Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 885

Implementatie van kaderbesluit 2008/909/JBZ
van de Raad van de Europese Unie van
27 november 2008 inzake toepassing van het
beginsel van wederzijdse erkenning op
strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot
vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn
opgelegd, met het oog op tenuitvoerlegging
ervan in de Europese Unie (PbEU L 327), van
kaderbesluit 2008/947/JBZ van de Raad van de
Europese Unie van 27 november 2008 inzake
toepassing van het beginsel van de wederzijdse
erkenning op vonnissen en proeftijdbeslissingen
met het oog op het toezicht op
proeftijdvoorwaarden en alternatieve straffen
(PbEU L 337) en van kaderbesluit 2009/299/JBZ
van de Raad van de Europese Unie van
26 februari 2009 tot wijziging van kaderbesluit
2002/584/JBZ, kaderbesluit 2005/214/JBZ,
kaderbesluit 2006/783/JBZ, kaderbesluit
2008/909/JBZ en kaderbesluit 2008/947/JBZ en
tot versterking van de procedurele rechten van
personen, tot bevordering van de toepassing van
het beginsel van wederzijdse erkenning op
beslissingen gegeven ten aanzien van personen
die niet verschenen zijn tijdens het proces
(PbEU L 81) (Wet wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en
voorwaardelijke sancties)

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 3 februari 2012
Met belangstelling hebben wij kennis genomen van het verslag van de
vaste commissie voor Veiligheid en Justitie inzake dit voorstel van wet.
Graag gaan wij hieronder in op de door de verschillende fracties gestelde
vragen en naar voren gebrachte punten. Bij de beantwoording van de
gestelde vragen is de indeling van het verslag zo veel mogelijk aangehouden. Waar dit de duidelijkheid ten goede komt, zijn een aantal vragen
tezamen beantwoord.

kst-32885-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

1

ALGEMEEN
1. Inleiding
Met de leden van de VVD-fractie en de CDA-fractie zijn wij van mening dat
de samenwerking in strafzaken tussen de lidstaten van de EU sneller en
efficiënter kan verlopen. Wij onderschrijven met hen dat bij grensoverschrijdende criminaliteit strafrechtelijke handhaving door individuele
lidstaten niet langer voldoende is en dat samenwerking bij de opsporing
en vervolging van strafbare feiten, maar ook bij het sluitstuk van de
strafrechtstoepassing, te weten de tenuitvoerlegging van sancties,
noodzakelijk is. Intensivering van de strafrechtelijke samenwerking in
strafzaken op basis van vertrouwen in elkaars rechtsstelsels van het
beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen is
daarom gewenst.
De leden van de CDA-fractie merken terecht op dat de overdracht van de
tenuitvoerlegging van de straf aan het land waar een veroordeelde
onderdaan van is en/of woont, voorbereiding op de terugkeer in de
samenleving, succesvolle resocialisatie en het voorkomen van recidive
mogelijk maakt.
De leden van de PVV-fractie en de SP-fractie merken op kennisgenomen te
hebben van het wetsvoorstel.
De leden van de PvdA-fractie geven aan voorstander te zijn van Europese
samenwerking, ook als het om de bestrijding van criminaliteit of de
wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen gaat, maar zijn
terughoudend ten aanzien van de hier gedane voorstellen over de
wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van sancties.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat zij onderschrijven dat
het uitvoeren van een straf in een andere EU-lidstaat kan bijdragen aan de
resocialisatie.
Naar aanleiding van de in het verslag gemaakte opmerkingen en gestelde
vragen merken wij in algemene zin het volgende op. Over de versie van
het wetsvoorstel zoals die ter consultatie heeft voorgelegen, zijn een
aantal zeer kritische adviezen ontvangen. Wij hebben goed naar die
kritische opmerkingen geluisterd. Het wetsvoorstel heeft dientengevolge
belangrijke wijzigingen ondergaan. Wij maken daarom graag gebruik van
de door de vragen en opmerkingen van de leden van de verschillende
fracties geboden gelegenheid om de regeling in het wetsvoorstel nader
toe te lichten. Wij zijn er daarbij van overtuigd dat in het wetsvoorstel is
voorzien in procedures die met adequate en voldoende waarborgen zijn
omgeven in het licht van de in de kaderbesluiten vastgelegde regelingen.
2. Europees strafrechtelijke samenwerking en de overdracht van
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke uitspraken
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de lidstaten vertrouwen
in elkaars rechtsstelsel moeten hebben, zonder de ogen te sluiten voor het
feit dat niet elke lidstaat in dat opzicht in dezelfde omstandigheden
verkeert. Zij vragen of de regering herkent dat het daarom voor sommige
landen moeilijk is afspraken na te komen of uitvoering te geven aan de
regels. De leden van de VVD-fractie merken terecht op dat lidstaten
vertrouwen in elkaars rechtsstelsel moeten hebben. Vertrouwen in elkaars
rechtspleging blijft de basis van samenwerking in het veiligheidsdomein,
zeker waar deze gebaseerd is op wederzijdse erkenning. Het functioneren
van de rechtsstaat is daarbij van cruciaal belang. De waarden verbonden
aan de rechtsstaat en vrijheid moeten overal in de EU gedeeld worden.
Versterking van onderling vertrouwen op dit vlak is een continu proces,
waaraan alle lidstaten zich blijvend moeten verbinden. Alle EU-lidstaten
moeten de toets van rechtsstatelijkheid kunnen doorstaan. Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

2

bepleit in dit verband dat de lidstaten beter moeten kijken naar onder
meer de onafhankelijkheid en effectiviteit van hun rechtspraak en de strijd
tegen corruptie en georganiseerde misdaad.
Het kabinet staat een loyale en adequate implementatie van Europese
afspraken voor. Het is algemeen bekend dat de lidstaten op verschillende
wijze problemen kunnen ondervinden met de uitvoering van Europese
regels. Ook Nederland is bekend met die problemen. Het is daarom ook
van groot belang dat de lidstaten elkaar onderling op dit punt bij de les
houden en de Europese instellingen toezicht houden op de juiste
uitvoering en handhaving van Europese regels.
De leden van de PvdA-fractie vragen welke overwegingen of belangen
landen kunnen hebben om niet mee te werken aan het door een ander
land ten uitvoer laten leggen van een sanctie. Er kunnen verschillende
redenen zijn waarom in een aantal gevallen de overdracht van de
tenuitvoerlegging van een straf niet tot stand komt. Dat kan zijn omdat het
land van veroordeling de tenuitvoerlegging van de straf niet wil
overdragen aan een ander land, maar kan ook zijn omdat het aangezochte
land de tenuitvoerlegging niet kan of wil overnemen. In het land van
veroordeling kunnen nog onderzoeken lopen naar strafbare feiten waarbij
de veroordeelde mogelijk betrokken is. Het belang van het onderzoek
verzet zich dan tegen overdracht van de tenuitvoerlegging aan een ander
land. Voorts komt het voor dat landen niet bereid zijn om tot overdracht
van de tenuitvoerlegging over te gaan, indien de straf in het beoogde land
van tenuitvoerlegging wordt omgezet in een daar gebruikelijke straf (en
daarmee aanzienlijk zou worden verlaagd). Ook is het zo dat met de
overdracht van de tenuitvoerlegging het land van veroordeling de
zeggenschap over die tenuitvoerlegging opgeeft. Dat kan uit het oogpunt
van bijvoorbeeld slachtofferbeleid ongewenst worden gevonden.
De overwegingen om de overname van de tenuitvoerlegging te weigeren
kunnen eveneens zeer verschillend zijn. Het kan gaan om juridische
beletselen (zoals verjaring, gebrek aan dubbele strafbaarheid), om
praktische beletselen (de lange duur van de procedure bijvoorbeeld heeft
tot gevolg dat er geen strafrestant overblijft) of om beleidsmatige
beletselen. Zo is het in Nederland een uitgangspunt van het beleid dat een
veroordeelde slechts één keer voor overbrenging op grond van de WOTS
in aanmerking komt. Dit geldt met name bij drugsdelicten. Een tweede
verzoek zal in beginsel worden afgewezen. Wij verwijzen in dit verband
naar het beleidskader inzake de overdracht van de tenuitvoerlegging van
buitenlandse strafvonnissen aan Nederland (Kamerstukken II 2007–2008,
31 200 VI, nr. 30).
De leden van de SP-fractie constateren terecht dat het wetsvoorstel een
verdere stap betekent richting het wederzijds erkennen van beslissingen
van rechters in andere landen, gebaseerd op het vertrouwensbeginsel.
Deze leden stellen de vraag hoe ver het vertrouwen, zonder enige
mogelijkheid van controle op de juistheid van het vonnis of zorgvuldigheid van het strafproces, in het recht van andere EU-lidstaten mag
gaan en hoe veel verder dit vertrouwensbeginsel en het beginsel van
wederzijdse erkenning nog kan en/of zal worden doorgevoerd. Deze leden
vragen verder wat bij de totstandkoming van de huidige verdragen, zoals
het Verdrag inzake de overbrenging van gevonniste personen (VOGP), de
redenen waren om niet te verplichten tot een overname van een buitenlandse sanctie en waarom dat nu is veranderd.
Ter beantwoording van deze vragen merken wij in de eerste plaats op dat
het vertrouwensbeginsel sinds jaar en dag de grondslag is voor internationale strafrechtelijke samenwerking. Volgens vaste jurisprudentie van de
Hoge Raad moeten staten die met elkaar verdragen sluiten over strafrechtelijke samenwerking er wederzijds op kunnen vertrouwen dat de andere
partij de fundamentele regels van een eerlijk proces in acht neemt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

3

Wanneer een dergelijk vertrouwen ontbreekt, is er voor het aangaan dan
wel in stand houden van een verdragsrelatie geen basis. Het wederzijds
vertrouwen brengt mee dat justitiële autoriteiten zich in beginsel
onthouden van een toetsing van de procedures die in het buitenland
hebben plaatsgevonden.
Met het beginsel van wederzijdse erkenning van justitiële beslissingen
gaat de strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten van de EU
verder dan de traditionele strafrechtelijke samenwerking. Dit is ingegeven
door de wens de samenwerking tussen de lidstaten van de EU te
intensiveren, versnellen en vergemakkelijken. Instrumenten gebaseerd op
het beginsel van wederzijdse erkenning stellen de justitiële autoriteiten in
staat effectief en binnen vaste termijnen samen te werken bij de
opsporing en vervolging van met name grensoverschrijdende criminaliteit
en bij de tenuitvoerlegging van straffen. De verdere ontwikkeling daarvan
resulteert erin dat Nederland en alle andere lidstaten beter toegerust zijn
voor een adequate bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit.
Zoals wij hebben aangegeven in de memorie van toelichting (blz. 5) is de
huidige praktijk van de overdracht van strafvonnissen voor verbetering
vatbaar. De regeling in dit wetsvoorstel – die het beginsel van wederzijdse
erkenning uitvoert – beoogt bij te dragen aan die verbetering.
Meer in algemene zin zijn wij op de ontwikkeling van de Europese
strafrechtelijke samenwerking ingegaan in de brief van 9 september 2011
over enkele Europese instrumenten in wording (Kamerstukken II
2010–2011, 32 317, nr. 72). In de brief van 8 november 2011 hebben wij
voorts onze visie uiteengezet op die Europese strafrechtelijke samenwerking en hebben wij aangegeven aan de hand van welke criteria
Nederland nieuwe voorstellen op het terrein van de strafrechtelijke
samenwerking zal beoordelen (Kamerstukken II 2010–2011, 32 317, nr. 80).
De totstandkoming van instrumenten op basis van het beginsel van
wederzijdse erkenning achten wij daarbij belangrijk, wat overigens niet
wegneemt dat ieder nieuw voorstel op zijn merites zal worden beoordeeld.
Over de wederzijdse erkenning en het vertrouwen dat daaraan ten
grondslag ligt merken wij nog het volgende op. In de eerste plaats zijn alle
lidstaten van de Europese Unie gebonden aan het Europees verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM) en het Handvest van de grondrechten van de EU. Beide instrumenten bevatten belangrijke waarborgen ter bescherming van fundamentele rechten waaronder het recht op een eerlijk proces. Ten tweede
moet niet uit het oog worden verloren dat met de lidstaten van de EU op
basis van de bestaande verdragen reeds lange tijd ruimschoots wordt
samengewerkt. Daarbij is niet gebleken van structurele tekortkomingen in
andere lidstaten die zouden moeten leiden tot de conclusie dat het voor
de strafrechtelijke samenwerking benodigde vertrouwen onvoldoende is.
Ten slotte willen wij benadrukken dat de kern van de wederzijdse
erkenning van justitiële beslissingen is, dat deze in beginsel onvoorwaardelijk worden erkend. Voor weigering van erkenning is slechts ruimte
indien de regeling waarop de erkenning is gebaseerd daarvoor ruimte
laat. Die ruimte wordt gewoonlijk omschreven in de vorm van limitatieve
weigeringsgronden. Slechts wanneer die zich voordoen, is weigering
toegestaan. Dat ligt wezenlijk anders dan bij een verdrag als het VOGP,
waarbij de mogelijkheden tot weigering in beginsel onbeperkt zijn.
Wanneer een rechterlijke uitspraak en een certificaat worden ontvangen
van een andere lidstaat zal de bevoegde autoriteit in Nederland beoordelen of het bevel valt binnen de reikwijdte van het kaderbesluit en of de
vereiste gegevens in het certificaat zijn opgenomen. Is dat niet het geval,
dan zal de uitvaardigende lidstaat worden verzocht het certificaat aan te
vullen. Vervolgens zal worden beoordeeld of zich in het concrete geval
omstandigheden voordoen die ertoe leiden dat een weigeringsgrond kan
of moet worden ingeroepen. Van blindelings erkennen of blind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

