1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

34 431

Protocol tot wijziging van het Verdrag tussen de
regering van het Koninkrijk der Nederlanden en
de regering van de Republiek Indonesië tot het
vermijden van dubbele belasting en het
voorkomen van het ontgaan van belasting met
betrekking tot belastingen naar het inkomen, en
het Protocol daarbij; Jakarta, 29 januari 2002;
Jakarta, 30 juli 2015

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
15 maart 2016.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 14 april 2016.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der StatenGeneraal

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt
(artikel 26, zesde lid jo vijfde lid, van de Wet
op de Raad van State).

Den Haag, 11 maart 2016
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 30 juli 2015 te Jakarta tot stand gekomen Protocol tot
wijziging van het Verdrag tussen de regering van het Koninkrijk der
Nederlanden en de regering van de Republiek Indonesië tot het vermijden
van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting
met betrekking tot belastingen naar het inkomen, en het Protocol daarbij;
Jakarta, 29 januari 2002 (Trb. 2015, 121).
Een toelichtende nota bij het Protocol treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het Europese deel van Nederland gevraagd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-34431-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
I. ALGEMEEN
I.1. Inleiding
Het onderhavige Protocol (Trb. 2015, 121; hierna aangeduid als: «het
Wijzigingsprotocol») brengt een aantal wijzigingen aan in het op
29 januari 2002 tot stand gekomen Verdrag tussen de regering van het
Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de Republiek Indonesië tot
het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan
van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen, met
Protocol (Trb. 2002, 33; hierna aangeduid als: «het Verdrag»).
Het Wijzigingsprotocol valt binnen de kaders van de Notitie Fiscaal
Verdragsbeleid 2011 (hierna: «NFV 2011»). In onderdeel I.8 van deze
toelichtende nota is het Toetsschema Standaardcriteria Fiscaal Verdragsbeleid 2011 opgenomen.1
I.2. Aanleiding en verloop van de onderhandelingen
Aanleiding voor de totstandkoming van het voorliggende Wijzigingsprotocol is de wens van Indonesië tot aanpassing van de vrijstelling van
bronheffing op interest betaald ter zake van leningen met een looptijd van
meer dan twee jaren alsmede op interest die wordt betaald in verband
met de verkoop op afbetaling van nijverheids- en handelsuitrusting of
wetenschappelijke uitrusting, die in het Verdrag is opgenomen in
artikel 11, vierde lid (hierna aangeduid als: «de vrijstelling»).
Kort na de inwerkingtreding van het Verdrag op 1 januari 2004, liet
Indonesië weten de vrijstelling niet te kunnen toepassen zonder een
gezamenlijk overeen te komen uitvoeringsregeling («Mode of Application») over de teruggaaf van teveel ingehouden bronbelasting.
Indonesië wees daarbij op artikel 11, vijfde lid, van het Verdrag, waarin is
bepaald dat de bevoegde autoriteiten van beide landen in onderlinge
overeenstemming de uitvoeringsregeling van, onder meer, de vrijstelling
zullen vaststellen. Opname van een dergelijke bepaling in belastingverdragen is niet ongebruikelijk, maar het ontbreken van een uitvoeringsregeling tussen Nederland en Indonesië doet naar de mening van
Nederland nog niet af aan de werking van de vrijstelling.2 Desalniettemin
was Nederland bereid zodanige uitvoeringsvoorschriften op te stellen.
Hiertoe heeft op ambtelijk niveau een aantal onderhandelingsrondes
plaatsgevonden in de periode 2005 tot en met 2011. Tevens is de kwestie
bij gelegenheid op ministerieel niveau besproken en via diplomatieke weg
aan de orde gesteld.
Een complicerende factor voor het bereiken van een overeenstemming
over de toepassing van de vrijstelling bleek de verschuiving te zijn van
een relatief beperkte discussie over de te treffen uitvoeringsvoorschriften
naar een veel bredere discussie over het begrip «uiteindelijk gerechtigde»
(«beneficial owner»). Zoals internationaal gebruikelijk komt alleen de
«uiteindelijk gerechtigde» tot de interest in aanmerking voor de
toepassing van de onderhavige vrijstelling van artikel 11, vierde lid, van
het Verdrag. Indonesië bleek bevreesd voor oneigenlijk gebruik van de
vrijstelling voor interest op langlopende leningen en meende dit (veronderstelde) oneigenlijke gebruik te kunnen bestrijden door middel van een
eigen interpretatie van het begrip «uiteindelijk gerechtigde» en nadere
invulling daarvan in de uitvoeringsvoorschriften bij het Verdrag. Tot

