Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 128

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2010)

Nr. 52

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 18 november 2009
De vaste commissie voor Financiën1 heeft op 9 november 2009 overleg
gevoerd met staatssecretaris De Jager van Financiën over het Belastingplan 2010.
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Blok
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD),
voorzitter, Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter,
Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De
Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben
(SP), Kalma (PvdA), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA),
Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang
(PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GroenLinks) en Linhard (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes
(VVD), Pieper (CDA), Aptroot (VVD), Jan de
Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA),
Elias (VVD), De Pater-van der Meer (CDA),
Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker
(ChristenUnie), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV),
Heerts (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD),
Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven
(SP), Vendrik (GroenLinks) en Smeets (PvdA).

KST137485
0910tkkst32128-52
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

1

Stenografisch verslag van een
wetgevingsoverleg van de
vaste commissie voor
Financiën

Voorzitter: Blok
Aanwezig zijn 9 leden der Kamer, te weten:
Bashir, Blok, Cramer, Tony van Dijck, Omtzigt, Remkes,
Sap, Tang en Van der Vlies,
en de heer De Jager, staatssecretaris van Financiën, die
vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan
2010) (32128);
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale
maatregelen 2010) (32129);
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale vereenvoudigingswet 2010) (32130);
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met de
afschaffing van de vliegbelasting (32132);
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale onderhoudswet 2010) (32133).
De voorzitter: Ik heet iedereen van harte welkom. De
staatssecretaris begint straks met zijn antwoord in eerste
termijn. Hij zal daarbij dezelfde indeling in blokken
hanteren als de Kamer gehanteerd heeft in haar eerste
termijn. Aan het einde van ieder blok is er uitgebreide
gelegenheid voor interrupties. Als er tussendoor iets
ontzettend belangrijks is, kan het natuurlijk altijd. Omdat
het onderwerp een wat technisch karakter heeft, lijkt het
mij goed om de interrupties te clusteren aan het eind
van de blokken.
De vergadering wordt in ieder geval geschorst van half
vier tot half zes omdat de staatssecretaris aanwezig zal
zijn bij het jaarcongres van MKB Nederland. Het overleg
zal zo nodig na half zes voortgezet worden.
Ik geef het woord aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris De Jager: Voorzitter. Hebt u de blokjes
aangegeven?
De voorzitter: Nee, maar u begint vast met het blokje
algemeen.

Maandag 9 november 2009
Aanvang 09.45 uur

Staatssecretaris De Jager: Ja, daarmee begin ik. In
verband met het verwachtingspatroon van de Kamerleden: daarna doe ik het blokje ondernemerschap en
vervolgens de blokjes vergroening en mobiliteit, kleine
banen, integratieheffing en boetebeleid, overige fiscale
maatregelen en als laatste blokje de fiscale vereenvoudigingswet.
De heer Remkes (VVD): Dat zijn niet de blokjes die de
Kamer in eerste termijn heeft gebruikt.
De voorzitter: Jawel, maar de vorige keer zijn de laatste
blokken in elkaar geschoven.
Staatssecretaris De Jager: Klopt. Ondernemerschap en
vergroening vormden de vorige keer één blokje. Toen
constateerden de Kamerleden al dat dit wel heel veel
was voor een blokje. Vandaar dat het nu twee blokken
geworden zijn. De helft van de vragen ging immers al
over dit ene blokje.
Ik dank alle Kamerleden hartelijk voor hun inbreng.
Vandaag ligt opnieuw een flink pakket aan voorstellen
voor. Ik dank de Kamer nadrukkelijk voor de voortvarende behandeling. Vrijwel alle vragen uit de eerste
ronde van het wetgevingsoverleg heb ik schriftelijk van
een antwoord voorzien. Ik kan mij in de mondelinge
inbreng dan ook op de hoofdlijnen concentreren.
Nagenoeg alle vragen zijn dus al schriftelijk beantwoord.
Ik zal een aantal punten duidelijk meenemen in de
hoofdlijnen.
Ik begin met enkele opmerkingen over het wetgevingsproces. De heer Tang vroeg of gewerkt kan worden met
inspraakrondes. De heer Omtzigt vroeg welke voorstellen
wel of niet met een Belastingplan meelopen. De heer
Remkes vreest dat ik de Kamer als een soort stempelmachine beschouw.
Het pakket bestaat dit jaar uit een forse hoeveelheid
voorstellen die in korte tijd moesten worden verwerkt. Ik
dank de Kamer dan ook hartelijk voor de procedure van
een wetgevingsoverleg in twee dagen. Dat hebben wij
vorig jaar voor het eerst zo gedaan. Dat komt de kwaliteit
van het wetgevingsproces enorm ten goede. Ik weet nog
dat wij de eerste keer, met het enorm grote Belastingplan
2008, tot diep in de nacht doorgingen. Wij moesten toen
tot onze teleurstelling midden in de nacht constateren
dat wij toch nog niet helemaal klaar waren. Ik moest toen
overigens ook nog naar Brussel voor de Ecofin. Dat gaat
nu een stuk beter. Het is voor ons wel heel veel extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

3

werk. Het voorbereiden van alle schriftelijke antwoorden
is heel veel werk. Het komt echter de zorgvuldigheid van
het wetgevingsproces sterk ten goede.
Ik beschouw de Kamer uiteraard niet als een stempelmachine. Ik roep bij de heer Remkes als voorbeeld de
behandeling van de Successiewet in herinnering. Daarbij
is een enorm uitgebreid traject doorlopen. Ik weet dus
als geen ander dat de Kamer haar eigen agenda volgt.
Het is natuurlijk wel zo dat de fiscaliteit als geen ander
een beleidsterrein is waarop sprake is van heel veel
veranderende wetgeving. Ook zonder al die mooie
plannen moeten wij vaak heel veel technische wijzigingen doorvoeren. Dat zijn een soort ’’moetjes’’, die ieder
jaar gedaan moeten worden. Dat vertroebelt een beetje
het beeld.
Tegen de heer Omtzigt zeg ik dat in het Belastingplan in
het algemeen de maatregelen voor het budgettaire beeld
en het koopkrachtbeeld worden ondergebracht. Boetes
zijn ook budgettair, dus als deze in het volgend jaar
ingaan, worden zij ook in het Belastingplan ondergebracht en in de Overige Fiscale Maatregelen, die op
1 januari in werking treden. De suggestie van de heer
Tang om een inspraakronde voor maatschappelijke
organisaties te houden, vind ik interessant. Wij organiseren inmiddels al zoiets voor het NOB, maar ik ben bereid
om mijn mensen en middelen in te zetten om dat veel
breder te maken, ingaande het volgend Belastingplan.
Direct na Prinsjesdag is er een mooie periode voor een
soort maatschappelijke inspraakronde voor relevante
organisaties, omdat de focus hier in Den Haag dan even
ligt op de algemene politieke beschouwingen en de
algemene financiële beschouwingen. Dat is een mooi
moment om wat breder te consulteren. Ik vind dat dus
een interessant voorstel.
De heer Remkes en mevrouw Sap hebben gevraagd naar
de Studiecommissie Belastingstelsel. Het is de zorg van
de heer Remkes of het kabinet wel beslissingen zal
nemen en of budgetneutraliteit het uitgangspunt is.
De heer Remkes (VVD): Er is geen sprake van een zorg.
Staatssecretaris De Jager: Ik noem het de zorg van de
heer Remkes. Hij begrijpt ook wel dat wij het op dit punt
met elkaar oneens zijn.
De Studiecommissie Belastingstelsel doet een voorstudie
naar scenario’s voor een mogelijke herziening. Het
uitgangspunt van die studiecommissie is daarbij
budgetneutraliteit. Het kabinet zal wel degelijk beslissingen nemen op basis van de heroverwegingen en de
uitkomst van de studiecommissie. Daarnaast is een
eventuele verhoging, maar zelfs ook een verlaging van
belastingopbrengsten een politieke beslissing. Daarvoor
hebben wij die studiecommissie echter niet nodig. Dat is
een politieke afweging.
Ik reageer nog even op de stelling van mevrouw Sap dat
het kabinet 50% heroverweging en 50% lastenverzwaring
als doel heeft. Dat is absoluut niet het geval. Die
conclusie heeft de heer Vendrik getrokken naar aanleiding van een voorbeeld van de staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken over de gevolgen voor gemeenten.
Het is daarbij zo dat de ontwikkeling van het Gemeentefonds samenhangt met de groei of de krimp van circa de
helft van de Rijksuitgaven. Dat worden de netto
gecorrigeerde rijksuitgaven genoemd. Het klopt echter
absoluut niet dat de andere helft zou worden ingevuld

door lastenverzwaring. Dat is gewoon een misverstand
bij de GroenLinksfractie.
Dit was het algemene blokje.
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. Ik ben blij dat de
staatssecretaris positief reageert op de suggestie om
maatschappelijke organisaties te betrekken bij de
aanloop naar de bespreking van het Belastingplan in het
parlement. Ik hoop dat deze bijeenkomsten openbaar
kunnen zijn. Hiervan kan ook de Tweede Kamer leren wat
er zoal gewisseld wordt en welke conclusies uit die
gesprekken getrokken zouden moeten worden. Dat is een
van de ideeën die ik heb. Het is allemaal nog in een wat
pril stadium, maar is de staatssecretaris bereid om met
de vaste commissie voor Financiën te overleggen over
de wijze waarop die betrokkenheid vorm kan krijgen?
Staatssecretaris De Jager: Daar ben ik uiteraard toe
bereid. Ik zie de voordelen van openbaarheid in, maar ik
zie er ook de voordelen van in dat de bijeenkomsten niet
openbaar zijn. Bepaalde belangenorganisaties overleggen wellicht liever achter gesloten deuren. Ik sta er
echter helemaal open voor, dus laten wij dat overleg
voeren met de vaste commissie voor Financiën.
De heer Remkes (VVD): Ik vind dat de Kamer linksom of
rechtsom op de hoogte moet worden gebracht van de
resultaten. Als dat kan worden toegezegd, ben ik
daarmee tevreden.
Waar het mij in de eerste termijn om ging, is de
veelheid. Het gaat mij niet om de technische aanpassingen. De staatssecretaris zal ook wel hebben gemerkt dat
daarover in de schriftelijke voorbereiding niet heel veel
opmerkingen zijn gemaakt. Het gaat mij natuurlijk om de
stapel aanpassingen en voorstellen die er wezenlijk toe
doen en die relevant zijn voor burgers. De Kamer heeft
daarvoor in feite gewoon te weinig voorbereidingstijd,
zeker als er op de valreep nog tweede nota’s van
wijziging komen. Daarnaast heeft de staatssecretaris
gezegd: het kabinet gaat nog besluiten nemen over de
studiecommissie. Nu gaat de fase van de voorstudie in.
Mijn vraag is: wanneer ligt dan het besluitvormingsmoment? Na de voorstudie zal immers nog iets anders
moeten gebeuren. Ik zou het op prijs stellen als daarop
wat preciezer zou worden ingezoomd.
Staatssecretaris De Jager: Wat de heer Remkes zegt,
begrijp ik goed. Het is misschien niet eens zozeer de
hoeveelheid, als wel het feit dat er een aantal belangrijke
voorstellen is gedaan. Het eerste Belastingplan dat na
mijn aantreden werd behandeld, was het Belastingplan
2008. Ik roep in de herinnering dat wij sindsdien grote
stappen hebben gezet. Zo hebben wij niet meer alles in
het Belastingplan gestopt maar verschillende wetten
gemaakt. Hiermee zijn wij tegemoetgekomen aan kritiek
van de Eerste Kamer en van de Raad van State. Het blijft
weliswaar voor de Tweede Kamer nog een behoorlijke
hoeveelheid, maar in ieder geval is het wetgevingsproces
zo een stuk zorgvuldiger opgepakt. Het Belastingplan
2008 was een stuk groter – het bevatte heel forse
voorstellen – dan het Belastingplan 2010. Daar hebben
wij een aantal andere wetten bij gezet. Wij zullen
natuurlijk altijd met zorg met de wetgevingsprocedure
omgaan. Daarnaast overwegen wij, zoals ik in de
schriftelijke beantwoording al heb aangegeven, naar ik
meen – anders deel ik het bij dezen mondeling mee – of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

4

een nadere technische briefing mogelijk is om de
Kamerleden zo goed mogelijk in staat te stellen om dit te
behandelen. Zo’n briefing leent zich wellicht ook voor
een overleg met de vaste commissie. Het is echter in de
geschiedenis een beetje vaste prik dat het Belastingplan
zowel op de Tweede Kamer als op de staatssecretaris zelf
en zeker op zijn ambtelijke ondersteuning een fors beslag
legt in het najaar. Laten wij samen bekijken hoe wij dit zo
zorgvuldig mogelijk kunnen begeleiden, onder andere
bijvoorbeeld door middel van extra briefings.
De heer Tony van Dijck (PVV): De staatssecretaris heeft
gezegd: in het kader van de herbezinning kijken wij met
de twintigste werkgroep naar de Belastingdienst, maar
dan budgetneutraal. Wij kijken niet naar de Belastingdienst om daarbij eventueel geld vrij te spelen om het
tekort terug te dringen. Zo heb ik het tenminste
begrepen. Maar bij de herbezinning kun je natuurlijk ook
snijden wat betreft niet belastinguitgaven en daarmee
geld vrij spelen voor het tekort. Ik begrijp dus de
opmerking niet dat de herbezinningsgroep die naar de
Belastingdienst kijkt, dat budgetneutraal doet. Daarnaast
mis ik maatregelen voor het bestrijden van de werkloosheid. Wij weten allemaal dat die volgend jaar gigantisch
oploopt, en in het hele Belastingplan tref ik niet meer
aan dan een regeling voor kleine baantjes. Is er niet
meer in de belastingsfeer te verzinnen om de werkloosheid terug te dringen?
Staatssecretaris De Jager: In mijn antwoord zal ik
tevens ingaan op de tweede vraag van de heer Remkes
over de voorstudie. Eerst zal ik, in het bijzonder in reactie
op de vraag van de heer Van Dijck, uiteenzetten wat de
voorstudie en de heroverweging precies zijn. Deze
hebben weliswaar met elkaar te maken, maar het is toch
net niet helemaal hetzelfde. Wij hebben negentien
heroverwegingsgroepen. Een daarvan is voor de
heroverweging fiscale uitvoering. Daarnaast is er nog
een heroverweging toeslagen. Daarbij gaat het om
bezuinigen: minder uitgeven. Centraal staat dan de
vraag: hoe kun je door het beter te doen, bijvoorbeeld
door radicaal te vereenvoudigen, in ieder geval dezelfde
opbrengst – anders snij je in eigen vlees – ophalen met
een kleiner apparaat? Is het mogelijk om te bezuinigen
op de uitvoering, op de Belastingdienst, zonder dat de
kwaliteit van de dienstverlening of de opbrengst van de
belastingen in het geding komen? Dat is gewoon
bezuinigen. Het gaat daarbij namelijk om de kosten die
de overheid moet maken om belasting op te brengen, de
zogenaamde perceptiekosten. Als je die kunt verlagen,
dan bezuinig je dus. Dat is de ene kant. Aan de andere
kant lopen in de voorstudie wel degelijk belastinguitgaven mee. Dat is ook het geval in een aantal van de
heroverwegingsgroepen. Bij het milieu is het natuurlijk
onlogisch als je alleen naar de uitgavenregeling zoals de
SDE-regeling zou kijken, en bijvoorbeeld niet naar de
EIA, MIA en Vamil. Je zou dat in zekere zin concurrerende instrumenten kunnen noemen. Hetzelfde geldt
voor landbouw en op het gebied van wonen. Er wordt bij
de verschillende heroverwegingsgroepen dus wel
degelijk gekeken naar belastinguitgaven.
Dan is er de voorstudiecommissie. Dat is een aparte club
die iets anders is ingericht. Er zitten onder anderen ook
externe hoogleraren, want het gaat over een heel nieuw
belastingstelsel. Hoe kun je dat solider, duurzamer,
eenvoudiger en houdbaarder maken? Die commissie

heeft niet de taak meegekregen om extra belastinggeld
op te halen, want dat is niet zo’n moeilijke opgave. Je
kunt de btw 1% verhogen, dan heb je 2 mld. erbij. Het
gaat erom dat je heel fundamenteel kijkt hoe wij het veel
beter en eenvoudiger kunnen doen, ook gelet op het
bevorderen van ondernemerschap en eenvoud en hoe
het houdbaarder kan met het oog op de toekomst. Dat
gebeurt in de voorstudie belastingherziening. De
commissie heeft dus niet als taakstelling meegekregen
om geld op te halen. Dat kan een politieke afweging
daarna zijn. De commissie kan daarvoor wel de brokken
aanleveren. In de heroverwegingsgroepen kijken wij ook
naar belastinguitgaven. Een punt daarbij is wel dat je, als
je belastinguitgaven schrapt, je de lasten aan het
verzwaren bent. Je moet altijd bekijken hoe de totale
lasten komen te liggen, maar dat is onderdeel van de
politieke besluitvorming.
De heer Remkes vroeg wanneer die beslissingen worden
genomen. Wij hebben aan de Kamer officieel bekendgemaakt dat ergens in het voorjaar, in ieder geval voor het
zomerreces, de rapportages van de verschillende
heroverwegingsgroepen en de voorstudiecommissie er
liggen. Dat gaat vervolgens leiden tot besluitvorming.
Een realistisch scenario is wellicht dat men op het gebied
van de belastingen heel radicale wijzigingen zal
voorstellen. Dat kun je natuurlijk niet gelijk meenemen.
Over de Wet IB 2001 zijn ook twee kabinetsperiodes
heengegaan. Misschien zijn er echter al bepaalde
elementen uit te lichten waarop men wel tot een snelle
belastingherziening kan komen. Ik kan dus niet zeggen
wanneer het tot besluitvorming leidt. Wij kunnen op zijn
vroegst vanaf het voorjaar beslissingen nemen op basis
van de uitkomst van de heroverweging.
De heer Tony van Dijck (PVV): Is het niet een beetje
prematuur om dat wetsvoorstel voor fiscale vereenvoudiging en uniformering loonbegrip nu al op tafel te leggen,
terwijl de groep eigenlijk nog moet starten? Er moet nog
antwoord komen op de vragen over de uitvoering, de
onderdelen waarop vereenvoudigd kan worden en de
onderdelen waarop uitvoeringskostenkosten bespaard
kunnen worden. Ik juich een fiscale vereenvoudigingswet
toe. Ik juich vereenvoudiging toe, maar ik vind het
prematuur om dit nu al te bespreken, terwijl er allerlei
trajecten in gang worden gezet om daarnaar in meer
generale zin te kijken.
Staatssecretaris De Jager: Ik begrijp de vraag, maar wij
zijn met de fiscale vereenvoudigingswet, met bijvoorbeeld de werkkostenregeling, maar ook de uniformering
van het loonbegrip, al veel en veel verder dan je kunt
gaan in een voorstudie van een belastingcommissie. Er
kan ook nog wel een commissie belastingherziening op
volgen. De praktijk leert dat er daarna nog jaren kunnen
volgen om bepaalde vereenvoudigingen toe te laten. Een
commissie heeft zich al beziggehouden met het
loonbegrip, namelijk de commissie-Stevens. Ik dacht dat
zij daarover eind jaren negentig heeft gerapporteerd.
Helaas heeft dat rapport heel lang in de la gelegen. Wij
hebben dus al een rapport over de uniformering van het
loonbegrip; er zijn op dat punt al commissies aan het
werk geweest.
Wat kunnen wij nu halen? Dat wij het nu eindelijk over
de uniformering van het loonbegrip en over de uitvoering helemaal eens zijn, is een historische uitkomst. Ook
de verschillende departementen zijn het daarover eens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

5

De commissie kan daaraan niks meer verbeteren. Die
commissie is met name nodig voor zaken die qua
denken nog vijf of tien jaar daarvoor liggen. Wij moeten
dit dus wel doen. De commissie zal zich over andere
dingen buigen.
Het kopje ondernemerschap. De heer Tang vraagt naar
de relatie tussen winst en arbeid. Hij vraagt een reactie
op de stelling dat meer inspanning niet leidt tot meer
winst. In de schriftelijke beantwoording ben ik daar al
uitgebreid op ingegaan. Ik vind het goed om nog een
paar dingen te benadrukken. Een lagere marginale
belastingdruk stimuleert de ondernemer wel degelijk om
zich extra in te zetten voor zijn zaak en om te groeien. Dit
wordt ook gestaafd door onder andere wetenschappelijk
onderzoek uit de Verenigde Staten en van prof. dr. Van
Praag. Onderzoek uit de VS wijst uit dat lagere marginale
tarieven leiden tot sterkere groei van bedrijven, meer
investeringen en meer nieuwe banen. Onderzoek van
prof. dr. Van Praag laat zien dat snelgroeiende bedrijven
vooral worden geleid door hoog opgeleide mensen en
dat de marginale druk op winst lager moet zijn dan op
loon om deze mensen over te halen om te gaan
ondernemen. Het is dus belangrijk en op zich ook logisch
dat je, als je een hoger nettorendement in de toekomst
verwacht, bereid bent om hogere investeringen te doen,
hogere risico’s te nemen en meer inspanning daarvoor te
leveren.
De heer Cramer en mevrouw Sap vragen naar het
uitstellen van de zelfstandigenaftrek. De zelfstandigenaftrek is bedoeld voor winstinkomen en niet voor ander
inkomen zoals loon. In de praktijk komt het voor dat niet
of slecht renderende ondernemingen alleen in stand
worden gehouden om de zelfstandigenaftrek te
verzilveren met loon, dus uitsluitend met dat als
doelstelling. Ik zal straks wat voorbeelden geven; ik
schrok er zelf ook van. Deze ondernemers krijgen
zelfstandigenaftrek terwijl zij niet van plan zijn om een
succes te maken van de onderneming. Dit onbedoeld
gebruik wordt er met beter richten van de zelfstandigenaftrek uitgehaald. Een en ander wordt bovendien
teruggesluisd naar alle ondernemers, waardoor alle
ondernemers door deze maatregel juist in deze crisis
beter af zijn dan in de huidige situatie. De zelfstandigenaftrek wordt teruggesluisd door een forse uitbreiding van
de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) om
investeringen aan te jagen bij ondernemers, de
verhoging van de mkb-winstvrijstelling en het afschaffen
van het urencriterium voor de mkb-winstvrijstelling, wat
ook een vurige wens is van de Tweede Kamer.
Ik heb een paar praktijkvoorbeelden gekregen van de
Belastingdienst. Het gaat om echte voorbeelden zonder
dat de namen erbij zijn gezet. Van het eerste voorbeeld
schrok ik al een beetje: de bijklussende ambtenaar. Dat is
een ambtenaar die gebruik maakt van de zelfstandigenaftrek – het gaat wel om € 10.000 – en bewijs het dan maar
eens dat hij niet 1250 uur bezig is met ondernemen.
Iemand is werkzaam in de publieke sector en heeft een
baan met onregelmatige werktijden. Hij moet soms ook
’s nachts en in het weekend werken. Deze persoon heeft
ook een autorijschool. Hij rijdt veel in de auto. Hij zegt
dat hij 1250 uur per jaar werkt, maakt nagenoeg geen
winst, maar kan tegenover zijn ambtenarensalaris heel
mooi de zelfstandigenaftrek verzilveren.
De vutter is ook een lastige categorie. Het gaat om
iemand die tegenover zijn VUT-uitkering de zelfstandigenaftrek verzilvert. In dit voorbeeld dat de Belasting-

dienst tegenkwam, gaat het om een internethandeltje in
autoaccessoires. De dienst kon moeilijk of niet bestrijden
dat de vutter 1250 uur in zijn bedrijfje werkte.
Dan heb je nog een winkelbediende die een paar
spulletjes op internet zet, op Marktplaats. Hij zegt ook
1250 uur daaraan te besteden. Het punt is dat zij daar
geen of weinig winst mee maken, waardoor zij de
zelfstandigenaftrek kunnen verzilveren tegen hun loon.
Dit voorbeeld vond ik ook mooi: de reislustige vutter die
het aangename en het nuttige verenigt. Een vutter die
van reizen houdt, gaat zich toeleggen op het schrijven
van reisgidsen die betrekking hebben op bijzondere
bestemmingen. In verband daarmee verblijft hij
veelvuldig in exotische oorden. De kosten die hij
daarvoor maakt, komen natuurlijk voor het overgrote
deel ten laste van de onderneming. Dat verhaal gaat nog
verder, maar uiteindelijk worden de ondernemersactiviteiten verzilverd tegen de VUT-uitkering. Hij trekt dus de
kosten van zijn reizen af en hij maakt die lager.
In mijn voorstel dat er nu ligt, is de zelfstandigenaftrek
wel degelijk verzilverbaar maar dan tegenover ondernemerswinsten. Om te voorkomen dat dit nadelige effecten
heeft voor echte ondernemers, mag je hem negen jaar
meenemen – dat is heel erg veel – en hebben we zelfs
voor starters, om het hybride ondernemerschap in het
begin te bevorderen, de verzilvering toegelaten tegen het
loon. Daar zit economisch overigens niet heel erg veel
theorie achter, want natuurlijk zouden zij ook aan negen
jaar voldoende moeten hebben om de ondernemersfaciliteit te verzilveren. Ik kan niet voorkomen dat een vutter
het gedurende drie jaar wel mag doen, maar in ieder
geval zijn we er na die drie jaar van af op deze manier.
De voorzitter: Mijnheer Cramer, ik zie dat u iets wilt
zeggen, maar voordat u er was hebben we de procedureafspraak gemaakt dat aan het eind van ieder blok
feitelijke vragen kunnen worden gesteld. Een echt
politieke interruptie mag natuurlijk.
Staatssecretaris De Jager: Ik heb nog één onderwerp in
dit blok, namelijk de innovatiebox.
De voorzitter: Mijnheer Cramer, ik zie u nu verbaasd
kijken. Ontgaat u het verschil tussen een feitelijke
interruptie en een politieke interruptie? Dat vind ik
intrigerend.
De heer Cramer (ChristenUnie): Ja, dat vind ik eigenlijk
ook wel. Ik ben verbaasd omdat ik het logischer zou
vinden als tijdens de uitleg van de staatssecretaris de
meer feitelijke vragen kunnen worden gesteld en aan het
eind de politieke interrupties kunnen worden gepleegd.
De voorzitter: Voordat u er was, was iedereen het
hiermee eens en dat wilde ik graag zo houden.
De heer Cramer (ChristenUnie): Ik stel dat niet ter
discussie.
Staatssecretaris De Jager: De heer Tang vraagt naar de
toegevoegde waarde van de innovatiebox naast de
WBSO. De heren Omtzigt en Bashir vragen naar een
S&O-activum in de box wanneer dit activum voor zijn
rekening en risico door een derde is ontwikkeld. Het
Nederlandse bedrijfsleven presteert nog steeds niet goed
genoeg op het gebied van innovatie. Ik denk dat we het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

6

daarover eens zijn. Voordat ik staatssecretaris werd, heb
ik in het innovatieplatform mee kunnen constateren dat
dit niet zozeer ligt aan de publieke R&D-inspanningen.
Daar bestaat wel eens een misverstand over. Die
publieke R&D-inspanningen staan op een vrij goed
niveau, maar de private R&D-inspanningen van het
bedrijfsleven in Nederland blijven duidelijk achter bij veel
andere ontwikkelde economieën. Het kabinet wil daar
iets aan doen door verbetering van de innovatiebox. De
octrooibox was op zichzelf een heel goed idee, maar hij
is nooit goed van de grond gekomen en is nooit
succesvol geworden. Als je met mensen sprak over de
vraag waarom dat zo was, bleek het te liggen aan allerlei
beperkingen in de octrooibox.
Wat gaan we doen? Het tarief wordt verlaagd van 10%
naar 5% en de plafonds vervallen. Vooral het vervallen
van het plafond voor S&O-activa maakt de box aantrekkelijk voor software en bedrijfsgeheimen. Dat laatste is
erin gekomen bij amendement van Kortenhorst, Tang en
Cramer. Om budgettaire redenen is er toen een plafond
ingebracht en dat blijkt inmiddels op beperkingen te
stuiten. Verliezen op innovatieve activiteiten worden
aftrekbaar tegen het normale tarief in plaats van het
verlaagde tarief en de innovatiebox vult de WBSO juist
aan, kan ik tegen de heer Tang zeggen. De WBSO is echt
een faciliteit aan de inputkant, de kostenkant. Hij verlaagt
de loonbelasting voor bedrijven die onderzoekers in
dienst hebben. Er moet personeel in dienst zijn. De
innovatiebox, aan de outputkant, de exploitatiekant, is
voor bedrijven die succes hebben met hun nieuwe
producten. De innovatiebox verlaagt hun winstbelasting.
Dat is een heel andere functie. We hebben hem ook echt
in de winstbelastingssfeer geplaatst. Het gaat om de
vraag hoe je belasting heft op winst. Belastingheffing op
winst werkt natuurlijk economisch verstorend, maar als
je een lagere belasting op innovatieve activiteiten heft,
werkt dat minder economisch verstorend. In die zin werkt
de innovatiebox dus stimulerend op het nemen van
innovatierisico’s. Daarom heeft de innovatiebox een
toegevoegde waarde. Het perspectief op een netto hoger
rendement verhoogt de investeringsbereidheid. Aan het
begin van investeringsbeslissingen gaan bedrijven
bekijken wat ze erop kunnen terugverdienen. Het
kantelpunt van wanneer ze netto iets kunnen gaan
terugverdienen, komt hoger te liggen met meer
innovatierisico’s en innovatie-inspanningen, doordat
innovatievoortbrengselen lager worden belast. Ook het
mkb kan hiervan profiteren.
Het is natuurlijk wel belangrijk om bij te houden of de
regeling daadwerkelijk effect heeft, want bij de octrooibox hebben we gezien dat die door een aantal beperkingen heel moeizaam van de grond kwam. Daarom hebben
we een evaluatie opgenomen in 2013, om te bekijken of
we op koers zitten, of de regeling efficiënt is en of er nog
beperkingen zijn. Je subsidieert dan juist op het succes
in plaats van alleen op de input. Dat doe je door een wat
lagere belasting in de winst te zetten. Je moet het zo
zien: binnen de vennootschapsbelasting kun je op
verschillende dingen winst belasten. Als je binnen die
vennootschapsbelasting een innovatievoortbrengsel
lager belast, omdat je daar ruimte hebt om iets terug te
sluizen, is dat natuurlijk heel positief, omdat het
kantelpunt daarmee veel hoger komt. Dat is een heel
andere maatregel dan de WBSO. Ik ben geen voorstander van al te veel innovatiefaciliteiten. Vroeger had je
heel veel subsidies en dergelijke. Wij hebben binnen de

fiscaliteiten maar twee faciliteiten en die zijn, wat mij
betreft, voldoende: een inputfaciliteit en een op output
gerealiseerde faciliteit. Wij houden daaraan vast. Het
mooie is dat deze faciliteiten op het gebied van innovatie
twee heel belangrijke pijlers zijn onder het kabinetsbeleid. Het ministerie van Economische Zaken is ook erg
blij dat naast input ook output wordt gefaciliteerd.
Ik kom op de vraag van de heren Bashir en Omtzigt over
het uitbesteden. Ik had al aangekondigd dat ik hierop zou
terugkomen bij het wetgevingsoverleg. In de schriftelijke
beantwoording ben ik al ingegaan op de voorwaarde dat
het immateriële activum moet zijn voortgevloeid uit
S&O-werk waarvoor de belastingplichtige een S&Overklaring heeft ontvangen. Dat betekent niet dat het
werk volledig door zijn werknemers moet zijn verricht. Ik
weet dat heel bedrijven daarvoor zzp’ers willen inschakelen. Ik heb in de stukken al aangegeven dat ik het
sowieso redelijk acht, ervan uit te gaan dat dit grotendeels het geval moet zijn: voor meer dan 50%. Dit
betekent dat je bijvoorbeeld 49% mag uitbesteden. In
aanvulling daarop kan ik meedelen dat een louter
kwantitatieve benadering nog niet in alle gevallen goed
werkbaar zou zijn of soelaas biedt. Daarom ben ik bereid
om, bovenop deze toezegging, dat in ieder geval bij een
groot deel van het S&O-werk – waarvoor een S&Overklaring is dat dan alle voortbrengselen in de
innovatiebox zijn onder te brengen – dit ook mogelijk te
laten zijn via een kwalitatieve benadering, wanneer op
een andere wijze kan worden aangetoond dat een
immaterieel actief voortvloeit uit S&O-werk waarvoor
een S&O-verklaring is afgegeven. Ik heb het dan
uiteraard over reële gevallen; er moet dan wel wat
substance zijn. Je kunt dan bijvoorbeeld aan de situatie
denken waarin het S&O-werk waarvoor een S&Overklaring is afgegeven, coördinerende en regisserende
elementen in zich draagt. Hiermee kom ik extra tegemoet
aan signalen om de innovatiebox tot een succes te
maken. Waar een bedrijf in Nederland met zijn S&Opersoneel coördinerende en regisserende elementen
bevat, mag allerlei ander werk nog worden uitbesteed. In
die situatie hoeft het uitbestede werk niet per se
maximaal 50% te bedragen, ofwel in Nederland, ofwel in
het buitenland. Het mag zelfs ook veel meer dan 50%
zijn, indien het S&O-personeel voor wie de S&Overklaring is afgegeven in Nederland, coördinerende en
regisserende elementen in zich draagt.
De voorzitter: Dit is het eind van het blok
’’ondernemerschap’’. Een aantal leden wil interrumperen.
De heer Omtzigt (CDA): Ik vind het een duidelijke
toezegging op de innovatiebox. Je mag alle ’’Willie
Wortels’’ zo ongeveer uitbesteden, maar volgens ons
krijgt de innovatiebox daarmee in ieder geval substantie.
Dank daarvoor. Ik heb nog wel een vraag over dit punt.
De S&O-verklaring moet, net als het octrooi, aan dezelfde
rechtspersoon worden gegeven als diegene van de
innovatiebox gebruikmaakt. De staatssecretaris heeft
geschreven dat een ib-ondernemer wel een bv’tje zal
starten op het moment dat hij een octrooi aanvraagt.
Maar dan heeft hij als ib-ondernemer een S&O-verklaring
gekregen en niet als dga. Geldt het dan nog wel? Kan hij
die S&O-verklaring geruisloos inbrengen in zijn bv?
Anders herrijst onze vraag waarom u die ib-ondernemer
niet hebt meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

7

Staatssecretaris De Jager: Op deze ingewikkelde vraag
zal ik in tweede termijn ingaan, want ik moet er even
goed naar kijken. Ik weet niet welke faciliteit ik daarvoor
creëer, maar ik kan mij voorstellen dat er een inbrengfaciliteit is voor deze situatie. Als een ib-ondernemer een
beslissing neemt om te gaan inbrengen, kun je op een zo
vroeg mogelijk moment bekijken welke faciliteit wenselijk
is. Wij gaan niet achteraf bekijken of hij arbitrage tussen
ib en Vpb kan doen. Als het een zakelijk doel dient, dan
moet ik bezien wat er mogelijk is.
De heer Omtzigt (CDA): Ik heb een vraag over twee
schriftelijke toezeggingen. De eerste betreft de MIA/Vamil
en de tweede de KNVR. Het is goed dat de staatssecretaris nog voor de plenaire behandeling in overleg gaat met
de KNVR. Ik neem aan dat dat zal leiden tot een brief
voordat die plenaire behandeling plaatsvindt.
Staatssecretaris De Jager: Is goed.
De heer Tang (PvdA): Ik ben blij dat de staatssecretaris
ingaat op de algemene opmerkingen die ik heb gemaakt
over het verschil in lastendruk tussen ondernemers en
werknemers. Ik moet wel zeggen dat ik het antwoord niet
heel bevredigend vind. Mevrouw Van Praag laat zien dat
winst kan leiden tot meer ondernemerschap, maar het
onderzoek laat ook zien dat winst een belangrijke bron
van financiering is. Ondernemers kunnen niet zomaar
naar de bank om hun ondernemingsplannen gefinancierd
te krijgen.
Er wordt een uitleg gegeven over het verschil in
lastendruk tussen ondernemers en werknemers. Dat is
niet omdat het kabinet ondernemers belangrijker vindt
dan politieagenten of consultants. Nee, er wordt
geschermd met functies. Om eerlijk te zijn, begrijp ik dat
verhaal niet. Ik zie wel belemmeringen voor ondernemerschap. Daar kunnen wij compensatie voor bieden. Een
van de belemmeringen zie ik bijvoorbeeld in de
financiering van bedrijven. Dat is precies de reden
waarom wij winst graag wat meer vrijgesteld hebben.
Dat is vaak een bron van financiering. Maar dat staat hier
niet. Het uitgangspunt moet zijn dat verschillende
vormen van inkomen gewoon hetzelfde belast worden,
zodat je geen arbitrage tussen boxen hebt. De verwijzing
naar functies begrijp ik niet goed. De uitkomst is
inkomen, en dat belasten wij in principe hetzelfde, tenzij
er goede reden is om een bepaalde groep te bevoordelen omdat wij een activiteit willen aanjagen. Het is ook
mogelijk dat wij een reden zien waarom een groep
belemmerd wordt. Ondernemers kunnen niet zomaar tot
financiering overgaan. Ik mis deze argumentatie. Ik vind
dat ongelukkig, want het gaat om het fundament van
belastingen en de redenaties rond ondernemerschap. Ik
hoor graag het antwoord van de staatssecretaris. Wil hij
dit voorleggen aan de commissie die betrokken is bij de
heroverweging? Dit is precies wat je van zo’n commissie
verlangt. Kijk nog eens fundamenteel naar het belastingstelsel. Maken wij de keuzes die logisch zijn gegeven
onze doelstellingen? Het lijkt mij een manier om deze
discussie gevoerd te krijgen.
Staatssecretaris De Jager: Dit is een heel fundamentele
discussie. Ik ben daarnet ingegaan op de vraag van de
heer Tang over de inspanning ten opzichte van meer
winst. Schriftelijk ben ik ingegaan op het verschil in
belastingdruk tussen werknemer en ondernemer. De heer

Tang zei dat het in beide situaties gaat om inkomen. Van
een ondernemer is een deel van de winst inkomen, maar
niet alle winst. Dan gaat het om de functies waarover ik
sprak. Reserveren en investeren zijn ook functies van het
winstdeel van een ondernemer. Een deel is beschikbaar
voor consumeren. Bij iemand in loondienst is alles voor
consumeren beschikbaar. De Raad van State heeft in zijn
advies bij het Belastingplan 2009 aangegeven dat in
theoretisch perspectief de druk van een dga zich het best
verhoudt tot datgene wat de heer Tang bedoelt. Er is dan
een scheiding. Bij het arbeidsinkomen wordt het ’’arm’s
length’’-beginsel door de Belastingdienst toegepast. Daar
zit geen enkele faciliteit op. Men zou ook kunnen denken
dat daar een kleine faciliteit op zou kunnen zitten.
Daarnaast is er een overig deel voor andere functies en
dat moet lager worden belast. Bij de dga gebeurt dat al.
Bij de ib-ondernemer bestaat de vreemde situatie dat dit
net andersom is. Het eerste deel dat normaal gesproken
het consumeergedeelte zou zijn, wordt heel laag of
nagenoeg niet belast en daarna levert het een hogere
belasting op. Ik wil dit dilemma voorleggen aan de
Studiecommissie Belastingstelsel.
De heer Tang (PvdA): Ik maak hier nog een opmerking
over. Wij maken bij arbeid ook geen onderscheid tussen
uren maken en investeren in menselijk kapitaal. De
investeringsfunctie is geen reden om voor een andere
belastingdruk te kiezen. Dat is nu juist een van de punten
die ik probeer te maken. Investeringen in menselijk
kapitaal behandelen wij niet anders. De opbrengst wordt
op dezelfde wijze belast.
De PvdA-fractie juicht alle manieren om innovatie aan te
jagen toe. Laat daarover geen misverstand bestaan.
Nederland investeert echt te weinig in onderzoek en
ontwikkeling. Wij staan dan ook positief tegenover
verbeteringen van de octrooibox en de innovatiebox. Wij
constateren echter wel dat dit nog geen bewezen
methode is. Ik ben bang dat de octrooibox nu wordt
geëvalueerd, terwijl die te beperkt. Wij kunnen daaruit
dan geen lessen trekken en dat betekent dat wij niet
kiezen voor een evaluatie. Er zijn bedrijven die hebben
geprofiteerd van de octrooibox en die moeten wij de
vraag stellen of dat heeft geleid tot extra inspanningen.
Die vraag moeten wij durven stellen, anders evalueren
wij niet en blijven wij met een onbewezen instrument
zitten, dat in de praktijk wellicht niet werkt. Voor mij zijn
het nog steeds substituten. Het maakt mij niet uit of ik
het nu linksom en rechtsom subsidieer, als het maar leidt
tot meer inspanningen tot innovatie. Ik zit er vrij
pragmatisch in en ik wil niet zien dat de evaluatie al
meteen van tafel wordt geveegd.
Staatssecretaris De Jager: Ik ben bang dat heel weinig
bedrijven hebben geprofiteerd van de octrooibox. Ik
schrok daar zelf ook van. Het zijn er slechts een paar en
daar kunnen wij innovatief naar kijken. Ik weet overigens
van een enkeling dat het reden is geweest om hier in
Nederland R&D te doen. Een en ander kan een beslissende invloed hebben. Wij evalueren nu veel sneller dan
normaal en dat komt tegemoet aan de wens van de heer
Tang. Wij doen het nu al na drie jaar en kunnen dan twee
volle jaren meenemen. Normaal is een evaluatie op zijn
vroegst na vijf jaar. Omdat wij elk jaar bekijken welke
evaluatie wij uitvoeren, kan dat zelfs nog langer zijn. Wij
doen het nu al veel sneller, maar ik ben het met de heer
Tang eens dat wij daar kwalitatief goed naar moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

