Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 871

Wijziging van de Wet luchtvaart ter uitvoering
van EG-verordeningen inzake
consumentenrechten in de burgerluchtvaart

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

I. ALGEMEEN
Met het onderhavige voorstel van wet worden in de Wet luchtvaart extra
voorzieningen opgenomen ter handhaving van de volgende Europese
verordeningen op luchtvaartgebied:
– Verordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie van 11 februari 2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake compensatie en bijstand aan luchtreizigers
bij instapweigering en annulering of langdurige vertraging van
vluchten en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 259/91 (PbEU L
46);
– Hoofdstuk III van Verordening (EG) nr. 2111/2005 van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 14 december 2005
betreffende de vaststelling van een communautaire lijst van luchtvaartmaatschappijen waaraan een exploitatieverbod binnen de Gemeenschap is opgelegd en het informeren van luchtreizigers over de identiteit van de exploiterende luchtvaartmaatschappij en tot intrekking van
artikel 9 van richtlijn nr. 2004/36/EG (PbEU L 344);
– Verordening (EG) nr. 1107/2006 van het Europees Parlement en de
Raad van 5 juli 2006 inzake de rechten van gehandicapten en personen
met beperkte mobiliteit die per luchtvervoer reizen (PbEU L 204).
Verordening (EG) nr. 261/2004, Verordening (EG) nr. 1107/2006 en hoofdstuk III van Verordening (EG) nr. 2111/2005 regelen een aantal consumentenrechten voor luchtreizigers. Het betreft onder meer rechten op compensatie en of bijstand bij instapweigeringen, langdurige vertragingen of
annuleringen van reizen, rechten op bijstand aan gehandicapten en
personen met beperkte mobiliteit en rechten op informatie omtrent de
identiteit van luchtvaartmaatschappijen waarmee gereisd wordt.
Op grond van de verordeningen moeten de lidstaten voorzieningen
treffen ter handhaving van de consumentenrechten. Deze verplichting
betreft in het geval van Verordening (EG) nr. 2111/2005 uitsluitend hoofdstuk III van die verordening. In de implementatie van Verordening (EG)
nr. 261/2004 is in eerste instantie bij Wet van 5 juli 2006 (Stb. 359) voorzien, terwijl bij Wet van 22 mei 2008 (Stb.193) nationale voorzieningen zijn

KST128389
0809tkkst31871-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 871, nr. 3

1

opgenomen ter implementatie van Verordening (EG) nr. 1107/2006 en
hoofdstuk III van Verordening (EG) nr. 2111 /2005.
In het onderhavige wetsvoorstel zijn echter, mede op verzoek van de
Tweede Kamer der Staten Generaal, extra mogelijkheden opgenomen ter
handhaving van de verordeningen, omdat de effectuering van de bovenbedoelde rechten een uitgebreider handhavingshavingsinstrumentarium
blijkt te vergen dan het thans beschikbare.
Zo is sinds het inwerkingtreden van Verordening (EG) nr. 261/2004
gebleken dat de eenduidige interpretatie en handhaving van de verordening in diverse lidstaten van de Europese Gemeenschap te wensen overlaat. Naar aanleiding hiervan heeft de Europese Commissie instructies
vastgesteld voor een meer gecoördineerde en geharmoniseerde uitvoering van de verordening. Ook in Nederland is het noodzakelijk gebleken
het instrumentarium ter handhaving van de consumentenrechten verordeningen uit te breiden. Thans bedient de Inspectie Verkeer en Waterstaat
zich bij het toezicht op de naleving van de verordeningen zoveel mogelijk
van interventiemethoden als voorlichting, communicatie, waarschuwing
en sommatie. Indien deze middelen niet effectief blijken te zijn kan op
grond van artikel 11.15 van de Wet luchtvaart het bestuursrechtelijk instrument van de toepassing bestuursdwang c.q. de last onder dwangsom
voor de handhaving van de desbetreffende verordeningen worden
ingezet. Dit bestuursrechtelijk handhavinginstrument blijkt echter niet in
alle gevallen even effectief of afschrikwekkend te zijn ter handhaving van
consumentenrechten. Zo leent het instrument zich niet voor toepassing
van de zogenoemde lik-op-stuk methode, een handhavingmethode
waarbij gelet op de aard van de te beschermen belangen van een groot
aantal consumenten een snelle reactie op een overtreding gewenst is. Het
instrument van de bestuurlijke boete kan in dat geval uitkomst bieden. Dit
instrument impliceert een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van
een geldsom door de overtreder. Het is de bedoeling dat het instrument
van de bestuurlijke boete naast de bestuurlijke sanctie van de bestuursdwang c.q. de last onder dwangsom wordt toegepast.
Teneinde de naleving van de consumentenverordeningen en de informatie daaromtrent aan het publiek te optimaliseren voorziet het onderhavige wetsvoorstel tevens in een grondslag voor het openbaar maken van
onherroepelijk geworden sanctiemaatregelen die wegens het overtreden
van de verordeningvoorschriften zijn opgelegd. Bij deze instrumentele
openbaarmaking wordt de transparantie van informatie over de naleving
van de verordening ten opzichte van de burger vergroot, terwijl tevens het
effect van de opgelegde sancties door de publicatie daarvan wordt onderstreept.
Uit de nationale implementatie van die bepalingen uit de verordeningen
die implementatie behoeven vloeien voor het bedrijfsleven geen administratieve lasten voort.
Transponeringstabel Verordening (EG) nr. 261/2004 (PbEU L 46)
Bepalingen Verordening (EG) nr. 261/2004