1
2

Bijlage bij Kamerstuk 25 087, nr. 7.
Uiteraard kunnen er wel eenzijdige uitvoeringsregelingen zijn voor de praktische uitvoering van
het Verdrag.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

2

dergelijke gezamenlijk overeen te komen uitvoeringsvoorschriften bij het
Verdrag is het uiteindelijk niet gekomen.
Ondertussen publiceerde Indonesië in het najaar van 2009 nationale
uitvoeringsvoorschriften voor de toepassing van in de door Indonesië
gesloten belastingverdragen opgenomen vrijstellingen van bronheffingen.
In deze nationale uitvoeringsvoorschriften stelt Indonesië de facto – niet in
het Verdrag opgenomen – additionele voorwaarden op het punt van de
uiteindelijk gerechtigdheid voor de toepassing van de verdragsvoordelen.
Nederland was niet betrokken bij het opstellen van deze unilaterale
regelingen en heeft aangedrongen op de toezegging van Indonesië dat
deze unilaterale voorschriften niet zouden gelden in relatie tot het
Verdrag.
Uiteindelijk is tijdens de laatste onderhandelingsronde in mei 2011
overeenstemming bereikt over aanpassing van de in het Verdrag
opgenomen vrijstelling van bronbelasting op interest. Kort gezegd, houdt
de aanpassing in dat de in het Verdrag overeengekomen uitsluitende
woonstaatheffing op interest bij langlopende leningen wordt vervangen
door een bronheffing van 5%. Tevens zijn nog enkele additionele
wijzigingen overeengekomen. In paragraaf I.4. wordt een overzicht
gegeven van deze wijzigingen.
Van belang is dat Indonesië tijdens de onderhandelingen heeft bevestigd
dat de bepalingen van het Verdrag, zoals aangepast bij dit Wijzigingsprotocol, voorrang hebben op nationale wetgeving. Mocht een verschil van
inzicht optreden tussen beide Staten over de interpretatie van het begrip
«uiteindelijk gerechtigde», dan zullen de bevoegde autoriteiten trachten
via schriftelijke weg tot een oplossing te komen, indien nodig via de
onderlinge overlegprocedure van artikel 27 van het Verdrag.
I.3. Ontwikkelingen na de onderhandelingen
Nadat de onderhandelingen waren afgerond, zijn de voorbereidingen in
gang gezet voor de ondertekening van het Wijzigingsprotocol. Met name
de Indonesische vertaling van het te ondertekenen Wijzigingsprotocol
leidde tot uitvoerige afstemming, voordat de definitieve versie tussen
beide partijen kon worden geaccordeerd.
Daarnaast heeft het Kabinet, nadat de onderhandelingen over het
onderhavige Wijzigingsprotocol waren afgerond, in het kader van het
mondiale vraagstuk over belastingheffing bij internationaal opererende
bedrijven in zijn reactie van 30 augustus 2013 op het SEO-rapport «Uit de
schaduw van het bankwezen» en het onderzoek van het IBFD naar de
Nederlandse belastingverdragen met ontwikkelingslanden aangegeven
dat met 23 ontwikkelingslanden contact zal worden opgenomen over het
opnemen van anti-misbruikbepalingen in de met die landen gesloten of af
te sluiten belastingverdragen.3 Indonesië is één van deze 23 ontwikkelingslanden en in dat kader heeft Nederland ook aan Indonesië een
voorstel gedaan om in het voorliggende Wijzigingsprotocol nog hiermee
rekening te houden. Indonesië heeft evenwel inmiddels de voorkeur
uitgesproken eerst het Wijzigingsprotocol af te ronden, zonder opneming
van de door Nederland voorgestelde anti-misbruikbepaling. Vervolgens
zal Indonesië het Nederlandse voorstel over het opnemen van een
anti-misbruikbepaling in het Verdrag bezien. Tegen de achtergrond van de
hiervoor uiteengezette ontstaansgeschiedenis van het Wijzigingsprotocol
acht het Kabinet het daarom opportuun nu voort te gaan met de afronding
van het voorliggende Wijzigingsprotocol.