8

kijken. Het mkb is er in de praktijk nu al op ingesprongen, terwijl het nog maar een wetsvoorstel is. Sommige
bedrijven waren al geadviseerd ergens anders naar toe
te gaan, zoals België of Luxemburg of nog verder weg.
Het zijn innovatieve bedrijfjes, die Nederland dreigden te
verlaten. Hun adviseurs hebben nu gezegd dat als dit
voorstel wordt aangenomen, 2% of 5% niet meer zo veel
uitmaakt en dat zij net zo goed in Nederland kunnen
blijven. Dat vind ik zeer interessant en ik hoop dat die
adviseurs nu ook eens positief nieuws aan Kamerleden
te vertellen hebben, in plaats van al die negatieve kritiek
die hier wordt gespuid. Het speelt momenteel wel.
De heer Tang (PvdA): Ik heb van de week ’’Kinderen voor
kinderen’’ gezien, waar een liedje werd gezongen: ’’Als ik
de baas zou zijn van het journaal, zou ik alleen goed
nieuws brengen.’’ Ik werd even afgeleid.
Er zijn antwoorden gegeven op vragen over scheeps-cv’s
en hoe het kan dat de daarin geïnvesteerde bedragen
meer dan verdubbeld terugkomen. Dat heeft te maken
met willekeurige afschrijvingen, is het uitstekende
antwoord, maar dat is het probleem niet. Er staat een
zinnetje bij: de investeringen in scheeps-cv’s worden ook
aangeboden als beleggingsproduct. Dat ene zinnetje
verwoordt mijn zorg goed. Hebben wij een willekeurige
afschrijving voor een beleggingsproduct gemaakt, en zo
ja, is dat wenselijk?
Staatssecretaris De Jager: Daar kom ik in tweede
termijn op terug. Ik weet dat men bij die scheeps-cv’s
verder had willen gaan dan wat ik nu heb voorgesteld.
Met het argument dat het deels om een beleggingsproduct gaat hebben we besloten dat niet te doen.
De heer Remkes (VVD): Ik begreep dat de staatssecretaris nu heeft gezegd dat die KNVR-zaak tijdens de plenaire
behandeling aan de orde komt. Maar ík had begrepen
dat dat de afgelopen week al is gebeurd. Mijn aarzeling
is dat dit toch een tamelijk technische discussie is, maar
dat zij kennelijk zo. Die andere kwestie, tussen de heer
Tang en de staatssecretaris, kan volgens mij wel goed bij
de plenaire behandeling worden betrokken. Die is
namelijk in hoge mate politiek-ideologisch gekleurd. Ik
bevind mij wat meer in de school van de staatssecretaris
dan in die van de heer Tang.
Staatssecretaris De Jager: Wat het eerste punt betreft:
als toezegging in reactie op de heer Omtzigt heb ik al
aangegeven dat ik een brief zal sturen. Daarin ga ik in op
de technische aspecten van het overleg met de KNVR.
Daar was wat tijd voor nodig, maar we proberen dat zo
snel mogelijk te doen.
De heer Cramer (ChristenUnie): De staatssecretaris geeft
ontzettend leuke en boeiende voorbeelden van de
zelfstandigenaftrek, maar ze hebben wel te maken met
ontduiking van de eigenlijke bedoelingen van de
regeling. Het gaat nu slecht met veel ondernemers, zodat
ze geen winst maken. Het gaat niet om een slimme
constructie, maar om het feit dat er geen winst wordt
gemaakt door veel ondernemers. Daarom heb ik
gevraagd of uitstel met een jaar niet verstandig zou zijn.
Staatssecretaris De Jager: Ook al maak je nu geen winst
vanwege die voortzettingstermijn van negen maanden, je
bent als ondernemer veel meer gebaat bij uitbreiding

van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek, de mbkwinstvrijstellingsverhoging en het schrappen van het
urencriterium. Degenen waar u op doelt, zullen vaak
hybride ondernemers zijn, die ineens van niets naar 12%
winstvrijstelling aan. Ik ben er persoonlijk van overtuigd
dat zij veel meer gebaat zullen zijn bij die 100%
terugsluis die hierin zit, omdat je inderdaad die rare
voorbeelden eruit haalt. Ook in het huidige stelsel krijg je
nooit belasting terug. Degenen die lastig zitten, zijn niet
degenen die daarnaast nog veel inkomen uit loon
hebben. Degenen die wij het meest helpen, zijn die
ondernemers die het het hardst nodig hebben, ofte wel
de echte ondernemers. U moet niet alleen focussen op
de ene maatregel die inderdaad voor een heel klein
stukje negatief kan zijn voor echte ondernemers, maar
doordat het voor 100% teruggaat naar echte ondernemers is het veel positiever. Je moet de maatregelen
samen wegen. Ik ben ervan overtuigd dat dit een heel
goede maatregel is, waarmee ondernemers beter af zijn.
De heer Cramer (ChristenUnie): Ik zal er nog eens over
nadenken.
Ik was wat verbaasd over het antwoord op mijn vraag of
er een consultatieronde heeft plaatsgevonden over de
motie van mevrouw Ortega-Martijn. Het antwoord
daarop is: er heeft geen uitgebreide consultatieronde
plaatsgevonden. Er is wel gesproken, maar gezien de
hoeveelheid onderwerpen is de motie niet aan de orde
geweest. Daarna zegt de staatssecretaris: maar het lijkt
mij ook niet verstandig. Dat was echter niet de vraag. De
vraag was of en waarom er dan niet gesproken is.
Staatssecretaris De Jager: Ik heb begrepen dat er juist
wel een heel uitgebreide consultatieronde is geweest,
waar overigens niet specifiek die motie aan de orde is
geweest.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb toch problemen
met de aanpassing van de zelfstandigenaftrek. Dit
kabinet zet in op winstmaximalisatie, maar veel bedrijven
maken geen winst. Bovendien zet het kabinet in op
investeringen, maar veel bedrijven moeten nu helemaal
niet denken aan investeringen, omdat ze bezig zijn om te
’’surviven’’. Het inzetten op winst en het inzetten op
investeringen zijn mooie maatregelen ten tijde van
hoogconjunctuur maar het zijn geen goede maatregelen
ten tijde van een crisis. Ten tijde van een crisis is aan de
orde de vraag hoe die bedrijven het hoofd boven water
kunnen houden. Hoe krijgen we bedrijven zo ver dat ze
door blijven gaan, dat ze starten, dat ze ondernemen en
dat ze vernieuwen?
Staatssecretaris De Jager: Ik wijs er allereerst op dat u
nu spreekt met een deel van het kabinet, overigens het
enige deel dat geld op moet halen. Dus ik kan per saldo
geen subsidies geven, ook niet aan ondernemers. Daar
ga ik niet over. Ik ga over de belastingheffing, maar ik wil
wel zo weinig mogelijk belasting heffen daar waar ik
denk dat dit een goede maatregel is. Per saldo kan ik
nooit belasting teruggeven. Wij hebben geen negatieve
belasting in Nederland. Er bestaan wel subsidies, maar
daar moet u dan maar met de minister van Economische
Zaken over spreken. Wij hebben het in dit geval dus over
het minder belasten van winst bij ondernemers. Ook
door de maatregelen waardoor men nog negen jaar
vooruit mag schuiven en door de maatregel inzake de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

9

kleinschaligheidsinvesteringsaftrek, ben ik ervan
overtuigd dat dit een heel goede aanpak is. Ondernemers
moeten juist worden geprikkeld om in deze moeilijke tijd
te investeren, zodat ze over een paar jaar ook nog steeds
aan het ondernemen zijn. De gecumuleerde maatregelen
die het kabinet neemt, inclusief de WBSO-uitbreidingen
voor het midden- en kleinbedrijf, de vervroegde
willekeurige afschrijving en de carry-backfaciliteiten die
zijn uitgebreid, de mkb-winstvrijstelling en de KIA, zijn
erop gericht om veel minder belasting te heffen bij
ondernemers. Als je daarbovenop nog iets moet doen
zodat ondernemers helemaal geen belasting betalen, dan
kun je dat alleen maar doen via de subsidie. Dat kun je
echter niet duurzaam doen, want dan ben je iemand aan
het subsidiëren die nooit winst maakt. Vanuit fiscaal
perspectief is de zo-even genoemde maatregel inzake de
periode van negen jaar, dan ook heel erg ruimhartig.
Doordat we het 100% terugsluizen naar echte ondernemers, zijn wij mijns inziens optimaal aan het belasten.
Juist ook de heer Van Dijck zou het daarmee eens
moeten zijn.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik vraag mij inderdaad af
hoe erg het is als iemand met een baan ernaast of met
een VUT-regeling, daarin inderdaad gefaciliteerd wordt.
Hij stopt toch al zijn tijd en zijn loon in dat bedrijfje? Hoe
erg is het dan als hij een stuk van de belasting die hij
betaalt op inkomsten die hij elders heeft, terugkrijgt om
hem maar te stimuleren om bezig te blijven. Die vutter
waar u het over hebt, stopt nu met zijn reisgidsen omdat
het voor hem niet meer interessant is. Wellicht was hij
met dat steuntje in de rug later een van de grootste
reisgidsenontwikkelaars geworden.
De voorzitter: Mijnheer Van Dijck, u hebt een beetje de
neiging om drie keer hetzelfde te zeggen.
De heer Tony van Dijck (PVV): De staatssecretaris zegt:
daar zou ik het eens mee moeten zijn. Daar ben ik het
dus niet mee eens.
De voorzitter: Ook dat is helder. De staatssecretaris gaat
nu antwoorden.
Staatssecretaris De Jager: Ik bedien dan de heer Van
Dijck toch op zijn wenken, want zelfs die vutter die voor
zijn plezier aan het reizen is, mag in mijn voorstel nog
drie jaar lang ...
De heer Remkes (VVD): De wereld rondreizen.
Staatssecretaris De Jager: ... de wereld rondreizen en de
zelfstandigenaftrek verzilveren tegen zijn VUT-uitkering.
En als hij na drie jaar nog steeds geen winst maakt, dan
moet de heer Van Dijck toch ook toegeven dat het dan
zachtjesaan tijd wordt om de subsidie die op dat
rondreizen zit, in ieder geval eraf te halen.
De heer Tony van Dijck (PVV): Dan komt hij na drie jaar
tot de conclusie dat hij geen brood ziet in die reisgidsen.
Staatssecretaris De Jager: Daar moet hij dan inderdaad
mee ophouden.
De heer Tony van Dijck (PVV): En dan zegt hij dat hij
iets anders gaat doen, maar dan kan hij de komende vijf

jaar niet meer van die startersaftrek profiteren. Men krijgt
van deze staatssecretaris immers maar één keer de kans
om te starten. Als het niet lukt om in drie jaar winstgevend te zijn, is die kans ook verkeken. Dat zegt de
staatssecretaris.
Voorzitter. Ik heb nog een andere vraag over de
innovatie.
De voorzitter: Ik verzoek u om echt een korte vraag te
formuleren.
De heer Tony van Dijck (PVV): Het gaat over de
innovatiebox.
De heer Cramer (ChristenUnie): Dat wordt geen korte
vraag!
De heer Tony van Dijck (PVV): Nee, daar ben ik ook
bang voor. De octrooibox is kennelijk een flop geweest.
Er wordt nauwelijks gebruik van gemaakt. Wij weten
allemaal dat het Innovatieplatform niet aanslaat, dat dit
ook een grote flop is. Daar kunnen wij ook morgen mee
stoppen. Wat beweegt de staatssecretaris nu om te
zeggen: die octrooibox is eigenlijk wel een succes, dus
wij gaan die wat uitbreiden en wat verzachten? Wat
beweegt hem nu om te zeggen dat dat de reden is
waarom de octrooibox geen succes is geworden?
Misschien is de octrooibox om heel andere redenen ...
De voorzitter: U hebt nu al twee keer aan de staatssecretaris gevraagd wat hem beweegt om het uit te
breiden. U krijgt daar vast antwoord op.
De heer Tony van Dijck (PVV): Hoe gaan andere landen
eigenlijk om met innovatie? Zetten die ook een zak geld
neer om vervolgens te hopen dat er iets innovatiefs uit
komt? Of denken die op een andere manier over
innovatie?
Staatssecretaris De Jager: Allereerst zetten wij natuurlijk
geen zak geld neer. Het is lager belasten. Het is dus
minder belasting ophalen, het is geen subsidie geven.
Dat moet de heer Van Dijck aanspreken. Andere landen
hebben een soortgelijke innovatiebox die meer lijkt op
datgene wat ik nu voorstel dan op de oude octrooibox. In
een aantal landen was het gewoon uitgebreider dan de
oude Nederlandse octrooibox. Dat is een van de redenen
waarom wij hebben gezegd dat wij moeten uitbreiden.
Je concurreert daar immers toch een beetje mee, met je
vestigingsklimaat voor Research & Development en
innovatie. Andere landen waren dus gewoon aantrekkelijker. Ik denk dat Nederland met deze nieuwe innovatiebox
weer heel erg aantrekkelijk is. Toen ik dit voorstelde, wist
ik overigens nog niet of het een succes zou worden. Dat
moet ik er voor alle duidelijkheid wel even bij zeggen.
Dat zegt de heer Van Dijck. Dat weten wij natuurlijk nog
steeds niet zeker. Maar de respons uit de praktijk is tot
nu toe veel positiever geweest dan ik had verwacht. Dat
is natuurlijk wel interessant. Heel veel adviseurs zeggen
op dit moment tegen innovatieve ondernemers: blijf
maar in Nederland, daar is wel een interessant regime
voor innovatie. Ik ga er dus inderdaad zachtjesaan wel
van uit dat wij hier op de goede weg zitten en dat het
echt een heel grote stimulans is voor innovatief
ondernemerschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

10

De heer Tony van Dijck (PVV): Ik begrijp ook niet
waarom er is gekozen voor een koppeling van de
S&O-verklaring aan de innovatiebox. Waarom is dat
gebeurd? Ik hoor ook veel bedrijven die juist moeilijkheden hebben om die S&O-verklaring aan te vragen bij
SenterNovem. Waarom is dat niet gewoon geknipt?
Staatssecretaris De Jager: Ik wil daarover een paar
dingen zeggen. Natuurlijk moeten bedrijven voldoen aan
best wel strenge eisen bij SenterNovem om zo’n
S&O-verklaring te krijgen. Maar ja, er moet ook gewoon
een goede toetsing zijn of het wel speur- en ontwikkelingswerk is. Anders wordt die definitie immers te breed.
Waarom hebben wij die koppeling aangebracht? Dat
hebben wij gedaan om het zo gemakkelijk mogelijk te
maken voor ondernemers. Je hebt enerzijds het
aanvragen van een octrooi, wat ondernemers dan toch al
doen. Wij zochten anderzijds naar een mogelijk
koppelingsinstrument omdat wij anders weer een soort
extra subsidie in het leven moeten roepen of de
Belastingdienst moet gaan toetsen of iets speur- en
ontwikkelingswerk is. Anders zou je de sluizen immers
veel te ver open zetten. Dan kan iedereen wel iets onder
het aantrekkelijke tarief brengen. Daarom hebben wij het
volgende besloten. Wij hebben al een goede verklaring.
Die wordt ook getoetst, die moet je toch al aanvragen.
SenterNovem zal dat controleren. Dat kan de Belastingdienst ook heel gemakkelijk controleren, want die heeft
nu al toegang tot al die informatie van SenterNovem. De
Belastingdienst heeft die S&O-verklaring al nodig in
verband met de WBSO. Door die koppeling hoeven wij
dus geen extra dingen te doen, en de ondernemer
eigenlijk ook niet, om toch die koppeling te maken. De
reden voor de koppeling is dat je anders de sluizen veel
te wijd open zet. De reden waarom wij die verklaring
nemen, is dat zij er toch al lag. Ik realiseer me dat dit
natuurlijk een bepaalde inperking is. Je moet echter
ergens een inperking doen om te zorgen dat het geld
goed terechtkomt.
Ik ga nu over op vergroening en mobiliteit. Allereerst
bespreek ik de energiebelasting. De heren Cramer en
Tang en mevrouw Sap vragen naar de verhoging van de
energiebelasting op aardgas. De heer Bashir vraagt of
een splitsing van de eerste schijf mogelijk is.
Een verhoging van de energiebelasting op aardgas heeft
vanzelfsprekend goede milieueffecten. Bij een verhoging
van de energiebelasting met een terugsluis via de directe
belastingen is het natuurlijk zaak om over de hele linie
goed op de inkomenseffecten te letten. Het moet niet per
saldo grofweg nivellerend of denivellerend uitwerken. De
standaardkoopkracht voor de beide crisisjaren 2009 en
2010 is positief. Dat is bijzonder goed voor een ernstige
crisis als deze. Het beeld voor 2010 alleen is iets minder
positief. De koopkracht zal in 2010 zoals bekend enigszins
dalen. Ook gelet op het feit dat wij een crisis hebben en
in onzekere tijden leven, heeft het kabinet besloten om
geen schijf in te passen binnen het huidige lasten- en
koopkrachtbeeld. Dit ligt ook gevoelig in de Kamer.
Tijdens het vergroeningsdebat in juni is mij gevraagd
naar extra inkomenseffecten. Naar aanleiding daarvan
hebben wij puntenwolken gegeven. Het is logisch dat
deze puntenwolken uitslaan. Er is meer en minder
verbruik. Dat is ook de bedoeling van zo’n maatregel.
Al met al zijn er nu dus redenen om de schijf niet in het
koopkrachtbeeld van volgend jaar in te passen, hoewel
daar geen bloed door lijkt te vloeien. Dat ben ik wel met

de vragenstellers eens. Toch heeft het kabinet besloten
om dit nu even niet te doen. Volgend jaar maken wij
echter zeker opnieuw een afweging of een dergelijke
schijf wenselijk is.
De heer Bashir geef ik aan dat ik een onderzoek heb
gedaan naar een splitsing van de eerste schijf van de
energiebelasting. De resultaten daarvan zijn te vinden in
bijlage 1 van de vergroeningsbrief van 3 juni 2009.
Overigens is zo’n splitsing niet gemakkelijk even in te
voeren. De energiebedrijven en de Belastingdienst
moeten hun administratie daarop aanpassen. Daarvoor is
tijd nodig. Het is ook altijd lastig om dergelijke ingewikkelde dingen te doen. De huidige tariefstructuur is op
zich al ingewikkeld genoeg.
De heer Bashir (SP): Ik heb begrepen dat je politieke
vragen gewoon tussendoor mocht stellen. U hebt
verwezen naar de bijlage bij de vergroeningsbrief waarin
u even daarop ingaat. Ik ben benieuwd hoe het kabinet
hiernaar kijkt. Vindt het kabinet het wenselijk om dit te
splitsen? Ik wil dit daadwerkelijk invoeren. Het is logisch
dat alle maatregelen die progressiviteit inbrengen,
zorgen voor extra administratieve lasten. Ik wil gewoon
weten of het kabinet dit gaat doen of verder gaat
onderzoeken of dat het kabinet het niet doet vanwege
administratieve lasten.
Staatssecretaris De Jager: Ik vind het inderdaad niet
wenselijk. Het is ook niet nodig, denk ik. Huishoudens en
bedrijven met een laag elektriciteitsverbruik betalen al
weinig of geen energiebelasting door de van toepassing
zijnde belastingvermindering. Die is € 318,62 in 2009.
Daardoor heb je aan de onderkant dus al een sterke
progressie door die forse vrijstelling. Er zijn al huishoudens die helemaal geen energiebelasting betalen. Een
tariefaanpassing is heel makkelijk in te passen, maar een
splitsing van een nieuw tarief heeft allerlei gevolgen,
zowel voor bedrijven als voor de Belastingdienst. Gelet
op het feit dat dit niet nodig is, acht ik dit niet wenselijk.
Ook over de ombouw van de bpm zijn verscheidene
vragen gesteld. Enerzijds is er gevraagd of de fiscale
prikkels wel voldoende en sterk zijn. Anderzijds is er
gevraagd waarom deze ombouw nodig is. In ieder geval
de heren Omtzigt, Van Dijck en Remkes hebben naar de
ombouw in het algemeen gevraagd. Straks heb ik ook
een blokje ’’meer specifiek’’ over de ombouw. Ik heb drie
blokjes over de ombouw.
Allereerst, het kabinet heeft van begin af aan de lijn
ingezet om aanschaf en gebruik van zuinige en schone
auto’s te stimuleren. Denk bijvoorbeeld een de vrijstelling van de bpm, de motorrijtuigenbelastingverlaging
voor zeer zuinige auto’s en de differentiaties in de
bijtelling. Die prikkels werken ook. In Nederland worden
binnen de Europese Unie de meest hybrides verkocht.
Dat komt vooral door het milieugedrag van de consument. Nee, dat is niet waar, dat komt vooral door de
belastingstimulering vanuit de overheid. Dat geven de
mensen in het algemeen ook toe. Ook het aantal
aangeschafte zeer zuinige auto’s is in Nederland fors
toegenomen. Recent heeft Automotive cijfers gepubliceerd, waaruit blijkt dat in Nederland ruim 4% van alle
verkochte auto’s een hybride is. In de rest van de
Europese Unie ligt het percentage gemiddeld op 0,49.
Nederland is dus met afstand koploper in Europa. De
Nederlandse verkopen van de Honda Civic Hybrid zijn
goed voor maar liefst 70% van de totale Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

11

verkoop van deze auto. Dat betekent dat 70% van alle
Europese verkoop van deze auto in Nederland plaatsvindt. Dat zijn dus zeer forse positieve signalen. De
populariteit van hybrides in ons land ligt vooral aan de
gunstige belastingmaatregelen die hun eigenaren ten
deel valt. Overigens is de hybridekoper lang niet altijd
een zakelijke klant. Een derde van alle Toyota Priussen en
Honda Insights wordt aan particulieren verkocht.
Overigens blijkt uit onderzoek dat deze aantallen zonder
gunstige belastingmaatregelen fors lager zouden liggen.
Zoals ik al zei, de fiscale prikkels werken. Het Belastingsplan zet deze beleidslijn voort met bijvoorbeeld de lagere
bijtelling voor nulemissieauto’s en de ombouw van de
bpm naar een CO2-grondslag. Al verschillende keren heb
ik met de Kamer gesproken over de meerwaarde van de
ombouw, die vorig jaar reeds in het Belastingsplan is
vastgelegd. Vorig jaar hebben wij dat debat gevoerd.
Tussentijds is er een spoeddebat geweest waarbij de
argumenten en maatregelen nog eens zijn doorgenomen.
De nieuwste inzichten, mede naar aanleiding van dat
spoeddebat, veranderen niet veel aan het beeld van
vorig jaar, toen de Kamer heeft ingestemd met deze
maatregelen. Het gaat om betere milieueffecten dan bij
de huidige bpm-differentiatie. Maar liefst 0,9 megaton
CO2-reductie in 2020 volgens Onderzoeksbureau CE Delft,
uitgaande van de bpm in 2012. Dat betekent een afbouw
van 25%. Zelfs uitgaande van uiteindelijk totale afschaffing van de bpm, zonder CO2-grondslag, levert dat in
2018 nog steeds 0,3 megaton reductie op. Het wagenpark
is dan immers sterk vergroend. Daar hebben wij nog tien
jaar profijt van, omdat wij die auto’s nog steeds op de
weg tegenkomen. Overigens bevestigt het PBL dat. Er is
zo rond de 0,2 megaton extra reductie in 2020.
De ombouw van de bpm kan dus tegenwicht bieden aan
de negatieve milieueffecten van de verschuiving van de
bpm maar de mrb. Vanwege de kilometerbeprijzing is er
een tussentijdse vluchtheuvelvariant, met een volgens de
planbureaus negatief effect op het milieu. Met de
ombouw van de bpm in de tussentijd, met een belangrijke CO2-grondslag net als in de kilometerbeprijzing,
gaan wij de goede richting op. Het gaat immers niet
meer om de catalogusprijs, maar om een CO2-grondslag.
In de tussentijd nemen wij dus een voorschot op de
komst van de kilometerprijs door de bpm te baseren op
een CO2-grondslag.
Het komt ook tegemoet aan de wens van de Tweede
Kamer, de motie-Cramer/Tang/Kortenhorst, over
differentiatie van de bpm op basis van absolute
CO2-uitstoot. Met de ombouw wordt de bpm ook nog
eenvoudiger en effectiever. Na afronding in 2013 is de
bpm altijd lager voor een zuinigere auto. Nu bestaat dat
rare effect, dat 1 gram CO2 minder ineens een korting
van € 700 kan opleveren. Straks wordt automatisch
iedere auto die een beetje minder zuinig is, een beetje
meer belast. Iedere gram CO2 extra betekent meer
belasting. Het rare karteleffect en de effecten van de
labels verdwijnen dan. Dat is heel positief. Nu bestaat de
rare situatie waarbij een zuinige auto soms onder het
D-maluslabel kan vallen en een onzuinige auto onder het
B-bonuslabel, alleen vanwege het feit dat deze op een
grotere wielbasis staat.
Dan kom ik op de top tien van de bpm-prijseffecten,
waarnaar de heren Remkes, Cramer en Van der Vlies
hebben gevraagd. Ik heb een mooi overzicht gemaakt
van de top tienlijsten.

De heer Remkes (VVD): Volgens mij is dat ongeveer dat
overzicht van de ANWB.
Staatssecretaris De Jager: Dat klopt, maar wij hebben
goed doorgerekend wat de effecten van de ombouw van
de bpm zijn voor de prijzen. Het zijn inderdaad de
toptienlijsten van de ANWB. Het gaat om de toptien van
zuinige auto’s voor kleine diesels, midden diesels, grote
diesels en benzine auto’s. Wij hebben uitgezocht – dat is
terug te vinden in de schriftelijke antwoorden – wat de
effecten zijn van de ombouw van de bpm op de prijzen
van die auto’s. De gedachte heerste immers een beetje
dat het raar is dat de zuinige auto duurder wordt en de
veelverkochte Maybach Landaulet juist goedkoper. Met
dit overzicht hebben wij die angst van de rechtse
partijen, die vonden dat het misschien een beetje raar
zou zijn dat zuinige auto’s niet voldoende goedkoper
werden gemaakt, weggenomen.
De heer Remkes (VVD): Welke partijen zijn dat tegenwoordig? Kan de staatssecretaris daarover eens een
beschouwing geven?
Staatssecretaris De Jager: Dat doen wij bij het plenaire
debat.
De heer Omtzigt (CDA): Is dat een toezegging?
Staatssecretaris De Jager: Misschien kom ik daarop
terug tijdens het plenaire debat.
Uit die doorrekening blijkt dat veruit de meeste zuinige
auto’s daadwerkelijk goedkoper worden. De enkele
zuinige auto’s die niet goedkoper worden, zijn in veel
gevallen de grote diesels, die absoluut wel veel uitstoten,
maar relatief weinig. Dat is natuurlijk logisch bij de
ombouw naar een absoluut systeem, waarbij grote
auto’s die nu nog onder een relatief gunstig label vallen,
maar wel meer uitstoten dan andere auto’s, wat duurder
worden. Dat is ook een gewenst effect. Ik vond die tabel
heel verhelderend en een ondersteuning van het
voorgestelde beleid.
De heer Omtzigt en de heer Tang hebben gevraagd wat
het percentage autonome vergroening precies is en hoe
die tarieven in de bpm worden aangepast. De ombouw
van de bpm moet lastenneutraal zijn. Die toezegging
hebben wij duidelijk gedaan. Auto’s worden jaarlijks
zuiniger door de technische ontwikkeling. Dat wordt de
autonome vergroening genoemd. Daarbij moeten wij
natuurlijk rekening houden met de tariefstelling, want
anders lijden wij heel veel belastingderving. Ik zeg er
heel duidelijk bij dat het datgene is waarop de koper zelf
geen invloed heeft bij zijn koopbeslissing. De autonome,
technische ontwikkeling is terug te zien in de tariefaanpassing, wat natuurlijk logisch is. Als de koper echter
door deze maatregelen kiest voor een zuiniger auto, wat
onmiskenbaar zal gebeuren, mag de koper dat belastingvoordeel in zijn eigen zak steken. Dat belastingvoordeel
is dus gewoon voor de koper, tenzij de autoverkoper het
natuurlijk houdt. Dat hoop ik niet, maar stel dat de
autoverkopers, die volgens mij ook in de zaal zitten, dat
doorgeven aan de koper, dan mag de autokoper het
voordeel van zijn beslissing voor een zuiniger auto
vanwege deze ombouw in zijn portemonnee houden.
Dat is een belangrijke toezegging. Het autonome deel
passen wij wel aan in de tariefstelling. Het is natuurlijk
heel ingewikkeld om dat te ramen. Wij hebben nu een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

12

methode afgesproken om de jaarlijks geraamde
autonome vergroening en de werkelijke autonome
vergroening te toetsen. Wij hebben het Planbureau voor
de Leefomgeving gevolgd. Dit heeft aangegeven dat
onze inschatting van 2,8% plausibel is. Zelf zijn wij
uitgegaan van 2,6%. Alhoewel men onze inschatting
heeft genoemd, hebben wij de tarieven een beetje
verlaagd tot 2,6%, om elke schijn weg te nemen dat wij
ons niet aan onze toezegging houden. Van jaar tot jaar
zal worden bezien of de raming klopt en zullen wij bezien
in welke mate auto’s daadwerkelijk zuiniger worden. Bij
een verschil moeten de nu voor die jaren in de wet
vastgelegde tarieven worden aangepast. Dat betekent dat
tarieven in neerwaartse richting worden aangepast
indien de autonome vergroening lager is dan 2,8% en in
opwaartse richting indien de autonome vergroening
meer dan 2,8% is. Wij blijven op dit punt in gesprek met
de autobranche, in het bijzonder met betrekking tot de
vorm van de monitoring. Het door de heer Tang
gewenste biertje heeft afgelopen vrijdag nog plaatsgevonden. Dat was een heel goed gesprek. Ik mocht
natuurlijk niet zeggen dat wij het voor 100% eens zijn
geworden. Ik had ook niet de illusie dat wij het voor
100% eens zouden worden met de autobranche, maar er
is veel wederzijds begrip. Wij hebben goede afspraken
gemaakt, ook ten aanzien van de betrokkenheid van de
branche bij de verdere plannen, de technische aspecten
daarvan en het bepalen van de technische ramingen.
Aan dat gesprek heb ik dus een heel goed gevoel
overgehouden.
Het blokje over de bpm is een wat groter blokje,
voorzitter. De heer Tang heeft gevraagd of ik de
prijsontwikkeling van de auto’s wil monitoren. Mevrouw
Sap heeft gevraagd of de afbouw van de bpm noodzakelijk is zolang de kilometerheffing er nog niet is. De heer
Remkes heeft gevraagd of de bpm wel zal worden
afgeschaft.
Ik begin met de prijsontwikkeling. Binnen de mate van
het mogelijke, gelet op de moeilijkheid om onderscheid
te maken, ben ik uiteraard bereid om de Kamer te
informeren. Dat zal dus niet eenvoudig zijn, want veel
elementen beïnvloeden de autoprijzen, zoals een
wijziging in de uitvoering, de inflatie en dergelijke. In de
lijst die wij hebben opgesteld zien wij in ieder geval wel
al een goede prognose van de effecten.
In antwoord op de vraag van mevrouw Sap en de
gespiegelde vraag van de heer Remkes zeg ik dat door
de komst van de kilometerbeprijzing de noodzaak er is
en blijft om de bpm af te bouwen. Afschaffing van de
bpm dient wel gefaseerd plaats te vinden, bij voorkeur in
kleine stappen. Als je pas zou gaan afbouwen als de
kilometerbeprijzing er is, ben je nog veel te lang bezig
om de bpm af te bouwen of moet je de bpm in een te
hoog tempo afbouwen, wat heel negatieve effecten heeft
op de autoprijzen en dus ook de automarkt. Stappen van
12,5% zijn aanvaardbaar, zo hebben wij met de autobranche afgesproken. Zulke maximale stappen willen wij ook
hanteren. De vertraging van de kilometerbeprijzing leidt
niet tot uitstel van de afbouw van de bpm, zo zeg ik
tegen de heer Tang, maar alleen tot vertraging van het
tempo waarin de afbouw plaatsvindt. Het doel is nog
steeds – die fasering houden wij aan – 75% afbouw op
het moment dat de laatste auto overgaat naar het regime
van de kilometerprijzen. Als de 75% op een later moment
wordt gehaald, smeren wij de afbouw over die periode
ook wat langer uit. De laatste 25% zal daarna worden

afgebouwd in stappen van twee jaar van 12,5%. De
beslissing die wij daarover hebben genomen, blijft dus
staan. Ook de afbouw blijft zo. Alleen het tempo van de
afbouw maken wij, zoals steeds is afgesproken, parallel
aan de invoering van de kilometerbeprijzing.
Verder zijn er vragen gesteld over de afvalstoffenbelasting.
De voorzitter: Er zijn enkele interrupties over de bpm.
De heer Tang (PvdA): Ik moet zeggen dat ik wat veel
gevraagd had voor het drinken van een biertje. Nu las ik
weer de RAI Voorrang. Daarin staat dat het DHVonderzoek ’’grondig en degelijk’’ is. Dat staat nota bene
op de voorpagina. De sector maakt het echt ongelooflijk
bont. Het CPB geeft een pak slaag aan dat onderzoeksbureau. Vervolgens beweren dat het onderzoek grondig en
degelijk is, is echt de omgekeerde wereld. Ik vind het dus
best knap dat de staatssecretaris het gesprek toch nog
tot een succes heeft weten te maken. Chapeau daarvoor.
Is er ook een afspraak gemaakt over de termijn waarvoor
tarieven vaststaan? De staatssecretaris zei volgens mij
dat het van jaar tot jaar wordt bekeken. Ik begrijp wel dat
dit tot onzekerheid leidt. Bovendien leidt het tot het wat
vreemde effect dat de tarieven omhoog gaan als een
auto autonoom schoner en zuiniger wordt. Dat vind ik
ook niet heel plausibel. Ik zou het dus helemaal niet
bezwaarlijk vinden als dit voor wat langere termijn werd
vastgelegd en dat lastenneutraliteit niet van jaar tot jaar
wordt bekeken maar voor bijvoorbeeld een periode van
vier jaar.
Staatssecretaris De Jager: Dat is een zeer begrijpelijke
wens van de autobranche, maar ook van de heer Tang. In
het spoeddebat van dit voorjaar heb ik toegezegd dat wij
het van jaar tot jaar zullen gaan monitoren. Ik denk dat
de heer Tang begrijpt dat wij het moeilijk hebben kunnen
inschatten. Ook bij dat spoeddebat was er veel onrust of
wij niet te veel zouden gaan ophalen. Wij hebben
natuurlijk ook altijd de angst dat het veel te weinig zal
zijn. Het komt daarbij niet op een beetje aan; het gaat
meer om een wat grovere benadering. Ik ben op zich
best bereid om een langer afbouwtraject af te spreken,
maar daarover hebben wij nog geen afspraken gemaakt.
Het wordt dan heel moeilijk om een methodologie te
vinden om het autonome van het werkelijke deel te
scheiden. Wij hebben daarvoor overigens nog een jaar
de tijd. Wij denken nu wel dat 2,6% een heel redelijke
inschatting is. Dat wordt ook bevestigd door het Centraal
Planbureau. Ik ben zeker bereid om nog hierna met de
autobranche te overleggen om te bekijken of het
mogelijk is om het traject voor een langere periode vast
te leggen.
De heer Omtzigt (CDA): Die 2,6% lijkt een goed cijfer,
maar waarom legt u het dan voor een jaar vast om het
jaar daarop weer terug te keren naar 2,8%? U geeft zelf
in een helder verhaal in de nota naar aanleiding van het
verslag aan dat er geen onderscheid kan worden
gemaakt tussen de autonome vergroening en de
vergroening die plaatsvindt als gevolg van de keuze voor
een zuinige auto. U kunt daar dus nu geen betere
inschatting van maken dan volgend jaar. Waarom legt u
dat dan niet langjarig vast? De CDA-fractie maakt op dit
punt nog een voorbehoud. Ik ga er nog eens even goed
naar kijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

13

Het tempo van de afbouw van de bpm moet er toch echt
in blijven. Het moet naar nul gaan. Wij zouden toch wel
graag een indicatie willen hebben van wanneer u denkt
dat wij in ieder geval op die 75% afbouw zitten. Ik vind
de datum die u geeft heel interessant. Het zal ook van
Eurlings afhangen.
Voor de rest hebben wij alles over auto’s gehoord en
helemaal niets over motoren. Hoe zit het daar op dit
moment mee? Hoe lopen de motoren mee in dit proces?
Verder hadden wij graag wat gehoord over de Euro
6-korting. Het schijnt Europees niet te mogen, maar
waarom verzint u niet iets? Euro 6 heeft bijvoorbeeld een
NOx kleiner dan 80. Kunt u geen jarenlange NOx-korting
van € 700 of € 800 op auto’s geven die een NOx van
minder dan 80 hebben? Dan bent u er ook. Wij hebben
dan de facto bereikt wat wij allemaal willen, namelijk de
zuiniger auto’s waar men, dacht ik, hier links en rechts
wel voor is. Wij kopen dan geen Euro 5-auto’s maar Euro
6-auto’s, en dat willen wij toch allemaal.
Ten slotte zou ik van u nog iets willen horen over biogas.
Bent u van plan om het gebruik daarvan te stimuleren en
daarmee ook in de opwekkingsfase de CO2 te betrekken?
Of houden wij het bij gewoon gas?
Staatssecretaris De Jager: Dat zijn heel wat vragen. Ik
begin met het percentage. Ik wijs de heer Omtzigt erop
dat volgens de informatie die wij hebben, in de eerste
helft van dit jaar de werkelijke vergroening 6% is
geweest. Onze stap naar beneden, naar 2,6% voor
volgend jaar, is dus heel ruimhartig. Het Centraal
Planbureau heeft ook niet aangegeven, zeker te weten
dat het meerjarig 2,6% zal zijn. Het heeft voor volgend
jaar in ieder geval die 2,6% aangegeven. Als wij een
redelijke inschatting kunnen maken voor een meerjarig
verloop op een bepaald percentage, dan ben ik bereid
om, zoals ik de heer Tang heb toegezegd, te bekijken of
het mogelijk is om dat meerjarig vast te leggen.
Vooralsnog hebben wij echter zeker geen aanleiding om
te zeggen dat die 2,8% langjarig aan de hoge kant is,
zeker niet gelet op wat er daadwerkelijk gebeurt.
Inderdaad heeft de branche gevraagd om motoren mee
te laten lopen in de bpm-afbouw richting de motorrijtuigenbelasting. Gelet op het feit dat er kennelijk veel
draagvlak daarvoor is binnen de motorrijdersbonden,
ben ik daar zeker niet op voorhand tegen. Het is echter
mogelijk om dat op een later moment te doen, vanwege
de lage bpm voor motoren. Je hoeft daardoor niet zo’n
lang traject te volgen zoals dat voor auto’s is afgesproken. Je kunt de bpm van motoren in vier jaar afbouwen.
Dat zullen wij waarschijnlijk doen in de laatste fase. Daar
is op zich niets tegen. Het voordeel is dat de hele bpm
dan is afgeschaft. Dan heb je dus één belasting minder,
anders zou je die van motoren nog moeten overhouden,
terwijl wij de motorrijtuigenbelasting voor vrachtauto’s,
of zo’n soort belasting, toch nog voor een stukje
overeind moeten houden, namelijk voor het Europees
verplichte deel. Het is dus logisch om motoren mee te
nemen in een soort vastrechtbelasting per jaar in plaats
van een aanschafbelasting. Dat moeten wij echter nog
nader bezien. Daar hebben wij ook nog even de tijd voor.
Dat kan later.
De Euro 6-norm. Voor alle duidelijkheid: ik ben ook een
groot voorstander van Euro 6-stimulering. Dat gaan wij
dus ook doen op 1 januari 2011. Ik heb al laten zien wat
wij van plan zijn. Dat kan niet volgend jaar vanwege de
beperking van de Europese richtlijn. Het is positief dat

Kamerleden creatief meedenken over wat wel kan. Wij
hadden met de roettaks een nog veel slimmere manier
waarmee wij een en ander toch dachten te mogen doen
binnen de richtlijn, omdat de richtlijn aangeeft dat een
belasting op emissie wel mogelijk zou moeten blijven.
Dat staat in de preambule van de richtlijn. Wij wachten
een en ander verder af, maar de eerste rechters hebben
daarvan gezegd dat het de facto neerkomt op een
subsidie van in dit geval de Euro 6-norm en dat dit toch
niet mag. De roettaks was nog slimmer vormgegeven.
Die was niet verbonden aan een roetfilter of de
stimulering van een euronorm, maar aan roetuitstoot: de
werkelijke emissie van fijnstof. De rechter heeft gezegd
dat de materiële uitwerking zo veel lijkt op het stimuleren
van Euro 5-norm of een roetfilter, dat het niet mag. Wij
zijn in blijde afwachting van het verdere verloop, maar
op dit moment zou het als wetgever niet netjes zijn om
opnieuw dezelfde afweging te maken. Ik denk nog steeds
dat een op emissie gebaseerde heffing wel zou mogen.
Dat moeten wij echter afwachten. Per 1 januari 2011
hebben wij wel de mogelijkheid om het te doen, dus dan
moeten wij het ook gelijk doen.
Het biogas. Gas behoort al tot de allerlaagst belaste
brandstof binnen de automobiliteit, of het nu gaat om
biogas of gewoon aardgas. Er zit zelfs een hogere
belastingdruk op elektriciteit dan op aardgas en biogas
als je elektriciteit omrekent naar 100kilometerequivalenten. Er zit dus bijzonder lage
accijnsdruk of energiebelastingdruk op aardgas. Bij de
opwekking iets stimuleren, is een subsidiëring. Daar ga ik
niet over. Anders dan wat wij al doen, zie ik daar geen
fiscale mogelijkheden bij.
De heer Omtzigt (CDA): Dank voor de uitgebreide
beantwoording. Ik ben voor een gedeelte overtuigd en
voor een gedeelte niet. Ik neem aan dat wij volgend jaar
wat meer informatie zouden kunnen krijgen over wat er
bijvoorbeeld met motoren gebeurt. Ik meen overigens
dat die dan nog steeds niet onder de kilometerheffing
gaan vallen, nietwaar? Het gaat puur naar de motorrijtuigenbelasting.
Ik heb nog een paar aanvullende opmerkingen. Wij kijken
nog even naar de biobrandstoffen. Wij zouden de
maatregelen daaromtrent wat eerder willen laten ingaan.
Ik hoop dat de staatssecretaris daar in tweede termijn
nog iets over kan zeggen. Wij hebben daar schriftelijk al
wel iets over vernomen, maar er nog niets over gehoord.
Aangezien die richtlijn voor 5 december of misschien wel
eerder moet zijn geïmplementeerd, zou het raar zijn als
biobrandstoffen fiscaal nog steeds zwaarder worden
belast per eenheid energie dan op dit moment. Misschien kan de staatssecretaris dus nog kijken of hij een
en ander in het Belastingplan kan doen.
Naar aanleiding van de opmerkingen die de staatssecretaris net maakte, wil ik het volgende zeggen. Per 2011
hebben wij de mrb-differentiatie voor dieselauto’s als
gevolg van de af-fabriekroetfilter. Het doel is het
terugdringen van fijnstofemissies door dieselauto’s. Is
deze dan echter wel proportioneel? Het Planbureau voor
de Leefomgeving geeft aan dat de grenswaarden voor
fijnstof nog slechts op ongeveer 20 km langs de snelweg
worden overschreden en 50 km in de steden. Als wij het
toch over proportionaliteit hebben, waarom zouden wij
dan nog steeds werken met die af-fabriekroetfilters en
waarom kan de NOX-korting niet in een keer worden
doorgevoerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

14

Staatssecretaris De Jager: Hoewel ik veel houd van
milieudebatten, lijkt me de laatste vraag toch meer op
het terrein van de minister van VROM te liggen. Ik wijs
daarom naar haar door. Binnen de mogelijkheden van de
fiscaliteit proberen wij zo veel mogelijk te doen wat in
het algemene kabinetsbeleid van milieu past. Fijnstof is
een belangrijk element en NOX ook. Omdat NOX echter
pas voor het eerst wordt geregeld in Euro 6-norm en wij
niet meer dan één norm van tevoren mogen stimuleren,
kunnen we met NOX nu nog niets. We moeten daar dus
even mee wachten. Per 1 januari 2011 wordt Euro
5-norm verplicht en vanaf dat moment hebben we
fijnstof geregeld. NOX is vervolgens aan de beurt om
gestimuleerd te worden en zal uiteindelijk ook een keer
verplicht worden gesteld.
Dan de biobrandstoffen. Nogmaals, als er een heldere,
houdbare fiscale lijn kan worden ingevoerd om die
brandstoffen te stimuleren, ben ik bereid om dat te doen.
Naar onze informatie is men in december echter nog niet
zo ver om een en ander helemaal kant en klaar te
hebben. Ik zal bij mijn collega van VROM informeren hoe
het precies zit met de verplichte richtlijnimplementatie.
De praktijk en de certificering moeten helemaal op gang
zijn gekomen om daadwerkelijk aan te sluiten bij een
lagere accijnsdruk. Dat zie ik ze in ieder geval niet per
1 januari allemaal hebben geregeld. Ik zal het echter voor
de zekerheid navragen.
De heer Remkes (VVD): Ik ben blij dat de staatssecretaris
onderkent dat de jaarlijkse aanpassing de geloofwaardigheid niet ten goede komt; zo heb ik het tenminste voor
mijzelf maar vertaald. Autokopers kijken er natuurlijk ook
op die manier naar. De staatssecretaris zegt dat hij bereid
is om hier nog eens naar te kijken. Het zou door mij zeer
op prijs gesteld worden als de staatssecretaris vanuit die
bereidheid de komende week nog eens zou nagaan of er
nadere voorstellen kunnen komen.
Mijn volgende punt heeft, in het verlengde hiervan,
betrekking op het onrustige beeld. We hebben dat de
afgelopen paar jaren gezien en de kerstboom wordt met
ingang van 2010 nog verder aangekleed, met de
ombouw van de bpm en de roetfilterdifferentiatie in de
motorrijtuigenbelasting. Van het laatste punt heb ik
begrepen dat het een behoorlijke steen des aanstoots is
wat betreft de gevolgen ervan voor de waardeontwikkeling van bestaande diesels. Misschien kan de staatssecretaris daar nog iets over zeggen. Is dit onderwerp van
overleg geweest met de sector, bijvoorbeeld tijdens het
gesprek van afgelopen vrijdag?
Mijn laatste punt betreft de afschaffing van de bpm en
de politieke koppeling met de kilometerbeprijzing. De
staatssecretaris heeft bij de VVD-fractie de nodige onrust
veroorzaakt door nu te kiezen voor andere teksten dan in
het Belastingplan van vorig jaar. Ook dat heeft de
geloofwaardigheid van de voorgenomen afschaffing niet
echt vergroot. Wat dat betreft, heb ik dezelfde vragen als
collega Omtzigt. Misschien kan de staatssecretaris bij
deze gelegenheid nog een poging doen om er iets
steviger in te gaan zitten, want er mogen geen politieke
vraagtekens over blijven bestaan. Ik weet dat er enig
nuanceverschil is tussen het CDA en de PvdA. Er spelen
ook wat verschillende belangen op de achtergrond en die
spelen bij deze vragen natuurlijk gewoon een rol.
Staatssecretaris De Jager: Ik begin met het laatste punt
van de heer Remkes om de angst weg te nemen.

