Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1758

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT EN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2021
De Europese Commissie (hierna: Commissie) heeft de start van het
Europees Semester 2022 (hierna: Semester) op woensdag 24 november jl.
ingeluid met de publicatie van het zogenoemde herfstpakket. Het
herfstpakket bevat de jaarlijkse analyse van duurzame groeiprioriteiten
van de Europese Unie (EU) voor 2022 (Annual Sustainable Growth
Survey), de adviezen over de ontwerpbegrotingen van eurolanden (Draft
Budgetary Plans), het jaarlijkse rapport over het waarschuwingsmechanisme (Alert Mechanism Report) in het kader van de macro-economische
onevenwichtighedenprocedure (MEOP), het voorstel voor de aanbeveling
van de Raad over het economisch beleid van de eurozone en het voorstel
voor een gezamenlijk verslag van de Commissie en de Raad over de
werkgelegenheid (Draft Joint Employment Report).
Met uitzondering van de adviezen over de ontwerpbegrotingsplannen,
waarover uw Kamer separaat is geïnformeerd middels de geannoteerde
agenda voor de Eurogroep en Ecofinraad van 6 en 7 december 20211,
geeft onderstaande brief een overzicht van bovenstaande documenten en
de appreciatie van het kabinet.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
S.A. Blok
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

1

kst-21501-20-1758
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1799.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

1

Annual Sustainable Growth Survey
In de Annual Sustainable Growth Survey (ASGS) blikt de Commissie
vooruit op de belangrijkste economische beleidsuitdagingen voor het
komende jaar. Daarnaast zet de Commissie in de ASGS uiteen hoe de
Semestercyclus voor 2022 eruit zal zien.
Van herstel naar groei
De ASGS van dit jaar verlegt de focus van crisismanagement richting
duurzaam en eerlijk herstel dat erop gericht is de economie van de EU
veerkrachtiger te maken, in lijn met de ambities van de groene en digitale
transities. Het gaat dan om ecologische duurzaamheid, productiviteit,
rechtvaardigheid en macro-economische stabiliteit. In de ASGS gaat de
Commissie nader in op deze vier dimensies.
1. Ecologische duurzaamheid
De Commissie stelt dat het economisch herstel na de COVID-19-crisis
hand in hand moet gaan met het aanjagen van de groene transitie, gelet
op de grote impact van klimaatverandering die moet worden tegengegaan. De ambitieuze groene agenda van de Commissie met een
centrale rol voor het «Fit for 55»-pakket sluit hierop aan. De Commissie
stelt daarnaast dat de implementatie van de faciliteit voor herstel en
veerkracht (Recovery and Resillience Facility, RRF) de groene transitie
vooruit zal brengen en benadrukt dat de groene transitie eerlijk moet
verlopen.
2. Productiviteit
In de afgelopen tientallen jaren is de productiviteitsgroei in de EU
afgenomen.
Het belang van productiviteitsgroei wordt door de Commissie onderstreept. Deze groei zou volgens de Commissie bereikt kunnen worden
door de juiste mix van hervormingen en private en publieke investeringen. Daarnaast zijn investeringen in de kwaliteit van de beroepsbevolking door bijscholing en omscholing volgens de Commissie van groot
belang voor het versnellen van de digitale transitie. De Commissie stelt
ook dat een goede werking van de interne markt die eerlijke concurrentie
verzekert een grote bron van productiviteitsgroei is voor de EU-economie.
3. Rechtvaardigheid
Volgens de Commissie heeft de COVID-19-pandemie bepaalde bevolkingsgroepen, sectoren en regio’s onevenredig hard geraakt. De Commissie
roept daarom op tot het verbeteren van de capaciteit van arbeidsmarkten
om te anticiperen op en zich aan te passen aan langetermijnveranderingen op het gebied van werk. Om werknemers te ondersteunen in de
groene en digitale transities onderstreept de Commissie het belang van
onderwijs, een leven lang leren en goed ontworpen en effectief activerend
arbeidsmarktbeleid. De Commissie benadrukt het belang van de implementatie van de Europese Pijler van Sociale Rechten om opwaartse
sociale en economische convergentie te realiseren. Voor het versterken
van de sociale cohesie en weerbaarheid in de EU wijst de Commissie ook
op het belang van een tijdige implementatie van de herstel- en veerkrachtplannen (Recovery and Resilience Plans, RRP’s).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

