Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 247

Acute zorg

Nr. 310

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2019
Hierbij informeer ik u over de wijze waarop ik uitvoering geef aan
verschillende aangenomen moties tijdens het VAO Ambulancezorg/Acute
zorg op 4 december 2019 (Handelingen II 2019/20, nr. 32, VAO
Ambulancezorg/Acute zorg). Het gaat om de volgende zes moties:
– de motie van Kamerlid Van den Berg van het CDA over het in gesprek
gaan met zorgverzekeraars om een pilot laagcomplexe acute basiszorg
te starten tijdens de piekuren (Kamerstuk 29 247, nr. 298);
– de motie van Kamerlid Van den Berg van het CDA over geen nieuwe
besluiten waardoor huisartsenposten en/of spoedeisende-hulpposten
verdwijnen, zolang er geen regiobeelden bekend zijn (Kamerstuk
29 247, nr. 299);
– de motie van de Kamerleden Van Gerven en Hijink van de SP over dat
de acute verloskunde en kindergeneeskunde in het SKB moeten blijven
(Kamerstuk 29 247, nr. 302);
– Motie van de Kamerleden Ploumen van de PvdA en Veldman van de
VVD over het vormgeven van het initiatief van de 24/7 spoedpolikliniek
als alternatief voor SEH’s in ziekenhuizen in Spijkenisse en Flevoland
(Kamerstuk 29 247, nr. 303);
– Motie van Kamerlid Ellemeet van GroenLinks over het opnemen van
beschikbaarheidsfinanciering voor SEH-posten in de houtkoolschets
(Kamerstuk 29 247, nr. 305);
– Motie van Kamerlid lid Agema van de PVV over een oplossing voor
regio’s waarin de vijftienminutennorm voor de spoedeisende
ambulanceritten niet wordt gehaald (Kamerstuk 29 247, nr. 307).
De motie van Kamerlid Van den Berg van het CDA over het in gesprek
gaan met zorgverzekeraars om een pilot laagcomplexe acute basiszorg te
starten tijdens de piekuren (Kamerstuk 29 247, nr. 298)
Zoals ik heb aangegeven op 4 december 2019 tijdens het VAO, ben ik
graag bereid het gesprek met de zorgverzekeraars te voeren. Hiermee
geef ik uitvoering aan de motie. Ik heb daarbij ook aangegeven dat het

kst-29247-310
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 247, nr. 310

1

uiteindelijk natuurlijk aan huisartsen en zorgverzekeraars is om deze zorg
in Woerden wel of niet aan te bieden. Daar ga ik niet over.
De motie van Kamerlid Van den Berg van het CDA over geen nieuwe
besluiten waardoor huisartsenposten en/of spoedeisende-hulpposten
verdwijnen, zolang er geen regiobeelden bekend zijn
Deze motie verzoekt de regering te borgen dat er geen nieuwe besluiten
worden genomen waardoor er huisartsenposten (HAP’s) en/of spoedeisendehulpposten (SEH’s) verdwijnen, zo lang er geen regiobeelden
bekend zijn.
Deze motie heb ik tijdens het VAO ontraden, omdat ik vind dat een
dergelijk verzoek de ontwikkelingen in het landschap van medische zorg
volledig stillegt, zolang de regiobeelden in ontwikkeling zijn. Terwijl dit
zorglandschap juist als gevolg van allerlei ontwikkelingen enorm in
beweging is. Ik vind het onverstandig wijzigingen tegen te houden, terwijl
wij allemaal weten dat er dagelijks keuzes op het gebied van kwaliteit,
toegankelijkheid en betaalbaarheid moeten worden gemaakt door
zorgaanbieders en zorgverzekeraars (die daar in de Zorgverzekeringswet
en op basis van hun zorgplicht verantwoordelijk voor zijn).
Over het beschikbaar zijn van HAP’s en SEH’s het volgende. Tot dusverre
hanteren we de 45 minuten-norm voor de spreiding en beschikbaarheid
van acute zorg in ziekenhuizen.1 Op basis van deze norm mogen
ziekenhuizen met een afdeling SEH of met een afdeling acute verloskunde
(AV) niet sluiten als daardoor het aantal inwoners in Nederland dat in
spoedgevallen niet binnen 45 minuten een SEH of een afdeling AV kan
bereiken per ambulance, toeneemt ten opzichte van de bestaande situatie.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) brengt jaarlijks
een rapportage uit waarin zij aangeven welke ziekenhuizen «gevoelig» zijn
voor deze 45-minutennorm en welke ziekenhuizen daarmee, als ook aan
de overige voorwaarden is voldaan, in aanmerking kunnen komen voor
een beschikbaarheidbijdrage voor de SEH en/of AV. Ziekenhuizen en
zorgverzekeraars zijn conform de wet samen verantwoordelijk voor het
maken van keuzes rondom de organisatie van het zorgaanbod en de
locatie daarvan. Daarbij hebben zij onder meer te maken met arbeidsmarktproblematiek en moeten zij goede zorg voor de patiënten kunnen
blijven garanderen.
Ik zal de motie als volgt uitvoeren. In de verschillende hoofdlijnenakkoorden staat dat het, voor het waarmaken van de juiste zorg op de juiste
plek, nodig is dat partijen een feitelijk beeld maken van de sociale en
gezondheidssituatie en opgave in een regio, gemeente of wijk. Ik vind het
dus belangrijk dat deze regiobeelden er komen. Zorgverzekeraars
Nederland (ZN) heeft mij laten weten dat er in het voorjaar 2020 in alle
regio’s een regiobeeld is. Regiobeelden zijn vormvrij; ik definieer een
«regiobeeld» als een overzicht van het huidige zorgaanbod, de huidige en
toekomstige zorgvraag, en een scenario om in de toekomst aan de
zorgvraag te voldoen. Het regiobeeld is dus niet een eenmalige exercitie
die daarmee af is, maar iets dat in ontwikkeling moet blijven.
Qua toets of, in geval van een sluiting van een HAP of SEH, het
zorgaanbod nog aansluit op de zorgvraag in de regio – en er kortom
voldoende acute zorg in de regio beschikbaar blijft – wordt nu al het
continuïteitsplan geëist. Als zorgaanbieders het voornemen hebben tot
een (tijdelijke) sluiting van een HAP, SEH of afdeling voor acute verlos1

