Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 849

Mijnbouw

Nr. 98

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 januari 2017
Tijdens het ordedebat op 22 november jl. heeft uw Kamer verzocht om
een brief over het aantal klachten inzake de afwikkeling van schademeldingen door mijnbouwondernemingen (buiten het aardbevingsgebied in
Groningen) (Handelingen II 2016/17, nr. 25, item 20). Tijdens het vragenuur
van 22 november jl. (Handelingen II 2016/17, nr. 25, item 5) heb ik
toegezegd een rapport van Witteveen+Bos over de gevolgen van een
aardbeving bij Emmen op 30 september 2015 voor te zullen leggen aan de
Technische commissie bodembeweging (Tcbb) en na te zullen gaan wat
de detectiegrens is voor de registratie van aardbevingen bij Emmen.
Hierbij geef ik invulling aan het verzoek van uw Kamer en aan mijn
toezeggingen.
Afwikkeling schadeclaims
De afwikkeling van claims over schade door gaswinning is een private
aangelegenheid tussen gasproducenten en claimanten. Ik heb daar geen
bemoeienis mee (zie bijlage 1 voor een beschrijving van de algemene
procedure bij schade als gevolg van delfstoffenwinning). Als gevolg
daarvan heb ik ook geen zicht op klachten die claimanten hebben over de
afwikkeling van hun claims. Waar ik wel zicht op heb, is het aantal
claimanten dat zich voor advies wendt tot de Technische commissie
bodembeweging (Tcbb). Doorgaans doen claimanten dat omdat ze het
niet eens zijn met de manier waarop hun schade is beoordeeld door de
gasproducent. Uit de jaarverslagen van de Tcbb blijkt dat in 2012 geen
adviesaanvragen zijn ingediend; in 2013 zijn er 2 en in 2014 zijn er 9
adviesaanvragen ingediend (het jaarverslag over 2015 is nog niet
gepubliceerd). Het gaat dan om adviesaanvragen in de gaswinningsgebieden in Noord-Nederland, met uitzondering van de provincie
Groningen. De genoemde aantallen zijn klein en geven mij geen
aanleiding tot verontrusting.
De ervaring leert dat burgers die schade ondervinden door delfstofwinning moeite hebben om te achterhalen waar zij hun claim kunnen