3

Kamerstuk 25 087, nr. 60.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

3

I.4. Inhoud van het Wijzigingsprotocol
I.4.1. Algemeen
In het Wijzigingsprotocol is het volgende overeengekomen:
• De vrijstelling van bronheffing op interest betaald ter zake van een
lening met een looptijd van meer dan twee jaren alsmede op interest
die wordt betaald in verband met de verkoop op afbetaling van
nijverheids- en handelsuitrusting of wetenschappelijke uitrusting
wordt vervangen door een bronheffing van 5%;
• Het algemene bronheffingtarief voor dividenden van 10% wordt
vervangen door een drieledig tarief:
− 5% voor dividenden op deelnemingen van ten minste 25%;
− 10% voor dividenden ontvangen door pensioenfondsen;
− 15% voor overige dividenden;
• Artikel 28 inzake de uitwisseling van informatie wordt geactualiseerd
conform de standaard van artikel 26 OESO-modelverdrag, tekstversie
2005. Verder is vastgelegd dat uitgewisselde informatie tevens kan
worden gebruikt bij de uitvoering van de inkomensgerelateerde
regelingen (toeslagen);
• Toegevoegd wordt een artikel inzake bijstand bij invordering voor
claims groter van € 1.500 of meer;
• In het Protocol bij het Verdrag wordt een bepaling opgenomen,
inhoudende dat de Staten het commentaar bij het OESO-modelverdrag
– op dynamische wijze – zullen hanteren bij de uitleg van de verdragsbepalingen die inhoudelijk overeenstemmen met de bepalingen van
het OESO-modelverdrag. Dat geldt in het bijzonder, doch niet
uitsluitend, voor de term «uiteindelijk gerechtigde»;
• In het Protocol bij het Verdrag wordt expliciet bepaald dat een
uitvoeringsregeling niet vereist is voor de toepassing van de artikelen 10, 11 en 12 van het Verdrag.
De in het Wijzigingsprotocol neergelegde regelingen weerspiegelen een
resultaat dat in het licht van de over en weer naar voren gebrachte
wensen als evenwichtig kan worden beschouwd, rekening houdend met
de belangen van de Indonesische en Nederlandse burgers en bedrijven en
met de heffingsbelangen van zowel Indonesië als Nederland.
I.4.2. De positie van Indonesië als laag-inkomensland
Volgens de categorisatie van het Development Assistance Committee van
de OESO behoort Indonesië tot de categorie other low-income countries.
Voor deze categorie landen is Nederland meer bereid af te wijken van de
verdragsinzet die wordt gevolgd in de onderhandelingen met economisch
meer ontwikkelde landen. In het onderhavige Wijzigingsprotocol komt
deze bereidheid concreet tot uitdrukking in de gewijzigde bronbelastingtarieven voor dividenden en interest. Uiteraard is in bilaterale onderhandelingen ook de inzet van de verdragspartner zelf bepalend voor het te
bereiken eindresultaat.
I.5. Budgettaire gevolgen en administratieve lasten
De budgettaire gevolgen van het Wijzigingsprotocol en de eruit voortvloeiende administratieve lasten zullen naar verwachting neutraal tot zeer
beperkt zijn.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

4

I.6. Inbreng van derden
In een nieuwsbericht van 24 mei 2006 heeft het Ministerie van Financiën
kenbaar gemaakt met Indonesië in onderhandeling te zijn over een
wijzigingsprotocol en belanghebbenden verzocht om voor hen van belang
zijnde aangelegenheden te melden. In de jaren daarop zijn deze onderhandelingen op gezette tijden in nieuwsberichten onder de aandacht
gebracht. Enkele belanghebbenden hebben opmerkingen gemaakt die zijn
gebruikt bij de (voorbereiding van de) onderhandelingen.
I.7. Koninkrijkspositie
Het Verdrag is in 2002, wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft,
aangegaan voor het in Europa gelegen deel daarvan. Het Wijzigingsprotocol brengt daarin geen verandering.
I.8. Toetsschema Standaardcriteria Fiscaal Verdragsbeleid
Het Toetsschema Standaardcriteria Fiscaal Verdragsbeleid 2011 is
hieronder opgenomen. In de rechter kolom van het toetsschema zijn de
paragraafnummers uit deze toelichting opgenomen die corresponderen
met de desbetreffende onderdelen van het schema. Aangezien dit
Wijzigingsprotocol een beperkte wijziging betreft van het Verdrag zijn veel
elementen van de Nederlandse verdragsinzet die in de NFV 2011 zijn
toegelicht in dit schema onder het kopje «n.v.t.» vermeld.
NFV 2011

Inzet

Ja

Deels

Nee

N.v.t.

Zie par.

