Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 628

Politie

Nr. 593

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2015
Aanleiding
In de herijkingsnota van de realisatie van de nationale politie (Kamerstuk
29 628, nr. 554) is door politie, Openbaar Ministerie (OM) en mij vastgesteld dat de opsporing moet worden versterkt. Daarom heb ik de politie de
opdracht gegeven om – binnen de kaders van deze herijking – in te zetten
op het fundamenteel verhogen van de kwaliteit van de opsporing. In de
herijkingsnota heb ik toegezegd uw Kamer vóór de begrotingsbehandeling een contourennota te doen toekomen waarin de hoofdlijnen van de
versterking al zoveel mogelijk zijn uitgewerkt.
Met deze brief doe ik die toezegging gestand.
Vooraf
Voordat ik tot een inhoudelijke beschouwing en beoordeling van de
contourennota kom, wil ik er op wijzen dat de politiemensen die in de
opsporing werken de afgelopen jaren goede prestaties hebben geleverd.
Zo zijn de cijfers van high-impact crimes mede door inspanningen van de
politie fors verbeterd, zijn majeure procesinnovaties zoals ZSM doorgevoerd en is het aantal criminele samenwerkingsverbanden dat is
aangepakt verdubbeld. Tijdens mijn werkbezoeken heb ik met eigen ogen
de inzet van opsporingsmedewerkers gezien evenals vele innovaties zoals
NFIdent en Local DNA. Door gebruik te maken van deze instrumenten
wordt verwacht dat ongeveer 12.500 monsters per jaar kunnen worden
onderzocht, tegenover 4.100 nu.
Tegelijkertijd constateerden bovenstaande partijen en ik dat de opsporing
nog niet op het niveau is dat nodig is, mede gelet op actuele juridische en
maatschappelijke ontwikkelingen. Onder invloed van digitalisering,
globalisering en individualisering is de samenleving de afgelopen periode
ingrijpend veranderd. Ook de criminaliteit evolueert: criminele samenwerkingsverbanden zijn fluïde, werken grensoverschrijdend en maken gebruik
van afschermingstechnieken en complexe financiële constructies. Deze

kst-29628-593
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 593

1

ontwikkelingen en veranderingen vragen noodzakelijkerwijs een vertaling
in de opsporing, want de huidige opsporing is over de gehele linie nog
niet toekomstbestendig.
Contourennota
De afgelopen periode hebben politie, politieacademie en OM een
contourennota opgesteld. Deze nota ontving ik op 23 november en is als
bijlage bij deze brief gevoegd1.
De contourennota bevat een beknopte probleemanalyse, een aantal
voorgestelde maatregelen voor de kortere en langere termijn, waar
mogelijk een duiding van de beheersmatige consequenties voor de
kortere termijn en een schets van het verdere proces ter versterking van
de opsporing. Ik ga kort op deze onderdelen in.
In de probleemanalyse worden door politie, politieacademie en het OM
enkele actuele tekortkomingen opgesomd. Het gaat daarbij bijvoorbeeld
om een kwantitatieve frictie: de personele reorganisatie heeft de
voortgang van de inrichting van de nationale politie geremd. Het is mede
daardoor nog niet zo dat alle mensen met de juiste competenties op de
juiste plek zitten. Ook is er een kwalitatieve frictie: de vakkennis van
opsporingsmedewerkers moet op orde worden gebracht en aansluiten bij
juridische en maatschappelijke ontwikkelingen. Maar ook professionaliteit
en cultuur binnen de politieorganisatie zijn belangrijke aandachtspunten.
Over deze fricties informeerde ik uw Kamer reeds, onder andere in
genoemde herijkingsnota en bij brief van 24 maart 2015 (Kamerstuk
29 628, nr. 513).
Meer beschouwend kan worden gesteld dat de opsporing – ondanks de
goede prestaties en de inzet van vele professionals – nog onvoldoende
adaptief, lerend en in verbinding met zijn omgeving is.
Met de korte termijn maatregelen wordt ingezet op een vergroting van het
lerend vermogen onder meer door de ontwikkeling van een professionele
standaard en een kwaliteitssysteem, de extra zij-instroom van intelligence
medewerkers en IV-maatregelen. Lopende maatregelen, zoals een
vergroting van de HBO+ zij-instroom voor de vakgebieden finec en
cybercrime, voor versterking van de intake en screening en het scherper
formuleren van opleidingseisen voor medewerkers in de opsporing,
worden met kracht doorgezet. Dit is al een stevige opgave maar essentieel
om een adequaat antwoord te kunnen geven op de huidige complexiteit,
internationalisering en digitalisering van criminaliteit.
De voorgestelde lange termijn maatregelen beogen tot een diverser
samengesteld personeelsbestand te komen, waarbij vooral het opleidingsniveau wordt verhoogd.
Beheersmatige consequenties
De beheersmatige consequenties van de korte termijn maatregelen zijn
door de politie geduid. In de begroting 2016 (Kamerstuk 34 300 VI, nrs. 1
en 2) e.v. is reeds vooruit gelopen op de versterking van de opsporing
door sterk in te zetten op HBO+ zijinstroom. Een aantal instromers voor de
versterking van de intelligence zal bovenop deze instroom reeds in 2016
worden geworven.
Daarnaast moeten er in de opleidingen, informatievoorziening en
werving- en selectie extra inspanningen plaatsvinden. In het voorjaar zal
worden bezien of, en in hoeverre extra middelen noodzakelijk zijn om de
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 593