De 45 minutennorm is geen prestatienorm. Het is een norm die wordt gebruikt voor de
spreiding van ziekenhuizen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 247, nr. 310

2

kunde, moeten zij op grond van de concept amvb acute zorg over de
beschikbaarheid en bereikbaarheid van acute zorg (Kamerstuk 29 247, nr.
292) zo’n continuïteitsplan opstellen. In dit continuïteitsplan, dat met de
andere zorgaanbieders in de regio moet worden afgestemd, moet
duidelijk worden gemaakt waar de patiënten na de sluiting naartoe
kunnen gaan en dus ook of er voldoende acute zorg beschikbaar blijft. Dit
plan moet ook worden toegezonden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), zorgverzekeraar en het traumacentrum (dat het ROAZ organiseert). Zoals u weet,
verwacht ik van de zorgaanbieders die een voornemen tot (tijdelijke)
sluiting hebben, dat zij ook nu al conform deze concept amvb handelen.
Ik zal er bij partijen per brief op aandringen om geen beslissingen over
een sluiting van een HAP of SEH te nemen voor er een regiobeeld
beschikbaar is. Voorts zal ik van partijen vragen steeds tijdig een
continuïteitsplan beschikbaar te hebben waaruit blijkt dat de toegankelijkheid van zorg is gegarandeerd. Zoals u weet voorziet de wet er
momenteel niet in dat ik een sluiting van een HAP of SEH kan tegenhouden, als wordt voldaan aan de daarvoor geldende normen met
betrekking tot de spreiding en toegankelijkheid van deze zorg. Daarnaast
moet voldaan zijn aan de processtappen zoals beschreven in de
genoemde concept amvb. Uiteraard staan veiligheid en kwaliteit van zorg
voorop, in onvoorziene gevallen kan het dus voorkomen dat helaas niet
kan worden gewacht op een regiobeeld.
De motie van de Kamerleden Van Gerven en Hijink van de SP over dat de
acute verloskunde en kindergeneeskunde in het SKB moeten blijven
De motie spreekt uit dat de acute verloskunde en kindergeneeskunde in
het Streekziekenhuis Koningin Beatrix (SKB) moeten blijven en vraagt de
Minister hier zorg voor te dragen. Op 3 december 2019 heb ik u eerst via
een Kamerbrief (Kamerstuk 31 016, nr. 258) en vervolgens tijdens het
mondelinge vragenuur (Handelingen II 2019/20, nr. 31, mondelinge vragen
Van den Berg over het sluiten van afdelingen van het ziekenhuis
Winterswijk) geïnformeerd over het sluiten van de afdelingen acute
verloskunde en kindergeneeskunde in het SKB. Ik heb daar – op verzoek
van meerdere fracties in uw Kamer – toegezegd dat ik in gesprek zou gaan
met de directie van het ziekenhuis en de zorgverzekeraars over de plannen
voor de toekomst voor de ziekenhuizen in Winterswijk en Doetinchem,
waaronder de plannen voor acute verloskunde. Dat was ook de reden dat
ik deze motie heb ontraden. Nu de motie is aangenomen, voer ik deze als
volgt uit.
Zoals ik in mijn Kamerbrief van 3 december 2019 al heb aangegeven is
volgens de gevoelige ziekenhuizenanalyse van het RIVM het ziekenhuis in
Winterswijk een gevoelig ziekenhuis voor de afdelingen SEH en acute
verloskunde voor 400 mensen in de regio. Dat betekent dat de afdeling
voor acute verloskunde in het ziekenhuis in Winterswijk op dit moment
niet kan sluiten. De 45 minuten-norm geldt niet voor de afdeling kindergeneeskunde. Dat betekent dat het niet aan mij is om te bepalen of de
afdeling kindergeneeskunde in Winterswijk open moet blijven. Ook wil ik
benadrukken dat, als in de toekomst aan de dan geldende normen voor de
spreiding en bereikbaarheid van deze zorg wordt voldaan, een toekomstige sluiting van de afdeling acute verloskunde in Winterswijk niet kan
worden uitgesloten. Bijvoorbeeld door wijzigingen van de ziekenhuislocatie Doetinchem en naar aanleiding van het advies van de Gezondheidsraad over de 45 minutennorm.
Op dit moment is er echter nog geen definitief besluit genomen over de
sluiting van de afdelingen kindergeneeskunde en acute verloskunde in
Winterswijk. Op 16 december en 17 december 2019 heb ik met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 247, nr. 310