Algemeen
IV

Globaal beslisschema voor het aangaan van verdragsrelaties gevolgd

1.2.6

Bijzonder regime geheel of gedeeltelijk uitgezonderd van verdragsvoordelen in
gevallen waarin het risico op verdragsmisbruik bestaat

X

Bronstaat verleent ook verdragsvoordelen aan in Nederland gelegen vaste
inrichting die zich in dezelfde situatie bevindt als inwoners van Nederland

X

Dubbele belastingheffing in relatie tot BES eilanden geadresseerd

X

1.3.5

III

X

I.1

Specifieke elementen Verdragstoegang en -voordelen
2.2.1

Vastgelegd is dat een lichaam wordt geacht aan belasting in een verdragsluitende
staat onderworpen te zijn, indien dat lichaam wordt beheerst door de wetten van
die staat of zijn plaats van leiding in die staat heeft
1

X

2.2.1

De vbi komt voor sommige verdragsvoordelen niet in aanmerking

X

2.2.1/II.2

Duidelijkheid is gegeven over de verdragstoegang van en aanspraak op verdragsvoordelen door pensioen- en overheidsfondsen

X

2.2.2

Corporate tiebreaker op basis van plaats van werkelijke leiding opgenomen

X

2.3

Regeling voor oplossing dubbele heffing en vrijstelling ten aanzien van hybride
(rechts)vormen opgenomen

X

Overeenstemming over fiscale behandeling besloten FGR’s als asset poolinginstrument

X

Afgezonderde Particuliere Vermogens tijdens onderhandelingen besproken en zo
nodig geadresseerd in het verdrag

X

2.4

2.5

Ondernemingswinsten
2.6.2

Definitie «vaste inrichting» in overeenstemming met OESO-beginselen

X

2.6.3

Specifieke bepaling in artikel inzake «vaste inrichting» ter behoud van heffingsrecht over winsten behaald met werkzaamheden buitengaats opgenomen

X

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

5

NFV 2011

Inzet

2.6.4

Winsttoerekening vaste inrichtingen conform artikel 7 OESO-modelverdrag

X

2.6.4

Toegang tot onderlingoverlegprocedure en arbitrage in kwesties over winsttoerekening en verrekenprijzen

X

Toekenning heffingsrecht scheep- en luchtvaartwinsten behaald in het internationale verkeer aan de staat van de werkelijke leiding van de onderneming

X

2.6.5

Terugvaloptie: Beperkte bronstaatsheffing scheep- en luchtvaartwinsten

X

2.6.5

Vrijwaring van heffingen over de omzet behaald met passagiers- en vrachtvervoer

X

2.6.5

Ja

Deels

Nee

N.v.t.

Zie par.

Vermogensinkomsten en -winsten
2.7.1

Uitsluitende woonstaatheffing voor deelnemingsdividenden

2.7.2

Tarief portfoliodividenden t.a.v. Nederland niet lager dan 15%

2.8.1

Uitsluitende woonstaatheffing interest & royalty’s

2.8.1

Terugvaloptie: Uitzonderingen bronheffingsrechten

2.9.3

Aanmerkelijkbelangvoorbehoud opgenomen

X

2.9.3

Zo nodig: Uitbreiding aanmerkelijkbelangvoorbehoud indien verdragspartner
waardeaangroei niet belast

X

Zo nodig: Heffingsmogelijkheid bronstaat indien verdragspartner door Nederlands
lichaam betaalde dividenden effectief niet belast

X

Bepaling dat inkoop van aandelen en liquidatie worden beheerst door het
dividendartikel

X

2.9.4

2.9.5

X

II.1

X

II.1
X

II.2

X

II.2

Arbeid
2.10

183-dagenbepaling opgenomen voor inkomsten uit dienstbetrekking

X

2.11.1

Bronstaatheffing voor gefacilieerd opgebouwde pensioenen, onafhankelijk van de
behandeling van de pensioenen in de woonstaat

X

Indien Ja: Geen splitsing particuliere en privaatrechtelijke pensioenen indien
bronstaatheffing

X

2.11.1

Terugvaloptie: Beperkt bronheffingsrecht

X

2.11.5

Regeling voortgezette pensioenpremieaftrek in of bij non- discriminatieartikel

X

2.12

Inkomsten sporters & artiesten vallen onder bepalingen inkomsten uit onderneming of dienstverband

X

2.12

Risico dubbele vrijstelling sporters & artiesten geadresseerd

X

2.13

Specifieke bepaling (hoog)leraren achterwege gelaten

X

2.11.2

Voorkomingsmethodiek
2.15.1

Nederlandse voorkomingsmethodiek opgenomen

2.15.2

Geen tax sparing credit opgenomen

X

II.3
X

Administratieve samenwerking en overig
2.16.1

Verdergaande informatie-uitwisseling mogelijk dan uitwisseling op verzoek

X

II.4

2.16.2

Invorderingsbepaling opgenomen

X

II.5

2.17.1

Arbitragemogelijkheid opgenomen

X

2.17.1

Arbitrage ook mogelijk in gevallen waarin definitieve gerechtelijke uitspraak is
gedaan

X

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

6

NFV 2011

Inzet

Ja

2.21

Terug- en overnameclausule opgenomen in geval regeling nog niet was overeengekomen

Deels

Nee

N.v.t.