Nationale implementatie

Artikel 1
(reikwijdte)
Artikel 2
(definities)
Artikel 3 (toepasbaarheid)
Artikelen 4 tot en met 15
artikel 16, eerste lid
(aanwijzing handhavende instantie)
Artikel 16, tweede lid
(aanwijzing instantie klachten)

behoeft naar zijn aard niet te worden geïmplementeerd.
geen wijziging van definities in de Wet
luchtvaart.
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
Artikel 2 Instellingsbesluit Inspectie Verkeer en
Waterstaat
Artikel 2 Instellingsbesluit Inspectie Verkeer en
Waterstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 871, nr. 3

2

Bepalingen Verordening (EG) nr. 261/2004

Nationale implementatie

Artikel 16, derde lid (sancties)

artikel 11.15, onderdeel b, onder 10, artikel
11.16, eerste lid, onderdeel e en artikel 11.27
Wet luchtvaart
n.v.t. rechtstreekse werking.

Artikelen 17 en 18
(slotbepalingen)

Transponeringstabel Verordening (EG) nr. 1107/2006 (PbEU L 204)
Bepalingen uit Verordening (EG) nr.
1107/2006

Nationale implementatie

Artikel 1 doel toepassingsgebied
Artikel 2 definities
Artikel 3 voorkomen vervoersweigering
Artikel 4 afwijkingen
Artikel. 5 aanduiding aankomst en vertrekpunten
Artikel 6 doorzenden informatie
Artikel 7 recht op bijstand op luchthavens
Artikel 8 verantwoordelijkheid beheersorgaan
luchthaven
Artikel 9 kwaliteitsnormen bijstand
Artikel 10 bijstand luchtvervoerders
Artikel 11 opleiding personeel
Artikel 12 compensatie
Artikel 13 uitsluiting verklaring van afstand
Artikel 14 handhavingorgaan

n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking

Artikel 15 klachtprocedure
Artikel 16 sancties

Artikel 17 rapporteren
Artikel 18 inwerkingtreding

n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
artikel 11.15, onderdeel b, onder 10, Wet
luchtvaart
n.v.t. rechtstreekse werking
artikel 11.15, onderdeel b, onder 10, artikel
11.16, eerste lid, onderdeel e, en artikel 11.27
Wet luchtvaart
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking

Transponeringstabel Hoofdstuk III Verordening (EG)nr. 2111/2005 (PbEU L 344)
Bepalingen Verordening (EG) nr. 2111/2005
(PbEU L 344)

Nationale implementatie

Artikel 1 onderwerp
Artikel 2 definities
(Hoofdstuk III)
Artikel 10 toepassingsgebied info aan
reizigers
Artikel 11 informatie identiteit luchtvaartmij.
Artikel 12 recht op terugbetaling of andere
vlucht
Artikel.13 sancties

n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking

Artikel 14 informatie en herziening
Artikel 15 comité
Artikel 16 intrekking
Artikel 17 inwerkingtreding

n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
artikel 11.15, onderdeel b, onder 10, artikel
11.16, eerste lid, onderdeel e en artikel 11.27
Wet luchtvaart
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking
n.v.t. rechtstreekse werking

II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I
In artikel 11.16 worden Verordening (EG) nr. 261/2004, Verordening (EG)
nr. 1107/2006 en hoofdstuk III van Verordening (EG) nr. 2111/2005 toegevoegd aan de regelgeving die door middel van het opleggen van een
bestuurlijke boete gehandhaafd kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 871, nr. 3

3

Op grond van het onderhavige voorstel van wet geldt bij het overtreden
van de verordeningen een bestuurlijke boete van 74 000 euro. De hoogte
van dit bedrag is zodanig gekozen dat deze sanctie in verhouding tot de
begane overtreding naar verwachting voldoende afschrikwekkend zal zijn.
Bij het bepalen van de hoogte van het bedrag is aansluiting gezocht bij de
Wet handhaving consumentenbescherming. Op grond van deze wet, die
onder meer de handhaving van grensoverschrijdende schendingen van
consumentenrechten regelt, heeft de minister van Verkeer en Waterstaat
thans reeds de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete
bij intracommunautaire inbreuken op Verordening (EG) nr. 261/2004. De
hoogte van die boete kan maximaal 74 000 euro bedragen, hetgeen gelijk
is aan het maximale bedrag van de vijfde categorie geldboete, bedoeld in
artikel 23 van het Wetboek van Strafrecht.
Artikel II
De onderhavige verordeningen maken deel uit van een breder pakket van
maatregelen waarmee de Europese Unie de rechten van passagiers in
diverse openbaar vervoervoorzieningen tracht te versterken. Daarin neemt
de informatievoorziening aan het publiek een belangrijke plaats in.
Adequate informatieverstrekking draagt bij aan de versterking van de
positie van de passagier in relatie tot de luchtvaartmaatschappij.
Met het nieuwe artikel 11.27 is aansluiting gezocht bij het streven de informatie omtrent consumentenrechten en het toezicht op de naleving
daarvan transparant te maken voor het publiek.
Op grond van dit artikel worden overtredingen van de verordeningen die
door middel van een bestuurlijke boete of de toepassing van bestuursdwang c.q. last onder dwangsom zijn gesanctioneerd openbaar gemaakt.
Naar verwachting zal de publicatie daarbij het effect van de sanctie bevorderen.
Op grond van het artikel worden uitsluitend onherroepelijk geworden
sanctie besluiten gepubliceerd. Daarmee wordt verzekerd dat de zorgvuldigheid jegens de overtreder wordt gewaarborgd zodat bij de toepassing
daarvan geen sprake is van disproportionaliteit.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 871, nr. 3

4