2

4. Macro-economische stabiliteit
Volgens de Commissie onderstreept de EU-beleidsrespons op de
COVID-19-crisis de relevantie van coördinatie van economisch,
begrotings-, arbeidsmarkt- en sociaal beleid in de EU. De Commissie roept
lidstaten op om in 2022 tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en
bedrijven te blijven verlenen, waarbij houdbare overheidsfinanciën op
middellange termijn gewaarborgd moeten blijven. Volgens de Commissie
kunnen een groeivriendelijke samenstelling van de overheidsfinanciën en
een rechtvaardig en efficiënt belastingstelsel bijdragen aan investeringen
en een eerlijk, duurzaam en inclusief herstel ondersteunen.
Kabinetsappreciatie van de vier ASGS-dimensies
Het kabinet deelt de opvatting van de Commissie dat een ambitieus
milieu- en klimaatbeleid naast milieuwinst ook kansen biedt voor onze
economie, en dat het van belang is dat de groene transitie eerlijk verloopt.
Het kabinet onderschrijft dan ook het belang van het aanjagen van
productiviteitsgroei en het versnellen van de groene en digitale transitie,
en de belangrijke rol die scholing, hervormingen, investeringen en een
goed functionerende interne markt hierin kunnen spelen. Met het oog op
mogelijke langetermijnveranderingen op het gebied van werk, mede als
gevolg van de COVID-19-pandemie, erkent het kabinet het belang van
onderwijs- en arbeidsmarktbeleid dat mensen ondersteunt om de
overgang te maken naar ander werk. De huidige krappe arbeidsmarkt
bevestigt het belang van om-, her- en bijscholing voor de succesvolle
implementatie van investeringen. Tot slot vindt het kabinet het gezien de
uitdagingen rond schuldhoudbaarheid positief dat de Commissie in de
ASGS ook de nadruk legt op het waarborgen van houdbare overheidsfinanciën op middellange termijn. Voor het bevorderen van duurzame
economische groei en het versterken van de sociale en economische
veerkracht en crisisbestendigheid van de EU is het cruciaal dat alle
lidstaten de kwaliteit van de overheidsfinanciën structureel verbeteren.
Het kabinet zal hier ook de nadruk op blijven leggen.
Proces Europees Semester en de faciliteit voor herstel en veerkracht (RRF)
Het afgelopen jaar is het Semester tijdelijk aangepast vanwege de komst
van de RRF. De focus lag in 2021 op het opstellen van de nationale RRP’s,
met daarin investeringen en structurele hervormingen die de landspecifieke aanbevelingen (LSA’s) uit 2019 en 2020 adresseren. In de cyclus voor
2022 zal het Europees Semester weer grotendeels normaliseren. Om
overlap en dubbele administratieve lasten te voorkomen zullen de
rapportagelasten onder de RRF en het Semester wel gestroomlijnd
worden.
In de Semestercyclus voor 2022 zullen in het voorjaar weer landenrapporten worden opgesteld door de Commissie. De landenrapporten gaan
in op de implementatie van de RRF, de sociale uitgaven in de plannen en
de economische en sociale ontwikkelingen en uitdagingen binnen de
lidstaten. Op basis van deze analyses zullen de landenrapporten uitdagingen voor het beleid van de lidstaten identificeren die slechts gedeeltelijk of niet worden aangepakt door de RRP’s. Voor de landen die
buitensporige macro-economische onevenwichtigheden kennen, zal in het
rapport ook worden gerefereerd aan de diepteonderzoeken onder de
macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP).
De Commissie is daarnaast voornemens om in het voorjaar voorstellen te
doen aan de Raad voor landspecifieke aanbevelingen. Deze zullen ingaan
op de belangrijkste uitdagingen die zijn geïdentificeerd in de landenrap-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

