Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 603

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2021
Inleiding
Het kabinet hecht groot belang aan een effectieve bestrijding van de
schuldenproblematiek. Het belang wordt benadrukt nu het aantal
financieel kwetsbare groepen toeneemt door de Corona-pandemie. Met
de Brede Schuldenaanpak zet het kabinet onverminderd in op het
inperken van de oorzaken en de gevolgen van financiële problemen. Over
de voortgang van de Brede Schuldenaanpak heb ik uw Kamer kort
geleden geïnformeerd.1 Een onderdeel van de Brede Schuldenaanpak is
de implementatie van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (hierna
ook: de wet). Deze wet is op 1 januari 2021 in werking getreden. In deze
brief informeer ik uw Kamer mede namens de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretarissen van Financiën over de actuele stand
van zaken rond de uitvoering van de wet en het programma Stroomlijning
Keten voor Derdenbeslag.2
Wet vereenvoudiging beslagvrije voet
Met de inwerkingtreding van de wet wordt het bestaansminimum van
mensen op wiens inkomen beslag wordt gelegd beter geborgd door
beslagleggende partijen. Het gaat om gerechtsdeurwaarders, gemeenten,
waterschappen, UWV, de SVB, het CJIB, het LBIO en de Belastingdienst.
Voor inwerkingtreding van de wet werd 75% van de mensen met een te
lage beslagvrije voet3 geconfronteerd.4 Een belangrijke oorzaak hiervan
was dat de burger zelf informatie moest verstrekken om de beslagvrije
1

Kamerstuk 24 515, nr. 600.
Deze brief is een vervolg op de voortgangsbrief van 8 december 2020, Kamerstuk 24 515, nr.
575.
3
D.w.z. het deel van het inkomen waarover de burger na beslag moet kunnen beschikken.
4
Kamerstuk 34 628, nr. 3, p. 1.
2

kst-24515-603
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 515, nr. 603

1

voet correct vast te stellen. In stressvolle schuldensituaties komt het
begrijpelijkerwijs echter regelmatig voor dat mensen informatie niet, te
laat of onvolledig geven. Voor de berekening van de beslagvrije voet zijn
beslagleggers onder de nieuwe wet niet langer vooral afhankelijk van
informatie van de burger. De burger hoeft de beslagvrije voet in principe
alleen nog te controleren. Hiermee is de burger zoveel mogelijk ontzorgd.
Om de vereenvoudigde beslagvrije voet correct te berekenen moet een
beslagleggende partij beschikken over – een aansluiting op – een
rekenmodule. De rekenmodule berekent op basis van inkomensgegevens5
en de leefsituatie6 de beslagvrije voet.
Alle gerechtsdeurwaarders, UWV, de SVB, het CJIB, het LBIO en ongeveer
twee derde van alle gemeenten en waterschappen beschikken thans over
– aansluiting op – een rekenmodule en berekenen de beslagvrije voet via
deze weg. De Belastingdienst beschikt over een eigen rekenmodule. Het
deel van de gemeenten en waterschappen dat nog niet is aangesloten op
een rekenmodule maakt gebruik van de overgangstermijn op grond
waarvan ze de oude beslagvrije voet mogen hanteren, of legt nog geen
beslag.7 Deze partijen passen uiterlijk vanaf 1 juli a.s. de vereenvoudigde
beslagvrije voet toe.
Sinds 4 januari 2021 is ook het burgerportaal live. Elke burger kan hierop
eenvoudig relevante informatie over de beslagvrije voet raadplegen en
zijn beslagvrije voet herrekenen. Het burgerportaal wordt doorlopend
verder verbeterd aan de hand van bevindingen van een burgerpanel,
professionals uit het werkveld en ervaringen met het portaal in de praktijk.
De nieuwe processen en systemen voor de berekening van de beslagvrije
voet worden continu gemonitord en waar nodig geoptimaliseerd. Op deze
manier kunnen knelpunten, die zijn te verwachten bij een dergelijke
omvangrijke operatie als de implementatie van deze wet, zo snel mogelijk
door ketenpartijen worden herkend en opgelost. Zo bleek dat de beslagvrije voet in sommige gevallen lager uitviel dan zou moeten bij mensen
die de salarisuitbetaling per vier weken ontvangen in plaats van per
maand en is een knelpunt ontstaan bij het vaststellen van het gemiddeld
maandinkomen. Beide gevallen worden in de keten opgelost door de
rekenmodule aan te passen. Verder bleek dat een te lage beslagvrije voet
is berekend in gevallen waarbij door een inkomensverstrekker de
vakantietoeslag jaarlijks wordt doorgegeven aan de Polisadministratie in
plaats van maandelijks. Dit doet zich in elk geval voor bij ruim
tweehonderd gemeenten en betreft ongeveer 15.000 beslagen. Bijstandsgerechtigden uit die gemeenten die in januari, februari of begin maart zijn
geconfronteerd met een beslaglegging of herberekening van een eerder
vastgestelde beslagvrije voet kregen hierdoor een beslagvrije voet van
90% van de verstrekte uitkering in plaats van 95%. Ketenpartijen hebben
hun werkwijze aangepast zodat tijdelijk een extra, handmatige controle
plaatsvindt bij de berekening van de beslagvrije voet en de afdracht van
de afloscapaciteit. Gelijktijdig werken de ketenpartijen en het ketenbureau
van het Ministerie van SZW aan een structurele oplossing. Daarnaast
5