Zie par.

X

Instrumentarium voorkomen verdragsmisbruik
2.20.1

2.20.2

Indien aansluiting is gezocht bij nationale antimisbruikleerstukken is consultatie
en/of onderlingoverlegmogelijkheid overeengekomen
Verdragsvoordeelbeperkende bepalingen opgenomen waar interactie tussen
betrokken stelsels verdragsmisbruik meebrengen

X

X

II.3

Ontwikkelingslanden
2.6.2

Uitgebreidere definitie «vaste inrichting»

2.7.1

Bronbelasting op deelnemingsdividenden toegestaan

X

II.1

2.8.1

Bronbelasting op interest & royalty’s toegestaan

X

II.2

Risico’s verdragsmisbruik tijdens onderhandelingen op initiatief van Nederland
besproken en zo nodig geadresseerd in het verdrag

X

I.3 en
II.6

II.2

1

X

Overige onderdelen van het VN-model geaccepteerd ter ondersteuning van de
fiscale ontwikkeling van het ontwikkelingsland

X

Kamerstuk 25 087, nr. 13.

Toelichting
In bovenstaand toetsschema met standaardcriteria voor het sluiten
van belastingverdragen zijn de standaardcriteria opgenomen zoals
geformuleerd en toegelicht in de NFV 2011. Dit schema biedt tevens
uitvoering aan de motie-Van Vliet5 en zal gevoegd worden bij elke
toelichting bij nieuwe belastingverdragen. Per onderdeel zal worden
aangegeven of de inzet geconcretiseerd is in het verdrag en zal
worden verwezen naar de relevante passage in de toelichting.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
II.1. Bronheffing op dividenden (artikel 1 van het Wijzigingsprotocol)
In artikel 10, tweede lid, van het Verdrag is een bronheffingtarief
opgenomen van 10% voor alle dividenden. Dit algemene tarief wordt met
dit Wijzigingsprotocol vervangen door een drieledig tarief. Voor
dividenden betaald in verband met aandelenbelangen van ten minste 25%
wordt het bronheffingtarief verlaagd van 10% naar 5%. Dividenden
ontvangen door erkende en gereguleerde pensioenfondsen blijven
onderworpen aan een bronheffing van 10%. Het tarief voor overige
dividenden wordt verhoogd naar 15%, hetgeen overeenkomt met het
Nederlandse statutaire tarief van de dividendbelasting en in lijn is met het
beleid zoals neergelegd in de NFV 2011.
II.2. Bronheffing op interest (artikel 2 van het Wijzigingsprotocol)
Aanleiding voor de totstandkoming van het Wijzigingsprotocol is de in het
Verdrag opgenomen vrijstelling van bronheffing op interest die wordt
betaald op leningen met een looptijd van meer dan twee jaren en op
interest die wordt betaald in verband met de verkoop op afbetaling van
nijverheids- of handelsuitrusting of wetenschappelijke uitrusting. Deze
vrijstelling is thans opgenomen in artikel 11, vierde lid, van het Verdrag.
5

Kamerstuk 25 087, nr. 8 (Van Vliet, PVV).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