4

vertrouwen, zoals de leden van de SP-fractie dat noemen, is naar onze
mening dan ook geen sprake.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe het uitgangspunt van
wederzijdse erkenning zich verhoudt tot het feit dat er verschillen zijn
tussen de rechtssystemen binnen Europa bijvoorbeeld met betrekking tot
de strafzwaarte. Kenmerkend voor de strafrechtelijke samenwerking op
basis van het beginsel van wederzijdse erkenning is dat de verschillen
tussen de rechtssystemen binnen Europa worden gerespecteerd. Bij
wederzijdse erkenning is namelijk geen sprake van harmonisatie
waardoor de regelgeving op nationaal niveau gelijk wordt getrokken. Dit
neemt niet weg dat de samenwerking tussen de lidstaten op basis van de
wederzijdse erkenning erbij gebaat is dat de verschillen tussen de
lidstaten niet te groot zijn. Daarom werkt Nederland ook mee aan
minimumharmonisatie van specifieke onderdelen van het strafprocesrecht
en het materiële strafrecht. In de voornoemde brief over de visie op de
Europese strafrechtelijke samenwerking zijn wij daar nader op ingegaan.
De thans te implementeren kaderbesluiten laten nationale regelingen en
praktijken betreffende de strafbaarstelling, de straftoemeting en de
tenuitvoerlegging van straffen (waaronder de voorwaardelijke invrijheidstelling) onverlet. Het respecteren van de verschillen tussen de rechtsstelsels brengt mee dat ook het rechterlijk vonnis, zoals dat in de ene
EU-lidstaat tot stand is gekomen, in de andere EU-lidstaat wordt gerespecteerd. In geval van de overname van de tenuitvoerlegging van dat vonnis
schrijven de kaderbesluiten daarom de procedure van voortgezette
tenuitvoerlegging voor. Voortgezette tenuitvoerlegging betekent dat er
geen ruimte is om de straf te verlagen naar het in de lidstaat van
tenuitvoerlegging gebruikelijke niveau, ook niet als de opgelegde straf
aanzienlijk hoger is dan in die lidstaat gebruikelijk. Wij komen hier in het
onderstaande nog op terug (paragraaf 5).
3. Voorstel voor een nieuwe wet
De leden van de PvdA-fractie vragen of zij het goed begrijpen dat de
regering met een afzonderlijk wetsvoorstel is gekomen voor de tenuitvoerlegging van straffen binnen de EU en daarvoor niet de Wet overdracht
tenuitvoerlegging strafvonnissen (WOTS) als uitgangspunt heeft
genomen, omdat zij daarmee een verschil wil aangeven tussen straffen
die door een EU-lidstaat zijn opgelegd en die in een land buiten de EU zijn
opgelegd. Het is juist dat met het opstellen van een nieuwe wet het
kabinet heeft willen benadrukken dat er waar het gaat om de overdracht
van de tenuitvoerlegging van strafvonnissen tussen de lidstaten van de
EU een nieuw rechtsregime tot stand is gebracht. Dat nieuwe rechtsregime kenmerkt zich door een wezenlijk andere regeling dan de
samenwerking zoals die in de bestaande verdragen, zoals met name het
verdrag van de Raad van Europa inzake de overbrenging van gevonniste
personen van 1983 (VOGP) en het daarbij behorende Protocol van 1997,
vorm heeft gekregen.
Voor een aantal Europese instrumenten inzake de wederzijdse erkenning
is er in het verleden ook al voor gekozen deze te implementeren in een
nieuwe wet. Wij noemen in dit verband de Overleveringswet, waarin het
kaderbesluit inzake het Europees aanhoudingsbevel is geïmplementeerd,
en de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke
sancties 2008, waarin de kaderbesluiten inzake geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie zijn geïmplementeerd. Door te kiezen voor
nieuwe regelingen slaagt Nederland erin om de vergemakkelijkte,
versnelde en geïntensiveerde samenwerking, die met de desbetreffende
kaderbesluiten ten opzichte van bestaande regelingen is beoogd, ook
daadwerkelijk in de praktijk te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

5

Deze leden vragen, onder verwijzing naar de structuur en systematiek van
het wetsvoorstel, op welke punten wel en welke punten de WOTS niet is
gevolgd als het gaat om het bieden van rechtsbescherming en
openstaande rechtsmiddelen. Wij maken van de door deze vraag geboden
gelegenheid graag gebruik om een misverstand over de structuur en
systematiek van het wetsvoorstel weg te nemen. In de memorie van
toelichting hebben wij aangegeven dat het wetsvoorstel een structuur en
systematiek heeft die vergelijkbaar is met de Wet wederzijdse erkenning
en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties 2008. Het is niet zo dat de
structuur en systematiek van het wetsvoorstel vergelijkbaar zijn met de
structuur en systematiek van de WOTS. Dat zou ook niet kunnen omdat,
zoals hiervoor aangegeven, de nieuwe regeling in de EU-kaderbesluiten
wezenlijk anders van karakter is dan de bestaande regelingen, zoals die in
de WOTS zijn geïmplementeerd. Dit neemt echter niet weg dat de in dit
wetsvoorstel opgenomen regeling voor de wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties (hoofdstuk 2)
gebaseerd is op procedures die ook al in de WOTS zijn voorzien. Wij
doelen dan op de procedure van voortgezette tenuitvoerlegging (artikel 43
WOTS, artikel 2:11 van het wetsvoorstel) en de mogelijkheid om een
bezwaarschrift in te dienen tegen het voornemen van de minister om de
tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende sanctie over te dragen
(artikel 52 WOTS, artikel 2:27 van het wetsvoorstel). In vergelijking met
artikel 43 van de WOTS is in artikel 2:11 de procedure uitgeschreven en
verduidelijkt. De rol van de rechter (de bijzondere kamer van het
gerechtshof te Arnhem) is daarbij verstevigd. Niet alleen is duidelijk
omschreven wat aan het oordeel van de rechter is onderworpen (in het
derde lid van artikel 2:11), ook is uitdrukkelijk in de wet opgenomen dat de
minister aan die beoordeling gebonden is (in artikel 2:12, eerste lid).
Anders dan in artikel 43 van de WOTS, wordt in de artikelen 2:11 en 2:12
van het wetsvoorstel dan ook niet gesproken van het «advies» van de
rechter, maar van het «oordeel».
De bezwaarschriftprocedure voor uitgaande zaken, voorzien in artikel 2:27,
is grotendeels gelijk aan de procedure in artikel 52 van de WOTS. Wel is
de behandeling van bezwaarschriften gecentraliseerd bij het gerechtshof
te Arnhem. In de WOTS is nog voorzien in behandeling bij het gerecht dat
in hoogste feitelijke instantie de tot vrijheidsbeneming strekkende sanctie
heeft opgelegd. Centralisatie bij het gerechtshof in Arnhem leidt tot een
bundeling van kennis die zowel uit een oogpunt van kwaliteit als eenheid
van rechtspraak evidente voordelen heeft. Te meer in het licht van de rol
die dit gerechtshof bij inkomende zaken in de erkenningsprocedure heeft.
Anders dan de WOTS, voorziet het wetsvoorstel niet in de zogenaamde
exequatur- of omzettingsprocedure. De beide kaderbesluiten staan die
procedure immers niet toe, maar schrijven de procedure van voortgezette
tenuitvoerlegging voor.
De leden van de SP-fractie stellen enkele vragen over de keuze om de
onderhavige kaderbesluiten te implementeren in een nieuwe wet in
verband daarmee de naamgeving van de nieuwe wet in relatie tot de
bestaande Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties 2008. Deze leden merken terecht op dat de citeertitel van de
Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties
2008 doet vermoeden dat die wet alle strafrechtelijke sancties betreft. Nu
er met het onderhavige voorstel een nieuwe wet betreffende de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van strafechtelijke sancties naast de
bestaande wet zal komen, is er dan ook aanleiding om de citeertitel van de
bestaande wet te wijzigen. Dit wordt voorgesteld in artikel 4:3 van het
onderhavige wetsvoorstel. De nieuwe citeertitel van de Wet wederzijdse
erkenning en tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties 2008 zal worden:
Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie. Op deze wijze wordt in de citeertitels van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

6

beide wetten betreffende de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging
van strafrechtelijke sancties tot uitdrukking gebracht op welke soort
straffen zij betrekking hebben.
Voorts vragen deze leden waarom er voor een ineenschuiving van beide
wetten ook op termijn geen aanleiding is. De ineenschuiving van beide
wetten is voor het kabinet aan de orde indien in de toekomst zou blijken
dat een (grotendeels) identieke regeling voor de wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging van verschillende soorten strafrechtelijke sancties
gewenst is. Voorts moet de Europese wetgeving een dergelijk ineenschuiving ook toelaten. Daar waar op Europees niveau met betrekking tot
verschillende strafrechtelijke sancties regelingen bestaan die op onderdelen verschillen, zal met die verschillen ook in de implementatiewetgeving rekening moeten worden gehouden.
4. Adviezen
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om precies aan te geven
op welke punten zij, naar aanleiding van de adviezen van de Raad voor de
rechtspraak en de Nederlandse Orde van Advocaten, de rol van de rechter
verhelderd en heeft verstevigd. Wij hebben in de eerste plaats de door de
rechter te beoordelen aspecten van de erkenning verruimd. Naast de
vaststelling van de strafbaarheid van het feit naar Nederlands recht en de
eventuele aanpassing van de straf, onderzoekt en beoordeelt de rechter
ook de toepassing van de (verplichte) weigeringsgronden. In de tweede
plaats is uitdrukkelijk in de wet opgenomen dat de minister aan de
beoordeling door de rechter gebonden is (artikel 2:12, eerste lid). Zoals wij
hiervoor al hebben opgemerkt, wordt in de artikelen 2:11 en 2:12 van het
wetsvoorstel (anders dan in de WOTS) niet gesproken van het «advies»
van de rechter, maar van het «oordeel». In de derde plaats is voorzien in
de mogelijkheid om een bezwaarschrift in te dienen tegen het voornemen
van de minister om de tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende
sanctie over te dragen aan een ander EU-land (artikel 2:27).
Deze leden vragen om een nadere onderbouwing van de mening van de
regering dat de adviezen van de Raad voor de rechtspraak en de Nederlandse Orde van Advocaten ervan uit lijken te gaan dat de beslissing tot
overname van de tenuitvoerlegging van een buitenlands vonnis een
zelfstandige beslissing tot vrijheidsbeneming is. Deze indruk is ontstaan
door verschillende passages in de adviezen van de Nederlandse Orde van
Advocaten en de Raad voor de rechtspraak. Na de aanpassing van het
wetsvoorstel in het licht van de adviezen, heeft nader overleg plaatsgevonden met de Raad voor de rechtspraak, omdat zowel van de zijde van
de Raad als van onze zijde behoefte bestond om de ingenomen standpunten toe te lichten. Bij dit overleg is ons gebleken dat de Raad erkentelijk was voor de aanpassingen van het wetsvoorstel, maar dat het naar
de mening van de Raad wenselijk was om de rol van de rechter bij de
wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging verder uit te breiden. Van de
zijde van het ministerie is aangegeven dat onze inzet er niet op was
gericht om de rol voor de rechter zo beperkt mogelijk te houden. Wel is
het zo dat nu de overdracht van de tenuitvoerlegging van strafvonnissen
is gebaseerd op het beginsel van de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen, er een wezenlijk nieuwe situatie is ontstaan, waarbij
de rollen van alle betrokkenen zijn gewijzigd ten opzichte van de
bestaande situatie. In het licht hiervan is opnieuw bezien in welke gevallen
inschakeling van de rechter aangewezen is. Bij de tenuitvoerlegging van
in het buitenland opgelegde vrijheidsbenemende sancties in Nederland,
heeft een rechterlijke betrokkenheid bij de erkenningsbeslissing steeds
voorop gestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

7

Voorts vragen deze leden waarom er in het geval van de WOTS wel
sprake is van een instemming van de veroordeelde, van een volledige eis
van dubbele strafbaarheid en de mogelijkheid om een straf om te zetten
naar een in Nederland gebruikelijke straf. De regeling in de WOTS geeft
uitvoering aan (bilaterale en multilaterale) verdragen waar Nederland
partij bij is. Het gaat in deze verdragen om regelingen die kunnen worden
omschreven als traditionele rechtshulp. De lidstaten van de EU hebben in
1999 afgesproken dat de justitiële samenwerking moest gaan plaatsvinden op basis van het beginsel van wederzijdse erkenning van
strafrechtelijke beslissingen. Aan dit besluit lag de gedachte ten grondslag
dat wederzijdse erkenning een snellere en efficiënte vorm van samenwerking oplevert dan de traditionele rechtshulp. Uit het beginsel van
wederzijdse erkenning vloeit voort dat een strafrechtelijke beslissing
genomen in een andere lidstaat wordt erkend en ten uitvoer gelegd als
ware het een beslissing genomen door de eigen nationale autoriteiten. De
ruimte van de aangezochte staat om een gevraagde handeling niet uit te
voeren, is kleiner dan deze is in het kader van de traditionele rechtshulp
en dit moet ertoe leiden dat in meer gevallen daadwerkelijke samenwerking tot stand komt.
De verschillen tussen het kaderbesluit en het VOGP betreffen zowel de
materiële toepassing als de duur van de procedure. Deze verschillen zijn
het gevolg van gewijzigde inzichten in de overbrenging van gedetineerden en de tenuitvoerlegging van vonnissen en de opgedane
ervaringen in de loop van de jaren waarin het VOGP is toegepast.
Het is juist dat op grond van het VOGP een veroordeelde voor de verdere
tenuitvoerlegging van de sanctie alleen kan worden overgebracht naar de
staat waarvan hij onderdaan is, voor zover hijzelf daarin toestemt. Het
aanvullend protocol bij dat verdrag maakt echter onder bepaalde
voorwaarden overbrenging zonder toestemming van de veroordeelde
mogelijk.
De regeling in kaderbesluit 2008/909/JBZ sluit daarbij aan. De onderdelen
b en c van artikel 2:5 van het wetsvoorstel zijn ontleend aan het
aanvullend protocol bij het VOGP. Alleen onderdeel a van artikel 2:5 is
nieuw. De ratio van deze uitzondering op het vereiste dat de veroordeelde
instemt, is gelegen in het feit dat de veroordeelde terugkeert naar het land
waar hij onderdaan van is en ook woont.
Wat de dubbele strafbaarheid betreft, is er geen verschil met de WOTS.
Nederland zal immers de erkenning van een buitenlandse rechterlijke
uitspraak weigeren indien er geen sprake is van een strafbaar feit naar
Nederlands recht (zie in dit verband artikel 2:13, eerste lid, onderdeel f, en
artikel 3:12, eerste lid, onderdeel f).
De mogelijkheid om de straf om te zetten naar een in Nederland gebruikelijke straf, bestaat op grond van de kaderbesluiten niet meer. De omzettingsprocedure is bij de totstandkoming van de WOTS aangemerkt als de
procedure die de voorkeur van Nederland geniet. De meeste EU-lidstaten
hebben een andere voorkeur. Zij zijn alleen bereid om veroordeelden naar
Nederland over te brengen als Nederland de procedure van voortgezette
tenuitvoerlegging toepast. De achtergrond hiervan is de strafverlaging die
veelal het gevolg is van toepassing van de omzettingsprocedure. Bij brief
van 27 juni 2011 hebben wij in dit verband aangegeven dat met ingang
van 1 oktober 2011 ook Nederland ervoor heeft gekozen om de procedure
van voortgezette tenuitvoerlegging binnen de EU tot hoofdprocedure in
het WOTS-uitvoeringsbeleid te maken (Kamerstukken II 2010–2011,
32 500 VI, nr. 113).
Gelet op de voorkeur die de procedure van voortgezette tenuitvoerlegging
geniet bij veel landen, wekt het geen verbazing dat in de thans te
implementeren kaderbesluiten deze procedure is voorgeschreven. Dit
hangt tevens samen met het feit dat de kaderbesluiten zijn gebaseerd op
het beginsel van de wederzijdse erkenning. Uitgangspunt daarbij is dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

