Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

27 830

Materieelprojecten

Nr. 303

BRIEF VAN DE STAATSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 maart 2020
In deze brief ga ik in op de uitwerking van de motie van het lid Belhaj over
alternatieve financiering van materieelprojecten (Kamerstuk 35 300 X,
nr. 10). Deze motie is ingediend tijdens het Wetgevingsoverleg van
30 oktober (Kamerstuk 35 300 X, nr. 47).
Het werken met alternatieve financiering is niet nieuw voor Defensie.
Defensie heeft op diverse manieren ervaring opgedaan met het toepassen
van alternatieve financiering van (materieel) projecten. In beginsel kunnen
er twee aanleidingen bestaan voor alternatieve financiering. De eerste
reden is omdat de markt het beter, efficiënter en/of slimmer kan dan
Defensie zelf. Dan gaan we bijvoorbeeld DBFMO contracten of andere
samenwerkingsvormen aan. Een tweede reden zou zich voordoen
wanneer er een financieringsvraagstuk is, waarbij de markt onder
gunstiger voorwaarden kan financieren. Dat laatste is bij Defensie
eigenlijk nooit het geval daar Defensie als rijksoverheid al tegen zeer
gunstige voorwaarde kan financieren.
Alternatieve financiering is voor Defensie geen doel op zich, maar een
instrument om met de markt op zoek te gaan naar gezamenlijke
meerwaarde, bijvoorbeeld door schaalvoordeel, kennisuitwisseling, of
door het delen van risico’s. Ook kan het helpen om innovatie te
bevorderen.
Het op alternatieve wijze financieren van projecten betekent echter niet
dat de hoeveelheid geld die we kunnen uitgeven toeneemt. Sterker nog,
er is zelfs kans op meerkosten omdat de Nederlandse staat doorgaans
goedkoper geld kan aantrekken dan private partijen. Voordat alternatieve
financiering aan de orde is, moet uit een businesscase blijken dat er
daadwerkelijk sprake is van voordelen voor Defensie. Hierbij ligt het de in
de rede dat met name civiele projecten zoals vastgoed in aanmerking
kunnen komen. In voorkomende gevallen worden voor dergelijke
projecten businesscases opgesteld en meegenomen in de besluitvorming.

kst-27830-303
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 830, nr. 303

1

Voorbeelden waarbij Defensie alternatieve financiering gebruikt, zijn de
DBFMO-contracten voor de Kromhoutkazerne in Utrecht en het Nationaal
Militair Museum. Een ander voorbeeld is het initiatief van de Social
Impact Bonds, waarbij private maatschappelijke investeerders investeren
in een externe partij die gaat proberen om een beter resultaat te behalen
bij de re-integratie van ons militaire personeel.
Defensie heeft een extern bureau de opdracht gegeven te inventariseren
welke projecten met alternatieve financiering zijn uitgevoerd, onder
andere vanuit het perspectief van de adaptieve krijgsmacht. Daarbij heeft
Defensie op materieel gebied een aantal pilotprojecten uitgevoerd,
waaronder een leaseconstructie van een rijsimulator (behoefte aan
mobiele rijsimulator voor zware voertuigen en zware terreinen) en
Biodetectie (alternatieve detectiesystemen i.v.m. toegenomen kans op
biologische aanslagen). Deze pilots bleken niet succesvol, deels omdat er
geen gunbare inschrijvingen werden ontvangen en deels door het niet
goed verankeren en tijdig betrekken van de relevante partijen.
De lessen die wij uit deze projecten leren worden weer gebruikt bij de
realisatie van nieuwe projecten en verkenningen die in het kader van de
ontwikkeling naar een adaptieve krijgsmacht worden gedaan naar
samenwerkingsvormen met marktpartijen, inclusief alternatieve
financiering.
Of alternatieve financiering voordelen en meerwaarde biedt voor Defensie
beoordelen we derhalve van geval tot geval aan de hand van businesscases. Op deze wijze geven we invulling aan de motie.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 830, nr. 303

2