3

porten, en waarvoor beleidsactie nodig is voor een langere periode. De
Commissie geeft aan dat in de cyclus voor 2022 ook budgettaire aanbevelingen worden gedaan zoals voorzien in het Stabiliteits- en Groeipact
(SGP).
De Commissie kondigt aan dat de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen
(Sustainable Development Goals, SDG’s) verder worden geïntegreerd in
het Semester. Het jaarlijkse SDG-rapport zal onderdeel worden van het
lentepakket van het Semester en in de landenrapporten zal een sectie
worden opgenomen over de voortgang op de SDG’s. Deze elementen
zullen mogelijke LSA’s op dit gebied onderbouwen.
De Commissie stelt voor om de gebruikelijke constructieve dialoog met de
lidstaten te integreren in de gesprekken tussen de Commissie en lidstaten
over de implementatie van de RRF. Voor een succesvolle coördinatie en
uitvoering van economisch en werkgelegenheidsbeleid benadrukt de
Commissie ook het belang van het betrekken van de sociale partners en
andere relevante stakeholders.
Kabinetsappreciatie van het procesvoorstel van de Commissie
Het procesvoorstel van de Commissie voor de werking van het Semester
is in lijn met de Nederlandse inzet en de Raadsconclusies over de
toekomst van het Semester die zijn aangenomen in de Ecofinraad van
9 november jl. Het kabinet verwelkomt de integratie van bepaalde
elementen van het Semester en de RRF om dubbele administratieve
lasten te voorkomen. Het kabinet is van mening dat het Semester
bestaande en nieuwe structurele beleidsuitdagingen van lidstaten moet
blijven identificeren en dat het monitoren van de uitvoering van structurele hervormingen die voortkomen uit de LSA’s een prioriteit blijft. De
synergie tussen de RRF en het Semester mag niet leiden tot minder
aandacht voor nieuwe uitdagingen en onevenwichtigheden in de
economieën van lidstaten. In dit kader verwelkomt het kabinet de
terugkeer van de landenrapporten en alle LSA’s in het Semester. Het is
goed dat er ook aandacht is voor SDG’s in het Semester, waarbij het
kabinet wel voorstander is van een duidelijke scheiding tussen enerzijds
aanbevelingen op grond van het SGP of de MEOP, waarvoor een
juridische grondslag is in het Verdrag betreffende de werking van de EU,
en anderzijds monitoring op andere beleidsterreinen.
Alert Mechanism Report
In het Alert Mechanism Report (AMR) worden aan de hand van een
scorebord mogelijke macro-economische onevenwichtigheden
opgespoord. Aan de hand hiervan wordt bepaald welke lidstaten
onderworpen worden aan nader onderzoek. Deze diepteonderzoeken
moeten uitwijzen of en in welke mate de betreffende lidstaten kampen
met macro-economische onevenwichtigheden en in hoeverre deze een
risico vormen voor de lidstaten zelf, de Economische en Monetaire Unie
(EMU), of de EU als geheel.
De Commissie is voornemens om dit Semester in twaalf lidstaten de
ontwikkeling van onevenwichtigheden nader te onderzoeken. Dit zijn net
als vorig jaar Cyprus, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië,
Kroatië, Nederland, Portugal, Roemenië, Spanje en Zweden. Van deze
lidstaten worden Cyprus, Griekenland en Italië onderworpen aan een
diepteonderzoek naar ernstige onevenwichtigheden.
De Commissie zal voor het negende jaar op rij een diepteonderzoek
uitvoeren naar mogelijke onevenwichtigheden in de Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