8

tenuitvoerlegging van de opgelegde straf in de uitvoerende lidstaat
integraal wordt voortgezet.
Ten slotte vragen deze leden of het in het geval van de WOTS wel om een
zelfstandige beslissing tot vrijheidsbeneming of -belemmering gaat en zo
ja, waarom er op dit punt een verschil met het voorliggend wetsvoorstel
zou (moeten) zijn. Ook in het geval van de tenuitvoerlegging van een
buitenlandse rechterlijke uitspraak in Nederland op grond van de WOTS is
geen sprake van een zelfstandige Nederlandse beslissing tot vrijheidsbeneming of vrijheidsbeperking. De in Nederland volgende vrijheidsbeneming of vrijheidsbeperking is bepaald bij het buitenlandse vonnis en
dus het directe gevolg van de veroordeling door de rechter in het
buitenland. Dit geldt derhalve al onder de huidige verdragen en wijzigt
niet door de in de kaderbesluiten geregelde erkenning van een buitenlands vonnis.
5. Kaderbesluit 2008/909/JBZ: vrijheidsbenemende sancties
De leden van de SP-fractie vragen of het verbeteren van de mogelijkheden
van resocialisatie de voornaamste reden dat het dit kaderbesluit tot stand
is gebracht of dat dit slechts een bijeffect is. Het doel van het kaderbesluit
is omschreven in artikel 3, eerste lid, dat luidt: «Met dit kaderbesluit wordt
beoogd de regels vast te stellen volgens welke een lidstaat, ter bevordering van de reclassering van de gevonniste persoon, een vonnis erkent
en de sanctie ten uitvoer legt.» De verbetering van de resocialisatie is dus
de centrale doelstelling van het kaderbesluit en niet een bijeffect.
Deze leden vragen voorts waarom er dan niet vaker gebruik wordt
gemaakt van de mogelijkheden die de bestaande verdragen reeds bieden.
Hiervoor zijn verschillende, uiteenlopende redenen. Die kunnen juridisch
van aard zijn, maar ook praktisch of anderszins. Zo zijn bijvoorbeeld wel
alle lidstaten van de EU partij bij het verdrag van de Raad van Europa
inzake de overbrenging van gevonniste personen (VOGP), maar niet alle
lidstaten zijn partij bij het aanvullend protocol bij dat verdrag, dat een
belangrijke verruiming van de mogelijkheden tot overdracht van de
tenuitvoerlegging bevat. Verder kent geen van de bestaande verdragen
een verplichting tot overname van de tenuitvoerlegging. Dit betekent dat
het aantal weigeringsgronden in beginsel onbeperkt is. Ook zijn in de
bestaande verdragen geen vaste termijnen opgenomen met betrekking tot
het nemen van de beslissing over de overname van de tenuitvoerlegging.
Dit heeft in de praktijk tot gevolg dat het lang kan duren, soms wel langer
dan een jaar, voordat een overdracht van de tenuitvoerlegging daadwerkelijk is geëffectueerd. Voor minder lange vrijheidsstraffen betekent dit dat
vanwege de verwachte duur, de procedure van overdracht van de
tenuitvoerlegging niet wordt opgestart. Ook zijn er EU-landen – zoals wij
hiervoor hebben aangegeven – die alleen bereid zijn om de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf over te dragen indien de procedure van
voortgezette tenuitvoerlegging wordt toepast. Heeft het beoogde land van
tenuitvoerlegging juist een voorkeur voor de omzetting van de straf, dan
zal de overdracht van de tenuitvoerlegging geen doorgang vinden.
De reikwijdte van de verplichtingen tot erkenning en tenuitvoerlegging
De leden van de VVD-fractie stellen enkele vragen over de criteria aan de
hand waarvan wordt bepaald of sprake is van voldoende binding met
Nederland, zodat aan een eventueel verzoek van de veroordeelde om zijn
straf in Nederland uit te zitten gehoor zou kunnen worden gegeven. Wij
begrijpen de vraag van deze leden zo, dat zij niet doelen op de gevallen
waarin de overname van de tenuitvoerlegging van de straf door
Nederland verplicht is. Die overname is verplicht (behoudens de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

9

toepassing van weigeringsgronden) indien de veroordeelde een Nederlander is, die ook in Nederland woonde voordat hij in het andere EU land
vast kwam te zitten. Voorts is de overname verplicht indien de Nederlander niet meer in Nederland woonde, maar door het land van veroordeling naar Nederland kan worden uitgezet (op grond van een vreemdelingenrechtelijke maatregel).
In de overige gevallen is de overname van de tenuitvoerlegging van de
straf door Nederland niet verplicht, maar kan Nederland daar wel mee
instemmen. Doorslaggevend daarbij is de binding die de veroordeelde
heeft met Nederland. Re-integratie in de Nederlandse samenleving is
immers zinloos als er geen wezenlijke relatie is met Nederland. In het
beleidskader inzake de overdracht van de tenuitvoerlegging van buitenlandse strafvonnissen aan Nederland (Kamerstukken II 2007–2008,
31 200 VI, nr. 30) is dit uiteengezet. Als een veroordeelde de Nederlandse
nationaliteit heeft of een vreemdeling (inclusief EU-burgers) is met
(langdurig) verblijfsrecht, dat hij niet verliest, en in Nederland woonachtig
is, komt hij in beginsel voor overbrenging in aanmerking. Bij het bepalen
of er sprake is van binding wordt onder meer gekeken naar waar
betrokkene feitelijk woonachtig is (inschrijving in de gemeentelijke
basisadministratie, GBA), waar hij werkt, waar het gezin verblijft dan wel
de familie en dergelijke. Een Nederlandse veroordeelde die niet in
Nederland woont en van wie onvoldoende gebleken is dat Nederland het
land is waar hij na afloop van zijn detentie weer de draad zal oppakken,
komt niet in aanmerking voor overbrenging. Daarvan is sprake in het
geval betrokkene zijn banden met Nederland heeft verbroken door zijn
hoofdverblijf naar een land buiten Nederland te verplaatsen en geen
sociale banden met Nederland meer heeft. In een dergelijk geval is het
resocialisatiebelang immers niet met een overbrenging gediend.
De leden van de PvdA-fractie vragen of niet alleen al vanwege de
mogelijke onduidelijkheid over het woonland van een veroordeelde een
sterkere rechterlijke toetsingsmogelijkheid in de wet opgenomen zou
moeten worden. Wij hebben geen redenen om aan te nemen dat
onduidelijkheid zal bestaan over de woonplaats van een veroordeelde. Uit
de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA) blijkt
immers of een in het buitenland veroordeelde Nederlander in een
Nederlandse gemeente stond ingeschreven. De Nederlander die zich in
het buitenland vestigt, is verplicht bij het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente van inschrijving binnen vijf dagen voor zijn
vertrek uit Nederland schriftelijk aangifte van vertrek te doen en daarbij
het volgende land van verblijf en van het eerste adres van verblijf in dat
land mede te delen (artikel 68 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens). Het al dan niet hebben van een vaste
woonplaats in Nederland kan dus voor in het buitenland veroordeelde
Nederlanders vastgesteld worden aan de hand van het GBA. Er is op dit
punt geen verschil met de bestaande procedure van overdracht van de
tenuitvoerlegging.
De vraag van deze leden of ten aanzien van de mogelijkheden tot
resocialisatie er geen verschil bestaat tussen in Nederland veroordeelde
gedetineerden en die gedetineerden waarvan de straf van het buitenland
is overgenomen, beantwoorden wij in beginsel bevestigend. Wij tekenen
daarbij wel aan dat het kan gebeuren dat er na de overbrenging van de
gedetineerde naar Nederland nog maar een korte periode van detentie
rest. Dat kan de mogelijkheden beperken om aan een resocialisatietraject
invulling te geven.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre discussies zijn te
verwachten over de binding van een veroordeelde met een bepaalde
EU-lidstaat, bijvoorbeeld wanneer beide lidstaten de gedetineerde liever

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

10

kwijt dan rijk zijn, in het geval iemand bijvoorbeeld een zwervend bestaan
leidt of in het geval van rondtrekkende bendes. Zij vragen hoe lang het
verblijf in een bepaalde lidstaat moet zijn om van voldoende binding met
die lidstaat te spreken en wanneer een vaste woon- of verblijfplaats
ontstaat. De binding van een persoon met een bepaalde lidstaat kan uit
vele elementen bestaan. In het kaderbesluit is aan de binding een formele
invulling gegeven. In de gevallen waarin de overname van een vrijheidsbenemende sanctie verplicht is, gelden de vereisten van nationaliteit en
woonplaats. In de meeste gevallen waarin een strafproces heeft plaatsgevonden, bestaat over beide elementen duidelijkheid. Nederland kan in de
GBA nagaan of de informatie over de nationaliteit dan wel het verblijfsrecht van de veroordeelde in Nederland en zijn woonplaats, zoals die in
het certificaat is opgenomen, juist is. Personen die gedurende langere tijd
in Nederland zullen verblijven zijn op grond van artikel 65 van de Wet
gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens verplicht binnen vijf
dagen na de aanvang van het verblijf aangifte van verblijf en adres te
doen. Als er desondanks geen GBA-inschrijving is, zal Nederland slechts
aannemen dat iemand gedurende langere tijd vaste woon- of verblijfplaats in Nederland heeft gehad indien hij dit op andere wijze kan
aantonen.
Nederland zal met het oog op de overdracht van de tenuitvoerlegging van
een straf aan een ander EU-land contact zoeken met de bevoegde
autoriteiten van dat land indien er over de woonplaats van de veroordeelde onduidelijkheid bestaat. Aan de hand van de verkregen informatie
zal vervolgens besloten kunnen worden
De weigeringsgronden
Het verheugt ons dat de leden van de VVD-fractie en van de SP-fractie
onze keuze om vast te houden aan de toetsing aan dubbele strafbaarheid
kunnen waarderen.
De leden van de SP-fractie vragen hoeveel andere landen de verklaring
inzake het blijven toetsen aan de dubbele strafbaarheid hebben afgelegd
of dat zullen doen. Omdat veel lidstaten het kaderbesluit nog niet hebben
geïmplementeerd, is hierover slechts beperkte informatie beschikbaar. Uit
deze informatie blijkt dat Duitsland, Frankrijk, Ierland, Letland en de
Tsjechische Republiek de verklaring inzake het blijven toetsen aan de
dubbele strafbaarheid zullen afleggen of reeds hebben afgelegd. Van een
aantal lidstaten is bekend dat zij de verklaring niet zullen afleggen: het
Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Luxemburg.
De aanpassing van de straf
De leden van de VVD-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
de verwachting wordt uitgesproken dat de toepassing van het kaderbesluit ertoe zal leiden dat meer Nederlanders in Nederland een straf
moeten uitzitten voor drugsdelicten, die hoger is dan de straf die voor
hetzelfde feit in Nederland zou zijn opgelegd. Deze leden zijn het met de
regering eens dat een Nederlander door alle waarschuwingen geacht kan
worden te weten welk risico hij loopt als er een drugsdelict wordt
gepleegd. Zij kunnen deze ogenschijnlijke rechtsongelijkheid accepteren,
mede gelet op de keuze die kennelijk ten aanzien van de strafbaarheid in
andere landen is gemaakt.
De leden van de PVV-fractie vragen of veel gedeeltelijke kwijtschelding
van de in het buitenland opgelegde straffen wordt verwacht vanwege het
strafmaximum in Nederland op drugsdelicten. Het is algemeen bekend
dat in andere EU-landen hogere straffen worden opgelegd voor drugsdelicten dan in Nederland. Nederland zal dus die langere straffen ten uitvoer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

11

moeten leggen indien de tenuitvoerlegging aan ons land wordt overgedragen en zal de straf alleen naar beneden kunnen bijstellen als het
Nederlandse wettelijke strafmaximum voor het desbetreffende drugsdelict
wordt overschreden. Met name met betrekking tot veroordelingen wegens
invoer van softdrugs komt het in de praktijk wel voor dat het Nederlandse
strafmaximum wordt overschreden. Gelet op recentelijk afgehandelde
zaken en nog in behandeling zijnde zaken, is onze inschatting dat het om
ongeveer tien gevallen per jaar gaat. Wij verwachten dat dit aantal, als de
nieuwe regeling voorzien in dit wetsvoorstel eenmaal wordt toegepast, zal
toenemen.
Deze leden vragen voorts om voorbeelden van straffen die naar hun aard
onverenigbaar zijn met het in Nederland geldende recht en vice versa. De
maatregel van terbeschikkingstelling, zoals wij die in Nederland kennen, is
niet in alle EU-lidstaten bekend. Zij kennen wel maatregelen die vergelijkbaar zijn, maar de karakteristieken verschillen dan wel van de Nederlandse tbs. Dit brengt mee dat zowel in het geval dat Nederland de
tenuitvoerlegging van een tbs-maatregel zou overdragen aan een andere
lidstaat, als in het geval dat een aan de tbs verwante vrijheidsbenemende
maatregel, opgelegd in een andere lidstaat, aan Nederland zou worden
overgedragen, een aanpassing van de straf dient plaats te vinden zodat
deze passend wordt gemaakt voor tenuitvoerlegging in het desbetreffende land. Het gaat hierbij niet om een inkorting of verlaging van de
straf, maar om het geschikt maken van de opgelegde straf voor de
tenuitvoerlegging in de uitvoerende lidstaat.
In zekere zin geldt hetzelfde voor de taakstraf. De in strafrechtelijk kader
opgelegde verplichting tot het verrichten van onbetaalde arbeid kennen
alle EU landen. De juridische vormgeving daarvan loopt echter zeer
uiteen. Het kan gaan om een zelfstandige maatregel of om een
zelfstandige hoofdstraf, maar de verplichting kan ook worden opgelegd
als voorwaarde bij een voorwaardelijke veroordeling. Bij tenuitvoerlegging van deze verplichting in Nederland betekent dit dat aanpassing
plaatsvindt naar hoofdstraf, want zo is de taakstraf vormgegeven in
Nederland.
Ten slotte noemen wij nog de maatregel van plaatsing in een inrichting
voor stelselmatige daders. Ook hiervoor geldt dat andere EU-landen wel
maatregelen kennen die vergelijkbaar zijn, maar de karakteristieken
verschillen dan wel van de Nederlandse isd. Ook in dit geval zal dus ten
behoeve van de tenuitvoerlegging in een ander EU-land aanpassing van
de opgelegde sanctie plaats moeten vinden.
Voor al deze straffen en maatregel geldt derhalve dat aanpassing
noodzakelijk kan zijn, wil tenuitvoerlegging in Nederland mogelijk zijn. Is
aanpassing niet mogelijk, dan moet de overname van de tenuitvoerlegging worden geweigerd.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre het aanvaardbaar is om een
langdurige gevangenisstraf ten uitvoer te leggen in Nederland voor
delicten die in Nederland tot een vele malen lichtere straf zouden hebben
geleid, zoals bijvoorbeeld drugsdelicten. Naar onze mening is er een
wezenlijk verschil tussen de situatie dat bepaalde feiten in een lidstaat van
de EU wel, maar in Nederland niet strafbaar zijn en de situatie dat de
feiten in beide landen strafbaar zijn, maar de hoogte van de opgelegde
straf uiteenloopt. Het eerste vinden wij waar het gaat om de overname
van de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen niet aanvaardbaar en
daarom is in dit wetsvoorstel ook voorzien in het handhaven van de toets
aan dubbele strafbaarheid. De tweede situatie vinden wij wel
aanvaardbaar en ook begrijpelijk gelet op de regeling in het kaderbesluit,
die is gebaseerd op het beginsel van de wederzijdse erkenning en de
voortgezette tenuitvoerlegging voorschrijft. De Nederlandse overheid
waarschuwt al jaren voor de risico’s van het plegen van strafbare feiten in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