Kennelijk is de angst bij de VVD dat de kilometerbeprijzing niet wordt ingevoerd. Dat vind ik een interessant
geluid.
De heer Remkes (VVD): Nee, nee. Even de zaken in de
juiste proportie stellen. De staatssecretaris weet precies
waar de VVD-fractie staat. Maar als de kilometerbeprijzing toch doorgaat, moet ook de bpm worden
afgeschaft.
Staatssecretaris De Jager: Dat begrijp ik, maar de heer
Remkes begrijpt ook dat ik natuurlijk zeg dat die twee
dingen zijn gekoppeld.
De heer Remkes (VVD): Uiteraard begrijp ik dat.
Staatssecretaris De Jager: Als de heer Remkes pleit
voor het afschaffen van de bpm, moet de kilometerbeprijzing er ook komen. De bpm gaat inderdaad naar nul.
Dat is zo en dat blijft zo. Wij hebben in onze plannen
heel duidelijk gezegd – dat bevestig ik hier ook nog maar
eens – dat die 75% precies op het moment is dat de
laatste auto overgaat op de kilometerbeprijzing. Dan is er
75% afgebouwd. In de twee jaar daarna wordt de overige
25% met 12,5% per jaar afgebouwd. Dat is gewoon
helder. De vraag is dan in welk jaartal dat zal zijn. Die
vraag kan ik niet beantwoorden, omdat dat een kristallen
bol is; dat hangt af van de invoering van de kilometerbeprijzing. Wij doen het heel netjes parallel aan de
invoering van de kilometerbeprijzing. Geleidelijk wordt
75% afgebouwd. Wij smeren dat mooi uit naar het
moment dat de laatste auto overgaat op de kilometerbeprijzing. Daarna wordt de rest afgebouwd met 12,5% per
jaar. Helderder kan ik niet zijn: die toezegging heeft de
Kamer.
Ik kom op de geloofwaardigheid met betrekking tot de
ombouw. In het spoeddebat was het juist belangrijk om
die ombouw geloofwaardig en lastenneutraal te laten
plaatsvinden door jaarlijks te monitoren. Ik heb toegezegd om van jaar op jaar na te gaan of het lastenneutraal
gebeurt en om op die manier de ombouw te doen. Ik heb
mijn bereidheid getoond om dat anders te doen. Ik merk
bij de Kamer een insteek die iets anders ligt dan in het
voorjaar: als je een redelijk pad kunt tekenen, teken dat
pad dan maar en leg het dan maar vast in wetgeving;
zeg niet dat je van jaar tot jaar daarop terugkomt. Maar
de toezegging was in eerste instantie ingegeven om de
geloofwaardigheid van de maatregel om het wel
lastenneutraal te doen, te verdedigen. Nogmaals, ik zit er
redelijk relaxed in, maar de Kamer moet nu niet opeens
doen alsof dit als een duveltje uit een doosje is
gekomen. Destijds werd het als prettig ervaren om het
voor de lastenneutraliteit van jaar tot jaar monitoren.
Ik ga in op het punt van de ’’kerstboom’’. Het huidige
bpm-systeem is gebaseerd op de catalogusprijs, en op
de brandstoftoeslag of -afslag, en op energielabels met
bonus-malussystemen en op een slurptaks. Dat is veel
ingewikkelder dan om in het nieuwe systeem gewoon
iedere gram CO2 te belasten. Dat is de grondslag en dat
blijft de grondslag. Daar zitten een paar kleine aanpassingen in met betrekking tot diesel. Ik heb ook al aangegeven dat je daar bij de Euro 6-norm voor een deel weer
anders tegen aan kunt kijken. Dat gaat allemaal komen,
maar het nieuwe systeem is zeker niet ingewikkelder op
dat punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

15

De heer Remkes stelde net een vraag over de mrbdifferentiatie naar roet. Die ken ik niet. In de mrb kennen
wij een algemene dieseltoeslag, maar geen mrbdifferentiatie op basis van roet.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb gevraagd hoe het
staat met de sloopregeling en of zij wordt geëvalueerd
en gecontinueerd. Ook heb ik gevraagd naar de effecten
op de tweedehandsautomarkt als in 2013 12,5% wordt
afgeschreven. Ik ben namelijk bang dat mensen de
aanschaf van een nieuwe, zuinige auto uitstellen
vanwege het afschaffen van de bpm. Is er gekeken naar
het uitstel van de aanschaf van nieuwe auto’s en naar
het effect op de markt voor tweedehandsauto’s?
Staatssecretaris De Jager: Wij hebben van jaar tot jaar
de verschillende effecten in beeld gebracht. Dat zien wij
nu ook enigszins in die tabel.
Het zijn geen effecten op grond waarvan je zegt: ik ga
het maar uitstellen. Ieder jaar is een stapje. Als je in
oktober voor de aanschaf van een nieuwe auto staat, dan
laat je de auto meestal in januari op kenteken zetten.
Leasebedrijven doen dat in ieder geval. Op die manier
kan men profiteren van de op 1 januari ingegane
maatregelen. De zeer zuinige auto’s zijn al vrijgesteld van
bpm en worden per 1 januari ook vrijgesteld van
motorrijtuigenbelasting. Voor kleine zuinige auto’s was er
al een bonussysteem, dus de mensen waren daarmee
ook relatief al heel gunstig af. In het nieuwe systeem is
dat ook het geval. Het gaat dus redelijk geleidelijk. Met
het systeem dat wij hebben gekozen, zijn er geen grote
schokeffecten.
De teller van de sloopregeling staat inmiddels op 44.000.
Ik ga niet over het al dan niet continueren daarvan. Dat is
een subsidieregeling en geen fiscale regeling.
De heer Bashir (SP): Ik had liever gezien dat wij de
afbouw van de bpm meer afhankelijk hadden gemaakt
van het wel of niet invoeren van de kilometerheffing. Nu
de kilometerheffing is uitgesteld, had ik liever gezien dat
wij ook de afbouw van de bpm meer hadden uitgesteld.
Staatssecretaris De Jager: De praktijk verschilt niet
zoveel met wat de heer Bashir wil. Wij laten de afbouw
van de bpm parallel lopen aan de kilometerbeprijzing.
Als er eventueel een schuivend paneel zou zijn met het
moment dat 75% van de auto’s over is, wordt de bpm
die wij nog moeten afbouwen van dat deel tot 75% over
die periode uitgesmeerd. Als 100% van de auto’s is
overgegaan op kilometerbeprijzing, is 75% van de bpm
afgebouwd. Daarna gaat het in twee jaar om 12,5%. Wij
weten nog niet wanneer dat moment er zal zijn, maar wij
smeren de afbouw netjes uit tot dat moment. Als het
gewoon volgens planning gaat, is het 12,5% per jaar. Als
het een jaar langer gaat duren, kun je in plaats van vier
maal 12,5% kiezen voor vijf keer 10%. Dan doe je het met
zo weinig mogelijk schokeffecten. Dat is de beste manier.
Je moet het netjes, geleidelijk doen. Als wij iets meer de
tijd hebben, hebben wij ook iets meer de tijd om het
geleidelijk aan te pakken.
Ik kom op de afvalstoffenbelasting. Momenteel komt de
herontwikkeling van oude stortplaatsen door afgraving
niet goed van de grond. Dat komt mede door het
reguliere tarief voor de afvalstoffenbelasting. De
Vereniging Afvalbedrijven, het IPO, de VNG, het
ministerie van VROM en SenterNovem hebben verzocht

om een lager tarief voor afvalstoffen die afkomstig zijn
van de sanering van oude stortplaatsen. Duidelijk was
natuurlijk dat die dekking van deze fiscale faciliteit
binnen de afvalstoffenbelasting gevonden moet worden,
want anders zou je ontgroenen, zou je het minder
milieuvriendelijk maken. Voor deze fiscale faciliteit is 20
mln. beschikbaar, gedekt door een kleine verhoging van
de tarieven van de algemene afvalstoffen. Bij de raming
van die derving is rekening gehouden met de concrete
plannen voor herontwikkeling. Het is dus geen kwestie
van: het gebeurt toch niet, dan kost het ook niks.
Waarom zouden de afvalbedrijven er dan naar vragen?
Waarom zou men zo sterk lobbyen voor een lager tarief
als ze toch niet van plan zijn om te storten? Het gaat
gebeuren. Natuurlijk gaat het geld kosten, want men gaat
afgraven. Er zijn heel concrete plannen. Wij hebben
aangesloten op de concrete plannen die wij via VROM
hebben gekregen. Dat is de reden waarom wij een zeer
redelijke raming hebben gemaakt. Die raming was in het
begin nog groter, maar uiteindelijk hebben wij gekozen
voor een lagere raming met gebudgetteerd beslag.
Uiteraard gaan wij de nieuwe fiscale faciliteit monitoren
en mocht blijken dat het beoogde doel niet wordt bereikt
of dat de faciliteit negatieve effecten heeft, dan zal ik
natuurlijk nagaan of bijstelling is gewenst.
Ik ben overigens zeer teleurgesteld over de reacties van
de Vereniging Afvalbedrijven, de VNG en andere
instellingen. Tenslotte heb ik op hun verzoek bereidwillig
actie ondernomen en daarover regelmatig contact
gezocht met de minister van VROM. Het is dit of niets. Of
wij doen wat hier is voorgesteld, of wij doen dat niet en
laten de situatie zoals die is. Ik vind het best, maar het is
van tweeën een. Het gaat natuurlijk wel geld kosten,
anders zou men niet lobbyen voor een nog lager tarief.
Als ze zeggen het toch niet te doen, waarom zouden ze
dan zo hard lobbyen?
De heer Cramer stelde een vraag over het landschapsbeleid. Hij heeft daar al diverse malen naar gevraagd en ik
ben in de stukken uitgebreid daarop ingegaan. Er zitten
goede en creatieve voorstellen bij. De uitbreiding van de
regeling groenprojecten is in zicht en wij zetten op dit
moment de laatste wissels goed. Er zitten ook voorstellen bij die fiscaal al mogelijk zijn, zoals het aanwijzen van
landschapsorganisaties als algemeen nut beogende
instellingen. Dat is nu al mogelijk.
Hoewel sommige voorstellen heel creatief zijn met
allerlei leuke knopjes, kraaltjes en spiegeltjes, is fiscaliteit
niet altijd de juiste weg. Sommige dingen doen wij al,
maar niet altijd. Ik noem het voorbeeld van de persoonsgebonden aftrekpost in de inkomstenbelasting. Het klinkt
bijna alsof je met je nagel over een schoolbord gaat. Wij
hebben een commissie ingesteld om het systeem te
vereenvoudigen. De aftrekposten zijn natuurlijk enorm
fraudegevoelig, want de mensen vullen maar wat in en
wij kunnen dat meestal niet goed controleren. Wij zijn
zeer terughoudend met belastinguitgaven, zeker als wij
de fiscale wetgeving veel complexer maken.
Het valt mij op dat de Kamer mijn streven tot vereenvoudiging zeer steunt, maar dan toch weer probeert het
ingewikkelder te maken met amendementen voor het
meerderjarige pseudostiefkind en voor allerlei andere
regelingen.
Ik breng deze voorstellen onder de aandacht van de
commissie Heroverweging leefomgeving en natuur. Een
aantal zaken doen wij al en ik ben voor het overige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

16

bereid een aantal zaken dat nog loopt, mee te geven aan
deze commissie.
De voorzitter: Wij zijn gekomen aan het eind van het
blok vergroening. De rol van het meerderjarige pseudostiefkind ontging mij ook.
De heer Omtzigt (CDA): Wij hebben een amendement
ingediend, dat volledig in lijn is met het wetsvoorstel van
de staatssecretaris van Sociale Zaken, die dat ook in de
AOW- en aanverwante wetten heeft geregeld. Daarmee is
het volledig geharmoniseerd en buitengewoon ingewikkeld gemaakt.
Ik kom op de afvalstoffenheffing. Bij dit relatief eenvoudig onderwerp, namelijk de vraag of wij oude stortplaatsen nu eindelijk gaan hergebruiken of niet, hebben de
VNO en IPO een grote hoeveelheid mist opgetrokken. De
staatssecretaris zegt in zijn schriftelijke beantwoording
nog niet te weten voor welke van de vierduizend oude
stortplaatsen hij een verzoek om een vergunning indient.
In zijn eigen ministerie is dit dus ook nog niet helemaal
bekend. Als wij nu toch een aantal spoedoverleggen
gaan houden, vraag ik of het mogelijk is de komende tijd
met de partijen om de tafel te gaan zitten en helder aan
te geven welke weg wel en welke niet begaanbaar is. Wij
willen een helder committent van de partijen krijgen om
over te gaan tot het afgraven van de stortplaatsen en wij
willen kijken naar de voorwaarden die nodig zijn. Wij
vragen om een terugrapportage voor de plenaire
behandeling van dit onderwerp. Ik zeg dit, omdat mijn
partij ook overweegt te vragen om dit voorstel dan maar
een jaar op te schorten. Als volstrekt niet helder is wat
kan worden bereikt, hebben we er niets aan. Graag een
toezegging. De irritatie richting een aantal partijen
kunnen wij goed plaatsen.
Staatssecretaris De Jager: Het levert mij geen cent op,
maar ik heb er wel heel veel overleg over moeten voeren
in het voortraject. Wij hadden hier en daar natuurlijk al
wel wat contact gehad, en er is inmiddels vanuit de VNG
een mail naar een aantal Kamerleden gestuurd dat men
alsnog kan instemmen met het voorstel zoals dat er nu
ligt.
De heer Omtzigt (CDA): Wij hebben precies het
tegenovergestelde signaal gekregen: ze hebben het op
dit moment liever niet. Maar wij zouden graag een brief
van de hele sector willen hebben, die ook gaat over het
oplossen van het probleem.
Staatssecretaris De Jager: Dan haal ik het er gewoon
uit.
De heer Remkes (VVD): Beter een goede, effectieve
regeling wat later dan een regeling nu die kennelijk naar
de opvatting van alle betrokken partijen geen hout snijdt.
Ik heb goed gehoord wat u zegt en ik begrijp die irritatie
ook.
Staatssecretaris De Jager: Dank voor de meelevendheid.
Ik zal mij nog even beraden over uitstel met een jaar, of
het er nu gewoon uithalen.
De heer Tang (PvdA): Er ligt ook een brief van de
Branchevereniging Recycling, breken en sorteren, die wel
positief is. Daarin wordt voorgesteld het tarief voor

gevaarlijk afval te verhogen. Wilt u daarop nu of later
reageren?
In de nota naar aanleiding van het verslag wordt inzicht
gegeven in de inkomenseffecten van een energiebelasting op aardgas. Er is vrij veel spreiding binnen
inkomensgroepen. Daarin zijn de gedragseffecten niet
meegenomen. Is daarin enig inzicht te bieden?
Staatssecretaris De Jager: Dat is inderdaad niet
meegenomen. Uiteraard heeft dat wel degelijk effecten.
Inzicht geven is heel moeilijk, maar als de energiebelasting op aardgas wordt verhoogd, zal er een gedragseffect
optreden dat interessant is voor de marge, voor mensen
die dan voortaan niet meer in iedere kamer de thermostaat aanzetten en misschien wat sneller overgaan tot
isolatiemaatregelen. Eventuele negatieve effecten zullen
worden gemitigeerd door een gewenst gedragseffect,
namelijk dat mensen zuiniger en bewuster omgaan met
energie. Met de energiebelasting op elektriciteit zitten we
al vrij hoog, zodat een verdere verhoging weinig effecten
heeft, maar op aardgas zijn er wel degelijk effecten,
aangezien daar nog veel verspilling plaatsvindt. Er gaan
dus zeker positieve gedragseffecten van uit. Ik vind het
niet behoren tot mijn competentie om dat te onderzoeken.
De heer Tang (PvdA): Is het nog mogelijk om in contact
te treden met de ministers van VROM en SZW om te
kijken of zij iets kunnen zeggen over de gedragseffecten
en het belang daarvan voor de puntenwolken? Misschien
vraag ik te veel, maar ik stel deze vraag toch.
Staatssecretaris De Jager: Ik doe een poging. Wellicht
dat er in kwalitatieve zin iets over gezegd kan worden.
Dit is al de meest specifieke manier van berekenen die er
is, maar wellicht dat de minister van VROM er in
kwalitatieve zin iets naders over kan zeggen.
Verder is een suggestie gedaan ten aanzien van de
gevaarlijke stoffen. Op zichzelf zou het voor een deel
kunnen. Alleen, de grondslag voor gevaarlijke stoffen is
vrij klein. Als je daar alles op zou verhalen, zou dat
relatief duur worden. Onder andere bij VROM is men er
bang voor dat er dan sneller gevaarlijke afvalstoffen
geheretiketteerd worden tot gewone afvalstoffen. Dat
effect hebben wij ook in ogenschouw genomen. Dus
daar moeten wij heel erg alert op zijn.
Ik zie nu dat mevrouw Sap inmiddels ook is aangeschoven, die op dit punt heeft gevraagd naar de verbranding
van afvalstoffen. Welkom. Ik heb overigens al heel veel
van haar vragen beantwoord. De minst wenselijke
manier van afvalverwerking uit milieuperspectief is
storten. Als je een stortplaats gaat renoveren, dan is het
een prikkel dat het toch nog gunstiger is om te verbranden in plaats van te storten. Vandaar ook dat wij geen
nihiltarief voor het herstorten hebben gehanteerd.
Anders wordt de afweging wel heel gemakkelijk, in de
zin dat er dan wel op een andere plek wordt gestort. Er
blijft wel een klein tarief over voor het herstorten. Over
het algemeen vindt verhaal plaats binnen de afvalstoffen
waar het gaat om de financiering. Het zou niet goed zijn
voor de afvalstoffenverwerking om dat geld op te halen
met een andere belasting. Naar aanleiding van de
negatieven geluiden, overweeg ik in sterke mate om te
komen tot uitstel met een jaar, mede op voorstel van een
aantal Kamerleden. Op die manier hebben wij ook meer
tijd om er naar te kijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

17

De heer Remkes (VVD): Er is kennelijk sprake van een
verschil in appreciatie van de huidige kerstboom en de
toekomstige kerstboom, maar dat zij dan maar even zo.
Ik kom er plenair ook nog wel op terug. Mijn vraag over
de roetfilterdifferentiatie had niet betrekking op een
bestaand instrument maar op de maatregelen die in
moeten gaan per 1 januari 2011.
Staatssecretaris De Jager: Op dat punt heb ik niets
anders dan een mogelijk voornemen gecommuniceerd.
De heer Remkes (VVD): O, dat staat nog niet vast?
Staatssecretaris De Jager: Nee.
De heer Remkes (VVD): Oké, dat is ook een antwoord.
De heer Cramer (ChristenUnie): Ik vind dat de staatssecretaris in zijn beantwoording over de afvalstoffenheffing
voorbijgaat aan de kritiek die wij als ChristenUnie
hebben geuit in de nota die mijn collega Wiegman-van
Meppelen Scheppink heeft uitgebracht onder de titel
’’Ruim op die stort’’. Het punt is dat er niet wordt
opgeruimd. Er is dus ook geen sprake van budgettaire
derving. Ze laten het gewoon liggen waar het ligt. Dat is
de kern van mijn kritiek. Die oude storten blijven dus
gewoon bestaan. Wil je het wel een stimulans geven dan
zou je het mogelijk moeten maken voor het nihiltarief.
Dus ik vraag mij af wat het de staatssecretaris gaat
brengen als hij het een jaar uitstelt.
Staatssecretaris De Jager: Dat moeten wij inderdaad
maar even afwachten. Dan hebben wij ook wat meer tijd
om er met de branche over te spreken. Slechts een deel
van de concrete plannen, waarom de branche en de VNG
vragen, is berekend waar het gaat om het afgraven van
stortplaatsen en het herstorten. Een verlaging van dat
tarief gaat dus wel degelijk geld kosten. Wij kijken niet
naar achteren. Wij ramen wat het gaat kosten in 2010,
2011 en 2012. De reden waarom ik heb gezegd dat ze
niet voor niets lobbyen, is de volgende. Als ze het toch
niet doen, dan maakt voor hen dat tarief ook niet uit. Het
maakt dan niet uit of het een laag, een nihil of een hoog
tarief is. Wij hebben nu gekozen voor een laag tarief en
een stukje dekking dat gebudgetteerd is in de rest van de
afvalstoffenbelasting, omdat wij er inderdaad van
uitgaan dat er de komende jaren wel zal worden
afgegraven en eventueel zal worden overgegaan tot
herstort, recycle of verbranding. Wij gaan er in ieder
geval van uit dat er gerenoveerd wordt bij oude plaatsen.
De andere partijen gaan daar ook van uit. Anders zij
immers geen lobby hebben gevoerd voor deze maatregel. Om daaraan tegemoet te komen is dus nu dit
voorstel gedaan met een lager tarief en een stukje
dekking. Maar dat toch een stukje dekking nodig, dat
staat buiten kijf.
De heer Cramer (ChristenUnie): Ik heb nog even een
technische vraag. Geeft de staatssecretaris nog voor de
plenaire behandeling aan wat hij definitief gaat doen?
Staatssecretaris De Jager: Ja.
De heer Cramer (ChristenUnie): Dan wacht ik dat even af
alvorens ik beslis of ik daar nog plenair op terugkom.

Ik wil nog een tweede opmerking over het landschap
maken. De staatssecretaris is daar inderdaad uitgebreid
op ingegaan. Sterker nog, het is volgens mij de eerste
keer dat ik in een schriftelijke beantwoording meemaak
dat de bewindspersoon zegt: laat ik voor de zekerheid
alle gestelde vragen nog maar eens langslopen. Hij doet
het doodleuk een tweede keer. Dat is overigens wel een
bewijs dat hij het serieus heeft meegenomen. Dat
waardeer ik zeer.
Ik vraag ernaar om de volgende reden. Ik heb er in eerste
termijn op gewezen dat de taskforce Financiering
Landschap heeft aangegeven dat een veelheid van
maatregelen nodig is om uiteindelijk het hele beeld voor
het financieren van het landschap goed te krijgen. Ik vind
dat het nu toch een beetje gepingpong gaat worden. Als
iedere verantwoordelijke bewindspersoon zijn deel eruit
gaat schieten omdat het niet uitkomt, dan schieten wij
juist allemaal gaten in dat veelkleurige palet dat wij
nodig hebben om het bij elkaar te harken. Dat was, wat
mij betreft, de waarde van het voorstel van de taskforce.
De staatssecretaris zegt: nu wil ik het ook eigenlijk niet
doen, want het zit in de heroverweging. Ik zal hier plenair
nog wel op terugkomen, maar ik denk dat wij ons
moeten realiseren dat wij het wel nodig hebben, ondanks
het feit dat de staatssecretaris hier het voorbeeld
gebruikt van het piepende schoolbord. Misschien moet
het dan maar even jeuken op de rug! Wij hebben het wel
nodig, willen wij dat landschap echt die steun geven die
het nodig heeft. Dat is, wat mij betreft, mijn indringende
oproep. Ik ben het met de staatssecretaris eens dat
vereenvoudiging noodzakelijk is ...
De voorzitter: Uw punt is duidelijk.
Staatssecretaris De Jager: Het gaat natuurlijk niet alleen
om vereenvoudiging, maar ook om de vraag welk
instrument het meest geschikt is. Daar moeten wij
gewoon een reële discussie over kunnen voeren. In
plaats van een persoonsgebonden aftrek kun je echt veel
beter een subsidie geven. Natuurlijk moet niet iedere
bewindspersoon iets afserveren. Mijn hoofdtaak is de
ondankbare taak van geld ophalen. Ik heb geen geld om
weg te geven. Een subsidie is gerichter en beter zonder
te veel nevenwegval van budgettaire middelen. Die past
natuurlijk toch bij een betreffend vakdepartement.
Zoals de heer Cramer zal toegeven, doe ik al erg veel om
breed beleidsmatige elementen in de fiscaliteit te
verwerken. Dat doe ik met de bpm, met al die voorbeelden die ik heb genoemd. Maar een persoonsgebonden
aftrekpost is voor mij echt een brug te ver. Ik wil het zelfs
meegeven aan die heroverwegingcommissie om daar
nog eens naar te kijken, maar dan denk ik toch echt: in
zo’n situatie is een subsidie veel beter. Wij zijn echter wel
een aantal andere elementen uit dat advies van de
taskforce aan het oppakken. Wij gaan daar dus wel
serieus mee om. Wij doen het echt serieus, maar wij
kunnen niet alles in de fiscaliteit oplossen.
De heer Bashir (SP): De staatssecretaris zegt dat hij
wellicht het voorstel over de oude stortplaatsen zal
intrekken, maar ik wil daar toch nog even op ingaan. Hij
zegt dat er, wat de oude stortplaatsen betreft, in feite
heel lang niet gesaneerd is. Tegelijkertijd zegt hij dat er
concrete plannen zijn om die in de toekomst wel te
saneren. Daarom gaat het, als de tarieven lager worden,
geld kosten. Mijn vraag is de volgende. Als er toch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

18

concrete plannen zijn, waarom moeten dan de tarieven
verlaagd worden?
Ik heb daaraan gekoppeld nog een vraag over de
dekking. De dekking wordt gevonden door andere
tarieven te verhogen. De staatssecretaris zegt in de
schriftelijke beantwoording dat er geen gedragseffecten
te verwachten zijn. Kan hij daar nader op ingaan?
Waarop baseert hij zijn aanname dat er geen gedragseffecten zullen zijn, bijvoorbeeld het hier en daar gewoon
dumpen van afval?
Staatssecretaris De Jager: In Nederland maken wij dat
gelukkig niet zo veel mee. Deze tariefsverhoging maakt
niet zo’n verschil dat men het afval ineens gaat dumpen.
Het gedragseffect zou misschien wel kunnen zijn dat er
meer wordt gerecycled of verbrand als je de stortbelasting verhoogt. Dit is niet het gedragseffect dat heer
Bashir beoogt, maar het is op zich een positief effect. De
verhoging is niet dusdanig dat ze hele grote effecten met
zich mee zal brengen. De heer Bashir vraagt waarom dan
toch een verlaagd tarief wordt voorgesteld. Dat is op zich
een goede vraag. Ik denk dat het lagere tarief uiteindelijk
niet het verschil zal uitmaken tussen al dan niet afgraven.
De concrete plannen liggen er immers. De terreinen die
gesaneerd worden, leveren over het algemeen vaak veel
geld op, want ze liggen soms op interessante plaatsen.
Het is echter een brede wens om het herstorten extra te
stimuleren door hiervoor een lager tarief te vragen dan
het normale tarief bij de eerste stort. Je zou kunnen
zeggen dat er al een keer een stortbelasting over betaald
is. Er moet toch nog een tarief gevraagd worden omdat
altijd de afweging gemaakt moet worden of je gaat
herstorten, verbranden of recyclen? Er moet dus altijd
een prikkel in blijven zitten. Daarom is er toch nog een
tarief. Het tarief is verlaagd om het een beetje te
stimuleren. Wij zitten dus in het midden.
De voorzitter: Verder nog vragen op dit punt?
Mevrouw Sap (GroenLinks): Mijn eerste vraag gaat over
het afval. Ik heb er twijfels bij of opschorten met een jaar
de oplossing biedt. Ik begrijp uit signalen uit het veld dat
de voorstellen van de staatssecretaris in ieder geval een
verbetering zijn ten opzichte van de huidige situatie. Ze
zijn misschien niet ideaal, maar wel een verbetering. Het
zou dus een stap terug zijn om het helemaal niet te
doen. Ik zou de staatssecretaris dus willen vragen om dit
bij zijn afwegingen volgende week mee te nemen. Verder
heb ik een vraag over de verhouding tussen storten,
recyclen en verbranden. De staatssecretaris zegt dat
storten het slechtste is, ook in zijn schriftelijke beantwoording. Recyclen is eigenlijk de beste optie voor het
milieu. Kloppen de signalen dat er nu nauwelijks meer
gerecycled wordt omdat het verbranden naar verhouding
te goedkoop is? Kloppen de signalen dat ook daar sprake
is van een fiscale verstoring? Zo ja, is de staatssecretaris
dan bereid om dit in zijn afweging mee te nemen? Dat is
de achtergrond waarom mijn fractie om een afvalverbrandingsbelasting heeft gevraagd. Dit wat betreft het
afval.
Ik heb ook een vraag over de energiebelasting. Uit de
schriftelijke beantwoording maak ik op dat negatieve
inkomensconsequenties bij een terugsluis, voor zover die
er zijn, vooral voortvloeien uit het verzilveringsprobleem.
De laagste inkomensgroepen betalen al geen belasting
meer en kunnen de belastingteruggave dus niet meer

incasseren. Klopt het dat dit vooral bij de laagste
inkomensgroepen een probleem is door de verzilveringsproblematiek? Zo ja, is de staatssecretaris dan bereid om
na te denken over manieren om de terugsluis toch
gericht uit te betalen aan de laagste inkomensgroepen?
Ik wil daar graag een officieel antwoord op krijgen.
Staatssecretaris De Jager: Het officiële antwoord op dat
laatste is ’’nee’’. Ik wil niet dat ik door een amendement
van de Tweede Kamer een verzilveringsprobleem moet
gaan oplossen. Ik heb al eerder aangegeven dat het
verzilveringsprobleem een luxeprobleem is. Je betaalt
namelijk geen belasting. In ons stelsel kun je niet minder
dan € 0 belasting betalen. € 0 belasting is mooi. Een
toeslag is geen belasting. Voor een aantal heel specifieke
elementen is vanwege de verzilveringsaspecten in het
verleden voor toeslagen gekozen. Wij kennen inmiddels
de gevolgen daarvan voor de Belastingdienst en voor
burgers. Al de ingewikkelde situaties die zijn ontstaan,
zijn geen pretje. Wij gaan dus niet nog een amendementSaptoeslag of iets dergelijks maken. Een dergelijk
amendement mag wel aangenomen worden, maar een
toeslag gaat er in ieder geval niet komen. Ik beslis of
zoiets uitgevoerd kan worden. U gaat over het amendement over de maatregel inzake de energiebelasting, maar
in de stukken staat duidelijk dat er voor een stukje sprake
is van een verzilveringsproblematiek. De heer Tang heeft
er overigens op gewezen dat bij veel van die mensen
sprake is van positieve elementen met gedragseffecten,
omdat zij bijvoorbeeld niet alle kamers gaan verwarmen.
De indieners van de amendementen moeten die
afweging maken; die afweging kan, met de huidige
situatie van de Belastingdienst, niet op het bordje van de
staatssecretaris neergelegd worden. In de inkomstenbelasting is nul belasting: nul belasting betalen. We gaan
geen negatieve belasting en ook geen extra toeslag
doen.
De vraag over het verbranden hoort eigenlijk meer thuis
bij de minister van VROM. Ik weet niet of er steeds meer
wordt verbrand en wat daar dan de redenen van zijn.
Gelet op de tarieven, zullen die redenen niet allemaal
fiscaal van aard zijn. Er zullen wellicht andere prikkels
aan ten grondslag liggen. Ik zie echter geen ruimte in het
fiscale beleid om het recyclingbeleid op te lossen.
Daarvoor verwijs ik naar de minister van Milieu.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Ik ben het er niet mee eens
dat het verzilveringsprobleem een luxeprobleem is. Geen
belasting betalen is in zekere zin misschien een luxe. De
staatssecretaris heeft zo echter geen fiscale instrumenten
om geld terug te sluizen naar groepen mensen met lage
inkomens die geen belasting betalen. Dat is in het
inkomensbeleid al jaren een probleem. Dat wordt ook
een probleem voor de vergroening. Als de staatssecretaris wil bijdragen aan fiscale vergroening, moet hij kijken
naar mogelijkheden voor oplossing van dit probleem.
Dan ligt het vanzelf op zijn bordje. Of hij moet zeggen
niks meer te hebben met de fiscale vergroening.
Staatssecretaris De Jager: Het is maar hoe je er
tegenaan kijkt. Het is ook een vraag van wie bepaalde
belastingen betaalt. Je kan zeggen dat een groep geen
belasting moet betalen. Dat is op te lossen door het
eerste tarief te verlagen en de heffingskorting een beetje
te verhogen. Om energiebelasting na verhoging extra
terug te geven aan bepaald groepen gaat mij echter wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

19

heel ver. Mevrouw Sap vergelijkt bovendien elke keer de
nulsituaties. Daarin gaan mensen vanuit de huidige
situatie naar een situatie met hogere groene belastingen.
Dan vindt er een lichte herverdeling plaats van belastingdruk. Dat kunnen wij op een zo goed mogelijke manier
terugsluizen. Dat heeft een bepaalde consequentie. Geen
inkomsten- en loonbelasting betalen is uiteindelijk in dat
opzicht niet oplosbaar. Dat is een feit. Er worden dan
meer indirecte belastingen geheven.
De voorzitter: Wij komen bij het blok over kleine banen.
Ik wil dat nog voor de lunch afronden, zo rond een uur.
Staatssecretaris De Jager: Over de kleine banen hebben
de heer Tang, mevrouw Sap en de heer Bashir vragen
gesteld.
Is sprake van uitsluiting van werknemersverzekeringen?
De kleine banen zijn banen voor jongeren tot 23 jaar die
minder verdienen dan maximaal € 600 per maand. Het
maximum is afhankelijk van de leeftijd. Hoe jonger de
werknemer, hoe lager het maximum. Het Belastingplan
bevat geen uitsluiting van de werknemersverzekeringen
voor kleine banen. Uitkeringsrechten van werknemers
met een kleine baan blijven met dit voorstel in stand. Het
voorstel bevat wel een premievrijstelling voor werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke
bijdrage in de Zorgverzekeringswet. Dat is positief.
Hierdoor worden de loonkosten voor werkgevers
verlaagd en daarmee de kansen voor jonge werknemers
vergroot. Dat gebeurt in het kader van het bestrijden van
de almaar oplopende jeugdwerkloosheid. Vanaf het jaar
2011 wordt voor die groep ook nog eens de loonbelasting op nul gesteld. Dat is een voordeel, omdat werknemers met een kleine baan dan in de meeste gevallen
geen geld meer hoeven terugvragen via een T-biljet of
Tj-biljet. Dat verlicht ook voor de jongere burger de
administratieve lasten. Het is dus een maatregel om te
bevorderen dat jongeren sneller in dienst worden
genomen. Gunstig is ook dat sprake is van een premievrijstelling. Ik roep daarbij in herinnering dat van de 80
mln. aan premies die voor die groep wordt opgehaald
slechts 5 mln. tot uitkering leidt. Dat is heel asymmetrisch. Wij doen dus op zich niets geks, ook als wij
zouden zeggen dat de rechten blijven bestaan en de
premies vrijgesteld worden. Door dit debat loopt een
onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken over
vrijwillige verzekering. Dat staat hier echter los van. Dat
staat los van dit voorstel. Ik zeg dat hier nogmaals.
Dan het opknippen van kleine banen. Theoretisch is het
opknippen van voltijdsfuncties mogelijk. Het is ook niet
in alle situaties te voorkomen. Het zal echter niet vaak
voorkomen. Wij zijn ervan overtuigd dat het in de praktijk
zal meevallen. Voor kleine banen geldt dat de AWfpremies meestal niet verschuldigd zijn vanwege de
franchise. Alleen voor de WIA hoeft daadwerkelijk
betaald te worden. Het percentage van de WIA ligt op
5,7. Dat is, omgerekend, een vrijstelling van 4,6% van de
loonkosten. Dat is een voordeel, dus dat werkt op zich
gunstig tegen de jeugdwerkloosheid. Het is volgens mij
echter onvoldoende aanleiding om allerlei constructies te
bedenken, om banen op te knippen of om een ervaren
werknemer te laten gaan in ruil voor een jongere
werknemer. Dat zou een karikatuur van de werkelijkheid
zijn, want er kleven natuurlijk allerlei nadelen aan het
opknippen van baantjes: de werkzaamheden bij de
inwerkperiode, de coördinatiekosten en de administra-

tieve lasten, die voor drie kleine banen veel groter zijn
dan voor één voltijdbaan. Daarnaast kost een arbeidsorganisatie met veel kleine deeltijders meer aan organisatie
en planning dan een arbeidsorganisatie met voltijdbanen. Die premievrijstelling is nu vormgegeven als een
anticrisismaatregel en kan na de crisis worden ingetrokken als daartoe aanleiding is. De meeste werkgevers
geven niet zomaar de ervaring van een oudere werknemer op in ruil voor meerdere, jongere, goedkopere
werknemers. Wij denken dus dat de nadelige effecten
niet opwegen tegen de voordelen voor jonge werknemers, die meer kansen krijgen om te starten met een
baantje en dus gemakkelijker bij een bedrijf binnenkomen en vanuit die kleine baan meer kans krijgen op
doorgroei naar een volledige baan, een voltijdfunctie.
De heer Tang vraagt naar de aanslag inkomstenbelasting.
Ik kan hem grotendeels geruststellen. Zojuist heb ik al
aangegeven dat die groep in het algemeen dezelfde
groep is die nu via een T-biljet de ingehouden loonbelasting zal terugvragen. Door de combinatie van een laag
loon en heffingskortingen leidt dit vaak niet tot een
aanslag. Tot een bedrag van maar liefst € 6500 hoeft in
Nederland namelijk geen belasting te worden betaald
wegens de heffingskortingen en daarboven alleen voor
het meerdere. Het gaat dus om relatief weinig belasting.
De combinatie van een aantal hoger betaalde banen zou
een uitzondering kunnen zijn, maar dat zal niet zo vaak
voorkomen.
De heer Omtzigt (CDA): Ik dank de staatssecretaris voor
deze uitleg, maar de CDA-fractie blijft met een aantal
vragen zitten die in de eerste termijn waren gesteld. De
eerste vraag betreft de administratievelastenverlichting.
Dat was het oorspronkelijke doel van deze kleinebanenmaatregel. In de schriftelijke beantwoording geeft de
staatssecretaris aan dat er in 2010 geen administratievelastenverlichting plaatsvindt. Dat vinden wij een
interessante opmerking. Waar is deze precies gebleven?
Is de staatssecretaris bereid het voorstel, zoals wij
gevraagd hebben bij dit voorstel en bij het voorstel over
de werkkostenregeling, voor spoedadvies aan Actal voor
te leggen, zodat wij voor volgende week uitsluitsel
hebben over hetgeen dit nu precies doet met die
administratieve lasten en of daarbij nog andere
alternatieven bekeken zijn? De tweede onbeantwoorde
vraag is wie die 80 mln. nu betaalt. Betekent het dat er
een subsidiestroom op gang komt van de Belastingdienst
naar de sociale fondsen? Dat zou een interessante figuur
zijn in de Nederlandse sociale zekerheid. De derde vraag
betreft het SV-loon. Als wij overgaan op een verkorte
aangifte in 2011, kunnen wij dus niet meer zien hoeveel
dagen er gewerkt zijn en dergelijke. Dan weten wij dus
ook niet of er verzekeringsrechten opgebouwd zijn. Klopt
dat of klopt dat niet? Het is heel belangrijk, want als het
zo is, hebben wij al lang en breed voorgesorteerd op het
wel of niet hebben van een vrijwillige verzekering. Dan
kunnen wij namelijk niet anders dan een vrijwillige
verzekering doorvoeren. Dit is dan gewoon de eerste
stap en dan wil ik dat daar geen misverstand over
bestaat.
Wij hebben nog steeds niet goed begrepen waarom je
één groep zou uitzonderen van de Zvw-premie. Ik kan zo
een lijstje geven van mensen die de premie graag op nul
zouden hebben. Van niemand in dit land zetten wij de
AOW-premie of de AWBZ-premie op nul, want iedereen
is verzekerd voor de AOW en de AWBZ. Waarom kiest de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