7

Overeengekomen is deze vrijstelling te vervangen door een bronheffingtarief van 5%. De onderhavige bepaling strekt hiertoe.
II.3. Vermijding van dubbele belasting (artikel 3 van het Wijzigingsprotocol)
Nu ingevolge artikel 2 van het Wijzigingsprotocol de vrijstelling van
artikel 11, vierde lid, van het Verdrag wordt vervangen door een
bronheffing van 5%, is het noodzakelijk te voorzien in een door Nederland
te verlenen vermindering ter vermijding van dubbele belasting. Met
letteronderdeel b van artikel 3 van het Wijzigingsprotocol wordt dit
bewerkstelligd door in artikel 24, vierde lid, van het Verdrag een
verwijzing op te nemen naar artikel 11, vierde lid, waarin de bronheffing
van 5% op interest is opgenomen. Voor de goede orde zij er daarbij
opgemerkt dat artikel 24, tweede lid, van het Verdrag al voorziet in een
zodanige door Indonesië spiegelbeeldig te verlenen vermindering, zij het
dat het praktische belang daarvan relatief is aangezien Nederland geen
bronbelasting op interest kent (en er slechts in bijzondere gevallen sprake
is van buitenlandse inkomsten- of vennootschapsbelastingplicht voor
vanuit Nederland ontvangen interest).
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt een omissie in artikel 24, derde
lid, van het Verdrag te herstellen. Ten onrechte was in dit artikellid geen
verwijzing opgenomen naar artikel 16, derde lid, van het Verdrag, met
betrekking tot de inkomsten uit werkzaamheden aan boord van een schip
of vliegtuig in internationaal verkeer. Nederland past, zoals gebruikelijk,
voor deze inkomsten de vrijstellingsmethode toe. Door in artikel 24, derde
lid, van het Verdrag een verwijzing op te nemen naar artikel 16, derde lid,
van het Verdrag, wordt dit nu uitdrukkelijk vastgelegd in het Verdrag.
II.4. Uitwisseling van informatie (artikel 4 en artikel 7 van het
Wijzigingsprotocol)
Artikel 28 van het Verdrag biedt de Staten de mogelijkheid om, op
verzoek, automatisch of spontaan, informatie uit te wisselen. Met artikel 4
van het Wijzigingsprotocol wordt dit artikel in lijn gebracht met het
informatie-uitwisselingsartikel uit het OESO-modelverdrag volgens de
tekstversie 2005. Met de recente toevoeging aan het tweede lid van
artikel 26 OESO-modelverdrag dat de OESO op 17 juli 2012 heeft
gepubliceerd kon tijdens de onderhandelingen geen rekening worden
gehouden, omdat de onderhandelingen, zoals vermeld in paragraaf I.2,
plaats vonden in de periode 2005 tot en met 2011. Het Verdrag inzake
wederzijdse administratieve bijstand in belastingzaken bevat overigens
wel deze OESO-conforme toevoeging. Zowel in Nederland als Indonesië is
dit multilaterale verdrag van toepassing.
In het eerste lid wordt het bereik van de informatie-uitwisseling bepaald.
Volgens de tweede volzin is de informatie-uitwisseling niet beperkt tot
inwoners van de Staten en evenmin tot de belastingen waarop het
Verdrag van toepassing is.
Het tweede lid regelt hoe de Staat die informatie ontvangt van de andere
Staat met deze informatie dient om te gaan en ziet daarmee tevens op de
geheimhoudingsverplichting en het gebruik van de inlichtingen. Zoals het
tweede lid bepaalt, dient informatie, verkregen van een Staat, alleen ter
kennis te worden gebracht aan personen of autoriteiten die in de andere
Staat betrokken zijn bij de in het tweede lid vermelde situaties.
In het derde lid wordt aangegeven onder welke omstandigheden een
Staat geen informatie hoeft te verstrekken aan de andere Staat.
Het vierde lid brengt expliciet tot uitdrukking dat de aangezochte Staat de
gevraagde informatie niet kan weigeren op grond van het feit dat het deze
informatie niet nodig heeft voor de eigen belastingheffing.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