12

het buitenland. In het bijzonder wordt gewaarschuwd voor de hoge
straffen die veelal in het buitenland worden opgelegd voor het smokkelen
van drugs. Een Nederlander kan dus geacht worden te weten welk risico
hij loopt indien hij desondanks een drugsdelict pleegt. Dit risico komt voor
zijn rekening, aldus ook de rechter (zie bijvoorbeeld het arrest van de
Hoge Raad van 25 januari 2011 betreffende een uitspraak van de
rechtbank te Amsterdam van 4 september 2009, LJN: BN7088).
Toepasselijk recht en vervroegde/voorwaardelijke invrijheidstelling
De leden van de PVV-fractie vragen of Nederland terughoudend zal zijn
met de toepassing van het buitenlandse tijdstip van voorwaardelijke
invrijheidstelling in geval van tenuitvoerlegging in Nederland en welke
criteria in dit verband worden gehanteerd. Ook de leden van de SP-fractie
stellen hier enkele vragen over. Het uitgangspunt bij de tenuitvoerlegging
van een buitenlandse vrijheidsstraf in Nederland is dat de Nederlandse
regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling onverkort wordt toegepast.
Alleen als door de overdracht van de tenuitvoerlegging de veroordeelde
daadwerkelijk een langer deel van zijn straf zou moeten ondergaan, is
toepassing van het buitenlandse v.i.-tijdstip aan de orde. Daarbij geldt wel
dat vast moet staan dat tot invrijheidstelling op dat tijdstip zeker of met
grote mate van waarschijnlijkheid zou zijn overgegaan. Het door de
uitvaardigende lidstaat ingevulde certificaat bevat hierover informatie. Zo
nodig kan hierover een nadere toelichting worden gevraagd. Als over de
voorwaardelijke invrijheidstelling van de veroordeelde op een eerder
tijdstip dan in Nederland met een onvoldoende mate van waarschijnlijkheid iets kan worden gezegd, dan vindt de voorwaardelijke invrijheidstelling op het in de Nederlandse wet bepaalde tijdstip plaats.
Dit sluit aan bij de bestaande jurisprudentie van de Hoge Raad met
betrekking tot de toepassing van de WOTS. Volgens die jurisprudentie
moet worden onderzocht of in het land van veroordeling sprake is van een
vervroegde of voorwaardelijke invrijheidstelling waartoe – als de
tenuitvoerlegging in die staat zou zijn voortgezet – zeker of met grote
mate van waarschijnlijkheid zou zijn overgegaan. Bij de Nederlandse
rechterlijke uitspraak waarbij verlof wordt verleend tot tenuitvoerlegging
van de buitenlandse straf, wordt de buitenlandse v.i.-datum dan ook
betrokken. Nu de omzettingsprocedure op grond van het kaderbesluit niet
meer is toegestaan, hebben wij het aangewezen geacht om de
mogelijkheid van vervoeging van het Nederlandse v.i.-tijdstip in artikel 15
van het Wetboek van Strafrecht op te nemen (zie artikel 4:5 van dit
wetsvoorstel), waarbij de toepassing van deze mogelijkheid wordt
beoordeeld aan de hand van het door de Hoge Raad geformuleerde
criterium.
De leden van de PVV-fractie vragen of elk EU-land een regeling van
vervroegde/voorwaardelijke invrijheidstelling kent. Volgens de ons ter
beschikking staande informatie zijn er geen EU-landen die niet de
voorwaardelijke invrijheidstelling in hun strafrecht kennen. Wij tekenen
daarbij wel aan dat onder de noemer «voorwaardelijke invrijheidstelling»
heel verschillende regelingen in de EU-lidstaten kunnen schuilgaan. De
regelingen zijn dus niet steeds identiek aan de Nederlandse regeling.
Daarnaast vragen deze leden of ook met het v.i.-tijdstip in een ander
EU-land rekening wordt gehouden bij tenuitvoerlegging in Nederland
indien de voorwaardelijke invrijheidstelling in dat EU-land op een later
tijdstip plaatsvindt dan in Nederland. Dat is niet het geval. De tenuitvoerlegging van een straf in Nederland wordt beheerst door het Nederlandse
recht, inclusief de Nederlandse v.i.-regeling. De voorwaardelijke invrijheidstelling in het door deze leden genoemde geval vindt plaats op het in de
Nederlandse wet bepaalde tijdstip. Zoals wij hierboven hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

13

opgemerkt, is er alleen aanleiding om van het Nederlandse v.i.-tijdstip af
te wijken indien de overdracht van de tenuitvoerlegging zou leiden tot een
feitelijk langere straf.
In antwoord op de vraag van deze leden of er mogelijkheden zijn om de
straf van een in het buitenland veroordeelde persoon pas in Nederland
ten uitvoer te leggen op het moment dat de veroordeelde in aanmerking
komt voor de voorwaardelijke invrijheidstelling, merken wij het volgende
op. Het kaderbesluit 2008/947/JBZ, geïmplementeerd in hoofdstuk 3 van
dit wetsvoorstel, biedt de mogelijkheid om in het buitenland aan de
voorwaardelijke invrijheidstelling verbonden voorwaarden in Nederland
ten uitvoer te leggen. Dit veronderstelt wel dat het land van veroordeling
ervoor heeft gekozen toepassing te geven aan dat kaderbesluit en er niet
voor heeft gekozen om de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf zelf aan
Nederland over te dragen. In de memorie van toelichting bij dit
wetsvoorstel hebben wij beschreven dat er in bepaalde gevallen een
verplichting tot overname van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf
bestaat. In dergelijke gevallen kan Nederland de overname tenuitvoerlegging niet weigeren omdat hier de voorkeur zou bestaan de tenuitvoerlegging van het vonnis pas vanaf het moment van voorwaardelijke
invrijheidstelling over te nemen.
Overigens wordt met de voorbereiding op de terugkeer in de samenleving
al tijdens de detentie begonnen en niet pas op het moment van voorwaardelijke invrijheidstelling, zoals deze leden opmerken. De fase van
voorwaardelijke invrijheidstelling sluit daar vervolgens op aan.
Verhouding tot het Europees aanhoudingsbevel: overlevering van eigen
onderdanen
De leden van de VVD-fractie vragen de regering om in te gaan op de
overdracht van de tenuitvoerlegging van disproportioneel geachte
straffen, in navolging van een opmerking hierover in het advies van de
Raad voor de rechtspraak. Zij vragen in dit verband in hoeverre de
strafmaat in andere lidstaten substantieel afwijkt van de Nederlandse. Ter
beantwoording van deze vragen zouden wij in de eerste plaats willen
opmerken dat de term «disproportioneel» een relatief begrip is. Aangenomen mag worden dat de straf in het EU-land waar zij is opgelegd, niet
als disproportioneel, maar als passend wordt beschouwd. Wij begrijpen
de vraag van deze leden dan ook zo dat zij doelen op het geval dat de in
het buitenland opgelegde straf veel hoger is dan in Nederland gebruikelijk. Hierover hebben wij in het voorgaande opgemerkt dat de procedure
van voortgezette tenuitvoerlegging meebrengt dat er geen ruimte is om
de straf te verlagen naar het in de lidstaat van tenuitvoerlegging gebruikelijk niveau, ook niet als de opgelegde straf veel hoger is dan in die
lidstaat gebruikelijk. De erkenning en tenuitvoerlegging kan in verband
hiermee ook niet worden geweigerd.
Nederland kent in vergelijking met andere West- en Noord-Europese
landen een streng strafklimaat, zo blijkt uit de publicatie Criminaliteit en
rechtshandhaving van het WODC (Criminaliteit en rechtshandhaving 2010,
blz. 287). Vergeleken met de buurlanden kent Nederland met 15% van het
aantal opgelegde straffen bij volwassenen een hoog percentage gevangenisstraffen (alleen in Frankrijk is dit percentage hoger, namelijk 19%), een
laag percentage boetes (31%) en meer overige onvoorwaardelijke straffen
(zoals taakstraffen). Het percentage opgelegde gevangenisstraffen bij
volwassenen is overigens in Oost-Europa in het algemeen beduidend
hoger dan in West-Europese landen. Enkel wat betreft drugsdelicten is ons
bekend dat de strafmaat in Nederland aanzienlijk lager ligt dan in andere
lidstaten van de EU. Voor andere soorten strafbare feiten zijn dergelijke
strafmaatverschillen ons niet bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

14

De leden van de SP-fractie vragen wat nu precies de verschillen zijn, ook
voor procedure en strafmaat, tussen terugkeer (na overlevering) in het
kader van het EAB en berechting in het andere land zonder dat er sprake
is geweest van een EAB. De toepassing van het kaderbesluit in relatie tot
de overlevering van eigen onderdanen hebben wij opnieuw bekeken in
het licht van de uitvoerbaarheid van de door ons voorgestelde regeling.
Wij zijn tot de conclusie gekomen dat het wetsvoorstel op dit punt
aanpassing behoeft. Het tegengaan van een ongelijke behandeling tussen
overgeleverde Nederlandse onderdanen en onderdanen die in Nederland
worden berecht, zoals wij dat hebben beschreven op blz. 15 van de
memorie van toelichting, blijft daarbij voorop staan. Dit brengt mee dat
voor deze gevallen een verdergaande aanpassing tot een straf die in
Nederland gebruikelijk is voor de gepleegde strafbare feiten, mogelijk
moet zijn. In deze mogelijkheid zal worden voorzien niet door middel van
de toepassing van de omzettingsprocedure van de WOTS, zoals ons tot nu
toe voor ogen stond, maar door inbedding van deze mogelijkheid in de
nieuwe erkenningsprocedure van dit wetsvoorstel.
Het voorgaande brengt mee dat de vragen van deze leden als volgt
kunnen worden beantwoord. Wat de procedure betreft, is er geen verschil
tussen beide door deze leden genoemde situaties. Wat de strafmaat
betreft, kan de in het buitenland opgelegde vrijheidsstraf verdergaand
worden aangepast, indien de betrokkene door Nederland is overgeleverd
en de tenuitvoerlegging van de straf in Nederland plaatsvindt. Indien een
zwaardere straf is opgelegd dan in Nederland gebruikelijk voor de
gepleegde feiten, kan de straf worden aangepast tot de straf die in
Nederland zou zijn opgelegd. Bij die aanpassing dient wel rekening te
worden gehouden met internationale gevoeligheden, zoals thans ook het
geval is in het kader van de omzettingsprocedure op grond van de WOTS.
Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de toelichting bij de nota
van wijziging die tezamen met deze nota bij de Tweede Kamer is
ingediend.
6. Kaderbesluit 2008/947/JBZ: voorwaardelijke en alternatieve
straffen en voorwaardelijke invrijheidstelling
De leden van de PVV-fractie vragen of Nederland terughoudend zal
omgaan met verzoeken om de tenuitvoerlegging van een voorwaardelijke
of alternatieve straf over te nemen indien de veroordeelde geen vast
woon- of verblijfplaats heeft in Nederland en welke criteria daarbij worden
gehanteerd. Nederland zal inderdaad terughoudend omgaan met de
overname van de tenuitvoerlegging indien de veroordeelde geen vast
woonplaats in Nederland heeft. Het hebben van een vaste woonplaats in
Nederland is een van de belangrijkste elementen om te kunnen spreken
van binding met Nederland en daarmee een van de belangrijkste factoren
om al dan niet in te stemmen met de overname van de tenuitvoerlegging
van een straf. In antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie
zijn wij hierboven reeds ingegaan op de (overige) criteria die worden
gehanteerd om binding met Nederland vast te stellen. Die criteria zijn
voor de toepassing van beide kaderbesluiten gelijk.
Toepassingsbereik
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering in de memorie
van toelichting opmerkt dat overdracht van het toezicht op de naleving
van de in het kaderbesluit vastgelegde soorten verplichtingen «in
beginsel» mogelijk is. Hiermee hebben wij niet meer willen uitdrukken
dan dat de toepassing van de weigeringsgronden ertoe kan leiden dat de
overname van het toezicht niet plaatsvindt, ondanks dat in het vonnis
geen andere verplichtingen zijn opgelegd dan die in het kaderbesluit zijn
aangegeven (en zijn vastgelegd in artikel 3:2 van het wetsvoorstel).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

15

Deze leden vragen voorts hoe en door wie erop wordt toegezien dat het
toezicht op de naleving in de lidstaten afdoende is en welke garanties
daarbij zijn. In algemene zin merken wij hierover op dat door de
aanvaarding van het kaderbesluit in de Raad van Ministers van de EU de
lidstaten zich hebben verbonden om de nodige maatregelen te treffen om
aan het kaderbesluit te voldoen. Ten aanzien van de in artikel 4, eerste lid,
van het kaderbesluit opgenomen verplichtingen (artikel 3:2, eerste lid van
het wetsvoorstel) hebben alle lidstaten aangegeven dat zijn op de
naleving ervan toezicht kunnen houden. De Europese Commissie zal de
werking en toepassing van het kaderbesluit op de gebruikelijke wijze
evalueren en daarover verslag uitbrengen. Vervolgens is het aan de Raad
van Ministers van de EU om op basis van dit verslag te beoordelen in
hoeverre de lidstaten de nodige maatregelen hebben getroffen om aan
het kaderbesluit te voldoen en hoe de toepassing van het kaderbesluit
verloopt en kan worden verbeterd.
Met betrekking tot individuele gevallen wijzen wij in dit verband op de
informatieverplichtingen over de tenuitvoerlegging, zoals die in het
kaderbesluit zijn opgenomen. In het wetsvoorstel zijn deze opgenomen in
de artikelen 3:17 en 3:23. Door deze informatieverplichtingen houdt de
uitvaardigende lidstaat (d.w.z. de lidstaat van veroordeling), na de
overdracht van de tenuitvoerlegging, zicht op het verloop van het toezicht.
De leden van de SP-fractie vragen de regering voorbeelden te geven van
andere verplichtingen dan de verplichting tot het verrichten van een
taakstraf, die als zelfstandige, alternatieve straf in andere EU-lidstaten
kunnen worden opgelegd. In het Verenigd Koninkrijk kunnen verschillende
vrijheidsbeperkende sancties als zelfstandige straf worden opgelegd,
zoals bijvoorbeeld een «activity requirement», een «curfew requirement»
of een «prohibited activity requirement». Frankrijk kent bijvoorbeeld de
«suivi socio-judiciaire», die wordt gekenmerkt door langdurig (reclasserings)toezicht en waaraan voorwaarden en elektronisch toezicht kunnen
zijn verbonden.
Voorts vragen deze leden hoe er in Nederland mee om zal worden gegaan
indien wordt gevraagd een alternatieve straf ten uitvoer te leggen die hier
onbekend is. Wij begrijpen deze vraag zo dat de aan de veroordeelde
opgelegde verplichting als zodanig wel in Nederland bekend is, maar de
juridische vormgeving als zelfstandige straf in het Nederlandse strafrecht
niet bekend is. Bepalend voor de wijze van tenuitvoerlegging in Nederland
is of in het vonnis waarbij de verplichting is opgelegd, is bepaald welke
vrijheidsbenemende sanctie ten uitvoer kan worden gelegd indien de
verplichting niet wordt nageleefd. Is hier in het vonnis niets over bepaald,
dan kan Nederland slechts toezicht houden op de naleving van de
opgelegde verplichting. In artikel 3:15 van het wetsvoorstel is hierin
voorzien. Indien de veroordeelde de verplichting niet naleeft, zal het
Nederlandse openbaar ministerie de bevoegde autoriteit in de uitvaardigende lidstaat daarover berichten. Die kan dan vervolgmaatregelen
treffen.
Is in het vonnis wel bepaald welke sanctie vrijheidsbenemende sanctie ten
uitvoer kan worden gelegd indien de verplichting niet wordt nageleefd,
dan kan op grond van artikel 3:11 aanpassing plaatsvinden op zodanige
wijze dat de tenuitvoerlegging in Nederland mogelijk is. In de praktijk
betekent dit naar onze mening dat aanpassing plaatsvindt zodat de
tenuitvoerlegging mogelijk is als rechterlijke maatregel van het gebiedsof contactverbod (die per 1 april 2012 wordt ingevoerd) of als voorwaardelijke vrijheidsstraf.
Deze leden lezen in de memorie van toelichting dat met betrekking tot alle
(in artikel 3:2) genoemde verplichtingen alle EU-lidstaten hebben
aangegeven dat zij in staat zijn op de naleving ervan toezicht te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

