
Een�ander�bezwaar�dat�in�het�onderwijsveld�klinkt�is�dat
de�plannen�ertoe�kunnen�leiden�dat�het�competentiegericht�onderwijs�een�excuus�wordt�om�nog�minder�bevoegde�docenten�in�te�zetten�in�het�onderwijs.�Hoe�wil�de�minister�dat�voorkomen?
Hoe�zit�het�met�de�betrokkenheid�van�leerlingen�bij�de
invoering�van�het�competentiegericht�onderwijs?�Hoeveel�roc's�hebben�daadwerkelijk�leerlingraden?�Welke�bevoegdheden�hebben�deze�leerlingraden�op�het�gebied�van
de�inrichting�van�het�onderwijs?
De�heer�Biskop�(CDA):
De�heer�Van�der�Ham�ging�in�op�de�positie�van�de�docent.
Dat�was�een�heel�goed�verhaal,�maar�hij�stapte�heel�snel
over�het�professioneel�statuut�heen.�Ik�dacht�dat�hij�daarop�nog�zou�inzoomen.�Mijn�vraag�aan�de�heer�Van�der
Ham�is:�hoe�ziet�hij�de�positie�van�het�professioneel�statuut,�om�juist�de�problematiek�aan�te�pakken�die�hij�zelf
heeft�geschetst�als�het�gaat�om�de�betrokkenheid�van�de
docent?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�vraag�ik�aan�de�minister.�Wat�kan�hiermee�worden�afgedwongen?�Wij�kunnen�dan�bezien�of�het�professioneel
statuut�daadwerkelijk�tanden�heeft.
De�heer�Biskop�(CDA):
De�heer�Van�der�Ham�heeft�toch�ook�wel�een�mening�over
het�fenomeen�professioneel�statuut?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Jazeker.�Wij�vinden�dat�de�docenten,�in�samenhang�met
alle�andere�actoren�op�een�school,�dat�wil�zeggen�de�leerlingen,�de�ouders�en�het�schoolbestuur,�daar�tanden�aan
moeten�geven.�Nogmaals,�wij�hebben�destijds�de�motie
van�de�leden�Van�Dijk�en�Dibi,�om�ze�een�veto�te�geven,
niet�gesteund.�Wij�vinden�wel�dat�er�enige�doorzettingsmacht�mag�zijn,�maar�in�combinatie�met�anderen.�In�het
debat�zullen�wij�er�misschien�verder�achter�komen�hoe�je
het�allemaal�moet�formuleren.
De�heer�Biskop�(CDA):
Het�professioneel�statuut�houdt�een�verplichting�in�voor
het�bevoegd�gezag�om�met�de�docent�afspraken�te�maken�over�het�pedagogisch-didactisch�handelen�in�de�klas.
Vindt�u�dat�dit�onvoldoende�borging�geeft�voor�de�positie
van�de�docent�ten�aanzien�van�het�onderwijs?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�is�de�vraag.�Het�gaat�erom,�in�hoeverre�daarin�een
doorzettingsmacht�zit.�Gaat�het�alleen�maar�om�"in�kennis
stellen�van�een�docent"?�Als�dat�zo�is,�is�het�natuurlijk�een
lege�huls.�Daarover�wil�ik�graag�duidelijkheid�hebben�in
dit�debat.
Dan�kom�ik�nu�op�de�opleidingsdomeinen.�Wij�zijn�daar
voorstander�van.�Voor�studenten�die�nog�niet�precies�weten�wat�zij�willen,�bieden�deze�goede�mogelijkheden�om
verschillende�beroepen�te�verkennen.�Dat�voorkomt�switchen,�wat�altijd�een�gevaarlijk�moment�is�in�het�onderwijs

27 april 2011
TK�79

79-2-3

Van�der�Ham
wat�betreft�het�risico�op�uitval.�Ik�heb�toch�een�paar�vragen�over�die�opleidingsdomeinen.�Wat�betekent�de�invoering�van�de�opleidingsdomeinen�in�het�mbo�voor�het�toeleverende�onderwijs�aan�het�vmbo?�Wat�verwacht�de�minister�voor�aanpassingen�op�dat�gebied?�De�roc's�mogen
de�opleidingsdomeinen�ook�gefaseerd�invoeren.�Zij�zijn
niet�verplicht�om�deze�in�te�stellen.�Betekent�dit�dat�straks
niet�voor�iedere�student�de�mogelijkheid�bestaat�om�zich
voor�een�opleidingsdomein�in�te�schrijven?�De�invoering
van�opleidingsdomeinen�betekent�nogal�wat�voor�de�inhoud�van�het�onderwijs.�Wie�houdt�eigenlijk�toezicht�op
de�kwaliteit�van�de�opleidingsdomeinen?�Kijkt�er�iemand
specifiek�mee�naar�de�inhoud�daarvan?�Wanneer�komen
de�monitors�voor�die�opleidingsdomeinen�precies?�Wat
betekenen�de�opleidingsdomeinen�voor�de�doorstroommogelijkheden�naar�het�hoger�beroepsonderwijs?�Bij�een
eerder�overleg�hebben�wij�onze�zorgen�daarover�geuit.
Een�kleine�40%�van�de�mbo'ers�die�naar�het�hbo�doorstromen,�valt�vroegtijdig�uit.�Dat�percentage�moet�natuurlijk
naar�beneden,�en�de�vraag�is�of�dit�er�allemaal�aan�gaat
bijdragen.�Die�klus�moet�natuurlijk�wel�geklaard�worden.
In�de�memorie�van�toelichting�en�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�wordt�veel�aandacht�besteed�aan�het
niveau�van�taal�en�rekenen.�Veel�mbo'ers�maken�volgens
de�minister�al�gebruik�van�intaketoetsen�taal�en�rekenen.
Op�welke�manier�maken�scholen�daarvan�al�gebruik,�en
is�dat�selecterend�of�alleen�om�het�onderwijs�voor�de�studenten�op�maat�te�maken?�Hoe�zorgen�scholen�ervoor�dat
het�niveau�van�taal�en�rekenen�altijd�voldoende�is�om�te
kunnen�doorstromen?
Bij�ieder�overleg�hebben�wij�het�ook�gehad�over�de�internationalisering�van�het�mbo,�overigens�altijd�in�goed
overleg�met�de�CDA-fractie.�Voor�ons�is�dit�een�belangrijk�onderwerp,�want�mbo-studenten�moeten�ook�internationaal�kunnen�opereren.�Dat�klinkt�direct�al�heel�wezensvreemd,�maar�dat�is�het�niet.�Heel�veel�mbo'ers�worden�mkb'ers�en�gaan�ook�in�de�ons�omringende�landen,
Duitsland,�België,�aan�de�slag.�Het�is�van�groot�belang�dat
daarmee�rekening�wordt�gehouden�wat�betreft�de�kwalificatiedossiers.�Hoe�wordt�in�de�kwalificatiedossiers�rekening�gehouden�met�internationale�vaardigheden?�wordt
bij�die�kwalificatiedossiers�ook�gekeken�naar�de�internationale�arbeidsmarkt?�Zo�ja,�hoe?�Wat�betekent�dit�voor�de
doorstroming�naar�buitenlandse�opleidingen?�De�minister�stelt�op�pagina�15�van�de�memorie�van�toelichting�dat
de�een-op-eenkoppeling�van�de�niveaus�van�de�kwalificatiedossiers�aan�het�EKK�mogelijk�is,�mits�een�standaarddocument�voor�de�niveaus�wordt�vastgesteld�en�opgenomen�in�het�toetsingskader�kwalificatiedossiers.�Is�die�koppeling�daadwerkelijk�gerealiseerd?
Het�voorstel�inzake�de�entreekwalificatie�vinden�wij�een
goed�voorstel.�Alle�beetjes�helpen�om�te�voorkomen�dat
jongeren�die�anders�echt�voor�het�onderwijs�verloren�zijn
totaal�uit�beeld�verdwijnen.�De�doelstelling�van�D66�is�ook
om�het�aantal�kwalificaties�terug�te�dringen.�Hoe�draagt
de�invoering�van�de�kwalificatiedossiers�en�de�opleidingsdomeinen�bij�tot�het�terugdringen�van�het�grote�aantal
opleidingen�en�kwalificaties�in�het�beroepsonderwijs?�Hoe
verhoudt�de�zorgplicht�van�de�onderwijsinstelling�zich
tot�de�macrodoelmatigheid�die�de�minister�wil?�Wanneer
vindt�de�evaluatie�van�deze�wet�plaats?�In�eerste�instantie,
toen�de�wet�nog�in�2010�zou�ingaan,�is�die�gepland�voor
2011,�maar�hoe�gaat�dat�nu?�Waarom�is�er�gekozen�voor
een�cyclus�van�zes�jaar�om�de�kwalificatiedossiers�te�evalueren?

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

Ik�heb�van�de�heer�Biskop�een�amendement�over�de
duurbegrenzing�voorbij�zien�komen.�Mijn�fractie�heeft
daarover�in�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�ook
vragen�gesteld.�Waarom�wordt�dit�gemaximeerd?�Ik�krijg
hierop�graag�een�reactie�van�de�minister.
Voor�mijn�laatste�vraag�over�het�draagvlak�heb�ik�wel
wat�woorden�nodig.�Moeten�wij�dit�vanuit�Den�Haag�regelen?�Is�het�Dijsselbloemproof?�Nog�maar�een�paar�jaar
geleden�zaten�wij�in�een�notaoverleg.�Toen�constateerden�we�dat�de�plannen�voor�het�cgo�van�toen�heel�wat�haperingen�bevatten.�We�constateerden�dat�er�geen�wetenschappelijk�onderzoek�aan�de�invoering�van�het�cgo�ten
grondslag�lag,�dat�het�draagvlak�onder�docenten�en�studenten�niet�eenduidig�was,�dat�het�competentiegericht
onderwijs�niet�systematisch�is�geëvalueerd,�dat�er�geen
beleidsalternatieven�zijn�overwogen�en�dat�neveneffecten
en�samenhang�met�overig�beleid�nog�niet�voldoende�waren�onderzocht.�Dat�waren�de�conclusies�uit�dat�debat.�Nu
pocht�de�minister�met�draagvlak�voor�cgo�onder�scholen.
Dat�begrijp�ik�wel�een�beetje.�Zij�stelt�dat�in�het�afgelopen
jaar�al�een�kleine�72%�met�cgo�werkte�en�dat�dit�percentage�nu�tot�85�stijgt.�Toch�kan�met�enige�argwaan�naar�deze�cijfers�worden�gekeken.�Ja,�veel�scholen�werken�al�met
cgo,�maar�vanuit�de�commissie-Dijsselbloem,�waarin�ik
heb�gezeten,�weet�ik�dat�we�dit�soort�cijfers�en�zaken�niet
klakkeloos�als�bewijs�van�goede�besluitvorming�moeten
erkennen.�In�het�mbo�is�er�veel�aan�de�hand:�een�lerarentekort,�soms�een�lastige�leerlingenpopulatie,�een�veelheid
aan�opleidingen�en�studenten.�Om�daar�het�hoofd�aan
te�bieden,�worden�kunstgrepen�soms�met�beide�handen
aangegrepen.�Het�feit�dat�veel�mbo's�al�met�cgo�werken
kan�zijn�voortgekomen�uit�zo'n�kunstgreep.�Het�kan�ook
betekenen�dat�er�domweg�vooruit�is�gelopen�op�nationale�regelgeving.�We�hebben�vaker�gezien�dat�onderwijsinstellingen�in�een�reflex�al�doen�wat�hun�impliciet�wordt
opgedragen,�terwijl�ze�er�wettelijk�eigenlijk�niet�toe�verplicht�zijn�en�er�misschien�ook�niet�enthousiast�over�zijn.
Dat�kan�onder�meer�doordat�er�door�allerlei�onderliggende�wetgeving�en�financiering�in�lagere�regelgeving�alsnog
in�die�richting�werd�gestuurd.�Dat�werd�bijvoorbeeld�via
AMvB's�gedaan.�Nu�wordt�er�eigenlijk�al�op�gerekend�dat
het�cgo�wordt�ingevoerd.�Daardoor�heeft�de�invoering�in
de�toekomst�al�een�schaduw�in�het�heden.�Bij�de�commissie-Dijsselbloem�kwamen�we�er�bijvoorbeeld�achter�dat
hoewel�het�studiehuis�geen�verplichting�was,�veel�scholen�en�beleidsmakers�wel�deden�alsof�het�verplicht�was
en�het�dus�een�fait�accompli�werd.�In�hoeverre�hebben�de
mbo's�vanuit�een�soort�gezagsgetrouwe�reflex�al�het�cgo
ingevoerd?�Heeft�de�minister�dat�wel�actief�willen�voorkomen�om�daadwerkelijk�ook�de�verschillen�te�zien?�Wellicht�is�er�ook�een�mix�aan�argumenten:�het�gezagsgetrouwe�en�volgzame�argument�in�combinatie�met�een�pragmatische,�misschien�opportunistische�motivatie�om�iets�te
doen�aan�het�lerarentekort.
Ik�vraag�dit�alles�omdat�een�van�de�conclusies�van�de
commissie-Dijsselbloem�was�dat�de�Kamer�handelde�op
basis�van�vermeend�draagvlak.�85%�draagvlak�klinkt�ook
zo�overtuigend�dat�je�bijna�geen�vinger�meer�naar�dit
wetsvoorstel�zou�willen�uitsteken.�Je�denkt:�het�draagvlak�is�zo�groot�dat�het�eigenlijk�niet�meer�kan.�Toen�de
commissie-Dijsselbloem�even�achter�het�draagvlak�van
toen�keek,�dat�zo�ongelooflijk�manifest�was,�zag�ze�dat
het�heel�wat�brozer�was.�Dit�hebben�we�ook�gezien�bij�de
tweede�fase.�Nu�is�er�gesproken�met�de�vertegenwoordigers�van�de�vertegenwoordigers�en�met�de�koepelorganisaties.�Gevraagd�is�wie�ze�precies�vertegenwoordigden,

27 april 2011
TK�79

79-2-4

Van�der�Ham
welke�cijfers�zij�kregen,�hoe�die�werden�aangeleverd�en
wat�op�elke�school�precies�cgo�is.�Dat�is�namelijk�zeer�divers,�maar�wordt�nu�allemaal�op�een�hoop�gegooid.�Later�is�het�dus�ook�maar�de�vraag�hoe�de�wet�over�het�cgo
wordt�gehandhaafd.�Hoe�gaan�precies�we�toetsen�of�een
school�het�goed�doet?�De�commissie-Dijsselbloem�stelde
dat�derden�in�het�verleden�veel�te�veel�de�didactische�vrijheid�van�scholen�hebben�ingevuld.�Ook�werd�geconstateerd�dat�de�Onderwijsinspectie�een�eigen�visie�op�didactiek�hanteerde.�Dat�was�dus�ook�divers.�Hoe�wil�de�minister�dat�allemaal�tackelen�als�dit�binnenkort�wettelijk�vastligt?
Met�een�aantal�onderdelen�van�het�wetsvoorstel�kunnen�wij�heel�goed�leven:�de�entreekwalificatie�om�een�vervolgberoepsopleiding�op�de�arbeidsmarkt�in�het�leven�te
roepen,�invoering�van�brede�opleidingsdomeinen,�invoering�van�een�algemeen�experimenteerartikel.�Dat�vinden
wij�allemaal�prima.�We�hebben�wel�grote�vragen�over�de
wettelijke�invoering�van�de�competentiegerichte�kwalificatiestructuur.�Wat�gaat�er�eigenlijk�mis�als�we�dit�gewoon
facultatief�houden?�Laat�mbo's�het�dan�zelf�beslissen.�Als
zij�het�zo�prachtig�vinden�en�als�het�voor�hun�opleiding
goed�is,�waarom�laten�we�het�dan�niet�aan�hen?�Als�een
grote�meerderheid�van�hen�dat�dan�doet,�is�dat�prima,
maar�dus�aan�hen.�Wij�controleren�op�het�wat,�niet�op�het
hoe.�Waarom�dat�van�bovenaf�regelen?�Die�vraag�is�de�afgelopen�maanden�voor�ons,�voor�D66,�steeds�pregnanter
geworden.�Wij�overwegen�op�dat�punt�dan�ook�een�amendement�in�te�dienen.�Dit�stel�ik�werkelijk�als�open�vraag,
omdat�wij�in�dit�debat�overtuigd�maar�ook�wel�eens�niet
overtuigd�kunnen�raken�van�het�feit�dat�dat�element�in�de
wet�zou�moeten�blijven�bestaan.�Competentiegericht�onderwijs�kan�heel�nuttig�zijn,�maar�de�vraag�is�of�we�dit�nu
in�de�wet�moeten�vastleggen.�Ik�ben�zeer�benieuwd�naar
het�antwoord�van�de�minister�op�deze�vraag.�Wij�laten
ons�stemgedrag�afhangen�van�de�loop�van�dit�debat�en
de�amendementen�die�worden�ingediend.�Er�valt�dus�nog
wat�te�winnen�en�te�verliezen.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�heb�een�praktische�vraag.�De�kwalificatiedossiers�liggen�ten�grondslag�aan�het�competentiegericht�onderwijs.
Daar�staat�in�wat�mensen�moeten�kennen�en�kunnen,�alsmede�de�daarbij�behorende�beroepshouding.�Dat�betekent�dat�we,�als�we�het�over�het�hele�land�uitrollen,�in�Den
Helder�hetzelfde�type�verpleegster�opleiden�als�in�Maastricht.�Het�lijkt�me�een�goede�zaak�om�dat�over�het�hele
land�hetzelfde�te�doen.�Vindt�de�heer�Van�der�Ham�dat
ook?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Theoretisch�gezien�is�dat�zo,�maar�tegelijkertijd�valt�te
zien,�en�dat�kan�een�mbo�zelf�bepalen,�dat�in�bijvoorbeeld
krimpregio's�andere�competenties�ontwikkeld�moeten
worden�dan�in�een�zeer�drukbevolkt�gebied.�Zo�kan�de�horeca�in�het�ene�deel�van�het�land�volstrekt�verschillend
zijn�van�het�andere.�Ik�ben�dus�voorzichtig�met�de�simpele�reflex�dat�het�overal�hetzelfde�moet�zijn.�Men�moet�beschikken�over�een�aantal�basiscompetenties,�maar�daarnaast�moet�er�enige�vrijheid�voor�scholen�zijn�om�beter
aan�te�sluiten�op�de�arbeidsmarkt�omdat�dat�tot�een�betere�doorstroming�kan�leiden.�Ik�wil�scholen�zo�veel�mogelijk�vrijheid�laten�op�dat�punt.

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Biskop�(CDA):
De�heer�Van�der�Ham�en�ik�begrijpen�elkaar�niet�helemaal
goed.�Wat�hij�zojuist�aangaf,�zit�helemaal�in�het�systeem
en�het�is�goed�om�rekening�te�houden�met�de�regionale�arbeidsmarkt�en�behoeften.�Ik�bedoel�echter�dat�je�een
examineer-�en�certificeersysteem�krijgt�dat�door�het�land
heen�verschillend�is,�zodat�je�uiteindelijk�onvergelijkbare
grootheden�krijgt�en�wat�gevolgen�heeft�bij�het�aannemen
van�mensen.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�vind�dat�als�iemand�bijvoorbeeld�aan�het�mbo�afstudeert,�je�mag�uitgaan�van�een�bepaalde�kennis.�Dat�gebeurt�voor�een�deel�al,�zonder�dat�het�in�de�wet�is�vastgelegd.�Vaak�gebeurt�dat�goed,�maar�vaak�ook�kwestieus.
Ik�vraag�me�af�dat�wordt�getackeld�met�de�invoering�van
een�wettelijke�bepaling.�Moet�je�dat�niet�veel�meer�per
school�toetsen?�Hoe�gaat�het�hier?�Leidt�de�school�goed
op?�Wat�zijn�de�cijfers?�Wat�zijn�de�uitstroomcijfers?�Wat
zijn�de�uitvalcijfers?�Het�is�zaak�om�dat�veel�meer�op�microniveau�te�handhaven,�dan�dat�nu�in�de�wet�vast�te�leggen.�Ik�zet�daar�een�groot�vraagteken�bij.�Nogmaals,�ik
sta�open�in�dit�debat�omdat�een�aantal�elementen�van�deze�wet�mij�zeer�aanspreekt.�Ik�heb�deze�elementen�ook
genoemd,�maar�bij�dit�element�heb�ik�een�grote�vraag.
Ik�zeg�dat�vooral�ook�vanuit�de�ervaring�van�de�commissie-Dijsselbloem.�Ik�voel�enig�ongemak�bij�de�manier
waarop�dit�gaat�en�ook�bij�de�cijfers�die�ons�worden�gepresenteerd.�Die�cijfers�zijn�zo�klinkend,�dat�ze�haast�niet
waar�kunnen�zijn�als�je�ze�naast�ervaringen�en�gesprekken
in�het�onderwijsveld�legt.
De�heer�Biskop�(CDA):
Het�invoeren�van�competentiegericht�onderwijs�is�toch
iets�anders�dan�dubieuze�verkiezingen�in�een�of�ander
Afrikaans�land.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Zeker,�en�ik�probeer�dan�ook�voorzichtig�te�zijn�in�mijn�formuleringen.�Mijn�formulering�is�hier�dat�ik�te�veel�klachten�hoor.�Ik�vraag�me�af�of�de�hoge�cijfers�aan�steun�en�invoering�daarmee�wel�corresponderen.�Ik�wil�daarover�duidelijkheid�hebben�en�daarover�heb�ik�een�aantal�prangende�vragen�gesteld.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�ben�toch�wel�een�beetje�verontrust.�Wij�waren�juist�zo
blij�met�die�centrale�aansturing�van�de�eisen,�vooral�om
dat�civiel�effect�van�de�diploma's�te�garanderen.�Deze
stonden�op�een�ongelooflijke�manier�onder�druk�en�dat
weet�de�heer�Van�der�Ham�ook.�Zijn�bezwaar�tegen�uniforme�competenties�vind�ik�een�heel�ander�verhaal.�Ik�zal
daar�in�mijn�eigen�bijdrage�ook�nog�op�ingaan,�omdat�dat
wat�mij�betreft�helemaal�niet�mogelijk�is.�Echter,�de�heer
Van�der�Ham�onderschrijft�toch�wel�onze�mening�dat�juist
die�kenniscomponent�uniform�geëxamineerd�moet�worden�en�een�landelijke�erkenning�moet�hebben?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Van�dit�soort�toetsbare�kenniselementen�zijn�wij�groot
voorstander.�Over�de�competenties�hebben�we�dezelfde�vragen.�Ik�ben�nog�niet�zover�in�mijn�conclusies�daarover�als�de�heer�Beertema.�Daarvoor�gaan�wij�dit�debat
afwachten.

27 april 2011
TK�79

79-2-5

Van�der�Ham
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
De�heer�Van�der�Ham�levert�een�mooie�bijdrage.�Het�is�altijd�bijzonder�om�te�zien�waar�we�elkaar�vinden�en�waar
we�elkaar�niet�vinden.�"We�gaan�niet�over�het�hoe�en�wel
over�het�wat":�dat�soort�formuleringen�spreekt�mij�zeer
aan.�Wij�zitten�net�als�de�heer�Van�der�Ham�te�worstelen�met�dit�wetsvoorstel.�Is�hij�het�met�mij�eens�dat�in�de
letterlijke�tekst�van�de�wet�eigenlijk�niet�zoveel�geregeld
wordt�en�daarin�het�probleem�dus�niet�zozeer�zit?�Misschien�zit�het�probleem�hem�nog�meer�in�de�memorie�van
toelichting�dan�in�de�wettekst�zelf.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�schetste�al�mijn�ervaringen�rond�de�commissie-Dijsselbloem.�Als�je�een�wet�leest,�valt�het�wel�mee.
Dat�was�bijvoorbeeld�het�geval�bij�wetgeving�rond�de
tweede�fase�en�het�studiehuis.�Maar�zodra�we�het�opschrijven,�uit�zich�een�soort�organische,�gezagsgetrouwe
reflex�bij�besturen�in�het�onderwijs:�zij�gaan�er�onmiddellijk�naar�handelen,�ook�al�hoeven�zij�dit�niet�direct.�Ook
zien�zij�kansen�om�het�bedrijfseconomisch�allemaal�scherper�te�maken�of�om�te�bezuinigen.�Allerlei�andere�elementen�en�argumenten�gaan�dan�meespelen.�Daarom�heb�ik
gevraagd�of�de�experimenten�van�de�afgelopen�jaren�wel
echte�experimenten�waren�en�niet�eigenlijk�een�impliciete�invoering,�waarmee�heel�veel�onderwijsinstellingen
zijn�gaan�werken�omdat�zij�dachten�er�te�laat�mee�te�zijn
als�ze�er�niet�alvast�mee�zouden�beginnen.�Ik�waarschuw
voor�dit�soort�van�pseudowetgeving�uit�mijn�ervaring�in
de�commissie-Dijsselbloem.�Soms�heeft�het�onderwijsveld�er�ook�zelf�schuld�aan,�doordat�het�te�gezagsgetrouw
is.�Ik�vraag�mij�af�of�zulke�wetgeving�wel�zo�verstandig�is.
Ook�vraag�ik�mij�af�of�de�cijfers�die�wij�zien�–�85%�voert
het�al�in�–�wel�zo�hard�zijn�als�zij�op�papier�lijken�te�zijn.�Ik
denk�dat�de�heer�Dijkgraaf�en�ik�over�hetzelfde�verontrust
zijn,�namelijk�dat�wat�op�papier�staat,�weliswaar�een�zekere�waarde�en�vrijblijvendheid�heeft,�maar�dat�de�externe
werking�van�de�woorden�en�van�de�richting�veel�groter�is
dan�wij�beogen.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Is�dit�niet�veel�meer�gerelateerd�aan�het�proces�tot�nu�toe
waarop�het�onderwijsveld�acteert,�met�alle�jaren�van�discussie?�En�is�het�niet�veel�minder�gerelateerd�aan�sec�de
invoering�van�de�wet?�Eigenlijk�is�het�al�gebeurd.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�constateer�dat�heel�veel�scholen�er�in�de�praktijk�al�mee
werken.�Ik�kan�niet�goed�inschatten�of�dit�naar�tevredenheid�is�van�docenten�en�van�het�bedrijfsleven.�De�heer
Beertema�had�het�hier�ook�al�over.�Mijn�suggestie�is�om
het�te�laten�zoals�het�is.�Ik�heb�dat�nog�niet�in�een�amendement�vastgelegd,�maar�ik�overweeg�dat�wel.�Alle�andere�elementen�kunnen�wij�invoeren,�maar�ik�twijfel�over�het
verplicht�maken�ervan.�Misschien�is�het�een�golf�die�over
een�paar�jaar�heel�erg�ter�discussie�komt�te�staan�en�zegt
men�dan�in�het�mbo�dat�men�weer�een�tandje�terug�wil.
Dan�moet�er�weer�een�wetswijziging�komen.�Dat�is�allemaal�zonde�van�de�tijd.�Laat�het�al�dan�niet�invoeren�nou
gewoon�over�aan�de�onderwijsinstellingen.�Dan�gaat�de
druk�eraf,�waardoor�men�het�behoudt�waar�het�werkt�en
men�het�weer�afvoert�waar�het�niet�werkt.