20

staatssecretaris hiervoor bij de Zvw-premie? Premiekortingen kennen wij als beleidsinstrument, maar het
vrijstellen van een premie voor iets waarvoor iedereen
verzekerd is leidt tot het invoeren van inkomensbeleid
binnen de Zvw.
De AWf-franchise bestaat sinds dit jaar niet meer, want
er hoeft niet meer betaald te worden aan de werknemerskant, dus dat argument geldt niet meer. Aan de
werkgeverskant heeft er nooit een franchise bestaan.
Staatssecretaris De Jager: Ik dacht dat die nog wel
bestaat.
De kwestie van de administratieve lasten hangt samen
met het volgende. De grote slag kan pas worden
gemaakt als, per 1 januari 2011, ook de loonaangifte niet
meer moet worden gedaan. Nu moet je een eenvoudigere loonaangifte doen, maar je moet nog wel per
maand een loonaangifte doen. Als je straks ook de
loonbelasting niet meer hoeft in te houden voor deze
kleine baantjes, omdat deze toch vaak wordt teruggevorderd via de T-biljetten, is een belangrijke slag gemaakt,
want dan kun je gewoon alles via de inkomstenbelasting
laten lopen en dat is een eenvoudiger systeem dan de
loonaangifte. Wij zijn nog aan het bekijken hoe dat het
beste zou kunnen gebeuren.
De 80 mln. komt grotendeels uit de enveloppe die
daarvoor al beschikbaar was, de ’’markt persoonlijke
dienstverlening’’, zoals die heet. In het aanvullend
beleidsakkoord is ook iets gezegd over de mogelijkheid
om iets aan de kleine baantjes te doen. Die koppeling
hebben wij dus gemaakt. Omdat deze enveloppe volgend
jaar nog niet vol op kracht zal zijn, is dit voor een deel
ook gefinancierd uit, naar ik meen, de algemene
premiestijging die via het lastenkader weer voor een
stukje moest worden teruggeven. De 80 mln. is dus
structureel gedekt. Nu is er sprake van een subsidiëring
van jongeren aan ouderen, want zij hebben maar 5 mln.
aan uitkeringsrechten, terwijl de werkgevers voor hen 80
mln. aan premies moeten betalen. Die asymmetrische
verhouding is hiermee weggenomen en het is structureel
gedekt.
Wat betreft het SV-loon en de verzekeringsrechten heb ik
begrepen dat de historie wel gewoon nog wordt
bijgehouden bij het bedrijf. In het eerste jaar vinden er
sowieso nog lb-aangiftes plaats en is dat dus geen
probleem. Wij bekijken nog hoe wij dat een jaar laten
zullen doen. De wijze waarop wij dit zullen doen, hangt
af van een afweging over de administratieve lasten. Laat
je dan namelijk iedere maand gewoon toch nog een
bepaalde opgave doen of ga je er naartoe dat in de niet
zo veel voorkomende situatie dat kleine baantjes toch tot
een uitkering leiden, de werkgever wordt bevraagd, zoals
in het nieuwe systeem soms ook nog moet? Het laatste
gebeurt niet zo veel. De andere mogelijkheid is dus dat je
voor alle kleine baantjes iedere keer per maand de
gegevens opvraagt. De keuze hangt af van de vraag wat
makkelijker is. Dit leidt echter weinig tot uitkeringssituaties. Op zich is het dus ook denkbaar om hierop, zoals nu
ook gebeurt, wel nog apart de inhoudingsplichtige te
bevragen. Hiervoor hebben wij echter nog een jaar de
tijd.
De gedachte achter de keuze met betrekking tot de
Zvw-premie is de volgende. Als je straks zowel de
loonbelasting als de premies werknemersverzekeringen
niet meer doet, hoef je in de loonheffing in ieder geval
ook de Zvw-premie niet meer mee te nemen. Omdat het

relatief om niet zo heel veel geld gaat, hebben wij
vanwege de eenvoud gezegd – er zit verder geen zware
principiële achtergrond achter – dat dit hierbij ook
achterwege kan blijven.
De heer Omtzigt (CDA): Ik dank de staatssecretaris voor
deze beantwoording. Ik mis nog het antwoord op de
vraag of wij een spoedadvies van Actal kunnen krijgen
om te zien wat dit in dit jaar en in de komende jaren
eigenlijk aan administratievelastenverlichting gaat
opleveren. Misschien kan de staatssecretaris de vraag
over het SV-loon schriftelijk beantwoorden. Ik zal die nog
even verduidelijken. Het gaat er niet zozeer om dat een
uitkeringsrecht ontstaat terwijl je met dat baantje bezig
bent. Dan vindt er namelijk altijd uitvraag bij de
werkgever plaats. Dat is op dit moment zo en het zal wel
zo blijven. Dat geldt zowel bij kleine als bij grote banen;
dat baart mij dus niet zo gek veel zorgen. Wat mij wel
zorgen baart, is wat er gebeurt als iemand een jaar of
drie of vijf later werkloos wordt. Dan wordt de
WW-uitkering namelijk gebaseerd op het aantal jaren, de
arbeidsgeschiedenis. In de arbeidsgeschiedenis is het nu
net van belang of je 50 dagen in een jaar hebt gewerkt of
niet. Laten deze baantjes nu net rond deze grens zitten.
Het gaat immers vooral om zaterdaghulpen; laten wij
elkaar daarover niets wijsmaken. Dan komt dus de
interessante vraag boven tafel of de betrokkene drie jaar
geleden 50 dagen bij die werkgever werkte. In dat geval
heeft hij een maand langer recht op WW; misschien is
het ook precies het verschil tussen loongerelateerde WW
en kortdurende WW. Dat maakt een enorm verschil als je
werkloos bent. Dat hebben wij dan niet bijgehouden. Op
het moment dat iemand werkloos wordt van een baantje
is het best mogelijk om de werkgever nog eens op te
bellen om te vragen: hoe zit het nu, hoeveel uur is er
gewerkt? Met vijf jaar terugwerkende kracht zou het
echter een drama en een draak zijn om dat te proberen.
Als de staatssecretaris dat niet meer gaat bijhouden, zit
hij dus aan het fundament van de sociale zekerheid. In
dat geval wil de CDA-fractie graag uitsluitsel hebben
voor de plenaire behandeling. Een ander punt dat
overeind blijft, is dat er, naar het lijkt, toch een tweede
loonbegrip geïntroduceerd wordt, namelijk een die overal
van vrijgesteld is en een die volstrekt geharmoniseerd is.
Staatssecretaris De Jager: Dat is absoluut niet het geval,
maar daar komen we nog wel op terug bij de behandeling van het wetsvoorstel Uniformering loonbegrip. Nu
zijn er nog meerdere loonbegrippen, maar na dit voorstel
en het wetsvoorstel Uniformering loonbegrip is er één
loonbegrip. Wat het Actal-advies betreft: dat is al naar de
Kamer gestuurd. Actal heeft over dit voorstel geadviseerd bij het Belastingplan. Op uw vraag over de
arbeidshistorie kan ik inderdaad schriftelijk terugkomen.
Ik heb zo-even al aangegeven dat het in een van de
scenario’s heel denkbaar is dat het arbeidsverleden wel
wordt bijgehouden. Dat heeft uiteraard gevolgen voor de
lagere administratieve lasten, want dan is de winst niet
zo groot. De administratievelastenwinst is dan kleiner,
maar dan is er nog steeds enig administratievelastenvoordeel en een premievoordeel voor de jongere. Dat is
nog denkbaar, maar voorlopig vragen we het volgend
jaar natuurlijk nog uit via de loonaangiftes.
De heer Remkes (VVD): Het kan mij ontgaan zijn in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

21

dikke stapel papier, maar bij mijn weten heb ik geen
Actal-advies gezien.
Staatssecretaris De Jager: Dat is een bijlage geweest bij
het Belastingplan. Actal heeft gewoon geadviseerd over
het Belastingplan. Dit voorstel zat daarbij in. Het advies
heeft in de bijlagen gezeten. Anders sturen we het
alsnog – ik bedoel: nog een keer – op.
De heer Tang (PvdA): Het is heel goed dat het alsnog
komt. Maar het voorstel vormt toch wel een probleem
voor de PvdA. Dat is begonnen met het idee dat het lijkt
alsof de verzekeringsplicht wordt aangetast. Dat zou dan
niet het geval moeten zijn, maar de staatssecretaris werkt
wel enigszins op mijn zenuwen door steeds te zeggen
dat er sprake is van een asymmetrie. Zo veel premies, zo
veel uitkeringen; tja, dat is nu eenmaal de essentie van
het socialezekerheidsstelsel, dat is asymmetrie. Ik heb
jarenlang arbeidsongeschiktheidspremie en WW-premie
betaald en ik hoop er nooit gebruik van te maken. Dat is
de essentie. Die asymmetrie is dus niet de reden om het
te veranderen. Ik begrijp niet waarom de minister van
SZW nog steeds doorgaat met het onderzoek, want dat
begrijp ik uit de antwoorden die naar aanleiding van het
overleg van vorige week maandag tot ons zijn gekomen.
Klopt het dat het onderzoek doorgaat? Waar gaat dat
onderzoek dan over? Kan dat onderzoek niet stoppen?
En als er nou een goede reden zou zijn om die kleine
banen anders te behandelen ... Er zijn echter ook
bezwaren en op die bezwaren wordt nog niet voldoende
ingegaan. Ten eerste zijn er constructies om op te
knippen. De staatssecretaris erkent dat dit kan, maar hij
zegt dat dit niet zo belangrijk is, omdat er al weinig
premie over wordt betaald omdat de AWf niet onder de
AWf-premie valt. Kortom, er worden nu premies
verlaagd, maar dat leidt niet tot het opknippen van
banen, omdat de premies al laag zijn. Met deze
redenering word ik niet gerustgesteld. Ik concludeer
gewoonweg: dit is een probleem, we weten eigenlijk niet
hoe groot het probleem is en er komt een gezochte
redenering waarom het geen groot probleem is. Ik vind
dat een groot risico. Ik wil dat risico liever niet lopen. Dat
zal dus beter moeten.
Ten tweede kan administratievelastenverlichting een
goede reden zijn. We moeten het Actal-advies maar eens
bekijken, maar een partij als de ABU concludeert dat op
het punt van administratievelastenverlichting geen
enkele vooruitgang wordt geboekt met dit voorstel. Dus
daar gaat punt twee.
Ten derde, als het dan gaat om de positie van de
jongeren – dat zou kunnen – waarom is dan niet serieus
gekeken naar een premiekorting? Ik heb daar een
voorstel over gezien. Een premiekorting voor alle
jongeren is dan misschien niet zo gericht, maar is het
niet mogelijk om met een premiekorting te komen voor
jongeren die wat gerichter is en juist die jongeren bereikt
die inderdaad een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
hebben? Dat zal niet elke jongere in Nederland zijn.
Kortom, waarom is dit alternatief niet bekeken?
Staatssecretaris De Jager: Dit wordt een beetje een
principiële discussie die zich leent voor plenaire
behandeling. Een premiekorting in een voorstel dat ook
een vereenvoudiging beoogt! Een premievrijstelling heeft
voor de PvdA kennelijk principiële bezwaren en daarom
moeten wij maar een premiekorting doen. Dan heb je de

principiële bezwaren in het verzekeringsaspect wat
minder. Ik wijs de heer Tang erop dat dit mede een
uitvloeisel is van wat door de drie coalitiepartijen,
inclusief de PvdA, in het aanvullend beleidsakkoord is
opgenomen. Ik weet niet precies wat daarin anders
wordt beoogd. Ik zou van de heer Tang specifiek willen
horen hoe je dan een andere maatregel kunt nemen,
maar dat kan hij plenair uitleggen. Wij hebben natuurlijk
de premiekorting en andere dingen overwogen om het
makkelijker te maken. Wij zijn tot de conclusie gekomen
dat dit kon en dat dit ook gedragen werd. Iedereen bij
Sociale Zaken en Financiën zag er de voordelen van in. Ik
sta natuurlijk open voor suggesties om het beter te
maken, of hoe je het aanvullend beleidsakkoord op een
andere wijze kunt uitvoeren. In het kader van een
crisismaatregel willen wij iets doen aan het oplopen van
de jeugdwerkloosheid. Een premievrijstelling en de
vereenvoudiging van de teruggave betekenen dat de
jongere netto meer in het handje krijgt dan in de huidige
situatie, waarin je het geld bij de Belastingdienst weer
moet terugvragen. Voor de jongere is dat een vereenvoudiging. Premievrijstelling is voor de werkgever een
voordeel. Vrijstelling is veel makkelijker vorm te geven
dan een premiekorting.
Een gerichte premiekorting is helemaal ingewikkeld,
want daarbij moet je alles toetsen. Tegen de heer Tang
zeg ik dat wij zo’n premiekorting natuurlijk hebben
overwogen. Uiteindelijk zijn wij echter hierop uitgekomen, als zijnde het beste voorstel. Wij zullen daar plenair
zeker op terugkomen. Ik zie wel dat het ingewikkelde van
dit dossier is dat er ook een aantal principiële vragen
wordt gesteld.
Moet het onderzoek van de minister van Sociale Zaken
niet stoppen? Het is maar een onderzoek. Ik onderzoek
voor de heer Tang zo veel waar ik tegen ben en dan wil
hij dat een onderzoek wordt gestopt! Dat komt natuurlijk
uiteindelijk nog in de Kamer en daarover wordt dan
gedebatteerd. Maar een onderzoek stoppen? Ik heb
duidelijk gemaakt dat deze maatregel structureel dekkend
is. De andere, de inbreuk op de rechten, is daarvoor
helemaal niet nodig. Dat is een heel ander verhaal.
De heer Tang (PvdA): Ik zal proberen kort te reageren. Ik
probeerde juist voorbij dat principiële punt te gaan en te
bekijken welke doelstellingen in dit geval worden
bevorderd. Voor de verbetering van de positie van
jongeren was premiekorting ook een logisch instrument
geweest. Wat de verlichting van administratieve lasten
betreft, zijn wij nog niet overtuigd. U reageert ook niet
op de brief van de ABU, waarin staat dat er op administratief gebied geen enkele vooruitgang wordt geboekt. In
de brief staat toch vrij harde kritiek. Wij zullen het
Actal-advies nog even nakijken.
Het probleem van het opknippen van banen wordt door
u wel onderkend, maar wij weten eigenlijk niet hoe groot
het is. Wij lopen dus ook een groot risico. Je mag in alle
redelijkheid vragen om het kind niet met het badwater
weg te gooien. Het punt van de asymmetrie laat ik dan
nog even liggen.
Staatssecretaris De Jager: Ik ben ten aanzien van het
opknippen van harte bereid om toe te zeggen dat wij het
gaan monitoren. Wij zullen de vinger aan de pols
houden. Wij hebben wel eens meer dingen gedaan
waarvan wij dachten dat het zou meevallen. Je moet niet
altijd wantrouwend zijn naar de werkgevers. Ik denk dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

22

wij eerder van vertrouwen moeten uitgaan. Dat is ook
gerechtvaardigd. Mocht het op bepaalde gebieden toch
misgaan, dan kunnen wij altijd nog ingrijpen. Dat weet
de heer Tang ook. Als van de tien maatregelen blijkt dat
er een niet goed werkt, dan moet je die gewoon
terugdraaien. Het wil niet zeggen dat je ze alle tien bij
voorbaat niet doet, omdat je niet zeker weet of het goed
gaat. Dat geldt voor zo veel voorstellen die wij doen. De
brief van de ABU zal ik nog bekijken. Ik kom daarop bij
het plenaire debat terug.
De heer Remkes (VVD): Collega Cramer was net zo
behulpzaam om mij even de desbetreffende tekst uit het
Belastingplan te laten zien. Er staat wel iets daarover in.
Actal heeft daarop kennelijk gereageerd, maar niet
precies op de punten die hier nu aan de orde komen. In
die zin is het verzoek van collega Omtzigt om Actal
daarop nog gericht te bevragen nog steeds actueel. Dat
is punt één.
Punt twee: de coalitiepartners worden even toegesproken
in die zin dat het gaat om het aanvullend beleidsakkoord,
waarvan akte. De staatssecretaris zal het echter
ongetwijfeld met mij eens zijn dat het denken niet mag
stoppen na het aanvullend beleidsakkoord. Mede
gegeven de maatschappelijke discussie die hierover
wordt gevoerd, heb ik de volgende indringende vraag.
Welke kwantitatieve effecten verwacht de staatssecretaris
van deze maatregel? Daar heb ik nog niets over gehoord
of gelezen. Het kabinet moet toch enige notie hebben
over de vraag welke effecten het verwacht.
Staatssecretaris De Jager: Wij beogen twee effecten.
Het eerste is een effect voor jongeren. Ik kan het
ministerie van SZW vragen om zo spoedig mogelijk, voor
de plenaire behandeling, een reactie te geven aan de
Kamer op de vraag welke verbetering van de positie van
jongeren in de kleine banen wij verwachten. Het tweede
is het AL-effect van beide maatregelen, dus zowel de
premievrijstelling als de overheveling naar de inkomstenbelasting. Ik ben best bereid om Actal nog eens specifiek
te vragen wat het geheel aan maatregelen uiteindelijk
oplevert. Het is aan Actal om te zeggen wanneer het zijn
reactie kan uitbrengen. Dat kan wellicht binnen een
week.
De heer Bashir (SP): De staatssecretaris zegt dat
jongeren via premies en belastingen 80 mln. bijdragen,
maar tegelijkertijd maken zij slechts gebruik van 5 mln.
Kan de staatssecretaris ingaan op de solidariteitsgedachte hierbij? Het idee erachter is dat iedereen
bijdraagt, waarbij de ene groep meer gebruik maakt van
voorzieningen dan de andere. Een vraag die daarop
aansluit is de volgende. De staatssecretaris zegt dat die
80 mln. wordt teruggesluisd naar de groep, maar kan hij
verzekeren dat die 80 mln. bij de jongeren zelf terechtkomt of komt het deels ook bij de werkgevers terecht,
omdat zij bijvoorbeeld voor nieuwe mensen die zij in
dienst nemen, wat minder gaan betalen? Naast de
administratieve lasten – overigens sluit ik mij in dit
verband aan bij de argumenten van de heer Tang – is het
derde argument van de staatssecretaris dat het gaat om
een crisismaatregel. Als het een crisismaatregel is, dan
moet het een tijdelijke maatregel zijn. Is de staatssecretaris, gezien van de bedenkingen mede van zijn coalitiegenoten, bereid om de crisismaatregel tijdelijk te maken en
een nota van wijziging naar de Kamer te sturen om hem

voor een of twee jaar in te voeren en daarna weer
ongedaan te maken?
Staatssecretaris De Jager: Allereerst ga ik in op de
opmerking over solidariteit. Jongeren betonen in allerlei
opzichten al heel veel solidariteit jegens oudere
generaties. Dat is op zich ook terecht. Overigens denk ik
niet dat het verstandig is dat de SP alleen voor het
belang van ouderen opkomt, want ook de jeugdwerkloosheid is een groot probleem. Ook jongeren mogen
best een beetje worden geholpen. Het is ook solidair van
alle generaties als zij zeggen dat die verhouding – 80
mln. bijdragen en daar maar 5 mln. van terugkrijgen –
wel heel scheef is. Natuurlijk is er die solidariteitsgedachte en moet je er dus niet voor ieder cohort iedere
keer een-op-een naar kijken. Maar zowel in de Zorgverzekeringswet als in de AOW-financiering is er al heel veel
solidariteit van jonge generaties met oudere generaties.
Ik weet dat de SP op dit moment heel erg voor ouderen
opkomt, maar ik vind alle generaties belangrijk.
Voor alle duidelijkheid: die 80 mln. zijn werkgeverspremies. Wij kennen vanaf heden immers geen werknemerspremies mee. Het is wel grappig hoe de SP hierover
denkt. Een premievrijstelling van werkgevers voor
jongeren is gunstig voor jongeren. Je kunt wel zeggen
dat het geld voor de werkgevers is, maar die worden
daarmee juist geprikkeld om jongeren die zich nu
wellicht moeilijk in de arbeidsmarkt bewegen, sneller aan
te nemen. Het feit dat jongeren voordeliger zijn voor hun
werkgever is dus wel degelijk gunstig voor hen. Dat is
namelijk mede reden om hen wat sneller in dienst te
nemen.
Over de crisismaatregel het volgende. Tegen administratieve lasten hebben wij structurele maatregelen
genomen. Ik heb al gezegd dat je die kunt evalueren om
te bezien of ze geen ongewenste effecten hebben.
Daarna kun je een maatregel altijd terugdraaien. Om
hem bij voorbaat echter al tijdelijk te maken gaat net een
stapje te ver.
De voorzitter: De heer Bashir, nog één keer.
De heer Bashir (SP): Stel dat het andersom was en de
jongeren 80 mln. aan uitkering genoten, terwijl ze maar 5
mln. bijdroegen. Dan hadden wij ook niet gezegd dat er
meer gelijkheid in moest komen. Het gaat om de
gedachte erachter, dat solidariteit wat meer vraagt dan
alleen het kijken naar de getallen. Hetzelfde zou je ook
kunnen zeggen over mensen die in de 52%-schijf voor de
inkomstenbelasting vallen, want die zullen uiteindelijk
ook weinig gebruikmaken van de sociale voorzieningen.
Ik concludeer dat de staatssecretaris over de 80 mln. zegt
dat het grootste gedeelte van het geld uiteindelijk bij de
werkgevers terechtkomt en dus eigenlijk een lastenverlichting is voor het bedrijfsleven, onder het mom van het
bevorderen van participatie van jongeren.
Staatssecretaris De Jager: Ik probeer het nog een keer.
Het eerste was meer een algemene indruk van de heer
Bashir, maar met zijn tweede punt, dat er zo’n scheiding
is tussen werkgever en werknemer, ben ik het ten
principale oneens. Als je een jongere voor een werkgever
aantrekkelijker maakt om in dienst te nemen, komt het
macrovoordeel uiteindelijk ook bij die jongere terecht.
Sterker nog, economisch worden belastingen en premies
uiteindelijk alleen nog gedragen door natuurlijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

23

personen. Vennootschappen bestaan in dat opzicht niet.
Ik weet dat de heer Bashir denkt dat het verhogen van
belastingen voor bedrijven gunstig is, maar de enige die
daarmee wordt gepakt is de havenarbeider in de haven,
omdat de containerterminal naar Antwerpen of naar
Hamburg gaat. De enige die wordt gepakt, is de
postbode die wordt ontslagen omdat hij te duur wordt
om in dienst te nemen. Zij zijn uiteindelijk degenen die
worden gepakt als je werkgevers denkt te kunnen
pakken. Dat is namelijk niet gratis. Het ’’pakken’’ en het
belasten van werkgevers en het duurder maken van
werknemers heeft natuurlijk gevolgen voor de werknemers. Daar komen wij als kabinet voor op. Als we, juist
in deze tijden van crisis en het bevorderen van werkgelegenheid, bedrijven en ondernemers helpen, zijn degenen
die daarvan het meest profiteren de burgers, die
daardoor niet werkloos worden of, als ze wel werkloos
worden, sneller aan een nieuwe baan komen. Dat is
echter een plenaire discussie. Die willen we best nog een
keer voeren, want ik weet dat ik de heer Bashir toch niet
kan overtuigen. Dat zit vast in die partijdiscipline. Ik wil
daar plenair nog wel een keer een debatje over voeren.
De heer Bashir (SP): Voorzitter ...
De voorzitter: Nee mijnheer Bashir, we gaan dit hier nu
niet helemaal overdoen ... Ik hoor uw collega’s nu
roepen dat dit uitlokking was; u hebt veel medestanders
vanochtend. U krijgt alle gelegenheid voor een principieel debat over de discussie tussen kapitaal en arbeid,
maar als het om 13.00 uur niet klaar is, gaat de voorzitter
in ieder geval lunchen!
De heer Bashir (SP): In de woorden van de staatssecretaris over partijdiscipline klinkt een beetje jaloezie door. Ik
wil even terugkomen op de havenarbeiders en de
suggestie dat de SP hen zou willen pakken. De staatssecretaris voert een maatregel in waarmee er 80 mln. aan
lastenverlichting komt, voornamelijk voor het bedrijfsleven. De staatssecretaris weet eigenlijk niet wat de
effecten daarvan zijn. Hij onderkent wel de risico’s. Hij
zegt: we weten niet hoeveel jongeren uiteindelijk aan de
kant worden gezet voor kleinere, gesplitste banen.
Tegelijkertijd zegt de staatssecretaris echter dat de
maatregel in hun voordeel zou zijn. Hij zegt dat hij de
jongeren aan het werk wil hebben, maar tegelijkertijd
zorgt hij ervoor dat er wel meer jongeren aan het werk
komen, maar in kleine banen en niet als fulltimer. Dat is
het grootste risico van zijn voorstel.
Staatssecretaris De Jager: In de praktijk vormen kleine
banen heel erg vaak een laagdrempelige entree tot de
arbeidsmarkt en kunnen ze uitgroeien tot een voltijdbaan. Over de effecten heb ik zojuist op interventies van
de heren Omtzigt, Tang en Remkes al gezegd dat ik
bereid ben om de Kamer daarover nog te berichten,
zowel wat betreft de werkgelegenheidseffecten als wat
betreft de administratieve lasten.
De heer Tony van Dijck (PVV): In de schriftelijke
beantwoording schrijft de staatssecretaris dat de
verzekeringsrechten voor jongeren in een kleine baan
niet worden aangetast. Vervolgens schrijft hij echter: de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
onderzoekt op dit moment of dat wel wenselijk is. Dat
staat gelijk in de volgende zin. Met andere woorden: ik

geloof wel dat er een dekking is gevonden om die
premies op nul te stellen, maar het is voor de minister
van SZW nog een vraagteken of het wenselijk is dat de
verzekeringsplicht en de verzekeringsrechten daarmee
niet worden aangetast. Dat brengt mij direct op de
volgende vraag. Ik begrijp niet waarom dit getrapt wordt
ingevoerd. Het echte voordeel op het gebied van
administratieve lasten wordt pas bereikt als de loonbelasting ook op nul gaat. Dan hoeft men namelijk niet
meer maandelijks de loonaangifte te doen. Waarom
wordt eerst gekozen voor de premievrijstelling en daarna
pas voor het op nul stellen van de loonbelasting? Ik zou
zeggen: kies dan ook eerst voor het goede traject;
minister van SZW, kijk ernaar, daar is consensus over; in
2011 zetten wij alles op nul en gaan wij van start met de
kleine baan.
Staatssecretaris De Jager: Dank voor de inbreng. De
vraag ten aanzien van het vraagteken begrijp ik natuurlijk
heel goed, maar daarop heb ik al helder geantwoord dat
er echt twee verschillende situaties zijn. In de eerste
plaats is dat de premievrijstelling, zoals die in dit
voorstel wordt gedaan, en in de tweede plaats is dat het
verhaal van de verzekeringsrechten. Ik heb gezegd dat er
geen sprake is van inbreuk op de verzekeringsrechten.
Om de Kamer zo uitvoerig mogelijk te berichten, heb ik
gemeld dat de minister van SZW daar ook eigenstandig
een onderzoek naar doet. De Kamer kan daar gewoon
apart met hem over debatteren. Het is mogelijk dat dat
voorstel niet doorgaat, terwijl dit voorstel wel doorgaat.
Er zit echt een scheiding tussen. Het is kennelijk moeilijk
om dat over te brengen, maar het kan dus echt. Voortaan
moet ik misschien geen melding maken van zo’n
onderzoek. Wij vonden het echter wel zo volledig om de
Kamer daarover te berichten. Overigens is dit ook al
eerder door de minister van SZW gemeld. Het gaat dus
om een apart onderzoek.
Verder heeft de heer Tony van Dijck gevraagd naar de
getraptheid. De vraag daarover kan ik mij goed voorstellen, puur vanuit de administratievelastengedachte. Maar
wij hebben toch al gezegd: per 1 januari 2010 willen wij
die premieheffing invoeren als crisismaatregel. Dan heb
je nog niet het administratievelastenvoordeel, maar dan
help je jongeren in deze moeilijke arbeidsmarkt wel een
zetje op weg. Dan heeft dat puur de eerste helft van dat
stukje. Anders zouden wij het een jaar moeten uitstellen.
Juist in deze crisis willen wij deze jongeren toch al een
zetje helpen. Dat is de reden.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Het siert de staatssecretaris
dat hij zijn bijdrage wil leveren aan het bestrijden van de
jeugdwerkloosheid. Ik begrijp echter iets nog steeds niet.
Als de staatssecretaris zo’n jongere aan een klein baantje
heeft geholpen, dan is die jongere de facto toch nog
steeds voor het grootste deel werkloos? Wat gaat de
staatssecretaris hier nu precies bijdragen?
Staatssecretaris De Jager: Het is maar net hoe je
ertegen aankijkt. Veel van deze kleine baantjes leiden
uiteindelijk tot een echte baan. Het is in dat kader een
laagdrempelige manier, zowel voor mkb-ondernemers
die dat nog te moeilijk en te zwaar vinden om iemand
fulltime in dienst te nemen, als voor de jongeren om zich
te bewijzen. Je ziet dat veel mensen die beginnen met
een kleinere baan daar daadwerkelijk blijven hangen. Dat
is de achtergrond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

24

Mevrouw Sap (GroenLinks): Ik ben toch bang dat het
anders zal werken. Wij zagen al bij het minimumjeugdloon dat als je ouder dan 23 jaar wordt, dit de facto leidt
tot ontslag. Is het risico niet groot dat je als je dadelijk
zo’n klein baantje hebt en je 23 jaar wordt, ontslagen
wordt?
Staatssecretaris De Jager: Het effect van het minimumjeugdloon is volgens mij beperkt in grootte en tot
bepaalde branches. Dan is het ook wel een groot
verschil; die stappen in het groeien zijn natuurlijk vrij
fors. De premievrijstelling is van dusdanige substantie
dat er wel een prikkel van uitgaat, maar niet om te
zeggen van: als die er niet meer is, is dat zo’n enorm
verschil dat ik die werknemer niet meer wil. Dat gaat
toch echt uit van wantrouwen jegens werkgevers. Het
effect van het minimumjeugdloon zal echt nog wel
voorkomen, maar in heel veel bedrijven is dat natuurlijk
niet het geval. Als men blij is met een werknemer, houdt
de werkgever diegene over het algemeen ook.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Dan begrijp ik van de
staatssecretaris dat die prikkel maar een kant uit kan
werken: de goede kant die de staatssecretaris uitkomt.
Staatssecretaris De Jager: Ik heb er ook op gewezen dat
er ontegenzeggelijk aan iedere maatregel negatieve
effecten zijn verbonden. Dat geldt ook hiervoor. Maar per
saldo zullen de positieve effecten van deze maatregel de
negatieve effecten sterk overstijgen. Dat is het punt.
De heer Omtzigt (CDA): Ik ben benieuwd naar het
onderzoek waar de staatssecretaris naar verwijst,
namelijk dat kleine baantjes leiden tot grote baantjes.
Kan hij een voorbeeld geven van een sector waarin
mensen vaak voor minder dan 16 uur per week worden
aangenomen en daarna en masse een groter dienstverband krijgen aangeboden? Is dat het geval bij Albert
Heijn of bij de Koninklijke Horeca, waar veel kleine
baantjes worden aangeboden en waar wij mensen
kennelijk willen laten werken?
Staatssecretaris De Jager: Die sectoren ken ik wat
minder, maar in de internetsector is dat zeker het geval.
Een student begint vaak met een kleine baan en krijgt
daarna een fulltimebaan.
De voorzitter: Ik stel voor, nu de lunchpauze te houden.
De heer Tang (PvdA): Is het blokje over arbeidsmarktbeleid en inkomensbeleid nu afgesloten of gaan wij straks
nog verder?
Staatssecretaris De Jager: Het blokje kleine banen is
afgesloten. Hierna komen nog integratieheffing en
boetebeleid, overige fiscale maatregelen en de Fiscale
vereenvoudigingwet aan de orde. Arbeid en inkomen zijn
klaar.
De heer Tang (PvdA): De PvdA-fractie heeft twijfels over
de effectiviteit van de doorwerkbonus en zeker in deze
tijd, waarin meer de vraag en niet het aanbod het
probleem is. Het kabinet houdt staande dat de bonus wel
effectief is en roept dan dat de doorwerkbonus precies
aangrijpt waar die moet aangrijpen en zich richt op de
juiste doelgroep. Als dat waar is, zouden wij misschien

nog gerustgesteld kunnen worden, maar ik heb geen
enkele informatie kunnen vinden die deze roep steunt.
Kan de staatssecretaris aangeven wie gebruikmaakt van
de doorwerkbonus? Is het niet zo dat vooral de mensen
die in een kwetsbare positie aan de onderkant van de
arbeidsmarkt zitten het meest gebaat zijn met een
doorwerkbonus omdat ze dan goedkoper worden?
Maken die mensen gebruik van de doorwerkbonus?
Staatssecretaris De Jager: Ik breng nog even in
herinnering dat wij over het systeem en de invoering van
de doorwerkbonus bij het Belastingplan 2009 hebben
gesproken. Het is toen aangenomen in relatie tot de
hogere belasting voor 65-plussers met AOW. Het is
weleens de zogenaamde AOW-heffing genoemd. In
relatie tot die belasting is gezegd dat voor iemand die tot
zijn 65ste doorwerkt, de doorwerkbonus gedurende een
x-aantal jaren grosso modo het feit kan compenseren dat
boven de AOW plus € 18.000 een hogere belasting gaat
gelden door de lagere indexatie van de bovenkant van
de tweede schijf, als ik het goed heb. Wij hebben dat
berekend en hebben ook grafieken laten zien. Dat is een
belangrijke reden geweest voor de doorwerkbonus.
Daarnaast stimuleert de bonus ook nog eens het
arbeidsaanbod voor die groepen en dat is positief. Vorig
jaar was 65 jaar nog de benchmark en wij hebben die
extra willen stimuleren. De bonus stimuleert dus
inderdaad het arbeidsaanbod, maar als onderdeel van de
politieke besluitvorming staat de bonus ook in relatie tot
de compensatie. Het een kan niet zonder het ander
worden gezien.
De heer Tang (PvdA): U zegt nu feitelijk dat de doelstelling om oudere werknemers te stimuleren om te gaan
werken maar een secundaire doelstelling is, waar deze
doorwerkbonus niet op hoeft te worden getoetst. Anders
kan ik uw antwoord niet begrijpen.
Staatssecretaris De Jager: Ik heb aangegeven dat beide
belangrijk zijn. De heer Tang ging iets te gemakkelijk
voorbij aan het andere punt waarvoor deze bonus is
ingevoerd, dat in relatie staat tot een door de Partij van
de Arbeid gewenste aanpassing, namelijk de belasting
voor 65-plussers.
De heer Tang (PvdA): Als we het ook over de tweede
doelstelling mogen hebben, vind ik het wel prettig als u
antwoord geeft op de vraag of de doorwerkbonus effect
heeft. Ik verwacht dat met name voor mensen die een
kwetsbare positie hebben. De huidige situatie is anders
dan een jaar geleden, dat begrijpt u ook. U geeft niet de
informatie die nodig is om te beoordelen of de doorwerkbonus inderdaad leidt tot doorwerken.
Staatssecretaris De Jager: Ik denk dat iedere verlaging
van belasting op arbeid leidt tot doorwerken, ook voor
middeninkomens. Zoals de heer Tang ook moet weten,
blijkt dat uit spoorboekjes en dergelijke van het CPB. Hij
vraagt een beetje naar de bekende weg.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Zo bekend is die weg niet.
Mij valt ook op dat de staatssecretaris geen informatie
geeft, terwijl die er wel moet zijn. We hebben vorig jaar
bij het Belastingplan wel een korte notitie van het CPB
gezien over de doorwerkbonus, waarin het niet al te
positief was over het effect op de arbeidsparticipatie. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

25

het kader van het SER-traject rondom de AOW hebben
wij begrepen dat het CPB daarvan een nieuwe inschatting heeft gemaakt, maar die is niet openbaar. Kan de
staatssecretaris die informatie bij het CPB opvragen en
ervoor zorgen dat we dat voor de plenaire behandeling
kunnen krijgen?
Staatssecretaris De Jager: Die vraag geleid ik door naar
SZW en EZ. Ik kan niet zomaar toezeggen alles te sturen,
maar ik zal even bekijken wat het precies is. Als het
direct naar de Kamer is te sturen, kan ik dat gewoon
doen, en anders laat ik het over aan SZW. Dan probeer ik
dat voor de plenaire behandeling in deze Kamer te
hebben.
De heer Tang (PvdA): Er wordt nu gevraagd naar iets wat
er al ligt. Je kunt het CPB ook vragen of het oordeel van
een jaar geleden is veranderd door de economische
ontwikkelingen. Je kunt ook een soort spoedadvies aan
het CPB vragen, en dat kan gewoon openbaar zijn.
Staatssecretaris De Jager: Dat kan ook, maar ik ga eerst
kijken wat er ligt.
De heer Tang (PvdA): Als er niets ligt, laat u zich er dan
niet van weerhouden om iets te vragen.
Staatssecretaris De Jager: Als er niets ligt, weerhoudt
mij dat er niet van iets te vragen. Zoals de heer Tang
weet, wordt een en ander gefaseerd ingevoerd. Ik zal
daarop richting de Kamer terugkomen.
De vergadering wordt van 12.45 uur tot 13.30 uur
geschorst.
De voorzitter: Ik geef het woord aan de staatssecretaris
zodat hij kan beginnen aan het blok integratieheffing en
boeteverzuim.
Staatssecretaris De Jager: Die twee onderwerpen horen
mooi bij elkaar, voorzitter.
De heer Omtzigt (CDA): We kunnen het ook gewoon
opknippen, hoor.
Staatssecretaris De Jager: Nee, dat opknippen moeten
we een beetje voorkomen.
Voor de integratieheffing is brede belangstelling. De
heren Omtzigt, Tang, Remkes, Bashir en Van Dijck en
mevrouw Sap hebben er vragen over gesteld. Het is
belangrijk om vast te stellen dat de integratieheffing
evenals mededeling 26 al heel erg lang bestaan, al ruim
30 jaar. Ik kan de woordvoerders bevestigen dat alle
alternatieven zijn onderzocht. Mogelijke alternatieven in
plaats van het voorliggende voorstel zijn ofwel de
algehele intrekking van de integratieheffing ofwel de
eigen inbreng van grond uitsluiten van de integratieheffing. Dat laatste komt de facto bijna op hetzelfde neer.
Die alternatieven leiden ten eerste tot een forse
budgettaire derving van circa 80 mln. tot 100 mln. per
jaar. Misschien nog veel belangrijker is dat die alternatieven niet de kern adresseren waaronder wij die integratieheffing in Nederland al 30 jaar kennen. Die kern is om
concurrentievervalsing tegen te gaan. De overgangsregeling is zodanig vormgegeven dat er de facto geen
lopende bouwprojecten worden geblokkeerd. Met name

vanwege de huidige crisis is dat interessant. De eerste
paar jaar kost de maatregel de schatkist wat geld. De
lopende bouwprojecten ondervinden er in ieder geval
geen nadeel van. Verder benadruk ik dat voor nieuwe
bouwverplichtingen na de intrekking van mededeling 26
de eerste jaren een financieringsvoordeel voor woco’s en
andere ontstaat doordat men dan wel aftrek krijgt van de
btw op de bouwkosten. De eerste paar jaren, zeker in
deze crisis, is dat juist gunstig. Verder kan ik mededelen
dat het overleg met de sectoren, zoals wij dat recentelijk
hebben gehad, tot een positief resultaat heeft geleid en
zij hun besturen positief gaan adviseren over een
overgangsregeling van vier jaar. Daar kan ook de
Europese Commissie mee leven. Kortom, als je een
integratieheffing hebt, dan moeten ook woningcorporaties er onder gaan vallen, zoals de Europese Commissie
stelt. Dat doen wij bij dezen met inachtneming van een
overgangstermijn, waar de Commissie mee kan leven.
Het alternatief zou zijn om dat in zijn geheel niet te doen.
Maar dan heb je het probleem van de concurrentievervalsing ten opzichte van de markt.
De heer Remkes (VVD): De staatssecretaris verwijst naar
een overleg met de betrokken sectoren. Over welke
sectoren heeft hij het dan?
Staatssecretaris De Jager: Naar ik heb begrepen, gaat
het om Aedes en zorginstellingen.
De heer Remkes (VVD): Die zijn nu dus tevreden?
Staatssecretaris De Jager: In ieder geval is het een
positief resultaat. Of dat alleen vanuit het ministerie van
Financiën zo wordt gezien, weet ik niet. Ze gaan hun
bestuur in elk geval positief adviseren over de overgangsregeling van vier jaar.
De heer Tang (PvdA): Men kan positief adviseren over de
overgangsregeling maar niet per se over de integratieheffing. Dat is misschien nog wel een verschil dat
relevant is.
Staatssecretaris De Jager: Gelet op het feit dat er een
integratieheffing is, kunnen woningcorporaties er niet
aan ontkomen. Dat ziet men ook. In het licht van wat er
moet, is men positief over het feit dat er een overgangsregeling is. De Commissie kan daar inmiddels ook mee
leven.
De heer Omtzigt vraagt of de verzuimboetes niet
specifiek op notoire wanbetalers gericht kunnen worden.
Hier is kennelijk sprake van een misverstand. Het
voorstel dat ik hier doe om een boete bij een betaalverzuim in te voeren, is juist bedoeld voor wat de heer
Omtzigt aanduidt als notoire wanbetalers. Er is een
groep belastingplichtigen die stelselmatig niet of niet
tijdig de verschuldigde inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting betalen. Met de door mij voorgestelde
boete kan deze belastingplichtige voortaan een verzuimboete worden opgelegd. Deze nieuwe verzuimboete zal
handmatig worden opgelegd, zoals ook door de
Kamerleden is gevraagd. Daarbij zal de Belastingdienst
zich niet richten op degenen die eens een keer te laat zijn
met betalen, maar op degenen die – in de woorden van
de heer Omtzigt – als notoire wanbetalers bekend staan.
Sowieso kan een belastingplichtige niet worden
overvallen door de nieuwe boete, want zowel voor deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

26

nieuwe boete als voor de andere boetes uit het
Belastingplan – dat is het verhogen van de boete tegen
aangifteverzuimen – geldt dat hij eerst een herinnering
krijgt en vervolgens een aanmaning. Het is dus niet zo
dat als je even per ongeluk door vergeetachtigheid of
onhandigheid geen aangifte doet of niet betaalt, er gelijk
zonder melding een boete volgt.
De voorzitter: Zijn er vragen over het blok
’’integratieheffing en verzuimboete’’?
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. Ik heb nog een aantal
vragen over de integratieheffing. Ten eerste, de
staatssecretaris spreekt over concurrentieverstoring.
Waaruit bestaat die verstoring precies? Ik heb deze week
benut om over de integratieheffing na te denken. Ik
begrijp eigenlijk dat de integratieheffing een verschil
opheft tussen huur en koop, maar dat die niet per se
hoeft te leiden tot een verschil tussen instellingen. Elke
instelling kan immers uiteindelijk besluiten om grond of
roerende zaken aan te kopen. Daaruit kan de concurrentieverstoring dus niet bestaan. Het leidt wel tot een
verstoring in de vorm, maar dat is nog niet hetzelfde als
concurrentieverstoring.
Ten tweede, hoe moet ik de opmerking van de staatssecretaris begrijpen dat het wel degelijk mogelijk is om
grond uit te zonderen van de integratieheffing? Dat is
een mogelijkheid die wij tot dusverre nog niet expliciet
gehoord hebben. Deze is wel geopperd door Deloitte.
Daarvan was de staatssecretaris nog niet op de hoogte,
maar ik hoop dat hij dat inmiddels wel is. Er is ondertussen ook overleg geweest met Aedes, dus dat zal haast
wel. Ik hoor echter graag of de staatssecretaris op de
hoogte is en of deze uitzondering van grond dan
inderdaad Europeesrechtelijk mogelijk is.
Ten derde, wil ik graag het volgende weten. Wij hebben
het nu over een voorstel. Maar hebben wij ook enig idee
wat de effecten van dit voorstel zullen zijn? Nu is het na
een overgangsperiode, maar toch blijft het feit staan dat
sommige projecten veel duurder zullen worden door
deze integratieheffing. Daarover bestaan toch geen
misverstanden. Welke effecten zal dat hebben? Is daar
enig zicht op?
Staatssecretaris De Jager: De eerste vraag ging over het
punt van de concurrentieverstoring. Wij moeten eerst
beginnen met de vraag, waarom wij de integratieheffing
hebben. Die hebben wij al meer dan dertig jaar. Daar zit
die concurrentieverstoring, zoals ik net heb aangegeven.
Die heb ik niet toegespitst op het woningcorporatieverhaal, maar in zijn algemeenheid. Als je die integratieheffing hebt, dan moet die ook gelden voor woningcorporaties. Dat is vervolgens inderdaad een stap. Ik heb in de
schriftelijke beantwoording uitgebreid aangegeven
waarom het goed is dat je een integratieheffing hebt en
waarom daarmee de concurrentieverstoring wordt
weggenomen. Ik heb aangegeven dat de Nederlandse
overheid geen ondernemers of sectoren mag uitsluiten
van de door Nederland ingevoerde integratieheffing als
zich daar een verstoring kan voordoen. Die integratieheffing voorkomt de verstoring door een fiscaal ongelijke
behandeling van uiteindelijk eenzelfde soort goed die
ontstaat tussen enerzijds de ondernemer die een goed
zelf laat vervaardigen en anderzijds een ondernemer die
een goed kant en klaar inkoopt. Dat kan zich voordoen in
alle sectoren. Om een level playing field in een markt te

bereiken, vindt dus op dat gebied een integratieheffing
plaats. Anders zul je zien dat bijvoorbeeld publieke
organisaties alleen nog maar dingen gaan insourcen
omdat ze bij het outsourcen automatisch tegen een
nadeel oplopen. Om dat te voorkomen, om de economische afweging van wel of niet outsourcen gelijk te
trekken, wordt het btw-voordeel van het insourcen gelijk
getrokken met het btw-nadeel van het outsourcen.
De heer Tang (PvdA): Prima. Zo begrijp ik het ook. Ik heb
even de gelegenheid gehad om erover na te denken. De
keuze of je het in huis doet of uitbesteedt, wordt
beïnvloed. Dit is op zichzelf nog geen concurrentieverstorend effect. Zowel woningbouwcorporaties als projectontwikkelaars hebben de mogelijkheid om grond te
kopen en te gebruiken voor de bouw. In die zin is de
markt in ieder geval niet verstoord. Die verstoring is er
wel bij de koophuur, maar niet tussen de projectontwikkelaars en de woningbouwcorporaties. In die zin is dit
niet concurrentieverstorend. Ik zeg dit omdat er in de
beantwoording steeds op teruggekomen wordt alsof er
een horizontaal onderscheid is. Dat is er volgens mij niet.
Elke instantie is namelijk in staat om zelf de grond te
kopen en in gebruik te nemen. De markt is in die zin
volledig toegankelijk. Alleen een vorm ervan is op
achterstand gezet.
Staatssecretaris De Jager: Binnen sectoren kunnen zich
net zo goed verstoringen voordoen, zoals tussen een
woningcorporatie, of een ziekenhuis bijvoorbeeld, met
eigen grond en eentje zonder of met minder eigen
grond. Voor die uitsluiting is geen rechtvaardiging te
geven. Wij stuiten hier op het gelijkheidsbeginsel naast
de concurrentieverstoring. Ik ben hierop schriftelijk vrij
uitgebreid ingegaan.
Verder is het de vraag wat er allemaal met de grond kan.
Ik heb net aangegeven dat je inderdaad de eigen inbreng
van grond kunt uitsluiten van de integratieheffing. Dit
komt niet tegemoet aan het principiële bezwaar van de
concurrentieverstoring. Ik heb schriftelijk ook aangegeven dat zich dan weer verstoringen binnen sectoren
kunnen voordoen tussen instanties met eigen grond en
instanties zonder eigen grond. Dat is de reden voor het
voorliggende voorstel. De besturen moeten nog gaan
praten over het advies vanuit de sector. Er is echter in
ieder geval een positief advies gegeven aan het bestuur.
De heer Remkes (VVD): Wat is de budgettaire derving
van de variant waarbij je de grond erbuiten laat?
Staatssecretaris De Jager: Dat moet ik even laten
uitrekenen. Zo mogelijk kom ik daar in de tweede termijn
op terug. Ik heb begrepen dat dit heel erg dicht in de
buurt komt van wat nu wordt voorgesteld. Het gaat voor
een groot deel over de eigen grond. Daarin zit met name
de verstoring. Het is budgettair nog steeds een substantieel beslag. Bovendien komt het ten principale niet
tegemoet aan de bezwaren. Ik zal daar zo mogelijk in
mijn tweede termijn en anders voor de plenaire
behandeling middels een brief op terugkomen.
De heer Tang (PvdA): De vraag welk effect dit op de
woningbouw en op de sector zal hebben, is nog niet
beantwoord.
Staatssecretaris De Jager: Zoals ik net al heb aangege-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