16

Zij vragen of dit betekent dat deze lidstaten zelf zeggen dit te kunnen of
dat dit ook feitelijk betekent dat dergelijk toezicht in de praktijk ook zal
plaatsvinden. Naar onze mening betekent het beide. In het kaderbesluit
zijn die verplichtingen opgenomen waarvan alle lidstaten hebben gezegd
dat zij die kennen en op de naleving ervan door de veroordeelde kunnen
toezien. In artikel 8 van het kaderbesluit is vastgelegd dat de bevoegde
autoriteit in de uitvoerende lidstaat, nadat hij het vonnis heeft erkend,
onverwijld de maatregelen neemt die voor het toezicht op de naleving van
de opgelegde verplichtingen vereist zijn. In de artikelen 16, 17 en 18 van
het kaderbesluit zijn vervolgens voor alle lidstaten verschillende informatieverplichtingen opgenomen met betrekking tot het verloop van het
toezicht. Aan de hand van deze informatie kan worden nagegaan of het
toezicht ook daadwerkelijk is uitgevoerd.
In antwoord op de vraag van deze leden naar het functioneren van de
reclassering en het reclasseringstoezicht in de andere EU-lidstaten,
merken wij het volgende op. In de taken en uitvoering van de reclassering
zijn overeenkomsten en verschillen in Europa. In de publicatie «Probation
in Europe» van de CEP, de Europese reclasseringsorganisatie, wordt een
gedetailleerd overzicht gegeven van de taken en activiteiten van de
reclassering in de bij de CEP aangesloten landen. Uit deze publicatie blijkt
dat de reclassering in de verschillende EU-landen de volgende taken
heeft:
– voorlichting aan de justitiële autoriteiten ten behoeve van de beslissingen die zij over verdachten en veroordeelden moeten nemen;
– toezicht op de naleving van bijzondere voorwaarden die bij rechterlijke
beslissing aan een veroordeelde zijn opgelegd;
– het organiseren en uitvoeren van sancties die als alternatief voor de
gevangenisstraf zijn opgelegd;
– het begeleiden en ondersteunen van verdachten en veroordeelden in
verband met de voorgaande taken.
De benaming van deze reclasseringstaken en de uitvoering ervan, de
werkrelatie met de justitiële autoriteiten, alsmede de middelen die de
reclassering ter beschikking staan (omvang van de organisatie en
wettelijke bevoegdheden) verschillen nog aanzienlijk van elkaar. Ook dat
blijkt uit de voornoemde publicatie, die op dit moment geactualiseerd
wordt. «Probation in Europe» is op de website van de CEP gepubliceerd
(http://www.cep-probation.org/default.asp?page_id=157&map_id=59).
Hoewel voornoemde verschillen bestaan, is er de laatste jaren een
tendens tot grotere uniformering in de EU-landen te onderkennen. Onder
meer door de rol van de CEP, die aandringt op uitwisseling van informatie
en het verzamelen en ter beschikking stellen van informatie over de
verschillende EU-landen. Een belangrijke rol in het naar elkaar toegroeien
van de systemen spelen de Europese Reclasseringsregels van de Raad
van Europa van 2010.
Ter bevordering van de voorbereiding op de implementatie van het
kaderbesluit heeft België (samen met enkele andere landen en met de
CEP) in het kader van het voorzitterschap van de Europese Unie, een
project uitgevoerd dat erop was gericht de regelgeving in de EU-landen
met betrekking tot reclasseringsmaatregelen en alternatieve sancties in
kaart te brengen. Het rapport van dit project wordt in de komende
maanden verwacht.
Het Verenigd Koninkrijk voert momenteel een project uit (met als partners
onder meer België, Nederland, Catalonië en de CEP), dat als doel heeft de
uitvoering van de wettelijke taken van de reclassering te beschrijven.
Daarin komen onder meer de volgende aspecten aan de orde: de
frequentie van de reclasseringsmaatregelen en alternatieve sancties, de
activiteiten voorafgaand aan de oplegging (onder meer de reclasseringsrapportage), de functionarissen die erbij betrokken zijn, de intensiteit van
de begeleiding door de reclassering en de praktijk bij overtreding van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

17

voorwaarden, waaronder de snelheid waarmee wordt opgetreden en de
acties die dan volgen. Daarnaast wordt geïnventariseerd welke knelpunten
de bij de uitvoering van het kaderbesluit betrokken functionarissen
(reclassering, officieren van justitie, rechters) verwachten en wordt
nagegaan hoe deze kunnen worden opgelost. Het resultaat van het project
zal neergelegd worden in een databank die voor de functionarissen in
Europa online beschikbaar zal zijn. Het project wordt medio 2013
afgerond.
In Nederland wordt bij het openbaar ministerie en bij Reclassering
Nederland relevante kennis zoveel mogelijk gecentraliseerd bij gespecialiseerde afdelingen en functionarissen, zoals het Bureau Buitenland van
Reclassering Nederland. Hierdoor wordt een goed inzicht in de buitenlandse reclasseringspraktijk en in de processen die in het buitenland een
rol spelen bij de oplegging van reclasseringsmaatregelen verkregen.
Voorts wordt ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de wet in de
komende periode in het bijzonder contact gelegd met de landen waarmee
een frequentere overdracht te verwachten is, de zogenaamde focuslanden: het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, België en Frankrijk. Op deze
manier wordt een groter inzicht verkregen in de praktijk van de toepassing
van reclasseringsmaatregelen en alternatieve sancties en wordt contact
gelegd met relevante functionarissen die verantwoordelijk zijn voor de
overdrachtsprocessen.
7. Rechtsbescherming
De leden van de VVD-fractie stellen enkele vragen over de wijze waarop
tegemoet is gekomen aan de adviezen en bezwaren van de Nederlandse
Orde van Advocaten en de Raad voor de rechtspraak inzake de rechtsbescherming. In het wetsvoorstel is, waar het gaat om vrijheidsbenemende
sancties, voorzien in rechterlijke betrokkenheid. Dat geldt zowel voor
inkomende zaken (erkenning), als uitgaande zaken (mogelijkheid
bezwaarschrift). Hoewel de minister de erkenningsbeslissing neemt, is hij
hierbij gebonden aan de beoordeling door de bijzondere kamer van het
Arnhemse gerechtshof. Slechts de toepassing van de facultatieve
weigeringsgronden is niet aan het oordeel van het gerechtshof onderworpen. Het voornemen om de tenuitvoerlegging van een Nederlandse
vrijheidsbenemende sanctie over te dragen aan een andere EU-lidstaat
kan de veroordeelde laten toetsen door de rechter door middel van de
indiening van een bezwaarschrift.
Wij zijn ervan overtuigd dat op deze wijze in adequate rechtswaarborgen
is voorzien en dat de NOvA en de Raad voor de rechtspraak dat kunnen
erkennen. Een procedure waarin een rechterlijk verlof als voorwaarde
voor erkenning wordt gesteld, zoals de Raad voor de rechtspraak in zijn
advies heeft voorgesteld, is voor de regering niet aan de orde. Een
dergelijke procedure miskent naar ons oordeel dat het kaderbesluit de
zogenaamde exequaturprocedure nu juist niet voorschrijft. Het
uitgangspunt bij wederzijdse erkenning is een positieve beslissing. De
buitenlandse rechterlijke uitspraak moet worden erkend, tenzij er sprake is
van de toepassing van een limitatief aantal weigeringsgronden. Daarbij
past dat de rechter beoordeelt of aan de vereisten voor de toepassing van
het kaderbesluit en aan de vereiste formaliteiten is voldaan. Is dat niet het
geval dan kan de erkenning en tenuitvoerlegging in Nederland worden
geweigerd.
Met betrekking tot de erkenning dan wel toezending van een rechterlijke
uitspraak waarbij een voorwaardelijke of alternatieve sanctie is opgelegd,
voorziet het wetsvoorstel niet in een rol voor de rechter (anders dan de
mogelijkheid van een gang naar de civiele rechter, al dan niet in kort
geding). Het is ons bekend dat de Raad voor de rechtspraak ook waar het
gaat om voorwaardelijke en alternatieve sancties een procedure met
rechterlijke betrokkenheid aangewezen acht. Wij zijn op dit punt een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

18

andere mening toegedaan, zoals wij op bladzijde 23 van de memorie van
toelichting hebben uiteengezet. Wij voegen hier nog aan toe dat daar
waar in de praktijk discussie ontstaat over de tenuitvoerlegging van de
sanctie tussen de veroordeelde aan de ene kant en de reclassering en het
openbaar ministerie aan de andere kant, de toegang tot de rechter is
verzekerd. De rechter beslist immers over de wijziging van de bijzondere
voorwaarden verbonden aan een voorwaardelijke straf (artikel 14f Sr), de
verlenging van de proeftijd (eveneens artikel 14f Sr) en over de
herroeping van de voorwaardelijke invrijheidstelling (artikel 15g Sr).
Voorts kan de veroordeelde de rechter inschakelen indien het openbaar
ministerie van oordeel is dat een taakstraf niet of niet naar behoren is
verricht en de toepassing van vervangende hechtenis heeft bevolen
(artikel 22g Sr).
Voorts vragen deze leden met betrekking tot de inverzekeringstelling en
bewaring van de veroordeelde in afwachting van de beslissing over de
erkenning, wat de bezwaren zijn wanneer aansluiting zou zijn gezocht bij
het huidige WOTS-regime, waarin de bewaring voor een termijn van 14
dagen wordt bevolen, welke termijn steeds met ten hoogste 30 dagen kan
worden verlengd. De regeling inzake de inverzekeringstelling en bewaring
die in dit wetsvoorstel is opgenomen, vertoont veel overeenkomsten met
de bestaande regeling in de WOTS. Het is juist dat, anders dan in de
WOTS het geval is, in dit wetsvoorstel de bewaring in beginsel voortduurt
totdat een beslissing over de erkenning is genomen. Voor deze regeling is
gekozen vanwege een tweetal redenen. In de eerste plaats gaat het
kaderbesluit, anders dan de thans geldende verdragen, uit van een
verplichting tot erkenning. Uitgangspunt is een positieve beslissing. De
erkenning en tenuitvoerlegging in Nederland kan slechts om een beperkt
aantal redenen worden geweigerd. In de regel zal de toezending van de
rechterlijke uitspraak en het certificaat derhalve leiden tot de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de straf in Nederland. In de tweede plaats is
voor het nemen van de erkenningsbeslissing in het kaderbesluit een
maximumtermijn bepaald (i.e. 90 dagen). In de bestaande verdragen zijn
geen termijnen opgenomen en kan met de hele procedure soms langer
dan één jaar gemoeid zijn.
Dat de door de rechter-commissaris bevolen bewaring in beginsel
voortduurt, betekent overigens niet dat geen tussentijdse toetsing door de
rechter mogelijk is. In artikel 2:21, eerste lid, onder b, is bepaald dat de
rechter-commissaris de invrijheidstelling van de veroordeelde kan
bevelen. Denkbaar is bijvoorbeeld dat zwaarwegende persoonlijke
omstandigheden van de veroordeelde zich tegen het voortduren van de
bewaring verzetten. Het ligt dan overigens meer voor de hand dat de
rechter-commissaris de bewaring schorst op grond van artikel 2:22.
De leden van de PvdA-fractie vragen of zij het goed begrijpen dat de
beslissingsruimte ten aanzien van de erkenning beperkt is gehouden
omdat de Nederlandse rechter niet kan treden in het oordeel van een
onafhankelijke buitenlandse rechter en daarom ook niet mag beoordelen
of die buitenlandse rechter de juiste straf heeft opgelegd. Deze leden
hebben dat inderdaad goed begrepen. Onder de huidige verdragen wordt
ook nu al niet nagegaan of het buitenlandse vonnis terecht is gewezen en
of de juiste straf is opgelegd. Onder sommige van de huidige verdragen
mag de buitenlandse straf in een Nederlandse straf worden omgezet,
maar dat betreft tegenwoordig een minderheid van de gevallen. Meestal
dient de tenuitvoerlegging van de buitenlandse straf in Nederland te
worden voortgezet, zoals nu ook bij de kaderbesluiten het geval is. Maar
er is nog een ander aspect. De kaderbesluiten gaan uit van een
verplichting tot erkenning. De erkenning kan slechts in een limitatief en
beperkt aantal gevallen worden geweigerd. Waar onder de bestaande
regelingen een afweging van belangen tussen de betrokken partijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