Afkomstig uit de UWV Polisadministratie.
Afkomstig uit de Basisregistratie Personen.
7
In het besluit van 16 december 2020 heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
o.g.v. artikel XXIIIc van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet de organisaties aangewezen
die een beroep mogen doen op de overgangstermijn (Stcrt. 2020, nr. 67663). Een aantal
organisaties heeft zich afgemeld omdat zij de vereenvoudigde beslagvrije voet inmiddels
toepassen. Die organisaties zullen worden geschrapt uit voornoemd besluit. Onlangs meldde
de VNG dat er organisaties zijn die vanwege veranderde omstandigheden alsnog een beroep
willen doen op de overgangstermijn. Deze organisaties zullen worden toegevoegd aan het
besluit.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 515, nr. 603

2

wordt uitgezocht of dit zich ook voordoet bij andere inhoudingsplichtigen.
Ik zal uw Kamer hierover nader informeren.
De Belastingdienst kan de beslagvrije voet in bepaalde gevallen nog niet
herzien. Dit wordt veroorzaakt door problemen in de systemen die op dit
moment worden verholpen. Lopende vorderingen ouder dan twaalf
maanden zijn daarom stopgezet en de betreffende burgers en hun
werkgevers zijn geïnformeerd. Over verrekeningen van toeslagen op
dezelfde toeslagsoort die de Belastingdienst heeft gestart vóór 1 januari
2021 wordt uw Kamer geïnformeerd bij de beantwoording van de hierover
gestelde Kamervragen.
Ik betreur het dat mensen, die veelal in een financieel kwetsbare positie
verkeren, worden geconfronteerd met knelpunten bij de implementatie
van de vereenvoudigde beslagvrije voet. Alle ketenpartijen werken er hard
aan om knelpunten zo snel mogelijk op te lossen zodat de burger hiervan
geen hinder ondervindt. Door een intensieve samenwerking in de keten
tussen gemeenten en beslagleggers wordt de beslagvrije voet direct
hersteld. De betreffende burgers worden geïnformeerd over de herberekening van de beslagvrije voet. De deurwaarder stort het teveel
ingehouden bedrag terug aan de burger. Als dat niet direct kan, bijvoorbeeld wanneer de deurwaarder het bedrag al heeft doorgestort naar de
schuldeiser, wordt een oplossing op maat gezocht. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een schuldeiser die het teveel ingehouden zelf
terugstort aan de schuldenaar of het maken van aanvullende afspraken
zodat er de navolgende maanden minder op het inkomen wordt
ingehouden.
De leden Van Kent en Maatoug hebben vragen gesteld over woonkosten
bij het berekenen van de beslagvrije voet. Het lid Maatoug heeft tijdens
het vragenuur op 18 mei jl. (Handelingen II 2020/21, nr. 76, Vragenuur)
gevraagd dit onderwerp ook in deze voortgangsbrief te betrekken.
Omwille van de zo spoedig mogelijke verzending van de brief, bericht ik
uw Kamer op zo kort mogelijke termijn nader over de woonkosten bij de
beantwoording van de Kamervragen die voornoemde leden hierover
hebben gesteld.
Stroomlijning Keten voor Derdenbeslag
Het programma Stroomlijning Keten voor Derdenbeslag heeft tot doel de
gegevensuitwisseling tussen de ketenpartijen te verbeteren. Daarvoor zal
een ICT-voorziening worden gebouwd waarmee gerechtsdeurwaarders,
gemeenten, waterschappen, UWV, de SVB, het CJIB, het LBIO en de
Belastingdienst informatie kunnen uitwisselen.8 Op die manier kan het
bestaansminimum beter worden geborgd van mensen op wiens inkomen
verschillende beslagen zijn gelegd of wordt verrekend en kunnen
onnodige proces- en executiekosten zoveel mogelijk worden voorkomen.
De verbeterde gegevensuitwisseling is een aanvulling op de Wet
vereenvoudiging beslagvrije voet. De grondslag voor de gegevensuitwisseling wordt geregeld in het wetsvoorstel Wet stroomlijning keten
derdenbeslag. De noodzakelijke voorbereidingen voor de start van de
bouw van de ICT-voorziening zijn in 2020 gestart. Daarbij zijn de gerechtsdeurwaarders, gemeenten, waterschappen, UWV, de SVB, het CJIB, het
LBIO en de Belastingdienst nauw betrokken. Ik hecht eraan dat deze
ketenpartijen de gelegenheid hebben om de recent in werking getreden
Wet vereenvoudiging beslagvrije voet goed te implementeren. Dat
betekent dat ze voldoende gelegenheid moeten hebben voor het oplossen
van knelpunten die onvermijdelijk zijn bij een omvangrijke operatie zoals
8

Zie hierover ook de voortgangsbrief van 8 december 2020 Kamerstuk 24 515, nr. 575.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 515, nr. 603

3

de overgang op de vereenvoudigde beslagvrije voet. Daarom worden de
voorbereidingen in het programma Stroomlijning Keten voor Derdenbeslag waar nodig getemporiseerd.
Met ketenpartijen wordt een nieuwe planning afgestemd waarin ook de
verwachte indiening van het wetsvoorstel bij uw Kamer zal worden
opgenomen. Uitgangspunt is dat waar mogelijk voortgang geboekt blijft
worden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 515, nr. 603

4