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

Mevrouw�Smits�(SP):
Voorzitter.�Wat�is�goed�onderwijs?�Deze�vraag�dienen�zij
die�zich�over�ons�onderwijs�ontfermen,�regelmatig�aan
zichzelf�te�stellen.�Deze�vraag�is�niet�eenvoudig�te�beantwoorden.�Voor�de�SP�is�onderwijs�in�essentie�kennisoverdracht�van�iemand�die�weet,�een�leraar,�aan�iemand�die
leert,�een�leerling.�Dit�zijn�twee�mensen�die�in�een�ongelijke�verhouding�tot�elkaar�staan.�De�leraar�heeft�de�kennis�en�weet�hoe�hij�deze�moet�toepassen�en�hoe�hij�kennis
kan�vergaren.�De�leerling�moet�daar�nog�komen�en�wordt
daarbij�geholpen�door�zijn�leraar.
Vandaag�spreken�wij�over�het�competentiegerichte�onderwijs�in�het�middelbaar�beroepsonderwijs.�Het�competentieleren�is�een�onderwijsvisie�die�haaks�staat�op�de�visie�van�de�SP�op�onderwijs.�Competentieleren�daagt�leerlingen�niet�uit�en�ontneemt�de�leraar�zijn�vak.�Inmiddels
krijgen�honderdduizenden�jongeren�in�het�beroepsonderwijs�in�Nederland�les�volgens�deze�dwaling.
Toen�in�de�jaren�negentig�de�kritiek�over�de�eindtermen
in�het�middelbaar�beroepsonderwijs�grote�vormen�aannam,�werd�besloten�dat�zaken�anders�moesten.�De�eindtermen�waren�achterhaald,�rigide�en�volgens�velen�onwerkbaar�en�een�nieuwe�manier�van�toetsing�moest�worden�bedacht.�Zoals�we�in�de�loop�der�jaren�regelmatig
zagen�bij�dit�soort�onderwijshervormingen,�sprong�een
groep�mensen�in�dat�gat.�Deze�groep�mensen�bestond
uit�adviseurs,�vernieuwers,�beleidsmakers�en�managers
met�ideeën.�In�een�nieuw�systeem�moest�er�meer�nadruk
worden�gelegd�op�de�competenties�van�leerlingen.�In�een
nieuwe�wereld�die�zo�snel�veranderde,�was�niet�meer�vakkennis�van�belang,�maar�competenties�die�mensen�nodig
hebben�in�de�praktijk�van�hun�beroep.
We�zien�deze�groep�onderwijsvernielers�vaker�opduiken.�We�zagen�ze�bij�de�invoering�van�het�nieuwe�leren�en
bij�projecten�als�Weer�samen�naar�school.�Het�is�een�kaste
van�mensen�die�dreven�op�ideologieën,�meningen�en�visies.�Zonder�enige�wetenschappelijke�onderbouwing,�zonder�onderzoek,�zonder�kennis�van�zaken�drongen�ze�onderwijsplannen�op.�Welkom�aan�de�onderwijsmaffia!
Misschien�kan�de�minister�haar�licht�eens�werpen�op�de
volgende�vraag.�Hoe�komt�het�toch�dat�we�elke�keer�als
op�een�ministerie�bedacht�wordt�dat�dingen�anders�moeten,�groepen�onderwijsgoeroes�het�plots�voor�het�zeggen�krijgen?�Het�wetsvoorstel�dat�we�nu�bespreken�is�een
goed�en�zeer�verdrietig�voorbeeld�van�zo'n�proces.�Met�dit
wetsvoorstel�winnen�de�vernielers.�Met�dit�wetsvoorstel
staan�in�het�middelbaar�beroepsonderwijs�straks�25�competenties�centraal�in�plaats�van�kennis.�Dat�is�volgens�de
SP�de�eer�van�het�beroepsonderwijs�te�na.
Competenties�zijn�volgens�de�SP�vaardigheden�die�je
ontwikkelt�als�je�iets�leert.�Als�je�leert�voor�kapster,�is�het
nuttig�om�vriendelijk�te�zijn�voor�je�klanten,�mits�je�goed
kunt�knippen�natuurlijk.�Als�je�wordt�opgeleid�tot�onderwijsassistent,�is�het�van�belang�dat�je�goed�kunt�uitleggen,�maar�vooral�ook�dat�je�weet�wat�je�uitlegt.�Een�betonboorder�moet�goed�kunnen�weten�hoe�hij�in�beton
boort.�Overleggen�en�zichzelf�presenteren�is�daarbij�wat
minder�van�belang.
De�veronderstelling�dat�competenties�het�hoogste�doel
van�het�onderwijs�zijn,�kenmerkt�het�huidige�wetsvoorstel.�Dat�is�volgens�de�SP�de�verkeerde�volgorde.�Onderwijs�moet�opleiden�naar�kennis,�kennis�over�het�vak,�de
samenleving�en�de�taal.�Het�belang�van�kennis�is�niet�enkel�weten.�Het�belang�van�kennis�is�ook�dat�als�je�het�een-

27 april 2011
TK�79

79-2-6

Smits
maal�opdoet,�je�merkt�hoe�leuk�het�is�om�te�leren.�Daarom
onderwijzen�we�onze�jongeren.�Kennisoverdracht�verdient
daarom�een�veel�nadrukkelijkere�plek�in�ons�onderwijs�en
competenties�komen�daarna.
De�heer�Biskop�(CDA):
Mevrouw�Smits�zegt:�eerst�kennis�en�dan�competenties.
Heb�ik�dan�verkeerd�begrepen�dat�kennis,�vaardigheden
en�beroepshouding�gezamenlijk�onder�de�term�"competenties"�vallen�en�dat�het�dus�geen�kwestie�is�van�of-of,
maar�misschien�van�en-en?
Mevrouw�Smits�(SP):
Natuurlijk�is�het�en-en.�Het�gaat�om�kennis�en�vaardigheden,�maar�kennis�hoort�wel�voorop�te�staan.�In�het�model
waarop�het�competentieonderwijs�gebaseerd�is,�staan�de
25�competenties�voorop.�Aan�die�competenties�worden
de�kennis�en�de�vaardigheden�getoetst.�Voor�ons�is�dat�de
verkeerde�volgorde.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ik�worstelde�met�dezelfde�vraag.�Ik�heb�eens�een�onderzoek�gedaan�voor�de�Europese�Commissie�naar�competences,�dat�betrekking�had�op�allerlei�hopeloze�definities
en�dergelijke.�We�kwamen�er�toen�op�uit�dat�het�eraan�ligt
hoe�je�definieert.�Als�je�kennis�integraal�onderdeel�maakt
van�competenties,�hoeft�de�dichotomie�niet�zo�groot�te
zijn�zoals�nu�geschetst�wordt.
Mevrouw�Smits�(SP):
Dat�zou�kunnen.�Ik�kom�zo�ook�op�de�kwalificatiedossiers
en�ga�dan�nader�in�op�de�wijze�waarop�dat�allemaal�wordt
omschreven.�Daarin�zie�je�dat�de�competenties�worden
gebruikt�om�te�meten�of�de�kennis�wel�op�orde�is.�Het�antwoord�op�de�vraag�of�een�betonboorder�goed�kan�boren
is�afhankelijk�van�hoe�hij�zich�daarbij�presenteert.�Dat�is
mijns�inziens�de�verkeerde�volgorde.�Een�betonboorder
kan�goed�boren�als�hij�een�gat�maakt.�Het�maakt�mij�daarbij�niet�uit�of�hij�daarbij�glimlacht�of�niet.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Is�dan�niet�het�probleem�dat�er�in�de�praktijk�weleens�rare�dingen�gebeuren�in�het�omgaan�met�de�wijze�waarop
competenties�gedefinieerd�worden?�Het�is�dan�geen�theoretisch�probleem�maar�meer�een�praktisch�probleem�hoe
instellingen�in�de�praktijk�daarmee�omgaan.
Mevrouw�Smits�(SP):
Instellingen�en�daarmee�het�hele�onderwijs.�De�heer
Dijkgraaf�had�net�ook�al�een�goed�punt�tijdens�zijn�interruptie�van�de�heer�Van�der�Ham,�namelijk�dat�wij�met�deze�wet�heel�weinig�lijken�vast�te�leggen.�Daarbij�komen
nog�de�kwalificatiedossiers�die�in�het�onderwijs,�in�de
kennisinstellingen�en�in�het�bedrijfsleven�gezamenlijk�zijn
ontwikkeld.�Dat�vinden�wij�de�verkeerde�volgorde.�Met
dit�wetsvoorstel�legitimeren�wij�dat�en�daartegen�hebben
wij�grote�bezwaren.�Ik�hoor�graag�van�de�minister�hoe�zij
hierover�oordeelt.�Ik�doel�daarbij�niet�op�het�debatje�met
de�heer�Dijkgraaf,�maar�op�de�vraag�wat�competentiegericht�onderwijs�precies�is.�Wat�zijn�competenties�en�horen
die�niet�na�de�kennis�te�komen?
Het�competentiegericht�onderwijs�is�ingevoerd�onder
het�mom�van�een�experiment.�Met�een�zogenaamde�geleidelijke�invoering�gingen�steeds�meer�mbo-scholen�met
het�competentieleren�aan�de�slag�zonder�dat�dit�geëvalueerd�was,�zonder�dat�iemand�wist�of�het�werkt,�zonder�dat

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

de�kwaliteit�van�het�onderwijs�ermee�vooruitging�en�zonder�enige�wetenschappelijke�basis.�Het�belangrijkste�argument�om�door�te�gaan�met�het�competentieleren�lijkt�te
zijn�dat�veel�scholen�het�nu�doen.
Uit�onderzoek�van�de�Tweede�Kamer�naar�de�invoering
van�het�competentieleren�bleek�in�2009�dat�de�invoering
onder�de�maat�was.�De�SP-fractie�heeft�grote�problemen
met�deze�manier�van�invoeren�van�een�grote�onderwijshervorming.�Dat�zouden�andere�partijen�ook�moeten�hebben�als�zij�de�conclusies�van�de�commissie-Dijsselbloem
serieus�nemen.�Deelt�de�minister�de�opvatting�van�de�SPfractie�dat�de�manier�waarop�deze�onderwijshervorming
is�doorgevoerd�niet�strookt�met�de�aanbevelingen�van�de
commissie-Dijsselbloem?
Het�belangrijkste�punt�van�kritiek�op�de�invoering�is�dat
er�geen�enkel�draagvlak�bestond�voor�een�onderwijshervorming�als�deze�bij�de�mensen�die�het�moesten�uitvoeren,�te�weten�de�docenten.�De�Raad�van�State�zegt�daarover:�"De�invoering�van�het�competentiegericht�onderwijs
heeft�weliswaar�steun�van�de�meeste�betrokkenen,�maar
het�draagvlak�op�het�uitvoerende�niveau,�namelijk�de�leraren,�ligt�duidelijk�lager�dan�bij�het�management.�97%
van�de�bestuurders�en�87%�van�de�managers�zijn�positief�tegenover�52%�van�de�leraren�en�55%�van�de�bedrijven."�Dat�is�geen�betrokkenheid�van�de�docenten.�Dat�is
ook�niet�conform�de�afspraken�van�de�Tweede�Kamer�met
de�commissie-Dijsselbloem.
Met�de�aangenomen�motie�van�de�collega's�Jasper�van
Dijk�en�Dibi�kregen�docententeams�inspraak�in�het�al�dan
niet�uitvoeren�van�het�competentieleren.�Deze�motie�is
nooit�uitgevoerd;�leraren�zijn�nauwelijks�betrokken�geweest�bij�de�invoering.�Dat�is,�na�alle�debatten�die�over�dit
onderwijs�zijn�gevoerd�in�dit�huis,�een�schande!�Ik�hoor
graag�van�de�minister�hoe�zij�denkt�dat�de�betrokkenheid
van�docenten�wel�kan�worden�gewaarborgd.�Wij�hebben
een�voorstel.�In�de�paritaire�commissie�die�bepaalt�hoe
de�kwalificatiedossiers�er�uitzien,�hoort�volgens�onze�fractie�tenminste�één�docent.�Hoe�kijkt�de�minister�daartegenaan?
Met�de�invoering�van�deze�wet�legaliseert�de�Tweede
Kamer�een�systeem�dat�nog�ingewikkelder�is�dan�de�lijst
met�bijbanen�van�Hermans�en�Van�Zijl�bij�elkaar.�Wij�hebben�het�over�238�kwalificatiedossiers�met�627�diploma's.
De�kwalificatiedossiers�zijn�opgebouwd�uit�25�competenties�die�zijn�onderverdeeld�in�126�componenten,�die�op
hun�beurt�uit�gedragsankers�bestaan.�Dit�is�idioot�en�onmogelijk�om�mee�te�werken.
Ik�heb�hier�een�kwalificatiedossier�over�installatie�dat
uit�250�pagina's�bestaat.�Bij�kerntaak�1,�installeer�technische�installaties,�staan�tien�werkprocessen.�Ik�moet�er
een�beetje�om�lachen,�want�ik�heb�het�gisterenavond�nog
even�doorgekeken.�Ik�vind�het�knap�dat�mensen�in�de
praktijk�hiermee�kunnen�werken.�Elk�werkproces�is�onderverdeeld�in�competenties,�componenten,�gedragsankers
en�nog�wat�puntjes.�Kan�de�minister�mij�uitleggen�waarom�iemand�die�leidingen�moet�aanleggen�getoetst�wordt
op�samenwerken,�overleggen�en�nog�drie�hokjes?
Dit�is�georganiseerd�wantrouwen.�Zo�ziet�de�wereld�eruit�als�je�docenten�niet�vertrouwt,�want�dan�moet�je�ieder
schroefje�vastleggen�in�een�dossier.�Ik�vraag�de�minister
of�wij�hiermee�mogen�stoppen.�Waarom�zouden�wij�eraan�vasthouden?�Is�haar�wantrouwen�zo�groot�dat�zij�er
niet�meer�van�uitgaat�dat�docenten�zelf�weten�welke�stappen�zij�moeten�nemen�om�een�leerling�naar�een�diploma
te�krijgen?�Waarom�kiest�zij�er�niet�voor�om�deze�bureaucratie�aan�de�kant�te�zetten,�docenten�te�laten�weten�wat

27 april 2011
TK�79

79-2-7

Smits
hun�leerlingen�na�twee,�drie�of�vier�jaar�onderwijs�moeten�kennen�en�ze�de�vrijheid�te�geven�om�daar�te�komen?
Kunnen�alstublieft�al�die�25�achterlijke,�vage�en�onbeduidende�competenties�bij�het�grofvuil?
Ik�geef�een�voorbeeld�uit�de�praktijk:�een�sollicitatietraining�voor�de�opleiding�administratief,�niveau�I�en�II. De
training�duurt�10�minuten;�er�zijn�twee�docenten�aanwezig.�Zo�worden�twintig�gesprekken�op�een�dag�gevoerd.
Er�zijn�twee�checklists�met�competenties:�een�checklist�"spreken"�met�12�competenties�en�een�checklist�"gesprek"�met�24�competenties.�De�leraren�zijn�op�elkaar�ingespeeld,�voeren�het�gesprek�met�de�leerling,�kijken�elkaar�aan�en�denken:�dat�meisje�heeft�een�7�verdiend.�Dan
gaan�zij�door�naar�de�volgende�leerling.�Als�zij�na�afloop
van�deze�twintig�gesprekken�'s�avonds�thuis�zijn,�schenken�zij�zichzelf�een�flinke�borrel�in�en�gaan�de�dossiers�invullen;�dan�rekenen�zij�het�zo,�dat�zij�op�een�7�uitkomen.
Zij�weten�immers�wanneer�een�leerling�een�7�verdient
voor�een�sollicitatiegesprek.�Zij�doen�dit�al�jaren;�zij�zijn
daarvoor�opgeleid.�Dat�rare�dossier�betekent�echter�dat
zij�dingen�moeten�aankruisen�die�helemaal�niet�relevant
zijn�voor�het�gesprek,�die�helemaal�niet�gaan�over�de�wijze�waarop�je�een�goed�gesprek�voert,�die�hun�in�de�weg
staan.�Dit�is�geen�fraude,�dit�is�waar�wij�staan.�Dit�is�de
onderwijspraktijk�die�wij�vakmensen�opdringen.�Op�deze
manier�zijn�docenten�verworden�tot�"afvinkers".�Niet�meer
hun�kennis�en�ervaring�om�tot�een�oordeel�over�een�leerling�te�komen,�telt,�maar�een�afvinklijst�van�voorwaarden.
Dat�leidt�tot�een�nutteloze�en�van�de�werkelijkheid�losgezongen�bureaucratie�in�het�beroepsonderwijs.�Je�reduceert�de�docent�tot�een�boodschappenjongen:�als�hij�maar
kan�afvinken�wat�er�op�het�lijstje�staat.
Voor�vele�managers�in�het�land�bleek�competentieleren
een�smoes�om�iets�anders�in�te�voeren:�lesarm�onderwijs,
met�100�leerlingen�in�een�open�leercentrum�onder�leiding
van�een�instructeur.�Als�een�docent�immers�geen�les�hoeft
te�geven,�hoeft�hij�natuurlijk�ook�niet�bevoegd�te�zijn,�en
helemaal�niet�als�jongeren�zelf�hun�onderwijsvraag�formuleren�en�hun�ontwikkeling�plannen.�Ook�die�flauwekul
kwam�met�het�competentieleren�de�scholen�in.
De�minister�zegt:�ik�ga�daar�niet�over;�ik�ga�niet�over�de
didactiek;�ik�stel�enkel�de�kwalificatiedossiers�vast.�Zij�laat
aan�scholen�hoe�zij�hun�onderwijs�inrichten.�Tegelijkertijd
erkent�zij�in�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�dat
met�de�invoering�van�het�competentieleren�de�didactiek�in
de�scholen�is�veranderd.�Wat�is�het�nu,�minister?�Is�de�didactiek�veranderd�met�het�competentieleren,�of�niet?
Ik�heb�een�praktische�vraag.�Klopt�het�dat�het�lastig�is
voor�een�leerling�om,�als�hij�verhuist,�zijn�opleiding�elders
af�te�ronden,�omdat�er�geen�enkele�aan�modules�gelinkte
structuur�in�de�kwalificatiedossiers�zit?�Zo�ja,�is�de�minister�dan�bereid�om�hier�serieus�naar�te�kijken?
De�overheid�heeft�zichzelf�op�afstand�van�het�onderwijs�geplaatst�en�kan�alleen�nog�sturen�op�uitkomsten.�De
heer�Dijsselbloem�zei�in�het�debat�over�zijn�commissie�en
over�het�onderzoek�van�zijn�commissie:�de�politiek�moet
zichzelf�de�fundamentele�vraag�stellen,�of�zij�stuurt�op�de
goede�dingen.�Als�dat�het�geval�is,�sturen�wij�dan�stevig
genoeg?�Het�antwoord�op�die�vraag�is�volgens�mijn�fractie:�wij�sturen�fout,�maar�wel�stevig.�Wij�sturen�op�vage
competenties�en�nutteloze�invullijsten.�Als�wij�daarmee
vanuit�de�politiek�het�"wat"�verkeerd�bepalen,�dan�gaat
het�"hoe"�gegarandeerd�de�mist�in.�Natuurlijk�stuurt�competentieleren�op�didactiek,�volgens�de�SP-fractie.�Door
competentie�als�hoogste�doel�weer�te�geven,�laten�wij
zien�wat�wij�het�belangrijkste�vinden�in�het�onderwijs:�niet

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

kennis,�maar�houding�en�presentatie.�Als�wij�een�bureaucratisch�moloch�creëren,�zullen�docenten�veranderen�in
geautomatiseerde�"afvinkers".�Als�wij�geen�eisen�stellen
aan�de�kwaliteit,�zullen�leerlingen�opgehokt�in�de�aula�eindigen.
Het�standpunt�van�de�SP-fractie�moge�duidelijk�zijn:
wij�zijn�treurig�over�dit�wetsvoorstel�en�treurig�dat�dit�nu
voorligt.�Wat�mijn�partij�betreft,�stelt�de�overheid�einddoelen�vast�en�krijgen�leraren�de�ruimte�om�die�in�te�vullen.
Met�de�invoering�van�het�competentieleren�heeft�de�minister�een�monster�gecreëerd�dat�enkel�wordt�getemd,
doordat�de�mensen�in�de�scholen�zo�hard�hun�best�doen
om�er�iets�werkbaars�van�te�maken.

De�heer�Çelik�(PvdA):
Voorzitter.�Dat�was�een�stevige�bijdrage�van�collega
Smits,�die�mij�ook�aan�het�denken�heeft�gezet.�Enkele�zorgen�die�zij�heeft�geuit,�zijn�ook�onze�zorgen.�Daarop�wil�ik
graag�stevige�antwoorden�van�de�minister.
Al�jarenlang�is�de�klacht�van�het�bedrijfsleven�dat�het
mbo�niet�de�vakmensen�aflevert�om�wie�men�verlegen
zit.�Er�zijn�zelfs�uitspraken�gedaan�dat�mbo'ers�nog�geen
hamer�zouden�kunnen�vasthouden.�Dat�is�gechargeerd,
maar�het�laat�wel�duidelijk�zien�waar�het�bedrijfsleven
mee�kampt.�Daarom�is�het�beroepsonderwijsveld�gekomen�met�de�gedachte�van�het�competentiegericht�onderwijs.�Op�zichzelf�berust�het�competentiegericht�onderwijs
op�zinnige�overwegingen,�maar�in�de�praktijk�is�het�helaas
vaak�anders�uitgepakt.�Ook�uit�gesprekken�in�mijn�directe�omgeving�is�mij�dit�gebleken.�Leerlingen�kregen�nauwelijks�les�en�ook�de�individuele�begeleiding�kwam�nauwelijks�uit�de�verf.�De�mbo'ers�mochten�het�allemaal�zelf
uitzoeken.�Ik�begrijp�dat�ook�dit�gechargeerd�kan�overkomen,�maar�in�de�praktijk�is�het�altijd�handig�om�stevige
woorden�te�gebruiken�om�duidelijk�te�maken�wat�er�tussen�de�oren�van�veel�leerlingen�speelt.
Dit�probleem�heeft�niet�te�maken�met�de�onwil�van�het
onderwijspersoneel.�Met�aandacht�heb�ik�de�brief�van�Beter�Onderwijs�Nederland�gelezen,�waarin�heel�charmant
een�aantal�zaken�wordt�uitgelicht.�Mijn�complimenten
voor�Beter�Onderwijs�Nederland�–�ik�neem�deze�vereniging�heel�serieus�op�dit�punt�–�maar�in�mijn�ogen�heeft
het�probleem�vooral�te�maken�met�de�snelheid�waarmee�de�mbo-instellingen�het�competentiegericht�onderwijs�hebben�vormgegeven�en�daarmee�aan�de�slag�zijn
gegaan,�terwijl�deze�vernieuwing�onvoldoende�voorbereid�en�met�de�docenten�doorgenomen�was.�Dat�laat�misschien�een�beetje�zien�welke�afstand�er�is�tussen�het�bestuur,�het�management�en�het�onderwijsveld.�Het�lijkt�mij
van�belang�te�constateren�dat�wij�dergelijke�zaken�nu�eenmaal�niet�zonder�het�operationeel�onderwijsveld�kunnen
vormgeven.�Vandaar�dat�wij�in�het�verleden�de�motie�van
de�heer�Van�Dijk�hebben�ondersteund,�waarin�werd�gevraagd�ook�het�inzicht�van�de�docenten�stevig�mee�te�nemen�bij�de�implementatie.
Daarbij�komt�dat�het�onderwijspersoneel�in�onze�ogen
onvoldoende�was�bijgeschoold.�De�faciliteiten�schoten�te
kort�en�te�gemakkelijk�werd�ervan�uitgegaan�dat�het�zelfstandig�laten�werken�van�mbo'ers�minder�begeleiding
noodzakelijk�maakte.�Bij�dat�punt�wil�ik�even�stilstaan.�Vorige�week,�toen�wij�een�algemeen�overleg�over�het�mbo
hadden,�maar�ook�daarvoor,�toen�wij�over�allerlei�andere
onderwerpen�binnen�het�primair�en�het�voortgezet�onderwijs�spraken,�hebben�wij�te�vaak�stilgestaan�bij�het�woord

27 april 2011
TK�79

79-2-8

Çelik
"begeleiden".�Ik�wil�niet�zeggen�dat�het�mij�begint�te�irriteren,�maar�als�in�het�onderwijs�in�Nederland�het�kind,�de
leerling,�centraal�staat,�hoe�kan�het�dan�in�vredesnaam
dat�wij�iedere�keer�met�elkaar�moeten�constateren�dat
de�begeleiding�slecht�is�geregeld�en�in�heel�veel�gevallen�bagger�is?�Wij�zien�graag�dat�op�dit�punt�onze�zorgen
worden�weggenomen,�door�de�begeleiding�in�het�mbo�te
borgen,�zeker�als�het�gaat�om�het�competentiegericht�onderwijs,�en�ervoor�te�zorgen�dat�maatwerk�in�alle�gevallen
aanwezig�is.�Zonder�maatwerk�kunnen�wij�niet�borgen�dat
competentiegericht�onderwijs�een�succes�wordt,�nog�los
van�de�bevindingen�van�de�commissie-Dijsselbloem,�waar
ik�straks�graag�nog�iets�over�wil�zeggen.
Instellingen�lieten�de�begeleiding�te�vaak�overnemen
door�onderwijsondersteunend�personeel,�zoals�blijkt�uit
de�cijfers�over�2008�en�2009.�Uit�het�onlangs�verschenen
onderwijsverslag�blijkt�dat�echter�nog�steeds�het�geval
te�zijn.�Dat�baart�mij�extra�zorgen.�Graag�hoor�ik�van�de
minister�hoe�zij�het�voor�elkaar�zal�krijgen�dat�niet�alleen
vakbekwame,�maar�ook�vakbevoegde�docenten�de�leerlingen�begeleiden.�Hoe�kunnen�wij�ervoor�zorgen�dat�coaching�zo�maximaal�mogelijk�aanwezig�is,�niet�alleen�in
vakkennis,�maar�ook�in�bevoegdheid?�Welke�termijn�heeft
de�minister�op�dit�punt�in�haar�hoofd?�Op�welk�moment
is�de�huidige�situatie�uit�den�boze�en�moeten�de�docenten
bevoegd�en�bekwaam�zijn?
Terecht�heeft�de�huidige�minister�en�toenmalige�staatssecretaris�mevrouw�Van�Bijsterveldt�besloten�om�de�wettelijke�verankering�van�het�competentiegericht�onderwijs
uit�te�stellen.�Op�dat�punt�zijn�wij�nu�aanbeland.�Vandaag
moet�er�een�oordeel�van�de�Kamer�komen;�go�or�no�go.
Ik�moet�echter�nog�steeds�constateren�dat�er�sprake�is
van�zoveel�"ophokuren",�zoveel�lesuitval�en�zoveel�problemen�met�vakbekwame�en�bevoegde�docenten�en�van�allerlei�andere�bijkomende�effecten�waardoor�onvoldoende�scherp�wordt�geluisterd�naar�geluiden�vanaf�de�werkvloer,�van�onderwijzers.�Op�basis�waarvan�heeft�de�minister�er�dan�nog�vertrouwen�in�dat�het�competentiegericht
onderwijs�zal�slagen?�Daarover�krijg�ik�graag�duidelijkheid
van�de�minister.
Laat�ik�vooropstellen�dat�mijn�fractie�gematigd�positief�is�over�het�voorstel,�maar�zij�heeft�wel�een�aantal�zorgen.�Een�daarvan�heb�ik�net�genoemd,�namelijk�de�begeleiding.�Het�luisteren�naar�de�werkvloer�en�het�serieus�nemen�van�de�punten�van�de�werkvloer�is�ook�een�zorg,�net
als�het�centraal�stellen�van�de�leerling.�Vorige�week�hebben�wij�over�niveau�1�gesproken.�Het�ging�daarbij�over
het�afzonderen�van�niveau�1�om�maatwerk�te�kunnen�leveren�en�leerlingen�klaar�te�stomen�voor�de�arbeidsmarkt,
voor�een�kwalificatie�of�voor�doorstroming�naar�niveau�2,
om�uiteindelijk�ook�een�startkwalificatie�te�behalen.�Ik�wil
graag�van�de�minister�weten�hoe�dat�zich�verhoudt�met
de�AKA-opleiding�waarover�hierbij�wordt�gesproken.�Zit
daar�nog�licht�tussen�of�sluit�dat�een-op-een�aan�op�onze
eerdere�besprekingen?
Ik�zie�dat�mevrouw�Smits�een�vraag�heeft.
De�voorzitter:
Mevrouw�Smits,�ik�keek�over�u�heen.
Mevrouw�Smits�(SP):
Je�zou�denken�dat�dit�bijna�onmogelijk�is,�maar�ik�ben�blij
dat�dit�mij�ook�een�keer�gebeurt.�De�heer�Çelik�zei�dat�hij
gematigd�positief�is,�maar�waarover�is�hij�positief?