8

Tot slot bepaalt het vijfde lid dat het enkele feit dat informatie in het bezit
is van bijvoorbeeld een bank, een andere financiële instelling of een
zaakwaarnemer, of de informatie betrekking heeft op eigendomsverhoudingen, geen reden is voor de aangezochte Staat om de gevraagde
informatie niet te verstrekken aan de verzoekende Staat.
Op verzoek van Nederland wordt (door middel van artikel 7 van het
Wijzigingsprotocol) de informatie-uitwisseling uitdrukkelijk uitgebreid tot
de Nederlandse inkomensgerelateerde regelingen (toeslagen), waarvan
de uitvoering is opgedragen aan de Nederlandse Belastingdienst6.
Hierdoor mag voor de Nederlandse inkomensgerelateerde regelingen niet
alleen de voor fiscale doeleinden verkregen informatie worden
aangewend, maar mag ook rechtstreeks informatie worden opgevraagd
voor de toepassing van deze inkomensgerelateerde regelingen, ook al is
deze informatie niet relevant voor de belastingheffing.
II.5. Bijstand bij de invordering van belastingen (artikel 5 van het
Wijzigingsprotocol)
Dit artikel voegt een nieuw artikel 28A inzake de bijstand bij invordering
van belastingvorderingen toe aan het Verdrag. Dit artikel stemt in
hoofdzaak overeen met artikel 27 van het OESO-modelverdrag, tekstversie
2010, met enkele geringe afwijkingen die voortvloeien uit het gepubliceerde Nederlandse fiscale verdragsbeleid.
Het eerste lid bevat de verplichting tot het verlenen van de bijstand. Net
als het geval is bij de uitwisseling van informatie, is de bijstand bij
invordering niet beperkt tot inwoners van de Staten en evenmin tot de
belastingen waarop het Verdrag van toepassing is. In het eerste lid is in
afwijking van het bepaalde in artikel 27 van het OESO-modelverdrag een
drempel opgenomen van € 1.500. Dit betekent dat voor bedragen kleiner
dan € 1.500 geen bijstand bij invordering wordt verleend. Deze drempel,
die is opgenomen uit doelmatigheidsoverwegingen, stemt overeen met
de drempel die is opgenomen in de EU-Invorderingsbijstandsrichtlijn7 en
is in lijn met het destijds vigerende Nederlandse verdragsbeleid zoals ook
is neergelegd in de NFV 2011.
Het tweede lid bepaalt wat voor de toepassing van dit artikel wordt
verstaan onder een «belastingvordering». Het gaat om belastingvorderingen met betrekking tot alle soorten belastingen, met inbegrip van
bijkomende kosten. Vorderingen die betrekking hebben op belastingen
geheven op een wijze die in strijd is met het Verdrag zelf of met andere
verdragen waarbij de Staten partij zijn, worden van de invorderingsbijstand uitgezonderd. Bijkomende kosten die onder de invorderingsbijstand
vallen, zijn: interest, bestuursrechtelijke boetes en de kosten van invordering of van conservatoire maatregelen.
Het derde lid bepaalt voorts dat de bijstandverplichting geldt voor
belastingvorderingen die in rechte invorderbaar zijn in de verzoekende
Staat en die – in beginsel – niet meer worden bestreden. Anders evenwel
dan het OESO-modelverdrag maakt het onderhavige derde lid, gebaseerd
op de in onderdeel 2.16.2 van de NFV 2011 neergelegde uitgangspunten,
onderscheid tussen belastingvorderingen verschuldigd door een inwoner
van de verzoekende Staat en een niet-inwoner van die Staat. In geval van
een inwoner kan een verzoek om bijstand worden gedaan wanneer de
belastingvordering niet meer wordt bestreden. Voor een verzoek ten
aanzien van een niet-inwoner zijn de voorwaarden voor het doen van een
verzoek strenger. Het is niet voldoende dat de belastingvordering niet

6
7

Zoals omschreven in de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Stb. 2005, nr. 344).
Richtlijn 2010/24/EU van 16 maart 2010 van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand inzake
de invordering van schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen, rechten en andere
maatregelen, (PbEU 2010, L 84).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