kst-32849-98
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 849, nr. 98

1

indienen. Om die reden heb ik besloten om één landelijk loket voor
mijnbouwschade in te stellen. Dat loket is ondergebracht bij de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland en gaat per 1 januari 2017 van start. Dit
loket gaat ervoor zorgen dat burgers en ondernemingen met hun
schadeclaims bij de juiste instantie terecht komen. Een casemanager van
het loket bewaakt de voortgang en houdt in de gaten of de claims naar
behoren en binnen een redelijke termijn worden afgewikkeld. Voor nadere
details over de functie en werking van het loket verwijs ik naar de brief die
ik op 24 juni 2016 aan uw Kamer heb gezonden (Kamerstuk 32 849, nr. 79).
Ik ga ervan uit dat met dit landelijke loket het aantal klachten over de
afwikkeling van schadeclaims zal afnemen.
Monitoring aardbevingen bij Emmen
Tijdens het vragenuur van 22 november jl. heeft uw Kamer gevraagd of
aardbevingen bij Emmen goed worden gemonitord. Ik heb toegezegd dat
ik zou bezien of er qua monitoring van aardbevingen een bijzondere reden
is om in Emmen iets anders te doen dan op andere plekken. Ik heb aan het
KNMI gevraagd om in kaart te brengen wat de minimale sterkte
(magnitude) is van aardbevingen die door het KNMI-netwerk (2016)
gedetecteerd kunnen worden. Ook heb ik gevraagd om een kaart met de
minimale sterkte (magnitude) van aardbevingen die door het KNMI
netwerk gelokaliseerd kunnen worden, dat wil zeggen waarvan de locatie
van het epicentrum nauwkeurig bepaald kan worden. Beide kaarten heb ik
bij deze brief gevoegd (bijlage 2 en 3). Uit de kaartjes van het KNMI kan
worden afgeleid dat het huidige netwerk van het KNMI in staat is om
bevingen in Emmen met een magnitude tussen de 1,0 en 1,5 (en ook
groter dan 1,5) op de schaal van Richter met zekerheid te detecteren en te
lokaliseren. Uit de kaartjes van KNMI blijkt ook dat zeer kleine bevingen
met een magnitude tussen 0,5 en 1,0 op de schaal van Richter gedetecteerd kunnen worden, maar niet allemaal nauwkeurig gelokaliseerd
kunnen worden.
Op grond van de kaartjes van het KNMI kom ik tot de conclusie dat we in
de gaswinningsgebieden in Noord-Nederland beschikken over een
netwerk waarmee alle bevingen met een magnitude tussen 1,0 en 1,5 (en
groter) op de schaal van Richter met zekerheid worden gedetecteerd en
gelokaliseerd. Er zijn gebieden waar de registratiegrenzen nog lager
liggen door bijzondere omstandigheden, te weten de gaswinning in
Groningen, ondergrondse gasopslag (Bergermeer, Alkmaar, Norg,
Grijpskerk) en waterinjectie (Twente). Bij Emmen is geen sprake van een
bijzondere situatie in vergelijking met andere gasvelden in NoordNederland. Daarom zie ik vooralsnog geen aanleiding om het
KNMI-netwerk aldaar te laten aanpassen.
Mijn tweede toezegging tijdens het vragenuur op 22 november jl.,
namelijk om het rapport van Witteveen+Bos over de gevolgen van een
aardbeving bij Emmen op 30 september 2015 voor te leggen aan de Tcbb,
heb ik inmiddels gestand gedaan. Zodra ik de review van de Tcbb heb
ontvangen, zal ik die ter kennis brengen van uw Kamer.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 849, nr. 98

2

Bijlage 1 – Hoofdlijnen procedure bij schade door winning van
delfstoffen en aardwarmte
Algemeen
Met de inwerkingtreding van de Mijnbouwwet in 2003 is tevens het
Burgerlijk Wetboek gewijzigd. Het boek 6, artikel 177, van het Burgerlijk
Wetboek is vastgelegd dat de exploitant van een mijnbouwwerk aansprakelijk is voor de schade die onder meer ontstaat door de beweging van de
bodem als gevolg van de aanleg of de exploitatie van dat werk. De
exploitant van een mijnbouwwerk is de houder van een opsporings- of
winningsvergunning voor delfstoffen of aardwarmte. Met andere
woorden: een mijnbouwonderneming (gasproducent, zoutproducent,
aardwarmteproducent) is aansprakelijk voor de schade die hij door zijn
activiteiten veroorzaakt.
Als iemand meent schade te hebben door de activiteiten van een
mijnbouwonderneming, dan kan hij een (gemotiveerde) schadeclaim
indienen bij de betreffende onderneming. De mijnbouwonderneming laat
dan een technisch onderzoek uitvoeren, vormt zich een oordeel, en maakt
zijn oordeel kenbaar aan de claimant. Vervolgens zijn er twee mogelijkheden: de claimant conformeert zich aan het oordeel van de mijnbouwonderneming of de claimant vecht het oordeel van de mijnbouwonderneming aan.
Als de claimant het oordeel van de mijnbouwonderneming aanvecht, dan
heeft hij verschillende mogelijkheden om zijn claim opnieuw te laten
beoordelen. Hij kan zijn claim aanhangig maken bij de Technische
commissie bodembeweging (Tcbb) of bij de rechter. De meeste
claimanten kiezen voor de Tcbb, omdat deze commissie laagdrempelig is
en speciaal in het leven is geroepen om te beoordelen of de schade een
causaal verband heeft met delfstofwinning, of dat er andere oorzaken in
het spel zijn. De Tcbb bestaat uit onafhankelijk deskundigen, die
beschikken over de specifieke kennis en ervaring om deze beoordeling te
kunnen maken. De Tcbb geeft zijn oordeel in de vorm van een advies, dat
de claimant kan gebruiken om zijn meningsverschil met de mijnbouwonderneming te beslechten. Tot nu toe hebben de mijnbouwondernemingen
het advies van de Tcbb altijd gevolgd. Als de claimant het niet eens is met
het advies van de Tcbb kan hij zijn claim voorleggen aan de rechter.
De manier waarop de Tcbb te werk gaat staat nauwkeurig beschreven op
de website van de commissie: www.tcbb.nl. Om te voorkomen dat de
Tcbb wordt ingeschakeld voor onbetekenende zaken is aan het inschakelen van de Tcbb een toegangsbedrag verbonden van € 90,00 voor
natuurlijke personen en € 181,00 voor anderen. Het bedrag wordt
teruggestort als de Tcbb adviseert tot een schadevergoeding hoger dan
het bedrag dat de mijnbouwonderneming aan de claimant heeft geboden.
Bovenstaande procedure is algemeen van toepassing in alle gebieden
waar (diepe) delfstoffen en aardwarmte wordt gewonnen. In de provincies
Groningen en Friesland is het tevens mogelijk om gebruik te maken van
specifieke procedures. Zo kan in Groningen de schade door aardbevingen
aanhangig worden gemaakt bij het Centrum voor Veilig Wonen (CvW).
Voor schade door bodemdaling als gevolg van gaswinning kan men zich
wenden tot de Commissie Bodemdaling door Aardgaswinning. De
provincie Friesland kent een vergelijkbare commissie: de Commissie
bodemdaling aardgaswinning Fryslân.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 849, nr. 98

