Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

77
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over advies WRR m.b.t. potentiële
vaccinatieplicht voor het coronavirus (ingezonden 7 september 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 27 september 2022).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het advies van de Wetenschappelijke Raad voor
het Regeringsbeleid (WRR) in samenwerking met adviesraden, waarin wordt
gesproken over het mogelijk invoeren van een vaccinatieplicht voor COVID19?1
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van het rapport «Coronascenario’s doordacht:
Handreiking voor noodzakelijke keuzes» van de WRR en dertien andere
betrokken adviesraden en instituten. Het kabinet beraadt zich momenteel op
een reactie op het rapport en zal deze reactie in het najaar aan uw Kamer
doen toekomen.
Vraag 2
Kunt u uitleggen op welke epidemiologische rechtvaardiging een eventuele
vaccinatieplicht gestoeld zou zijn? Op basis van welke informatie/data acht de
WRR het noodzakelijk een vaccinatieplicht te overwegen? Kunt u een
uitgebreide analyse geven, alsmede overlegging van de relevante stukken en
data?
Antwoord 2
De WRR en de andere betrokken organisaties zijn onafhankelijk en gaan zelf
over de inhoud van hun eigen publicaties. Voor vragen over de onderbouwing van de analyses in het rapport verwijs ik daarom naar het rapport en
naar de organisaties die het advies hebben opgesteld. Vaccineren is in
Nederland een persoonlijke keuze. Het kabinet heeft geen voornemens of
plannen om een vaccinatieplicht in te voeren.

1

ah-tk-20222023-77
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Trouw, 5 september 2022, «Vaccinatieplicht kan een optie zijn, schoolsluiting niet. Dit zijn de
corona-adviezen van de WRR» (https://www.trouw.nl/binnenland/vaccinatieplicht-kan-eenoptie-zijn-schoolsluiting-niet-dit-zijn-de-corona-adviezen-van-de-wrr~b0f48fe3/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Het is overigens onjuist dat de WRR heeft geadviseerd om een vaccinatieplicht te overwegen. De vijf scenario’s die de WRR en KNAW in september
2021 hebben geschetst zijn in dit rapport verder uitgewerkt voor dertien
verschillende beleidsdomeinen. Bij alle scenario’s zijn de mogelijke beleidsimplicaties voor het betreffende domein uitgewerkt door een adviescollege. Er
worden geen eenduidige adviezen gegeven over specifieke beleidsmaatregelen, zoals het vaccinatiebeleid. In het rapport komt een mogelijk te overwegen
vaccinatieverplichting slechts aan bod in de context van de twee slechtste
scenario’s, te weten «Continue strijd» (p. 70) en «Worst case» (p. 87), in het
specifieke beleidsdomein van de mensenrechten. Deze bijdragen zijn
geschreven door het College voor de Rechten van de Mens. Deze analyse
bevat enkel een schets van een kader waarbinnen een dergelijke plicht zou
kunnen worden afgewogen en een indicatie van de voorwaarden waaraan
deze zou moeten voldoen, vanuit de specifieke expertise van het College. Het
is dus geen pleidooi voor een vaccinatieplicht, maar een analyse van de
mogelijke implicaties voor de mensenrechten in Nederland, in het geval een
vaccinatieplicht overwogen zou worden.
Vraag 3
Kunt u uitleggen waarom er toch wordt overwogen om mensen te verplichten zich te vaccineren tegen een virus waarvan zij waarschijnlijk steeds
minder gevaar zullen lopen, aangezien het gevaar en de mortaliteit van
muterende virussen zoals het coronavirus vrijwel altijd afneemt naarmate een
dergelijk virus langer circuleert en vaker muteert?
Antwoord 3
Het kabinet overweegt niet om een vaccinatieplicht in te voeren. De WRR en
de andere betrokken organisaties zijn onafhankelijk en gaan zelf over de
inhoud van hun eigen publicaties. Voor vragen over de onderbouwing van de
analyses in het rapport verwijs ik daarom naar het rapport en naar de
organisaties die het advies hebben opgesteld.
Vraag 4
Kunt u uitleggen in hoeverre een verregaande maatregel als het verplichten
van een weinig werkzaam vaccin in verhouding staat met het gegeven dat het
gevaar en de mortaliteit van muterende virussen zoals het coronavirus vrijwel
altijd afneemt naarmate een dergelijk virus langer circuleert en vaker
muteert?
Antwoord 4
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Kunt u uiteenzetten of en hoe het wettelijk mogelijk is om een behandeling
met een (nieuw en experimenteel) medisch middel te verplichten? Hoe
verhoudt een dergelijke verplichting zich tot artikel 11 van de Grondwet: de
onaantastbaarheid van het lichaam?
Antwoord 5
Voor een mogelijk antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de pagina’s van
het rapport die de aanleiding moeten zijn geweest voor deze schriftelijke
vragen en waarin wordt stilgestaan bij de relatie tussen grondrechten en een
eventuele vaccinatieplicht. De WRR en de andere betrokken organisaties zijn
onafhankelijk en gaan zelf over de inhoud van hun eigen publicaties. Voor
vragen over de onderbouwing van de analyses in het rapport verwijs ik
daarom naar het rapport en naar de organisaties die het advies hebben
opgesteld. Het kabinet overweegt niet om een vaccinatieplicht in te voeren en
ik acht het niet zinvol om nader in te gaan op de eventuele juridische
onderbouwing van een maatregel die het kabinet niet voornemens is in te
voeren.
Ik vind het wel van belang de stelling dat COVID-19-vaccins een «nieuw en
experimenteel medisch middel» zouden zijn te weerleggen. Alle COVID-19vaccins die in Nederland worden gebruikt hebben een voorwaardelijke
vergunning voor de Europese markt. Dit is iets anders dan een vergunning
voor gebruik in noodsituaties, zoals ik ook eerder in antwoorden op vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