3

ziekenhuisdirectie, zorgverzekeraars, het openbaar bestuur, zorgverleners
en inwoners/patiënten vertegenwoordiging gesproken over de strategische koers van Santiz (de overkoepelende organisatie van het Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk en het Slingeland Ziekenhuis in
Doetinchem).
De Raad van Bestuur van Santiz heeft mij op 16 december 2019 laten
weten dat zij in februari 2020 nog geen besluit zullen nemen over hun
plannen om de geboortezorg en klinische kindergeneeskunde te concentreren. De Raad van Bestuur heeft aangegeven dat zij in samenspraak met
de zorgverzekeraars Menzis en VGZ, het voorgenomen besluit heeft
hernomen en een stap terug doen in het overleg en besluitvormingsproces. Er zal een regiogroep «duurzame medische specialistische zorg
Achterhoek» worden ingesteld. Deze groep bestaat uit een vertegenwoordiging van de cliëntenraad, de inwoners van de Achterhoek, huisartsen,
eerstelijns verloskundigen, de ambulancezorg, het openbaar bestuur, de
medisch specialistisch specialisten, de zorgverzekeraars en de Raad van
Bestuur van Santiz. Deze regiogroep zal zich buigen over de verschillende
voorstellen voor een duurzame toekomst van de ziekenhuiszorg in de
Achterhoek, waarbij ook de mogelijke concentratie van geboortezorg,
klinische kindergeneeskunde en het behoud van de SEH op de locatie
Winterswijk op de agenda staan. De regiogroep zal starten in januari 2020
en het proces wordt begeleid door een externe voorzitter. Als bijlage bij
deze Kamerbrief treft u de brief aan van de Raad van Bestuur van Santiz
en zorgverzekeraar Menzis waarin zij het bovenstaande verder uiteenzetten2. Hiermee wordt voldaan aan de stappen die zijn beschreven in de
concept amvb over de beschikbaarheid en bereikbaarheid van acute zorg
(Kamerstuk 29 247, nr. 92). Ik vind het belangrijk dat de betrokken partijen
in de Achterhoek gezamenlijk een zorgvuldig proces doorlopen en hier de
tijd voor nemen. In het gesprek heb ik aangegeven dat ik verwacht dat
hierbij ook een regiobeeld, gebaseerd op feiten en cijfers, van de situatie
in de Achterhoek wordt gebruikt. Ik ben blij dat de Raad van Bestuur dit
met de zorgverzekeraars nu serieus gaat oppakken, in gezamenlijkheid
met een brede afvaardiging vanuit de regio. Ik heb, conform de motie, aan
de Raad van Bestuur en zorgverzekeraars helder gemaakt dat gelet op de
«gevoeligheid» de afdeling acute verloskunde in het SKB niet zomaar
dicht kan.
Ik heb op 17 december 2019 verder ook een gesprek gevoerd met het
openbaar bestuur (de burgemeester van Winterswijk), zorgverleners en de
inwoners/patiënten vertegenwoordiging. Zij hebben mij helder gemaakt
dat het voor hun van belang is dat er een zorgvuldig en transparant
besluitvormingsproces wordt gevolgd en dat zij vinden dat de acute
verloskunde en de klinische kindergeneeskunde moet worden behouden
in het SKB. Ik heb de aanwezigen opgeroepen om goed in gesprek te gaan
met de Raad van Bestuur van Santiz en de zorgverzekeraars zodat er
samen constructief kan worden samengewerkt aan toekomstbestendige
zorg in de regio. Want daar moet het gebeuren.
Tijdens de Regeling van Werkzaamheden op 3 december 2019 (Handelingen II 2019/20, nr. 31, Regeling van Werkzaamheden) heeft Kamerlid
Van den Berg van het CDA verzocht om een feitenrelaas over historie van
de fusie van Santiz en om een cijfermatige onderbouwing. Ook zijn er
tijdens het mondelinge vragenuur van 3 december 2019 nog enkele
vragen gesteld. Deze zal ik beantwoorden in een Kamerbrief die ik u in
januari zal toesturen.