4

economie die verband houden met het overschot op de lopende rekening
en de hoge private schulden. De schuld van bedrijven uitgedrukt in het
bbp bleef stabiel over 2020, terwijl de schuld van huishoudens uitgedrukt
in het bbp in 2020 met name als gevolg van een daling in het bbp iets
toenam. De hoge private schuld van bedrijven ligt volgens de analyse van
de Commissie vooral bij multinationals. De hoge schuld van huishoudens
gaat in Nederland samen met sterk gestegen woningprijzen, een
ontwikkeling die volgens de Commissie voornamelijk wordt veroorzaakt
door de huidige lage rente in combinatie met hypotheekrenteaftrek, een
onderontwikkelde private huurmarkt en een te lage woningbouwproductie.
Ten aanzien van de hoge schulden van huishoudens heeft het kabinet
reeds maatregelen genomen om deze te beperken, zoals aanpassingen
die de fiscale prikkel tot het aangaan van (extra) hypotheekschuld
verminderen. Daarnaast heeft het kabinet verschillende maatregelen
genomen die mogelijk een drukkend bijeffect hebben op het overschot op
de lopende rekening, zoals de verhoging van de overheidsuitgaven en
klimaatinvesteringen, het oprichten van het Nationaal Groeifonds en het
verlichten van de lasten op arbeid. Het is aan een volgend kabinet om
maatregelen te nemen die de Nederlandse macro-economische onevenwichtigheden verder beperken.
De resultaten van de diepteonderzoeken worden in het voorjaar van 2022
verwacht, als onderdeel van het lentepakket van het Europees Semester.
Het kabinet verwelkomt het AMR en erkent het belang van het voorkomen
en corrigeren van macro-economische onevenwichtigheden. Het kabinet
vindt het in dit kader van belang dat het volledige potentieel van de MEOP
wordt benut.
Aanbevelingen voor de eurozone
In het voorstel van de Commissie voor de aanbevelingen van de Raad
voor het economisch beleid van de eurozone worden de gezamenlijke
(beleids)uitdagingen voor het eurogebied benoemd. De aanbevelingen
worden eerst gepresenteerd in de Eurogroep van december waarna ze in
de Eurogroep van januari uitgebreid worden besproken. Vervolgens
worden de (aangepaste) aanbevelingen, na goedkeuring door de
Ecofinraad, door de Europese Raad bekrachtigd waarna de Raad deze
formeel aanneemt. De Commissie heeft de volgende vijf aanbevelingen
voorgesteld, die deels dezelfde beleidsterreinen als vorig jaar behandelen.
1. Coördineer ondersteunend begrotingsbeleid
De eerste aanbeveling betreft het begrotingsbeleid, en stelt dat het
begrotingsbeleid het herstel moet ondersteunen waarbij budgettaire
maatregelen geleidelijk zouden moeten verschuiven naar investeringen
die een duurzame en inclusieve groei stimuleren, in lijn met de groene en
digitale transities. Daarnaast wordt aanbevolen om het begrotingsbeleid
te differentiëren waarbij rekening wordt gehouden met de staat van het
herstel, de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en de noodzaak om
economische, sociale en territoriale divergentie tegen te gaan. Zodra de
economische omstandigheden het toelaten dienen lidstaten beleid te
voeren gericht op het waarborgen van houdbare overheidsfinanciën op
middellange termijn.
Het kabinet kan zich in grote lijnen vinden in deze aanbevelingen. Uit de
herfstraming van de Europese Commissie blijkt dat de economieën en
overheidsfinanciën zich in de meeste landen van de eurozone sneller
herstellen dan in het voorjaar werd verwacht. Aangezien het niveau van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