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Çelik�(PvdA):
Mevrouw�Smits,�eigenlijk�zouden�wij�het�met�elkaar�eens
moeten�zijn�omdat�volgens�onze�fracties�de�overheid�haar
handen�niet�te�ver�moet�terugtrekken.�Ik�heb�in�eerdere
debatten�al�aangegeven�dat�ik�bij�de�sociaaldemocraten
hoor�die�vinden�dat�wij�onze�handen�te�ver�hebben�teruggetrokken,�ook�van�het�onderwijs.�Het�is�soms�noodzakelijk�dat�de�overheid�zich�erin�mengt,�ook�al�mengt�zij�zich
misschien�een�beetje�in�de�"hoe"-vraag,�om�de�kwaliteit
te�borgen�en�de�aansluiting�op�de�arbeidsmarkt�en�het�hoger�onderwijs�te�verbeteren.�Competentiegericht�onderwijs�kan�volgens�mij,�ondanks�alle�kinderziektes�waarover
ik�net�sprak�en�met�alle�lompe�invoeringen�van�sommige
instellingen,�een�verbetering�voor�de�kennis�van�de�leerling�zijn.�De�kennis�en�vaardigheden�van�een�leerling�worden�namelijk�alleen�maar�steviger�als�je�het�goed�implementeert.�Daarom�vind�ik�dat�het�een�kans�moet�krijgen
waarin�ik�geloof,�maar�dan�moet�een�aantal�elementen
wel�goed�geborgd�zijn.�Daarover�heb�ik�net�een�vraag�aan
de�minister�gesteld.
Mevrouw�Smits�(SP):
Als�de�kwalificatiestructuur�goed�wordt�geborgd,�als�de
kwalificatiedossiers�goed�zijn,�kan�ik�mij�voorstellen�dat�je
zegt:�wij�hebben�het�einddoel�vastgesteld�en�dan�heeft�de
overheid�zich�ermee�bemoeid.�Ik�heb�de�brief�er�even�bij
gepakt�en�daarin�staat�dat�de�kwalificatiedossiers�worden
samengesteld�in�termen�van�"samenwerken�en�overleggen",�"formuleren�en�rapporteren",�"presenteren"�en�"met
druk�en�tegenslag�kunnen�omgaan".�Vindt�de�heer�Çelik
dit�een�positief�element�uit�het�competentiegericht�onderwijs?
De�heer�Çelik�(PvdA):
Ik�was�leidinggevende�in�mijn�vorige�functie.�Sinds�een
paar�jaar�voerden�wij�functioneringsgesprekken�op�basis
van�competenties�en�dat�was�een�verademing.�Alleen�vakinhoud�is�namelijk�vaak�onvoldoende�om�iemand�goed�te
kunnen�beoordelen.�Als�iemand�goed�functioneert,�maar
onder�druk�minder�goed�functioneert,�dan�is�dat�een�minpunt.�Dat�zegt�ook�iets�over�het�vakmanschap�van�zo'n
persoon.�Als�een�loodgieter�prima�kan�functioneren�als�er
niets�aan�de�hand�is�en�er�alleen�een�leiding�gerepareerd
moet�worden,�dan�is�dat�prima.�Als�echter�tegelijkertijd
het�gehele�huis�volloopt�met�water,�dan�moet�zo'n�loodgieter�onder�druk�kunnen�presteren.�Ik�denk�dat�voor�dit
soort�punten�ook�in�de�opleiding�weinig�aandacht�is�geweest�in�het�verleden.�Ik�ben�het�ermee�eens�dat�je�een
middenweg�moet�vinden�en�niet�op�ieder�detail�moet
letten.�Toch�denk�ik�dat�de�intentie�een�prima�intentie�is
waardoor�het�vakmanschap�wordt�verscherpt�en�verbeterd.�Dat�gevoel�heb�ik�wel.
Mevrouw�Smits�(SP):
Deelt�de�heer�Çelik�dan�niet�mijn�opvatting�dat�je�op�de
opleiding�leert�hoe�je�de�leiding�moet�repareren,�dat�je�op
stage�leert�hoe�je�met�crisissituaties�moet�omgaan�en�dat
je�vervolgens,�als�je�aan�het�werk�gaat,�leert�hoe�dat�allemaal�bij�elkaar�komt�en�je�je�ontwikkelt,�zodat�je�dan�op�je
competenties�mag�worden�beoordeeld?�Is�hij�het�niet�met
mij�eens�dat�in�de�opleiding�die�eraan�voorafgaat,�kennis
en�vakkunde�voorop�moeten�staan?
De�heer�Çelik�(PvdA):
Ik�zie�dat�als�een�geheel.�In�het�mbo�is�het�nu�juist�de�bedoeling�dat�deze�drie�actoren�stevig�samenwerken�en�sa-

27 april 2011
TK�79

79-2-9

Çelik
men�zo'n�kwalificatiestructuur�vaststellen.�Het�een�sluit
het�ander�niet�uit.�Je�kunt�op�school�meer�aandacht�besteden�aan�een�aantal�zaken,�maar�vervolgens�moet�je
dat�tijdens�je�stage�wel�in�een�bedrijf�kunnen�implementeren.�Ook�de�stage�is�onderdeel�van�de�opleiding.�Ik�zie�het
dus�als�geheel.�Ik�begrijp�mevrouw�Smits�wel�en�ik�ga�een
eind�met�haar�mee.�Ik�zie�het�echter�als�geheel�en�daarom
vind�ik�dat�de�basis�moet�worden�gelegd�in�de�mbo-instelling�zelf.
Voorzitter.�Tot�slot�heb�ik�in�het�wetsvoorstel�gezocht
naar�een�evaluatiemoment,�maar�heb�dat�niet�kunnen�vinden.�Misschien�heb�ik�het�niet�gezien�of�heb�ik�niet�goed
opgelet;�dat�kan.�Ik�hoor�graag�van�de�minister�hoe�zij
aankijkt�tegen�een�evaluatiemoment�en�of�zij�dan�zit�te
wachten�op�een�amendement�van�mij�op�dat�punt.�Ik�heb
namelijk�een�amendement�hiertoe�voorbereid.

De�heer�Biskop�(CDA):
Voorzitter.�Mevrouw�Smits�hield�een�vurig�pleidooi�voor
gewoon�goed�onderwijs.�Als�wij�elkaar�nu�ergens�in�kunnen�vinden,�is�het�daar�wel�in.�Gewoon�goed�onderwijs
hoeft�niet�altijd�te�betekenen�dat�het�competentiegericht
onderwijs�de�absolute�oplossing�is.�Competentiegericht
onderwijs�houdt�niet�automatisch�in�dat�iets�goed�onderwijs�is.�Competentiegericht�onderwijs�moet�ook�geen�excuus�zijn�om�geen�of�slecht�onderwijs�te�geven.�Competentiegericht�onderwijs�is�al�zeker�geen�panacee�dat�automatisch�alle�roosterperikelen�en�alle�beroerde�ophokuren
doet�verdwijnen.�Dat�is�het�niet.�Ook�van�competentiegericht�onderwijs�moet�je�iets�willen�maken.
Competentiegericht�onderwijs,�waarom�dan?�Nou,�omdat�je�er�met�kennis�uit�een�boekje�en�wat�oefenen�in�een
schoollokaal�niet�komt.�Het�Nederlandse�systeem�van�beroepsonderwijs�kent�een�uniek�onderwijsconcept.�Dat
komt�niet�alleen�omdat�leerlingen�met�onze�bol-�en�bblopleidingen,�de�beroepsopleidende�leerweg�en�de�beroepsbegeleidende�leerweg�waarbij�enerzijds�leerlingen
voornamelijk�op�school�zijn�en�een�korte�stage�volgen
en�anderzijds�in�de�praktijk�aan�het�werk�zijn�en�nog�één
dag�school�gaan,�worden�opgeleid�tot�vakmensen.�Dat
gebeurt�aan�de�hand�van�kwalificatiedossiers�die�door
het�onderwijs�en�het�bedrijfsleven�samen�zijn�gemaakt.
Als�bedrijven�bij�mij�komen�klagen�in�de�trant�van�"ja,
mijnheer�Biskop,�als�u�nu�toch�eens�kijkt�wat�er�in�dat
kwalificatiedossier�staat",�kan�ik�hen�met�recht�en�reden
aanspreken�dat�zij�zelf�mede�verantwoordelijk�zijn�voor
het�kwalificatiedossier.�De�bedrijven�zitten�namelijk�via
hun�organisatie�samen�met�het�onderwijs�aan�tafel�om
het�kwalificatiedossier�te�maken.�Het�uiteindelijke�doel
van�dat�alles�is�om�vakmensen�in�wording�te�krijgen.�Het
mooie�is�ook�nog�dat�wij�uiteindelijk�niet�afsluiten�met
een�examen�en�een�briefje�in�een�zweterige�zaal.�Het�heet
"proeve�van�bekwaamheid".�Alleen�die�naam�al!�Alleen
als�je�die�met�een�voldoende�afsluit,�krijg�je�een�diploma.
Dan�heb�je�de�proeve�van�bekwaamheid�afgelegd.
Wij�zijn�met�heel�veel�vallen�en�opstaan�tot�dit�wetsvoorstel�gekomen.�Al�die�problemen�waarover�zojuist
werd�gesproken,�hebben�zich�echt�voorgedaan.�Wij�hebben�ze�gezien�en�wij�hebben�er�informatie�over�gekregen.
Het�is�ook�de�CDA-fractie�een�zorg�geweest.�Het�is�vallen
en�opstaan�geweest,�met�slechte�maar�ook�met�goede
voorbeelden.�Als�hier�iets�passeert�wat�"het�nieuwe�leren"
wordt�genoemd,�zal�de�betreffende�hoogleraar�Robert�Simons�alles�wat�hij�nog�aan�haar�heeft�uit�het�hoofd�trek-

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

ken,�omdat�hij�ooit�deze�term�in�de�wereld�heeft�gebracht.
Men�kan�de�stukken�erop�nalezen,�maar�hij�heeft�er�niet
mee�bedoeld�dat�het�onderwijs�het�zelf�maar�moet�uitzoeken.�Soms�wordt�er�namelijk�een�karikatuur�van�gemaakt,
ook�van�het�competentiegericht�onderwijs.
De�Tweede�Kamer�heeft�de�uitdaging�aangenomen�om
zelf�onderzoek�te�doen�naar�de�totstandkoming�van�het
competentiegericht�onderwijs.�Wij�hebben�gekeken�of�het
Dijsselbloemproof�was.�Maar�Dijsselbloems�uitgangspunten�waren�nog�maar�koud�aan�het�papier�toevertrouwd,
of�het�competentiegericht�onderwijs�was�al�een�stuk�onderweg.�Daar�zaten�inderdaad�knelpunten�in,�maar�wij
hebben�ook�geconstateerd�dat�het�draagvlak�groeide�en
groeiend�is�gebleven.�Fikse�discussies�zijn�gevoerd�over
dat�draagvlak�en�over�de�invoering,�die�uiteindelijk�meer
tijd�hebben�gevraagd�en�gekregen,�zoals�collega�Çelik�zojuist�al�memoreerde.
De�angst�dat�kinderen�niet�meer�kunnen�rekenen�vanwege�het�competentiegericht�onderwijs�is�natuurlijk�je
reinste�flauwekul.�In�geen�enkel�kwalificatiedossier�staat
dat�kinderen�niet�moeten�kunnen�rekenen�of�dat�zij�er
maar�een�gooi�naar�moeten�doen.�Uiteindelijk�gaat�het
om�het�afleveren�van�vakmensen,�die�goed�zijn�toegerust
voor�de�samenleving,�of�om�het�vak�uit�te�oefenen�dan
wel�om�verder�te�leren�aan�het�hbo.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Toch�zijn�heel�veel�van�onze�jongeren�in�het�mbo�laaggeletterd�en�beheersen�zij�de�taal-�en�rekenvaardigheden
niet.�Daarom�is�het�heel�goed�dat�deze�minister�daarvoor
een�actieplan�heeft�gemaakt.�Hoe�verklaart�de�heer�Biskop
dat�heel�veel�van�die�jongeren�toch�niet�goed�genoeg�kunnen�rekenen,�schrijven�en�spellen?
De�heer�Biskop�(CDA):
Ja,�dat�is�zo'n�karikatuur�en�zo'n�misvatting�waarover�ik
het�zojuist�had.�De�laaggeletterden�zijn�mij�een�grote�zorg.
Ik�ben�erg�blij�dat�deze�minister�de�aandacht�voor�taal�en
rekenen�in�het�onderwijs�op�zich�heeft�genomen,�maar�er
was�geen�sprake�van�dat�er�vanwege�de�invoering�van�het
competentiegericht�onderwijs�plotseling�hordes�laaggeletterden�van�de�scholen�kwamen.�De�heer�Dibi�weet�net
zo�goed�als�ik�dat�die�er�zijn�geweest,�dat�het�ons�een�grote�zorg�is�en�dat�wij�daar�iets�aan�moeten�doen.�Maar�dat
heeft�niets�te�maken�met�het�concept�van�competentiegericht�onderwijs.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�heer�Biskop�begrijpt�mij�niet�helemaal.�Ik�doe�namelijk�niet�mee�aan�die�karikatuur.�Ik�vraag�hem�hoe�het�dan
komt�dat�ongeveer�20%�van�de�500.000�jongeren�die�jaarlijks�naar�de�roc's�gaan,�laaggeletterd�zijn?�Waar�wijt�de
heer�Biskop�dat�aan?
De�heer�Biskop�(CDA):
Dat�wijt�ik�aan�onvoldoende�aandacht�voor�de�Nederlandse�taal,�niet�alleen�in�het�mbo�zelf�maar�ook�in�de�daaraan
voorafgaande�schoolvormen.�Wij�hebben�helaas�moeten
constateren�dat�jongeren�die�met�een�bepaald�niveau�van
de�basisschool�komen�in�een�vervolgopleiding�op�hetzelfde�niveau�en�soms�zelfs�op�een�lager�niveau�zaten.�Daarom�geven�wij�ook�alle�steun�om�daar�iets�aan�te�doen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�heer�Biskop�zegt�nu�dat�het�dus�ook�aan�het�mbo�ligt.
Hij�zegt�namelijk�dat�ook�de�vooropleiding�weinig�aan-

27 april 2011
TK�79

79-2-10

Biskop
dacht�besteedt�aan�taal�en�rekenen.�Ik�vind�dat�een�belangrijke�uitspraak,�omdat�het�voor�mijn�fractie�heel�belangrijk�is�dat�er�bij�de�invoering�van�het�competentiegericht�onderwijs�meer�aandacht�komt�voor�taal�en�rekenen.
De�heer�Biskop�(CDA):
Daar�kan�ik�mij�heel�snel�bij�aansluiten.�Wij�zijn�er�niet
voor�niets�voorstander�van�geweest�om�Nederlands,�rekenen,�wiskunde�en�Engels�in�het�mbo�in�een�centraal�examen�onder�te�brengen�om�zodoende�die�kwaliteiten�echt
te�borgen,�omdat�het�fundamenten�voor�de�rest�van�de
opleiding�zijn.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�denk�dat�ik�het�wel�met�de�heer�Biskop�eens�ben�dat
laaggeletterdheid�en�slecht�rekenen�niet�direct�samenhangen�met�het�competentieonderwijs,�maar�dan�moet�hij
het�ook�met�mij�eens�zijn�dat�het�competentieonderwijs�er
bepaald�niet�toe�bijdraagt�dat�het�beter�wordt.�Allerlei�onderzoeken�tonen�toch�aan�dat�het�niveau�van�rekenen�en
lezen�aan�het�eind�van�het�mbo�vaak�slechter�is�dan�aan
het�eind�van�groep�acht�van�de�basisschool.�Hoe�verklaart
de�heer�Biskop�dat�dan?
De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�heb�daarvan�zojuist�al�gezegd�dat�wij�heel�goed�moeten
bezien�wat�de�oorzaak�is.�Ik�ben�er�niet�van�overtuigd�dat
het�competentiegericht�onderwijs�er�juist�voor�gezorgd
heeft�dat�dit�het�geval�is.�Wij�zien�het�in�het�mbo.�Daarin
hebt�u�helemaal�gelijk.�Wij�zien�het�ook�in�andere�onderwijsvormen,�die�helemaal�niets�met�cgo�te�maken�hebben.�De�afgelopen�jaren�hebben�wij�gezien�dat�er�te�weinig�aandacht�is�geweest�voor�de�basisvakken�Nederlands
en�rekenen.�Er�is�alle�reden�om�daarvoor�extra�geld�uit
te�trekken,�zeker�ook�in�het�mbo,�en�om�daarvoor�centrale�examinering�in�te�voeren.�Daarover�zult�u�het�met�mij
toch�snel�eens�zijn.
De�heer�Beertema�(PVV):
Dat�vind�ik�toch�een�beetje�te�gemakkelijk.�Veel�scholen
hebben�onder�het�mom�van�cgo�het�vak�Nederlands�domweg�afgeschaft.�Het�is�jarenlang�niet�gegeven�in�heel�veel
opleidingen,�omdat�het�niet�belangrijk�genoeg�gevonden�werd.�U�kunt�dan�wel�een�mooi�pleidooi�houden�voor
meer�aandacht�voor�taalonderwijs,�maar�het�in�het�kader
van�cgo�is�de�principiële�uitspraak�gedaan�dat�dit�voor�de
leerling�niet�belangrijk�was.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�weet�niet�waar�u�dat�vandaan�haalt,�maar�het�is�volstrekte�onzin.�Binnen�het�cgo�is�het�Nederlands�contextgericht�gemaakt,�zoals�het�zo�mooi�heet.�Dit�betekent�dat�je
een�schilder�leert�lezen�wat�er�op�het�blik�verf�staat�en�ervoor�zorgt�dat�men�de�handleiding�kan�lezen�van�het�materiaal�waar�men�mee�werkt,�zodat�de�leerling�–�terecht
–�beter�gemotiveerd�is�om�zijn�Nederlands�te�leren,�omdat�het�Nederlands�in�die�context�iets�betekent�en�niet�zomaar�een�losstaand�vak�is.�Dat�is�de�bedoeling�geweest.
Er�is�geen�kwalificatiedossier�dat�u�mij�kunt�laten�lezen
waarin�staat:�nota�bene:�stop�maar�met�het�geven�van�het
vak�Nederlands.�U�kunt�wel�proberen�dat�hier�te�vertellen,
maar�het�bestaat�niet.
De�heer�Beertema�(PVV):
Daar�heeft�de�heer�Biskop�helemaal�gelijk�in.�Het�staat�er
ook�niet�in,�maar�de�heer�Biskop�moet�dan�wel�met�ons

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

erkennen�dat�de�invoering�van�het�competentieonderwijs
wel�tot�deze�effecten�heeft�geleid,�namelijk�dat�een�vak
wordt�afgeschaft�en�dat�leerlingen�inderdaad�geen�verfinstructie�meer�kunnen�lezen�op�niveau�2.�Dat�hangt�onvermijdelijk�samen�met�de�invoering�van�het�cgo.�Ik�wil�dat
niet�kenmerken�als�een�karikatuur�die�zich�hier�en�daar
heeft�voorgedaan.�Dan�zou�er�niet�zo'n�massief�verzet�uit
alle�delen�van�het�land�zijn�gekomen�van�leraren�die�met
cgo�moeten�werken.
De�heer�Biskop�(CDA):
Op�dat�laatste�kom�ik�straks�nog�terug.�Ik�heb�daar�een
mooi�stukje�tekst�over;�dan�kunt�u�daarop�inschieten.�Zoals�ik�al�heb�gezegd�dat�het�cgo�geen�panacee�is�voor�allerlei�problemen,�is�het�ook�niet�zo�dat�het�een�excuus
is�om�slecht�onderwijs�of�geen�onderwijs�te�geven.�Het
heeft�nooit�aan�de�kwalificatiedossiers�en�het�competentiegericht�onderwijs�ten�grondslag�gelegen�dat�op�scholen�zou�worden�gezegd:�het�is�nu�competentiegericht�onderwijs,�wij�leren�de�leerlingen�pijpfitten�en�geven�geen
Nederlands�meer.�Als�onderwijsinstellingen�dat�ervan�maken,�zijn�zij�op�de�verkeerde�weg.
De�heer�Beertema�(PVV):
Maar�in�de�praktijk�is�het�overal�zo�gebeurd.
De�heer�Biskop�(CDA):
Dus�hebben�wij�ons�daartegen�verzet�en�dus�hebben�wij
gezegd:�Nederlands,�rekenen�en�Engels�moeten�centraal�worden�geëxamineerd.�Wij�moeten�extra�middelen
uittrekken�voor�taal�en�rekenen,�om�er�op�het�mbo�iets
moois�van�te�maken.
In�het�bedrijfsleven�wordt�er�al�veel�langer�met�competenties�gewerkt.�De�heer�Çelik�gaf�dat�al�aan.�Eigenlijk�is
het�dan�ook�heel�logisch�dat�het�de�wens�van�het�bedrijfsleven�is�om�de�opleidingen�daarbij�te�laten�aansluiten.�Het
is�geen�verrassing�als�ik�zeg�dat�dit�bij�mijn�fractie�in�goede�aarde�is�gevallen.�Met�de�omslag�van�eindtermgericht
naar�competentiegericht�onderwijs�is�de�nadruk�meer�komen�te�liggen�op�de�competenties�–�kennis,�vaardigheden
en�beroepshouding�–�die�een�leerling�moet�verwerven
om�een�vak�uit�te�oefenen:�weten�wat�je�moet�doen�om
een�lekkende�kraan�te�repareren,�de�vaardigheid�hebben
om�het�op�te�lossen�en�de�klantgerichte�houding�om,�precies�zoals�de�heer�Çelik�zei,�de�zaak�achteraf�weer�droog
achter�te�laten�en�keurig�netjes�goedemiddag�te�zeggen
als�je�weer�weggaat.�Dat�verhoogt�uiteindelijk�de�kwaliteit�van�de�mbo-opleidingen�en�zorgt�voor�een�betere�aansluiting�bij�de�wensen�van�de�beroepsgroep.�Dat�is�nodig,
want�Nederland�heeft�behoefte�aan�goed�opgeleide�vakmensen.�We�stevenen�af�op�een�kenniseconomie,�maar
ook�een�kenniseconomie�kan�niet�zonder�gekwalificeerde
mensen�in�de�zorg,�in�de�techniek�of�waar�dan�ook.
Afgelopen�twee�weken�hebben�wij�in�de�Kamer�veel
aandacht�aan�het�middelbaar�beroepsonderwijs�besteed.
Gisteravond�stonden�we�hier�om�een�algemeen�overleg�af
te�maken.�Tijdens�het�algemeen�overleg�van�vorige�week
heb�ik�al�gezegd�dat�het�goed�is�dat�het�middelbaar�beroepsonderwijs�zich�aan�het�slechte�imago�aan�het�ontworstelen�is.�Dat�slechte�imago�was�er.�De�voorbeelden
daarvan�zijn�hier�intussen�voldoende�gepasseerd.�Dat
mbo�neemt�nu�zelf�de�verantwoordelijkheid�voor�het�verhogen�van�de�kwaliteit�van�het�onderwijs�en�van�de�eigen
organisatie.
De�bekende�discussie�over�hoe�en�wat�komt�in�dit�wetsvoorstel�aan�de�orde.�Wij�volgen�de�lijn�van�de�minis-

