1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

34 954

Briefwisseling tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en de Republiek Korea houdende
een Verdrag tot wijziging van de op 24 juni 1970
tussen de regering van het Koninkrijk der
Nederlanden en de regering van de Republiek
Korea tot stand gekomen Overeenkomst inzake
luchtvervoer en haar Bijlage; ’s-Gravenhage,
5 oktober 2017

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
25 mei 2018.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 24 juni 2018.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 24 mei 2018
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen de op 5 oktober 2017 te ’s-Gravenhage tot stand gekomen
Briefwisseling tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
Korea houdende een Verdrag tot wijziging van de op 24 juni 1970 tussen
de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de
Republiek Korea tot stand gekomen Overeenkomst inzake luchtvervoer en
haar Bijlage (Trb. 2017, nr. 178).
Een toelichtende nota bij dit verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het Europese deel van Nederland gevraagd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-34954-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 954, nr. 1

1

Toelichtende nota
1. Inleiding
Op 12 en 13 september 2002 vonden te Seoel en op 22 en 23 september
2015 vonden te ’s-Gravenhage bilaterale onderhandelingen plaats tussen
de luchtvaartautoriteiten van Nederland en de Republiek Korea. Deze
besprekingen hebben geresulteerd in aanpassing van de op 24 juni 1970
tot stand gekomen Overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de regering
van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de Republiek
Korea, met Bijlage (Trb. 1970, 161) (hierna: de «Overeenkomst»), zoals
eerder gewijzigd bij briefwisseling van 13 april 1995 (Trb. 1995, 116). De
Overeenkomst trad in werking op 30 december 1970 voor het Europese
deel van Nederland en de wijziging van 13 april 1995 trad in werking op
19 september 1995, eveneens voor het Europese deel van Nederland.
Om te voldoen aan de uitspraak van het Europese Hof van Justitie van
5 november 2002 in de zogenaamde «Open Skies» zaken, is op 29 april
2004 Verordening (EG) Nr. 847/2004 van het Europees Parlement en de
Raad inzake onderhandelingen over en de uitvoering van overeenkomsten
inzake luchtdiensten tussen lidstaten en derde landen (PbEU 2004, L 157)
vastgesteld. Omdat de Overeenkomst niet verenigbaar was met het recht
van de Europese Unie waren wijzigingen noodzakelijk. De betreffende
wijzigingsartikelen, zoals nu overeengekomen, zijn in lijn met het recht
van de Europese Unie (EU).
Daarnaast zijn in het licht van de door beide partijen gewenste
vernieuwing en expansie van de luchtvaartbetrekkingen tussen Nederland
en de Republiek Korea, enkele andere wijzigingen van de Overeenkomst
en de Bijlage erbij voorgesteld, die artikelsgewijs zullen worden toegelicht.
De wijziging van de Overeenkomst is door middel van een briefwisseling
tot stand gebracht. De inleidende brief met drie Bijlagen van de Republiek
Korea, en de antwoordbrief met drie Bijlagen van Nederland vormen
tezamen een Verdrag tot wijziging (hierna: «Verdrag tot wijziging») dat
ingevolge artikel 13, eerste lid, van de Overeenkomst juncto de op één na
laatste alinea van beide brieven in werking zal treden 30 dagen na de
datum waarop beide regeringen elkaar ervan in kennis hebben gesteld dat
de nationale procedures voor inwerkingtreding van het Verdrag tot
wijziging zijn voltooid.
Hoewel in de Overeenkomst en het Verdrag tot wijziging de regeringen als
partijen worden genoemd, gelden zowel de Overeenkomst als het Verdrag
tot wijziging, tussen de Staten.
Het Verdrag tot wijziging betreft verplichtingen tussen staten maar bevat
naar het oordeel van de regering enkele een ieder verbindende
bepalingen in de zin van de artikelen 93 en 94 van de Grondwet, die aan
de door de Republiek Korea aangewezen luchtvaartmaatschappijen
rechtstreeks rechten toekennen.
Het betreft artikel 3, tweede lid, aanhef, onder b (onverwijlde verlening
exploitatievergunning), artikel 3, derde lid (aanvangen exploitatie na
ontvangst exploitatievergunning) en de te exploiteren routes als vervat in
de Bijlage.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 954, nr. 1