5

de economische activiteit in het eurogebied in 2023 naar verwachting
weer terug is op het pad dat voor de crisis werd verwacht en gezien de
uitdagingen ten aanzien van de schuldhoudbaarheid op middellange
termijn zal het kabinet het belang van de aandacht voor houdbaarheid van
de overheidsfinanciën benadrukken.
2. Stimuleer efficiëntere belastingsystemen en activerend arbeidsmarktbeleid
Het kabinet steunt de aanbeveling om agressieve belastingplanning,
belastingontwijking en -ontduiking te bestrijden, met het oogmerk om
eerlijkere en efficiëntere belastingsystemen te verkrijgen. In dat kader
steunt het kabinet het werk van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) om oplossingen te vinden voor
de belastinguitdagingen van de digitaliserende economie en zet het
kabinet zich ervoor in om het OESO-akkoord op dit vlak zo snel mogelijk
om te zetten in EU-wetgeving. Daarnaast herkent het kabinet het advies
van de Commissie om de lasten op arbeid te verlagen en de belastingmix
te verschuiven naar minder verstorende grondslagen. Het kabinet heeft
hier stappen in gezet door een tweeschijvenstelsel in de inkomstenbelasting in te voeren en de arbeidskorting te verhogen, en door het lage
btw-tarief te verhogen. Deze schuif maakt het lonender om (meer) te
werken.
Het kabinet onderschrijft het belang van activerend arbeidsmarktbeleid in
het licht van de nasleep van de COVID-19-crisis en herstel op de arbeidsmarkt en heeft hier aandacht aan besteed in het aanvullend sociaal
pakket2. De huidige krapte op de arbeidsmarkt benadrukt het belang van
het door het kabinet ingezette beleid3 gericht op heroriëntatie en
begeleiding naar nieuw of ander werk. Daarbij is er specifiek aandacht
voor kwetsbare groepen. Verder heeft het kabinet geïnvesteerd in
(om)scholing en ontwikkeladviezen. Daarnaast heeft het kabinet stappen
gezet om de balans op de arbeidsmarkt tussen vaste werknemers,
tijdelijke werknemers en zelfstandigen te verbeteren.
In de aanbevelingen wordt het belang van het betrekken van sociale
partners benoemd. Tijdens de COVID-19-crisis is het kabinet nauw met
hen opgetrokken, bijvoorbeeld bij de vormgeving van de steun- en
herstelpakketten.
3. Verbeter de effectiviteit van de steunmaatregelen en de insolventieraamwerken, maak voortgang met de verdieping van de kapitaalmarktunie
Het kabinet onderschrijft de aanbeveling om de effectiviteit van steunpakketten voor bedrijven te monitoren en de focus te leggen op meer gerichte
ondersteuning van de solvabiliteit van levensvatbare bedrijven die tijdens
de pandemie onder druk zijn komen te staan. Het kabinet is van mening
dat een gezonde economische dynamiek met ruimte voor startende en
innoverende ondernemers van groot belang is voor een sterke en
innovatieve economie.
In het kader van de verdieping van de EMU beveelt de Commissie aan om
verder te werken aan de versterking van de kapitaalmarktunie en daarbij
voortgang te maken met de onderhandelingen over de wetgevende
voorstellen. Het kabinet steunt de Commissie en is eveneens van mening
dat de uitwerking van de acties uit het kapitaalmarktunie actieplan
2
3

Kamerstuk 35 420, nr. 134.
Kamerstuk 35 420, nr. 420.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