27 april 2011
TK�79

79-2-11

Biskop
ter�dat�dit�wetsvoorstel�over�het�wat�gaat,�over�wat�afgestudeerde�mbo'ers�moeten�kennen�en�kunnen.�Het�gaat
niet�over�het�hoe.�Hoe�het�onderwijs�wordt�ingericht,�is
aan�het�onderwijs�en�aan�de�docenten.�Ik�heb�er�veel�vertrouwen�in�dat�in�ieder�geval�de�pedagogisch-didactische
component�via�het�professioneel�statuut�goed�kan�worden�vastgelegd.
Over�de�betrokkenheid�van�docenten�is�de�afgelopen
jaren�veel�gezegd.�De�minister�heeft�de�kritiek�daarop�in
de�vorige�en�in�deze�periode�goed�opgepakt,�met�goed�resultaat.�Als�je�nu�kijkt�naar�de�resultaten,�zie�je�dat�bijna
80%�van�de�docenten�zich�in�juni�2010�voldoende�toegerust�voelde�om�competentiegericht�onderwijs�te�verzorgen.�Bovendien�blijkt�uit�het�verslag�dat�bijna�85%�van�alle�opleidingen�op�competentiegerichte�kwalificatiedossiers�is�gebaseerd.�In�die�zin�volgt�dit�wetsvoorstel�wat
eigenlijk�in�de�praktijk�al�is�gegroeid.�Verder�is�een�groot
deel�van�de�docenten�betrokken�geweest�bij�de�ontwikkeling�van�de�kwalificatiedossiers,�waar�precies�in�staat
wat�ze�moeten�kennen�en�kunnen.�Dat�is�een�goede�zaak.
Ik�ben�dan�ook�benieuwd�hoe�de�minister�gaat�reageren
op�het�voorstel�van�de�fracties�van�de�SP�en�D66�voor�de
aanwezigheid�van�docenten�in�de�paritaire�commissies,
waar�een�en�ander�nog�geborgd�zou�kunnen�worden.
De�primaire�taak�is�het�vertalen�van�de�kwalificatiedossiers�naar�het�uiteindelijke�onderwijs.�Zoals�gezegd,�kan
via�het�professioneel�statuut�professionele�ruimte�worden�geregeld.�In�het�debat�van�vorige�week�hebben�wij
van�de�minister�begrepen�dat�er�nog�niet�veel�te�zeggen
valt�over�hoe�het�professioneel�statuut�in�het�veld�valt,
maar�wij�zijn�er�erg�nieuwsgierig�naar.�Wij�vinden�het�namelijk�van�belang�dat�het�professioneel�statuut�in�de�praktijk�echt�handen�en�voeten�krijgt.�Daar�komt�de�betrokkenheid�van�de�docent�echt�tot�uiting.�Wij�sporen�de�minister
graag�aan�om�het�veld�er�eens�op�aan�te�spreken�dat�het
echt�iets�van�het�professioneel�statuut�maakt,�want�dat�is
echt,�echt�noodzakelijk.
Mevrouw�Smits�(SP):
Voorzitter.�Waarop�baseert�de�heer�Biskop�dat�onder�docenten�het�draagvlak�voor�competentieleren�is�gegroeid,
zoals�hij�zei?
De�heer�Biskop�(CDA):
Er�is�een�hele�serie�onderzoeken.�Als�u�het�rapport�nog
even�naleest�dat�wij�als�Kamer�zelf�hebben�opgesteld,�dan
ziet�u�dat�er�al�een�groei�in�het�draagvlak�te�constateren
was.�Ook�in�de�rapporten�van�vervolgonderzoeken�en�op
mbo�2010�lees�je�dat�de�betrokkenheid�van�docenten�alleen�maar�gestegen�is.
Mevrouw�Smits�(SP):
Ja,�als�je�het�heel�creatief�interpreteert�is�dat�absoluut�zo,
maar�uit�het�rapport�van�de�Kamer,�die�als�enige�echt�onderzoek�heeft�gedaan�naar�de�betrokkenheid�van�docenten,�blijkt�dat�52%�van�de�leraren�positief�is�over�competentiegericht�onderwijs.�Dit�zijn�de�laatste�cijfers�die�we
hebben.�Uit�een�publicatie�van�twintig-tien�blijkt�inderdaad�dat�mensen�zich�…�Hoe�zei�u�dat�zo�mooi?
De�heer�Biskop�(CDA):
…�voldoende�toegerust�voelden�om�competentiegericht
onderwijs�vorm�te�geven�en�te�examineren.�Dit�zeg�ik�zo
even�uit�mijn�hoofd.�Volgens�mij�staat�dat�er.

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

Mevrouw�Smits�(SP):
Precies,�dat�zie�ik�nu�ook.�Tegelijkertijd�vindt�slechts�44%
de�randvoorwaarden�in�orde�en�waardeert�een�kleine
meerderheid�van�58%�van�de�docenten�de�randvoorwaarden�voor�het�competentiegericht�onderwijs�op�managementgebied�positief.�Ik�ben�hartstikke�voor�het�creatief
omgaan�met�de�cijfers�die�we�krijgen.�Dat�is�natuurlijk�het
goed�recht�van�alle�woordvoerders�hier;�dat�doen�we�allemaal.�Is�de�heer�Biskop�het�met�mij�eens�dat�het�enige
concrete�cijfer�over�draagvlak�onder�docenten�het�cijfer
is�dat�voortkomt�uit�het�onderzoek�dat�het�Bureau�Onderzoek�en�Rijksuitgaven�in�2009�heeft�gedaan?�Is�hij�het�er
ook�mee�eens�dat�daaruit�blijkt�dat�slechts�52%�van�de�docenten�positief�is�over�competentiegericht�onderwijs?
De�heer�Biskop�(CDA):
Nu�maakt�mevrouw�Smits�het�plotseling�wel�heel�erg�mager.�Je�kunt�een�glas�natuurlijk�altijd�halfvol�of�halfleeg
zien.�Ik�begrijp�dat�mevrouw�Smits�het�graag�halfleeg�ziet,
maar�zij�begrijpt�dat�ik�het�graag�halfvol�zie.�Alleen�maar
kijken�naar�de�cijfers�uit�2009�is�onvoldoende,�want�er�is
in�het�vervolg�weer�gekeken,�zoals�mevrouw�Smits�zelf
al�zei.�Dat�was�wel�op�een�iets�andere�manier�en�het�is
ook�anders�geformuleerd.�Ik�ben�het�wel�onmiddellijk�met
mevrouw�Smits�over�de�randvoorwaarden�eens�als�het
gaat�om�opleiding�en�betrokkenheid.�Daarop�hebben�we
de�minister�al�een�paar�keer�aangesproken.�Dat�zullen�we
blijven�doen.�Het�professioneel�statuut�vind�ik�daarom
ook�zo�van�belang,�omdat�het�bestuur�van�de�instelling�en
de�docent�daar�met�elkaar�afspraken�over�de�borging�maken.
Mevrouw�Smits�(SP):
Het�professioneel�statuut�is�een�soort�toverwoord�waarin
net�zo�weinig�kan�staan�als�het�schoolbestuur�wil.�Wat�de
SP-fractie�betreft�is�dat�een�beetje�een�lege�huls.�Feit�blijft
dat�52%�van�de�docenten�positief�is�over�de�invoering�van
het�competentiegericht�leren.�Is�de�heer�Biskop�het�met
mij�eens�dat�dat�cijfer�te�laag�is�als�we�kijken�naar�wat�de
commissie-Dijsselbloem�ons�in�het�verleden�heeft�aanbevolen?
De�heer�Biskop�(CDA):
In�datzelfde�staatje�stond�ook�de�mening�van�mensen�die
het�niet�positief�en�niet�negatief�waardeerden.�Mevrouw
Smits�telt�dit�mee�aan�de�negatieve�kant;�als�ik�het�daarentegen�meetel�aan�de�positieve�kant,�kom�ik�al�gauw�op
80%.
Dan�kom�ik�nu�bij�de�domeinen.�De�CDA-fractie�verwacht�veel�van�de�invoering�van�opleidingsdomeinen,
die�ervoor�zorgen�dat�studie-uitval�door�een�verkeerde
studiekeuze�of�een�te�snelle�studiekeuze�vermindert.�De
CDA-fractie�vindt�eigenlijk�dat�overal�waar�beroepsonderwijs�wordt�gegeven,�die�mogelijkheid�van�domeinen�er
zou�moeten�zijn.�De�heer�Van�der�Ham�heeft�over�deze
kwestie�een�aantal�praktische�vragen�gesteld;�ik�sluit�me
daar�gemakshalve�bij�aan.�Toch�vinden�we�dat�hier�ook
een�taak�voor�de�instellingen�ligt�als�het�gaat�om�die�studiekeuze�en�de�voorlichting�over�de�inhoud�van�de�opleiding�aan�aankomende�studenten.�Net�zoals�we�bij�de�discussie�rondom�het�hoger�onderwijs�hebben�gezien,�is�het
noodzakelijk�dat�er�een�betere�match�ontstaat.�De�vraag
is�dan�ook�of�er�nu�voldoende�ruimte�zit�in�de�begrenzing
van�de�opleidingsdomeinen�en�of�er�geen�sprake�is�van
overregulering.�Kan�de�duur�van�het�domein,�die�in�het
wetsvoorstel�begrensd�wordt,�niet�beter�aan�de�instellin-

27 april 2011
TK�79

79-2-12

Biskop
gen�zelf�worden�overgelaten?�Kan�de�duurbegrenzing�eruit�worden�gehaald?�De�minister�hoeft�niet�bang�te�zijn
dat�er�dan�heel�gekke�dingen�gebeuren,�want�aan�het�eind
van�de�opleiding�is�er�het�kwalificatiedossier.�De�leerlingen�zullen�moeten�voldoen�aan�alle�vaardigheden,�kennis�en�competenties�die�in�dat�kwalificatiedossier�vermeld
staan�om�ze�met�een�diploma�te�kunnen�afleveren.�Daarover�heb�ik�een�amendement�ingediend.
Ik�heb�ook�een�amendement�ingediend�over�de�automatische�toekenning�van�het�niveau.�Ook�hier�kan�naar
ons�idee�sprake�zijn�van�overregulering.�Als�de�vooropleiding�van�de�deelnemer�automatisch�het�niveau�bepaalt,
dan�krijg�je�te�maken�met�groepen�deelnemers�die�nog
niet�precies�weten�wat�ze�willen�waardoor�er�geen�sprake�kan�zijn�van�maatwerk.�Het�woord�maatwerk�heb�ik�vorige�week�ten�aanzien�van�allerlei�ontwikkelingen�in�het
mbo�al�een�aantal�keren�de�revue�laten�passeren.�Het�gaat
er�dan�om�dat�van�sommige�leerlingen�de�vooropleiding
niet�bekend�is.�Er�zijn�ook�deelnemers�die�nog�aan�het
doorstromen�zijn�en�die�nog�een�diploma�moeten�halen.
Wat�is�erop�tegen�om�die�automatische�niveaubepaling
uit�de�wet�te�halen�en�de�instellingen�in�staat�te�stellen
om�met�meer�maatwerk�leerlingen�binnen�dat�domein�te
laten�instromen?�Dit�wetsvoorstel�geeft�wat�ons�betreft
prima�kaders�aan,�maar�we�willen�graag�de�ruimte�houden�om�maatwerk�te�bieden�in�het�beroepsonderwijs.�Een
voorbeeld:�ik�heb�vorige�week�in�het�debat�ook�gesproken
over�het�BOVO-project�in�de�gemeente�Twenterand.�Daar
hebben�bedrijven�en�onderwijsinstellingen�samen�met�de
gemeente�een�onderwijsmodel�opgezet,�waardoor�overlap�tussen�de�verschillende�kwalificatiedossiers�is�omgezet�in�een�gezamenlijk�opleidingstraject,�hetgeen�leidt
tot�breed�inzetbare�vakmensen�met�een�vakspecifieke�uitstroom.�Dit�is�een�waardevol�initiatief�dat�volkomen�aansluit�bij�de�uitgangspunten�van�deze�wet.�Het�zou�erg�jammer�zijn�als�bijvoorbeeld�door�de�begrenzing�van�de�domeinduur�in�de�nieuwe�regelgeving�zo'n�initiatief�bekneld
raakt.�Dat�lijkt�ons�niet�de�bedoeling.�Het�gaat�hierbij�echt
om�de�praktijk�voor�nieuw�vakmanschap.
Over�het�totaal�van�het�aantal�kwalificatiedossiers�en
de�uitstroomprofielen�is�vorige�week�al�een�en�ander�gezegd.�Ik�herhaal�graag�dat�het�voor�de�CDA-fractie�iets
minder�interessant�is�hoeveel�er�precies�zijn.�Het�gaat�erom�dat�onderwijs�en�bedrijfsleven�samen�overeenkomen
wat�de�omvang�van�de�kwalificatiedossiers�is�en�wat�de
uitstroomprofielen�zijn,�zodat�zij�daar�samen�goed�mee
kunnen�werken.�90%�van�de�kwalificatiedossiers�voldoet
volgens�de�minister�aan�de�kwaliteitseisen.�De�vraag�is
hoe�we�de�rest�ook�zover�krijgen.�Is�zij�bereid�om�daarvoor�met�instellingen�een�streefdatum�af�te�spreken?
Na�het�spreken�over�vermindering�is�het�misschien
vreemd�om�een�vraag�te�stellen�over�uitbreiding.�Het�is
mij�opgevallen�dat�binnen�het�mbo�geen�specifiek�kwalificatiedossier�is�voor�het�beroep�drogist.�Voor�de�apothekersassistent�is�er�wel�een,�maar�niet�voor�de�drogist.
Zouden�ook�hiervoor�geen�wettelijke�beroepsvereisten
moeten�komen?
Na�aanvankelijke�weerstand�en�scepsis�bij�docenten�en
studenten�is�het�draagvlak�verbeterd.�Natuurlijk�kunnen
nog�steeds�karikaturen�geschetst�worden�van�het�nieuwe�leren,�bijvoorbeeld�alsof�er�geen�lessen�gegeven�zouden�worden.�Feit�is�echter�dat�er�een�steeds�grotere�meerderheid�is�die�zich�kan�vinden�in�het�competentiegerichte�onderwijs.�Of�ik�nu�in�Sittard�was�bij�Leeuwenborgh�of
in�Leeuwarden,�docenten�en�studenten�hebben�mij�gevraagd�om�ervoor�te�zorgen�dat�het�competentiegerichte

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

onderwijs�zou�doorgaan�omdat�het�een�stuk�beter�is�dan
het�was.�En�zo�is�het.�Iedereen�die�daaraan�twijfelt,�nodig
ik�graag�uit�om�eens�op�bezoek�te�gaan�bij�deze�onderwijsinstellingen.
De�heer�Beertema�(PVV):
Hier�moet�ik�om�lachen.�Studenten�vragen�de�heer�Biskop
om�het�competentiegerichte�onderwijs�alsjeblieft�door�te
laten�gaan!�Toen�ik�leraar�was,�kwamen�er�ook�wel�mensen�op�bezoek�op�mijn�school.�Ik�mocht�daar�zelf�overigens�nooit�bij�zijn.�Ik�werd�altijd�een�beetje�weggewerkt
als�er�hoog�bezoek�kwam�van�bijvoorbeeld�de�inspectie.
Dan�werd�er�extra�schoongemaakt�en�werden�docenten
speciaal�uitgekozen�om�de�inspecteur�of�de�gezaghebber
te�woord�te�staan.�Leerlingen�met�een�goed�verhaal�werden�geselecteerd.�Er�werd�zelfs�bijna�letterlijk�verteld�wat
ze�moesten�zeggen.�Ik�hoor�van�de�heer�Biskop�dat�wij�karikaturen�zouden�schetsen,�maar�hij�levert�zelf�de�mooiste
karikatuur�van�de�week.�Hij�verdient�de�prijs.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�hoop�dat�de�werkbezoeken�die�de�heer�Beertema�in�zijn
huidige�functie�aflegt,�niet�plaatsvinden�onder�de�omstandigheden�waaronder�hij�ze�als�docent�heeft�moeten�ondergaan.�Als�ik�op�werkbezoek�ga,�zorg�ik�ervoor�dat�ik�gewoon�met�studenten�kan�praten,�binnen�en�buiten�de�klas
en�op�het�schoolplein.�Als�bestuurders�dat�niet�toestaan,
dan�ga�ik�niet�eens.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ons�eerste�werkbezoek�samen�was�op�een�vo-school,
weet�u�nog?�Was�dat�een�representatieve�school?
De�voorzitter:
Mag�het�via�mij,�alstublieft?�Ik�mag�tegenwoordig�nooit
meer�mee�op�werkbezoek.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�refereerde�aan�mijn�eerste�werkbezoek�als�parlementariër.�De�heer�Biskop�was�daar�volgens�mij�bij.�Dit�was
op�een�prachtige�school,�waar�alles�glom,�waar�alles�gepoetst�was�en�alles�spic�en�span�was.
De�voorzitter:
Dat�hebt�u�wel�eens�vaker�verteld.
De�heer�Beertema�(PVV):
Dat�weet�u�nog?
De�voorzitter:
Ik�kan�het�mij�goed�herinneren.
De�heer�Beertema�(PVV):
Een�compliment�voor�uw�geheugen.
De�voorzitter:
Goed�hè?�Dank�u�wel.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�heer�Biskop�nodigt�degene�die�nog�twijfelt�aan�het
competentiegerichte�onderwijs�uit�om�op�werkbezoek�te
gaan.�De�heer�Terpstra,�voorzitter�van�Inholland,�wil�stoppen�met�competentiegericht�onderwijs.�Hij�is�partijgenoot
van�de�heer�Biskop.�De�heer�Terpstra�vindt�dat�hij�studenten�meer�structuur�en�houvast�moet�geven.�Mag�een

27 april 2011
TK�79

79-2-13

Biskop
voorzitter�van�een�school�bepalen�dat�hij�het�toch�liever
op�een�andere�manier�doet?
De�heer�Biskop�(CDA):
Als�wij�deze�wet�door�het�parlement�krijgen,�mag�hij�dit
niet�als�hij�voorzitter�is�van�een�mbo-instelling.�Dan�leggen�wij�dit�namelijk�vast�in�een�structuur�waarbij�kwalificatiedossiers�competentiegericht�zijn.�Als�een�bestuurder
opleidingen�gaat�aanbieden,�moeten�deze�dus�competentiegericht�zijn.�In�het�hoger�onderwijs�ligt�dit�wat�anders.
De�mededeling�van�de�heer�Terpstra�was�dat�het�competentiegerichte�onderwijs�volgens�hem�te�weinig�structuur
geeft.�Nergens�in�een�kwalificatiedossier�staat�hoeveel
structuur�een�opleiding�moet�hebben.
Ik�vraag�de�voorzitter�om�toestemming�om�een�anekdote�te�vertellen�over�een�werkbezoek�met�enkele�collega's
van�mijn�fractie�die�ook�wat�vraagtekens�hadden�bij�het
competentiegerichte�onderwijs.�Wij�waren�op�bezoek�bij
de�bouwopleiding�van�het�ROC�West-Brabant�in�Bergen
op�Zoom.�Wij�kwamen�voorbij�een�klaslokaal�met�25�kinderen.�Er�stond�een�mijnheer�voor�de�klas,�type�Beertema,
met�een�stift.�Mijn�collega�zei:�ja�maar,�Jack,�dit�is�toch
geen�school�die�competentiegericht�onderwijs�biedt?�Deze�man�staat�gewoon�les�te�geven.�Maar�natuurlijk!�Gewoon�lesgeven�kan�binnen�de�competentiegerichte�kwalificatiestructuur.�Als�die�docent�vindt�dat�hij�bouwtekenen
beter�in�één�keer�kan�uitleggen�aan�een�groep�van�25�leerlingen,�mag�dat.�Er�staat�echt�niet�in�het�kwalificatiedossier�dat�dit�niet�mag.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Even�terug�naar�de�oorspronkelijke�vraag.�Stel�dat�op�een
school�of�een�onderwijsinstelling�wordt�gezegd:�wat�jullie�in�Den�Haag�hebben�bedacht�is�mooi�en�we�zien�er�ook
wel�deels�de�meerwaarde�van�in,�maar�op�deze�school
hebben�de�leerlingen�echt�meer�structuur�en�houvast�nodig;�al�staat�dat�niet�per�se�in�de�kwalificatiedossiers,�we
willen�het�op�een�andere�manier�doen�en�hebben�daar�andere�ideeën�over.
De�heer�Biskop�(CDA):
Doen!
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dit�wetsvoorstel�verplicht�de�invoering�van�de�kwalificatiedossiers.�Als�de�mensen�die�het�onderwijs�zelf�maken,
zeggen�dat�ze�het�niet�willen�en�het�op�een�andere�manier
willen�doen,�mag�dat�dan�van�de�heer�Biskop?
De�heer�Biskop�(CDA):
Er�worden�twee�dingen�door�elkaar�gehaald.�Het�gebruik
van�de�kwalificatiedossiers�wordt�leidend.�Een�docent�of
een�school�kan�de�lessen�heel�erg�gestructureerd�geven
en�heel�veel�in�klassenverband�doen,�want�er�staat�niets
in�de�kwalificatiedossiers�en�in�de�wet�wat�dat�verhindert.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�adviseer�de�heer�Biskop�om�dat�gesprek�met�de�heer
Terpstra�aan�te�gaan.
Ik�stel�een�meer�fundamentele�vraag.�Wat�gebeurt�er
als�een�onderwijsinstelling�echt�een�briljante�andere�visie
heeft�op�hoe�onderwijs�gegeven�moet�worden�en�wij�in
Den�Haag�zeggen�dat�het�op�een�andere�manier�moet?

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�heb�ergens�in�mijn�betoog�–�ik�weet�niet�meer�precies
waar�–�duidelijk�gezegd�dat�het�gaat�om�een�duidelijke
scheiding�tussen�wat�en�hoe.�Het�wat�zijn�de�kwalificatiedossiers.�Daarin�leggen�wij�vast�wat�een�leerling�moet
kennen�en�kunnen�en�welke�beroepshouding�een�leerling
moet�hebben.�Als�een�school�vindt�dat�dit�kan�worden
bereikt�door�zo�veel�mogelijk�leerlingen�in�één�klaslokaal
frontaal�les�te�geven,�moet�zij�dat�zo�doen.�Hoe�lesgegeven�wordt,�is�aan�de�onderwijsinstelling.
Mevrouw�Smits�(SP):
Als�het�zo�zou�zijn�als�de�heer�Biskop�zegt,�zou�het�fantastisch�zijn.�Maar�er�staat�in�dit�mooie�kwalificatiedossier
dat�ik�vandaag�bij�mij�heb:�"kerntaak:�installeert�technische�installaties".�Ik�ga�ervan�uit�dat�de�excellente�docent
die�voor�die�klas�staat,�weet�hoe�leerlingen�dat�moeten�leren.�Vervolgens�staat�er�dat�deze�leerling�voor�het�assembleren�van�deelproducten�materiaal-�en�middelenkennis
en�vakdeskundigheid�moet�hebben�en�dat�deze�leerling
moet�kunnen�onderzoeken�et�cetera.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ja,�dat�is�logisch,�hè?
Mevrouw�Smits�(SP):
Als�deze�docent,�die�dat�zelf�weet�omdat�hij�daartoe�is�opgeleid,�alleen�maar�wil�voldoen�aan�die�kerntaak,�het�installeren�van�die�machines,�dat�op�zijn�eigen�manier�doet,
de�kinderen�op�zijn�eigen�manier�toetst�en�zorgt�dat�zij
aan�het�einde�kennis�hebben�van�het�installeren�van�technische�installaties,�mag�dat�dan�zonder�die�afvinklijst?
De�heer�Biskop�(CDA):
En�die�deelkwalificaties.�In�de�deelkwalificaties,�die�u�net
zo�keurig�noemde,�zit�de�vakkennis,�die�u�zo�belangrijk
vindt.�Dat�hoort�er�toch�bij?�U�doet�nu�net�alsof�een�docent�Engels�zegt:�ik�doe�maar�wat�met�mijn�lessen;�mijn
enige�doel�is�dat�ik�het�eindexamen�haal.�Er�zit�toch�een
opbouw,�een�curriculum�in?�Wat�u�net�keurig�voorleest,
zijn�toch�keurige�deelkwalificaties�waar�een�leerling�iets
aan�heeft�en�waarin�staat�wat�hij�moet�kennen�en�kunnen
om�een�goede�loodgieter�te�zijn?�Het�zegt�niks�over�het
hoe.�Er�staat�niet�in�hoe�de�docent�het�moet�doen.
Mevrouw�Smits�(SP):
Hiermee�komen�we�tot�de�kern.�Er�staat�hier�precies
in�hoe�die�docent�het�moet�doen.�Er�staat�namelijk�dat
de�docent�stap�voor�stap�voor�stap�deze�map�van�250
pagina's�moet�invullen�over�de�leerling.�Daarmee�ontneemt�de�politiek�de�leraar�de�vrijheid�om�het�onderwijs
in�te�vullen�op�de�manier�waarvan�hij�denkt�dat�die�goed
is.�Door�deze�bureaucratisering�en�het�stap�voor�stap�vastleggen�wordt�compleet�vastgelegd�hoe�in�de�school�het
onderwijs�eruit�moet�zien.
De�heer�Biskop�(CDA):
Mevrouw�Smits�zegt�dat�de�map�die�zij�daar�heeft�het�curriculum�is,�maar�die�map�is�het�curriculum�niet.�Die�map
geeft�aan�welke�competenties�een�leerling�moet�hebben
als�hij�klaar�is.�Daarin�staat�in�de�deelkwalificaties�keurig
netjes�opgesplitst�wat�een�leerling�moet�kennen�en�kunnen.�Hoe�de�docenten�dat�allemaal�gaan�doen,�is�aan�de
school�en�aan�de�docenten.