3

Inlichtingen over gevolgen van mijnbouwactiviteiten
Naast het geven van adviezen over concrete schadegevallen behoort het
ook tot de taak van de Tcbb om, zoals de Mijnbouwwet aangeeft (artikel
114, lid c), «degene bij wie schade is te verwachten door bodembeweging
die redelijkerwijs het gevolg kan zijn van mijnbouwactiviteiten, desgevraagd kosteloos inlichtingen te verstrekken over het verband tussen de
bodembeweging en de mijnbouwactiviteiten.» Met andere woorden, als
iemand niet goed kan beoordelen of delfstofwinning of aardwarmtewinning bij hem in de buurt schade zou kunnen veroorzaken, dan kan hij
zich laten informeren door de Tcbb. Daarmee beschikt de burger over
onafhankelijke informatie, die hij zo nodig kan gebruiken in zijn contacten
met de mijnbouwonderneming.
Eén landelijk loket voor mijnbouwschade
De praktijk wijst uit, dat het voor burgers en ondernemers soms lastig is
om te achterhalen wat de precieze oorzaak is van schade door bodembeweging en bij wie hiervoor eventueel een schadeclaim kan worden
ingediend. Dit speelt met name in situaties waarin sprake is van een
samenloop van meerdere vormen van mijnbouwactiviteiten: gaswinning,
oliewinning, zoutwinning, gasopslag, waterinjectie en aardwarmtewinning. Om die reden is er één landelijk loket voor mijnbouwschade
ingesteld.
Het loket verstrekt informatie en zorgt ervoor dat burgers en ondernemingen met hun schadeclaim op het goede adres terecht komen. De
casemanager van het loket bewaakt de voortgang en houdt in de gaten of
de claim naar behoren en binnen een redelijke termijn wordt afgewikkeld.
Het loket wordt ondergebracht bij de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) en is vanaf 1 januari 2017 operationeel.
Hoewel het loket mijnbouwschade landelijk is, worden claims of vragen
van de inwoners van de provincie Groningen afgehandeld door de
Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Nadere details over de functie en
de werking van het landelijk loket zijn vermeld in een brief van de Minister
van Economische Zaken aan de Tweede Kamer van 24 juni 2016
(Kamerstuk 32 849, nr.79).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 849, nr. 98

4

Bijlage 2

Minimale magnitude van aardbevingen die door het KNMI netwerk (2016)
gedetecteerd kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 849, nr. 98

5

Bijlage 3

Minimale magnitude van aardbevingen die door het KNMI netwerk (2016)
gelokaliseerd kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 849, nr. 98

6