2

2. Reikwijdte
Omdat de relevante markt van luchtvervoer ingevolge artikel 17, tweede
lid, van de Overeenkomst uitsluitend bestreken wordt door het Europese
deel van Nederland enerzijds en de Republiek Korea anderzijds, wordt de
reikwijdte van het Verdrag tot wijziging eveneens beperkt tot het Europese
deel van Nederland. Uitbreiding tot het Caribische deel van Nederland is
daarom op dit moment ook niet aan de orde geweest. Praktisch gezien
heeft dit tot gevolg dat het Koninkrijk op grond van artikel 3 van de
Overeenkomst en artikel 3 en 3bis van het Verdrag tot wijziging van de
Overeenkomst slechts Europese luchtvaartmaatschappijen kan aanwijzen
die gevestigd zijn in het Europese deel van Nederland.
3. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 3 van het Verdrag tot wijziging (ex artikel 3 van de Overeenkomst)
en artikel 3bis van het Verdrag tot wijziging (nieuw)
Zowel artikel 3 van de Overeenkomst als artikel 3 van het Verdrag tot
wijziging kent de mogelijkheid van meervoudige aanwijzing. Dit betekent
dat er in beginsel geen beperkingen bestaan ten aanzien van het aantal
luchtvaartmaatschappijen dat kan worden aangewezen en onder de
Overeenkomst en het Verdrag tot wijziging luchtvervoer mag verrichten.
In artikel 3 van het Verdrag tot wijziging is toegevoegd dat dit geldt voor
routes aangegeven in de Bijlage bij het Verdrag tot wijziging en tevens dat
een eerder aangewezen luchtvaartmaatschappij kan worden vervangen
door een andere luchtvaartmaatschappij.
Daarnaast is artikel 3 van het Verdrag tot wijziging, conform de eerdergenoemde uitspraak van het Europese Hof van Justitie, zodanig aangepast
dat ook in Nederland gevestigde luchtvaartmaatschappijen van andere
EU-lidstaten door Nederland kunnen worden aangewezen (artikel 3) of,
waar nodig, de aanwijzing van luchtvaartmaatschappijen kan worden
geweigerd, ingetrokken, geschorst of beperkt, bijvoorbeeld als niet
(langer) aan de vereisten voor eigendom wordt voldaan of de operaties
niet (langer) overeenkomstig de standaarden van de Internationale
Organisatie voor Burgerluchtvaart (hierna: ICAO) plaatsvinden (artikel
3bis).
Tevens is een zogenaamde «free-rider» clausule (artikel 3bis (1)a (v en vi)
opgenomen om te waarborgen dat door een luchtvaartmaatschappij uit
de Europese Unie die al onder een ander luchtvaartverdrag aangewezen
is, niet meer rechten worden verkregen via onderhavige Overeenkomst,
indien deze luchtvaartmaatschappij opereert op een route met een punt in
die andere EU-lidstaat. Ook door Nederland aangewezen luchtvaartmaatschappijen met een air operator’s certificate (AOC) van een EU-lidstaat die
geen luchtvaartovereenkomst met de Republiek Korea heeft gesloten en
rechten heeft geweigerd aan een door de Republiek Korea aangewezen
luchtvaartmaatschappij kunnen worden geweigerd.
Artikel 11bis van het Verdrag tot wijziging (nieuw)
Dit nieuwe artikel 11bis ziet toe op de naleving van door de ICAO
uitgevaardigde standaarden voor luchtvaartveiligheid (de zogenoemde
minimumnormen). Naast de primaire verantwoordelijkheid die wordt
toegekend aan de partij die de betrokken luchtvaartmaatschappij heeft
aangewezen, bieden de bepalingen uit dit artikel ook mogelijkheden
inspecties uit te voeren als een vliegtuig van de andere partij landt op een
luchthaven (zogenaamde platform inspecties). Indien niet of onvoldoende
wordt voldaan aan de geldende ICAO-standaarden kan een van beide

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 954, nr. 1

3

partijen vragen om consultaties en kunnen als ultimum remedium de
rechten van de betreffende luchtvaartmaatschappij worden gewijzigd,
opgeschort of verboden, totdat de geconstateerde tekortkomingen in het
toezicht van de luchtvaartautoriteit zijn verholpen.
Als Nederland een luchtvaartmaatschappij heeft aangewezen waarvan de
controle op de naleving van de regelgeving wordt uitgeoefend door een
andere EU-lidstaat, gelden de rechten die de Republiek Korea geniet
onder dit artikel eveneens met betrekking tot de vaststelling, toepassing of
instandhouding van veiligheidsnormen door die andere EU-lidstaat en
met betrekking tot de exploitatievergunning van die luchtvaartmaatschappij.
Artikel 11ter van het Verdrag tot wijziging (nieuw)
Artikel 11ter inzake beveiliging van de luchtvaart is geformuleerd volgens
de meest recente beveiligingsvereisten voor de internationale burgerluchtvaart en somt op aan welke internationale verdragen op dit terrein de
partijen zich dienen te houden om aan hun wederzijdse verplichtingen te
voldoen. Het artikel bepaalt in detail welke maatregelen door partijen
genomen dienen te worden om de beveiliging te borgen en geeft in leden
twee tot en met acht specifieke regels en aanbevelingen over wederzijdse
assistentie bij bepaalde dreigingen of onrechtmatige overname van civiele
luchtvaartuigen alsmede de mogelijkheid om direct consultaties aan te
vragen bij een redelijk vermoeden dat de andere partij afwijkt van de
bepalingen van dit artikel.
Bijlage bij het Verdrag tot wijziging (ex Bijlage bij de Overeenkomst)
De Bijlage bij de Overeenkomst bevat een routetabel. Het Verdrag tot
wijziging past deze routetabel zowel voor Nederland als voor de Republiek
Korea aan. Overeengekomen is een open routeschema voor de aangewezen luchtvaartmaatschappijen van beide partijen.
De Bijlage bij de Overeenkomst en bij het Verdrag tot wijziging vormt een
integrerend onderdeel van de Overeenkomst en het Verdrag tot wijziging.
De luchtvaartautoriteiten en de luchtvaartmaatschappijen kunnen ter
invulling van deze Bijlage alleen binnen de door de Overeenkomst en het
Verdrag tot wijziging gestelde kaders opereren. Punten 1 en 2 van de
Bijlage (routetabel) zijn aan te merken als zijnde van uitvoerende aard.
Verdragen tot wijziging van dit deel van de Bijlage, behoeven derhalve
ingevolge artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen geen parlementaire goedkeuring, tenzij de StatenGeneraal zich thans het recht tot goedkeuring terzake voorbehouden.
4. Koninkrijkspositie
Het Verdrag tot wijziging geldt voor wat betreft het Koninkrijk der
Nederlanden, evenals de Overeenkomst en de wijziging uit 1995, alleen
voor het Europese deel van Nederland. Zoals in de inleiding van deze
toelichting wordt aangegeven, wordt de relevante markt van luchtverbindingen bestreken door het Europese deel van Nederland enerzijds en de
Republiek Korea anderzijds.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 954, nr. 1

4