27 april 2011
TK�79

79-2-14

Biskop
Mevrouw�Smits�(SP):
Uiteindelijk�wordt�op�deze�manier�met�deze�map�getoetst
of�een�leerling�kan�wat�wij�hier�met�elkaar�belangrijk�vinden,�namelijk�het�installeren�van�technische�installaties.
Met�deze�map�en�met�die�uitwerking�van�250�pagina's�beperken�wij�de�docent�in�zijn�vrijheid�om�onderwijs�te�geven�en�leggen�wij�wel�degelijk�een�didactiek�op.
De�heer�Biskop�(CDA):
Nee,�het�is�geen�didactiek.�Het�zijn�de�afspraken�die�het
bedrijfsleven�en�het�onderwijs�met�elkaar�gemaakt�hebben�over�welke�kwalificaties�zij�met�elkaar�belangrijk�vinden�voor�een�gekwalificeerde�loodgieter.�Als�ik�hoor�welke�kwalificaties�daar�allemaal�in�staan,�dan�heb�ik�graag
dat�iemand�die�aan�mijn�centrale�verwarming�sleutelt�precies�weet�welke�onderdelen�eraan�horen�te�zitten�en�dat
hij�die�sleutel�goed�kan�hanteren.
De�heer�Çelik�(PvdA):
Ik�wil�nog�even�terug�naar�het�type�docent�van�de�heer
Beertema.�Dat�bevalt�goed,�want�ook�ik�vind�dat�een�docent�voor�de�klas�hoort�te�staan�met�een�krijtje�in�zijn
hand�en�goed�moet�kunnen�uitleggen.�U�heeft�het�later
een�beetje�uitgelegd,�maar�voor�de�zekerheid�stel�ik�toch
nog�een�vraag:�bent�u�het�met�mij�eens�dat�competentiegericht�onderwijs�niets�te�maken�heeft�met�een�docent
die,�zoals�de�heer�Beertema�schetst,�voor�de�klas�staat
met�een�krijtje�en�uitleg�geeft?�Competentiegericht�onderwijs�betekent�dus�niet�dat�de�docent�op�afstand�staat�en
de�kinderen�aan�hun�lot�overlaat.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�heb�het�straks�al�gezegd,�maar�noch�het�competentiegericht�onderwijs,�noch�het�nieuwe�leren�heeft�de�intentie
gehad�om�de�leerlingen�aan�hun�eigen�lot�over�te�laten.
Dat�heeft�er�niets�mee�te�maken.
De�heer�Çelik�(PvdA):
Nog�één�vraag.�Bent�u�het�dan�met�mij�eens�dat�het�in�de
praktijk�op�veel�mbo-instellingen�wel�gebeurt?�Het�zou
niet�het�geval�moeten�zijn,�het�zou�verbeterd�moeten�worden�en�die�verbeteringen�zouden�moeten�landen�tussen
de�oren�van�de�docenten.�Bent�u�met�de�PvdA-fractie�van
mening�dat�de�minister�daar�stevig�aan�moet�trekken?
De�heer�Biskop�(CDA):
Daar�ben�ik�het�helemaal�mee�eens.�Ik�noemde�net�twee
scholen,�in�Sittard�en�in�Leeuwarden.�Leeuwarden�was
een�van�de�voorbeelden�waarbij�het�helemaal�verkeerd
liep,�maar�dat�is�door�de�school�zelf�erkend.�U�moet�daar
echt�eens�gaan�kijken:�het�is�veel�beter,�er�wordt�gewoon
lesgegeven�en�er�zijn�structuren�en�aansluitende�roosters;
men�heeft�de�boodschap�begrepen�en�die�boodschap
mag�wat�mij�betreft�overal�in�Nederland�begrepen�worden.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ik�kom�even�terug�op�het�punt�van�mevrouw�Smits,�want
ik�vind�dat�wel�een�belangrijk�punt.�Is�de�heer�Biskop�het
met�mij�eens�dat�noch�wij,�Tweede�Kamer,�noch�de�minister,�noch�de�inspectie,�maar�de�onderwijsinstellingen�zelf
de�dossiers�vaststellen?�Wanneer�een�instelling�in�overleg
met�het�bedrijfsleven�volgens�alle�afgesproken�spelregels
tot�een�heel�dun�dossier�zou�komen�zoals�mevrouw�Smits
wil,�dan�staat�er�in�de�wet�niets�dat�daarmee�in�strijd�is.

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Biskop�(CDA):
Dat�ben�ik�met�u�oneens.�Wij�hebben�vastgelegd�dat�de
minister�de�kwalificatiedossiers�vaststelt.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Het�is�toch�zo�dat�de�onderwijsinstellingen�in�overleg�met
het�bedrijfsleven�met�de�kwalificatiedossiers�komen?�Als
zij�dat�de�beste�manier�vinden,�dan�zal�de�minister�daartegen�geen�bezwaar�hebben.
De�heer�Biskop�(CDA):
Nee�dank�je�wel!�De�instelling�komt�niet�na�overleg�met
het�bedrijfsleven�met�een�kwalificatiedossier.�De�kwalificatiedossiers�worden�vastgesteld�door�middel�van�paritaire�commissies�waarbij�het�bedrijfsleven�en�de�onderwijsinstellingen�betrokken�zijn.�Dat�kwalificatiedossier�wordt
aan�de�minister�aangeboden�en�de�minister�stelt�het�vast.
Wij�gaan�niet�in�allerlei�regio's�aparte�kwalificatiedossiers
vaststellen.�Wij�hebben�wel�gezegd�dat�er�in�ieder�kwalificatiedossier�ruimte�moet�zijn�om�regionaal�te�werken,�zodat�trappen�die�alleen�in�Limburg�worden�gemaakt,�ook
daadwerkelijk�in�Limburg�kunnen�worden�gemaakt,�zo
weet�ik�uit�betrouwbare�bron.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�kom�even�terug�op�de�rol�van�het�bedrijfsleven.�Het
voornaamste�verschil�tussen�het�oude�eindtermenonderwijs�en�de�cgo-kwalificatiestructuur�is�de�beroepspraktijk:�al�die�paritaire�commissies�en�dergelijke.�Het�middenveld�–�wie�dat�precies�is�geweest,�weet�ik�niet�–�heeft�het
competentiemodel�uitbesteed�aan�SHL. Ik�spreek�het�uit
op�zijn�Nederlands,�maar�ik�denk�dat�ik�het�op�zijn�Engels
moet�uitspreken,�want�alles�is�ondertekend�met�"powered
by�SHL".�Dat�is�het�KBB-competentiemodel.�Daarin�lees�ik
over�een�consistent,�samenhangend�en�geordend�geheel
van�termen,�25�competenties,�het�KBB-model,�internationaal,�SHL�et�cetera.�Ik�probeer�duidelijk�te�maken�dat�dit
een�papieren�model�is,�een�papieren�monstrum,�waar�je
principieel�geen�onderwijs�van�kunt�maken�aan�leerlingen
van�vlees�en�bloed,�met�al�hun�gedoe,�opgroeiproblemen
enzovoorts.�Dat�moet�de�heer�Biskop�toch�met�mij�eens
zijn?
Ik�heb�de�eer�gehad�om�te�mogen�werken�met�de�proeve�van�bekwaamheid�waarover�hij�spreekt.�Het�komt�neer
op�25�competenties�in�allerlei�kruislingse�schema's.�Je
moet�de�vorderingen�van�twaalf�leerlingen�tegelijkertijd
bijhouden;�"assessen"�heet�dat�dan�ook�nog,�want�je�bent
een�"assessor".�Dat�is�een�bureaucratie�met�afvinklijstjes
van�een�Byzantijnse�omvang.�Ik�heb�nooit�het�gevoel�gehad�dat�ik�daarmee�de�leerlingen�recht�deed.�Mevrouw
Smits�heeft�dat�ook�al�gememoreerd.�Ik�wil�toch�graag�het
oordeel�van�de�heer�Biskop�hierover.�Is�hij�niet�bang�dat
de�proeven�van�bekwaamheid�gebaseerd�zijn�op�een�papieren�model�dat�nauwelijks�nog�een�band�heeft�met�de
realiteit?
De�heer�Biskop�(CDA):
Nee,�want�dan�zou�ik�echt�bloedzenuwachtig�worden�om
in�een�ziekenhuis�terecht�te�komen�met�een�verpleegkundige�die�opgeleid�en�geëxamineerd�was�met�alleen�afvinklijstjes.�Zo�is�het�niet.�De�proeve�van�bekwaamheid�is
echt�een�proeve�van�bekwaamheid.�Afhankelijk�van�het
vak�waarvoor�iemand�wordt�opgeleid,�betekent�dit�dat�hij
moet�laten�zien�dat�hij�het�vak�beheerst,�dat�hij�de�kennis�heeft�–�er�worden�kenniscomponenten�getoetst�–�dat
hij�de�vaardigheid�heeft�–�er�moet�echt�een�leiding�wor-

27 april 2011
TK�79

79-2-15

Biskop
den�aangelegd,�een�infuus�worden�aangelegd,�of�een�bedrijfsplan�worden�gemaakt�en�overlegd�door�degenen�die
wat�commerciëler�zijn�ingesteld�–�en�de�beroepshouding
wordt�getoetst.�Ja,�dat�gebeurt�aan�de�hand�van�een�bepaald�model.�Het�zou�erg�vervelend�zijn�als�wij�bij�ieder
kwalificatiedossier�een�ander�competentiemodel�zouden
hanteren.�Dat�zou�uitermate�verwarrend�worden.�Dan�had
ik�de�heer�Beertema�hier�willen�zien!�Er�is�een�keuze�gemaakt.�Als�de�heer�Beertema�het�werken�met�een�model
niet�ambieert,�zou�ik�zeggen:�kijk�even�in�de�dikke�Van�Dale�bij�het�woord�"model".�Dan�zal�hij�zien�dat�daar�staat
dat�het�een�vereenvoudigde�vorm�van�de�werkelijkheid�is.
De�heer�Beertema�(PVV):
Die�werkelijkheid�hoef�je�juist�in�het�mbo�niet�vereenvoudigd,�via�een�model,�te�examineren�of�te�"assessen".�Dat
kun�je�ook�gewoon�in�de�praktijk�doen,�in�een�verhouding
tussen�–�dat�zijn�heel�ouderwetse�woorden�–�meester�en
gezel.�In�het�mbo�willen�wij�er�niet�aan�dat�de�leerlingen
op�een�echte�werkplek�volwaardig�geëxamineerd�worden;
nee,�dat�moet�per�se�met�de�lijst�van�SHL�–�powered�by
SHL�–�in�de�hand�gebeuren.�Daardoor�krijg�je�een�schijnzekerheid,�een�fopobjectiviteit,�waarin�leerlingen�aan�het
nepwerken�zijn�en�op�een�geforceerde�manier�onder�druk
worden�gezet.�Vindt�de�heer�Biskop�ook�niet�dat�het�overbrengen�van�het�examenmodel�naar�de�praktijk�de�voorkeur�moet�verdienen?
De�heer�Biskop�(CDA):
Nu�doet�de�heer�Beertema�net�alsof�het�precies�andersom
ligt,�alsof�er�in�de�praktijk�niet�meer�wordt�gewerkt,�alsof
leerlingen�alleen�werken�op�fopbedrijfjes�op�opleidingen.
Hij�nota�bene,�die�uit�het�mbo�afkomstig�is,�moet�toch�weten�dat�het�overgrote�deel�van�de�uren�die�onze�mbo-studenten�maken,�in�de�praktijk�wordt�gemaakt!�Dat�geldt
voor�de�bbl'ers�nog�veel�meer�dan�voor�de�bol'ers;�excuus
voor�de�afkortingen.�De�heer�Beertema�moet�weten�dat
juist�de�meeste�uren�worden�gemaakt�in�de�praktijk.�Hij
doet�hier�net�alsof�wij�er�met�dit�wetsvoorstel�voor�gaan
zorgen�dat�de�leerlingen�niet�meer�in�de�praktijk�terechtkomen.�Hij�moest�zich�schamen!�De�leerlingen�komen�in
de�praktijk�terecht�en�ook�de�toetsing�vindt�in�de�praktijk
plaats.�Als�hij�de�woorden�"meester"�en�"gezel"�gebruikt,
treft�hij�mij�aan�zijn�zijde.�Ik�vind�dat�een�prima�gedachte.�Nu�hebben�wij�leermeesters�in�de�praktijk.�Een�leerling
loopt�mee�met�of�wordt�begeleid�door�een�leermeester.
De�heer�Beertema�zegt�dat�het�niet�overal�perfect�is�geregeld.�Dat�was�het�vroeger�niet�en�dat�is�het�vandaag�ook
niet.�Wij�proberen�naar�een�iets�betere�werkelijkheid�van
morgen�te�gaan.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�schaam�mij�niet�zo�heel�snel.
De�heer�Biskop�(CDA):
Nee,�dat�weet�ik.
De�heer�Beertema�(PVV):
De�beroepspraktijkvorming,�de�stage,�is�razend�belangrijk.�Mijn�vraag�aan�de�heer�Biskop�is�waarom�er�twee
keer�geëxamineerd�moet�worden.�Waarom�moet�er�sprake�zijn�van�een�proeve�van�bekwaamheid�via�zowel�de�zogenaamde�schijnobjectiviteit�van�de�SHL-competenties�als
de�beroepspraktijkvorming?

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Biskop�(CDA):
De�competenties�zijn�van�belang�omdat�wij�hebben�afgesproken�dat�in�de�kwalificatiedossiers�een�aantal�competenties�worden�vastgelegd.�Als�wij�die�met�elkaar�vastleggen,�zullen�wij�aan�het�eind�van�het�opleidingstraject�opnieuw�aan�de�hand�van�dezelfde�kwalificaties�moeten�bekijken�of�die�competenties�bij�een�leerling�voldoende�aanwezig�zijn.�Dat�lijkt�mij�logisch.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Het�enorme�dossier�dat�zo-even�werd�getoond�door�mevrouw�Smits,�wordt�volgens�mij�door�de�school�vastgesteld.�Dat�wordt�volgens�mij�niet�vanuit�het�ministerie�opgeblazen�tot�een�dergelijke�hoeveelheid�papier.�Mocht�dit
wel�het�geval�zijn,�dan�is�mijn�vraag�aan�de�heer�Biskop�of
hij�met�mij�vindt�dat�dit�toch�wel�kwalijk�is.
Ik�heb�een�tweede�vraag�aan�de�heer�Biskop.�Wat�zou
er�gebeuren�als�wij�dat�onderdeeltje�uit�de�wet�zouden�halen?�Ik�heb�daar�ook�in�mijn�bijdrage�over�gesproken.�Wij
zouden�het�facultatief�kunnen�maken�en�kunnen�zeggen
dat�scholen�de�competenties�mogen�toetsen,�maar�dat�dit
niet�hoeft.�Veel�scholen�zullen�dat�doen,�een�aantal�zal�dat
niet�doen.�Diversiteit,�prima!�Wat�gaat�er�dan�verloren?
De�heer�Biskop�(CDA):
De�eerste�vraag�van�de�heer�van�der�Ham�vind�ik�vreemd.
Hij�weet�toch�hoe�de�systematiek�rond�de�kwalificatiedossiers�werkt?�Hij�weet�toch�dat�de�minister�uiteindelijk�de
kwalificatiedossiers�vaststelt?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ja,�dat�weet�ik,�maar�vindt�de�heer�Biskop�dat�dit�moet
eindigen�in�enorm�uitgebreide�pakketten?
De�heer�Biskop�(CDA):
De�heer�Van�der�Ham�heeft�in�de�afgelopen�jaren�ongetwijfeld�de�debatten�gevolgd.�Hij�weet�dan�ook�dat�de
kwalificatiedossiers�voortdurend�bijgewerkt�worden.�De
voorganger�van�de�heer�Çelik�op�dit�dossier,�de�heer�Depla,�en�ik�hebben�samen�eens�een�van�die�heel�dikke�boekwerken�bekeken.�Er�waren�nog�dikkere,�maar�er�waren
ook�veel�dunnere.�Wij�hebben�de�minister�gezegd�dat�het
ook�voor�het�onderwijsveld�wellicht�handiger�zou�zijn�als
die�uit�een�oogpunt�van�herkenbaarheid�ongeveer�op�gelijke�wijze�zouden�zijn�samengesteld.�Dat�begint�er�nu
heel�aardig�op�te�lijken,�maar�overeind�blijft�dat�de�kwalificatiedossiers�gemaakt�worden�door�de�combinatie�van
onderwijs�en�bedrijfsleven.�Als�de�kwalificatiedossiers�gereed�zijn,�stelt�de�minister�die�vast,�zodat�zij�voor�het�land
geldig�zijn.�In�ieder�kwalificatiedossier�zit�ruimte�voor�de
regio.
Dan�de�tweede�vraag�van�de�heer�Van�der�Ham.�Hij
vraagt�wat�er�mis�gaat�als�wij�dit�onderdeel�facultatief
zouden�stellen.�In�dat�geval�zal�het�voor�bedrijven�erg�onduidelijk�worden�aan�de�hand�waarvan�leerlingen�worden�opgeleid.�Worden�zij�dan�opgeleid�aan�de�hand�van
het�door�de�minister�vastgestelde�kwalificatiedossier?�Dat
is�het�enige�wat�men�heeft,�want�de�eindtermen�is�men
kwijt.�Dan�leidt�men�dus�op�volgens�het�kwalificatiedossier,�maar�zou�er�op�een�andere�manier�getoetst�moeten
worden.�Volgens�mij�brengt�dat�alleen�maar�onduidelijkheid�voor�de�bedrijven�en�de�instellingen.�Dat�draagt�nergens�toe�bij,�temeer�daar�ik�naar�mijn�idee�al�op�overtuigende�wijze�heb�aangegeven�dat�de�scholen�aan�zet�zijn
als�het�gaat�om�het�hoe.�Daar�hoeven�zij�zich�geen�zorg
om�te�maken.

27 april 2011
TK�79

79-2-16

Biskop
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
In�de�wet�staat�eigenlijk�heel�weinig�over�de�competenties.�Dat�moet�allemaal�worden�vastgelegd�in�AMvB's.
Daar�hebben�wij�heel�weinig�invloed�op.�Uit�allerlei�vormgeving�van�wetten�weten�wij�dat�het�in�de�praktijk�soms
ongelofelijk�uitgebreid�kan�worden�en�dat�ook�allerlei
scholen�daar�soms�mee�in�de�knoop�komen.�Als�wij�dat
ene�zinnetje�over�die�competenties�uit�de�wet�zouden
schrappen,�zou�nog�steeds�de�huidige�praktijk�gelden�dat
85%�in�de�een�of�andere�vorm�bezig�is�met�competentiegericht�onderwijs.�Dan�gaat�er�toch�niets�verloren?�Wij
kunnen�het�ook�omdraaien.�Uit�een�oogpunt�van�overbodige�regelgeving�zouden�wij�kunnen�zeggen�dat�wij�dit
schrappen.
De�heer�Biskop�(CDA):
Wij�zouden�dan�twee�manieren�van�examineren�hebben
en�twee�systemen�die�"door�het�land"�lopen.�Dat�lijkt�mij
voor�de�eenduidigheid�niet�wenselijk.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Waarom?
De�heer�Biskop�(CDA):
Juist�om�wat�de�heer�Van�der�Ham�zelf�al�aangeeft.�Deze�wet�geeft�een�kader.�Wij�hebben�aan�het�bedrijfsleven
gevraagd�om�met�elkaar�aan�tafel�te�gaan�en�een�kwalificatiedossier�op�te�stellen.�Daar�staat�de�overheid�buiten.
Het�gaat�dus�om�wat�een�school�belangrijk�vindt�om�op�te
leiden�en�de�kwalificaties�die�het�bedrijfsleven�graag�wil
voor�aankomende�vakmensen.�Als�die�tot�overeenstemming�zijn�gekomen,�het�coördinatiepunt�ernaar�heeft�gekeken�en�de�minister�het�heeft�afgetikt,�dan�hebben�wij
"het�wat"�vastgelegd.�Dat�doen�wij�voor�alle�onderwijsvormen�en�dan�is�de�uitvoering�aan�de�scholen.�Ik�zou�dus
niet�weten�wat�er�te�winnen�is,�behalve�dat�wij�duidelijkheid�en�eenduidigheid�verliezen.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
De�heer�Biskop�schetst�het�heel�mooi.�Hij�zegt:�als�het�onderwijs�en�het�bedrijfsleven�samen�een�mooi�plan�hebben�gemaakt�en�het�goed�op�elkaar�aansluit,�dan�is�dat
fantastisch;�dan�laten�wij�het�daar�toch�bij?�Hij�zegt�dat�als
de�ene�school�een�andere�afspraak�met�een�deel�van�het
bedrijfsleven�heeft�gemaakt�dan�een�andere�school,�dan
mag�die�diversiteit�er�volgens�hem�zijn.�Het�heeft�in�zijn
antwoord�dus�niet�kunnen�aangeven�dat�daarvoor�de�wettelijke�bezegeling�van�de�minister�nodig�is.�Waarom�is�die
nodig?
De�heer�Biskop�(CDA):
Waarom?�Als�de�heer�Van�der�Ham�per�ongeluk�in�het
ziekenhuis�terecht�zou�komen,�in�Groningen�dan�wel�in
Maastricht�of�in�Vlissingen,�dan�wil�hij�graag�beschikken
over�een�verpleegkundige�met�dezelfde�competenties.�Als
hij�daar�als�patiënt�niet�over�wil�beschikken,�dan�weet�ik
zeker�dat�de�directie�van�het�desbetreffende�ziekenhuis
dat�wel�graag�wil.�Als�het�ziekenhuis�een�verpleegkundige
op�niveau�4�binnenhaalt,�wil�het�ziekenhuis�precies�weten
wie�het�heeft,�namelijk�iemand�die�aan�de�hand�van�zo'n
kwalificatiedossier�een�bepaalde�opleiding�heeft�gehad,
een�bepaalde�proeve�van�bekwaamheid�heeft�gedaan�en
een�bepaald�competentieniveau�heeft.�Die�haal�je�binnen
en�het�enige�wat�je�daarvoor�hoeft�te�doen,�is�op�het�briefje�te�kijken�waarop�staat�"diploma�mbo�niveau�4".

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Het�staat�buiten�kijf�dat�wij�allemaal�goede�verpleegkundigen�en�allerlei�andere�goed�opgeleide�mensen�willen�hebben.
De�heer�Biskop�(CDA):
Het�gaat�om�eenduidige�diplomering!
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Bij�eenduidigheid�gaat�het�over�kennis.�Ik�heb�ook�met�de
heer�Beertema�besproken�dat�men�voor�basiskennis�heel
streng�mag�zijn�wat�ons�betreft.�Bepaalde�competenties
zijn�voor�het�ene�vak�echter�volstrekt�helder,�bijvoorbeeld
in�de�medische�zorg,�maar�voor�het�andere�vak�is�dat�heel
anders.�Laat�het�dus�een�beetje�aan�de�opleidingen.�Als
een�mbo�verpleegkundigen�opleidt,�weet�die�instelling�vrij
goed�wat�leerlingen�daarvoor�moeten�kunnen.�Daarom�is
het�voorbeeld�van�de�heer�Biskop�niet�terecht,�omdat�het
daarbij�veel�meer�speelt;�het�gaat�om�heel�andere�punten.
Wat�is�nu�het�probleem�dat�met�deze�wettelijke�verplichting�wordt�opgelost?
De�heer�Biskop�(CDA):
Als�het�gaat�om�de�term�"competenties",�denkt�de�heer
Van�der�Ham�dat�het�alleen�om�de�competentie�"samenwerken"�of�zoiets�gaat.�Er�hangen�echter�nog�een�heleboel
dingen�onder�samenwerken.�Het�gaat�bij�competentiegericht�onderwijs�niet�alleen�om�een�bepaalde�beroepshouding,�want�het�gaat�ook�om�kennis,�vaardigheden�en�beroepshouding.�Dat�alles�noemen�wij�"competenties".
De�heer�Elias�(VVD):
Het�is�altijd�handig�om�het�wetsvoorstel�er�even�bij�te�pakken.�Het�rare�dikke�boek�van�mevrouw�Smits�is�volgens
mij�ook�erg�uitgebreid.�In�het�wetsvoorstel�staat�in�artikel�7.2.4.�dat�de�minister�zorg�draagt�"voor�het�vaststellen�en�onderhouden�van�een�samenhangend�en�gedifferentieerd�geheel�van�opleidingsdomeinen,�kwalificatiedossiers�en�bijbehorende�kwalificaties�…"�Daarna�staat:
"Daartoe�worden�op�voorstel�van�de�desbetreffende�kenniscentra�beroepsonderwijs�bedrijfsleven�bij�ministeriële�regeling�vastgesteld:�a.�de�kwalificatiedossiers."�Als
we�dit�wetsvoorstel�aannemen,�kan�de�minister�dus�over
het�boek�zeggen:�dat�is�mij�veel�te�gedetailleerd;�dit�is�een
"geschift"�dik�boek.�Zie�ik�dat�goed?
De�heer�Biskop�(CDA):
Volgens�mij�hanteert�u�de�letter�van�de�wet,�mijnheer
Elias.
De�heer�Elias�(VVD):
Als�wij�dit�wetsvoorstel�aannemen,�is�het�dus�aan�de�minister�om�zo'n�uit�de�hand�gelopen�overregulering�tegen
te�gaan.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ja,�maar�de�heer�Elias�doet�het�voorkomen�alsof�20�ambtenaren�dat�boek�hebben�geschreven.�Daarom�spreekt�hij
over�overregulering.�Mocht�er�al�sprake�zijn�van�overregulering,�dan�komt�doordat�het�onderwijs�en�het�bedrijfsleven�gezamenlijk�gemeend�hebben�de�kwalificaties�voor
een�installateur�in�zo'n�document�vast�te�leggen.
De�heer�Elias�(VVD):
Ik�probeer�alleen�maar�helderheid�over�de�feiten�te�krijgen
om�voor�mijzelf�vast�te�stellen�of�ik�dit�onderdeel�van�het