6

voortvarend dient te worden voortgezet. Hierover heeft het kabinet zich
ook eerder uitgesproken in Europees verband.4
Verder vraagt de Commissie aandacht voor het vergroten van de
capaciteit van insolventieraamwerken om effectief en tijdig te kunnen
opereren bij faillissementen en schuldherstructurering zodat (grensoverschrijdende) investeringen efficiënt gealloceerd kunnen worden. Het
kabinet ziet het belang van goed werkende en voorspelbare insolventieprocedures en verdere convergentie om grensoverschrijdend investeren
makkelijker te maken. Het kabinet is vooralsnog niet overtuigd van de
noodzaak tot harmonisatie van insolventieregimes door middel van een
bindend instrument, omdat insolventieprocedures ook verbeterd kunnen
worden zonder het regelgevend kader ingrijpend te wijzigen. Het kabinet
kijkt met veel belangstelling uit naar de impact assessment die de
Europese Commissie ter voorbereiding van mogelijke voorstellen zal
uitvoeren.
4. Versterk de institutionele raamwerken en onderneem hervormingen
met oog op (publieke) investeringen
Het kabinet onderschrijft de aanbeveling om institutionele raamwerken te
versterken en hervormingen te ondernemen om belemmeringen voor
investeringen en herallocatie van kapitaal weg te nemen. Daarnaast is het
kabinet van mening dat goed functionerende en geïntegreerde kapitaalmarkten essentieel zijn voor de efficiëntie allocatie van kapitaal. Het
kabinet kan zich vinden in de aanbeveling dat een efficiënt en tijdig
gebruik van EU-fondsen van belang is, en benadrukt het belang van het
verminderen van administratieve lasten voor bedrijven en het verbeteren
van het ondernemingsklimaat. Verder onderschrijft het kabinet de
aanbeveling dat hervormingen belangrijk zijn om de effectiviteit van het
openbaar bestuur te versterken.
Daarnaast wordt in deze aanbeveling het belang onderstreept van
financiële raamwerken voor doelmatige publieke investeringen,
waaronder het gebruik van spending reviews om de samenstelling en
kwaliteit van publieke investeringen te verbeteren. Effectief financieel
beheer van publieke investeringen blijft een hoeksteen van het Nederlandse begrotingsbeleid. Recente initiatieven, zoals het Nationaal
Groeifonds en de omvorming van het Infrastructuurfonds naar het
Mobiliteitsfonds tonen dat het kabinet de kwaliteit van publieke investeringen centraal stelt. Het interdepartementaal beleidsonderzoek over
publieke investeringen kan verder inzicht bieden in effectievere en
efficiëntere publieke investeringen, gegeven de politiek-bestuurlijke
context en de praktische beperkingen.
5. Waarborg de macro-financiële stabiliteit
Het kabinet onderschrijft de aanbeveling om bankbalansen gezond te
houden waarbij de kredietkwaliteit en de eventuele risico’s ten gevolge
van de COVID-19 pandemie goed gemonitord dienen te worden. Het
kabinet vindt het positief dat het afgelopen jaar een akkoord is bereikt
over de richtlijn die voorziet in een kader voor secundaire markten voor
niet-presterende leningen (non-performing loans, NPL’s).
Verder steunt het kabinet verdere voortgang ten aanzien van het voltooien
van de Bankenunie. Nederland zet zich er daarbij voor in dat een
herziening van het crisismanagementraamwerk vooral zou moeten
focussen op het weghalen van inconsistenties tussen de verschillende
4

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1721.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