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 247, nr. 310

4

Motie van de Kamerleden Ploumen van de PvdA en Veldman van de VVD
over het vormgeven van het initiatief van de 24/7 spoedpolikliniek als
alternatief voor SEH’s in ziekenhuizen in Spijkenisse en Flevoland
In deze motie wordt de regering verzocht om het initiatief van de
24/7-spoedpolikliniek als alternatief voor ziekenhuizen in Spijkenisse en
Flevoland waar SEH’s sluiten concreet vorm te geven in aanvulling op de
wijze waarmee er gewerkt wordt in de toekomstverkenning om te
verzekeren dat mensen goede zorg dichtbij huis krijgen. Zoals ik op
3 december 2019 tijdens het VAO heb aangegeven ga ik niet zelf spoedpoliklinieken realiseren. Maar het uitwerken van de 24/7-spoedpoliklinieken
in de houtskoolschets acute zorg vind ik wel een goed idee. Ik zal daarom
dit onderwerp terug laten komen in de houtskoolschets acute zorg die ik
in het voorjaar van 2020 zal aanbieden aan de Tweede Kamer.
Inmiddels hebben medewerkers van mijn ministerie op 11 december 2019
gesproken met de burgemeester en wethouder zorg van Nissewaard, het
Spijkenisse Medisch Centrum, de HAP en de een vertegenwoordiger van
de cliëntenraad over hun initiatief van de «poli plus post». Afgesproken is
om in februari 2020 een vervolggesprek te hebben en waar ik de zorgverzekeraars ook nadrukkelijk zal uitnodigen om bij aanwezig te zijn. Wat
betreft de spoedpolikliniek in Flevoland geldt dat deze onderdeel is van de
agenda van de zorg voor Flevoland. Ik heb deze onder de aandacht
gebracht. Via het Voortgangsoverleg word ik op de hoogte gehouden van
de voortgang van deze agenda en kan ik waar nodig behulpzaam zijn bij
eventuele knelpunten.
Motie van Kamerlid Ellemeet van GroenLinks over het opnemen van
beschikbaarheidsfinanciering voor SEH-posten in de houtkoolschets
Deze motie verzoekt de regering om te onderzoeken of en zo ja, hoe
beschikbaarheidsfinanciering voor SEH-posten in de houtskoolschets
opgenomen kan worden. Het onderwerp beschikbaarheidsbijdrage voor
SEH-posten – en, zoals ik tijdens het VAO heb aangegeven, ook voor
afdelingen voor acute verloskunde – is een thema dat terug zal komen in
de houtskoolschets acute zorg. Deze houtskoolschets zal ik u in het
voorjaar van 2020 aanbieden.
Motie van Kamerlid Agema van de PVV over een oplossing voor regio’s
waarin de vijftienminutennorm voor de spoedeisende ambulanceritten
niet wordt gehaald
De motie verzoekt de regering op korte termijn te komen met een
oplossing voor die regio’s waarin de vijftienminutennorm voor de
spoedeisende ambulanceritten niet wordt gehaald. De vijftienminutennorm betreft de aanrijtijd van ambulances en luidt als volgt: de
Regionale Ambulancevoorziening zorgt ervoor dat onder normale
omstandigheden in ten minste 95% van de A1-meldingen een ambulance
binnen 15 minuten na aanname van de melding ter plaatse is.
Samen met Ambulance Zorg Nederland (AZN) en Zorgverzekeraars
Nederland (ZN) heb ik in november 2018 een actieplan ambulancezorg
afgesproken. Daarin werk ik met de sector aan de blijvende algehele
verbetering van de kwaliteit van de ambulancezorg. Daarbij vind ik het
goed om te benadrukken dat tijdigheid weliswaar van belang is maar
nadrukkelijk één aspect is, dat niet per se iets zegt over de kwaliteit van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 247, nr. 310

5

geleverde zorg. Ik heb in het debat deze motie als ondersteuning van die
inzet geduid en wil de Tweede Kamer over uitvoering van het actieplan
ambulancezorg voor de zomer van 2020 informeren.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 247, nr. 310

6