27 april 2011
TK�79

79-2-17

Biskop
wetsvoorstel�nog�kan�steunen.�Mijn�antwoord�daarop�is
"ja"�als�het�is�zoals�ik�dacht,�namelijk�dat�het�bedrijfsleven
en�het�onderwijs�het�samen�vaststellen.�Dat�gaat�in�heel
veel�gevallen�goed,�maar�de�minister�kan�tegengaan�dat
het�een�keer�extreem�idioot�wordt�ingevuld.
De�heer�Biskop�(CDA):
Voilà,�we�zijn�eruit.
Tot�slot�een�klein�onderwerpje,�de�internationalisering,
of�liever�een�groot�onderwerp,�maar�ik�heb�er�niet�veel
tekst�voor�nodig,�omdat�de�heer�Van�der�Ham�dit�al�keurig�heeft�aangekaart,�waarvoor�dank.�Hierbij�kijk�ik�zowel
naar�de�student�als�naar�de�opleidingen.�Kijkend�naar�de
student;�vorige�week�heeft�de�minister�gezegd�dat�we�het
nationaal�kwalificatiekader,�het�Europese�kwalificatiekader
en�de�aansluiting�daartussen�heel�snel�krijgen.�Ik�trappel
van�ongeduld.
Wat�betreft�de�opleidingen�wil�ik�de�minister�het�volgende�voorhouden.�Wij�zijn�in�ons�landje�gewend�om
heel�erg�naar�binnen�te�kijken;�naar�ons�eigen�onderwijssysteem�en�onze�eigen�opleidingen.�Bij�de�internationalisering�kunnen�wij�ook�kijken�naar�de�grensgebieden.�In
krimpgebieden�zijn�er�steeds�minder�leerlingen�voor�bepaalde�opleidingen.�Dan�kunnen�we�denken�aan�fusies�of
het�samenvoegen�van�opleidingen.�Ik�vraag�de�minister
of�het�de�moeite�waard�is�om�Zeeuws-Vlaanderen�bijvoorbeeld�in�de�richting�van�Gent�te�laten�kijken�om�een�gezamenlijke�opleiding�voor�een�wat�minder�voorkomend�beroep�op�te�zetten,�met�het�Europese�kwalificatiekader�in
de�hand�met�het�oog�op�de�vergelijkbaarheid,�om�op�die
manier�tegemoet�te�komen�aan�de�krimp.
De�voorzitter:
Zoals�u�allen�weet,�moet�ik�voor�half�twee�schorsen.�Als
iedereen�een�beetje�meehelpt,�kunnen�we�de�eerste�termijn�van�de�Kamer�voor�dat�tijdstip�afmaken.�Ik�heb�behoefte�aan�een�minuut�schorsing,�voordat�we�verdergaan
met�het�betoog�van�de�heer�Dibi.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Mevrouw�de�voorzitter.�Ik�val�in�voor�collega�Jesse�Klaver
die�elders�in�de�Kamer�deelneemt�aan�een�belangrijk�debat.�Ik�doe�dit�met�heel�veel�plezier,�omdat�ik�zelf�woordvoerder�onderwijs�ben�geweest�en�omdat�ik�lid�ben�geweest�van�de�parlementaire�commissie�die�onderzoek
heeft�gedaan�naar�de�onderwijsvernieuwingen,�de�basisvorming,�de�tweede�fase�en�het�vmbo.�Ik�heb�zelf�de�basisvorming�aan�den�lijve�ondervonden,�ook�een�deel�van
de�tweede�fase,�en�mijn�broertje�zit�op�het�vmbo.�Ik�weet
dus�hoe�belangrijk�het�is�dat�wij�weten�wat�er�in�een�klas
gebeurt�als�wij�hier�een�onderwijsvernieuwing�vormgeven.�Het�heeft�echt�invloed�op�het�werk�van�docenten�en
de�ontwikkeling�van�kinderen.
Ik�doe�het�ook�met�plezier�omdat�het�gaat�om�500.000
jongeren�die�jaarlijks�de�roc's�instromen�om�een�vak�te�leren.�Wij�praten�in�de�Kamer�vaak�over�deze�jongeren�als
overlast�en�criminaliteit,�het�gebruik�van�verdovende�middelen,�problemen�in�de�jeugdzorg�of�seksueel�overschrijdend�gedrag�aan�de�orde�zijn,�maar�dan�zie�ik�veel�meer
journalisten�op�de�publieke�tribune�en�is�er�veel�meer
aandacht�voor�de�kwesties.�Ik�vind�het�jammer�dat�er�veel
minder�aandacht�is�voor�juist�dit�soort�thema's�die�veel

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

meer�jongeren�raken,�veel�belangrijker�zijn�voor�het�voorkomen�van�veel�problemen�en�juist�bijdragen�aan�het�benutten�van�talent.
De�kern�van�mijn�verhaal�is�dat�deze�500.000�jongeren
het�beste�verdienen.�De�vraag�is�of�de�invoering�van�het
competentiegericht�onderwijs�in�het�mbo�het�beste�is�wat
wij�hun�nu�kunnen�geven.�In�2004�startte�Nederland�met
het�herontwerp�mbo,�dat�was�het�begin�van�deze�grootschalige�onderwijsvernieuwing.�Ik�werd�Kamerlid�in�2006
en�in�2007�stond�ik�hier�om�mondelinge�vragen�te�stellen
over�jongeren�van�het�LAKS�en�het�JOB�die�vroegen�om
meer�lesuren�omdat�zij�werden�opgehokt�en�er�te�weinig
kennisoverdracht�was.�Naar�aanleiding�van�die�mondelinge�vragen�stelde�mevrouw�Hamer�van�de�Partij�van�de�Arbeid�een�parlementair�onderzoek�voor.�Dat�werd�de�commissie-Dijsselbloem�die�onderzocht�hoe�wij�hier�onderwijsvernieuwingen�doorvoerden.
Door�dit�onderzoek�is�de�vernieuwing�uitgesteld�waarover�wij�nu�spreken.�Het�onderzoek�vond�plaats�in�2008.
Toen�was�minister�Van�Bijsterveldt�nog�staatssecretaris�en
zij�werd�gedwongen�de�invoering�uit�te�stellen�tot�2010.�Ik
hoor�nu�uit�vak�K�dat�zij�dit�deels�ook�uit�eigen�beweging
deed,�maar�het�werd�ook�wel�door�de�Kamer�opgelegd.
Inmiddels�is�de�vernieuwing�opnieuw�uitgesteld,�nu�tot
augustus�2011.�De�vraag�is�of�in�de�tussentijd,�dus�in�de
tijd�dat�wij�de�vernieuwing�hebben�uitgesteld,�de�problemen�goed�zijn�opgepakt,�de�zorgen�zijn�gehoord�en�verbeteringen�zijn�doorgevoerd.�Een�van�de�aanbevelingen�van
de�commissie-Dijsselbloem�was�dat�als�je�een�onderwijsvernieuwing�wilt�doorvoeren,�de�probleemanalyse�helder
moet�zijn,�wetenschappelijk�onderbouwd�en�breed�gedragen�door�betrokkenen.�Ook�moet�overtuigend�zijn�aangetoond�dat�de�overheid�zich�ermee�moet�bemoeien.�Aan�de
voorwaarden�voor�een�goede�implementatie�waaronder
geld,�expertise�en�tijd�moet�ook�zijn�voldaan.�En�er�moet
voldoende�draagvlak�zijn�onder�alle�betrokkenen,�maar�in
ieder�geval�onder�de�professionals�die�de�vernieuwing�in
de�praktijk�moeten�brengen.
Helaas�was�dit�al�een�rijdende�trein�toen�de�commissie-Dijsselbloem�haar�onderzoek�afrondde.�Daarna�werd
in�2009�onder�andere�op�mijn�initiatief�en�op�initiatief
van�de�heren�Depla,�Van�Dijk�en�Biskop�een�nieuw�onderzoek�uitgevoerd�naar�de�invoering�van�het�competentiegericht�onderwijs�in�het�mbo.�In�dit�onderzoek�stond
de�vraag�centraal�of�het�aan�de�criteria�van�de�commissie-Dijsselbloem�voldeed.
Een�aantal�van�de�uitkomsten�van�het�onderzoek�wil�ik
nu�even�langslopen,�op�hoofdlijnen.�Ik�begin�bij�de�eerste:�wat�opvalt�is�dat�het�draagvlak�op�het�uitvoerende�niveau�duidelijk�kleiner�is�dan�op�het�bestuurlijke�en�managementniveau�in�mbo-instellingen;�docenten�en�bedrijven
staan�sceptischer�tegenover�de�invoering�van�het�competentiegericht�onderwijs.�Dat�betekent�zoveel�als�dat�de
meester�en�juf�in�de�klas�er�veel�minder�in�zien�dan�–�zonder�het�oneerbiedig�te�willen�zeggen�–�de�bobo's�en�de
bestuurders.�Een�andere�conclusie�van�het�onderzoek,
uitgevoerd�door�het�Instituut�voor�Onderzoek�van�Overheidsuitgaven,�betreft�de�randvoorwaarden�tijd,�geld�en
expertise.�De�geraamde�financiële�middelen�voor�de�exploitatie�van�het�cgo�zouden�voldoen.�In�normaal�Nederlands:�er�is�voldoende�geld�voor�deze�onderwijsvernieuwing.�Dat�is�dus�niet�het�probleem.�Ook�werd�gezegd�dat
het�landelijke�macrobeeld�zich�niet�vertaalt�naar�het�niveau�van�de�instellingen;�tussen�scholen�zijn�er�dus�verschillen.�Die�verschillen�worden�verklaard�doordat�vooral
instellingen�met�veel�kleinschalige�opleidingen,�met�een

27 april 2011
TK�79

79-2-18

Dibi
groot�aantal�bbl-leerlingen�en�met�een�sterke�toe-�of�afname�van�het�aantal�leerlingen,�in�de�problemen�komen.
De�heer�Biskop�sprak�al�over�de�krimpgebieden.�Dat�zijn
de�instellingen�waarvoor�de�financiële�middelen�niet�altijd
voldoende�zijn.
Nog�twee�punten�uit�het�onderzoek.�Uit�onderzoek�door
het�Kenniscentrum�Beroepsonderwijs�Arbeidsmarkt�blijkt
dat�de�kwalificatiedossiers�voldoende�ruimte�laten�voor
didactische�vormgeving,�maar�het�"wat"�in�de�kwalificatiedossiers�is�soms�zo�omvangrijk�en�gedetailleerd�omschreven,�dat�het�beeld�kan�ontstaan�dat�deze�zich�uitstrekken
tot�de�didactische�invulling.�Ook�uit�internationale�vergelijking�valt�de�omvang�van�het�deel�C�op.�Een�andere�opvallende�afwijking�is�dat�de�uitstroomprofielen�in�andere�landen�veel�meer�zijn�gericht�op�doorstroom�naar�het
hoger�onderwijs�en�dat�in�Nederland�het�profiel�uitsluitend�is�geformuleerd�in�arbeidsmarktgerichte�termen.�Tot
slot�is�de�afstemming�met�Europese�ontwikkelingen�moeizaam;�globaal�komen�de�kwalificatiedossiers�overeen,
maar�er�is�geen�duidelijke�een-op-eenrelatie.
Ik�leg�een�aantal�heel�indringende�vragen�bij�de�minister�op�tafel.�Ook�ik�heb�–�ik�zeg�het�de�heer�Van�der�Ham
na�–�geen�blanco�cheque�voor�de�minister.�Er�kan�een
moment�zijn�waarop�de�GroenLinksfractie�zegt:�de�trein
rijdt�misschien�wel,�maar�wij�trekken�aan�de�noodrem�en
we�doen�er�niet�meer�aan�mee.�Ik�wil�weten�waarom�het
draagvlak�onder�leraren�veel�kleiner�is�dan�onder�bestuurders�en�wat�de�minister�daaraan�gaat�doen.�Ik�wil�weten
wat�de�minister�gaat�doen�met�de�kleine�instellingen�in
de�krimpgebieden,�die�problemen�hebben�om�rond�te�komen.�Ook�wil�ik�weten�waarom�dossiers�als�dat�van�mevrouw�Smits,�dat�uit�de�hand�gelopen�dikke�pak�papier,
ons�nog�te�vaak�bereiken.�Dat�was�namelijk�niet�het�eerste
voorbeeld;�om�de�zoveel�tijd�komt�er�weer�iemand�anders
met�een�enorm�pak�papier�aanzetten�met�de�tekst:�kijk
eens�wat�u�ons�aandoet�in�Den�Haag!�Nou�komt�het�vaak
niet�uit�Den�Haag,�maar�de�vraag�is�waar�het�wel�vandaan
komt�en�hoe�wij�kunnen�voorkomen�dat�dingen�zo�uit�de
hand�lopen.
Ik�kom�bij�een�heel,�heel�belangrijk�punt:�waarom�verwachten�wij�zo�weinig�van�mbo-leerlingen?�Hoezo�nemen
we�er�genoegen�mee�dat�ze�na�het�mbo�meteen�de�arbeidsmarkt�instromen,�ze�kunnen�toch�ook�naar�het�hbo
of�misschien�zelfs�de�universiteit�bereiken?�Ik�ken�heel
veel�leerlingen�die,�juist�omdat�ze�te�laag�werden�geadviseerd�op�de�basisschool,�pas�via�een�omweg�het�hoger
onderwijs�bereiken.�Ik�zou�de�doorstroom�van�mbo�naar
hoger�onderwijs�een�heel�belangrijke�plek�willen�geven�in
het�competentiegericht�onderwijs.�Tot�slot�het�punt�van
de�Europese�afstemming.�Ook�mbo'ers�moeten�vrij�kunnen�reizen�in�Europa�om�zichzelf�te�verrijken�aan�een�andere�mbo-instelling.�Hoe�staat�het�met�de�ontwikkelingen
op�dat�gebied?�Ik�zie�de�minister�druk�sms'en,�dus�misschien�komt�dat�zo�bij�de�ambtenaren�terecht.
De�kritiek�uit�dat�rapport�ligt�er�eigenlijk�nog�steeds.�Ik
vind�het�heel�erg�dat�we�zoveel�jaar�nadat�het�vorige�kabinet�het�competentiegericht�onderwijs�eigenlijk�wilde�invoeren,�op�zich�wel�zijn�opgeschoten,�maar�niet�heel�erg
veel.�Wij�hebben�dus�kritiek�op�het�proces,�maar�ook�op
een�aantal�punten�die�deze�minister�nog�onvoldoende
heeft�opgepakt.�Laat�ik�ook�een�positieve�kant�noemen:
GroenLinks�ziet�nog�steeds�de�meerwaarde�van�het�competentiegericht�onderwijs.�Eerlijk�gezegd�lijkt�het�mij�niet
meer�dan�logisch�dat�mbo'ers�kennis�krijgen,�maar�ook
vaardigheden�leren�en�ook�leren�hoe�zij�zichzelf�staande
moeten�houden�in�de�beroepspraktijk.�Dit�in�een�onder-

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

wijsvernieuwing�gieten,�vind�ik�op�zich�iets�waar�de�overheid�zich�mee�zou�moeten�bemoeien.�De�vraag�is�of�het
hier�en�daar�niet�is�doorgeschoten�en�of�het�hier�en�daar
wel�op�voldoende�steun�kan�rekenen�van�de�mensen�die
het�uiteindelijk�moeten�uitvoeren.�Bovendien�blijkt�dat
90%�van�de�opleidingen�al�een�competentiegerichte�kwalificatie�hanteert.�De�volgende�vraag�rijst�dan.�Als�zo�veel
instellingen�al�bezig�zijn�met�competentiegericht�onderwijs,�doen�ze�dat�dan�omdat�ze�denken�dat�het�van�"Den
Haag"�moet�terwijl�ze�het�eigenlijk�niet�willen�of�doen�ze
het�omdat�ze�er�echt�heilig�in�geloven?�Als�zo�veel�scholen�het�al�doen,�waarom�moeten�wij�het�dan�alsnog�vanuit
Den�Haag�verplichten?
22%�van�de�leraren�zegt�zich�onvoldoende�toegerust
te�voelen�voor�het�geven�van�competentiegericht�onderwijs.�Dat�is�nogal�wat;�bijna�een�kwart�van�de�docenten
zegt�zich�niet�voldoende�bekwaam�te�voelen�om�competentiegericht�onderwijs�over�te�brengen�op�de�leerlingen.
Hoe�gaat�de�minister�ervoor�zorgen�dat�al�deze�leraren
zich�voldoende�geschoold�voelen�om�een�succes�te�maken�van�deze�onderwijsvernieuwing?
Wij�horen�dat�een�derde�van�de�docenten�wordt�betrokken�bij�het�opstellen�van�de�kwalificatiedossiers.�Dat�betekent�dat�twee�derde,�dus�een�meerderheid,�dat�nog�niet
doet.�Bovendien�is�het�de�vraag�voor�hoeveel�opleidingen�deze�betrokkenheid�van�docenten�geldt.�Aan�het�einde�van�dit�debat�wil�ik�het�gevoel�hebben�dat�de�minister
hier�de�komende�tijd�heel�hard�aan�gaat�werken,�want�het
draagvlak�en�de�betrokkenheid�onder�docenten�zou�wel
eens�een�breekpunt�kunnen�zijn.�Er�is�al�een�motie�van�de
heer�Jasper�van�Dijk�en�mijzelf�over�dit�onderwerp�aangenomen.�Ik�vraag�mij�af�of�die�motie�überhaupt�wel�is�uitgevoerd.
De�voorzitter:
De�heer�Biskop�wil�een�interruptie�plaatsen.�Ik�zeg�erbij
dat�wij�kort�met�elkaar�van�gedachten�gaan�wisselen.
De�heer�Biskop�(CDA):
Ik�heb�twee�korte�vragen.�De�heer�Dibi�haalt�wat�elementen�uit�de�commissie-Dijsselbloem�naar�voren.�Hij�zegt�dat
al�veel�scholen�competentiegericht�werken�en�vraagt�zich
af�waarom�wij�het�dan�nog�in�de�wet�moeten�vastleggen.
Is�het�juist�niet�fantastisch�dat�er�eerst�ontwikkelingen�in
de�samenleving�zijn�en�dat�wij�ze�daarna�wettelijk�borgen?�Dat�komt�toch�overeen�met�de�aanbevelingen�van�de
commissie-Dijsselbloem?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�commissie-Dijsselbloem�heeft�gezegd�dat�je�bewegingen�van�onderaf�de�ruimte�moet�geven.�In�Nederland
moet�dus�de�ruimte�worden�gegeven�aan�verschillende
onderwijsinstellingen�met�verschillende�pedagogisch-didactische�visies.�Vervolgens�test�je�of�het�werkt�of�niet.
Daarna�zou�je�het�vanuit�Den�Haag�nog�breder�en�grootser�kunnen�oppakken.�Zo�is�het�echter�niet�gegaan�met
het�competentiegerichte�onderwijs.�Dat�is�niet�van�de
simpele�docent�in�de�klas�vandaan�gekomen.�Het�is�in
2004�gestart�door�vooral�het�onderwijs�en�het�bedrijfsleven.�Als�de�heer�Biskop�spreekt�van�het�onderwijs�en
het�bedrijfsleven,�heeft�hij�het�volgens�mij�over�werkgevers�en�bestuurders.�Voor�mijn�fractie�is�er�een�verschil�in
waar�het�vandaan�is�gekomen.�Wat�mijn�fractie�betreft�is
het�niet�vanuit�de�klas�gekomen,�vanuit�de�leerlingen�en
de�docenten,�maar�veel�meer�vanuit�een�soort�theoretisch
model.

27 april 2011
TK�79

79-2-19

Dibi
De�heer�Biskop�(CDA):
Het�ging�mij�erom�dat�het�nu�voornamelijk�in�de�praktijk
gebruikt�wordt�en�dat�wij�het�nu�wettelijk�vastleggen.�Een
ander�punt�is�ook�interessant.�De�heer�Dibi�heeft�gezegd
dat�twee�derde�van�de�docenten�niet�is�betrokken�bij�de
kwalificatiedossiers.�Zou�het�niet�heel�merkwaardig�zijn
als�alle�docenten�in�Nederland�betrokken�waren�geweest
bij�het�opstellen�van�de�kwalificatiedossiers�in�de�verschillende�kenniscentra?�Hoe�had�de�heer�Dibi�zich�dat�voorgesteld?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Stel�je�toch�eens�voor�dat�wij�docenten�echt�serieus�zouden�betrekken�bij�al�die�kwalificatiedossiers.�Dat�zou�verschrikkelijk�zijn!�Nee,�natuurlijk�zou�het�mooi�zijn�als�wij
alle�docenten�zouden�kunnen�betrekken�bij�de�kwalificatiedossiers.�Dat�is�echter�irreëel;�dat�weet�ik�zelf�ook�wel.
Er�is�echter�een�groot�verschil�tussen�elke�individuele�docent�raadplegen�en�alleen�een�aantal�vaak�zelfbenoemde�vertegenwoordigers�raadplegen�die�verafstaan�van�de
praktijk�in�de�klas.�Ik�zou�zeggen�dat�veel�meer�docenten
dan�nu�moeten�worden�betrokken�bij�de�kwalificatiedossiers.
De�heer�Biskop�(CDA):
Dat�is�merkwaardig.�Dit�is�een�landelijk�systeem�en�een
derde�van�de�docenten�zegt�zich�betrokken�te�voelen�bij
het�samenstellen�van�de�kwalificatiedossiers.�Dat�vind�ik
al�een�fenomenaal�aantal.�Ligt�het�niet�meer�voor�de�hand
om�werk�te�maken�van�de�professionele�statuten�en�het
omzetten�van�de�kwalificatiedossiers�in�daadwerkelijke
lessen?�Daar�moet�toch�de�kracht�van�de�docent�zitten?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ja,�dat�vind�ik�ook.�Ik�heb�het�verhaal�van�de�heer�Biskop
over�het�professioneel�statuut�gehoord.�GroenLinks�is
daarvan�een�groot�voorstander�geweest�en�is�blij�dat�dit
goed�is�opgepakt.�Ik�begrijp�er�echter�helemaal�niets�van
dat�de�heer�Biskop�het�fenomenaal�noemt�dat�een�derde
van�de�docenten�zich�betrokken�voelt�bij�de�kwalificatiedossiers.�Dat�is�nog�steeds�een�minderheid.�Bij�"draagvlak"�ga�ik�in�ieder�geval�uit�van�een�meerderheid,�het
liefst�een�die�zo�dicht�mogelijk�bij�100%�komt.
De�heer�Çelik�(PvdA):
Dan�zou�ik�graag�willen�weten�hoe�de�heer�Dibi�over�52%
denkt.�Dat�is�een�meerderheid�van�de�docenten.�Hoe�beoordeelt�hij�dat?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Eerlijk�gezegd,�ken�ik�bijna�niemand�die�tegen�het�idee
achter�competentiegericht�onderwijs�is.�Er�is�een�groot
draagvlak�om�leerlingen�kennis,�vaardigheden�en�beroepspraktijk�aan�te�leren.�Echter,�uiteindelijk�wordt�een
onderwijsvernieuwing�heel�concreet�en�gedetailleerd�en
kunnen�er�situaties�en�effecten�ontstaan,�waarbij�je�je�achter�de�oren�moet�krabben.�Ik�begrijp�heel�goed�dat�steeds
meer�docenten�zich�afvragen�wat�het�precies�is.�Zij�begrijpen�het�idee�erachter�wel,�maar�het�wordt�ineens�iets�heel
anders�als�het�wordt�uitgewerkt�in�Den�Haag.�Die�52%�relativeer�ik.�GroenLinks�heeft�nooit�een�karikatuur�van�het
cgo�gemaakt.�Zij�heeft�nooit�gezegd�dat�dit�het�nieuwe�leren�is�en�dat�leerlingen�aan�hun�lot�worden�overgelaten,
maar�het�idee�erachter�steun�ik�van�harte.�Ook�de�GroenLinksfractie�is�gematigd�positief�over�de�wet,�maar�voor
haar�is�draagvlak�essentieel�en�cruciaal�voor�het�succes

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

van�deze�wet.�Hoe�wil�de�minister�het�draagvlak�vergroten?
In�de�kwalificatiedossiers�worden�de�eisen�op�het�gebied�van�leren,�loopbaan�en�burgerschap�vermeld.�Wat
moet�ik�me�daar�precies�bij�voorstellen?�Kan�de�minister
uitleggen�wat�zij�daarmee�bedoelt?
Het�idee�leeft�nog�sterk�dat�het�competentiegericht�onderwijs�een�verkapt�middel�is�om�begeleiders�in�te�zetten�in�plaats�van�gekwalificeerde�docenten,�dus�om�te
bezuinigen.�Hoe�kijkt�de�minister�daar�tegenaan?�Kan�zij
ons�vertellen�hoeveel�onderbevoegde�en�onbevoegde�docenten�nu�in�het�mbo�lesgeven?�Toen�ik�onderwijswoordvoerder�was,�was�een�kwart�van�de�docenten�in�de�onderbouw�van�het�voortgezet�onderwijs�onder-�of�onbevoegd.
Dat�vond�ik�al�een�shockerend�aantal.�Hoe�zit�het�daar�nu
mee?�Kan�de�minister�dat�meer�toespitsen�op�het�mbo?
Ook�dit�is�een�heel�belangrijke�vraag�waar�een�duidelijk
antwoord�op�moet�komen.
Het�taalgebruik�van�deze�wet�is�niet�verheffend�en�ik
snap�er�weinig�van.�De�woorden�in�het�kwalificatiedossier
waarover�mevrouw�Smits�sprak,�begrijp�ik�zelf�ook�niet.
Hoe�moet�een�mbo-leerling�daar�überhaupt�chocola�van
maken?�Al�die�rare�termen�worden�heen�en�weer�geslingerd.�Dan�zie�je�ook�wel�dat�het�niet�echt�uit�de�praktijk
komt,�maar�veel�meer�vanuit�de�theorie,�van�de�bestuurders�en�van�de�mensen�die�allerlei�interessante�opvattingen�hebben,�maar�die�niet�echt�dagelijks�van�maandag�tot
en�met�vrijdag�lesgeven�of�les�krijgen.�Welke�mbo-student
weet�wat�het�verschil�is�tussen�een�kwalificatiedossier�en
een�domein,�of�een�competentie�en�een�eindterm?�Wie
begrijp�dat�een�entreekwalificatie�arbeidsmarktkwalificerend�is�maar�nog�lang�geen�startkwalificatie?�Kan�de�minister�mij�vertellen�of�deze�kwalificatiestructuurwijziging
tot�onduidelijkheden�leidt�bij�studenten�en�docenten?
In�het�Actieplan�mbo�wordt�de�omvorming�van�het�gehele�mbo1�naar�entreeopleidingen�aangekondigd.�In�de
wet�is�er�sprake�van�dat�alleen�de�Ak-opleidingen�tot�een
intreekwalificatie�leiden.�Hoe�zit�het�nu�precies?�Zijn�de
Ak-opleidingen�een�soort�entreeopleidingen�binnen�de
entreeopleidingen�en�hoe�gaat�de�minister�dit�verder�regelen?
De�invoering�van�de�opleidingsdomeinen�biedt�studenten�een�oriëntatieperiode,�waarbinnen�zij�nog�kunnen�kiezen�welke�beroepsopleiding�zij�verkiezen�zonder�opleidingstijd�te�verliezen.�GroenLinks�juicht�het�van�harte�toe
dat�studenten�hiermee�meer�ruimte�krijgen�om�te�ontdekken�waar�precies�hun�talenten�en�hun�interesses�liggen.
De�hoeveelheid�beheersmaatregelen�is�indrukwekkend
en�ik�ben�blij�dat�de�minister�de�vinger�aan�de�pols�houdt,
maar�dit�lijkt�mij�ietwat�overdreven.�Er�komen�wellicht
nog�beperkende�bepalingen�bij,�omdat�de�minister�verkorting�van�de�opleidingen�heeft�aangekondigd.�Op�dit
punt�heb�ik�ook�nog�wel�een�kritische�vraag.�Dit�kabinet
wil�de�mbo-opleidingen�verkorten,�maar�hoe�staat�dat�in
verhouding�tot�de�invoering�van�het�competentiegericht
onderwijs?�Zijn�dat�niet�twee�processen�die�op�elkaar�inbeuken�en�juist�voor�onnodige�risico's�zorgen?
Er�zijn�nogal�wat�ministeriële�regelingen�en�algemene�maatregelen�van�bestuur.�De�commissie-Dijsselbloem
heeft�daarover�ook�het�een�en�ander�gezegd�en�ik�wil�dat
graag�even�memoreren.�Bij�de�onderzochte�onderwijsvernieuwingen�werd�het�parlement�geconfronteerd�met�formele,�deels�lege,�kaderwetten.�De�beleidsvorming�en�-uitvoering�geschiedde�in�het�algemeen�om�het�wetsgebouw
heen.�Het�ging�eraan�vooraf�of�volgde�eruit.�De�concretisering�van�de�wettelijke�regels�geschiedde�bij�of�krach-