27

ven, is er de eerste paar jaar een positief effect, omdat
men btw-aftrek op de bouwkosten krijgt. De eerste paar
jaar is er dus een positief effect. Je zou kunnen zeggen
dat het effect op langere termijn negatief is. Uiteindelijk
wordt dit natuurlijk verdisconteerd. Als je het macroeconomisch bekijkt en de concurrentieverstoring
wegneemt, is dit uiteindelijk beter voor een efficiënt
functionerende markt, ook de woningbouwmarkt. Dit is
een meer economische benadering, ondanks dat dit wat
extra geld kost.
De heer Tang (PvdA): Staatssecretaris, u gebruikt heel
veel woorden, maar eigenlijk zegt u dat u het niet weet.
U kijkt ook een beetje naar boven en dan komt er iets uit
de lucht vallen. Feitelijk weet u het gewoon niet.
Staatssecretaris De Jager: Ik ben ook al over de
volgende blokjes aan het nadenken.
De heer Tang (PvdA): Dat is goed, maar er is gewoon
geen informatie. Er is een beslissing genomen waarvan
wij het effect niet kennen.
Staatssecretaris De Jager: Wij berekenen niet bij iedere
maatregel wat die maatregel budgettair precies zal doen.
We weten welke bedragen al eerder in alle verkiezingsprogramma’s met betrekking tot woningcorporaties over
de tafel zijn gegaan over wat daaruit gehaald zou kunnen
worden. Dit is geen bedrag dat substantieel tot negatieve
invloeden hoeft te leiden. Dat is ook wel helder.
De heer Omtzigt (CDA): Hebben we het nu alleen over
de integratieheffing en kunnen we de boetevragen
daarna stellen?
De voorzitter: Nee, dit is weer het hele rondje. U mag
zelf uw vragen opknippen.
De heer Omtzigt (CDA): Dan vraag ik de staatssecretaris
om een schriftelijke reactie op de voorstellen van Deloitte
over de integratieheffing. Die voorstellen hebben wij
allemaal ontvangen. Wat is de officiële reactie van de
staatssecretaris daarop? Dan kunnen wij afwegen of die
voorstellen helpen. Nog even voor de helderheid: het
gaat niet om een technische discussie. Het gaat ons
erom dat allerlei bouwprojecten niet stil komen te liggen
omdat er onduidelijkheid bestaat of er wel of geen
sprake is van btw als je op je eigen grond bouwt. Dat
kan een substantieel verschil maken, zeker omdat wij op
dit moment graag grote woningbouwprojecten,
ziekenhuizen, zorginstellingen en dergelijke, die op eigen
terrein bouwen, niet zouden willen blokkeren. Ik wil die
toezegging graag hebben.
Staatssecretaris De Jager: Ten eerste, voor alle
duidelijkheid: wij hebben geen voorstel van Deloitte. Dat
is kennelijk naar individuele Kamerleden of alleen naar
de Kamer gestuurd. Dat moet u mij dan geven. Ten
tweede: de sectoren doen zelf echt niet zo moeilijk. Het
zijn met name belastingadviseurs die daarover heel
moeilijk doen. Ten derde: ik heb het totale budgettaire
effect meegenomen, wat ook de heer Tang zal interesseren. Oplopend tot 2014 is dat maar liefst 28 mln. negatief
voor de schatkist, dus positief voor de andere kant. In
2015 begint het positief te worden. Dat gaat dan om 5
mln. Vanaf 2016 is er pas sprake van een structurele

opbrengst van 37 mln. Zeker in het eerste jaar is het juist
nog positief en dan gaat het dus niet om dusdanige
opbrengsten dat dit tot een verstoring aan de andere
kant kan leiden. Als het anders gedaan zou worden, zou
dat wel tot een verstoring leiden. Als ik de informatie
krijg, zal ik voor de plenaire behandeling per brief
reageren. Ik neem dan de antwoorden op alle vragen
over de integratieheffing, ook die van de heer Tang, in
één brief op.
De heer Omtzigt (CDA): Als het u dan toch lukt om met
het middenkader van Aedes en dergelijke te praten, dan
kunt u hun misschien vragen of zij ook een positieve
brief sturen. Dan is er op dit dossier in ieder geval geen
sprake van de verstoring die zich voordeed bij het punt
van de afvalstoffenheffing. Ik dank u voor die toezegging.
Staatssecretaris De Jager: Volgens mij ga ik over mijn
eigen toezeggingen. De heer Omtzigt gaat over zijn eigen
vragen.
De heer Omtzigt (CDA): Jammer. Ik deed een poging.
Staatssecretaris De Jager: Als de Kamer denkt zelf de
toezeggingen te kunnen doen, hoef ik er niet meer bij te
zitten.
De heer Omtzigt (CDA): Als u dat op prijs stelt, kunnen
wij er iets mee doen. Dan gaan wij tussen half vier en
half zes verder en mag u over garnalen discussiëren.
De CDA-fractie heeft een vraag over de handmatige
oplegging van boetes. In uw schriftelijke antwoorden
staat dat u 136.000 mensen een aangifteverzuimboete
hebt opgelegd met een totale opbrengst van 5 mln. Dat
is nog geen € 40 per boete. Tegelijkertijd verhoogt u de
maximale boete naar € 5000, terwijl de standaardboete
op € 1000 komt te liggen.
Staatssecretaris De Jager: Wij zijn de moeilijkste niet.
Wij leggen niet altijd de maximumboete op.
De heer Omtzigt (CDA): Dat snap ik. Ik ben wel tevreden
dat u niet altijd de maximumboete oplegt, maar er is wel
een verschil tussen € 50, € 1000 en € 5000. Daarover
bestaat bij mij toch wel enige verwarring. U doet
daarnaast de toezegging dat deze boetes alleen
handmatig worden opgelegd. Ik wil van u weten hoeveel
mensen u in dienst hebt om 136.000 boetes handmatig
op te leggen. Bij 21% van de mensen is er bij de ib
sprake van betalingsverzuim. Volgens de productietabellen zijn er 10.778.000 aangiften ontvangen, dus bij zo’n
2,2 mln. mensen is er sprake van betalingsverzuim. Hoe
kunt u dan handmatig boetes opleggen? Wij willen toch
wel graag een toelichting willen hebben, voordat wij
begrijpen hoe u 130.000 mensen een forse boete gaat
opleggen.
Staatssecretaris De Jager: Die boete is niet zo fors als
de heer Omtzigt ons wil doen geloven of vreest. De
precieze cijfers geef ik in de tweede termijn, want dat
moeten wij even uitzoeken. Over het algemeen is het zo
dat er veel misverstanden waren over de verhoging van
de maxima. Daar heb ik eerder al op gewezen. Ik heb
zojuist ook het verschil aangegeven tussen een betaalverzuim en een aangifteverzuim. In de tweede termijn kom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

28

ik specifiek terug op de twee punten die de heer Omtzigt
noemde.
De heer Bashir (SP): In de eerste termijn heb ik gevraagd
naar het relatief maken van de boetes ten opzichte van
het bedrag dat ermee gemoeid is. De staatssecretaris
heeft dat uitgelegd als een wens van mij om de boetes te
willen verhogen. Dat was niet mijn wens. Mijn wens is
om het relatief te maken. Vennootschappen die een heel
hoge aanslag krijgen, kunnen er namelijk voor kiezen, het
bedrag op de bank te laten staan omdat het rentebedrag
dat zij dan krijgen, hoger is dan de boete die ze aan de
staatssecretaris moeten betalen. Dan kiezen zij wellicht
voor de eerste optie.
Staatssecretaris De Jager: Ik heb al aangegeven dat de
boete het opleggen van heffingsrente en invorderingsrente niet uitsluit. Die rentes komen bovenop de boete.
Wellicht bestaan hierover misverstanden. Wij hebben het
in dezen ook nog eens over het stelselmatig of regelmatig laat betalen. Gelukkig doen de heel grote vennootschappen dat minder dan de kleinere. Qua handhaving
en ’’compliantie’’ leveren die grote veel minder
problemen op. De boetes in het stelsel van de vennootschapsbelasting zijn sowieso al hoger. De heel grote
aangevers zijn over het algemeen zeer netjes. Als ze te
laat zijn, krijgen zij natuurlijk boetes, maar over het
algemeen valt het met die groep erg mee.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik bedoel te zeggen dat
een kleinere vennootschap het veel meer voelt als zij
€ 3000 à € 4000 boete moet betalen dan een bedrijf met
een miljoenenomzet. De verhouding is dan dus zoek.
Staatssecretaris De Jager: Ik begrijp de vraag, maar
misschien begrijpt de heer Bashir mijn antwoord niet.
De heer Bashir (SP): Dat is niet het geval. Ik probeerde
nog even ...
Staatssecretaris De Jager: Goed. Dan blijf ik bij mijn
antwoord.
De voorzitter: Hebben anderen nog vragen over dit
blok? Dat is niet het geval. Dan gaan wij over op het blok
’’overige fiscale maatregelen’’. Het woord is weer aan de
staatssecretaris.
Staatssecretaris De Jager: Dan beginnen we gelijk met
een onderwerp dat de heer Bashir ook zal interesseren:
de vennootschapsbelasting en de mythische 16 mld. die
wij zouden mislopen.
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. De staatssecretaris
springt van blok naar blok.
De voorzitter: Dat is ook beloofd.
De heer Tang (PvdA): Prima, maar er was een blok
’’integratie heffingen en boetes’’ aangekondigd. Betekent
dit dat we hiermee het gehele Belastingplan hebben
afgehandeld?
De voorzitter: Als u dat zo beschouwt omdat de andere
twee losse wetten zijn, dan is dat zo.

De heer Tang (PvdA): Goed.
De voorzitter: Ik zie duidelijk dat er behoefte bestaat
aan nog een vragenrondje over de zaken die nu niet
mondeling, maar wel al schriftelijk zijn toegelicht.
Daarvoor ga ik de rij weer af.
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. Ik zit me altijd af te
vragen wat waar bij hoort. Ik hoop dat de medische
diensten nog onder het kopje btw van het Belastingplan
vallen, zodat ik bij het groepje goede kopjes zit. Ik heb de
uitleg van de staatssecretaris van de dekking van dat
wetsvoorstel namelijk gelezen. Dat vond ik toch wel
boeiend.
Staatssecretaris De Jager: Dat is Chinees rekenen
inderdaad.
De heer Tang (PvdA): Het is inderdaad heel bijzonder. De
staatssecretaris begint te lachen, maar ik kan het niet
meer navertellen. Klopt mijn samenvatting dat hij feitelijk
de wijnaccijns verhoogd heeft?
Staatssecretaris De Jager: Nee.
De heer Tang (PvdA): Ik dacht wel dat de staatssecretaris
dat zou ontkennen, maar volgens mij is dat wel de
slotsom. Toen die maatregel niet doorging, heeft de
staatssecretaris het geld niet benut om de wijnaccijns
weer te verlagen. Hij heeft die wijnaccijns in stand
gehouden en het geld ergens anders voor benut.
Daarmee heeft hij de facto voor verhoging van de
wijnaccijns gekozen. Ik vind dat een buitengewoon
belangrijk punt, want de staatssecretaris begint altijd
moeilijk te kijken als het woord wijnaccijns valt.
Staatssecretaris De Jager: Laat ik dat misverstand gelijk
wegnemen. Ik heb de wijnaccijns inderdaad nog geen
enkele keer verhoogd. Dat heeft de Tweede Kamer tot
twee maal toe bij amendement gedaan, dit jaar, nota
bene bij de Successiewet, en bij het Belastingplan voor
2008 in het kader van het terugdraaien van het voorstel
tot btw-vrijstelling voor alternatieve medische diensten,
als ik mij niet vergis. De Tweede Kamer heeft toen twee
dingen gedaan. Ten eerste heeft zij de wijnaccijns
verhoogd. Ten tweede heeft zij de btw-vrijstelling voor
alternatieve medische diensten verlaagd of geschrapt,
met het verzoek aan mij om met de minister van VWS te
kijken naar de mogelijkheid om een register te vormen.
Het is een heel ingewikkelde historie. Toen is het
Belastingplan 2009 gekomen. Daarmee is de Tweede
Kamer akkoord gegaan. Ik draai niet zomaar een
amendement voor een deel terug; daar zou de Kamer
immers helemaal niet blij mee zijn. Ik heb dus niet de
wijnaccijns teruggedraaid. Het was een uitdrukkelijk
verzoek en een wens van de Tweede Kamer om dat niet
te doen.
De heer Tang (PvdA): U hebt het voorstel gedaan, maar
u bent er niet verantwoordelijk voor!
Staatssecretaris De Jager: Toen heb ik het voorstel
gedaan voor een aantal andere maatregelen in het
Belastingplan 2009, onder meer de vergoedingsmaatregelen. Het was heel duidelijk dat daarin toen weer het
voorstel van de medische diensten zat. Toen hebben wij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

29

die discussie al gehad. Het staat zwart op wit, ook in de
memorie van toelichting en in de nota naar aanleiding
van het verslag bij het Belastingplan 2009, en de Tweede
Kamer heeft er ook mee ingestemd.
De heer Tang (PvdA): Wij lopen ook niet weg voor het
punt dat wij de wijnaccijns verhogen. U hebt toen de
kans gehad om de wijnaccijns terug te draaien. Dat hebt
u niet gedaan, en u hebt het voorstel zelf gedaan. Dat u
daarmee luistert naar de wens van de Tweede Kamer is
natuurlijk prachtig, maar u hebt het voorstel zelf gedaan
en u hebt daarmee eenvoudig voor de verhoging van de
wijnaccijns gekozen. Dat vind ik prima. Daar is niets mis
mee. Maar kom er dan ook recht voor uit, net zoals de
Tweede Kamer doet.
Staatssecretaris De Jager: Als de heer Tang hiermee een
opzetje geeft waardoor ik de volgende keer dat ik wat
geld overheb, de verhoging van de wijnaccijns mag
terugdraaien, doe ik dat graag. Kennelijk is dat het geval;
ik zal mij daarop dus vanaf nu op beraden. Overigens zal
ik me ook op andere amendementen die de Tweede
Kamer heeft aangenomen beraden om te kijken of ik die
kan terugdraaien. Dat is prima. Die handschoen neem ik
graag op. Dat zal de heer Tang nog vaak horen, de
komende twee jaar.
De heer Tang (PvdA): Het Belastingplan moet nog
worden aangenomen!
Staatssecretaris De Jager: Ik hoop ook op uw steun,
uiteraard, maar ik ben graag consequent, mijnheer Tang.
De heer Tang (PvdA): Wij zijn redelijk consequent in onze
keuze.
Staatssecretaris De Jager: Ik ben ook consequent: om
dit te dekken, verhoog ik de accijns op sigaretten, want
het moet inderdaad ergens vandaan komen. Daar loop ik
niet voor weg. Vorig jaar is het Belastingplan 2009
aangenomen, met een andere maatregel. Nu ligt er een
maatregel voor die tegemoetkomt aan de wens van de
Tweede Kamer om iets te doen aan de btw-vrijstelling
voor alternatieve medische diensten, of dat nu een
verstandige maatregel is of niet; dat laat ik maar even in
het midden. In ieder geval was dat de uitdrukkelijke wens
van de Tweede Kamer. Dat heb ik hier voorgesteld. Wij
hebben daarvoor aangesloten bij een begrip dat wij een
beetje kunnen controleren en waarin het ministerie van
VWS zich ook kan vinden. Dat houdt in dat de kwalificaties worden gevonden met een toetsing van het
onderwijs. Er moet natuurlijk wel echt een zware
opleiding worden genoten die in Nederland is erkend.
Omdat die nieuwe maatregel op sommige punten wat
breder zou kunnen zijn, kost die 65 mln. Dat is dus meer
dan de oorspronkelijke maatregel opleverde. Die dek ik in
dit voorstel nu zelf door een verhoging van de accijns op
sigaretten. Zo zit het in elkaar. Het is eigenlijk vrij simpel.
De heer Remkes (VVD): Dan kan de staatssecretaris toch
niet heen om de conclusie dat deze maatregel eerst door
de wetgever is gedekt met 40 mln., meen ik, volgens het
zegenrijke voorstel van collega Tang destijds, en nu nog
een keer wordt gedekt met 65 mln. Beide keren ligt de
dekking in de accijnssfeer. In die zin is er sprake van

dubbele dekking. Daarover ging de vraag die van een
aantal kanten is gesteld.
Staatssecretaris De Jager: Nee, zo is het niet. Misschien
is voor een staatssecretaris van Financiën het verwijt dat
je iets dubbel dekt wel een soort geuzenkwalificatie ...
De heer Remkes (VVD): Neen!
Staatssecretaris De Jager: Maar dit is toch niet het
geval, zo moet ik bekennen, want wij hebben in beide
gevallen budgetneutrale plannen voorgesteld. Het is heel
helder en ik heb het vorig jaar al aangegeven; ik wil niet
in herhaling vervallen. Wij hebben daartoe toen ook
besloten. Wij hebben opnieuw de btw op medische
diensten voorgesteld omdat wij er niet uit kwamen met
het register. Die dekking hebben wij voor iets anders
gebruikt. Dat zijn heel goede doelen, ook voor een deel
duidelijk wensen van de Tweede Kamer. Ik kan wel een
lijstje geven van wat het Belastingplan 2009 allemaal
voor mooie dingen heeft gedaan. Daarmee heeft de
Tweede Kamer – niet de VVD, ik weet het – ingestemd.
Zij heeft daarmee tevens ingestemd met die dekking. Nu
komen we alsnog met een andere maatregel. Die kost 65
mln. Zoals de spelregels der kunst voorschrijven, dek ik
die netjes. Ik neem het ruiterlijk op me. Ik hoefde niet per
se de btw op medische diensten te veranderen, want ik
vond het oorspronkelijke voorstel prima. Dat heb ik hier
ook verdedigd. Ik heb echter goed geluisterd naar de
Kamer. De Kamer had het oorspronkelijk al een keer
gedekt. Ik heb nu deze grotere dekking voor mijn
rekening genomen. Die stel ik nu voor. Leuk is anders,
maar het zij zo.
De voorzitter: De heer Remkes, nog een keer dan.
De heer Remkes (VVD): Ik heb nog een vraag over een
ander thema, want op dit punt dreigen we in herhaling te
vervallen. Over de maatregelen in en om het huis is de
vraag gesteld of het eigenlijk niet veel beter zou zijn om
de bouw toch wat fundamenteler aan te jagen door te
kiezen voor btw-vrijstelling voor totale renovatie en
totaalonderhoud, in plaats van alleen voor stukadoren en
dergelijke. De staatssecretaris schrijft in de beantwoording dat dit wel is overwogen, maar dat het niet tot een
voorstel is gekomen. Ik ben benieuwd waarom dat niet
het geval is. Als dat uitsluitend te maken heeft met
budgettaire overwegingen, begrijp ik het. Die duidelijkheid wordt in de schriftelijke beantwoording echter niet
gegeven.
Staatssecretaris De Jager: Dan kan ik die duidelijkheid
alsnog geven. Er is een aantal redenen. Allereerst de
budgettaire consequenties: 235 mln. per jaar is zeer fors
en het is nog maar de vraag of het voordeel van die
btw-verlaging daadwerkelijk zou doorwerken in een
prijsverlaging voor de consumenten. Dat zien we bij btw
vaak niet gebeuren. Daarnaast is er de afbakeningsproblematiek die zou ontstaan rondom het begrip renovatie.
Er zou een heel uitgebreide casuïstiek over ontstaan. We
achten dat veel minder wenselijk, omdat het leidt tot
onduidelijkheid voor particulieren en ondernemers en tot
een toename van de administratieve lasten voor het
bedrijfsleven. Overigens leidt ieder verlaagd tarief tot
administratieve lasten voor het bedrijfsleven en een
toename van de uitvoeringskosten voor de Belasting-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

30

dienst. We hebben er daarnaast voor gekozen om naast
fiscale ook niet-fiscale maatregelen te treffen ter
ondersteuning van de bouw- en de woningmarkt, juist
om de nieuwbouw aan te zwengelen, want daarbij mag
je niets met btw. Daar staat de richtlijn duidelijk aan in
de weg. Er is heel veel geld uitgetrokken – ik dacht zeker
wel zo’n 300 mln. op de begroting van WWI – om de
nieuwbouw aan te zwengelen. We hebben daarvoor
gekozen, omdat dat leidt tot een beter rendement.
De heer Cramer (ChristenUnie): Ik stel nog een vraag
over de dekking van de paramedische diensten via de
accijns. De staatssecretaris schrijft in de beantwoording
dat het uitsluitend op sigaretten wordt geheven. Moet ik
daaruit begrijpen dat het dus niet over shag geheven
worden? Dat betekent dat de onevenwichtigheid die er
tussen sigaretten en shag bestaat, opnieuw versterkt
wordt.
Staatssecretaris De Jager: Dat had een klein beetje
gekund, ware het niet dat het amendement-Sap
recentelijk de shagaccijns weer heeft verhoogd.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Dat gaat maar om 5 mln.,
staatssecretaris.
Staatssecretaris De Jager: Oké. Ook worden er veel
meer sigaretten gerookt dan shag. Een andere reden is
dat er een probleem is met het zomaar verhogen van
shagaccijns. Ik heb dat ruiterlijk erkend. De empirie
suggereert dat de prijselasticiteit daarbij veel hoger is.
Daar komt bij dat in België, en overigens ook in
Luxemburg, de shagaccijns heel laag is. Er vindt veel
grensverkeer plaats. Men rijdt met koffers vol met shag
de grens over. Voor eigen gebruik mag dat. Ik kan daar
niets aan doen. We zetten bij de grens geldhonden in
tegen zwartspaarders, maar ik kan geen shaghonden
gaan inzetten als mensen voor eigen gebruik groot
inslaan. Sigarettenkopers kopen over het algemeen
relatief kleinere hoeveelheden en meer in de buurt van
het moment van consumptie gelegen, terwijl shagkopers
vaak wat prijsgevoeliger zijn en van tevoren inkopen.
De heer Cramer (ChristenUnie): Volgens mij was dat
voor de Kamer allemaal goed duidelijk. Het gaat mij
erom dat u met uw voorstel de onevenwichtigheid
tussen de accijnsdruk op sigaretten en shag alleen maar
vergroot. U had het ook over de gehele linie kunnen
doen, waarmee er in ieder geval een bepaalde vorm van
evenredigheid was geweest. Nu vergroot u die onevenredigheid, terwijl er in de Europese Unie een discussie
wordt gevoerd over een gewenste verhouding tussen de
accijnsdruk op shag en/of sigaretten.
Staatssecretaris De Jager: Zeker. Daarom maak ik mij in
de Europese Unie sterk voor het verhogen van de
minimumaccijns, met name op shag. Wij hopen namelijk
dat België en Luxemburg in dat geval omhoog moeten.
Dat geeft voor ons minder negatieve effecten. Zover zijn
wij nog niet, maar ik ben er wel voorstander van. Mocht
er in de toekomst ruimte voor ontstaan, dan zal ik de
heer Cramer daarvan zeker verwittigen. Wij kunnen dan
kijken of wij nadere maatregelen kunnen nemen.
De heer Cramer (ChristenUnie): De staatssecretaris gaat

niet in op mijn vraag waarom hij de accijns niet over de
gehele linie heeft verhoogd.
Staatssecretaris De Jager: Dat heb ik wel gezegd, nota
bene daarnet nog. Het verhogen van de accijnsdruk op
shag heeft veel negatievere effecten dan een verhoging
van de accijnsdruk op sigaretten. Er is geen groot
verkeer tussen sigaretten- en shagrokers; men springt
niet snel over van de sigaret naar de shag. Wel is er veel
grensverkeer tussen Nederland, België en eventueel zelfs
Luxemburg. Ik ben vrij helder geweest. Ik heb heel eerlijk
toegegeven dat er geen principiële bezwaren aan ten
grondslag liggen, maar praktische. Het moet allemaal
wel een beetje redelijk uitpakken voor onze accijnsopbrengst en voor de middenstanders die de shag in
Nederland verkopen.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb een vraag gesteld
over de tijdelijke verhuur van woningen: als je een
woning koopt en je zit nog met je oude woning, mag je
die tijdelijk verhuren. Ik begrijp echter niet waarom de
regeling zo complex wordt gemaakt. De woning moet
eerst helemaal leeg zijn en al een tijdje te koop staan.
Waarom zij al een tijdje te koop moet staan, weet ik niet.
Evenmin weet ik waarom zij eerst helemaal leeg moet
zijn. Vervolgens mag je haar tijdelijk verhuren. De
woning gaat dan naar box 3. Als de huurder weggaat en
je zet de woning in de verkoop, dan herleeft box 1 met
de hypotheekrenteaftrek. Waarom wordt daar niet veel
makkelijker mee omgesprongen, gezien het feit dat de
woningmarkt momenteel op slot zit en heel veel mensen
met dit probleem kampen? Waarom worden die mensen
niet gefaciliteerd als zij hun woning te koop aanbieden?
Waarom mogen zij haar niet, al dan niet gemeubileerd,
verhuren voor één, tien of twintig jaar? Wanneer de
huurder er uitgaat en de woning weer in de verkoop
gaat, geldt weer gewoon de hypotheekrenteaftrek.
Waarom wordt daarover zo omslachtig gedaan,
waardoor de maatregel voor heel veel mensen niet
toegankelijk is?
Staatssecretaris De Jager: De nu voorgestelde maatregel is vormgegeven als een anticrisismaatregel, omdat
veel particulieren nu worden geconfronteerd met het feit
dat zij al een woning hebben gekocht en hun oorspronkelijke woning moeilijk kunnen verkopen. Het is goed om
op dat punt dan een tijdelijke maatregel te nemen. De
overheid hoeft in het algemeen niet te subsidiëren dat er
daarnaast nog een tweede woning wordt verhuurd. De
regels zijn daarover vrij duidelijk. Normaal gesproken zit
dat ook in box 3. Er is geen hypotheekrenteaftrek
mogelijk; het wordt gewoon belast in box 3. Het normale
regime is een vrij eenvoudig systeem en gedacht vanuit
het boxenstelsel best wel wenselijk. De woning wordt
dan duidelijk een beleggingsobject. Als je een woning
tien jaar verhuurt, is zij gewoon een beleggingsobject. Je
verhuurt haar dan niet vanwege het feit dat je haar even
niet kwijt kan. Als uitzondering op dat regime hebben wij
dit voorgesteld. Als je daarvan gebruikmaakt, dan moet
je wel aan een aantal eisen voldoen. Wij richten ons op
die specifieke situatie en niet op de algemene beleggingsachtige situatie. Het voorstel komt in ieder geval
tegemoet aan een specifieke groep. Gelukkig is het geen
enorm grote groep, maar het is wel belangrijk voor de
groep die het treft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

31

De heer Tony van Dijck (PVV): U hebt het nu over
mensen die bewust een aantal woningen hebben voor de
verhuur. Dat is het box 3-verhaal, bedoeld voor beleggingsobjecten. Ik heb het echter over mensen met een
groot probleem. Zij zitten met die woning in hun maag
en willen de hypotheekrenteaftrek nog steeds hebben,
want anders is zij helemaal niet te betalen. De meeste
mensen kopen uitgaande van de hypotheekrenteaftrek
een woning. Waarom blijft de woning niet gewoon in
box 1 en worden de inkomsten uit huur ook belast in box
1? Daarmee krijgen die mensen een stuk verlichting. Het
huis is nog steeds te koop. Deze mensen zijn echt geen
beleggers die het doen om er rijk van te worden. Het
gaat om verlichting. Als u het dan toch hebt over een
crisismaatregel, neem dan ook de juiste.
Staatssecretaris De Jager: Dit is volgens ons de juiste
maatregel. Hij komt juist tegemoet aan de door de heer
Van Dijck geschetste situatie, maar hij is wel beperkt in
de tijd en tot een bepaalde groep. Als je het namelijk
voor een heel lange termijn zou doen, ben je toch meer
als een belegger bezig. De maatregel komt dus echt
tegemoet aan een in de praktijk ervaren nadeel. Gelukkig
gaat het ook niet om een al te grote groep.
De heer Omtzigt (CDA): Ik heb nog twee vragen. Ten
eerste, wil de staatssecretaris heroverwegen om bij het
banksparen alsnog een begunstigingsclausule in te
voeren? Het kan immers buitengewoon vervelend zijn
dat je een huis bij een verzekeringscontract wel aan een
ander kunt aanwijzen, als je met zijn tweeën een huis
koopt en een van de twee overlijdt, maar bij een
bankspaarproduct niet. Is de staatssecretaris bereid om
daar alsnog goed naar te kijken? Ten tweede, het
voorstel over btw op medische diensten voorziet in het
opzetten en erkennen van alternatieve registers.
Daarvoor is in een aantal gevallen de toestemming van
Nuffic nodig, bijvoorbeeld bij de chiropractors. In een
aantal andere gevallen moeten de tuchtrechtsystemen
worden erkend. Dat moet allemaal voor 1 januari worden
geregeld, anders hebben wij een heel vervelend gaatje in
de wetgeving zitten. Kan de staatssecretaris een indicatie
geven of de vrijstelling, waarvan de invoering met dit
voorstel wordt beoogd, effectief kan worden ingevoerd
op 1 januari, dan wel of het wellicht handiger is om de
invoering een half jaar uit te stellen, zodat die systemen
staan en wij niet een pingpong krijgen in die zin dat
bepaalde tuchtrechtsystemen niet erkend zijn onder de
wet, dat op 1 januari de btw wordt ingevoerd en dat op
1 juli de vrijstelling volgt?
Staatssecretaris De Jager: Beide vragen lijken mij iets
voor de tweede termijn, omdat het twee totaal nieuwe
vragen zijn. Daar kom ik in tweede termijn op terug.
Het blok fiscale maatregelen. Allereerst kom ik alsnog op
het verhaal over de vennootschapsbelasting en de vraag
of wij die mythische 16 mld. mislopen. Het verbaast mij
enigszins dat de heer Bashir ernaar vraagt, want ik heb
in de brief aan de Kamer al heel duidelijk geschreven dat
die 16 mld. die wij zouden mislopen, niet bestaat. Dat is
onzin. Wij hebben de berekening opgevraagd. Die gaat
uit van een illegale premisse, namelijk dat wij de
deelnemingsvrijstelling niet zouden toepassen, dat wij de
belastingverdragen ter voorkoming van dubbele
belasting niet zouden toepassen, eenzijdige voorkoming
niet zouden toepassen en dat wij eenzijdig de moeder-

dochterrichtlijn buiten werking zouden stellen binnen de
Europese Unie. Dat is geeneens mogelijk. Overigens was
ook nog opvallend dat zelfs binnenlandse situaties
tussen de moeder en de dochter twee keer werden belast
in die berekening. Daardoor zouden een moeder, een
dochter en een kleindochter bij elkaar zo’n beetje 75%
over dezelfde grondslag moeten betalen. Dat is een
misverstand. Dat is een verkeerde berekening geweest.
Dat is overigens niet alleen door mij gezegd maar ook
door anderen uit de wetenschap en de praktijk.
Dan kun je de vraag stellen of de deelnemingsvrijstelling
dan kan worden afgeschaft, omdat het dan misschien
toch nog geld oplevert. Dat is echter niet realistisch. Ik
dacht dat wij al sinds 1918 de deelnemingsvrijstelling
hebben. Inmiddels heeft de rest van de ontwikkelde
wereld voor een groot deel ook die deelnemingsvrijstelling. Dat is ook logisch, want wij willen dat onze
Nederlandse bedrijven in het buitenland kunnen
concurreren tegen dezelfde verhoudingen als ze
aantreffen in de lokale markt. Dat is de belangrijkste
reden waarom die vrijstelling er is. Dat is ook de ratio
achter de deelnemingsvrijstellingen die andere landen
hebben. Als een Nederlands bedrijf in Frankrijk, de
Verenigde Staten of in Italië opereert, dan wordt het daar
belast. Dat is prima. Als die winst terugkomt naar
Nederland moeten wij die niet weer een keer gaan
belasten, want dan zou een Italiaans bedrijf in de
Italiaanse markt een groot voordeel hebben op dat
Nederlandse bedrijf. Datzelfde geldt voor een Frans
bedrijf in de Franse markt of zelfs voor ieder ander
internationaal bedrijf dat in Frankrijk opereert en wel een
deelnemingsvrijstelling kent bij zijn moederregime in zijn
land, wat in heel veel situaties gewoon het geval is. Het
is dus heel simpel. Om ervoor te zorgen dat onze
bedrijven tegen gelijke omstandigheden kunnen
concurreren in dat land, hebben we de deelnemingsvrijstelling nodig. We hebben de vrijstelling al sinds 1918 en
zij heeft Nederland geen windeieren gelegd. We hebben
gelukkig een heel gezond internationaal vestigingsklimaat en er zitten hier een heleboel bedrijven die allerlei
werkgelegenheid verschaffen, ook de werkgelegenheid
waar de heer Bashir altijd naar vraagt. Die zou je enorm
treffen en het zou enorm ten koste gaan van banen als je
dit ineens negatief zou gaan doen. Dat zou enorme
schade toebrengen aan het Nederlandse vestigingsklimaat. Het belangrijkste is dus dat die 16 mld. niet klopt,
aangezien die helemaal verdampt als je de deelnemingsvrijstelling en de verdragen en de moeder-dochterrichtlijn
van toepassing verklaart.
Iets wat niet in de 16 mld. zat, maar wel een probleem is,
is de renteaftrek. De heer Tang heeft daar wel eens naar
gevraagd. Door renteaftrek blijken constructies mogelijk
te zijn waardoor sommige typen internationale ondernemingen een renteaftrek hier in Nederland kunnen
onderbrengen die excessief is, dus te hoog ten opzichte
van de grondslag. Daarnaar zijn we aan het kijken. Het is
buitengewoon complex en heel erg ingewikkeld, maar ik
heb al in een consultatiedocument en in een brief
daarvoor aan de Tweede Kamer aangegeven dat ik me er
stevig voor inzet om die situatie aan te pakken. We
hebben het daarbij over een bedrag tussen 1 mld. en 2
mld. aan excessieve renteaftrek. Daarmee tref je echter
duidelijk ook bedrijven, ook internationaal opererende,
en zullen we goed moeten opletten wat de negatieve
werkgelegenheidseffecten zijn. Die zijn namelijk fors bij
dit soort ingegrepen. Het niveau van de winstbelasting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

32

levert namelijk een enorme gevoeligheid op voor het
investeringsklimaat. Je hebt het dan gelijk over veel
banen en over veel bedrijven die zich wel of niet hier
vestigen. We moeten het dus goed en zorgvuldig doen.
Ook de wetgeving moet deugdelijk in elkaar zitten en
moet geen gaten mogelijk maken. Dat is heel ingewikkeld, want belastingadviseurs zijn zeer creatief in het
ontdekken van lekken. Dat neem ik ze niet kwalijk, want
daar worden ze voor betaald. Zij hebben, en dat is uniek
in de Nederlandse fiscale geschiedenis, mij laten weten
bereid te zijn om de lekken er van tevoren in te schieten.
Dat is voordat het voorstel in ligt. Waarom? Bij de
Successiewet deden ze het niet. Bij de Successiewet
stonden ze achter elkaar lekken voor te stellen in de
hoorzitting. Waarom doen ze het bij de vennootschapsbelasting wel? Omdat het hier adviseurs zijn van over het
algemeen grote, internationaal opererende ondernemingen, die gebaat zijn bij rust en niet bij een wetgever die
elk jaar weer dingen moet veranderen. Ze kiezen er liever
voor om iets minder lekken toe te staan. Vroeger konden
belastingadviseurs van een belastinglek in de vennootschapsbelasting zes tot acht jaar profiteren voordat de
wetgeving dat lek dichtgooide. Dat was heel interessant.
Tegenwoordig kunnen ze er misschien zes of acht
maanden van profiteren, omdat ik vrij snel het lek
dichtgooi met de efficiënte wetgevingsmachine. De
adviseurs hebben dus laten weten dat ze gebaat zijn bij
wat meer rust. Dat is de achtergrond. Er komt dus een
wetsvoorstel over. Het is zeer complexe materie en daar
ga ik voor staan, maar de 16 mld. is eigenlijk een beetje
een gotspe. Dat is onzin.
De heer Tang (PvdA): Wanneer komt het wetsvoorstel
naar de Kamer?
Staatssecretaris De Jager: Wanneer we ermee klaar zijn.
Wij doen ons uiterste best, want het moet wel zorgvuldig
gebeuren. We zijn er nog steeds mee bezig. We hadden
het bijna klaar. Ik voel dat de heer Tang meer informatie
nodig heeft. Die ga ik dus maar geven. Dat ligt altijd
gevoelig, want het leidt tot allerlei wedervragen. We
hadden het voorstel bijna klaar, tot een uitspraak van de
Hoge Raad en enkele andere opinies vanuit de wetenschap roet in het eten dreigden te gooien. We zijn ons nu
opnieuw aan het beraden op de voorstellen, om te kijken
naar de ingezette route waartoe we in augustus naar
aanleiding van de consultaties hadden besloten. Tot
1 augustus liep de consultatietermijn. We hebben eind
augustus op basis van alle reacties en van onze eigen
waarnemingen een voorlopige beslissing genomen over
de route. Maar het inzicht dat daarna is ontstaan over
zowel de rentebox als de deelnemingsrenteaftrek en
andere aftrekbeperkingsmaatregelen, heeft tot gevolg dat
wij toch weer enige voorzichtige twijfel over een aantal
punten hebben. Ik kan geen wetsvoorstel indienen
waarover wij dat soort twijfels hebben. Tegen de heer
Tang zeg ik dat de machine bij ons op volle toeren draait.
Men is er heel erg hard mee bezig. Men is opnieuw
consultaties aan het doen om zowel te bekijken of een
aantal scherpe kantjes eraf kan worden gesneden als of
de Europeesrechtelijke aspecten opnieuw kunnen worden
gewogen. Ik kan op dit moment echt geen datum
noemen.
De heer Tang (PvdA): Ik vraag dit, omdat dit onderwerp
in de belangstelling staat, mede door de uitzending van

Zembla, maar ook omdat er een consultatie is geweest.
Het dreigt te blijven liggen. Daar kunnen goede redenen
voor zijn. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer hij
het wel naar de Kamer stuurt? Er is onzekerheid en dat
kan gebeuren. Wordt die onzekerheid binnen één, twee
weken opgelost – dan kunnen wij nog wel even wachten,
want dan weten wij dat tenminste – of kan het langer
duren? Dan is het namelijk misschien wel tijd voor de
Kamer om alsnog een debat hierover te gaan voeren.
Staatssecretaris De Jager: De Tweede Kamer mag
uiteraard altijd een debat met mij voeren. Ik zou het liefst
aan de hand van een wetsvoorstel een debat voeren met
de Kamer. Nu is dat heel lastig. Ik kan ruim voor het
kerstreces een brief aan de Kamer sturen met een
uitgebreide beschrijving van de actuele stand van zaken
en zo mogelijk ook met een preciezere planning met
hetgeen ik plausibel acht.
De heer Tang (PvdA): Kan de staatssecretaris dat doen
voor Sinterklaas in plaats van voor kerst? Dat biedt ons
de mogelijkheid om dit jaar een debat te organiseren als
wij dat willen.
Staatssecretaris De Jager: Ik doe mijn best. Ik wilde
zeggen dat ik de brief in ieder geval voor sint-juttemis
zou sturen, maar dat doe ik maar niet. Ik zal proberen de
brief voor de verjaardag van Sinterklaas te sturen.
De heer Bashir (SP): Ik heb een hele reeks vragen
hierover. Ik kom in tweede termijn er ook nog op terug.
De staatssecretaris zegt dat het bedrag van 16 mld.
helemaal niet klopt. In zijn brief staat dat het bedrag van
16 mld. te hoog is. Hoe hoog is het bedrag dan? Kan de
staatssecretaris ook reageren op de woorden van de heer
Tang in de uitzending van Zembla? De heer Tang
poneerde de stelling dat een aantal Nederlandse
multinationals nagenoeg geen belasting betaalt. Kan de
staatssecretaris zeggen wat hij daarvan vindt?
Overigens heb ik ook nog het voorstel gedaan om een
soort CFC-regime, zoals men dat bijvoorbeeld in Japan
kent, in te voeren. Dat zou je ook op Europees niveau
kunnen doen, waarbij je met elkaar afspreekt dat je een
minimum-Vpb-tarief invoert, met daarbij een CFC-regime.
Wij verschaffen ons in het geval van belastingparadijzen
daarbij het recht op een extra heffing. Ik heb het niet
over landen als Frankrijk of Duitsland, waar gewoon
belasting wordt betaald en wordt geheven op een
normaal niveau, maar over belastingparadijzen waar
men 0%, 1% of 2% belasting heft. Op het moment dat
Shell in bepaalde belastingparadijzen 38 kantoren heeft,
zit het bedrijf daar niet alleen maar vanwege de olie.
Staatssecretaris De Jager: Als je gewoon de wet, de
verdragen en de moeder-dochterrichtlijn toepast en
voorkoming geeft, blijft er grosso modo – ik heb niet de
precieze berekening – niets over van die 16 mld. Dat is
overigens semitoevallig. Wij rekenen namelijk op
kasbasis en het CBS op transactiebasis. Daar kunnen
altijd verschillen tussen zitten. Bedrijven rapporteren op
transactiebasis en de Nederlandse Belastingdienst op
kasbasis. Voor het gros haalde die berekening 16 mld. op
door winst opnieuw te belasten door middel van de
deelnemersvrijstelling, door middel van het buiten
toepassing zetten van de moeder-dochterrichtlijn, door
middel van belastingverdragen et cetera. Over sommige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

33

belastingverdragen hebben wij 25 jaar moeten onderhandelen, maar voor het gemak was dit allemaal in één
pennenstreek weggeveegd. De 16 mld. verdampt dan
waarschijnlijk in zijn geheel. Waar ik op doelde, is dat als
wij toch een deelnemingsvrijstelling zouden schrappen,
wij zelfs dan niet het bedrag van 16 mld. zouden
ophalen. Als wij de wetten, verdragen en de moederdochterrichtlijn achterwege laten, zouden wij dat bedrag
ook niet ophalen.

de statutaire belastingdruk versus de effectieve belastingdruk van de 25 grootste multinationals in Nederland. De
Kamer kan dan zien dat er regels zijn vastgesteld,
bijvoorbeeld om 25,5% vennootschapsbelasting te
betalen. Wij hebben allerlei aanhangige regels, maar wij
zien in feite niet of dat tot resultaat heeft dat die
bedrijven veel belasting betalen, omdat wij dat niet
kunnen controleren. Die gegevens hebben wij nog steeds
niet ontvangen.