2

politie haar opsporingstaken te kunnen laten blijven uitvoeren. Het kabinet
zal op de voorstellen een second opinion laten uitvoeren.
De beheersmatige consequenties van de lange termijn maatregelen zijn
nog niet scherp in beeld gebracht door de politie. De lange termijn
maatregelen verdienen voorts een steviger inhoudelijke onderbouwing
voordat ik met deze maatregelen kan instemmen. Omdat noodzaak,
ambitie en de beheersmatige consequenties slechts in samenhang
kunnen worden beoordeeld, heb ik de politie verzocht de lange termijn
maatregelen nader te onderbouwen, de beheersmatige consequenties
daarvan in kaart te brengen vervolgens haar ambitie te (her)formuleren.
Nadat de politie deze werkzaamheden heeft afgerond, zal ik uw Kamer
daarover informeren, naar verwachting voor eind mei 2016.
Vervolg proces
Naar verwachting begin mei 2016 ontvang ik van politie een verder
uitgewerkt plan. De politie heeft aangegeven dat dit plan een grondige
verdieping bevat van de huidige probleemanalyse, een toekomstvisie
voor de opsporing en eventueel meer uitgewerkte of nieuwe korte
termijnmaatregelen. Ten tweede zal worden beschreven welke middellange en langere termijn maatregelen worden genomen. Tenslotte zal dit
plan de nadere afspraken over de monitoring van en zo mogelijk reeds de
eerste resultaten van de ingezette korte termijn maatregelen bevatten. De
maatregelen in de contourennota kunnen derhalve nog worden aangepast
en aangevuld.
De politie heeft aangegeven dat het plan zal worden opgesteld in een
open proces, in samenwerking met onder meer gezagen, het Ministerie
van V&J, politieacademie stakeholders, wetenschap en onderzoeksjournalistiek, waardoor ook nog nieuwe inzichten kunnen worden verworven.
Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn de verhouding tussen landelijk
eenvormigheid en lokaal maatwerk, de herziening van het wetboek van
Strafvordering, technologische ontwikkelingen bij onder meer de
intelligence, ontwikkelingen binnen de criminaliteit en de eisen die dat
stelt aan de opsporing en de invulling van de gezagsrol in het nieuwe
bestel. OM en de (regio)burgemeesters zullen zeer nadrukkelijk worden
betrokken.
Een dergelijk open proces geeft tevens de mogelijkheid om actuele
inzichten te betrekken, zoals het onderzoek van de Inspectie Veiligheid en
Justitie over het in werking brengen van de opsporing in de basisteams
en de districtsrecherche dat naar verwachting in januari 2016 verschijnt.
Gedurende het open proces zullen de haalbaarheid en de beheersmatige
consequenties – in het licht van de gehele herijking – telkens onderwerp
van gesprek zijn. Kortheidshalve verwijs ik naar het tussenbericht
herijking dat ik op 23 november (Kamerstuk 29 628, nr. 591) aan uw Kamer
zond.
Tot slot
Met de contourennota wordt een goede eerste stap gezet om tot een
fundamentele herbezinning op de opsporing te komen. Enkele volgende
stappen zijn bovenstaand geduid. Deze stappen zullen niet limitatief zijn:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 593

3

van de opsporing wordt een permanente respons verwacht op
maatschappelijke ontwikkelingen. Over het organiseren van zo’n
permante respons informeer ik uw Kamer eind mei 2016.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 593

4