19

centraal stond, de overdracht van de tenuitvoerlegging veelal afhankelijk
was van de instemming van al die partijen en de procedure veelal op
initiatief van de veroordeelde in gang werd gezet, wordt het proces bij de
kaderbesluiten grotendeels bepaald door het land van veroordeling. Dat
leidt ertoe dat de beslissingsruimte om een buitenlandse rechterlijke
uitspraak al dan niet te erkennen in essentie beperkt is tot het toetsen of
weigeringsgronden van toepassing zijn en het eventueel aanpassen van
de straf zodat de tenuitvoerlegging binnen de kaders van het Nederlandse
recht mogelijk is.
Deze leden vragen voorts waarom een Nederlandse rechter als daar
bijvoorbeeld door de veroordeelde behoefte aan is, niet zou mogen
oordelen over een verzoek tot tenuitvoerlegging van een buitenlandse
straf in Nederland en of de kaderbesluiten het juridisch onmogelijk maken
om bijvoorbeeld een toetsing door een Nederlandse rechter van een geval
van overneming van een buitenlandse straf in de Nederlandse wet in te
bouwen. Voor zover deze leden van mening zouden zijn dat wij ons
zouden verzetten tegen een rechterlijke betrokkenheid bij de beslissing
over de tenuitvoerlegging van een buitenlandse straf in Nederland,
nemen wij deze indruk graag weg. Wat betreft de beslissing over de
erkenning van een buitenlands vonnis waarbij een vrijheidsbenemende
sanctie is opgelegd, hebben wij in dit wetsvoorstel de rechter niet slechts
een toetsende rol gegeven, maar hebben wij de rechter een rol gegeven
bij die beslissing zelf. Alle wezenlijke aspecten van de erkenningsbeslissing, zoals de kwalificatie van het strafbare feit, de toepassing van de
weigeringsgronden en de aanpassing van de straf, zijn onderworpen aan
het oordeel van de rechter. Slechts de toepassing van de facultatieve
weigeringsgronden is, uit de aard der zaak, voorbehouden aan de
minister.
Uit hetgeen wij hiervoor al hebben opgemerkt, moge overigens duidelijk
worden dat van een «verzoek» van het land van veroordeling, waar in alle
vrijheid over beslist kan worden, geen sprake is.
De kaderbesluiten verzetten zich derhalve niet tegen een rol voor de
rechter, maar schrijven deze ook niet voor. Voor de toepassing van het
kaderbesluit inzake vrijheidsbenemende sancties hebben wij een
specifieke rol voor de rechter, vanuit het belang van rechtsbescherming,
aangewezen geacht, maar voor de toepassing van het kaderbesluit inzake
voorwaardelijke en alternatieve sancties niet. Hierboven zijn wij al
ingegaan op de redenen die daaraan ten grondslag liggen, bij de
beantwoording van een vraag van de leden van de VVD-fractie daarover.
De leden van de PvdA-fractie vragen ons om in te gaan op het advies van
de Raad voor de rechtspraak, waarin wordt gesteld dat er tegenstrijdigheid bestaat bij de implementatie van het kaderbesluit over het EAB
waarbij wel een rechter betrokken is en het kaderbesluit dat ten grondslag
ligt aan het voorliggend wetsvoorstel waarbij de betrokkenheid van de
rechter beperkt blijft tot advies. Naar ons oordeel is van tegenstrijdigheid
geen sprake. Zoals wij hiervoor hebben aangegeven, is in dit wetsvoorstel
voorzien in een belangrijke rol voor de rechter waar het gaat om de
beslissing tot erkenning van een buitenlands vonnis waarbij een vrijheidsbenemende sanctie is opgelegd. Dat is niet slechts een adviserende rol.
De minister beslist over de erkenning met inachtneming van het oordeel
van de rechter. Zoals wij hierboven in paragraaf 3 van deze nota hebben
aangegeven, is daarbij aansluiting gezocht bij bestaande procedures in de
WOTS. Hetzelfde geldt voor de implementatie van het kaderbesluit inzake
het EAB. Dat kaderbesluit is geïmplementeerd in de Overleveringswet,
waarvoor de bestaande Uitleveringswet model heeft gestaan (Kamerstukken II 2002–2003, 29 042, nr. 3). In onze visie wordt bij de implementatie van EU-regelgeving op het gebied van de wederzijdse erkenning van
strafrechtelijke beslissingen de rechtsbescherming vorm gegeven met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

20

inachtneming van de in de kaderbesluiten vastgelegde regeling en
worden voor de uitvoering van het kaderbesluit regelingen getroffen die
zo veel mogelijk aansluiten bij bestaande verantwoordelijkheden en
bevoegdheden. Hieruit vloeit voort dat niet voor de uitvoering van
verschillende kaderbesluiten in één identieke procedure wordt voorzien.
Gelet op de aard van de door de verschillende kaderbesluiten geregelde
onderwerpen is daar ook geen aanleiding toe. Een beslissing over de
overlevering heeft tot gevolg dat een persoon wordt overgebracht van
Nederland naar een andere lidstaat van de EU om aldaar terecht te staan
voor een strafbaar feit. Die persoon is een verdachte, geen veroordeelde.
Een beslissing tot erkenning van een rechterlijke uitspraak waarbij een
vrijheidsbenemende sanctie is opgelegd heeft tot gevolg dat een persoon
wordt overgebracht naar Nederland om alhier de aan hem opgelegde
vrijheidsbenemende sanctie (verder) te ondergaan. Het gaat dus niet om
een verdachte, maar om een persoon die is veroordeeld. Ten minste in
één, maar eventueel in twee of zelfs drie instanties heeft de buitenlandse
rechter zich over de zaak gebogen, met als uiteindelijk resultaat een
onherroepelijke veroordeling.
Het gaat dus om situaties die niet alleen wezenlijk verschillen, maar
waarin de belangen van de betrokkene ook geheel anders liggen. De
overlevering dient het publieke belang van de vervolging en berechting
van strafbare feiten. De overbrenging van een veroordeelde naar
Nederland dient het publieke belang van een goede voorbereiding op de
terugkeer in de samenleving en is daarnaast in het belang van de
veroordeelde.
In dit licht concluderen wij dat geen sprake is van een tegenstrijdigheid
waar het gaat om de wijze van implementeren van het kaderbesluit inzake
het EAB en het thans te implementeren kaderbesluit inzake de wederzijdse
erkenning van vrijheidsbenemende sancties.
Voorts vragen deze leden of zij het goed lezen dat de regering naar
aanleiding van de adviezen van de NOvA en Raad voor de rechtspraak de
adviestaak van de rechter heeft verzwaard. In antwoord op een vraag van
deze leden over de aanpassingen van het wetsvoorstel naar aanleiding
van de ontvangen adviezen zijn wij hier reeds op ingegaan (paragraaf 4).
De minister beslist met inachtneming van het oordeel van de rechter.
In antwoord op enkele vragen van deze leden over de rol van de civiele
rechter naar aanleiding van het advies van de Raad voor de rechtspraak
merken wij het volgende op. Naar aanleiding van de ontvangen adviezen
is de rol van de rechter in het wetsvoorstel verduidelijkt en verstevigd. In
het licht daarvan is ook de oorspronkelijke memorie van toelichting
gewijzigd. Deze leden verwijzen naar een passage in het advies van de
Raad voor de rechtspraak waarin wordt ingegaan op enkele zinnen
betreffende de rechtsbescherming in de versie van de memorie van
toelichting zoals die aan de adviesinstanties is aangeboden. In de
memorie van toelichting zoals die is ingediend bij de Tweede Kamer,
hebben wij deze zinnen geschrapt, omdat zij, gelet op de wijziging van het
wetsvoorstel, niet langer op hun plaats waren. Nu in het wetsvoorstel is
voorzien in een rechterlijke toets voor zowel inkomende als uitgaande
zaken betreffende vrijheidsbenemende sancties ziet de regering in
beginsel geen ruimte meer voor een gang naar de civiele rechter. In zaken
betreffende voorwaardelijke en alternatieve straffen is die ruimte er wel,
maar verwachten wij niet dat de gang naar de civiele rechter meer dan
incidenteel aan de orde zal zijn. De veroordeelde kan namelijk door zijn
eigen handelen de overdracht van de tenuitvoerlegging van de straf
beïnvloeden. Wij verwijzen in dit verband naar artikel 3:5 van het
wetsvoorstel en hetgeen wij over de instemming van de veroordeelde op
bladzijde 19 van de memorie van toelichting hebben opgemerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

21

De vraag van deze leden over de tenuitvoerlegging in Nederland van een
in het buitenland opgelegde levenslange gevangenisstraf, beantwoorden
wij als volgt. Wij onderkennen dat de tenuitvoerlegging in Nederland van
een in het buitenland opgelegde levenslange gevangenisstraf in strijd kan
komen met het beginsel dat de overdracht van de tenuitvoerlegging er
niet toe mag leiden dat de sanctie wordt verzwaard, gelet op het feit dat
het Nederlandse recht niet voorziet in voorwaardelijke invrijheidstelling
van levenslanggestraften. Het gerechtshof te Arnhem zal daarom in het
kader van de mogelijke aanpassing van de opgelegde straf moeten
onderzoeken of een levenslange gevangenisstraf of de maximale tijdelijke
gevangenisstraf (dertig jaar) het meest recht doet aan de bedoelingen van
de buitenlandse rechter die de straf oplegde. Aangenomen mag worden
dat de buitenlandse rechter levenslange gevangenisstraf heeft opgelegd
in de wetenschap dat de tenuitvoerlegging daarvan op enige moment zou
kunnen worden beëindigd door toepassing van de in dat buitenland
geldende v.i.-regeling. De aanpassing in Nederland naar de maximale
tijdelijke gevangenisstraf heeft tot gevolg dat de Nederlandse v.i.-regeling
van toepassing wordt. Bij de bepaling van het tijdstip van voorwaardelijke
invrijheidstelling kan vervolgens rekening worden gehouden met het
tijdstip waarop de veroordeelde in het buitenland voorwaardelijk in
vrijheid zou zijn gesteld. Wij verwijzen in dit verband naar hetgeen wij
hierover hebben opgemerkt in antwoord op vragen van de leden van de
PVV-fractie en van de SP-fractie (paragraaf 5).
Nu de aanpassing van de straf ter beoordeling staat van de rechter en de
minister met inachtneming van het oordeel van de rechter over de
erkenning beslist, is naar onze mening voorzien in een procedure die met
adequate rechtswaarborgen is omkleed.
Aan de vraag van de leden van de SP-fractie om toe te lichten wat precies
de betere waarborgen zijn ten aanzien van de rechtsbescherming die zijn
aangebracht naar aanleiding van de adviezen van de NOvA en de Raad
voor de rechtspraak, is hierboven (in paragraaf 4) gevolg gegeven in
antwoord op een zelfde vraag van de leden van de PvdA-fractie.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het zorgelijk vindt dat er
in de EU geen eenduidige visie op de betekenis en uitwerking van het
beginsel van wederzijdse erkenning en op de rechtsbescherming bij
wederzijdse erkenning bestaat. Ons antwoord op deze vraag is tweeledig.
Aan de ene kant is de implementatie van instrumenten gebaseerd op het
beginsel van wederzijdse erkenning een aangelegenheid van de individuele lidstaten. Daar hoort in onze visie bij dat de lidstaten zelf bevoegd
zijn te bepalen op welke wijze de Europese regeling in het eigen rechtssysteem wordt ingebed, hoe de rechtsbescherming wordt vormgegeven
en hoe de uitvoering wordt georganiseerd. Aan de andere kant moet op
het terrein van de Europese strafrechtelijke samenwerking ook aandacht
zijn voor de rechtsbescherming van justitiabelen. Wij staan daarom
positief tegenover de maatregelen die voortvloeien uit de routekaart
inzake procedurele rechten van verdachten, zoals wij hebben aangegeven
in de brief over de visie op de Europese strafrechtelijke samenwerking,
waar wij hiervoor al naar verwezen. Minimumnormen voor een eerlijk
proces, ook wat betreft het recht op toegang tot een raadsman, dragen
eraan bij dat in alle lidstaten de rechtsbescherming van verdachten op een
zodanig niveau is dat het recht op een eerlijk proces verzekerd is. Het
vertrouwen in een goede rechtspleging is belangrijk voor een snelle en
nauwe strafrechtelijke samenwerking tussen de autoriteiten van de
lidstaten.
In de routekaart ter versterking van de rechten en de bescherming van
slachtoffers, met name in strafrechtelijke procedures, hebben de lidstaten
afgesproken te streven naar gemeenschappelijke minimumnormen in de
gehele EU voor de bescherming en de rechten van slachtoffers. Wij zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

22

verheugd over deze aandacht voor bescherming van het slachtoffer
binnen de EU. Het leidt ertoe dat een Nederlandse burger, mocht hij of zij
onverhoopt slachtoffer worden van criminaliteit in een van de EU
lidstaten, de juiste bescherming krijgt en adequate rechten heeft.
De aan het woord zijnde leden vragen in hoeverre er in het kader van de
huidige overbrengingsprocedure voor de betrokkene een recht bestaat op
inzage of raadpleging van het advies van het Gerechtshof Arnhem. Er
bestaat in het kader van de huidige procedure van voortgezette tenuitvoerlegging geen recht op inzage of raadpleging van het advies van het
gerechtshof aan de minister. Van de beslissing die de minister neemt op
basis van de het advies van het gerechtshof wordt de veroordeelde in
kennis gesteld. Uit deze beslissing blijkt de strekking en de motivatie van
het advies van het gerechtshof. Wat betreft het aspect van de binding met
Nederland – waar deze leden naar verwijzen – kan het voorkomen dat het
de minister reeds aanstonds duidelijk is dat van binding met Nederland
onvoldoende sprake is. Het verzoek van de veroordeelde betreffende de
overdracht van de tenuitvoerlegging wordt dan afgewezen, zonder dat het
advies van het gerechtshof wordt ingewonnen.
Ook in de nieuwe procedure van voortgezette tenuitvoerlegging, voorzien
in dit wetsvoorstel, heeft de veroordeelde geen recht op inzage of
raadpleging van het oordeel van het gerechtshof, bedoeld in artikel 2:11.
Ook vragen deze leden of de procedure van artikel 2:11 een volle toets
betekent, waarbij alles wat van belang is aan bod kan komen bij het
beoordelen van de vraag of iemand zijn straf wel of niet in Nederland uit
moet zitten. De regeling in het kaderbesluit laat niet toe dat Nederland als
beoogde lidstaat van tenuitvoerlegging in alle vrijheid beslist over de
erkenning van het buitenlandse vonnis. Zoals wij hiervoor al hebben
aangegeven, is het uitgangspunt bij wederzijdse erkenning een positieve
beslissing. De beoordeling in de beoogde lidstaat van tenuitvoerlegging
blijft in essentie beperkt tot het toetsen of weigeringsgronden van
toepassing zijn en het eventueel aanpassen van de straf zodat de
tenuitvoerlegging binnen de kaders van het recht van die lidstaat mogelijk
is.
Voorts vragen deze leden wat redenen zouden kunnen zijn voor de
minister van Veiligheid en Justitie om af te wijken van het door het
gerechtshof uitgebrachte oordeel. Van het afwijken van het oordeel van
het gerechtshof is geen sprake. Op grond van artikel 2:12 beslist de
minister immers met inachtneming van het oordeel van het gerechtshof.
Wij plaatsen daarbij nog wel de volgende kanttekening. In het geval dat
het gerechtshof oordeelt dat er geen sprake is van een verplichte
weigeringsgrond, kan de erkenning niettemin nog door de minister
worden geweigerd in verband met een facultatieve weigeringsgrond als
bedoeld in artikel 2:14.
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen een aantal vragen over de in
dit wetsvoorstel voorziene procedures en de rol en belangen van de
veroordeelde daarin. Wij hebben daarbij de indruk dat op sommige
punten sprake is van een misverstand. Wij maken graag gebruik van de
door deze vragen geboden gelegenheid om de regeling in het
wetsvoorstel toe te lichten aan de hand van de in de te implementeren
kaderbesluiten gemaakte keuzes. De regeling in de kaderbesluiten is
gebaseerd op het beginsel van de wederzijdse erkenning. Dat brengt mee
dat er wezenlijke verschillen bestaan met de bestaande regelingen inzake
de overdracht van de tenuitvoerlegging van strafvonnissen. Dit geldt met
name voor de overdracht van de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties. De overdracht van de tenuitvoerlegging van voorwaardelijke en alternatieve sancties komt in de huidige praktijk slechts zeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