27 april 2011
TK�79

79-2-20

Dibi
tens�AMvB�of�door�middel�van�beleidsregels.�Wat�er�feitelijk�moest�gebeuren,�onttrok�zich�in�wezen�aan�het�zicht
van�het�parlement.�Wij�konden�dat�op�zichzelf�genomen
met�allerlei�voorhangprocedures�bespreekbaar�maken,
maar�dat�gebeurde�niet.�De�minister�gaat�heel�veel�zaken
regelen�in�allerlei�andere,�lagere,�wetgeving:�de�termijnen�voor�de�totstandkoming,�de�vaststelling�en�de�geldigheidsduur�van�de�kwalificatiedossiers;�volgens�welk
format�en�toetsingskader�de�kwalificatiedossiers�worden
ingericht;�tot�welk�opleidingsdomein�ieder�kwalificatiedossier�behoort,�en�de�kwalificatiedossiers�en�kwalificaties,�waarbij�per�kwalificatie�wordt�aangegeven�of�een
hierop�gebaseerde�opleiding�in�aanmerking�komt�voor
bekostiging�door�de�overheid.�Dit�vond�ik�ook�een�heel
serieus�aspect:�met�de�inwerkingtreding�van�het�wetsvoorstel�krijgt�de�minister�de�bevoegdheid�om�bij�algemene�maatregel�van�bestuur�nadere�voorschriften�vast
te�stellen�voor�de�inhoud�van�kwalificatiedossiers.�Hierbij
wordt�gedacht�aan�kwalificatie-eisen�op�het�gebied�van
bijvoorbeeld�burgerschap,�taal�en�rekenen.�Sorry,�voorzitter,�maar�dit�soort�dingen�moet�gewoon�in�de�wet�worden
geregeld�en�niet�via�een�omweg�in�allerlei�lagere�wetgeving,�die�zich�vaak�aan�ons�zicht�onttrekt.�Kan�de�minister
aangeven�hoe�zij�ervoor�wil�zorgen�dat�al�deze�dingen,�die
nog�allemaal�geregeld�moeten�worden,�niet�in�een�of�andere�achterkamer�worden�geregeld,�maar�open�en�bloot
hier�in�de�Tweede�Kamer?
Mijn�laatste�punt�betreft�de�discussie�die�is�ontstaan
tussen�onder�anderen�Alexander�Rinnooy�Kan�en�de�MBO
Raad�over�meer�taal�en�rekenen�in�het�mbo.�De�heer�Rinnooy�Kan�stelt�dat�wij�mbo'ers�onnodig�dom�houden�en
dat�wij�niet�alles�eruit�halen�wat�zij�in�zich�hebben.�Wij
zien�dat�vooral�bij�taal�en�rekenen.�De�MBO�Raad,�de�sectorraad�–�in�ben�sowieso�geen�groot�voorstander�van�al
die�sectorraden�–�zegt:�nee,�dat�kunnen�zij�waarschijnlijk
niet�aan�en�het�gaat�ten�koste�van�allerlei�praktijkdingen.
Het�is�een�eeuwige�discussie�in�het�mbo:�de�balans�tussen
kennis�en�praktijkervaring.�Ik�wil�dat�de�minister�hierop
ingaat�tijdens�de�behandeling�van�dit�wetsvoorstel.�Hoe
kijkt�zij�daar�tegenaan?
De�heer�Beertema�(PVV):
Is�de�heer�Dibi�aan�het�eind�gekomen�van�zijn�betoog?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ja,�ik�denk�het�wel.
De�heer�Beertema�(PVV):
Oké,�dan�wil�ik�hem�graag�een�vraag�stellen.�Ik�deel�heel
veel�van�zijn�kritiek�op�het�competentieonderwijs.�Ik�interpreteer�het�zo,�gelet�op�alle�dingen�die�hij�signaleert,�dat
ook�zijn�conclusie�zou�moeten�zijn�dat�het�cgo�zich�niet
verhoudt�met�goed�onderwijs.�Toch�bespeur�ik�dat�hij�cgo
het�voordeel�van�de�twijfel�wil�gaan�geven.�Hij�houdt�wel
een�heel�mooi,�warm�pleidooi�voor�die�meer�dan�500.000
jongens�en�meiden�in�het�mbo,�maar�ik�ben�bang�dat,�als
de�heer�Dibi�straks�toch�tot�de�conclusie�komt�dat�dit�allemaal�moet�doorgaan,�die�500.000�jongens�en�meiden
echt�in�de�kou�staan.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Het�antwoord�van�de�minister�is�dus�heel�erg�belangrijk.
In�mijn�inbreng�heb�ik�gezegd�dat�ik�geen�blanco�cheque
teken�en�dat�ik�ook�niet�meedoe�met�de�redenering�in�de
trant�van:�het�is�een�rijdende�trein�en�wat�een�onrust�in
het�veld�als�wij�nu�ineens�nee�zouden�zeggen.�Voor�mij

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

is�draagvlak�heel�belangrijk.�Het�is�heel�belangrijk�dat�de
kwalificatiedossiers�worden�gemaakt�door�de�mensen�die
ze�ook�moeten�uitvoeren�in�de�praktijk.�Maar�ik�wil�de�minister�wel�de�ruimte�geven�om�ons�te�overtuigen.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�vind�dat�heel�voorkomend�van�de�heer�Dibi�en�daarvoor
verdient�hij�ook�een�compliment.�Maar�begrijp�ik�nu�echt
dat�hij�meent�dat�de�minister�straks�in�haar�termijn�echt
nog�fundamentele�wijzigingen�gaat�aanbrengen�in�dat
vreselijke�cgo?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�heb�niet�zozeer�om�echt�fundamentele�wijzigingen�gevraagd.�Ik�steun�het�idee�achter�het�competentiegericht
onderwijs�heel�erg.�Ik�ben�wel�kritisch�over�de�vraag�hoe
het�uiteindelijk�in�de�klas�uitpakt.�Bij�sommige�instellingen
schiet�dat�door,�maar�bij�sommige�ook�totaal�niet.�Ik�weet
hoe�de�heer�Beertema�hierover�denkt,�want�hij�is�uitgenodigd,�deels�op�mijn�verzoek,�toen�hij�nog�bij�Beter�Onderwijs�Nederland�zat.�Dat�de�PVV�waarschijnlijk�tegen�is,
wist�ik�op�zichzelf�genomen�al.�Ik�wil�hier�niet�dogmatisch
in�staan.�Als�dit�een�succes�kan�worden,�wil�ik�daar�graag
aan�meedoen.
De�voorzitter:
Dank�u�wel.�Dan�gaan�we�nu�luisteren�naar�de�heer
Dijkgraaf�van�de�SGP-fractie.�En�nogmaals,�u�hebt�allemaal�de�competentie�klokkijken,�dus�helpt�u�mij.

De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Voorzitter.�Dank�u�wel.�Klokkijken�is�altijd�makkelijker�als
het�een�ander�betreft.�Dat�is�ook�een�ervaringsgegeven.
De�voorzitter:
Ik�sta�achter�u.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Voorzitter.�Ontdekkingsreizen�leiden�vaak�tot�verrassende�resultaten.�De�naam�Columbus�alleen�al�zegt�genoeg
en�spreekt�boekdelen�met�zijn�ei.�Nieuwe�werelden�gaan
open.�Helaas�gaat�die�vlieger�niet�altijd�op.�Er�worden
ambitieuze�wandeltochten�uitgestippeld,�maar�bij�aankomst�op�de�top�van�bestemming�blijkt�dat�de�top�van
vertrek�ongeveer�even�veel�uitzicht�bood.�Op�zo'n�reis
lijkt�het�competentiegericht�onderwijs�soms�wel.�Met�hoge�verwachtingen�is�een�nieuw�onderwijsmodel�gelanceerd,�maar�aan�het�eind�van�de�rit�blijkt�het�nog�steeds
gewoon�over�beroepsonderwijs�te�gaan.�Het�draait�nog
steeds�gewoon�om�kennis�en�vaardigheden.�Oud�en�vertrouwd�dus.�De�SGP-fractie�is�blij�met�verschillende�onderdelen�van�dit�wetsvoorstel.�Denk�aan�het�afschaffen
van�de�drempelloze�instroom�in�niveau�2�van�het�mbo.
Ook�is�het�mooi�dat�er�meer�ruimte�komt�voor�studenten
die�zich�langer�willen�oriënteren�op�een�specifieke�opleiding.�Het�wetsvoorstel�bevat�dus�verschillende�goede�dingen,�maar�gaat�eigenlijk�nauwelijks�over�het�onderwerp
uit�de�titel,�het�competentiegericht�onderwijs.�Ik�heb�gespeurd�naar�competenties,�maar�na�de�preambule�kon�ik
het�woord�nergens�meer�vinden.
Het�wetsvoorstel�stapt�over�van�een�eindtermengerichte�kwalificatiestructuur�naar�een�competentiegerichte
kwalificatiestructuur.�Het�vervangen�van�eindtermen�door
competenties�is�daarom�een�logische�verwachting.�Toch

27 april 2011
TK�79

79-2-21

Dijkgraaf
maakt�het�wetsvoorstel�die�verwachting�niet�waar.�Eindtermen�worden�namelijk�vervangen�door�kwalificaties.�We
krijgen�dus�geen�competentiegerichte�kwalificatiestructuur,�maar�een�kwalificatiegerichte�kwalificatiestructuur.
Dat�klinkt�nogal�merkwaardig�en�vooral�dubbelop.�Mijn
vraag�aan�de�minister�is�dan�ook�of�zij�dat�kan�uitleggen.
Is�het�feit�dat�de�competenties�zich�niet�lenen�voor�wettelijke�verankering�een�belangrijke�aanwijzing�dat�ze�als�systeem�eigenlijk�nauwelijks�bruikbaar�zijn?�Hoe�reageert�de
minister�op�het�feit�dat�veel�opleidingen�de�competenties
eigenlijk�niet�gebruiken,�maar�gewoon�aan�de�slag�gaan
met�de�concrete�kerntaken�en�werkprocessen?
Voorzitter.�De�SGP-fractie�heeft�geen�bezwaar�tegen�het
gebruik�van�de�term�competenties.�Het�beestje�moet�een
naam�hebben.�Eindtermen,�kwalificaties�of�competenties,
het�maakt�niet�bijster�veel�uit.�Om�een�mooi�voorbeeld�te
geven:�de�wet�spreekt�van�–�ik�citeer�–�"kwaliteiten�op�het
gebied�van�kennis,�inzicht,�vaardigheden�en�in�voorkomende�gevallen�beroepshoudingen".�Een�klinkende�definitie�van�competenties,�zou�je�denken,�maar�het�gaat�hier
toch�echt�om�de�oude�eindtermen,�waar�al�die�elementen
ook�al�in�zaten.�Niet�zozeer�het�etiket,�maar�de�inhoud�is
van�belang.�De�SGP-fractie�vindt�het�bedenkelijk�dat�de�ingevoerde�competenties�algemeen�van�aard�zijn�en�zelfs
niet�toegespitst�op�een�beroep.�Als�we�de�competenties
al�gebruiken,�zou�het�moeten�gaan�om�een�beperkt�aantal�kerndomeinen�die�concreet�worden�ingekleurd�naar�de
aard�van�het�beroep.�Hoe�reageert�de�minister�op�ervaringen�in�het�buitenland,�waar�men�met�veel�minder�dan�25
competenties�af�kan?�Dossiers�van�drie�of�vier�pagina's
klinken�wat�ons�betreft�een�stuk�sympathieker�dan�het
dossier�dat�mevrouw�Smits�naar�voren�bracht�met�wel
250�pagina's.�Daar�gaat�de�discussie�over�en�daar�ging
ook�het�interruptiedebat�met�de�heer�Biskop�over.�Natuurlijk�stelt�de�minister�uiteindelijk�die�structuur�vast,�maar
ik�verkeerde�toch�in�de�veronderstelling�–�en�volgens�mij
meer�mensen�met�mij�–�dat�dit�niet�op�het�detailniveau
zou�zijn�dat�mevrouw�Smits�hier�naar�voren�bracht.�Ik
hoor�daar�graag�de�minister�over.
In�artikel�7.2.4�staat�dat�onze�minister�zorg�draagt�voor
het�vaststellen�en�onderhouden�van�een�samenhangend
en�gedifferentieerd�geheel�van�onder�andere�kwalificatiedossiers.�Daar�zit�het�hem�wel�in.�Wat�betekent�nu�precies
dat�"zorg�dragen�voor"?�Gaat�de�minister�alleen�naar�het
proces�kijken�en�zegt�ze:�als�dat�proces�netjes�is�afgelopen�en�tot�een�boek�van�864�pagina's�leidt�–�ik�noem�maar
een�andere�uitwas�die�in�ieder�geval�theoretisch�denkbaar
is�als�de�opleidingsinstituten�en�het�bedrijfsleven�dat�samen�zo�willen�–�dan�zet�ik�daar�mijn�ministeriële�stempel
op?�Of�zegt�ze:�nee,�ik�wil�flexibiliteit�in�het�systeem�houden,�ik�wil�innovatie�in�het�systeem�houden,�ik�wil�voorkomen�dat�inertie�in�het�systeem�komt�te�zitten�en�ik�wil
tegemoetkomen�aan�het�feit�dat�scholen�op�verschillende�manieren�met�verschillende�zaken�omgaan?�Dat�lijkt
mij�een�lastige�taak�voor�een�minister.�Op�grond�van�welke�criteria�gaat�zij�dat�"zorg�dragen�voor"�vormgeven?�Volgens�mij�is�dat�niet�erg�simpel.�Of�gaat�de�minister�alleen
het�proces�toetsen?�Als�dat�zo�is,�hebben�wij�misschien
toch�wel�een�probleem.�Dat�kan�immers�leiden�tot�een
enorme�lijst�kwalificaties,�waarover�wij�kunnen�vragen:
moet�dit�eigenlijk�wel�op�dit�niveau?�Wat�vindt�de�minister
daarvan?
De�fractie�van�de�SGP�waardeert�de�mogelijkheid�om
leerlingen�in�te�schrijven�voor�een�domein�in�plaats�van
voor�een�specifieke�opleiding.�Wel�is�het�opmerkelijk�dat
de�regering�een�mogelijkheid�inbouwt�om�het�aantal�stu-

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

denten�voor�zo'n�domein�te�beperken�wanneer�instellingen�al�te�uitbundig�van�deze�mogelijkheid�gebruikmaken.
Ik�begrijp�de�zorg�dat�studenten�te�lang�in�een�breed�domein�worden�gelaten,�maar�is�dit�daarvoor�nu�wel�een
fraaie�oplossing?�In�plaats�van�de�arbitraire�aantallen�zouden�inhoudelijke�criteria�moeten�gelden.�Worden�de�gelijke�kansen�van�studenten�om�in�een�opleidingsdomein�te
worden�ingeschreven,�door�een�quotum�niet�belemmerd?
Tot�slot�–�maar�ik�ben�wel�bang�dat�het�een�lang�slot
wordt�–�wil�ik�zeggen�dat�het�competentiegericht�onderwijs�eigenlijk�een�bijzondere�illustratie�is�van�het�feit�dat
onderwijs�niet�in�Den�Haag,�maar�in�de�scholen�vorm
krijgt.�De�wetgever�komt�er�nauwelijks�aan�te�pas�om
competentiegericht�onderwijs�zijn�beslag�te�laten�krijgen.
Scholen�kiezen�zelf�hun�invulling.�Veel�scholen�komen�inmiddels�terug�op�eerdere�misstappen.�Met�uitgebreide
wetgeving�heeft�dit�niet�veel�te�maken.�Met�dit�wetsvoorstel�verhangen�wij�vooral�de�naambordjes�boven�de�wetsartikelen.�Zelfs�tegenstanders�van�competentiegericht�onderwijs�–�ik�kijk�op�dit�moment�naar�de�mensen�achterin
de�zaal�–�hebben�dus�eigenlijk�wettelijk�gezien�weinig�redenen�om�tegen�dit�wetsvoorstel�te�stemmen.�Wij�stemmen�bijvoorbeeld�niet�over�het�nieuwe�leren,�hoe�aantrekkelijk�het�ook�lijkt�om�dat�wel�te�mogen�doen.�De�verantwoordelijkheid�hiervoor�blijft�liggen�bij�scholen.�De�SGPfractie�vindt�dat�vooral�de�inspectie�erover�moet�blijven
waken�dat�scholen�hun�verantwoordelijkheid�serieus�nemen.
Wij�hebben�hier�vele�zorgen�gedeeld.�De�heer�Van�der
Ham�begon�over�de�vrees�dat�scholen�domweg�verwachte�verplichtingen�zouden�volgen.�Ik�deel�die�vrees.�Velen
hebben�gezegd�dat�competentiegericht�onderwijs�kan�verworden�tot�een�bepaalde�vorm�van�leren.�Misschien�is�het
niet�zo�bedoeld,�maar�wordt�het�uiteindelijk�in�het�proces�wel�zo�vormgegeven�door�scholen.�Uiteindelijk�hebben�scholen�de�verantwoordelijkheid�om�hieraan�handen
en�voeten�te�geven.�Zij�moeten�dit�op�een�goede�manier
doen.�Wij�moeten�uitgaan�van�de�professionaliteit�van�de
scholen.�Wij�mogen�verwachten�dat�ze�samenwerken�met
het�bedrijfsleven,�zodat�het�opleidingstraject�inderdaad
wordt�afgestemd�op�de�kennis�die�het�bedrijfsleven�nodig�heeft.�Reputatie�moet�ook�een�belangrijk�mechanisme
worden.�Toen�ik�als�zeventienjarige�moest�beslissen�bij
welke�universiteit�ik�economie�zou�gaan�studeren,�kwam
ik�al�snel�uit�bij�de�Erasmus�Universiteit�Rotterdam,�niet
omdat�Rotterdam�het�dichtst�bij�mijn�woonplaats�was,
maar�omdat�ik�juist�daar�een�mooie�combinatie�aantrof
van�theorie�en�praktijk�die�mij�zou�worden�aangeleerd.
Dat�beloofden�althans�verscheidene�studenten�die�daar
hadden�gestudeerd.�Je�gaat�dan�dus�af�op�een�reputatie.
Als�instellingen�dat�goed�beseffen,�zullen�zij�dat�verwerken�in�de�manier�waarop�zij�onderwijs�geven.�De�inspectie
zal�daarop�toezien.
Naar�twee�kanten�toe�zou�ik�willen�zeggen:�zet�het�proces�nu�niet�op�slot.�Wij�moeten�het�proces�enerzijds�niet
op�slot�zetten�via�heel�uitgebreide�kwalificatiestructuren
die�worden�vastgesteld�door�de�minister,�waardoor�eigenlijk�voor�de�komende�jaren�het�systeem�op�slot�wordt�gezet.�Wij�moeten�anderzijds�het�proces�zeker�ook�niet�op
slot�zetten�door�in�plaats�van�competentiegericht�onderwijs�een�blauwdruk�vanuit�Den�Haag�te�gaan�opleggen.
Wij�moeten�er�immers�al�helemaal�niet�aan�denken�dat
vanuit�het�ministerie,�zonder�bedrijfsleven�en�zonder�onderwijsinstellingen,�een�blauwdruk�zou�moeten�worden
opgelegd�voor�alle�opleidingen�en�alle�beroepen.�Laten
wij�ook�beseffen�dat�het�van�cruciaal�belang�is�dat�er�voor

27 april 2011
TK�79

79-2-22

Dijkgraaf
heel�veel�beroepen�een�betere�afstemming�komt�van�de
opleidingen�op�de�vragen�uit�de�markt.�Voor�mij�is�een
kernvraag�hoe�de�minister�wil�zorgen�voor�de�noodzakelijke�flexibiliteit�in�het�systeem�ten�opzichte�van�de�kwalificatiedossiers�die�worden�vastgesteld.
Uit�de�geschiedenis�van�het�competentiegericht�onderwijs�moeten�de�regering�en�de�Kamer�belangrijke�lessen
leren.�Dit�proces�lijkt�sterk�op�de�onderwijsvernieuwing
van�het�studiehuis�in�het�voortgezet�onderwijs.�In�beide
gevallen�zijn�veel�brokken�gemaakt�doordat�de�overheid
sterkere�verwachtingen�heeft�gewekt�dan�de�eisen�werkelijk�en�wettelijk�waren.�Hopelijk�herinneren�wij�ons�de
geschiedenis�voldoende,�zodat�wij�dit�niet�nog�eens�hoeven�te�beleven.�Welke�inspanning�verricht�de�minister
om�de�kloof�tussen�verwachte�en�werkelijke�eisen�zo�veel
mogelijk�te�dichten?�Het�is�mijn�hartenkreet,�en�ongetwijfeld�gaat�de�minister�daar�niet�op�in,�om�het�wat�breder�te
trekken�en�niet�alleen�te�kijken�naar�didactische�vernieuwingen,�maar�ook�naar�vernieuwingen�rondom�het�opbrengstgericht�werken.�Ook�daar�zie�je�dat�soort�tendensen�terug,�namelijk�dat�iets�met�de�schijn�van�objectiviteit
kan�verworden�tot�iets�wat�we�met�elkaar�helemaal�niet
gewild�hebben.

re�interruptie�ook�al.�Een�van�de�taken�van�een�volksvertegenwoordiger�is�namelijk:�wetgeving�maken�en�opletten�of�dat�goed�gebeurt.�Wellicht�ter�vermijding�van�een
amendement,�wil�ik�de�minister�het�volgende�vragen.�Zij
heeft�krachtens�de�wet,�artikel�7.2.4�en�nog�iets�doorlopend�in�lid�2,�het�recht�om�op�voorstel�van�de�kenniscentra�beroepsonderwijs�bij�ministeriële�regeling�de�kwalificatiedossiers�vast�te�stellen,�alsook�een�grote�hoeveelheid�criteria�voor�elk�kwalificatiedossier.�Ik�kan�mij�voorstellen�dat�aan�die�criteria�wordt�toegevoegd�dat�het�niet
zo'n�achterlijk�dik�boek�wordt,�om�het�maar�even�in�gewoon�Nederlands�te�zeggen.�Daarvoor�moet�een�formulering�gevonden�worden�waarin�ook�juristen�zich�kunnen�vinden.�Het�is�echter�van�belang�dat�het�niet�uit�de
hand�loopt�en�niet�al�te�dik�en�ingewikkeld�wordt.�Dat�zou
daar�opgenomen�kunnen�worden.�Het�zou�ook�kunnen
krachtens�artikel�4�onder�7.2.4�waar�staat�dat�bij�Algemene
Maatregel�van�Bestuur�nadere�voorschriften�kunnen�worden�gegeven�voor�de�inhoud�van�het�kwalificatiedossier.
Het�zou�dus�ook�in�die�AMvB�opgenomen�kunnen�worden.�Het�kan�me�niet�zoveel�schelen�waar�het�gebeurt,�als
dat�dikke�boek�maar�vermeden�wordt,�want�dat�lijkt�me
echt�heel�erg�overdreven.�Is�de�minister�dat�met�mij�eens
en�wil�zij�dat�regelen?�Als�dat�het�geval�is,�hoef�ik�geen
amendement�in�te�dienen.

De�heer�Elias�(VVD):
Voorzitter.�De�VVD-fractie�is�tot�op�heden�kritisch�maar�positief�geweest�over�dit�wetsvoorstel.�Ik�zal�dan�ook�geen
spreektijd�van�Cubaanse�proporties�nodig�hebben,�zoals
de�heer�Beertema�van�plan�lijkt�te�zijn.
De�VVD-fractie�is�positief�omdat�er�een�lange�weg�met
experimenten,�vrijheid�tot�invoering�en�ruimte�tot�aanpassing�aan�vooraf�is�gegaan.�Alles�afwegende�zijn�wij�inhoudelijk�positief�omdat�de�beroepspraktijk�het�uitgangspunt�wordt�bij�het�vaststellen�van�de�diploma-eisen.�Wel
zijn�wij�enigszins�terughoudend,�omdat�het�een�wijziging
betekent�voor�alle�scholen,�terwijl�we�met�de�commissie-Dijsselbloem�nu�juist�rust,�ruimte�en�draagvlak�aan�het
onderwijs�hadden�beloofd.
Ronduit�kritisch�zijn�we�op�de�naam�en�ik�zal�dat�bij�de
verschillende�onderwijsdebatten�in�de�toekomst�herhalen.
Laten�we�er�nu�vooral�voor�zorgen�dat�we�in�begrijpelijk
Nederlands�voor�onze�leerlingen�zaken�benoemen�in�het
onderwijs.�De�heer�Dibi�heeft�daar�ook�wat�over�gezegd.
Waarom�maken�we�het�zo�ingewikkeld�met�termen�als
competentiegerichte�kwalificatiestructuur?�Waarom�noemen�we�het�niet�een�stelsel�van�vakdiploma's?�Waarom
jagen�we�leerlingen�ongeveer�weg�met�termen�die�worden�verzonnen�op�het�departement�van�Onderwijs?�Dat
moeten�we�niet�doen.
De�VVD-fractie�wil�niet�dat�het�invoeren�van�de�competentiegerichte�kwalificatiestructuur�–�maar�ik�heb�dus�een
voorkeur�voor�de�term�vakdiplomastelsel�–�louter�een�losstaande�stelselwijziging�is.�De�verhouding�tot�het�Actieplan�mbo�Focus�op�Vakmanschap�2011–2015�moet�helder
zijn.�We�willen�niet�dat�scholen�overrompeld�worden�door
eerst�vierjarige�kwalificatiedossiers�te�moeten�vaststellen
en�door�vervolgens�op�stel�en�sprong�kwalificatiedossiers
voor�driejarige�opleidingen�te�moeten�vaststellen.�Kan�de
minister�de�garantie�geven�dat�deze�verhouding�duidelijk
is,�zodat�scholen�kunnen�anticiperen�op�de�genoemde�wijzigingen?
Dan�wil�ik�nog�even�ingaan�op�dat�grote�boek�waarmee
mevrouw�Smits�kwam�aanzeulen.�Zoals�bekend,�houd
ik�ervan�de�wet�erbij�te�halen;�ik�deed�dat�in�een�eerde-

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Als�je�hierover�een�amendement�zou�indienen,�hoe�zou�je
dat�dan�moeten�vorm�geven?