van het lid Van Meijeren heb aangegeven2. Met een vergunning voor gebruik
in noodsituaties wordt er geen daadwerkelijke vergunning verleend, maar
wordt het gebruik van een vaccin zonder vergunning tijdelijk toegestaan voor
zo lang de noodsituatie voortduurt. In de procedure voor een voorwaardelijke
vergunning zijn alle verplichtingen met betrekking tot geneesmiddelenbewaking en productiecontroles, alsook de overige verplichtingen na de verlening
van de vergunning wettelijk van toepassing. Een voorwaardelijke vergunning
wordt alleen afgegeven als het vaccin 1) een positieve risico-baten balans
heeft, 2) de vaccins een onvervulde medische behoefte in de context van een
risico voor de volksgezondheid vervult en 3) het waarschijnlijk is dat de
fabrikant de data over effectiviteit en kwaliteit op een later moment kan
leveren. De wetenschappelijke comités van het EMA controleren of deze
verplichtingen worden nageleefd. Op het moment dat voldoende data
beschikbaar is, kan een voorwaardelijke vergunning worden omgezet naar
een reguliere vergunning. Het EMA heeft op 15 september jl. aanbevolen dat
de voorwaardelijke vergunning van de vaccins van Moderna en BioNTech/
Pfizer wordt omgezet naar een reguliere vergunning. Dit is van toepassing op
zowel de originele vaccins van deze producenten als de nieuwe, bivalente
vaccins. Wereldwijd zijn inmiddels ruim 12 miljard doses van de COVID-19vaccins toegediend. De eerste vaccinaties zijn daarbij al ruim 1,5 jaar geleden
gegeven. De bijwerkingen van de COVID-19-vaccins zijn daarmee goed in
beeld en er zijn geen aanwijzingen dat de vaccins op langere termijn
bijwerkingen geven die zouden moeten leiden tot een andere afweging met
betrekking tot de inzet van vaccins. Daarmee is de kwalificatie dat de vaccins
«nieuw en experimenteel» zouden zijn onjuist.
Vraag 6
Hoe zou deze verplichting praktisch geïmplementeerd worden? Is hiervoor al
een strategie bepaald? Zo ja, kunt u deze gedetailleerd inzichtelijk maken?
Antwoord 6
Het kabinet heeft geen voornemens of plannen om een vaccinatieplicht in te
voeren. Ik kan niet ingaan op de implementatie van plannen die het kabinet
niet heeft.
Vraag 7
Welke criteria worden gehanteerd voor het invoeren van een dergelijke
vaccinatieplicht? Bij welke epidemiologische situatie zou deze ingevoerd
worden? Waar is die risicoanalyse op gebaseerd? Kunt u deze informatie
openbaar en toegankelijk maken?
Antwoord 7
Het kabinet heeft geen voornemens of plannen om een vaccinatieplicht in te
voeren.
Vraag 8
Wat zouden de consequenties zijn van het verzaken van deze vaccinatieverplichting? Worden boetes en/of celstraffen opgelegd? Worden ongevaccineerde mensen opnieuw geweerd uit publieke ruimtes? Wordt ongevaccineerde personen de toegang tot zorg ontzegd?
Antwoord 8
Het kabinet heeft geen voornemens of plannen om een vaccinatieplicht in te
voeren. Ik kan niet ingaan op de hypothetische consequenties van het niet
naleven van een verplichting die het kabinet niet overweegt.
Vraag 9
Zouden kinderen ook moeten voldoen aan deze vaccinatieverplichting? Zo ja,
hoe kan dat worden verantwoord aangezien het coronavirus voor kinderen en
jongeren geen enkel risico vormt en steeds meer onderzoeken bovendien
laten zien dat de bijwerkingen bij jonge mensen aanzienlijk zijn, bijvoorbeeld
in de vorm van hartschade?