23

zelden voor. Gaat het bij die bestaande regelingen om verzoeken die tot
stand komen op initiatief van de veroordeelde, bij het kaderbesluit inzake
de vrijheidsbenemende sancties wordt het proces geïnitieerd en bepaald
door het land van veroordeling. De erkenning in het beoogde land van
tenuitvoerlegging is daarbij het uitgangspunt. De lidstaat van veroordeling beziet of een onderdaan van een andere EU-lidstaat in zijn eigen
land woont. Is dat het geval dan kan hij daar voorbereid worden op de
terugkeer in de samenleving. De lidstaat van veroordeling zet vervolgens
het overdrachtsproces in gang. De beoogde lidstaat van tenuitvoerlegging
toetst of er weigeringsgronden van toepassing zijn. Is dat niet geval dan
wordt zo nodig de straf aangepast, zodat de tenuitvoerlegging binnen de
kaders van het recht van die lidstaat mogelijk is. De regeling in het
kaderbesluit brengt derhalve mee dat voor de veroordeelde de belangrijkste beïnvloedingsmogelijkheid ligt bij de lidstaat van veroordeling. Die
beslist immers over het al dan niet toepassen van het kaderbesluit en kan
daarbij alle relevant geachte factoren betrekken. Voor de beoogde lidstaat
van tenuitvoerlegging bestaat een dergelijke handelingsvrijheid niet,
omdat deze in beginsel verplicht is de rechterlijke uitspraak te erkennen.
Wij delen de mening van deze leden dat de veroordeelde belang heeft bij
beslissingen die over de overdracht van de tenuitvoerlegging van een aan
hem of haar opgelegde vrijheidsstraf worden genomen. Daarom is in dit
wetsvoorstel voorzien in een procedure waarbij de veroordeelde in de
gelegenheid wordt gesteld zijn mening te geven over het voornemen van
de minister om de tenuitvoerlegging over te dragen. Dit kan ertoe leiden
dat de minister afziet van zijn voornemen (artikel 2:27, lid 1). Ziet de
minister niet af van zijn voornemen, dan stelt de minister daarvan de
veroordeelde in kennis. Overeenkomstig de regeling in het kaderbesluit
(artikel 6), geldt deze procedure overigens niet als de veroordeelde zich
reeds in de beoogde lidstaat van tenuitvoerlegging bevindt.
Tegen het voornemen van de minister kan de veroordeelde vervolgens
een bezwaarschrift indienen bij de rechter (de bijzondere kamer van het
gerechtshof te Arnhem). De rechter toetst of de minister bij afweging van
de betrokken belangen in redelijkheid tot de voorgenomen beslissing kan
komen (artikel 2:27, lid 4). Acht de rechter het bezwaarschrift gegrond, dan
ziet de minister af van de overdracht van de tenuitvoerlegging (artikel
2:27, lid 7). In deze gehele procedure kan de veroordeelde zich laten
bijstaan door een raadsman. Zo nodig kan een raadsman worden
toegevoegd (artikel 2:27, lid 5).
Waar het gaat om inkomende zaken is het juist, zoals deze leden constateren, dat de veroordeelde geen rol speelt in de in Nederland te volgen
erkenningsprocedure. Dat volgt uit de regeling in het kaderbesluit waarbij
de erkenning verplicht is en slechts vanwege een limitatief en beperkt
aantal reden geweigerd kan worden, en waarbij de instemming van de
veroordeelde in veel gevallen niet is vereist. Zoals wij eerder in deze nota
al opmerkten, is de beslissingsruimte in de uitvoerende lidstaat beperkt.
Over de erkenning wordt aan de hand van het toegestuurde certificaat en
de toegezonden rechterlijke uitspraak beslist. In het certificaat heeft de
bevoegde autoriteit van de uitvaardigende lidstaat aangegeven wat de
mening van de veroordeelde is over de overdracht van de tenuitvoerlegging (tenzij de veroordeelde daarover niet bevraagd kon worden omdat
hij zich reeds in de uitvoerende lidstaat bevindt). De informatie die over de
mening van de veroordeelde in het certificaat is opgenomen, kan voor de
bevoegde autoriteit in de uitvoerende lidstaat (in Nederland de minister
van Veiligheid en Justitie) overigens wel aanleiding zijn om twijfel uit te
spreken over de wenselijkheid van de overdracht van de tenuitvoerlegging in het licht van de bijdrage aan de maatschappelijke re-integratie
van de veroordeelde (zie hiervoor artikel 2:8, lid 7). Voor de bevoegde
autoriteit van de uitvaardigende lidstaat kan dat vervolgens reden zijn om
het certificaat in te trekken, maar verplicht daartoe is zij niet. De erkenning
kan ook niet om deze reden worden geweigerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

24

Over de bijstand door een raadsman, waar deze leden vragen over stellen,
merken wij in algemene zin nog op dat niets in het wetsvoorstel eraan in
de weg staat dat de veroordeelde zijn belangen in Nederland laat
behartigen door een raadsman.
In het geval dat de veroordeelde niet is gedetineerd in de uitvaardigende
lidstaat, maar zich in vrijheid in Nederland bevindt, kan hij in verzekering
en vervolgens in bewaring worden gesteld in afwachting van de erkenningsbeslissing. Het wetsvoorstel voorziet hierbij in de mogelijkheid van
bijstand door een raadsman en de toevoeging van een raadsman (op
grond van de artikelen 2:19, lid 6, en 2:20, lid 2).
Voor een antwoord op de vragen van deze leden over de toegang tot de
civiele rechter mogen wij verwijzen naar de hiervoor gegeven antwoorden
op gelijksoortige vragen van de leden van de PvdA-fractie.
Deze leden merken op dat op grond van artikel 2:27 de minister de
veroordeelde alleen om zijn mening dient te vragen indien deze zich in
Nederland bevindt en sprake is van overdracht door Nederland. Dat
betekent dat indien sprake is van overdracht aan Nederland, terwijl de
veroordeelde zich al in Nederland bevindt, deze op grond van het
wetsvoorstel door de minister niet om zijn mening behoeft te worden
gevraagd. Deze leden vragen of de regering de mening deelt dat, indien
de overdragende staat het kaderbesluit op dit punt op dezelfde wijze heeft
geïmplementeerd, dit tot gevolg heeft dat geen van beide landen de
veroordeelde om zijn mening zal vragen omdat de veroordeelde zich
immers niet op het grondgebied van de overdragende staat bevindt.
De constatering van deze leden dat de veroordeelde alleen in de
gelegenheid wordt gesteld zijn mening te geven als hij zich nog in de
uitvaardigende lidstaat bevindt, is juist. Dat vloeit voort uit de regeling in
het kaderbesluit (artikel 6). Wij gaan ervan uit dat ook de andere
EU-lidstaten het kaderbesluit dienovereenkomstig zullen implementeren.
De aan deze regeling ten grondslag liggende gedachte is de volgende.
Voor de overdracht van de tenuitvoerlegging van de vrijheidsbenemende
sancties is in veel gevallen de instemming van de veroordeelde niet
vereist. Het bevragen van de veroordeelde daarover dient dan ook niet
zozeer om er achter te komen of hij het met de overdracht eens is, maar
om duidelijk te krijgen of het belang van de voorbereiding op de terugkeer
in de samenleving gediend is met een overbrenging naar het land van
herkomst. De regeling in het kaderbesluit gaat uit van de veronderstelling
dat de overdracht van de vrijheidsbenemende sanctie aan het land waar
de veroordeelde onderdaan van is en zijn vaste woonplaats heeft,
bijdraagt aan een beter voorbereiding op de terugkeer in de samenleving.
De mening van de veroordeelde kan in dit verband nog nieuw licht op de
zaak werpen doordat kan blijken dat er ook banden zijn met andere
landen, waaronder het land van veroordeling, die ertoe kunnen leiden dat
de bevoegde autoriteit in de uitvaardigende lidstaat alsnog van de
overdracht van de tenuitvoerlegging aan het land van herkomst afziet. In
het geval dat de veroordeelde al in het land van herkomst is teruggekeerd,
mag aangenomen worden dat de veroordeelde tegen die terugkeer geen
bezwaren heeft; dat is immers zijn eigen keuze geweest.
8. Financiële gevolgen en gevolgen voor de capaciteit
Gevolgen van kaderbesluit 2008/909/JBZ (vrijheidstraffen)
De leden van de PVV-fractie merken op dat Nederland de mogelijkheid
heeft bedongen om het kaderbesluit inzake de vrijheidsbenemende
sancties alleen toe te passen op veroordelingen die na afloop van de
implementatietermijn onherroepelijk zijn geworden. Deze leden vragen
waarom dit niet is bedongen voor de toepassing van het kaderbesluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

25

inzake voorwaardelijke en alternatieve straffen. Reeds aan het begin van
de onderhandelingen over het kaderbesluit inzake de vrijheidsbenemende
sancties was het duidelijk dat de voorgestelde regeling voor Nederland
aanzienlijke gevolgen zou hebben vanwege het relatief grote aantal
Nederlanders die in andere Europese landen zijn gedetineerd. Het
bedingen van de voornoemde mogelijkheid was voor Nederland daarmee
een noodzakelijk voorwaarde om de gevolgen van het kaderbesluit
beheersbaar te maken. Voor het kaderbesluit inzake de voorwaardelijke en
alternatieve straffen ligt dit anders. Op dit terrein bestaat thans vrijwel
geen praktijk. De verwachting is wel dat als gevolg van de totstandkoming
van het kaderbesluit het aantal overdrachten van voorwaardelijke en
alternatieve straffen tussen de EU-lidstaten zal toenemen, maar deze
toename zal wat Nederland betreft – anders dan bij het kaderbesluit
vrijheidsbenemende sancties – evenredig verdeeld zijn tussen inkomende
en uitgaande zaken. Een substantiële impact op de capaciteitsbehoefte
voor de uitvoering van voorwaardelijke en alternatieve straffen wordt
daarom niet verwacht. De beperking van de toepassing van het kaderbesluit tot «nieuwe» gevallen zoals bij het kaderbesluit vrijheidsbenemende
sancties, was in dit licht niet noodzakelijk.
De leden van de CDA-fractie en van de SP-fractie vragen wat de financiële
gevolgen zijn van de invoering van de nieuwe regeling in het kaderbesluit.
De financiële gevolgen van de nieuwe regeling bestaan voor het
overgrote deel uit de kosten van extra behoefte aan celcapaciteit. Uit de
uitgevoerde impactanalyse is naar voren gekomen dat na de inwerkingtreding van de nieuwe regeling de kosten geleidelijk jaarlijks zullen
oplopen om uiteindelijk het structurele niveau te bereiken van ongeveer
40 miljoen euro. De capaciteitsraming is opgenomen in het Prognosemodel Justitiële Ketens (PMJ). De capaciteitsplanning van het gevangeniswezen is afgestemd op het PMJ, die het vertrekpunt vormt voor de
jaarlijkse begrotingsvoorbereiding. Dit betekent dat meerjarig zowel in de
benodigde celcapaciteit als in de financiering van deze capaciteitsuitbreidingen is voorzien op de begroting van het ministerie van Veiligheid en
Justitie. Van hieruit voortvloeiende extra bezuinigingen elders op de
begroting van het ministerie van Veiligheid en Justitie, waar de leden van
de SP-fractie naar vragen, is geen sprake.
Wat de rechtspraak betreft, zal sprake zijn van een verschuiving van
werkzaamheden van de rechtbanken (die in het kader van de exequaturprocedure van de WOTS zaken betreffende de overdracht van de
tenuitvoerlegging behandelen) naar het gerechtshof te Arnhem. Zoals wij
in de memorie van toelichting hebben aangegeven, zullen de gevolgen
voor de rechtspraak binnen de toepasselijke kaders van de financiering
van de rechtspraak worden opgevangen.
De leden van de SP-fractie stellen voorts een aantal vragen over het
transport van gedetineerden van de ene EU-lidstaat naar de andere. Deze
leden constateren dat het aantal transportbewegingen van gedetineerden
als gevolg van het kaderbesluit zal toenemen. Dat is inderdaad onze
verwachting. Hoeveel transportbewegingen jaarlijks zullen worden
uitgevoerd tussen de lidstaten van de EU is ons echter niet bekend. Deze
leden geven aan dat het aantal transportbewegingen op termijn zou
kunnen oplopen tot tienduizenden bewegingen per jaar. Dat aantal
hebben wij niet kunnen herleiden tot ons ter beschikking staande
informatie. Dat het uiteindelijk per jaar zal kunnen gaan om duizenden
overbrengingen tussen alle lidstaten, lijkt ons realistisch.
Met betrekking tot Nederland kunnen wij een preciezere inschatting
maken. Wij merken daarbij op dat Nederland in dit verband wel met een
bijzondere situatie te maken heeft doordat er relatief veel Nederlanders in
detentie in andere EU-landen zitten. Voor andere EU-landen ligt dat
anders. Er zijn EU-landen die wel een aanzienlijk aantal EU-burgers in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

26

detentie hebben, maar weinig eigen onderdanen in andere EU-landen in
detentie. En er zijn landen waarin weinig EU-burgers zijn gedetineerd en
waarvan evenmin veel onderdanen in andere EU-landen zijn gedetineerd.
Wij verwachten dat het aantal extra overbrengingen van gedetineerden
naar Nederland zal oplopen tot ruim 400 jaarlijks. Het aantal overbrengingen van Nederland naar een ander EU-land zal naar verwachting
oplopen tot ongeveer 50 per jaar.
Wat de kosten van overbrenging betreft, wijzen wij erop dat in het
kaderbesluit is bepaald dat deze kosten worden gedragen door de
uitvaardigende lidstaat (i.e. de lidstaat van veroordeling). Dit heeft tot
gevolg dat veroordeelden door de bevoegde autoriteiten van de uitvaardigende lidstaat zullen worden gebracht naar de uitvoerende lidstaat. In de
huidige praktijk worden veroordeelden door de uitvoerende lidstaat
opgehaald. Voor Nederland betekent dit dat het aantal door Nederland te
verzorgen overbrengingen aanzienlijk zal afnemen. De kosten voor
Nederland zullen dientengevolge ook kunnen afnemen.
Wat betreft de beveiliging van de overbrenging van gedetineerden heeft
de nieuwe regeling geen gevolgen voor de bestaande praktijk. Het vervoer
gebeurt altijd beveiligd, waarbij ook steeds op basis van de individuele
omstandigheden van het geval de veiligheidsrisico’s worden beoordeeld.
Over de uitvoering van het transport zullen de bevoegde autoriteiten in de
uitvaardigende lidstaat en in de uitvoerende lidstaat steeds in een
individuele zaak afspraken maken. De veilige en menswaardige uitvoering
van het transport staat uiteraard voorop.
De aan het woord zijnde leden vragen of er, gelet op de recente sluiting
van gevangenissen en het ontslag van personeel, geen andere oplossing
mogelijk was geweest. Zoals wij hierboven hebben opgemerkt, wordt de
meerjarige behoefte aan celcapaciteit jaarlijks bepaald aan de hand van
het PMJ. In het PMJ worden alle relevante beleidsontwikkelingen en
nieuwe wetgeving meegenomen. De uitkomsten zijn het saldo van
ontwikkelingen die de behoefte aan celcapaciteit kunnen verhogen of
verlagen. De verwachte extra capaciteitsbehoefte als gevolg van het
kaderbesluit is al een aantal jaren geleden in de PMJ opgenomen. De PMJ
is sindsdien tweemaal geactualiseerd op basis van recentere gegevens
over de wijze waarop de betrokken Europese landen het kaderbesluit
zullen implementeren en de omvang van de doelgroep in de verschillende
landen. De besluitvorming over het sluiten van (delen van) penitentiaire
inrichtingen vindt altijd plaats op basis van een integraal meerjarig beeld
in relatie tot de PMJ. Er is geen sprake van het afstoten van celcapaciteit
die als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel weer nodig is. Toen zich
een daling naar de vraag van celcapaciteit bij het gevangeniswezen
voordeed, zijn maatregelen genomen om de wisselende vraag naar
celcapaciteit in het gevangeniswezen beter op te vangen. Tegelijkertijd
moesten er maatregelen worden genomen om het bestaande overschot
aan cellen af te bouwen. De sluiting van (delen van) een aantal penitentiaire inrichtingen was daarvoor noodzakelijk. Deze maatregelen zijn
vastgelegd in het Masterplan Gevangeniswezen 2009–2014. Door
natuurlijk verloop en begeleiding van werk naar werk – een uitgangspunt
van het Masterplan – konden gedwongen ontslagen daadwerkelijk worden
voorkomen.
Deze leden vragen ook hoeveel extra mensen er bij DJI nodig zijn om de
lasten van dit voorstel op te vangen. De behoefte aan extra mensen zal
geleidelijk toenemen om over ongeveer vijf jaar het structurele niveau te
bereiken van ongeveer 400 fte.
Ten slotte vragen de aan het woord zijnde leden of er een beperking is
aangebracht op het aantal keren dat iemand overgebracht kan worden
naar een ander land om daar een straf uit te zitten. Het kaderbesluit kent
een dergelijk beperking niet. In theorie is dat dus onbeperkt mogelijk. Wij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