De heer Bashir (SP): Ik heb begrepen dat ook de
renteaftrek bij de berekening is betrokken.

Staatssecretaris De Jager: Jawel, voorzitter. Daar ben ik
in mijn brief naar aanleiding van Zembla op ingegaan.
Alle informatie die ik nu heb, heb ik in die brief
aangegeven. Er staat heel duidelijk in dat het CBS daarin
ik meen 4% verschil ziet. Als je dat vergelijkt met VS en
VK, zie je dat daar een veel groter verschil wordt gezien.
Kennelijk hebben wij dus onze grondslag beter
beschermd dan VS en VK, alhoewel het heel erg moeilijk
is om vergelijkingen te maken. Ik zeg dat dus met grote
terughoudendheid. Maar het onderzoeksmateriaal
suggereert dat in Nederland de ’’gap’’ kleiner is ten
opzichte van VS en VK. Het CBS had het over een paar
procent, wat voor een groot deel komt door de excessieve renteaftrek. Zoals gezegd, ben ik daar druk mee
bezig. Ik heb overigens op het laatste moment al
maatregelen genomen in het Belastingplan 2008, via een
nota van wijzigingen, om een gat te dichten in artikel
10a, waarmee via belastingparadijzen renteaftrek
gecreëerd kon worden op het moment dat de 10% als
een safe harbour wordt gezien, met het uitsluitende doel
om de belastingen te ontwijken. Ik monitor het dus, en
zo nodig kom ik met maatregelen. Mijn feitelijke gedrag
bewijst dat ik niet schuw maatregelen te nemen ter
bescherming van de grondslag. Ook in de deelnemingsvrijstelling is er een antimisbruikbepaling voor passieve
beleggingslichamen. We moeten het voorstel ten aanzien
van de excessieve renteaftrek afwachten, want daar kom
ik weer met maatregelen.

Staatssecretaris De Jager: Voor zover ik heb begrepen,
heeft het gros te maken met de deelnemingsvrijstelling.
In de CBS-cijfers is niet goed terug te vinden wat de
renteaftrekbeperkingsmaatregelen aan geld opleveren.
Wij hebben de microdatabase van de vennootschapsbelasting nodig om dit goed te kunnen berekenen. Alleen
het ministerie van Financiën en de Belastingdienst
kunnen dat samen doen. Het is niet uit de algemene
cijfers te halen. Dat acht ik onwaarschijnlijk.
Stel dat wij tegen alles in een en ander opnieuw gaan
belasten, hebben wij dan theoretisch 16 mld.? Uiteraard
niet, want bedrijven zijn niet bereid hier in Nederland te
zitten om het enkele feit dat zij met een moederkantoor
dubbele belasting moeten betalen. Dat gaat natuurlijk
niet gebeuren. Daar worden andere routes voor gekozen
en dat zien wij in de hele wereld gebeuren. Nederland
kent veel uitzendingen. Dat levert de schatkist veel geld
op en voorkomt dubbele belasting. Nederland wordt
ertussen gezet om dubbele belastingheffing te voorkomen. Dat zou natuurlijk ook in deze situatie kunnen
gebeuren. Bedrijven kunnen natuurlijk ook hun boeltje
pakken en ergens anders gaan zitten. Wij kunnen niet
zeggen dat dit geen geld oplevert.
Ik kom met maatregelen inzake excessieve renteaftrek,
maar een CFC-regime als zodanig is heel slecht voor een
vestigingsklimaat. Zelfs een groot land als Japan heeft
daar voor Japanse bedrijven al moeite mee. Ook de
Verenigde Staten passen dit niet stringent toe en dat zijn
dan de landen die de muziek kunnen maken. Voor een
land als Nederland, dat ervoor moet zorgen aantrekkelijk
te zijn, zou dit heel schadelijk zijn, omdat het een enorme
onzekerheid creëert. Wij hebben antimisbruik in onze
wetgeving, maar een grof CFC-regime invoeren levert
veel te veel onzekerheid op.
De heer Bashir (SP): Ik heb gezegd dat wij het CFCregime niet alleen in Nederland moeten uitvoeren. Ik
pleit voor een CFC-regime op Europees niveau. Bij
bedrijven die zich in belastingparadijzen vestigen met
slechts het doel weinig belasting te betalen, heeft Europa
dan het recht om belasting bij te heffen. Ik heb ook nog
gevraagd om te reageren op de opmerking van de heer
Tang dat sommige multinationals in Nederland nagenoeg
geen belasting betalen. De staatssecretaris zegt dat
winsten dubbel worden belast. Ik daag hem uit om ons
eens een keertje die informatie te verschaffen. De
Tweede Kamer kan om alles vragen, maar als het om
belastinginformatie gaat, zegt de staatssecretaris altijd
dat het om privacygevoelige informatie gaat. Ik roep hem
in herinnering dat wij hierover vorig jaar maart of april
een spoeddebat hebben gehad; dat is inmiddels
anderhalf jaar geleden. Toen heeft de staatssecretaris een
onderzoek toegezegd, waarbij zou worden gekeken naar

De heer Bashir (SP): U hebt inderdaad een brief aan de
Kamer gestuurd, waarin onder andere een onderzoek is
beloofd. Maar het CBS had toen al gepubliceerd over de
mate waarin multinationals belasting betalen. Naar
aanleiding van de publicatie van het CBS, de gegevens
die uzelf op het ministerie hebt en de gegevens van de
Belastingdienst kunt u ons een overzicht verschaffen van
wat moet worden betaald en wat daadwerkelijk wordt
betaald. De staatssecretaris zegt dat multinationals
gewoon belasting betalen, ik hoor de heer Tang op tv
zeggen dat een aantal multinationals nagenoeg geen
belasting betaalt, en ik ben hier om de regering te
controleren, wat ik niet kan doen als ik die gegevens niet
krijg.
Staatssecretaris De Jager: Nogmaals, ik heb een
onderzoek beloofd, en het CBS is daarmee gekomen. Wij
hebben daarop gerapporteerd. In mijn brief naar
aanleiding van Zembla heb ik alle informatie die
sindsdien beschikbaar is gekomen al genoemd. Ik ben
niet alleen ingegaan op Zembla, ik heb ook nader
gerapporteerd. Als de heer Bashir goed naar die brief
kijkt, ziet hij nieuwe informatie op dit punt. Het verschil
tussen wat ze betalen en wat ze zouden moeten betalen,
is heel erg ingewikkeld als je niet precies de achtergrond
weet. Dat zit hem in die excessieve renteaftrek. Dat heb
ik pas goed in beeld als ik de maatregelen op dat punt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

34

presenteer. Dat element, het laatste stukje van de puzzel,
presenteer ik bij het wetsvoorstel.
De heer Tony van Dijck (PVV): De staatssecretaris
beweert nu dat alleen de excessieve renteaftrek de reden
is waarom veel multinationals in Nederland zijn
gevestigd. Nederland heeft immers een gunstig
belastingklimaat: we staan tenslotte op de 15de plaats
van belastingparadijzen. We doen het daarbij dus goed.
De staatssecretaris probeert het de hele tijd te bagatelliseren, maar er blijft natuurlijk boven de markt hangen
dat Nederland een interessant land is voor grote
multinationals om hier hun holding te vestigen. De
staatssecretaris zegt dat dat alleen aan de renteaftrek ligt.
Dat kan, maar dat zou ook betekenen dat, als hij er iets
aan gaat doen, ze allemaal weer vertrekken. Hoe komt
Nederland op de 15de plaats en hoe komt het dat
Nederland zo interessant is voor postbusmaatschappijen? Zelfs de Antillen staan op de 38ste plaats, en ik
dacht altijd dat die zo interessant waren, maar kennelijk
is Nederland twee keer zo interessant. Ander punt: kan
de staatssecretaris inzicht geven in al die rulings? De
regels kloppen misschien wel, maar elke multinational
gaat wel even praten met de Belastingdienst met de
vraag wat die kan betekenen. Vervolgens krijgen ze dan
een ruling. Daar hebben we geen inzicht in.
Staatssecretaris De Jager: In dit Belastingplan doe ik
geen enkel voorstel over de vennootschapsbelasting,
zodat dit onderwerp niet echt aan de orde is. Ik ben
overigens in ander verband al ingegaan op de 15de
plaats van Nederland. Dat was een wat vreemde
berekening, want als je kijkt naar het criterium wat er
echt toe doet, transparantie, zie je dat Nederland als
tweede uit de bus komt, en dat wordt dan positief
bedoeld. Op die lijst staan de VS op nr. 1. Dit terwijl
Obama juist zegt dat hij zich zeer wil inzetten voor het
tegengaan van belastingparadijzen. Het is ook gekoppeld
aan de grootte van de economie, waardoor Andorra en
Monaco op een heel lage plaats kwamen. Ik kan er dus
niet zo veel mee. Transparantie is belangrijk. Daar sta ik
ook voor. Ik heb niet gezegd dat de excessieve renteaftrek de reden is dat die bedrijven hier zitten. Ik heb
gezegd dat de excessieve renteaftrek de reden is dat wij
de Vpb-opbrengst zouden kunnen vergroten. Met het
aanpakken van de excessieve renteaftrek zouden wij de
Vpb-opbrengst kunnen vergroten maar ik denk niet dat
dat onderdeel prohibitief is ten aanzien van het
vestigingsklimaat. Als kabinet hebben wij gezegd dat je
het absoluut moet terugsluizen naar de vennootschapsbelasting in de vorm van verlaging van de tarieven of
anderszins. Dan houd je het vestigingsklimaat op peil,
maar je verdeelt de druk dan wel evenwichtiger. Die
bedrijven zitten hier niet door de excessieve renteaftrek
maar door allerlei aspecten, fiscaal en niet-fiscaal. Ik
noem Schiphol, Rotterdam, goede kennisinfrastructuur
en talen. Er zijn heel veel redenen voor bedrijven om in
Nederland te zitten. Feit is dat Nederland heel veel
belastingverdragen heeft met allerlei andere landen en
dat Nederland ook fiscaal heel openstaat en een gunstig
vestigingsklimaat heeft. De rulingpraktijk van destijds is
inmiddels afgeschaft. Tegenwoordig hebben we
zekerheid vooraf. Dat biedt zekerheid aan bedrijven ten
aanzien van wet- en regelgeving. Het leidt tot een
gunstig vestigingsklimaat. Dat houden wij natuurlijk
overeind, want wij willen niet dat die bedrijven naar

België, Luxemburg of Engeland vertrekken. We willen ze
wel graag in Nederland houden. Maar bedrijven die hier
zitten moeten wel hun deel van de belasting betalen dat
ze moeten betalen.
De heer Tony van Dijck (PVV): Is het dan zo gek, waar
het gaat om deelnemingsvrijstelling, dat gekeken wordt
wat die dochter dan betaalt in het buitenland? Je zou
hetzelfde kunnen doen als bij de APV’s met betrekking
tot de Successiewet: dus minimaal 10% en als het lager
is wordt er zelf geïnd. Is het nu zo gek om die deelnemingsvrijstelling aan de ondergrens af te toppen? We
laten de dochters dan met rust. We willen geen dubbele
belastingheffing maar men moet dan wel minimaal 10%
Vpb betalen in het buitenland.
Staatssecretaris De Jager: Het grote nadeel is dan
meteen dat in landen waar de heffing lager is dan 10%,
Nederlandse bedrijven op achterstand staan ten opzichte
van lokale bedrijven of andere internationale bedrijven
die wel een deelnemingsvrijstelling kennen. Zo kunnen
ze niet in een level playing field in die landen opereren
als die Vpb 10% is. Dit nog afgezien van het feit dat het
heel ingewikkeld is om het te allen tijde te meten. Waar
er misbruik kan ontstaan bij minder dan 10% – ik noem
als voorbeeld de laag belaste beleggingsdeelneming –
hebben wij maatregelen om onze grondslag te beschermen tegen doorstroming.
De heer Omtzigt (CDA): Allereerst ben ik benieuwd te
vernemen of hiermee de gehele OFM is besproken.
De voorzitter: Nee, er komt nog meer OFM
Staatssecretaris De Jager: Ja, de navordering komt nog.
De voorzitter: Dit was allemaal nog naar aanleiding van
de Zembla-uitzending en de belastingdruk op bedrijven.
De heer Omtzigt (CDA): Dan heb ik nog wel een vraag
over de deelnemingsvrijstelling. In de nota naar
aanleiding van het verslag stelt de staatssecretaris dat de
participatiemaatschappijen een band moeten hebben,
terwijl hij in de memorie van toelichting stelt dat er
eigenlijk een bestuurder in het bestuur van de deelneming moet zitten en daarbij ongeveer een doorslaggevend effect moet hebben in de besluitvorming om voor
de deelnemingsvrijstelling in aanmerking te komen.
Welke van de twee is hier nu van toepassing? Hoe ver
moeten beheerders in een deelneming gaan om er voor
in aanmerking te komen?
Staatssecretaris De Jager: Het betreft hier uiteraard een
antimisbruikmaatregel in die deelnemingsvrijstelling. Dat
luistert heel erg nauw. Op de precieze formulering kom ik
in tweede termijn terug.
De heer Tang (PvdA): Het gaat hier over multinationals
die geen belasting betalen. Zolang de multinationals
niets van zich laten horen, ga ik er maar van uit dat ze
inderdaad geen belasting betalen in Nederland. Ik draai
het tegenwoordig maar om. Dat lijkt mij het handigst. De
staatssecretaris mag immers het antwoord niet geven.
De multinationals kunnen ons uit de onzekerheid
verlossen. Dat doen ze niet. Ik constateer dus maar dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

35

ze inderdaad geen belasting betalen. Zo eenvoudig is
het.

moeten gewoon constateren dat dit regime niet gewerkt
heeft.

Staatssecretaris De Jager: Dat is natuurlijk veel te kort
door de bocht.

Staatssecretaris De Jager: Dat ben ik met de heer Tang
eens. Het heeft tot heel veel onzekerheden geleid. Alleen
repareren doen wij meestal niet met terugwerkende
kracht. Wij denken dat wij daar in dit geval ook goede
redenen voor hebben. Maar ik wil er best in de plenaire
behandeling nog op terugkomen. Als er echt schrijnende
gevallen zijn, dan wil ik best kijken wat ik daaraan kan
doen. Daar kom ik dan tijdens de plenaire behandeling
op terug.

De heer Tang (PvdA): U geeft mij het antwoord niet. De
multinationals kunnen het antwoord geven, maar dat
doen ze niet.
Staatssecretaris De Jager: Ik heb vorige keer over de
AEX als geheel gezegd dat men 1,8 mld. betaalt. Dan
gaat het om die 40 bedrijven in de AEX.
De heer Tang (PvdA): Over welk jaar is dat?
Staatssecretaris De Jager: Dat was toen over 2007 of
2008. Het was in ieder geval in het voorjaar van 2008.
De heer Tang (PvdA): Kunt u dat cijfer dan voor ons
updaten? Ik vermoed dat het wel weer veranderd is sinds
die tijd.
Staatssecretaris De Jager: Dat wil ik best doen.
Sommige van die bedrijven maken wel heel veel verlies.
Dan is het logisch dat ze geen winstbelasting betalen.
De heer Tang (PvdA): Uitstekend. Ik hoor het graag van
de staatssecretaris. De informatie die wij wel kunnen
krijgen, die halen wij graag binnen. Voor de rest kunnen
de multinationals ons hier helpen, maar dat doen ze niet.
Ik heb nog een vraag over de deelnemingsvrijstelling. De
huidige praktijk van het laag belaste beleggingsdeelnemingsregime wordt eigenlijk ontmanteld. Dat is geen
succes gebleken. Het heeft maar kort bestaan en het
leidde tot veel onduidelijkheid en onzekerheid. Het is dus
ook verstandig dat de staatssecretaris daar ingegrepen
heeft. Maar zou dat dan ook niet met terugwerkende
kracht kunnen of moeten gebeuren? Er lopen immers
natuurlijk gewoon nog steeds zaken over de jaren waarin
dat regime wel van toepassing is. Is het dan ook gewoon
niet logisch om hier een hele streep door te zetten, ook
over de jaren waarin dat regime dan wel gold?
Staatssecretaris De Jager: Wij hebben uiteraard daar
wel naar gekeken en dat overwogen. Je moet als
wetgever en medewetgever uitermate terughoudend zijn
met terugwerkende kracht. Gelet op de feiten en de
omstandigheden en op de voorgestelde maatregel
hebben wij hier geconcludeerd dat terugwerkende kracht
vanuit wetgevingsoogpunt absoluut niet wenselijk is. Ik
ken niet echt veel lopende zaken. Er is veel onduidelijkheid geweest. Als er echt lopende rechtszaken zouden
zijn, dan wil ik best nog eens bezien of dat tot onbillijkheden van overwegende aard leidt, mede gelet op de
duidelijkheid die hier wordt geschapen. Maar terugwerkende kracht in zijn algemeenheid kan ik niet verlenen.
De heer Tang (PvdA): De staatssecretaris hoeft terugwerkende kracht niet in zijn algemeenheid te verlenen, maar
alleen op dit onderdeel. Dat helpt misschien. Waarom
zou het niet met terugwerkende kracht gebeuren? Dan
hoeft het ook niet van geval tot geval bekeken te worden.
Het is een voorstel geweest. De Kamer heeft ermee
ingestemd. De staatssecretaris staat dus niet alleen. Wij

Mevrouw Sap (GroenLinks): Ik wil nog even terug naar
die 16 mld. die van de staatssecretaris nooit meer aan de
orde mocht komen na het afschaffen van de deelnemingsvrijstelling. Het is goed dat de staatssecretaris
benadrukte dat er allerlei andere redenen zijn waarom
bedrijven zich hier bevestigen. Het zijn niet alleen de
belastingen. Het is ook goed om te memoreren dat onze
vennootschapsbelasting in vergelijking met veel
omringende landen eigenlijk nog relatief bescheiden is.
Daarom heb ik de volgende vraag aan de staatssecretaris. Hoe kan hij zo zeker zijn dat het afschaffen van die
deelnemingsvrijstelling zo funest is voor de concurrentiepositie dat die 16 mld. weer verdampt? Op welke feiten
is dat gebaseerd? Mijn fractie zou hier graag harde feiten
zien, en geen boterzachte veronderstellingen. Wij hebben
toch de indruk dat de staatssecretaris hier gevoeliger is
voor de lobby van het internationale bedrijfsleven dan
voor de feiten die op tafel liggen.
Staatssecretaris De Jager: Ik ben gevoelig voor al die
medewerkers en werknemers die in die bedrijven
werkzaam zijn. Dat is misschien soms wel eens
onduidelijk voor een aantal partijen, maar gelukkig
werken er in Nederland ontzettend veel mensen bij die
bedrijven. Wat de belastingheffing betreft, wordt de
Belastingdienst ook alleen maar beter van die bedrijven.
Ik heb niet zo heel erg veel aan het feit dat wij belasting
heffen op publieke salarissen. Die belasting wordt ook
opgebracht door de publieke zaak. Dat is dus een beetje
rondpompen. Het gaat ons uiteindelijk om het stimuleren
van de particuliere sector. Dat is goed voor de schatkist
en dat is goed voor de werkgelegenheid. Daar gaat het
om en niet om een lobby van internationale bedrijven. Ik
ben er natuurlijk wel gevoelig voor als het vestigingsklimaat daarmee in het geding is. U vraagt welke aanleiding ik heb om te zeggen dat die 16 mld. dan niet binnen
kan komen. Dat is heel duidelijk. Bedrijven wensen niet
dubbel belasting te betalen. Dat is ook logisch. Dat wil
niemand in dit land. Ik krijg zulke boze brieven, bijvoorbeeld over grensarbeiders die achteraf € 100 per jaar
meer kwijt zijn na het verdrag tussen België en Nederland. Dan doen we heel ingewikkelde dingen. Bedrijven
beslissen vaak waar zij hun moedermaatschappij
vestigen. Stel je voor dat zij in Nederland dubbele
belastingheffing zouden moeten betalen. Dit is gewoon
prohibitief.
Dat blijkt ook heel duidelijk in de Amerikaanse situatie.
De Verenigde Staten hebben een soort bijheffingssysteem. Zij hebben hiervoor een check-the-boxsysteem
gehangen, omdat het systeem zo prohibitief bleek te
werken dat de wetgever bewust een route heeft
gecreëerd om te voorkomen dat in alle situaties zou
worden bij geheven als winsten worden gerepatrieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

36

Die winsten worden net offshore gehouden, zodat er ook
in de Verenigde Staten geen dubbele belastingheffing is.
Hiervoor is bewust gekozen om de Amerikaanse
bedrijven in staat te stellen om in andere landen onder
gelijke omstandigheden te profiteren. Ik vind dat een
pleisteroplossing. Dat is geen nette oplossing van de
wetgever. Een deelnemingsvrijstelling is veel beter dan
een creditsysteem. Fiscaal is de deelnemingsvrijstelling,
die wij al sinds 1918 hebben, veel juister. Winsten die in
het buitenland zijn gemaakt, worden in Nederland niet
opnieuw belast. Dat is gewoon logisch. Wij belasten
Nederlandse activiteiten en heffen geen belasting over
winsten die in het buitenland worden belast. Daarover
hebben wij het namelijk. Het is dubbele belastingheffing
als je het nog een keer doet. Ik zie echt niet in dat
bedrijven dit daadwerkelijk gaan betalen. Dat gaan ze
echt niet doen. Dat zie je ook in de empirie. In alle
landen die een dergelijk systeem hebben, zie je dat
bedrijven zich aan alle kanten eruit wringen. Het
Verenigd Koninkrijk had lange tijd ook een ander
systeem. Ook dat land is nu echter bezig om een
deelnemingsvrijstelling in te voeren.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Ik ben het zonder meer van
harte eens met de staatssecretaris dat zo veel mogelijk
werkgelegenheid in Nederland behouden moet worden.
Met deze staatssecretaris hebben multinationals in
Nederland echter geen lobby meer nodig. De staatssecretaris vindt zelf dat de deelnemingsvrijstelling dubbele
belastingheffing voorkomt. Dat is een visie; het is geen
feit. Je kunt het ’’dubbel’’ noemen en je kunt zeggen dat
je moet heffen naar Nederlandse maatstaven. De
staatssecretaris zou ook de uitdaging kunnen aanpakken
om de bedrijven te laten zien dat er desondanks allerlei
redenen zijn om zich in Nederland te vestigen. Als de
staatssecretaris al niet wil, hebben zij geen lobby meer
nodig.
Staatssecretaris De Jager: Ik denk dat de lobby van die
bedrijven niet ertoe zou leiden dat ik eind 2007 een
wetsvoorstel heb ingediend om artikel 10a dicht te
gooien. Ik denk dat de lobby van het bedrijfsleven niet
ertoe zou leiden dat ik met een aanpak van excessieve
renteaftrek zou komen. Ik kijk naar de bescherming van
de grondslag, maar wel op een goede manier die ons
vestigingsklimaat niet meer schaadt dan nodig.
Belastingheffing schaadt in zekere zin altijd een beetje
het vestigingsklimaat. De deelnemingsvrijstelling beoogt
om dubbele belasting te voorkomen. Dit is geen opinie,
maar een feit. Het is opvallend dat wij het daarover niet
eens zijn. Laten wij dan maar constateren dat wij het
daarover niet eens zijn. De deelnemingsvrijstelling is een
hoeksteen van ons vestigingsbeleid sinds 1918. Wij
hebben ons lange tijd daarmee in positieve zin van
andere landen onderscheiden. Steeds meer landen zijn
ertoe overgegaan om ook een dergelijke vorm van
deelnemingsvrijstelling in te voeren. Het is fiscaal gezien
ook de meest zuivere methode als je ongewenste
effecten voorkomt, zoals pure doorstromers en dergelijke. Daarvoor hebben wij echter ofwel een stukje
dividendbelasting ofwel een stukje antimisbruik in de
deelnemingsvrijstelling zelf. Het is echt een feit dat de
deelnemingsvrijstelling ontegenzeggelijk een grote
bijdrage heeft geleverd aan het vestigingsklimaat in
Nederland. Dat vind ik heel belangrijk.

De voorzitter: We hebben tot ...
Mevrouw Sap (GroenLinks): Op het punt van die dubbele
belasting ...
De voorzitter: Misschien mag ik even uitspreken. We
hebben tot 15.30 uur voor dit blok. We zijn nu halverwege dit blok. Er is al aangegeven dat er ook over de
tweede helft van dit blok nog vragen zijn. Ik vraag de ...
Mevrouw Sap (GroenLinks): Ik zou toch even voor mezelf
willen pleiten, want ik heb nog maar heel weinig
geïnterrumpeerd.
De voorzitter: Mag ik gewoon even mijn zin afmaken,
mevrouw Sap?
Mevrouw Sap (GroenLinks): Uiteraard.
De voorzitter: Ik vind het leuk dat u vandaag ook bent
aangeschoven, maar het is ook de bedoeling dat wij dit
kunnen afmaken. Ik stel voor dat de staatssecretaris dit
blok nu afrondt. Als er aan het eind daarvan nog vragen
zijn, kunnen die net als bij de vorige gelegenheden op
dat moment aan de orde komen. Dan kan hij, zoals
afgesproken, om 15.30 uur weggaan en dan kunnen we
vanavond de rest afmaken. Het woord is aan de
staatssecretaris.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Uiteraard voeg ik mij naar
uw orde, maar ik constateer wel dat u mij minder
interrupties gunt dan de anderen. Ik heb nu twee keer
gemogen; de rest mocht steeds drie keer. Akkoord, ik
voeg mij naar uw orde.
De voorzitter: Er wordt u groot onrecht aangedaan,
mevrouw Sap. Het woord is aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris De Jager: Het laatste punt bij dit blok
betreft pleitbare standpunten bij navordering. Daarnaar
vraagt de heer Remkes. Op grond van het voorstel dat ik
nu heb gedaan, geldt al dat niet nagevorderd zal kunnen
worden indien sprake is van een pleitbaar standpunt. Bij
dezen doe ik voor 100% die toezegging. Dat zit al in dit
voorstel. Het is dus ook niet nodig, zoals de heer Remkes
voorstelt, om navordering nader te begrenzen door
pleitbare standpunten uit te sluiten.
De heer Remkes (VVD): U zegt dus dat het amendement
overbodig is en dat het op dit moment in het wetsvoorstel voldoende is geregeld?
Staatssecretaris De Jager: Absoluut. Ik weet niet precies
over welk amendement u het hebt, maar ik denk er
inderdaad aan om een en ander te doen.
De heer Remkes (VVD): Neemt u kennis van de tekst. Als
het inderdaad overbodig is, hoor ik dat bij die gelegenheid.
Staatssecretaris De Jager: Dat zal ik doen, maar in de
memorie van toelichting en met name in de nota naar
aanleiding van het verslag is al aangegeven dat
navordering niet aan de orde is indien sprake is van een
pleitbaar standpunt. Volgens mij maakt dat het amendement overbodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

37

De heer Omtzigt (CDA): Ik heb nog niets gehoord over
de bestuurderseisen. De staatssecretaris geeft in de
schriftelijke beantwoording aan dat die drie jaar
bestuurderseisen soepel opgevat mogen worden. Kan hij
daaraan een nadere duiding geven? Er wordt geen
antwoord gegeven op de vraag waarom een werknemerschap niet mogelijk is. Daarnaast hebben wij nog een
uitgebreide brief gehad van de NOB die gaat over dit
punt en over de werkkostenregeling. Ik kan deze brief en
beide punten ook straks aan de orde stellen, maar de
CDA-fractie zou het op prijs stellen als hierop een
puntsgewijze reactie komt. Ik heb geen zin om alle
vragen te stellen.
Dan kom ik op het punt van de inbrengfaciliteit van een
ter beschikking gesteld pand. Er komen ons veel
voorbeelden ter ore van mensen in mkb-situaties, die
vroeger een vennootschap onder firma hadden en deze
omgezet hebben in een bv, waardoor beide echtgenoten
precies de helft van de aandelen hebben. Zij hebben
natuurlijk een gezamenlijk pand, want zij zijn getrouwd.
Dat is op zich niet zo’n rare situatie. Als zij nu geruisloos
een pand willen inbrengen, dan moeten zij dus een
holding-bv oprichten. Dat is in een mkb-situatie
behoorlijk ongewenst, zowel wat betreft de administratieve lasten als wat betreft de kosten van het opzetten
van een bv. Volgens mij is dat ook niet de staatssecretaris zijn intentie met het wetsvoorstel geweest. Is er een
mogelijkheid te verzinnen waardoor deze mkb’ers alsnog
hun pand geruisloos kunnen inbrengen zonder andere
vennootschapsstructuren te hoeven gebruiken? Natuurlijk
moeten zij wel naar de notaris om dat te regelen.
Dan kom ik op het punt van de navordering. Op dit punt
is de CDA-fractie in dubio. Waarom is het tegenbewijs
niet toegestaan? Wij zijn in dubio en stellen deze vraag
omdat wij ernaartoe gaan dat bij een vooringevulde
aangifte de belasting nu feitelijk niet meer wordt
opgelegd door de belastinginspecteur. De belastinginspecteur stuurt een vooringevulde aangifte. De staatssecretaris legt zijn eigen belastingaangifte op en maakt dan
een fout. Is de staatssecretaris, behalve de toezegging
die hij zojuist heeft gedaan, bereid om toe te zeggen dat
een tegenbewijsmogelijkheid wel degelijk wordt
toegestaan en dat een overschrijding van 30% substantieel moet zijn? Ik zal mij daar nader bij duiden. Stel dat
een belastingaanslag van € 100 wordt verhoogd tot
€ 140, dan zitten wij er € 40 naast. Je kunt dan toch niet
zeggen dat het een kenbare fout is als er ergens een
klein foutje is gemaakt? Er moet wel sprake zijn van
enige mate van substantialiteit.
Staatssecretaris De Jager: Er zijn een aantal technische
vragen gesteld, onder andere over de dga-bestuurderseis. Met de gestelde termijn wordt kennisoverdracht
gestimuleerd. Tevens wordt bereikt dat de relatie tussen
de overdrager en de overnemer voldoende duurzaam is.
De termijn doet daarmee ook recht aan de achtergrond
van de regeling, namelijk om alleen reële bedrijfsoverdrachten te faciliteren. In bijzondere omstandigheden
wordt een afwijking van de termijn toegestaan, bijvoorbeeld als de overdrager arbeidsongeschikt wordt. De
vermeende koppeling tussen de twee andere zaken die
de heer Omtzigt naar voren bracht zal ik nog nader
bezien. In de brief die ik toch al heb toegezegd voor de
plenaire behandeling zal ik hierop nader terugkomen. Dat
zal ik overigens ook doen op het nadere commentaar dat
de NOB heeft verzonden. We hebben daarop al heel veel

antwoorden gegeven en voor een deel is het een
herhaling van zetten, maar voor zover daarin nieuwe
punten zijn voorgekomen – dat is maar voor een
gedeelte het geval – ben ik bereid om daar voor het
plenaire debat schriftelijk op te reageren. Heel veel
dingen zijn hoog en breed beantwoord. In ieder geval
betrek ik bij mijn schriftelijke beantwoording de vragen
van de heer Omtzigt, ook de laatste over de navordering.
De heer Omtzigt (CDA): Daarop krijg ik allemaal
schriftelijke antwoorden. Ik heb over de bestuurderseis
toch nog wel de vraag waarom het niet volstaat om de
werknemersstatus gehad te hebben. Dat is hier in de
eerste termijn van de Kamer uitgebreid aan de orde
gesteld. Waarom is het niet mogelijk dat iemand die drie
of vijf jaar werknemer is geweest, het overdraagt aan
iemand die niet in het bestuur heeft gezeten, bijvoorbeeld omdat het bestuur maar één à twee personen telt?
Kunnen er geen voorwaarden gesteld worden waardoor
dit wel mogelijk is?
Staatssecretaris De Jager: Deze vraag kan ik schriftelijk
beantwoorden, maar ik zal het mondeling doen. De
doorschuifregeling is natuurlijk alleen bedoeld voor reële
bedrijfsoverdrachten. Daarom is gezocht naar een
criterium om betrokkenheid van de verkrijger bij de
onderneming te waarborgen. Indien ook de werknemer,
niet zijnde bestuurder, ervoor in aanmerking komt,
moeten er nadere eisen worden gesteld om deze
betrokkenheid te waarborgen. Te denken valt bijvoorbeeld aan organisatorische verantwoordelijkheden.
Dergelijke eisen zijn niet eenvoudig te formuleren en te
controleren door de Belastingdienst. Om die reden
hebben wij dit voorstel gedaan. Ik ben bereid om na te
gaan of er naast de bestuurderseis iets is wat wel
controleerbaar is en tegemoetkomt aan de hier geuite
wens.
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. Ik heb twee vragen. De
eerste betreft de internationale pensioenregelingen. Uit
de schriftelijke antwoorden blijkt ons dat het om een
groot budgettair beslag gaat. Dat verrast ons enigszins.
Wij dachten dat het met name ging om betrokkenen bij
internationale organisaties en niet om mensen die onder
buitenlandse pensioenregelingen vallen. Wil de
staatssecretaris hierover meer informatie geven? Hoeveel
mensen vallen er onder welke regelingen? Ook uit de
antwoorden zelf blijkt namelijk niet duidelijk dat het om
groot budgettair beslag gaat. Hier staat: dit artikel heeft
uitsluitend betrekking op aanspraken die voor 1 januari
1995 zijn opgebouwd door belastingplichtigen die op het
moment van ontvangst van de uitkering in Nederland
wonen. Dat klinkt als heel beperkend, maar toch zou het
aanzienlijke budgettaire consequenties hebben. Ik hoor
dus graag waar precies het venijn zit. Dat hoeft niet per
se nu; het mag ook later in de schriftelijke antwoorden,
zodat wij ons standpunt goed kunnen bepalen.
Ten tweede is er in de schriftelijke beantwoording niet
ingegaan op mogelijkheden om beleggen in het middenen kleinbedrijf te bevorderen. In het Belastingplan van
twee jaar geleden is het amendement-Kortenhorst/Tang
opgenomen dat erop zag dat er zou worden getoetst
door de Europese Commissie ...
Staatssecretaris De Jager: Daar is wel op geantwoord,
op de laatste bladzijde, bladzijde 102.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

38

De heer Tang (PvdA): Dat heb ik op zondagavond weer
gemist. Ik kijk er eerst even naar.
Staatssecretaris De Jager: En ik zeg toe om in de zojuist
door mij toegezegde brief ook op te nemen wat wij
weten van de aantallen mensen, de ramingen en
dergelijke.
De heer Remkes (VVD): Aansluitend op het punt dat de
heer Omtzigt over de bestuurderseis maakte, merk ik op
dat ik een aantal praktijkvoorbeelden ken waarbij zoon of
dochter de bestuurdersstatus nog niet heeft gekregen,
maar er wel sprake is van duurzame betrokkenheid, om
het zo maar even te formuleren. In dit geval zou die zoon
of dochter dus niet in aanmerking komen. De staatssecretaris zegt bereid te zijn, na te gaan of hij meer nuance
in de criteria kan aanbrengen. Dat zou ik zeer op prijs
stellen.
Ik ben op dit ogenblik content met wat de staatssecretaris in de schriftelijke beantwoording over de dividendbelasting heeft gesteld. Ook ben ik blij met zijn bereidheid
om de zaak onder te brengen bij de studiecommissie,
dus daarop zal ik niet terugkomen. Dit geldt wat mij
betreft ook voor de WOZ-discussie: doelbinding niet per
se in de wet, maar bij AMvB. Als de staatssecretaris
daarbij kan toezeggen dat de Kamer ervan in kennis
wordt gesteld zodra er in de toekomst meer mee wordt
gedaan dan alleen het bestrijden van vastgoedfraude,
dan is dat wat mij betreft ook akkoord.
Er resteren nog twee punten. De staatssecretaris blijft
ook in de schriftelijke beantwoording buiten de discussie
over de youngtimers, kennelijk onder het motto: dit is
door de Kamer veroorzaakt en nu wordt het ook door de
Kamer opgelost. Die houding begrijp ik wel, maar wat
mij betreft komt de staatssecretaris daar niet zo
gemakkelijk mee weg. Zijn departement is immers wel in
zekere mate verantwoordelijk voor de genoemde
bedragen. Die bedragen zijn gebaseerd op een aantal
aannames, zoals aantallen, cataloguswaarde et cetera.
Deze verantwoordelijkheid wil ik inderdaad graag bij
collega Cramer en zijn trawanten in dit opzicht wegnemen. Over de vraag hoe die bedragen precies tot stand
zijn gekomen, zal de staatssecretaris toch nog iets
moeten zeggen. Als dat nu niet kan, krijg ik daarop graag
een schriftelijk antwoord.
Het laatste punt betreft de verpakkingenbelasting.
Daaraan zit ook een andere discussie vast, die met name
van de zijde van de CDA-collega’s al een aantal keren in
deze Kamer ten tonele is gevoerd. Als dit allemaal
effectief is, zou dat ook moeten leiden tot het indammen
van de afvalstoffenbelasting op lokaal niveau. In de
schriftelijke ronde heeft de staatssecretaris daarover wel
iets gezegd. Een paar gemeenten hebben daar serieus
oog voor, zo schreef hij. Mijn vraag is op welke wijze dit
eigenlijk wordt gemonitord. In mijn waarneming speelt
dit namelijk op de lokale werkvloer nog geen enkele rol,
nog afgezien van het feit dat de staatssecretaris, en
welke staatssecretaris dan ook, daar niet over gaat.
Staatssecretaris De Jager: Die laatste constatering is
juist: ik ga daar niet over. Ik wil de vraag wel doorgeleiden naar de minister van VROM. Destijds is de navelstreng tussen de verpakkingenbelasting en het geld dat
naar gemeenten toe is gegaan ter bestrijding van het
zwerfafval, doorgeknipt. Ik zal de vraag echter doorgeleiden naar de minister van VROM.