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2306 (2022D12917).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Er is brede wetenschappelijke consensus over de veiligheid en effectiviteit
van de COVID-19-vaccins, ook bij jonge mensen. Ik zie op dit moment geen
aanleiding om hieraan te twijfelen. Vaccineren is in Nederland een persoonlijke keuze, ook voor jonge mensen, en het kabinet heeft geen voornemens of
plannen om een vaccinatieplicht in te voeren.
Vraag 10
Vindt u het, bezien in het licht van het gegeven dat het gevaar en de
mortaliteit van muterende virussen zoals het coronavirus vrijwel altijd
afneemt naarmate een dergelijk virus langer circuleert en vaker muteert, niet
onverantwoord om een vaccinatieverplichting in te stellen zonder dat
onafhankelijk is onderzocht of er een verband bestaat tussen de bijwerkingen,
sterfte en de coronavaccinaties? Zo nee, waarom niet? Kunt u een uitgebreide
uiteenzetting van de afwegingen en de risico-analyse geven?
Antwoord 10
Het kabinet heeft geen voornemens of plannen om een vaccinatieplicht in te
voeren. Daarnaast is de suggestie dat er geen onafhankelijk onderzoek zou
zijn naar de bijwerkingen van COVID-19-vaccinatie onjuist. Meldingen van
(vermoedelijke) bijwerkingen van COVID-19-vaccinatie worden gemonitord
door Bijwerkingencentrum Lareb, het CBG en het EMA. In de antwoorden op
de schriftelijke vragen die op 5 juli3, 6 juli4 en 25 juli jl.5 door het lid Van Haga
zijn gesteld ben ik uitgebreid ingegaan op de zorgvuldige wijze waarop zij dit
doen.
Vraag 11
Kunt u aangeven waarom rekening wordt gehouden met het scenario zoals
beschreven in het rapport van de WRR over een potentiële externe dreiging
van een ernstige variant uit het buitenland? Zijn er aanwijzingen dat een
dergelijke variant de kop op zou kunnen steken? Zo ja, waar is deze hypothese op gebaseerd en waarom is de Kamer hierover niet ingelicht?
Antwoord 11
De WRR en de andere betrokken organisaties zijn onafhankelijk en gaan zelf
over de inhoud van hun eigen publicaties. Voor vragen over de onderbouwing van de analyses in het rapport verwijs ik daarom naar het rapport en
naar de organisaties die het advies hebben opgesteld. Ik wijs ook op het feit
dat het rapport een scenarioverkenning is. Zoals ook expliciet in de inleiding
van het rapport benoemd, is een scenario niet hetzelfde als een toekomstvoorspelling.
Vraag 12
Heeft u kennisgenomen van de recent gepubliceerde studie «Regular Use of
Ivermectin as Prophylaxis for COVID-19 Led Up to a 92% Reduction in
COVID-19 Mortality Rate in a Dose-Response Manner: Results of a Prospective Observational Study of a Strictly Controlled Population of 88,012
Subjects»?6
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Wat vindt u ervan dat deze studie concludeert dat het middel Ivermectine bij
profylactisch gebruik wel degelijk een ernstig verloop van COVID-19 voorkomt
en bijdraagt aan een significante vermindering van ziekenhuisopnames?
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3760 (2022D33037).
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3766 (2022D33144).