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

De�heer�Elias�(VVD):
Daar�heb�ik�nog�niet�over�nagedacht.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Laten�wij�dat�nu�even�in�gemeen�verkeer�in�de�Kamer
doen.�Het�is�volgens�mij�heel�erg�lastig.�De�vraag�is�of�het
maximaal�bijvoorbeeld�tien�pagina's�mogen�zijn,�of�dat
het�minimaal�zoveel�pagina's�moeten�zijn.�Dat�is�het�ongelooflijk�ingewikkelde�hieraan.�Is�de�heer�Elias�het�met
mij�eens�dat�dit�typisch�iets�is�wat�op�scholen�zelf�gedaan
moet�worden?�De�docenten�moeten�maar�in�de�pen�klimmen�en�aangeven�dat�dit�te�uitgebreid�is.�Op�het�moment
dat�wij�namelijk�een�getal�in�de�wet�vastleggen,�gaat�iedereen�zich�daaraan�houden,�of�men�gaat�net�iets�meer�of
net�iets�minder�doen.�Dat�is�hoe�het�werkt.
De�heer�Elias�(VVD):
Eerst�algemeen.�In�vak�K�zitten�de�mensen�die�voor�ons
de�uitvoering�verzorgen.�Ik�vraag�hen�om�hierover�na�te
denken,�wat�ze�van�het�idee�vinden�en�om�met�een�voorstel�te�komen.
Het�gaat�echter�ook�heel�vaak�goed.�Dat�heb�ik�zojuist
bij�interruptie�al�gezegd,�maar�er�moet�misschien�worden�gezorgd�voor�een�stok�achter�deur�voor�de�keren�dat
het�uit�de�hand�loopt,�maar�misschien�ook�niet.�Daarom
wacht�ik�het�antwoord�van�de�minister�af.�Misschien�gebeurt�in�de�praktijk�wat�de�heer�Van�der�Ham�aangeeft.�Als
het�een�veel�te�dik�boek�is,�zegt�men�wellicht�in�het�veld
dat�men�daar�niet�mee�uit�de�voeten�kan�en�dat�het�anders�moet.�Dan�kan�er�misschien�een�soort�beroepsmogelijkheid�komen,�zodat�men�nog�een�keer�kan�piepen�bij�het
departement.�Laten�wij�afwachten�wat�de�minister�ervan
vindt.�Ik�vind�dat�in�ieder�geval�moet�worden�vermeden
waar�mevrouw�Smits�nu�weer�mee�komt�aanzeulen.

27 april 2011
TK�79

79-2-23

Elias
Mevrouw�Smits�(SP):
Ik�probeer�een�oplossing�te�vinden.�We�zijn�namelijk�oplossingsgericht�bezig.�Dat�is�vast�ook�een�competentie.�De
kwalificatiedossiers�zijn�opgebouwd�uit�een�aantal�kerntaken.�Op�de�eerste�pagina�van�een�kwalificatiedossier�staat
wat�de�kerntaak�is,�bijvoorbeeld�het�installeren�van�technische�installaties.�Vervolgens�hoort�daar�een�tiental�zaken�bij.�Is�het�een�idee�om�docenten�de�vrijheid�te�geven
de�uitwerking�in�tientallen�pagina's�te�laten�voor�wat�die
is�en�enkel�de�eis�te�stellen�dat�de�leerlingen�worden�opgeleid�voor�die�kerntaak?
De�heer�Elias�(VVD):
Dat�klinkt�mij�redelijk�in�de�oren,�maar�ik�ben�benieuwd
wat�de�minister�daarvan�vindt.
De�geldigheidsduur�van�zo'n�kwalificatiedossier�zal�ook
worden�vastgelegd�in�een�AMvB. In�de�memorie�van�toelichting�bij�het�wetsvoorstel�dat�wij�vandaag�bespreken,
wordt�de�suggestie�gewekt�dat�de�geldigheidsduur�zal
worden�vastgesteld�voor�een�periode�van�zes�jaar.�In�de
nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�van�14 februari�zegt
de�minister�dat�zij�in�het�Actieplan�mbo�2011–2015�op�deze�periode�terugkomt.�Kan�de�minister�duidelijkheid�verschaffen�over�de�geldigheidsduur�van�zo'n�kwalificatiedossier,�dit�in�het�verlengde�van�mijn�opmerking�van�zojuist�dat�scholen�moeten�kunnen�anticiperen�op�wijzigingen?
Graag�herhaal�ik�mijn�oproep�om�aandacht�voor�de
kernvakken�in�het�beroepsonderwijs.�Vanuit�de�praktijk
signaleer�ik�te�vaak�het�misverstand�dat,�omdat�het�om
een�beroepsopleiding�gaat,�de�kernvakken�en�de�algemene�vorming�minder�belangrijk�zouden�zijn.�Die�discussie
is�al�een�aantal�keren�gevoerd.�Dat�is�nog�steeds�onjuist.
Taal�en�rekenen�zijn�en�blijven�belangrijk,�ook�als�je�voor
een�specifiek�beroep�wordt�opgeleid.�Zonder�taal�en�rekenen�heb�je�veel�ellende,�ook�in�beroep�en�bedrijf.�Ik�heb
vorige�week�echter�ook�gezegd�dat�wij�hierin�niet�moeten
doorslaan.�We�moeten�in�zekere�mate�rekening�houden
met�de�beroepsgerichtheid.�Ik�vraag�de�minister�om�haar
mening�hierover.�Graag�hoor�ik�van�de�minister�hoe�zij�de
kernvakken�zal�betrekken�in�de�eerder�genoemde�AMvB,
waarin�die�nadere�voorschriften�omtrent�de�inhoud�van
het�kwalificatiedossier�zullen�worden�gegeven.
De�VVD�is�verheugd�over�het�idee�omtrent�de�domeinen.�Niet�alleen�vergemakkelijkt�dit�de�administratie�op
scholen�en�zorgt�het�aldus�voor�minder�bureaucratie,�het
geeft�studenten�de�ruimte�om�net�iets�later�te�kiezen�voor
een�specifieke�opleiding.�De�VVD�vindt�het�goed�dat�dit
wetsvoorstel�scholieren�de�kans�geeft�om�zich�in�te�schrijven�voor�een�domein�in�plaats�van�een�kwalificatie.�Ze
hoeven�minder�vroeg�te�kiezen.�Ongeveer�20%�van�de
scholieren�weet�bij�het�begin�van�het�eerste�jaar�nog�niet
wat�ze�gaan�studeren�en�19%�van�alle�scholieren�stapt�tussentijds�over.�Het�klopt�dat�daardoor�ook�de�bureaucratie�voor�de�onderwijsinstellingen�vermindert.�Door�een
breed�traject�in�het�eerste�jaar�te�volgen,�hoeft�een�scholier�niet�direct�te�kiezen,�hetgeen�tevens�enigszins�helpt
tegen�voortijdig�schoolverlaten.
Beginnende�studenten�wordt�met�de�opleidingsdomeinen�een�basis�geboden�om�door�te�stromen�en�te�kiezen
voor�een�kwalificatie.�Het�belangrijkste�gevolg�lijkt�dat
door�deze�structuur�meer�mensen�gaan�kiezen�voor�techniek.�Dat�is�toe�te�juichen,�want�we�hebben�vakmensen
nodig�in�de�technische�sectoren.
In�het�wetsvoorstel,�dat�dateert�uit�2009,�worden�de
kosten�geraamd�voor�de�invoering�van�de�competen-

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

tiegerichte�kwalificatiestructuur�voor�het�stelsel�van
vakdiploma's.�Deze�kosten�lijken�niet�reëel.�De�beschikbare�financiering�is�al�gebruikt.�In�het�schooljaar�2010–
2011�is�nu�86%�van�alle�eerstejaarsopleidingen�gebaseerd
op�de�competentiegerichte�kwalificatiedossiers.�Kan�de
minister�duidelijkheid�verschaffen�over�het�bedrag�dat
is�geraamd�voor�de�resterende�15%�van�de�instellingen?
Hoe�zit�het�in�het�algemeen�met�de�kosten�van�de�invoering?�Waar�vindt�de�minister�de�dekking�daarvoor?�Voorts
wil�ik�graag�van�de�minister�weten�hoe�zij�de�uitwerking
van�dit�wetsvoorstel�financieel�ziet,�in�relatie�tot�het�actieplan�voor�het�mbo.�De�memorie�van�toelichting�van�dit
wetsvoorstel�is�nog�geschreven�door�het�vorige�kabinet.
De�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�is�van�afgelopen
februari.�De�minister�ziet�geen�aanleiding�tot�wijziging,
maar�de�bekostiging�zou�wel�tot�beperkende�bepalingen
kunnen�leiden�ten�aanzien�van�de�kwalificatiedossiers.
Denkt�de�minister�dat�dit�zal�gebeuren?�Hoe�vaak�gebeurt
dit?�Graag�krijg�ik�daarover�meer�informatie.
Docenten�hebben�geen�formele�positie�bij�het�opstellen
van�de�kwalificatiedossiers.�Colo�en�het�Coördinatiepunt
Toetsing�Kwalificaties�MBO�hebben�aanvullende�afspraken�gemaakt�om�docenten�te�betrekken�bij�het�overleg
over�de�invulling�van�die�kwalificatiedossiers.�Hoe�ziet�de
minister�de�rol�van�de�docent?�Het�is�niet�zo�slecht�als�anderen�wel�gesuggereerd�hebben.�Uit�alle�gegevens�kun�je
naar�hartenlust�precies�dat�halen�wat�je�zelf�wilt.�In�2008
was�nog�slechts�65%�van�de�docenten�betrokken�bij�de
vertaling�van�de�kwalificatiedossiers�naar�het�onderwijsprogramma.�Dat�is�een�heel�redelijke�score,�maar�deze
is�zeker�niet�hoog�genoeg.�Graag�hoor�ik�van�de�minister
meer�over�de�gewenste�hogere�mate�van�betrokkenheid
van�docenten�en�hoe�deze�wijze�te�bereiken�ware.
De�zorgplicht�die�krachtens�artikel�6.1.3�van�de�Wet�educatie�en�beroepsonderwijs�geldt,�was�tijdens�de�experimenteerperiode�tijdelijk�buiten�werking.�Deze�zorgplicht
behelst�dat�het�bevoegd�gezag�van�een�instelling�ervoor
zorgt�dat�een�opleiding�alleen�wordt�aangeboden�als�er
voor�afgestudeerden�voldoende�arbeidsmarktperspectief
is.�Als�wij�dit�wetsvoorstel�aannemen,�wordt�deze�zorgplicht�weer�van�kracht.�Wat�betekent�dit�voor�het�begrip
"voldoende�arbeidsmarktperspectief"?�Wanneer�is�het�arbeidsmarktperspectief�voldoende?�Volgens�mij�betekent
dit�begrip�voor�de�bestuurderen,�voor�het�bevoegd�gezag,�dat�als�zij�een�leuke�opleiding�hebben,�die�studenten
prachtig�toeschijnt,�maar�waarmee�zij�geen�baan�vinden,
dat�deze�opleiding�gesloten�moet�worden,�ook�al�kreeg
het�bevoegd�gezag�in�het�verleden�financiering�voor�al�die
leerlingen.�Is�dit�een�misschien�wat�strakke,�maar�niettemin�juiste�weergave�van�wat�dit�voor�het�bevoegd�gezag
betekent?�Zo�ja,�betekent�dit�concreet�dat�we�gaan�stoppen�met�bijvoorbeeld�een�theateropleiding�op�mbo-niveau,�omdat�deze�opleidt�tot�werkeloosheid?�Wij�moeten
onderwijseuro's�nu�immers�doelmatig�uitgeven,�altijd�en
overal�wat�de�VVD�betreft.�Ik�heb�daar�vorige�week�ook�al
op�gewezen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�wilde�een�vraag�stellen�over�iets�anders,�maar�ik�moet
hier�ook�op�reageren.�Het�wordt�een�beetje�zielig�als�men
elk�debat�aangrijpt�voor�een�vendetta�tegen�cultuur.�Wat
nu�opleidt�tot�werkeloosheid,�leidt�over�een�paar�jaar�misschien�helemaal�niet�op�tot�werkloosheid.�We�gaan�toch
niet�vanuit�Den�Haag�bepalen�wat�leerlingen�wel�of�niet
mogen�studeren?

27 april 2011
TK�79

79-2-24

Elias
De�heer�Elias�vroeg�aan�de�minister�wat�zij�vindt�van
het�ontbreken�van�de�formele�positie�van�de�docent�en
van�de�nog�zo�lage�betrokkenheid.�Maar�wat�vindt�de
grootste�partij�van�Nederland�daarvan?
De�heer�Elias�(VVD):
Naar�aanleiding�van�de�eerste�vraag�kan�ik�de�heer�Dibi
alleen�maar�adviseren�om�contact�op�te�nemen�met�zijn
collega�de�heer�Klaver.�Hij�onderschreef�bij�het�algemeen
overleg�van�vorige�week�wel�degelijk�de�noodzaak�tot
doelmatigheid�–�dat�wordt�met�een�raar�woord�"macrodoelmatigheid"�genoemd�–�in�het�mbo.�Ik�adviseer�de
heer�Dibi�om�dit�in�zijn�fractie�te�bespreken.
Ik�vind�mijn�voorbeeld�zeker�geen�vendetta�tegen�cultuur.�Ik�had�namelijk�ook�een�ander�voorbeeld�kunnen
noemen,�geen�enkel�probleem.�Een�ander�voorbeeld�is�de
opleiding�tot�pijpfitter.�De�ene�helft�van�de�pijpfittersbedrijven�staat�leeg�aan�de�ene�kant�van�de�Maas�en�de�andere�helft�aan�de�andere�kant�van�de�Maas.�Dit�voorbeeld
heb�ik�vorig�week�genoemd.�De�opmerking�van�de�heer
Dibi�is�dus�vergezocht.
De�voorzitter:
De�tweede�vraag.
De�heer�Elias�(VVD):
De�tweede�vraag.�Ik�heb�gezegd�dat�ik�het�nuttig�en�nodig
vind�dat�meer�docenten�betrokken�worden�bij�de�vertaling
van�de�kwalificatiedossiers�naar�het�onderwijsprogramma,�maar�dat�we�daar�ook�niet�al�te�hysterisch�over�moeten�doen.�Draagvlak�is�iets�anders�dan�dat�iedereen�in�het
onderwijs,�tot�en�met�de�laatste�onderwijsinstructeur,�op
DDR-achtige�wijze�moet�staan�klappen�bij�de�voorstellen.

moeten�stimuleren.�Die�vraag�heb�ik�aan�de�minister�gesteld,�omdat�ik�vind�dat�het�er�wel�wat�meer�mogen�zijn.
De�heer�Dibi�wil�mij�dwingen�tot�het�noemen�van�een
percentage�dat�tot�op�een�tiende�procent�nauwkeurig�is,
maar�daar�doe�ik�helemaal�niet�aan�mee.
Wat�betreft�het�andere�punt,�dat�is�heel�simpel.�Natuurlijk�moet�je�niet�iedere�opleiding�meteen�afknijpen�op�het
moment�dat�er�even�een�dipje�in�de�conjunctuur�is.�Als
je�echter�jarenlang�aan�het�opleiden�bent�voor�werkloosheid,�is�het�uit�maatschappelijke�verantwoording�volstrekt
normaal�om�vast�te�stellen�dat�dit�soort�opleidingen�in
ieder�geval�een�tandje�minder�zou�mogen�of�zou�moeten
worden�opgeheven.
De�voorzitter:
Mevrouw�Smits,�één�vraag�nog.
Mevrouw�Smits�(SP):
Ik�ben�natuurlijk�wel�van�de�SP. Ik�begrijp�dat�de�heer�Elias
het�niet�wil�dichtregelen�en�dat�er�niet�110%�van�de�mensen�klappend�aan�de�zijlijn�moet�staan.�Dat�vindt�de�SP
uiteraard�ook�niet.�Maar�het�is�wel�een�zeer,�zeer�liberaal
standpunt�dat�de�heer�Elias�denkt�dat�hij�met�steun�van
52%�van�de�docenten�een�onderwijshervorming�kan�doorvoeren�vanuit�Den�Haag.�Dat�lijkt�meer�op�DDR�dan�mijn
opvatting.

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dat�een�opleiding�arbeidsmarktrelevant�moet�zijn,�snap�ik
heel�goed.

De�heer�Elias�(VVD):
Volgens�mij�heb�ik�andere�percentages�genoemd.�U�winkelt�een�beetje�in�alle�cijfers�die�er�liggen.�Dat�75%�er�concreet�mee�aan�het�werk�is�en�ermee�uit�de�voeten�kan,
vind�ik�een�hoopgevende�start�van�een�proces�dat�verdergaat.�U�bent�–�dat�noem�ik�pas�echt�ouderwets�–�tegen
modern�onderwijs�waarin�kinderen�ook�zelfstandig�iets�leren�en�zelfstandig�aan�de�gang�gaan.�U�hebt�dat�duidelijk
toegelicht.�U�bent�blijven�hangen�in�het�tijdperk�van�het
zwarte�bord�en�het�krijtje�voor�de�klas.

De�heer�Elias�(VVD):
Mooi!

De�voorzitter:
Mijnheer�Elias,�alstublieft.

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�heer�Elias�weet�misschien�ook�wel�dat�innovatie�vaak
tot�stand�komt�in�een�heel�vrije,�open�omgeving,�zonder
dat�gekeken�wordt�naar�hoeveel�euro's�dat�oplevert.�Dat
wil�ik�de�heer�Elias�meegeven.
Niemand�heeft�het�over�DDR�of�over�allerlei�Cubaanse
toestanden�gehad.�Ik�heb�het�volgende�gevraagd.�De�VVD
is�de�grootste�partij�van�Nederland.�Deze�partij�heeft�waarschijnlijk�ook�opvattingen�over�de�wijze�waarop�docenten
betrokken�moeten�worden�bij�grootschalige�onderwijsvernieuwingen.�Wat�vindt�de�heer�Elias�van�de�huidige�formele�positie�en�hoe�groot�moet�het�draagvlak�zijn?

De�heer�Elias�(VVD):
Dat�mag.�Het�is�ook�de�reden�waarom�u�tegen�dit�wetsvoorstel�bent.�Dat�mag�ook,�maar�dan�moet�u�niet�met�allerlei�drogredenen�aankomen�dat�er�geen�draagvlak�voor
is�in�het�onderwijs.

De�heer�Elias�(VVD):
Ik�ga�dat�niet�allemaal�op�2%�nauwkeurig�vaststellen.�Ik
ben�niet�van�de�SP.

Mevrouw�Smits�(SP):
Ik�heb�volgens�mij�wel�degelijk�argumenten�gegeven
waarom�wij�vinden�dat�dit�wetsvoorstel�geen�verbetering
is�van�het�onderwijs.�Ik�ben�niet�van�de�stroming�die�vernieuwingen�steunt�omdat�het�vernieuwingen�zijn.�Ik�ben
van�de�stroming�die�onderwijshervormingen�steunt�als
het�verbeteringen�zijn.�Het�zou�Nederland�verder�helpen
als�de�heer�Elias�zich�daar�ook�eens�onder�zou�scharen.

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�ook�niet.
De�heer�Elias�(VVD):
Als�65%�van�de�docenten�nu�al�concreet�betrokken�is�bij
de�invulling�van�het�onderwijsprogramma�op�grond�van
de�kwalificatiedossiers,�zijn�we�naar�mijn�mening�op�de
goede�weg.�Ik�vraag�mij�af�of�we�dat�niet�nog�wat�meer

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

Mevrouw�Smits�(SP):
De�heer�Elias�kan�als�geen�ander�karikaturen�maken�van
allerlei�dingen�die�gezegd�worden.
De�heer�Elias�(VVD):
Nou,�u�komt�ook�altijd�aardig�in�de�richting!

De�voorzitter:
Het�woord�is�aan�de�heer�Van�der�Ham.

27 april 2011
TK�79

79-2-25

Elias
De�heer�Elias�(VVD):
Voorzitter.�Ik�wil�graag�nog�even�reageren.
De�voorzitter:
U�lokt�eerst�uit,�waarna�u�weer�wilt�reageren.�Daar�begin
ik�niet�aan.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
De�heer�Elias�haalt�de�percentages�aan�van�scholen�die�al
ermee�aan�de�slag�zijn.�Ik�heb�in�mijn�bijdrage�daar�iets
over�gezegd.�Dat�deed�ik�vanuit�de�ervaring�met�het�studiehuis.�Het�wordt�als�een�soort�verplichting�gevoeld.�Het
gebeurt�onder�dwang,�maar�dan�niet�wettelijk,�en�niet�uit
eigen�keuze.�Kunt�u�daar�eens�op�reflecteren?
De�heer�Elias�(VVD):
Daarmee�ben�ik�het�principieel�oneens.�Wij�voeren�dit
in�of�wij�doen�dat�niet.�Ik�was�het�eens�met�de�antwoorden�van�de�heer�Biskop:�je�gaat�niet�in�Texel�wel�kwalificatie-eisen�stellen�en�in�Twente�niet.�Dat�moeten�wij�niet
doen.�Of�wij�gaan�dit�landelijk�doen,�voorzichtig�zorgen
dat�het�lijntje�niet�breekt,�de�docenten�er�een�beetje�meer
bij�betrekken,�of�wij�zijn�ertegen�en�stemmen�het�weg.�Ik
ben�het�oneens�met�uw�voorstel�om�het�een�beetje�half
te�doen.�Dat�gaan�wij�niet�overlaten�aan�individuele�scholen�of�individuele�regio's.�Dit�is�wat�wij�gaan�doen.�Ik�ben
er�op�kousenvoeten�voor;�ik�heb�een�paar�bezwaren�genoemd�en�een�aantal�vragen�gesteld.�Als�we�ertegen�zijn
dan�zijn�we�ertegen,�maar�we�zijn�niet�halfzwanger.�Dat
gaan�wij�niet�doen.

De�voorzitter:
Nee,�dat�mag�u�niet.�Het�punt�is�dat�u�vragen�stelt�die�mevrouw�Smits�opjagen�naar�de�microfoon.�Wij�kennen�mevrouw�Smits�en�wij�kennen�u.�Ik�ga�nu�schorsen�voor�de
lunchpauze.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geschorst.
De�vergadering�wordt�van�13.12�uur�tot�13.50�uur�geschorst.

De�voorzitter:
Op�de�tafel�van�de�Griffier�ligt�een�lijst�van�ingekomen
stukken.�Op�die�lijst�staan�voorstellen�voor�de�behandeling�van�deze�stukken.�Als�voor�het�einde�van�de�vergadering�daartegen�geen�bezwaar�is�gemaakt,�neem�ik�aan�dat
daarmee�wordt�ingestemd.

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�was�mijn�vraag�niet.�Uw�redenatie�om�dit�in�te�voeren
is,�net�als�die�van�de�minister,�dat�het�is�uitgeprobeerd;
mensen�zijn�er�zelf�mee�aan�de�slag�gegaan,�het�is�een
groot�succes�en�het�draagvlak�is�zo�groot�dat�wij�het�kunnen�invoeren.�Ook�zijn�er�voldoende�pilots�gedaan.�De�ervaring�leert�dat�dat�zo�niet�werkt.�Juist�het�feit�dat�er�mogelijk�wetgeving�in�de�lucht�hangt,�brengt�scholen�zo�ver
dat�men�ermee�aan�de�slag�gaat�zonder�daarover�enthousiast�te�zijn.�Erkent�u�–�de�VVD�heeft�dat�in�eerdere�debatten�wel�gedaan�–�dat�dit�soort�processen�ten�grondslag
kan�liggen�aan�dit�soort�cijfers?
De�heer�Elias�(VVD):
U�interpreteert�de�cijfers�naar�u�zelf�toe�en�u�komt�tot�een
conclusie�die�niet�de�mijne�is,�namelijk�dat�we�het�vrijwillig�zouden�moeten�invoeren�waar�men�dat�wenst.�Ik�heb
uitgelegd�waarom�ik�daartegen�ben.
De�heer�Beertema�(PVV):
Even�een�punt�van�orde.�Die�Cubaanse�proporties�van
mijn�inbreng�worden�nu�al�teruggebracht�tot�normale
proporties,�want�ik�heb�nog�een�kwartier�over.�Mijnheer
Elias�is�nog�helemaal�niet�klaar�en�waarschijnlijk�heeft
mijnheer�Van�der�Ham�nog�heel�veel�heel�lange�vragen�te
stellen.�Ik�vind�het�een�lastig�punt.
De�voorzitter:
Ik�ga�dat�echt�voor�u�regelen,�mijnheer�Beertema.
De�heer�Elias�(VVD):
Ik�ben�klaar,�tenzij�ik�nog�een�antwoord�aan�mevrouw
Smits�mag�geven�over�moderne�scholen�die�ik�heb�bezocht�waar�het�prima�gaat�met�de�leerlingen.

Tweede�Kamer

Competentiegerichte
kwalificatiestructuur

27 april 2011
TK�79

79-2-26