9

meer wordt bestreden maar er mogen ook geen mogelijkheden meer zijn
om de belastingvordering te bestrijden.
Het vierde lid ziet op het nemen van conservatoire maatregelen. De
aangezochte Staat dient voor de invordering van een buitenlandse
belastingschuld dezelfde conservatoire maatregelen te nemen die deze
Staat zou nemen voor de invordering van een binnenlandse schuld. De
aangezochte Staat zal reeds ingaan op een verzoek om conservatoire
maatregelen te nemen, ook al is de belastingschuld nog niet invorderbaar
of nog vatbaar voor bezwaar en beroep.
Het vijfde lid bevat twee voorbehouden op het in het derde en vierde lid
neergelegde verzoek voor de aangezochte Staat om de buitenlandse
belastingschuld in te vorderen als ware het een binnenlandse belastingschuld. Ten eerste gelden de nationale regels met betrekking tot verjaring
van de invordering van belastingschulden niet voor buitenlandse
belastingvorderingen. Ten tweede is bepaald dat aan buitenlandse
belastingvorderingen geen voorrang wordt verleend. Op verzoek van
Nederland is aan het vijfde lid toegevoegd dat invordering niet kan
worden geëffectueerd door middel van inhechtenisneming, tenzij de
bevoegde autoriteiten anders overeenkomen.
Ingevolge het zesde lid kunnen procedures inzake het bestaan, de
geldigheid of het bedrag van een belastingvordering van een verzoekende
Staat niet voor een rechterlijke instantie of administratiefrechtelijk lichaam
van een aangezochte Staat worden gebracht.
Uit het zevende lid volgt dat wanneer niet langer is voldaan aan de
voorwaarden voor het doen van een verzoek tot invordering, bijvoorbeeld
omdat een vordering niet langer invorderbaar is in de verzoekende Staat,
de verzoekende Staat de aangezochte Staat onverwijld op de hoogte dient
te brengen van deze gewijzigde omstandigheden.
In het achtste lid is een aantal beperkingen opgenomen van de
verplichting van de aangezochte Staat om aan een bijstandsverzoek van
de verzoekende Staat te voldoen.
II.6. Toepassing van het OESO-commentaar (artikel 6 van het
Wijzigingsprotocol)
Op verzoek van Nederland is een nieuw artikel «Algemeen» aan het
Protocol bij het Verdrag toegevoegd. Dit artikel betreft de toepasbaarheid
van het commentaar bij het OESO-modelverdrag bij de interpretatie van
de bepalingen van het Verdrag. Hoewel Indonesië geen lid is van de
OESO, maar wel een «key partner» daarvan, is Indonesië het met
Nederland eens dat voor de interpretatie van de bepalingen van het
Verdrag het commentaar bij het OESO-modelverdrag van grote betekenis
is en dat dit commentaar dynamisch dient te worden toegepast. In het
nieuwe artikel «Algemeen» van het Protocol is daarom als uitgangspunt
nadrukkelijk vastgelegd dat beide Staten zich eraan verbinden dat alle
bepalingen van dit Verdrag die gelijk of in wezen gelijksoortig zijn aan de
bepalingen van het OESO-modelverdrag worden geïnterpreteerd
overeenkomstig het OESO-commentaar daarop op het moment van de
toepassing van het Verdrag. Uitzondering hierop vormen eventuele
voorbehouden, opmerkingen of standpunten bij of ten aanzien van het
OESO-modelverdrag of het commentaar daarbij van één of beide Staten.
Het voorgaande wordt in de laatste zin van de toegevoegde bepaling nog
eens benadrukt voor de interpretatie van het begrip «uiteindelijk
gerechtigde».

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

10

II.7. Verzoek om teruggaaf en geen onderlinge overeenstemming
vereist over de wijze van toepassing van de artikelen 10, 11 en 12
(artikel 8 van het Wijzigingsprotocol)
Met artikel 8 van het Wijzigingsprotocol wordt artikel VIII van het Protocol
bij het Verdrag gewijzigd. Het eerste lid van artikel 8 handhaaft de
oorspronkelijke tekst van artikel VIII waarin de gebruikelijke termijn is
opgenomen waarbinnen een teveel aan ingehouden bronbelasting
ingevolge artikel 10, 11 en 12 kan worden teruggevraagd.
Nieuw is het tweede lid van artikel VIII van het Protocol bij het Verdrag.
Het tweede lid bepaalt dat de bevoegde autoriteiten van de Staten
uitvoeringsvoorschriften kunnen vaststellen, maar onderlinge overeenstemming over de wijze van toepassing van de artikelen 10, 11 en 12 is
niet vereist voor de toepassing van deze artikelen. Dit lid is opgenomen
op verzoek van Indonesië, omdat zonder een dergelijke bepaling in
Indonesië geen uitvoering wordt gegeven aan de artikelen 10, 11 en 12
van het Verdrag als er geen uitvoeringsregeling tussen de bevoegde
autoriteiten is overeengekomen. Nederland heeft tijdens de onderhandelingen aangegeven dat, wat Nederland betreft, de Universele Nederlandse
uitvoeringsvoorschriften inzake belastingverdragen van toepassing zijn.8
II.8. Inwerkingtreding (artikel 10 van het Wijzigingsprotocol)
Het Wijzigingsprotocol treedt in werking op de eerste dag van de tweede
maand volgend op de dag waarop de onderscheidenlijke regeringen
elkaar schriftelijk hebben medegedeeld dat de in hun Staten vereiste
(grond)wettelijke vereiste formaliteiten zijn vervuld. De bepalingen vinden
vervolgens toepassing op bedragen die zijn betaald of betaalbaar gesteld
op of na de eerste dag van de tweede maand volgend op de datum van
inwerkingtreding van het Wijzigingsprotocol.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

8

Momenteel de Universele Nederlandse uitvoeringsvoorschriften 2015 inzake belastingverdragen, uitgezonderd het belastingverdrag met de Verenigde Staten van Amerika, en de
Belastingregeling Nederland Curaçao, (Stcrt. 2015, nr. 43413).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 431, nr. 1

11