27

plaatsen hierbij wel de volgende kanttekening. Zoals wij aan het begin van
deze nota hebben aangegeven (in paragraaf 2), is het in Nederland een
uitgangspunt van het beleid dat een veroordeelde slechts één keer voor
overbrenging op grond van de WOTS in aanmerking komt. Dit geldt met
name bij drugsdelicten. Een tweede verzoek zal in beginsel worden
afgewezen. Onder het nieuwe regime van het kaderbesluit kan Nederland
dit beleid in zoverre niet in stand houden dat er niet langer sprake is van
een verzoek om de tenuitvoerlegging over te nemen, maar van een
verplichting en dat de tenuitvoerlegging slechts vanwege een limitatief
aantal gronden kan worden geweigerd. Het feit dat een veroordeelde al
eens eerder is overgebracht, is in het kaderbesluit niet als weigeringsgrond opgenomen. Nederland zal in dergelijke gevallen echter wel in
overleg blijven treden met de bevoegde autoriteiten van de uitvaardigende lidstaat met het verzoek het opnieuw overbrengen van de
veroordeelde naar Nederland te heroverwegen. De uitvoerende lidstaat is
immers niet verplicht om toepassing te geven aan het kaderbesluit.
ARTIKELSGEWIJS
Artikel 2:14
De leden van de SP-fractie vragen naar de weigeringsgrond in verband
met het strafrestant. Deze leden constateren terecht dat er bij een
strafrestant van minder dan zes maanden sprake is van een facultatieve
weigeringsgrond. Dit betekent dat in een dergelijk geval de erkenning en
tenuitvoerlegging kunnen worden geweigerd, maar dit hoeft niet. Is er in
Nederland nog maar zo’n kort deel van de vrijheidsbenemende sanctie te
ondergaan dat een adequate voorbereiding op de terugkeer in de
samenleving niet te realiseren is, dan is weigering van de erkenning aan
de orde. De doelstelling van de overdracht van de tenuitvoerlegging kan
dan immers niet worden gehaald. Wij merken in dit verband op dat met
de erkenningsprocedure en de daarop volgende daadwerkelijke
overbrenging van de veroordeelde enige tijd is gemoeid. Over de
erkenning moet binnen 90 dagen worden beslist. De overbrenging van de
veroordeelde moet vervolgens binnen 30 dagen plaatsvinden. Dit
betekent dat de gehele procedure ongeveer vier maanden in beslag kan
nemen. In de gevallen waarin sprake is van een strafrestant van minder
dan zes maanden, is er in Nederland dan geen of slechts een zeer kort
deel van de straf ten uitvoer te leggen. In zulke gevallen ligt de overname
van de tenuitvoerlegging door Nederland niet voor de hand. Voor de
grensgevallen, dat wil zeggen de gevallen waarin sprake is van een
strafrestant dat net onder de zes maanden ligt, kan een afweging worden
gemaakt of de tenuitvoerlegging in Nederland toch niet de voorkeur
verdient, ondanks dat na de overbrenging slechts een zeer korte periode
van detentie resteert.
Overigens is het niet zo dat de veroordeelde in het land van veroordeling
in het geheel niet zou kunnen worden voorbereid op de terugkeer in de
samenleving. In het land van herkomst zijn de mogelijkheden daartoe
echter – zo is de aan het kaderbesluit ten grondslag liggende gedachte –
beter.
Bij de voorbereiding in het buitenland op de terugkeer in de Nederlandse
samenleving speelt het Bureau Buitenland van Reclassering Nederland
een rol. Het Bureau Buitenland onderhoudt onder meer contacten met de
gemeente van herkomst en met hulpverlenende instanties. Dit vergemakkelijkt de inpassing van de gedetineerde in de maatschappij na een
jarenlange buitenlandse detentie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

28

Artikel 2:24
De leden van de SP-fractie vragen naar de redenen die ertoe kunnen
leiden dat de tenuitvoerlegging van een in Nederland opgelegde
vrijheidsstraf niet aan een ander EU-land wordt overgedragen. In de
memorie van toelichting hebben wij onder meer aangegeven dat indien
de strafbare feiten waarvoor de straf is opgelegd de Nederlandse
rechtsorde ernstig hebben geschokt, van overdracht van de tenuitvoerlegging zou kunnen worden afgezien. Daarmee is niet gezegd dat daar in
zulke gevallen altijd van zal worden afgezien. De reden om de tenuitvoerlegging in dergelijke gevallen niet over te dragen, kan zijn gelegen in het
feit dat met de overdracht Nederland de zeggenschap over de tenuitvoerlegging uit handen geeft. Over het verlenen van vrijheiden en verlof aan
de veroordeelde en over de voorwaardelijke invrijheidstelling van de
veroordeelde heeft Nederland dan geen zeggenschap meer. Bij deze
beslissingen kan in Nederland met bijvoorbeeld de belangen van in
Nederland woonachtige slachtoffers beter rekening worden gehouden
dan in het buitenland. Steeds zal in het concrete geval bekeken moeten
worden of er redenen zijn die zich tegen overdracht van de tenuitvoerlegging verzetten.
Artikel 3:11
De leden van de SP-fractie vragen, onder verwijzing naar de voorbeelden
genoemd in de toelichting op artikel 3:11, of de daar genoemde termen
wel precies zo gebruikt worden in het buitenland. Zij vragen of er geen
problemen zijn te verwachten over de aanpassing van de sanctie en of dit
dan nog wel tenuitvoerlegging van dezelfde sanctie is. De aan het woord
zijnde leden merken terecht op dat de variatie en diversiteit van sancties
tussen de lidstaten van de EU groot is. Dat is ook precies de reden dat
Nederland bij de totstandkoming van het kaderbesluit heeft gepleit voor
flexibiliteit waar het gaat om de aanpassing van de sanctie. Zonder die
flexibiliteit is de overname van de tenuitvoerlegging van voorwaardelijke
en alternatieve straffen niet gemakkelijk te realiseren. Tegelijkertijd is er bij
de totstandkoming van het kaderbesluit voor gepleit om duidelijk vast te
stellen op welke rechterlijke uitspraken en welke verplichtingen het
kaderbesluit betrekking zou hebben. Dat is gebeurd in de artikelen 2 en 4
van het kaderbesluit (geïmplementeerd in de artikelen 3:1 en 3:2 van het
wetsvoorstel). Hierdoor hebben alle lidstaten van de EU aangegeven dat
zij op de naleving van deze verplichtingen toezicht kunnen houden en dat
de overname van dat toezicht dus mogelijk is.
Als aan Nederland een rechterlijke uitspraak zou worden aangeboden die
niet voldoet aan de omschrijving in artikel 3:1 of de rechterlijke uitspraak
een verplichting betreft die niet is toegestaan op grond van artikel 3:2, zal
Nederland de erkenning en tenuitvoerlegging weigeren. Is wel aan de
vereisten van de artikelen 3:1 en 3:2 voldaan, dan kan tot erkenning en
tenuitvoerlegging in Nederland worden overgegaan, maar kan er
niettemin een noodzaak voor aanpassing bestaan. Een goed voorbeeld
hiervan is de taakstraf. De in strafrechtelijk kader opgelegde verplichting
tot het verrichten van onbetaalde arbeid kennen alle EU landen. De
juridische vormgeving daarvan loopt echter zeer uiteen. Het kan gaan om
een zelfstandige maatregel of om een zelfstandige hoofdstraf, maar de
verplichting kan ook worden opgelegd als voorwaarde bij een voorwaardelijke veroordeling. Bij tenuitvoerlegging van deze verplichting in
Nederland betekent dit dat aanpassing plaatsvindt naar hoofdstraf, want
zo is de taakstraf vormgegeven in Nederland.
Bij de aanpassing dient wel steeds voor ogen gehouden te worden dat de
aangepaste straf zo min mogelijk afwijkt van hetgeen in de uitvaardigende
lidstaat is opgelegd. Een wezenlijk verandering van de straf is niet
toegestaan en een verzwaring van de straf evenmin. Bij de voornoemde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

29

aanpassing van de taakstraf blijft de opgelegde verplichting als zodanig
dan ook ongewijzigd: het verrichten van onbetaalde arbeid.
Bij de voorbeelden genoemd op de bladzijden 54 en 55 van de memorie
van toelichting is het niet zo dat de aldaar genoemde termen precies zo
worden gebruikt in het buitenland. Het gaat om de in Nederland gebruikelijke termen en omschrijvingen. Een term als «probation» die in de
Engelse tekst van het kaderbesluit 2008/947/JBZ wordt gebruikt, is in het
Nederlands niet goed te vertalen. Het omvat de Nederlandse termen
«proeftijd», «bijzondere voorwaarden» en «reclasseringstoezicht».
Artikel 3:12
De leden van de SP-fractie constateren dat het OM de tenuitvoerlegging
verplicht moet weigeren indien de opgelegde verplichting een medische
of therapeutische behandeling betreft die niet ten uitvoer kan worden
gelegd binnen het Nederlandse rechtsstelsel of het Nederlandse stelsel
van gezondheidszorg. Zij vragen om wat voor verplichtingen het hier gaat
en of er mogelijkheden zijn om dit om te zetten naar terbeschikkingstelling
(tbs) of voorwaardelijke tbs. Het gaat bij deze verplichtingen om de
verplichting bedoeld in artikel 3:2, eerste lid, onderdeel i, van het
wetsvoorstel: het gebod een therapie of ontwenningskuur te ondergaan.
Het gaat dus om vormen van ambulante behandeling in strafrechtelijke
kader.
De vraag van deze leden of er mogelijkheden zijn om dit om te zetten naar
terbeschikkingstelling (tbs) of voorwaardelijke tbs laat zich niet gemakkelijk beantwoorden. Hiervoor (in paragraaf 5) hebben wij opgemerkt dat
de maatregel van terbeschikkingstelling, zoals wij die in Nederland
kennen, niet in alle EU-lidstaten bekend is. Zij kennen wel maatregelen die
vergelijkbaar zijn, maar de karakteristieken verschillen dan wel van de
Nederlandse tbs. Een maatregel die vergelijkbaar is met de Nederlandse
tbs met dwangverpleging is een vrijheidsbenemende sanctie in de termen
van kaderbesluit 2008/909/JBZ. De tenuitvoerlegging daarvan kan dus niet
op grond van het andere kaderbesluit (kaderbesluit 2008/947/JBZ) worden
overgedragen. De uitvoering van het gebod een therapie of ontwenningskuur te ondergaan, dat als voorwaarde is opgelegd bij een maatregel
die vergelijkbaar is met de Nederlandse tbs met voorwaarden, kan op
grond van kaderbesluit 2008/947/JBZ aan Nederland worden overgedragen. Ten behoeve van de tenuitvoerlegging in Nederland zal dan
uiteraard bekeken moeten worden welke aanpassing van de maatregel
nodig zijn, zodat deze ten uitvoer kan worden gelegd als tbs met
voorwaarden.
Artikel 3:19
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre alle straffen en maatregelen
die Nederland kent in het buitenland zullen worden erkend en ten uitvoer
worden gelegd, of alle lidstaten de taakstraf en alle mogelijke
voorwaarden die in Nederland worden opgelegd kennen en hoe het zit
met tbs. In antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de
PVV-fractie zijn wij hierop reeds ingegaan (zie paragraaf 5). In algemene
zin voegen wij hier nog aan toe dat wij ons goed realiseren dat met
betrekking tot voorwaardelijke en alternatieve straffen veel verschillen
bestaan tussen de lidstaten wat betreft de juridische vormgeving van deze
straffen en de modaliteiten en wijzen van uitvoering. Wij verwachten dan
ook niet dat de overdracht van de tenuitvoerlegging van deze straffen
vanaf het begin soepel en probleemloos zal verlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

30

Artikel 5:2
De leden van de SP-fractie vragen wanneer deze wet naar verwachting in
werking zal treden en wat de gevolgen zijn van het niet halen van de
implementatiedatum van 5 december 2011. Ons streven is gericht op
inwerkingtreding in de zomer van 2012. Vanaf dat moment kan de nieuwe
regeling vervat in dit wetsvoorstel worden toegepast.
Wat betreft kaderbesluit 2008/909/JBZ (vrijheidsstraffen) betekent dit het
volgende. Op grond van de huidige wetgeving (WOTS) zullen de zaken
worden afgehandeld waarin sprake is van een rechterlijke uitspraak die
vóór 5 december 2011 onherroepelijk is geworden. Nederland heeft
namelijk de verklaring op grond van artikel 28, tweede lid, van het
kaderbesluit afgelegd. Dit heeft tot gevolg dat de nieuwe regeling alleen
wordt toegepast op rechterlijke uitspraken die na afloop van de implementatietermijn onherroepelijk zijn geworden. De zaken waarin een
rechterlijke uitspraak op of na 5 december 2011 onherroepelijk is
geworden, zullen afgehandeld worden op grond van de nieuwe regeling,
vanaf het moment dat die in werking treedt.
Wat betreft kaderbesluit 2008/947/JBZ (voorwaardelijke en alternatieve
straffen) zal de nieuwe regeling kunnen worden toegepast vanaf de datum
van inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel. In kaderbesluit
2008/947/JBZ is geen overgangsregeling opgenomen. De datum waarop
de rechterlijke uitspraak onherroepelijk is geworden, is hierbij daarom niet
relevant.
Voor beide kaderbesluiten geldt dat de toepassing ervan alleen mogelijk is
als zowel de uitvaardigende lidstaat, als de uitvoerende lidstaat de
kaderbesluiten heeft geïmplementeerd. Ook na de inwerkingtreding van
de nieuwe regeling in dit wetsvoorstel kan het dus zo zijn dat Nederland
de WOTS blijft toepassen, omdat een andere lidstaat de kaderbesluiten
nog niet in zijn eigen wetgeving heeft geïmplementeerd. Die situatie zal
zich naar verwachting in ieder geval met Frankrijk, Duitsland en Spanje
voordoen, landen waar relatief veel Nederlanders vastzitten. Volgens de
ons ter beschikking staande informatie zullen deze landen niet eerder dan
eind 2012 hun wetgeving hebben aangepast.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 885, nr. 7

31