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3796 (2022D33279).
6
Cureus, 31 augustus 2022, «Regular Use of Ivermectin as Prophylaxis for COVID-19 Led Up to a
92% Reduction in COVID-19 Mortality Rate in a Dose-Response Manner: Results of a
Prospective Observational Study of a Strictly Controlled Population of 88,012 Subjects»
(www.cureus.com/articles/111851-regular-use-of-ivermectin-as-prophylaxis-for-covid-19-led-upto-a-92-reduction-in-covid-19-mortality-rate-in-a-dose-response-manner-results-of-aprospective-observational-study-of-a-strictly-controlled-population-of-88012-subjects).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn antwoorden op
schriftelijke vragen van het lid Van Houwelingen (FvD)7.
Vraag 14
Deelt u de mening dat dat deze onderzoeksresultaten het vermeende belang
van vaccinatie als «enige uitweg» uit de coronacrisis onderuit haalt? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 14
Vaccinatie levert een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van het
coronavirus, omdat het ervoor zorgt dat minder mensen ernstig ziek worden
door het virus. Vaccineren is echter slechts één onderdeel van de aanpak van
het kabinet.
In de brieven aan uw Kamer van 1 april8, 13 juni9 en 16 september jl.10 heeft
het kabinet de verschillende elementen van de langetermijnaanpak COVID-19
uitgebreid toegelicht.
Vraag 15
Welke impact denk u dat een vaccinatieverplichting zal hebben op de
samenleving? Hoe verhoudt zich deze verregaande en buitenproportionele
maatregel tot alle maatschappelijke onrust die de coronamaatregelen de
afgelopen jaren al hebben veroorzaakt? Bent u niet van mening dat een
dergelijke verplichting deze onrust alleen maar zal aanwakkeren?
Antwoord 15
Ik acht het niet zinvol om te speculeren over de eventuele impact van het
invoeren van een maatregel die het kabinet niet overweegt.
Vraag 16
Wat zullen de economische gevolgen van een vaccinatieverplichting zijn? Is in
kaart gebracht welke schade deze maatregel zal aanrichten bij ondernemers/
het midden- en kleinbedrijf (MKB)?
Antwoord 16
Zie mijn antwoord op vraag 15.
Vraag 17
Wat zullen de gevolgen van een vaccinatieverplichting zijn voor het onderwijs
en de arbeidsmarkt? Worden ongevaccineerde leerlingen en werknemers
geweigerd op scholen en op hun werk? Zo ja, vindt u de schade die dat zal
aanrichten geoorloofd?
Antwoord 17
Zie mijn antwoord op vraag 15.
Vraag 18
Als in de toekomst blijkt dat de coronavaccins geleid hebben tot gezondheidsschade en/of sterfte, is de overheid dan aansprakelijk voor de geleden
schade, aangezien zij mensen heeft verplicht zich te laten vaccineren? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 18
Het kabinet heeft geen voornemens of plannen om een vaccinatieplicht in te
voeren. Ik kan dan ook niet ingaan op de aansprakelijkheid voor de mogelijke
gevolgen van beleid dat het kabinet niet voert.

7

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 253 (2021D37984).
Kamerstuk 25 295, nr. 1834.
9
Kamerstuk 25 295, nr. 1883.
10
Kamerstuk 25 295, nr. 1942.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5