Mij wordt verzekerd dat er over de youngtimers geen
vragen aan mij zijn gesteld; het stenogram is erop
nageslagen. Bij dezen antwoord ik als volgt. Op pagina
68 van de nota naar aanleiding van het verslag,
Kamerstuk 32129, nr. 8, is een passage opgenomen over
de budgettaire achtergrond die op dat moment is
gebruikt: de gemiddelde catalogusprijs, de gemiddelde
dagwaarde, het aantal youngtimers et cetera. Op dat
moment, vóór het amendement van de Tweede Kamer,
heeft AFP-analyse gewoon op basis van de beschikbare
informatie de raming gemaakt. Het maakt ook niet zo
veel uit. Als het meer was geweest, was de opbrengst
immers groter geweest. Dan zou het de Kamer nu alleen
maar meer geld hebben gekost om het amendement
terug te draaien. De reden om het terug te draaien zit
niet zozeer in de vraag hoeveel geld het al dan niet voor
de schatkist opbrengt, als wel in de vraag wat de
micro-effecten zijn. Stel dat het het dubbele geweest, wat
had dat dan uitgemaakt? Zo heb ik de heer Cramer ook
begrepen.
De heer Cramer (ChristenUnie): Dan was de shag
duurder geworden!
Staatssecretaris De Jager: Ja, dan was de shag veel
duurder geworden! De reden waarom de heer Cramer
heeft aangegeven een andere invulling van zijn
amendement te zien, is dus gelegen in de micro-effecten,
de grote uitslag per persoon. Wij gaan natuurlijk ook niet
zeggen: o, bij nader inzien levert het meer op en kost het
dus meer geld om het amendement terug te draaien. Zo
zijn wij ook wel weer. De oorspronkelijke raming blijft
staan. In die zin is het dus een beetje een theoretische
discussie.
De heer Remkes (VVD): Het gaat mij ook niet om de
absolute omvang van de bedragen maar om de
traceerbaarheid van het proces. Er zijn destijds cijfers ter
beschikking zijn gesteld en naar ik heb begrepen, heeft
dit ook tot hele discussies met het departement geleid.
Als er een keer een berekeningsfout wordt gemaakt, is
dat op zichzelf geen schande. Dat kan gebeuren. Maar
zeg dat dan gewoon; dat is eigenlijk de boodschap. Ik
heb die pagina in de nota naar aanleiding van het
verslag natuurlijk gelezen, maar de berekeningen die
daar worden gepresenteerd, zijn in ieder geval voor mij
niet goed navolgbaar.
Mijn verzoek aan de staatssecretaris is om daar nog even
op terug te komen in de brief die hij nog wil sturen.
Staatssecretaris De Jager: Oké, dan kom ik daar nog
even op terug.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb vragen gesteld
over de gebruikersloonregeling. Waarom wordt die niet
helemaal losgelaten en laat je de dga’s niet gewoon
aangifte doen via de inkomstenbelasting? In de
beantwoording geeft de staatssecretaris als argument dat
1600 dga’s dan lastiger gebruik kunnen maken van de
faciliteit voor speur- en ontwikkelingswerk, de WBSO. Ik
kan me echter niet voorstellen dat de WBSO zo’n
vereenvoudiging voor de dga’s in de weg staat.
Staatssecretaris De Jager: We hebben hier uitgebreid
over gesproken met de branches en MKB-Nederland.
Onder die 1600 dga’s zaten heel veel Willie Wortels en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

39

innovatieve dga’s. Dat die WBSO-faciliteit hun werd
ontnomen of dat die werd versoberd richting de
inkomstenbelasting, lag heel erg zwaar. We hebben
samen met de branches gemerkt dat er met name een
groot probleem was met het betalen en het klaarzetten
van lb-aangiftes en dergelijke. We hebben toen samen
ervoor gekozen om daar dan een grote vereenvoudiging
in te door te voeren, zodat men al van tevoren alle
kenmerken kan neerzetten in de loonaangifte. We hebben
hier overigens al een paar keer over gesproken, in een
apart AO zelfs.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Het zal bekend zijn dat de
GroenLinksfractie tegen afschaffing van de vliegbelasting
was. Bij de behandeling van het op nul zetten is
toegezegd dat we een brief over kostenreductie zouden
krijgen vóór de behandeling van het Belastingplan en het
wetsvoorstel tot afschaffing. Die brief ligt er nu; die is
vanochtend binnengekomen. In die brief lezen we dat
een kwart van het personeel er structureel uit gaat, dat
de terrorismedekking verlaagd wordt en dat de tarieven
het komend jaar 19% onder kostendekkend niveau zullen
worden vastgesteld. Is dit nu het robuuste pakket
kostenverlagingen dat het kabinet voor ogen had toen
afgesproken werd om de vliegbelasting eerst op nul te
zetten en vervolgens af te schaffen?
De voorzitter: Dit is wel lastig voor de aanwezige
collega’s. Ik krijg namelijk signalen dat zij de brief niet
hebben kunnen lezen.
Staatssecretaris De Jager: Voorzitter, als ik een
suggestie mag doen? Want laten we eerlijk zijn,
mevrouw Sap: dit heeft een hoog politiek gehalte en
geen wetgevingscomplexiteit. U schittert hiermee, denk
ik, als we dit in de arena van de plenaire zaal uitvechten!
De voorzitter: Ik denk dat mevrouw Sap de collega’s
daar ook een plezier mee doet, want dan kunnen die de
brief ook nog lezen.
De heer Tang (PvdA): Ik heb nog een puntje. Het
bevorderen van kapitaalverschaffing aan het mkb wordt
hier toegeschreven aan de heer Remkes. Misschien was
het me daarom niet opgevallen. Het staat tot overmaat
van ramp ook nog op de laatste pagina. Eigenlijk staat in
de beantwoording niets wat ik niet al wist. Ik wist dat er
Europese bezwaren waren, maar ondertussen zijn er in
Frankrijk en Engeland regelingen verschenen die wel de
toets der Europese kritiek hebben doorstaan. De minister
van Economische Zaken bekijkt de kapitaalbehoefte van
het midden- en kleinbedrijf, maar de Kamer had al eerder
vastgesteld dat die behoefte er was, met name aan
risicodragend eigen kapitaal. Mag ik uit de ervaringen
van Frankrijk en Engeland afleiden dat er een regeling te
bedenken die is in de geest is van het amendement en
die de toets der Europese kritiek kan doorstaan?
Daarnaast is het amendement nooit uitgevoerd. Wat is er
met dat geld gebeurd? Kan ik daar ook gewoon nog op
rekenen?
Staatssecretaris De Jager: Ik hoor van mijn ambtenaren
dat het geld nog beschikbaar is en dat de dekking al is
ingegaan. Ik moest even zoeken naar wat de heer Tang
precies bedoelde. Er zitten verschillen tussen het
amendement en wat Frankrijk en Engeland doen. Er is

contact geweest met Euronext om te kijken wat er aan
het amendement zou kunnen worden gedaan. Ik weet de
actuele stand van zaken echter niet. Er moest sowieso
iets worden veranderd en dan was het amendement, zo
begreep ik, misschien niet meer zo behulpzaam. Het
betreft een amendement van de Tweede Kamer en
daarom voelde ik mij niet direct geroepen om zelf
contact met Euronext op te nemen. Ik begreep dat er
contact is geweest tussen Euronext en de indieners van
het amendement, ik denk de heer Tang of namens de
heer Tang. Als de heer Tang mij bij dezen verzoekt om in
contact te treden met Euronext en Alternext om te bezien
wat wel mogelijk is en om daarover contact op te nemen
met de Europese Commissie, dan zal ik daaraan gehoor
geven.
De heer Tang (PvdA): Wij zijn bezig met de voorbereiding van een amendement, dus ik vermoed dat dat wel
gaat lukken. Voor mij is de politieke conclusie dat er een
regeling mogelijk is. Dat is de ervaring van Frankrijk en
Engeland. Maar hoe zit het met de dekking van het
amendement? Het amendement is niet in werking
getreden, maar ik begrijp dat de dekking wel in werking
is getreden. Hoe zit dat?
Staatssecretaris De Jager: Wij weten het niet zeker,
maar in ieder geval is het linksom of rechtsom beschikbaar, omdat de dekking in werking is getreden of omdat
die bij het amendement nog kan worden geregeld en per
KB ingaat. Van dat amendement is het geld nog
beschikbaar. Als de regeling anders wordt, moet de
dekking ook vaak anders worden. Daarnaar moeten wij
nog kijken. Wij komen erop terug.
De voorzitter: Wij zijn hiermee gekomen aan het einde
van het blok over fiscale maatregelen. Ik heb begrepen
dat de staatssecretaris echt om 15.30 uur weg moet.
Voor het overzicht is het goed dat wij nu stoppen. Om
17.30 uur behandelen wij het laatste blok van de
staatssecretaris en de tweede termijn van de Kamer.
De vergadering wordt van 15.18 uur tot 17.30 uur
geschorst.
Voorzitter: Cramer
De voorzitter: De staatssecretaris heeft een afspraak
waar de leden van het Koninklijk Huis bij aanwezig zijn.
Het protocol schrijft voor dat niemand de bijeenkomst
mag verlaten voordat de leden van het Koninklijk Huis
vertrokken zijn. Ik schors de vergadering tot 18.00 uur.
Schorsing van 17.30 tot 18.07 uur.
De voorzitter: Ik heropen de vergadering. Onze
voorzitter, de heer Blok, had deze avond verplichtingen.
Hij is daarom niet aanwezig. Ik heb het voorzitterschap
voor de rest van de vergadering op mij genomen. Mijn
bedoeling is, efficiënt voor te gaan zitten. In dat kader
geef ik de sprekers mee dat een interruptie bij mij uit een
vraag en een korte aanvullende vraag bestaat; geen
verder debat. Hoe korter de vragen zijn, des te groter de
kans is dat de sprekers een derde vraag mogen stellen.
Die kans kunnen zij zelf verdienen. Dit zeg ik als aftrap.
Op verzoek van mijn collega’s meld ik de staatssecretaris
dat wij het zeer betreuren dat het een halfuur uitgelopen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

40

is, terwijl dat te voorzien was geweest en wij het
verwachtingenmanagement daarop aan de voorkant
hadden kunnen aanpassen. Tegen mijn collega’s moet ik
mijn treurnis uitspreken over het feit dat zij, op collega
Van der Vlies na, hier niet om 18.00 uur waren, terwijl ik
met ze had afgesproken dat zij hier op dat tijdstip zouden
zijn.
Het woord is aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris De Jager: Ik maak mijn excuses voor
mijn late komst. Tijdens mij toespraak heb ik gezegd dat
ik Europa wel de schuld zou geven, met een kleine sneer
naar mevrouw Kroes die wel een interessant verhaal
hield, helemaal uit haar hoofd, maar zorgde voor een
verschil met de geplande spreektijd. Het probleem was
dat ik niet eerder weg mocht vanwege de aanwezigheid
van het Koninklijk Huis. Het liep dus helaas heel erg uit,
waarvoor nogmaals mijn excuses.
Wij gaan meteen van start met het laatste blok van mijn
eerste termijn, de Fiscalevereenvoudigingswet. Dan heb
ik het met name over de werkkostenregeling en ook nog
even over de goedkoperwonenregeling. Die behandel ik
mondeling, want de rest heb ik reeds schriftelijk
beantwoord. Veel partijen, onder andere het CDA, de
VVD, de SP en de PVV, hebben er vragen over gesteld. Ik
zal er eerst in algemene zin op ingaan. De werkkostenregeling levert een aanzienlijke vereenvoudiging op voor
het regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen.
Daarmee levert die ook een belangrijke AL-reductie op.
De ongeveer 2000 ondernemers die zojuist op het
mkb-congres waren, waren er heel erg blij mee. De
werkkostenregeling heeft in aanvang nogal wat vragen
en misverstanden opgeroepen. Inmiddels is de regeling
echter verduidelijkt en goed bekend, zeker ook dankzij de
extra toelichting in mijn brief van 29 oktober jongstleden.
Ik ben blij dat er over de werkkostenregeling constructief
overleg is gevoerd met VNO/NCW en MKB-Nederland.
Dit heeft onder andere geresulteerd in een extra gerichte
vrijstelling voor de belangrijkste zakelijke kosten en voor
outplacement- en verhuiskosten, omdat die soms voor
bepaalde inhoudingsplichtigen heel erg fors zijn en
daardoor in de groep grote zakelijke kosten belanden. De
hoogte van het forfait is een punt van zorg voor
VNO/NCW. De toegezegde evaluatie komt ook daaraan
tegemoet. Tegelijkertijd zorgt het voorgestelde keuzeregime ervoor dat bedrijven in de overgangsperiode geen
financiële nadelen kunnen ondervinden van de werkkostenregeling, omdat zij kunnen kiezen. Daarmee is de kou
uit de lucht gehaald, zoals de heer Tang in eerste termijn
opmerkte.
In 2013 wordt het gebruik van de werkkostenregeling in
de praktijk geëvalueerd. Dan hebben werkgevers de
regeling gedurende twee volle jaren kunnen toepassen.
Hierbij wordt tevens gekeken naar de lastenneutraliteit
van het werkkostenpercentage van 1,4. Het is natuurlijk
heel belangrijk dat de regeling per saldo, gemiddeld
lastenneutraal uitwerkt. Wij zullen op dat gebied de
vinger aan de pols houden. De uitkomst van de evaluatie
zal aan de Kamer worden gezonden. Dit zeg ik toe. De
werkkostenregeling biedt meer flexibiliteit omdat de
huidige eisen vervallen, ook ten aanzien van de fiets.
Daarnaar hebben mevrouw Sap en de heren Omtzigt,
Cramer en Tang gevraagd. Ik heb in de brief uiteengezet
aan wat voor een eisen werkgevers op dit moment
allemaal moeten voldoen om een werknemer onder de
fietsregeling te laten vallen. Zij moeten bijvoorbeeld

aantonen dat de werknemer tenminste 50% van het
aantal woon-werkdagen een deel van het traject van het
woon-werkverkeer op een fiets aflegt. Verder geldt er een
maximumbedrag en moeten zij nagaan of zij in de twee
jaar ervoor geen fiets hebben verstrekt et cetera. Al die
regels zijn op zichzelf logisch, omdat werkgevers anders
in fietsen in plaats van in euro’s gaan betalen en wij dan
geen belasting meer kunnen heffen. Dat is ook weer niet
de bedoeling. De nieuwe werkkostenregeling biedt dus
meer flexibiliteit, omdat we al die specifieke eisen aan de
fiets laten vervallen. Ook een elektrische fiets, een dure
racefiets of een brommer passen erin, zelfs in cafetariavorm. Een deel van het brutosalaris wordt vaak gebruikt
om in cafetaria om te ruilen. In het huidige systeem is
dat eigenlijk een beetje op de grens van wat al dan niet
kan, maar met het nieuwe forfait is dat veel eenvoudiger.
De aanschaf van die rijwielen kan dus volledig binnen
het forfait worden vergoed. Daarnaast – dit is heel
belangrijk – bevordert noch de huidige fietsregeling noch
de vereenvoudigde regeling die ik nu voorstel, het
gebruik van de fiets. Ze bevorderen alleen maar het
fietsbezit en dat in een land waar al meer fietsen dan
burgers zijn, zeg ik er even voor de duidelijkheid bij. Wat
bevordert het gebruik van de fiets voor het woonwerkverkeer wel? Dat is een heel riante en interessante
regeling die nog onvoldoende bekend is, maar wel
bestaat: werkgevers mogen € 0,19 netto per kilometer
vergoeden, ook al is die per fiets afgelegd. Dan hoeven
zij niet eens aan te tonen dat die op de fiets zijn
afgelegd. Als iemand gewoon geen andere kosten maakt,
gaan wij ervan uit dat de afstand op de fiets is afgelegd
en dan mag de werkgever gewoon € 0,19 per zakelijk
gereisde kilometer, ook voor woon-werkverkeer,
vergoeden.
Afgelopen vrijdag heb ik een gesprek gehad met iemand
die namens de fietsenbranche een aantal punten naar
voren bracht. We hebben toen uitgerekend dat je ook op
die basis al een fiets van € 750 in drie jaar kunt
vergoeden, zelfs bij een kleine afstand van 3 kilometer
naar kantoor. Dat bevordert het gebruik echt. De andere
regeling stimuleert het gebruik niet, alleen het bezit. We
weten allemaal – laten we onszelf niet voor de gek
houden – dat heel veel als een soort extraatje of als
bonus in die fietsenregeling wordt omgezet als er geld
over is. Dit stimuleert het daadwerkelijke gebruik van de
fiets niet. Mijn nieuwe regeling doet dat ook niet méér
dan de oude fietsenregeling, al maakt die het wel een
stuk gemakkelijker om een fiets te vergoeden. Het
stimuleert het gebruik verder niet. Daarop toetsen wij in
beide gevallen ook niet. In de gerichte vrijstelling
stimuleren we het daadwerkelijke gebruik van de fiets
wel in de vorm van een vergoeding van € 0,19 per
zakelijke kilometer netto, zonder belasting. Misschien
zouden wij eerder het gebruik dan het bezit moeten
stimuleren.
Gevraagd is om méér gerichte vrijstellingen, maar
telkens wanneer wij voor verschillende onderwerpen
gerichte vrijstellingen geven, vindt een belangenorganisatie het fantastisch, maar wil de sector dat alles in het
forfait moet, behalve bijvoorbeeld fitness. Iedere sector
wil een uitzondering hebben. Wij hebben nu 29
regelingen. Een paar delen zetten we apart, halen we
eruit, maar het overgrote deel van de 29 regelingen
wordt een aparte, eenvoudige regeling. Het is enigszins
een kwestie van ’’Kafka verwijderen’’. De werkgever zal
niet meer verplicht zijn om altijd een fiets te verschaffen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

41

maar dat is hij nu ook niet. In het forfait loopt het in
gemiddelden mee. Ik weet zeker dat werkgevers en
werknemers daar goed uit kunnen komen. Als je meer
gerichte vrijstellingen per amendement invoert,
verdampt de vereenvoudiging, want dan krijg je toch
weer allerlei gerichte regelingen. De huidige gerichte
vrijstellingen zijn heel goed verdedigbaar, want dat zijn
de grote brokken. Die zet je apart. De huidige fietsenregeling stimuleert niet zozeer het gebruik als wel het bezit
van een fiets. Die regeling valt meer in de categorie
extraatjes. Om het gebruik van de fiets te stimuleren,
hebben we een andere regeling. Die bestaat dus wel
degelijk: de vergoeding van € 0,19. Daarbovenop heb je
nog het forfait.
Gevraagd is of er in het kader van de goedkoperwonenregeling een uitzondering gemaakt kan worden voor
mensen die goedkoper zijn gaan wonen alvorens hun
oude woning te hebben verkocht. De groep belastingplichtigen die door het afschaffen van de goedkope
regeling wordt getroffen, is beperkt. Ik verwacht geen
bijzondere problemen voor die groep belastingplichtigen.
Mensen die voor Prinsjesdag een goedkopere woning
hebben gekocht – de overdracht bij de notaris hoeft niet
te hebben plaatsgevonden; van mij mag ook gelden wat
in de volksmond de voorlopige koopovereenkomst heet,
de makelaarsovereenkomst of eigenlijk gewoon de
koopovereenkomst – en die het niet lukt om hun woning
voor 1 januari te verkopen, krijgen mijns inziens met
’’onbillijkheid van overwegende aard’’ te maken. Indien
nodig, bezie ik of het wenselijk is om voor die groep een
tegemoetkoming te regelen. Dat kan in het kader van
’’onbillijkheid van overwegende aard’’. Het gaat dus om
de kleine groep mensen die voor Prinsjesdag een
goedkopere woning heeft gekocht, maar er niet in slaagt,
de woning voor 1 januari te verkopen.

Ik dank de staatssecretaris voor zijn bereidheid om in het
uiterste geval een overgangsregeling voor goedkoper
wonen te treffen. Laat hij daar royaal in zijn. Niet
iedereen – dit is geen flauwe opmerking tegen collega’s –
leest in dit land de Prinsjesdagstukken op Prinsjesdag.
Het kan mensen de dag na Prinsjesdag, wanneer zij een
koopakte gesloten hebben, echt ontgaan zijn dat de
goedkoperwonenregeling aan het vervallen was. Laat de
staatssecretaris dus aan fatsoenlijke overgangstermijnen
denken. Het kan ook gewoon tot een maand erna. Laat
hij eraan denken dat hij die groep vrijstelt, dan krijgt hij
draagvlak voor deze regeling.
Over box 3: geldt die ene peildatum niet alleen voor
binnenlandse belastingplichtigen, maar ook voor
buitenlandse belastingplichtigen? Over hoe het nu in de
wet staat, krijgen wij gemengde signalen.

De voorzitter: Ik geef nu gelegenheid tot het stellen van
vragen over het blokje dat de staatssecretaris zojuist
heeft behandeld.

De voorzitter: De heer Omtzigt bedoelt dat niet alle
burgers de stukken van Prinsjesdag leest. Zij kijken
natuurlijk naar de Koningin op de buis, maar missen
waarschijnlijk dergelijke belangrijke informatie. Daarover
moet dus goed worden gecommuniceerd.

De heer Omtzigt (CDA): Ik heb een aantal vragen. Mijn
eerste vraag betreft de werkkostenregeling. De CDAfractie ziet hoe complex de huidige werkkostenregeling is
en vindt het goed dat de staatssecretaris daar een
oplossing voor voorstelt. Het voorstel wordt door de
successieve wijzigingen alleen een beetje ingewikkeld. Zo
heeft de staatssecretaris er een overgangstermijn van
drie jaar in opgenomen en een stukje van de Paarse
krokodil teruggedraaid. Is hij bereid om ook dit stukje ter
advies aan Actal voor te leggen, zodat de Kamer voor
volgende week inzicht heeft in de daadwerkelijke
administratievelastenverlichting op korte en lange
termijn dankzij de nieuwe werkkostenregeling?
Als Poolse werknemers niet op het erf van de boerderij
worden gehuisvest, wordt de huisvesting gewaardeerd
tegen de volledige economische waarde. Dat is toch
erom vragen dat mensen in erbarmelijke omstandigheden worden gehuisvest, zoals reeds jarenlang gebeurd
is? Als zo’n werkgever uit goed werkgeverschap beslist
om een goed vakantiehuis af te huren, mag hij 80%
eindheffing betalen. Dat lijkt een beetje te veel van het
goede. Wat zou zo’n werkgever moeten doen?
Klopt het dat alle bestaande regelingen in de huidige
werkkostenregeling, bijvoorbeeld de € 500 vrijstelling in
de kledingbranche, de komende drie jaar gehandhaafd
worden?

Staatssecretaris De Jager: Ik kan toezeggen dat ik een
en ander aan Actal vraag. Tijdelijke huisvestingskosten in
het kader van dienstreizen zijn vrijgesteld. Dat is een
gerichte vrijstelling. In sommige situaties kiezen Polen of
andere mensen ervoor om niet zelf een woning te
bekostigen, maar om gebruik te maken van woonruimte
van de werkgever. Dit leidt tot een heel lage bijtelling,
een lage waarde, die niet per se de daadwerkelijke
kosten beloopt.
Mij lijkt dat wij de groep waarover de heer Omtzigt het
heeft, al redelijkerwijs tegemoet zijn gekomen.
Ik begrijp de vraag over de kledingbranche niet precies.
Wij veranderen de komende drie jaar niets aan het
huidige wettelijke regime. Dan geldt dat in principe ook.
De kledingbranche interpreteert de huidige regels alleen
wat ruimer en dat kan niet. Wij veranderen de komende
drie jaar niets aan de huidige wettelijke ruimte.
In mijn brief kom ik terug op de peildatum voor box 3.

Staatssecretaris De Jager: Dan doen we er nog een paar
dagen bij. Het wordt wel geacht, voldoende bekend te
zijn. Er is toen niet zo veel nieuws over geweest, maar
dat geldt ook voor de inwerkingtreding van de wet. Ik
weet niet precies wat daarover de vraag is.
Ik heb gezegd dat ik verwacht dat er ’’onbillijkheid van
overwegende aard’’ optreedt en dat ik de door mij
aangeduide groep in voorkomend geval soelaas zal
bieden. Ik moet dan de feiten en de omstandigheden nog
wel wegen.
De heer Omtzigt (CDA): Wil de staatssecretaris de sector
duidelijk maken hoe er met de huisvesting zal worden
omgegaan?
Ik ben blij dat er een advies van Actal komt.
In hoeverre is het nu toegezegd? Ik begrijp dat er in
individuele gevallen een beroep op de oude regeling kan
worden gedaan en dat dit in het omgekeerde geval ook
kan, dus als mensen geen van beide huizen op dat
moment ...
Staatssecretaris De Jager: Ik heb aangegeven dat er
’’onbillijkheid van overwegende aard’’ kan optreden. Of
daarvan sprake is, wordt in individuele gevallen getoetst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

42

Dat is een toetsing in het kader van de hardheidsclausule. De Kamer kan via de commissie verzoekschriften
meekijken of die redelijk wordt toegepast.
De heer Tang (PvdA): Ik begrijp nog niet precies hoe
deze twee regimes naast elkaar werken en hoe het
geheel uitpakt. Welke keuzes zullen bedrijven in de regel
maken? Ik kan dat niet helemaal overzien. Ook kan ik niet
overzien in hoeverre hierdoor de Belastingdienst wordt
belast. Dit moet een vereenvoudiging zijn, maar voor de
Belastingdienst is dit het komende jaar in ieder geval niet
het geval. Ik hoor hier graag meer over van de staatssecretaris.
De regeling voor de fiets is ook bedoeld om congestie op
de weg tegen te gaan. Dat betekent natuurlijk dat die
regeling niet helemaal vrijblijvend kan zijn. Nu biedt de
staatssecretaris de werkgever veel keuzevrijheid. Dat is in
de regel goed, behalve als de werkgever een klein zetje
moet krijgen. Is de staatssecretaris het met deze
redenering eens?
Staatssecretaris De Jager: In antwoord op het laatste
punt zeg ik ja. Het zou ook mooi zijn als het gebruik van
de fiets voor woon-werkverkeer werd gestimuleerd. Dat
kan heel ruimhartig met een vergoeding van € 0,19 per
kilometer, die natuurlijk veel hoger is dan de kostprijs. De
autobezitter moet voor diezelfde vergoeding rijden. Het
per fiets afleggen van een kilometer kost natuurlijk veel
minder dan die € 0,19 netto onbelaste vergoeding die
een fietser daarvoor krijgt, dus deze vergoeding
stimuleert het gebruik van de fiets, waardoor congestie
wordt verminderd. Vroeger werd deze vergoeding niet
gegeven. Het geven van een racefiets waarop in het
weekend wordt gereden, stimuleert natuurlijk noch in de
oude, noch in de nieuwe forfaitaire regeling het gebruik
van de fiets echt. De bestaande mogelijkheid om een
vergoeding van € 0,19 te geven, is natuurlijk echt
effectief om het gebruik te stimuleren. Dit geldt niet voor
de oude en ook niet zozeer voor de nieuwe regeling. Dat
zeg ik eerlijk. Die regelingen zijn er eerder om fietsers
een extraatje te geven. Je mag ze wel combineren.
Beide regimes blijven qua wetgeving naast elkaar
bestaan. Het is qua wetgeving niet leuk dat je drie jaar
lang twee regimes naast elkaar hebt, maar voor de
inhoudingsplichtige en de Belastingdienst is het iets
minder bezwaarlijk. De inhoudingsplichtige kiest of het
een of het ander, vooraf. Welke inhoudingsplichtige gaat
er dan op vooruit? Degene die kiest voor het nieuwe
regime, zit dan ook helemaal in het nieuwe regime en
kijkt niet naar het oude. Die kijkt alleen naar de eenvoudige regeling. Degenen die daar niet voor kiezen, krijgen
niet te maken met extra lastendruk; die blijft hetzelfde.
Gemiddeld zal het altijd minder zijn. Het is een mengeling. Het geldt alleen voor de inhoudingsplichtige die
kiest voor toepassing van het nieuwe regime. De
belastinginspecteur controleert welk van de twee
regimes een bedrijf heeft gekozen. In het ergste geval is
dat bedrijf nog niet overgestapt op het nieuwe regime.
Dan heeft de belastinginspecteur net zo veel werk als in
de huidige situatie. Het is een voordeel voor de
loonbelastinginspecteur als het bedrijf al is overgestapt,
want dan is de controle gemakkelijker. De Belastingdienst
heeft er dus eerst enigszins baat bij, maar na drie jaar,
als iedereen is overgestapt op het nieuwe regime,
helemaal. De loonbelastinginspecteur heeft ook minder

werk als een inhoudingsplichtige al voor het nieuwe
regime heeft gekozen.
De heer Tang (PvdA): U geeft geen antwoord op mijn
vraag over welk bedrijf voor welke regeling zal kiezen. Ik
neem aan dat bedrijven die veel gebruikmaken van
specifieke vrijstellingen daarvoor zullen blijven kiezen.
Die hebben daar de meeste belangen bij. Welke
bedrijven zijn dat precies?
Staatssecretaris De Jager: In de empirie zijn een aantal
grote bedrijven te zien met uitschieters. Die hebben een
overgangsregime nodig. Een groot deel van het middenen kleinbedrijf zal, als die goed worden voorgelicht over
het nieuwe regime, daarvoor kiezen. Dat geldt waarschijnlijk niet voor de sector van middelgrote en grote
ICT-bedrijven, die veel cafetariamodellen heeft gebruikt.
Die laten uitschieters zien, met forse bedragen aan
extraatjes waarvoor gekozen kan worden. Er is een
levendige handel in iPhones en dergelijke. Deze
bedrijven moeten zich even zetten naar de nieuwe
regeling. Ook hier laten lang niet alle bedrijven, doch
slecht een deel daarvan, uitschieters zien. Het gaat dus
om exemplarische en extreme gevallen. Het uitje naar
Malta met een vol vliegtuig wordt straks wat minder. Het
concurreert dan met de fiets en het kerstpakket. Dan
kiezen werknemers en werkgevers toch liever voor fiets
en kerstpakket dan voor een vol vliegtuig naar Malta.
De heer Remkes (VVD): Ik kom nog even terug op de
werkkostenregeling. Ik vind op zichzelf dat de staatssecretaris, gegeven de bezwaren die aangevoerd zijn, een
redelijke oplossing heeft gevonden in die beide
varianten. Er komt ook een evaluatie. Ik wil graag het
tijdstip van die evaluatie weten. De Kamer moet daar
immers in vrijheid over kunnen besluiten. Het lijkt mij
dan het beste als die evaluatie uiterlijk in het voorjaar
van 2013 bij de Kamer ligt. De Kamer kan er dan een
discussie over houden. Met de resultaten daarvan kan
rekening worden gehouden in het Belastingplan 2014.
Dat lijkt mij de goede procedure, ook al wordt het een
paar dagen na Prinsjesdag. Wij kunnen van belastingplichtigen niet vragen dat men de veelheid aan papier
direct tot zich neemt. Hoe gaat zoiets immers? Er
verschijnt een krantenberichtje en de mensen komen er
vervolgens achter. Als het goed is, komt het in zicht na
de Kamerbehandeling. Dan klimmen de mensen vaak in
de pen. De staatssecretaris zegt dat de Kamer een beetje
het zicht kan houden op de regelingen die dan getroffen
worden. Juist om die reden ben ik redelijk wantrouwend.
Ik zie al die verhalen over toepassing van de hardheidsclausule. Ik weet één ding: in het overgrote deel van de
gevallen vindt de toepassing vaak op heel goede
gronden plaats. Niemand hoort mij zeggen dat het
anders is. Ik zou het op prijs stellen als er een meer
geformaliseerde overgangsregeling komt. Deze mist mag
volgens mij niet blijven hangen. Ik zou het op prijs
stellen als de staatssecretaris in zijn nadere bief,
eventueel in de vorm van een nadere nota van wijziging,
nog met iets komt.
Dan box 3. Ik ben uiteindelijk door de staatssecretaris
overtuigd van de nieuwe peildatum van 1 januari. Van de
indexeringsgrens van box 3 ben ik wat minder overtuigd.
Er wordt gezegd dat het gaat om € 4, maar de vrees die
ik heb is dat één keer zondigen al snel een alibi is om het
ook een tweede keer te doen. Met andere woorden, ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

43

vrees dat het niet alleen om nu gaat, maar ook om de
toekomst. Dit moet gezien worden tegen de achtergrond
dat heel veel mensen zich niet herkennen in het
percentage van 4. Dat weet de staatssecretaris. Ik pleit
niet onmiddellijk voor wijziging. Ook dat weet de
staatssecretaris. Beide zaken komen echter wel bij elkaar.
De staatssecretaris weet dat ik nog niet echt gelukkig ben
met het partnerbegrip. Ik zal daar bij de plenaire
behandeling op terugkomen.
Ik ben erop attent gemaakt dat in artikel 7.7, vierde lid,
van de Wet IB Europeesrechtelijk een weeffout kan zitten.
Volgens mij doelde de heer Omtzigt daar ook op.
Misschien dat daarnaar nog gekeken kan worden. Het
kan voorkomen dat een bepaald object 24 maanden
onderwerp van heffing is. Het tweede vreemde punt
schijnt te zijn dat in sommige situaties buitenlandse
belastingplichtigen ten opzichte van binnenlandse
belastingplichtigen gunstiger behandeld worden. Ook dat
kan, denk ik, niet de bedoeling zijn.
Staatssecretaris De Jager: Op een aantal van deze
punten kom ik plenair terug. De heer Remkes heeft al
gezegd dat sommige dingen zich wat meer lenen voor
een plenair debat.
Allereerst de hardheidsclausule en het beleid daaromtrent. Ik begrijp heel goed wat de heer Remkes zegt. Ik
hoor ook van alles. Ook ik denk dan: kwalificeert dit niet
voor de hardheidsclausule? Het antwoord is: nee. Fiscaal
gezien kan, vanwege het gelijkheidsbeginsel, niet zomaar
de hardheidsclausule toegepast worden omdat een
situatie ’’zielig is’’. Ik moest daar ook even aan wennen.
Het is iets anders dan bij Justitie, die iemand in
Nederland kan laten blijven als sprake is van een
schrijnende situatie. Ik kan dat niet zomaar doen, omdat
een andere belastingplichtige in een fiscaal vergelijkbare
situatie daarop dan ook een beroep kan doen, ondanks
dat die situatie minder schrijnend is. Voor de Belastingdienst is bij de toepassing van de hardheidsclausule heel
belangrijk dat zij de verslagen van het wetgevingsoverleg
en de nota naar aanleiding van het verslag lezen. Mij is
bijvoorbeeld bij de behandeling van de Successiewet
gevraagd of het niet zielig is als de tarieven op 1 januari
omlaag gaan en er vervolgens bij iemand die op
31 december overlijdt dus veel meer betaald moet
worden. Ik heb daarop gezegd: ja, dat is zielig, maar je
moet ergens een grens trekken. Met dat in de hand kan
de Belastingdienst niet anders dan de hardheidsclausule
niet toepassen. In dit wetgevingsoverleg heb ik ruimhartig aangegeven dat ik zie dat zich onbillijkheden van
redelijke aard onder de gegeven omstandigheden
kunnen voordoen. Overigens toetst de rechter dit
allemaal. Die kan zeggen: ho, ho, de wetgever heeft
kennelijk niet deze situatie bedoeld.
De heer Remkes (VVD): Daar mag je burgers toch niet
aan overleveren?
Staatssecretaris De Jager: Ik doel op bekendheid en de
vereiste van voldoende kenbaarheid.
De heer Remkes (VVD): Het gaat over de bekendheid en
de mondigheid van mensen. De staatssecretaris wijst
naar de commissie voor de Verzoekschriften. Zo werkt
dat in heel veel gevallen natuurlijk niet. Als je van dat
soort toevalligheden afhankelijk bent ...

Staatssecretaris De Jager: Daar ben ik het geheel mee
eens. Stel dat de Belastingdienst het niet goed toetst,
dan is dit een mogelijkheid. Ik ben het helemaal met de
heer Remkes eens. Als het goed is, komen bij de
commissie voor de Verzoekschriften alleen situaties
terecht waar de Belastingdienst wel goed heeft getoetst.
Dat moet ook niet bij een rechter komen. Dat moet de
Belastingdienst zelf doen. Nogmaals, de Belastingdienst
leest ambtshalve de wetsgeschiedenis na. In deze situatie
heb ik duidelijk aangegeven dat de situatie waarop wordt
gedoeld naar alle waarschijnlijkheid kwalificeert als een
onbillijkheid van overwegende aard. Juist voor de
goedkoperwonenregeling kan het beleid van de
hardheidsclausule wel soelaas bieden. Ik heb heel veel
situaties aangegeven waarin het niet het geval is. Hier
heeft de wetgever niet bedoeld om deze situaties aan te
pakken. Over de eis van voldoende kenbaarheid het
volgende. Het is een beetje regerende leer dat iedereen,
ook al weet je dat het niet helemaal zo kan zijn, wordt
geacht om de wet te kennen. Het moment van indiening
bij de Tweede Kamer wordt ook bij de Eerste Kamer
gezien als voldoende kenbaar. Om tot die datum
begunstigend terug te werken is op zich haalbaar. Ik zal
mij richting het plenaire debat beraden of dat in deze
situatie ook het geval is. In het algemeen is de heersende
leer dat de eis van voldoende kenbaarheid geldt in geval
van indiening bij de Tweede Kamer. Ik weet ook wel dat
een normaal mens die Kamerstukken niet gaat lezen. Dat
deed ik voorheen ook niet. Het wordt echter wel als
uitgangspunt genomen. Overigens wordt altijd een
makelaar of notaris geadviseerd over de gevolgen. Die
mogen toch wat meer bekend worden verondersteld met
het nieuwe voorgestelde regime.
De heer Remkes (VVD): Ik heb nog een paar andere
vragen gesteld.
Staatssecretaris De Jager: Over de 4% heb ik aangegeven dat ik daarop plenair zal terugkomen. De resultaten
van de evaluatie liggen in het voorjaar van 2013 bij de
Kamer. Ik zeg dat toe. Het is redelijk als die dan bij de
Kamer liggen. De Kamer kan zich er dan voldoende op
beraden. Bij het Belastingplan 2013 kunnen wij erop
terugkomen als de informatie anders uitpakt dan nu
wordt voorgesteld.
De heer Remkes (VVD): En artikel 7.7, vierde lid? Doet u
dat schriftelijk?
Staatssecretaris De Jager: Ja, daarop kom ik in mijn
eerder toegezegde brief terug.
De heer Bashir (SP): Ik heb er in eerste termijn op
gewezen dat nu alleen starters de mogelijkheid hebben
de rente over de mee gefinancierde kosten af te trekken.
De staatssecretaris zegt dat dit een voordeel is voor
starters ten opzichte van alle andere huizenbezitters.
Vandaar dat hij het voorstel heeft ingediend om het naar
iedereen uit te breiden. Ik begrijp dat niet. Het voorstel
was toch bedoeld om starters een extra zetje in de rug te
geven? Nu wordt het gepresenteerd als het gelijk trekken
van een ongelijkheid. Waarom dan niet voor iedereen
afschaffen?
Staatssecretaris De Jager: Ik heb een evenwichtig
pakket voorgesteld. Ik heb in de Kamer een algemeen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

44

overleg gehad waarbij uitdrukkelijk is gevraagd om de
bijleenregeling te vereenvoudigen. Ik heb een paar
maatregelen voorgesteld. De ene maatregel levert geld
op. De heer Remkes wijst daar terecht op. Wij hadden
ook voor beide groepen de financieringskosten helemaal
niet meer aftrekbaar kunnen maken. Gelet op het feit dat
de ene maatregel zuur is, is het heel redelijk om de
andere maatregel zoet te maken. Vanuit het oogpunt van
eenvoud is het veel logischer om het aftrekbaar of niet
aftrekbaar te maken in beide situaties. Er is voor gekozen
om het in beide situaties wel aftrekbaar te maken. Dat is
positief voor doorstromers. De goedkoperwonenregeling
is weer een beperking voor doorstromers. Zo is het een
politiek evenwichtig pakket, dat het in totaal wel
eenvoudiger maakt.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb een vraag over de
werkkostenregeling. Ik maak mij zorgen over de
verdeling van die kosten. De staatssecretaris spreekt van
1,4% aan forfait over de totale loonkosten. Hoeveel
inspraak heeft een werknemer op een stukje van die
1,4%? Voor hetzelfde geld gaat het management wel
naar Malta, is de 1,4% op en heeft de rest van het
personeel het nakijken. In hoeverre is sprake van een
eerlijke verdeling? Waarom is niet gekozen voor
bijvoorbeeld een vast bedrag per werknemer of iets
dergelijks? Ik denk nu even hardop. Het gaat mij erom
dat mensen benadeeld worden met deze constructie. Ook
vraag ik mij af hoe de 1,4% zich verhoudt tot de totale
kosten die worden gedeclareerd in Nederland. Is dat
vergelijkbaar met die 1,4% of verdienen wij erop?
Staatssecretaris De Jager: Om met het laatste te
beginnen, als je de kosten die gericht zijn vrijgesteld, de
grote brokken zoals reis- en verblijfkosten en verhuiskosten en dergelijke eruit houdt, blijft gemiddeld ongeveer
1,4% over. Voor een klein beetje is sprake van opvulling
van het percentage. Grosso modo is dit het gemiddelde
aan kosten wat wij verwachten.
Waarom niet per werknemer geregeld? Dat betekent een
ingewikkelde registratie per werknemer. Dan heb je heel
weinig ruimte. Vaak staan regelingen wel voor iedereen
open, maar maakt niet iedereen ervan gebruik. Nu krijgt
ook niet iedere werknemer een fiets. Het zou te
beperkend en te bewerkelijk zijn om een plafond per
werknemer te administreren. Er is wel sprake van wat
antimisbruik. Een directeur of grootaandeelhouder kan
niet zomaar het forfait voor het gehele bedrijf naar zich
toe vegen. Er is een heel globale toetsing gemaakt van
antimisbruik. Iemand moet het niet als onbelast loon
kunnen laten zien. Voor de rest is het zo dat sprake is
van mondige werknemers. Nu is het ook niet verplicht
voor werkgevers om een fiets of wat anders te geven.
Dat speelt zich af in de sfeer van overleg tussen
werkgevers en werknemers.
De heer Tony van Dijck (PVV): Is de werkgever degene
die bepaalt wie wat krijgt en of de oude regeling nog
drie jaar doorgaat of dat overgegaan wordt op de nieuwe
regeling? Is dat geheel aan de werkgever of moet het
door de sociale partners, werkgevers en werknemers,
worden vastgesteld?
Staatssecretaris De Jager: Officieel kiest de inhoudingsplichtige altijd, net zoals die ook officieel het loon
voorstelt aan een werknemer. In de praktijk is het echter

voor een groot deel afhankelijk van de verhoudingen.
Een cao komt tot stand door overleg tussen sociale
partners. Ik verwacht ook dat de nieuwe werkkostenregeling op tafel komt bij de cao-onderhandelingen. In
principe laat altijd de inhoudingsplichtige aan de
Belastingdienst weten voor welk regime die kiest. Of er
wel of geen overleg is? Bij een geformaliseerd arbeidsvoorwaardenoverleg, waarbij ook secundaire zaken
meegenomen worden, zal naar alle waarschijnlijkheid
met de sociale partners zijn overlegd.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Vanwege het bredere
maatschappelijke belang van de fiets en van bedrijfsfitness zou ik graag zien dat dit minstens zo sterk
gestimuleerd wordt in de toekomst als nu. Met het
bredere maatschappelijke belang doel ik op gezondheid,
verzuimbestrijding, het tegengaan van arbeidsongeschiktheid en het bestrijden van files. Ik volg de
staatssecretaris echter ook in zijn Kafkaredenering. Mijn
vraag is of fiets en bedrijfsfitness, net als nu het
mobieltje en de laptop, op nul gezet kunnen worden. Dan
houden wij het simpel, maar stimuleren wij het veel
meer.
Staatssecretaris De Jager: Dat laatste is wat lastig. Een
mobieltje zetten wij vanwege de huidige beperkingen op
nul. Het moet dan wel gaan om meer dan bijkomstig
zakelijk gebruik. Ook kan men niet mobieltjes blijven
geven aan werknemers. Wij kunnen het niet zomaar op
nul zetten. Wij moeten dan toch weer allerlei regelingen
gaan maken. Anders worden er aan de lopende band
fietsen verstrekt. Hetzelfde geldt voor fitness. Wij hebben
een evaluatie. Intussen kunnen de inhoudingsplichtigen
kiezen. Laten wij maar eens kijken wie er gelijk heeft. Ik
denk serieus dat er in het nieuwe regime juist heel veel
mogelijkheden zijn voor fitness en fiets. Ik noemde
zo-even al de beperkingen bij de fiets. Bij de fitness heeft
de wetgever ook allerlei beperkingen meegegeven
vanwege de angst dat het tot onbelast loon en zo zou
leiden. Alle werknemers moeten het bijvoorbeeld in
dezelfde plaats aangeboden krijgen, ongeacht hun
woonplaats. In de wetsgeschiedenis is dat onbedoeld
uitgereikt naar ketens. Dat betekent een vreemde
behandeling van fitnessketens ten opzichte van losse
fitnesszaken. Dat is allemaal heel lastig om te toetsen.
Daar is allerlei gedoe over. Ik zal natuurlijk met werkgevers overleggen over de nieuwe situatie. In de nieuwe
regeling kunnen zij binnen het forfait onbeperkt, zonder
nadere voorwaarden, fiets en fitness verschaffen. Dat is
de schoonheid van het systeem. Ik vind overigens dat
een fiets meer gestimuleerd moet worden bij het
gebruik. Dan weten wij ook zeker dat een werknemer de
fiets gebruikt voor het woon-werkverkeer en die niet
alleen als een cadeautje ziet. Het zou prachtig zijn als
men dan wat meer van die 19 eurocent per kilometerregeling gebruikmaakt. Ik ben bereid om daarover wat
meer voorlichting te geven. Het is ook een beetje
koudwatervrees.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Ik nodig de staatssecretaris
heel graag uit om wat dat laatste betreft met een
plannetje te komen. Hij zegt wel te zullen zien waar fiets
en bedrijfsfitness meer gestimuleerd worden, in de
nieuwe of in de oude regeling. Is de staatssecretaris
bereid om die gegevens in de evaluatie te verzamelen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

45

zodat de Kamer kan zien of de nieuwe regeling op deze
twee punten beter werkt dan de oude regeling?
Staatssecretaris De Jager: Ja, ik ben bereid om specifiek
deze twee elementen in de evaluatie mee te nemen.
De heer Van der Vlies (SGP): Ik heb geen aanvullende
vragen. De thema’s waarop mijn fractie heeft ingezet zijn
al gepasseerd.
De voorzitter: Wij zijn toe aan de tweede termijn. Ik stel
voor om in de tweede termijn summier te zijn en om
alleen zaken te noemen die per se genoemd moeten
worden. Andere zaken moeten overgelaten worden aan
de plenaire afronding. Ik merk op dat wij een aardig stuk
proza van de staatssecretaris krijgen. Ik vraag hem
dringend om dit voor het weekend aan de Kamer te
sturen. Zo kunnen wij het meenemen in de voorbereiding van het plenaire debat.
Staatssecretaris De Jager: Ik doe mijn best.
De voorzitter: Ik zou iets meer dan ’’uw best doen’’
daarin willen horen. Ik snap uw opmerking maar ik hoop
ook dat u begrip hebt voor de Kamer dat als wij
volgende week dat debat moeten voeren, er ook sprake
moet kunnen zijn van een gedegen voorbereiding. Er
zitten een aantal spannende dingen in die u moet
beantwoorden. Als wij, zoals de vorige keer, een uur
voor de vergadering de brief krijgen, wordt het wel wat
lastig voor ons.
De toezeggingen die hier zijn gedaan zal ik aan het einde
van dit overleg niet allemaal opnoemen. Er wordt van dit
wetgevingsoverleg een stenografisch verslag gemaakt
waarin deze zijn terug te vinden.
Wat mij betreft gaan wij nu over tot een korte tweede
termijn.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de zeer uitgebreide beantwoording. Ik had
niet verwacht dat wij pas om zeven uur klaar zouden zijn
met de eerste termijn. Ik zal stapsgewijs ingaan op wat
voor mijn fractie de hoofdpunten zijn van dit Belastingplan en aanpalende wetten, waarbij men er impliciet van
uit mag gaan dat wij met de dingen die ik nu niet noem
behoorlijk akkoord gaan. Of dat nu de vliegtaks betreft of
de maatregelen in en om het huis, daar zijn wij tevreden
dan wel enthousiast over.
Ik dank de staatssecretaris voor zijn toezegging over de
innovatiebox. Wij komen er plenair op terug. Hetzelfde
geldt voor de vergroening. Wij geven de staatssecretaris
in overweging om na te gaan of hij E85 kan regelen bij
nota van wijziging of desnoods per Koninklijk Besluit,
nadat hij overleg heeft gehad met zijn collega van
VROM. Hetzelfde overleg kan hij hebben over de mrb
voor zeer zuinige auto’s. Enige mate van rechtszekerheid
zou daar zeer gewenst in zijn. De staatssecretaris heeft
verder aangegeven nog nader te zullen kijken naar de
mogelijkheden omtrent het groene gas. De richting van
de autovergroening is volledig positief, maar dit soort
punten blijft openstaan. Enige mate van rechtszekerheid
helpt hier. Wij durven die volgende stap te zetten. Mocht
hij nog briljante ingevingen hebben over de NOx die wij
niet hebben, dan vernemen wij die graag van de
staatssecretaris.