7

raamwerken, onder andere zodat de lastendelingsregels consistent
worden toegepast. Daarnaast is van belang dat bij aanpassing van het
crisisraamwerk publieke middelen zo veel als mogelijk worden
beschermd. Nederland zet zich ervoor in dat het staatssteunkader
tegelijkertijd met het crisisraamwerk wordt herzien om de staatsteunregels meer consistent te maken met het crisisraamwerk. Ook benadrukt
Nederland dat voordat risico’s gedeeld worden via een Europees
Depositogarantiestelsel (EDIS), er een betere behandeling dient te komen
van staatsobligaties op bankbalansen (RTSE) en banken op gezondheid
getoetst dienen te zijn. Tot slot steunt Nederland het initiatief om de
mogelijkheid om een digitale euro uit te geven verder te onderzoeken.
Draft Joint Employment Report
Als onderdeel van het herfstpakket heeft de Commissie een voorstel voor
het jaarlijks terugkerende Joint Employment Report (JER) van de
Commissie en de Raad gepubliceerd. Het rapport wordt vastgesteld in de
Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid in maart 2022.
In het voorstel voor het JER beschrijft de Commissie dat de arbeidsmarkt
aan het herstellen is, hoewel de werkgelegenheid nog niet terug is op het
niveau van voor de COVID-19-crisis. De COVID-19-crisis trof met name
jongeren, werknemers in atypische arbeidsvormen, zelfstandigen en
burgers uit derde landen.
De Commissie stelt dat bepaalde sectoren, zoals de zorg en de bouw,
inmiddels kampen met arbeidstekorten. Tegelijkertijd zullen mede naar
aanleiding van de crisis sommige banen verdwijnen, terwijl onder andere
door de groene en digitale transities andere banen worden gecreëerd. In
het voorstel voor het JER stelt de Commissie dat tegen deze achtergrond,
naast toegankelijk en hoogwaardig beroeps- en tertiair onderwijs, ook een
activerend arbeidsmarktbeleid en met name ondersteuning van baantransities en het blijven omscholen en bijscholen van werknemers bijzonder
belangrijk zijn. Deelname aan volwasseneneducatie is echter nog niet de
standaardpraktijk in de hele EU, met grote verschillen tussen de lidstaten.
Het blijft volgens de Commissie een uitdaging om ervoor te zorgen dat
mensen over de juiste vaardigheden beschikken die nodig zijn voor de
arbeidsmarkten van de toekomst. Tot slot stelt de Commissie in het JER
dat socialebeschermingsstelsels en steunmaatregelen gericht op
baanbehoud hebben geholpen de COVID-19-crisis te doorstaan.
Het kabinet herkent de voorgestelde boodschappen van de Commissie.
Goed en toegankelijk onderwijs draagt bij aan de vereiste basisvaardigheden, alsmede digitale vaardigheden, die nodig zijn om goed in de
samenleving te functioneren. Het kabinet onderschrijft het belang van een
leven lang ontwikkelen om mensen inzetbaar te houden en mee te laten
bewegen met de steeds veranderende arbeidsmarkt. Zo heeft het kabinet
tijdens de COVID-19-crisis extra middelen beschikbaar gesteld om mensen
te helpen om met ontwikkeling en scholing aan de slag te gaan. Ook in
Nederland hebben sociale beschermingsstelsels en steunmaatregelen,
zoals de Tijdelijke Noodmaatregeling Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW), in belangrijke mate geholpen om de klap van de crisis op
te vangen en banen te behouden.
Net als in voorgaande jaren evalueert de Commissie de prestaties van
lidstaten aan de hand van het dit jaar herziene »sociale scorebord» dat bij
de Europese Pijler van Sociale Rechten hoort. Dit scorebord bestaat uit
zestien indicatoren op het terrein van gelijke kansen, eerlijke werkomstandigheden en sociale bescherming en inclusie. De scores van lidstaten
lopen net als in andere jaren sterk uiteen. De COVID-19-pandemie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

8

versterkt dit beeld. Uit het scorebord blijkt dat Nederland relatief zeer
goed presteert: Nederland wordt specifiek als »best scorend» of »beter
dan gemiddeld» aangemerkt op tien indicatoren. Op het terrein van
werkgelegenheid, participatie van jongeren, digitale vaardigheden, en
kinderen jonger dan drie jaar in formele kinderopvang behoort Nederland
tot de kopgroep. Op de overige zes indicatoren scoort Nederland
gemiddeld.
Tijdens de Sociale Top van Porto in mei van dit jaar hebben
EU-regeringsleiders het actieplan voor de Europese Pijler van Sociale
Rechten onderschreven. Hierin zijn drie EU-kerndoelen voor 2030 op het
gebied van werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding
vastgelegd. Deze doelen zijn nu geïntegreerd in het JER. Lidstaten zijn
gevraagd op basis van deze drie EU-kerndoelen nationale doelen te
formuleren. Het is aan een volgend kabinet om de nationale doelen vast te
stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1758

9