Verder dank ik de staatssecretaris voor zijn toezegging
om zowel over de kleine banen als over de werkkostenregeling alsnog een Actal-advies te vragen. Dat zal ons
helpen bij het duidelijk maken of dit nu de beste manier
is om hiermee door te gaan. Daarbij brengen wij wel de
nuancering aan dat wij in principe positief staan
tegenover de werkkostenregeling en dat wij wat betreft
de kleine banen nog een effect verwachten van wat het
doet in economische zin. Daar komen wij dan op terug in
het plenaire debat.
Hetzelfde geldt voor het boetebeleid. Wij zien de
berekeningen dienaangaande met zeer veel interesse
tegemoet. Ons ijkpunt en toetspunt daarin zal zijn of
fouten die door de Belastingdienst gemaakt worden niet
leiden tot overmatige vraag aan de belastingplichtige die
ook wel eens een foutje kan maken, waarbij er echt een
onderscheid gemaakt mag worden tussen notoire
wanbetalers en grote bedrijven enerzijds en de kleine
onwelwillende persoon anderzijds.
Wij zijn zeer benieuwd naar de verdere uitwerking met
betrekking tot de integratieheffing.
Verder zouden wij wat betreft de medewerkers graag nog
een verdere tegemoetkoming zien inzake de schenking
van AB-aandelen. Ook is van belang een goede uitleg
over de navordering. Dat zit in OFM maar het hoort
natuurlijk een beetje bij het boetebeleid. Navordering
voor kenbare fouten, oké, maar wij wijzen het amendement van de heer Remkes hierover nog niet op voorhand
van de hand.
In de plenaire behandeling komen wij nog terug op de
manier waarop de moties over de historische luchtvaart,
DigiD en ouderschapsverlofkorting zijn uitgevoerd. Er is
hierbij sprake van een wisselend succes. Alle andere
moties zijn het afgelopen jaar prima uitgevoerd, maar
wat betreft die drie zaken kan er nog wel een tandje bij.
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. In tegenstelling tot de
heer Omtzigt behoud ik mij wel de vrijheid voor om op
de punten die ik nu niet noem, naderhand terug te
komen.
Ik weet dat de staatssecretaris af en toe graag wat
complimenten hoort. Die zijn ook wel degelijk te geven,
maar aangezien hij vanmiddag al applaus heeft gehad
van duizend ondernemers ...
Staatssecretaris De Jager: Tweeduizend.
De heer Tang (PvdA): In dat geval kan hij er zeker wel
even tegen als ik de grote twijfels ga noemen die er bij
de PvdA op een aantal punten nog leven. Ondanks de
goede beantwoording zowel schriftelijk als mondeling
missen wij nog heel duidelijk een stap in de vergroening.
Naar onze mening laat hij hier een kans liggen.
Verder zijn er grote vraagtekens te zetten bij de kleine
baantjes, vergelijkbaar ook bij de integratieheffing. Ik
sluit mij ook aan bij de woorden van de heer Omtzigt
over boetes. Op dezelfde wijze zullen wij de beantwoording van de staatssecretaris beoordelen.
De heer Remkes (VVD): Voorzitter. Ook ik dank de
staatssecretaris voor zijn beantwoording. Wel blijven er
voor ons nog een aantal dingen op de plank liggen voor
de plenaire behandeling. Aangezien ik al in eerste termijn
heb door laten schemeren welke dat zijn, behoef ik ze
hier eigenlijk nu niet meer apart te noemen. Overigens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

46

zit ik er wat betreft het boetebeleid ongeveer hetzelfde in
als beide vorige sprekers.
Er is een punt waarop ik nog wel wat dieper wil ingaan
en dat is de integratieheffing. Ik begrijp goed wat de
staatssecretaris op dit punt zegt, maar dit probleem staat
niet apart. Als het gaat om de bouwactiviteiten van
corporaties en de bouwkostenstijging die als gevolg
hiervan zal ontstaan, hetgeen ook toegegeven wordt in
de stukken, moeten die beoordeeld worden tegen de
achtergrond van het huurbeleid, tegen de achtergrond
van de vrij stevige kostenstijging die de laatste jaren al
heeft plaatsgevonden, ook wat betreft grond, tegen de
achtergrond van de Vpb-heffing waarmee men geconfronteerd wordt en tegen de achtergrond van de
Vogelaarheffing. Die ontwikkelingen komen allemaal bij
elkaar. Als gevolg daarvan ontstaat het grote risico dat
een aantal projecten gewoon afgeblazen wordt. Een
dezer dagen kreeg ik een brief van het WSW aan een
corporatie onder ogen en daarin wordt gewoon tegen die
corporatie gezegd: u moet uw aanvankelijke investeringsvoornemens bijstellen, want anders krijgt u de leningen
niet meer geborgd. Oorzaak: de Vpb-heffing en de
Vogelaarheffing. Als het daarvoor gecorrigeerd zou
worden, kunnen de aanvankelijke investeringsvoornemens waarover ook met de gemeenten afspraken zijn
gemaakt, worden uitgevoerd. Dat probleem mag niet
gebagatelliseerd worden. Ik beoordeel die integratieheffing dus in een wat bredere context. Ik zou het op prijs
stellen als de staatssecretaris overleg pleegde met zijn
collega Van der Laan om op dit punt wat preciezer de
problemen in beeld te krijgen. In het kader van het
crisispakket zijn inderdaad een aantal positieve maatregelen ten behoeve van de bouw voorgesteld. Ik heb
vandaag vragen gesteld over nog een paar andere
mogelijkheden. De staatssecretaris heeft beargumenteerd
aangegeven waarom daarvoor niet is gekozen. De
bouweconomie is de komende paar jaar gigantisch
belangrijk. Daar liggen dus wel degelijk bepaalde risico’s
op de loer.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de uitgebreide schriftelijke en mondelinge
beantwoording. Ook dank voor zijn toezegging om in de
heroverwegingen ten aanzien van het belastingsysteem
ook te betrekken de mogelijkheid om het geheel of
gedeeltelijk aflossen van hypotheekschulden te stimuleren.
Wat betreft de achterblijvende belastinginkomsten heb ik
gewezen op de wellicht wat te optimistische ramingen.
De staatssecretaris dacht dat ik daarbij doelde op de
optimistische raming van de economische groei die
tevens zou leiden tot hogere belastinginkomsten met als
gevolg dat de progressiefactor gelijk blijft. Maar mijn
opmerking ging over wetsvoorstellen waarbij men te
optimistisch was over de dekking. Als wat betreft een
aantal wetsvoorstellen de dekking te optimistisch is en
bij een aantal andere niet, dan compenseren ze elkaar
wel, maar als dat structureel gebeurt creëer je op de
lange termijn een probleem rond belastinginkomsten.
Het structureel doorlichten van alle wetsvoorstellen op
dit punt is wellicht te veel van het goede. Vandaar mijn
volgende voorstel. Laten wij een periode uitkiezen,
bijvoorbeeld tussen 2001 en 2007, waarbij wij de
wetsvoorstellen die toen door de Kamer zijn gegaan
beoordelen op langetermijnramingen. Zo leren wij in
ieder geval van hoe in het verleden is geraamd.

Dan de meldingsplicht voor adviseurs. Een halfjaar
geleden heb ik de staatssecretaris gevraagd om een
meldingsplicht in te stellen voor de belastingadviseurs
op het moment dat ze op de hoogte zouden zijn van
zwart geld, al dan niet ondergebracht in belastingparadijzen. De staatssecretaris verwees in zijn schriftelijke
beantwoording naar de notitie Fiscaal boete- en
strafrecht, waarin ingegaan wordt op mijn verzoek.
Daarin staat echter dat er een meldingsplicht bestaat
voor adviseurs op grond van de wet inzake terrorismebestrijding en het voorkomen van witwassen. Is er eigenlijk
ooit een melding binnengekomen van een adviseur? Zo
ja, hoe vaak eigenlijk? Om eerlijk te zijn was ik er niet
van op de hoogte dat er al een meldingsplicht bestond
voor belastingadviseurs. Maar volgens mij was dit de
staatssecretaris ook niet bekend, want anders had hij mij
niet toegezegd om dit te gaan onderzoeken. Hoe gaat hij
de adviseurs wijzen op die meldingsplicht?
In De Telegraaf van vorige week maandag las ik dat een
advocaat die namens honderden zwartspaarders
optreedt, aangifte heeft gedaan tegen het ministerie. Een
tijd geleden heb ik samen met mijn SP-collega De Wit
gevraagd of er een meldingsplicht bestaat voor
advocaten. In maart antwoordde de staatssecretaris dat
er inderdaad een meldingsplicht voor advocaten bestaat
op het moment dat er een vermoeden is van het gebruik
van zwart geld. Hoe kan dan deze advocaat namens de
zwartspaarders het ministerie aanklagen? Hoe gaat hij
ervoor zorgen dat deze advocaat de gegevens over die
zwartspaarders aan hem gaat overhandigen?
Verder heb ik nog gevraagd naar het gegeven dat de
Staat door de aankoop van de twee banken, even
aandeelhouder is geweest van twee privatebankingdivisies. Deze divisies zijn inmiddels weer
verkocht maar uit het land heb ik begrepen dat dit is
gebeurd omdat sommige klanten het niet zo fijn vonden
dat ze via die banken zwart geld in belastingparadijzen
hadden en tegelijkertijd ook nog bankierden bij een bank
waar de Staat aandeelhouder van is. De staatssecretaris
zegt dat de Awr bij de bepalingen die zien op de
verplichtingen tot het verstrekken van inlichtingen, geen
onderscheid maken tussen overheidsdeelnemingen en
niet-overheidsdeelnemingen. Maar ook concurrentievervalsing was voor de staatssecretaris reden om de
genoemde divisies van de banken niet te verplichten om
de gegevens over zwartspaarders aan hem te verstrekken. Dat is toch wat vreemd. Stel dat het een systeembeheerder bij die banken zou lukken om die gegevens toch
te verkrijgen en ze aan de staatssecretaris te geven, dan
krijgt deze toch een flinke bonus. Is de staatssecretaris
bereid ervoor te zorgen dat banken in het algemeen een
meldingsplicht hebben in het geval van zwart geld bij
hun cliënten?
Dan heb ik nog twee andere punten.
De voorzitter: Gaat u dan ook naar een afronding toe?
De heer Bashir (SP): Het zijn voor mijn fractie belangrijke
punten. Vandaar dat ik er wat uitgebreider bij stilsta.
De voorzitter: Ja, maar u wilt waarschijnlijk ook nog
een antwoord. Ik wil het overleg echt rond half acht
afronden. Mogelijkerwijs kan er nog wat voor de plenaire
behandeling blijven liggen. Ik wil dus toch even wat
duwen, collega Bashir, ook om ervoor te zorgen dat recht
gedaan wordt aan de inbrengen van anderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

47

De heer Bashir (SP): Ik zal proberen het kort te houden.
Wij hebben het eerder nog gehad over de 16 mld. die de
Belastingdienst zou mislopen omdat bedrijven en
multinationals goed gebruikmaken van de fiscale
mogelijkheden. Ik sta er altijd open voor om overtuigd te
worden. Ik had in eerste termijn een aantal vragen
gesteld. En om overtuigd te worden heb ik daarvoor
antwoorden daarop nodig. Zo had ik gevraagd wat de
omvang is van de grondslag van buitenlandse deelnemingen van Nederlandse bedrijven. Ook had ik gevraagd
naar een lijst van landen waar de meeste deelnemingen
van grote Nederlandse bedrijven gevestigd zijn.
Dan de vijftiende plaats van Nederland op de lijst van
meest ondoorzichtige belastingparadijzen van Tax Justice
Network. Ik heb begrepen dat wij op die lijst staan om
twee specifieke redenen. De eerste is dat wij in Nederland geen openbaar register van trusts hebben. Laatst
heb ik nog een amendement ingediend dat ertoe strekt
een trustregister bij de Belastingdienst op te zetten, dat
echter niet is aangenomen. Verder heeft TJN gezegd dat
de positie van Nederland op die lijst ook gelegen is in
het feit dat Nederland niet heeft willen meewerken aan
het onderzoek. Wat is de reactie van de staatssecretaris
hierop?
De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter. De staatssecretaris heeft het erover dat Nederland achterloopt als
het gaat om innovatie. Voor de Partij voor de Vrijheid is
het dan ook onbegrijpelijk dat zonder de effectiviteit te
kennen van een octrooi- of innovatiebox, de staatssecretaris er toch 255 mln. extra tegenaan gooit. Ook vragen
wij ons af wat de effectiviteit is van de WBSO. Die kost
ons met zijn allen 700 mln. Ook van de kleine banen,
waarmee 80 mln. is gemoeid, is het effect eigenlijk niet
bekend. Kan de staatssecretaris aangeven welke
doelstellingen hij voor ogen heeft met dit soort
regelingen? Kunnen wij hem er over een jaar op
afrekenen of die doelstellingen inderdaad gehaald zijn?
Of is het gewoon eenrichtingsverkeer, dus geld er in
pompen in de hoop dat er iets geïnnoveerd wordt?
Dan de integratieheffing. Kan de staatssecretaris
reageren op de suggestie van de heer Nieuwenhuizen
om in de integratieheffing alleen maar roerende zaken op
te nemen en de onroerende zaken weg te laten? Ik heb
hier een stukje voor mij liggen waarin hij stelt dat het bij
onroerende zaken om een theoretische marktverstoring
gaat en dat die verstoring het belang van de integratieheffing niet ontneemt als het gaat om onroerende zaken.
Misschien is dat een oplossing voor de gehele integratieheffingdiscussie.
De staatssecretaris heeft gezegd de evaluatie van de
octrooibox nog niet te willen doen. Ik zou er op willen
aandringen om dit toch te doen teneinde lering te
trekken voor de toekomst.
Naar ik meen tijdens de financiële beschouwingen heb ik
gevraagd om het spaarloon vrij te geven. De staatssecretaris heeft toen toegezegd om er tijdens de bespreking
van het Belastingplan op terug te komen waarbij hij de
implicaties en de effecten ervan zou aangeven. Het
vrijgeven van het spaarloon zou de economie een
geweldige boost geven die wij hard kunnen gebruiken.
Met betrekking tot de verliesverrekening heeft de
staatssecretaris het over 130 mln. Wij hebben er ernstige
twijfels bij, gezien het feit dat veel bedrijven nu
gigantische verliezen draaien en in 2006, 2007 en 2008
gigantische winsten hebben gemaakt. Kan de staatsse-

cretaris een berekening geven van hoe hij aan die 130
mln. komt? Wij willen straks namelijk niet voor verrassingen komen te staan met deze verliesverrekening. Het
klinkt heel mooi, liquiditeit voor het bedrijfsleven, maar
als we er straks een paar nullen achter moeten zetten, is
het allemaal te laat.
De staatssecretaris wil de goedkoperwonenregeling
afschaffen. De Partij voor de Vrijheid is hier geen
voorstander van. Zowel de bijleenregeling als afschaffing
van de goedkoperwonenregeling draagt er niet toe bij
dat mensen hun hypotheek aflossen. En dat is toch iets
wat wij allemaal zouden moeten willen? Graag ook een
reactie op het feit dat mensen die al een duur huis
hebben en dat verkopen, eigenlijk gedwongen worden
om te gaan huren zodat ze toch de overwaarde waar ze
misschien gigantisch op afgelost hebben, voor hun oude
dag kunnen gebruiken. Dat stimuleert niet het eigenwoningbezit, maar het stimuleert mensen wel om vijf jaar
lang te gaan huren.
De heer Omtzigt (CDA): In de eerste termijn vroeg de
heer Bashir u naar de uitwerking van de kopvoddentaks.
De staatssecretaris is niet met een voorstel gekomen. Ik
hoor u die taks niet eens meer opbrengen in dit debat.
Heeft de PVV nu eindelijk dit onzalige idee laten varen?
Komt ze zelf met een voorstel? En belangrijker, wat doen
u en de heer Wilders voor de Blijf-van-mijn-lijfhuizen die
extra geld waren beloofd uit deze belasting?
De heer Tony van Dijck (PVV): Inderdaad heeft de heer
Bashir gevraagd of de staatssecretaris dat idee kon
doorrekenen. Wij blijven het een goed idee vinden. Dus
daar gaat het niet om.
De heer Bashir (SP): Ik heb dat niet gevraagd. Ik heb
gevraagd waarom de heer Van Dijck niet met dat
voorstel kwam.
De heer Tony van Dijck (PVV): In tegenstelling tot al die
maatregelen van het kabinet was deze maatregel niet
bedoeld om geld op te halen, maar juist om te zorgen
dat die niets oplevert, ook niet voor andere dingen. De
bedoeling van die maatregel was puur dat vrouwen geen
hoofddoekjes dragen en daarvoor ook geen belasting
behoeven te betalen. Wij beraden ons er nog over of wij
er verder op terugkomen. Gezien de reacties geloof ik
ook dat er steeds meer draagvlak is voor het idee.
De heer Omtzigt (CDA): Ik verneem dan wel graag wat
de PVV serieus bedoelt met haar voorstel. In het plenaire
debat heeft uw leider Wilders klip-en-klaar gezegd dat die
extra geld voor de Blijf-van-mijn-lijfhuizen wilde. Ik zie
dat nu nergens meer terug in de voorstellen van de PVV.
Het enige voorstel dat de PVV eerder plenair heeft
gedaan, laat zij nu vallen als een baksteen, evenals de
mensen die zij extra geld had beloofd.
De heer Tony van Dijck (PVV): U doet ook genoeg
voorstellen. Wij hebben een voorstel gedaan. Wij hebben
het inderdaad niet doorgerekend. Wij hebben er nog
geen initiatiefwet voor gemaakt. Als het geld zou
opleveren, dan zouden wij dat bijvoorbeeld kunnen
besteden aan de Blijf-van-mijn-lijfhuizen. Dat was de
suggestie die is gedaan. De bedoeling van die belasting
is niet dat het geld oplevert maar juist dat de mensen
hun hoofddoekjes afgooien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

48

De heer Bashir (SP): Wat mij opvalt is dat de heer Van
Dijck het woord kopvoddentaks niet gebruikt. Hij heeft
het over hoofddoekjesbelasting.
De voorzitter: Daar ben ik overigens blij om.
De heer Bashir (SP): Verder valt het mij op dat de heer
Van Dijck het bijna nooit over moslims of migranten
heeft. Is hij wel even rechts als zijn fractievoorzitter?
De voorzitter: Nee, daar gaat de heer Van Dijck niet op
antwoorden. Bij iedere interruptie die nu buiten de orde
geplaatst wordt, tel ik tien minuten bij de tijd op.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Voorzitter. Er zijn meer
belastingen waarvan wij hopen dat ze problemen de
wereld uit helpen, zoals de vergroening; een zeer
belangrijk punt voor GroenLinks. Wij hopen dat die op
termijn, omdat het zo goed gaat met het milieu, steeds
minder oplevert. Ik val de PvdA-fractie van harte bij. Ook
voor ons worden er op dit terrein te weinig stappen in
dit Belastingplan gezet. Nu, aan het eind van het tweede
wetgevingsoverleg, verdwijnt er zelfs een stapje in de
richting van vergroening, namelijk een effectieve aanpak
van het afvalprobleem. Dat kan voor ons niet de uitkomst
zijn. Wij willen dat er echt een substantiële stap wordt
gezet bovenop hetgeen al wordt aangekondigd. Ik nodig
de staatssecretaris uit om deze week eens om de tafel te
gaan zitten met zijn collega van VROM, mevrouw
Cramer, om over het afvalprobleem te praten. De
staatssecretaris verwees mij naar VROM, maar ik wil dat
hij dit huiswerk zelf doet. VROM vindt de aanpak van het
afvalprobleem heel belangrijk. Daar is inmiddels brede
steun voor aan afvalverbrandingsbelasting. Ik zal hier nu
niet tot in detail op ingaan, maar ik wil hier best bij de
plenaire behandeling op terugkomen. Op dit punt kan de
staatssecretaris een effectieve stap zetten. Die stap mag
niet gemist worden omdat er in het kabinet kennelijk
sprake is van verkokering op dit terrein. Staatssecretaris,
doe dit alsnog en laat ons voor de plenaire behandeling
weten wat er op dit punt mogelijk is.
Het is duidelijk dat de fractie van GroenLinks niet positief
kan zijn over de kleine baantjes. Wij zien niet wat die
regeling bijdraagt aan de bestrijding van de jeugdwerkloosheid. Ook plenair zullen wij hier stevige kritiek op
leveren. De staatssecretaris zou er wijs aan doen om dit
plan er uit te halen. Ik beluister dat er een ruime
meerderheid tegen dit voornemen is.
Het ondernemerschap. Ik heb vorige week inzicht
gevraagd in het aantal kleine zelfstandigen dat door het
beter richten van de zelfstandigenaftrek slechter af is. In
de uitgebreide schriftelijke beantwoording – waarvoor
mijn dank – krijgen wij wel inzicht in de groep die er
beter aan toe zal zijn, maar het wordt niet duidelijk wie
erop achteruitgaat. Ik hoor dat graag alsnog van de
staatssecretaris. Uit de cijfers leid ik af dat er zo’n 41.000
kleine zelfstandigen erop achteruitgaan. Hoeveel gaan
die er gemiddeld op achteruit? De Kamer moet kunnen
beoordelen of het verantwoord is om dat inkomenseffect
in één keer bij die groep neer te leggen of dat er toch
een soort afbouwregeling nodig is.
Dan de integratieheffing. Ook wij zien ernstige risico’s
voor bouwprojecten van corporaties en zorginstellingen,
die in deze crisistijd toch al sterk onder druk staan. Wij
zijn zeer benieuwd naar het verhaal van de staatssecretaris op dit punt. Ik hoop dat hij echt goed heeft geluisterd

en dat hij wil zoeken naar een manier om te voorkomen
dat de projecten nog verder onder druk komen.
Tot slot de belastingparadijzen. Ik sluit mij kortheidshalve
aan bij de vraag om extra gegevens van de heer Bashir.
Voor sinterklaas krijgen een brief van de staatssecretaris
over de rentebox. Van collega Tang begreep ik dat er nog
voor de kerst een debat hierover komt. Ik vraag de
staatssecretaris om in die brief ook de vragen die
hierover al vaker zijn gesteld, te beantwoorden. Dan
kunnen wij een goed debat hebben over Nederland
belastingparadijs. Hoe reëel is die stelling en hoe kunnen
wij de belastingdruk op multinationals effectiever
maken? Dubbel nul is nog steeds nul en daar moeten wij
van af.
De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Dank aan de
staatssecretaris voor zijn reactie. Ik heb drie korte
punten. In mijn eerste termijn heb ik een vergelijking
gemaakt tussen de resultaten van de fiscaliteit voor
eenverdienersgezinnen en tweeverdienersgezinnen. De
staatssecretaris heeft daarop gereageerd, maar wij
dreigen langs elkaar heen te praten. Van een belastingdruk van 80% is geen sprake, is de conclusie van de
staatssecretaris. Ja warempel, mijn fractie weet ook dat
je zo’n hoog tarief nergens aantreft. Uit de bijgevoegde
tabel blijkt dat op het niveau een belastbaar gezinsinkomen van € 30.000 en € 40.000 een alleenverdiener in
vergelijkbare omstandigheden 1,8 keer meer belasting
betaalt. Daar komt de 80% van de heer Bashir vandaan.
In eerste termijn is gezegd dat een bepaald verschil is
beoogd met het oog op de bevordering van de arbeidsparticipatie, maar dat het op deze niveaus zo’n groot
verschil is, vindt mijn fractie buitenproportioneel. Daar
blijf ik over zeuren – sorry voor dat woord – en ik hoop
daar toch enige bijval voor te krijgen. Voor de draagkracht van de gezinnen met die inkomens is dit
buitenproportioneel.
Het tweede punt betreft de vergroening. Collega Cramer
van de ChristenUnie heeft terecht aandacht gevraagd
voor het landschap. Dit onderwerp is urgent en actueel.
Ik was vrijdag jongstleden op een bijeenkomst waar het
landschapsmanifest ter discussie stond. Een twintigtal
organisaties op dit terrein sloegen de handen ineen en
constateerden dat er knelpunten zijn. Ik weet dat er
voorstellen onderweg zijn. Er wordt ook overleg gevoerd
met LNV. De staatssecretaris zegt dat er mogelijk sprake
kan zijn van staatssteun en dat in de beschouwing
betrokken moet worden dat er mogelijk concurrentie met
andere groene projecten kan ontstaan. Bovendien wees
hij erop dat men bezig is met een heroverweging in het
kader van de economische crisis en dat daarop gelet,
geen nieuwe verplichtingen kunnen worden aangegaan.
Dat laatste begrijp ik, maar dat kan niet het laatste woord
zijn vanwege de actualiteit en de urgentie van deze
problematiek. Ik ben het volstrekt met de heer Cramer
eens. Ik zal hem dan ook steunen als hij daarop actie
neemt.
Dan mijn laatste opmerking. Ik val de heer Remkes bij
die in het kader van de vereenvoudiging van box 3
opmerkte, dat dit in de beleving van de burger toch niet
helemaal overkomt. In de schriftelijke antwoorden wordt
een berekening gegeven die een en ander verklaart en
mitigeert. Ik ben echter voornemens om daarop terug te
komen, bijvoorbeeld tijdens het plenaire debat. Daar
moeten wij toch nog een keer naar kijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

49

De voorzitter: Als de collega’s het mij toestaan, maak ik
heel kort namens mijn fractie nog een aantal opmerkingen. Ik dank de staatssecretaris voor de uitgebreide
beantwoording. Ik sluit mij kortheidshalve aan bij
hetgeen mevrouw Sap heeft gezegd over het storten van
afvalstoffen. De woorden van de heer Van der Vlies over
het landschap waren mij weer uit het hart gegrepen. Ook
daar sluit ik mij kortheidshalve bij aan. Voor het overige
wijs ik erop dat de fractie van de ChristenUnie tijdens de
plenaire behandeling op een aantal punten zal terugkomen.
Op verzoek van de staatssecretaris schors ik de
vergadering vijf minuten. Ik ben echt van plan over
precies vijf minuten de vergadering te hervatten.
Iedereen die langer dan vijf minuten nodig heeft, piest
dan naast de pot. Vanwege de tijd zal de staatssecretaris
beginnen met de beantwoording van de heer Remkes. Ik
wil de vergadering om uiterlijk 19.45 uur beëindigen. Ik
zal geen interrupties meer toestaan. Die moeten de leden
maar ophouden tot de plenaire afronding.
De vergadering wordt van 19.20 uur tot 19.25 uur
geschorst.
Staatssecretaris De Jager: Voorzitter. Er resteren een
aantal punten uit de eerste termijn waar ik in tweede
termijn op zou terugkomen. Van de opmerkingen die in
tweede termijn zijn gemaakt, neem ik kennis. Voor zover
zij geen vragen bevatten, ga ik daar met het oog op de
tijd niet op in. Er zijn veel punten waar ik schriftelijk op
terug zal komen. Ik kan toezeggen dat wij die reacties
voor het weekend aan de Kamer zullen sturen.
De heer Remkes heeft zijn zorgen uitgesproken over de
ontwikkelingen op de woningmarkt. Ik heb al een
uitgebreide brief toegezegd waarin ik de integratieheffing
nog eens heel helder uiteen zal zetten. Ik heb inmiddels
de raming voor alleen de integratieheffing voor grond
doorgekregen. Het overgrote deel betreft ook grond.
Naar alle waarschijnlijkheid gaat het om heel veel geld,
namelijk 80 mln. Wij kunnen er niet voor kiezen om
alleen de woningbouwcorporaties uit te zonderen. Op
lange termijn is daar uiteindelijk 37 mln. mee gemoeid.
Als wij de gehele integratieheffing voor grond buiten
werking zouden stellen, kost het uiteraard meer. Dan
moet ik namelijk iedereen gelijk behandelen; gelijke
monniken, gelijke kappen. Als wij dit niet repareren,
dreigt de Europese Commissie naar het Hof te stappen.
De heer Remkes zei ook dat, indien verdere verruiming
van de toepassing van de WOZ-waarde plaatsvindt, de
Kamer hiervan vooraf in kennis moet worden gesteld.
Dat kan ik toezeggen. Indien wij dat voornemens zijn,
zullen wij dat tevoren aan de Kamer melden.
Ik zou nog terugkomen op een vraag van de heer
Remkes uit de eerste termijn over de mrb en de
roetfilterdifferentiatie. Eerder gingen de gedachten uit
naar een mrb-differentiatie naar emissieklasse. Ik heb
daar bijvoorbeeld in de vergroeningsbrief aandacht voor
gevraagd en dat is ook besproken. In dit Belastingplan
heb ik alleen maar aangekondigd dat het Belastingplan
2011 een voorstel zal bevatten voor een mrbdifferentiatie naar af-fabriekroetflter. Nu doen wij nog
even niets, omdat dit nog niet goed mogelijk is. Wij
zullen wel bezien of dit in het Belastingplan 2011 kan
worden meegenomen en dan komen wij er te zijner tijd
over te spreken.

De heer Remkes (VVD): Ik ben nu enigszins op het
verkeerde been gezet. De staatssecretaris gaf in eerste
termijn aan dat daar nog geen besluit over genomen
was.
Staatssecretaris De Jager: Het aankondigen van een
voornemen is nog geen besluit. Wij komen daarop terug
in het Belastingplan 2011. In dat kader zullen wij de
(on)wenselijkheid daarvan bespreken. Op de vragen van
de heer Remkes over de woningbouwcorporaties zal ik
schriftelijk reageren.
Dan de vraag van de heer Omtzigt of de ib-ondernemer
een S&O-verklaring geruisloos kan inbrengen in een bv.
Ik kan dit toezeggen als een S&O-verklaring onderdeel
uitmaakt van een onderneming of een zelfstandig
onderdeel van een onderneming.
Ik zou nog terugkomen op de vraag van de heer Tang
over de willekeurige afschrijving gecreëerd voor
beleggingsproducten zoals scheepvaart-cv’s. De tijdelijke
willekeurige afschrijving is ingevoerd om investeringen
te stimuleren. Het maakt daarbij niet uit op welke wijze
de investeringen gefinancierd worden, uit eigen
vermogen van de onderneming of uit leningen.
Investeringen in zeeschepen vallen ook onder de
tijdelijke willekeurige afschrijving. Ook voor de introductie van de tijdelijke willekeurige afschrijving was de
commanditaire vennootschap een veel voorkomende
manier om investeringen in zeeschepen mogelijk te
maken. De investering wordt gefinancierd uit eigen
vermogen, verstrekt door de commanditaire vennoten en
uit leningen. Het voordeel van die willekeurige afschrijving slaat in dat geval ook neer bij de commanditaire
vennoot. Dat is ook de participant die de investering
mogelijk maakt.
De heer Omtzigt heeft gevraagd naar de relatie tussen de
accijnskorting voor E85 en de implementatie van de
Richtlijn hernieuwbare energie. Die richtlijn bevat
duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen, maar de
Commissie moet nog een nadere mededeling doen, juist
over de duurzaamheidscriteria en de verificatie daarvan.
Dat is nog niet gebeurd. Verplichtingen inzake duurzaamheidscriteria kunnen niet worden voorgeschreven zolang
de richtlijn nog niet in werking is getreden. Dat is
voorzien per 1 januari 2011, ook al zou de implementatie
van deze richtlijn ruim voor de uiterlijke datum van
5 december 2010 zijn afgerond. Vooruitlopen daarop
kunnen wij niet. Wij hebben nu wel de tijd om dit voor
het komende Belastingplan goed te regelen. Ik zou nu
niet weten wat wij precies in de wet zouden moeten
regelen.
Komt de nieuwe btw-vrijstelling voor medische diensten
wel op tijd? Wij gaan ervan uit dat het nieuwe VWSkader zo snel mogelijk zal werken. Als dit onverhoopt
niet lukt, dan geldt tot dat moment de handhaving van
de huidige btw-vrijstelling. Daarna geldt de vrijstelling
voor beroepsgroepen die in het nieuwe VWS-kader
worden opgenomen. Om beroepsgroepen daarvoor de
tijd te gunnen, wordt gedacht aan een overgangsregeling
voor beroepsgroepen die thans reeds zijn vrijgesteld en
voor zover deze in principe onder het nieuwe kader
kunnen vallen, als zij aan de voorwaarden voldoen. Voor
chiropractors behoeft geen probleem te ontstaan, want ik
heb begrepen dat zij al een nuffic-verklaring hebben.
Ik kom schriftelijk terug op banksparen en de begunstigingsclausule, want dat is een zeer lang verhaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

50

Dan het criterium voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling. Een participatiemaatschappij onderscheidt zich van een beleggende aandeelhouder door de
invloed die wordt uitgeoefend op het bedrijfsbeleid van
de investering, de target. In de memorie van toelichting
heb ik al aangegeven dat hiervan onder meer sprake is
als een bestuurszetel in de target wordt bekleed. Deze
invloed kan zich uiteraard ook op andere wijze manifesteren. Hiervoor is nog geen eenduidig handvat te geven.
Dat is afhankelijk van de omstandigheden. Ik kan dus
toezeggen dat voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling die invloed zich ook op een andere wijze kan
manifesteren.
Verder heeft de heer Tang gevraagd naar de terugwerkende kracht en de toepassing van de oogmerktoets. Ik
heb al toegezegd dat ik hierop bij de plenaire behandeling terugkom.
De heer Bashir vroeg naar de ramingen. Daar ben ik
schriftelijk uitgebreid op ingegaan, namelijk op pagina 3
en volgende. Ik ga er alleen nog heel globaal op in. Wij
hebben op dit moment geen aanleiding om te veronderstellen dat het niet goed is gegaan. De belastingopbrengsten zagen er goed uit, tot de crisis kwam. Dat is een
conjuncturele ontwikkeling. Dan is het logisch dat de
belastingopbrengsten veel minder worden. Voor de rest
verwijs ik naar de uitgebreide schriftelijke beantwoording.
De heer Bashir vroeg naar een openbaar register van
trusts. Dit heeft ook te maken met die lijst van belastingparadijsjes waarop wij op nummer 15 zouden staan. Wij
kennen in Nederland de figuur van de trust als rechtsvorm niet. Dat is meer een Angelsaksische figuur. Naast
de Angelsaksische wereld komt de trust veel voor in
belastingparadijzen. Belastingparadijzen zijn vaak
beïnvloed door Angelsaksische vennootschapsrechtelijke
aspecten. In ons vennootschapsrecht, in ons civielrecht
kennen wij de figuur van de trust niet als rechtsvorm en
dus zal een openbaar register uit een blanco pagina
bestaan.
De heer Bashir wil weten of de Belastingdienst meldingen van adviseurs heeft gekregen over ongebruikelijke
transacties. De FIOD houdt de meldingen van ongebruikelijke financiële transacties bij. Thans is niet bekend
welk aandeel daarvan door belastingadviseurs wordt
verzorgd. De meeste meldingen komen van banken. Ik
zal proberen om in mijn brief die nog deze week naar de
Kamer komt, in te gaan op dit aspect en op het complex
waar de heer Bashir naar heeft gevraagd. Als dit tot veel
nadere vragen leidt, kunnen wij daar op een ander
moment op terugkomen. In het Belastingplan stel ik geen
verdere maatregelen op dit punt voor. Ik zal nagaan of ik
hierop kan ingaan in de toegezegde brief of in een
andere brief. Als ik wat meer tijd nodig heb om het uit te
zoeken, kom ik hierop in een aparte brief terug. Dit kan
omdat dit onderwerp geen relatie heeft met het
Belastingplan.
De heer Van Dijck vroeg naar de effectiviteit van de
octrooi- en innovatiebox en de WBSO. De innovatiebox
wordt in ieder geval in 2013 geëvalueerd. Ik weet niet of
het zinvol is om in de tussentijd de octrooibox te
evalueren. Vanaf 1 januari is de octrooibox er niet meer.
Mede gelet op de signalen uit de praktijk hebben wij
besloten tot de innovatiebox, maar die wordt dan wel
vervroegd geëvalueerd. De WBSO is al in 2007 geëvalueerd. Samen met de minister van Economische Zaken

heb ik daar een algemeen overleg met de Kamer over
gehad. Dit instrument is zeer effectief bevonden.
De heer Van Dijck vroeg naar de kosten van de carry
back. Ik zal de raming van 130 mln. in mijn brief nader
uitleggen. Ik wijs er ook op dat dit voor het grootste deel
gewoon de netto contante waarde is, omdat de carry
back met name een kaseffect heeft. Je mag maar één
keer verlies verrekenen. Wij hebben gekeken wat ons dit
kost, bijvoorbeeld aan rente. Daarom is dat bedrag lager
dan het liquiditeitseffect voor het bedrijfsleven.
De heer Van Dijck stelt dat de bijleenregeling en het
afschaffen van de goedkoperwonenregeling aflossing
niet stimuleren. Dat is juist wel het geval. Bij de
bijleenregeling moet de overwaarde worden gebruikt
voor een nieuwe woning. Het afschaffen van de
goedkoperwonenregeling stimuleert juist het extra
aflossen van de hypotheekschuld. In de huidige situatie
wordt dit niet gestimuleerd. Ook als je naar een
goedkopere woning gaat, moet je de overwaarde
aanwenden voor het verkrijgen van een eigen woning.
Daarmee wordt het aflossen van de hypotheekschuld
gestimuleerd.
Wij hebben nog eens goed naar het vrijgeven van het
spaarloon gekeken. Wij hebben twijfel over de economische effecten. Het is al twee keer eerder gedaan. Op dit
moment zien wij nog geen liquiditeitsproblemen bij
burgers. Juist omdat men de crisis het hoofd wil bieden,
spaart men op dit moment extra. Als men wat extra’s
krijgt, zal dit gespaard worden. Wij zullen het de
komende maanden blijven monitoren, maar op dit
moment achten wij het niet opportuun.
Het afschaffen van de goedkoperwonenregeling leidt niet
tot financieringsproblemen en past heel goed bij het doel
van de bijleenregeling. Eigenlijk was de goedkoperwonenregeling een derogatie op de bijleenregeling. Nu is
de bijleenregeling sec ingevoerd.
Mevrouw Sap sprak over het afvalprobleem. In eerste
termijn ben ik daar al op ingegaan. Ik heb al toegezegd
dat ik voor het plenaire debat zal laten weten wat ik doe
en waarom. In de tussentijd zal ik contact hebben met de
minister van VROM.
Ik kom schriftelijk terug op de effecten van de regeling
voor kleine zelfstandigen. Ik zal wat voorbeelden geven,
dat werkt het makkelijkst. Toen mevrouw Sap er nog niet
was, heb ik al aantal voorbeelden gegeven uit de huidige
praktijk, zoals een vutter met reisgidsen en een ambtenaar die zegt op ebay wat te doen. Dat willen wij niet
stimuleren, maar een normale zelfstandige zal op enig
moment winst uit onderneming hebben. Juist vanwege
de termijn van negen jaar carry forward komt de gewone
zelfstandige hier heel goed mee weg. Bovendien blijft de
uitzondering voor de startersaftrek gelden. Wij sluizen
het geld terug in de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek
en in de verhoging van de mkb-winstvrijstelling. Dat is
op zichzelf zeer positief. Ik zal in de brief het budgetneutrale voorstel met voorbeelden proberen te verhelderen.
Tot slot de vragen van de heer Van der Vlies. Hij en ook
de heer Bashir hebben gevraagd naar de overdraagbaarheid van de heffingskorting. Dit staat overigens in het
verkiezingsprogramma van de partij van de heer Bashir.
Veel partijen hadden dit trouwens in het verkiezingsprogramma staan, maar de SGP niet en de ChristenUnie ook
niet. Ik heb inmiddels drie keer uitgebreid schriftelijk
hierop gereageerd. Twee keer heb ik Kamervragen
hierover beantwoord en een keer ben ik er in mijn brief
op ingegaan. Ik heb optimaal voorzien in mijn informatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

51

plicht ten opzichte van de heer Van der Vlies. Hij heeft
enorm veel informatie. Hij heeft ook mooie tabellen met
vergelijkingen. Het komt er uiteindelijk op neer waar je
het mee vergelijkt. Als je een alleenstaande vergelijkt
met een alleenverdienende kostwinner komt de laatste er
heel erg goed van af. Je kunt niet een persoon die
€ 100.000 verdient vergelijken met een gezin waarin
beide partners ieder € 50.000 verdienen. Vanwege de
progressiviteit in ons stelsel betalen die laatste natuurlijk
minder belasting. Door het afschaffen van de overdraagbaarheid van de heffingskorting wordt dat verschil nog
wat groter. Wij doen dit bewust om de aanrechtsubsidie,
zoals sommigen die noemen, af te bouwen. Dat leidt ook
weer tot een verschil. Als je echter een kostwinner die
€ 100.000 verdient, vergelijkt met een alleenstaande die
hetzelfde verdient, blijkt de kostwinner er in veel situaties
beter van af te komen. Het is maar waar je het mee
vergelijkt. Overigens verzoekt de minister voor Jeugd en
Gezin mij met nadruk om u erop te wijzen dat het
kabinet ook andere maatregelen heeft genomen ter
ondersteuning van de financiële positie van in het
bijzonder gezinnen met kinderen. Hierbij kunt u denken
aan de introductie en vervolgens de intensivering van
het kindgebonden budget en de tegemoetkomingsregeling voor ouders met gehandicapte kinderen, de
TOG-regeling.
De voorzitter: Ik dank de staatssecretaris voor de
beantwoording in tweede termijn. Wij constateren dat er
nog een forse brief volgt. Als voorzitter vind ik dat op
zichzelf jammer, maar het is niet anders. De staatssecretaris heeft toegezegd dat deze brief ons voor het
weekend bereikt.
Sluiting 19.43 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 128, nr. 52

52