Jeugdhulp
1e halfjaar
2015

Jeugdhulp
1e halfjaar
2015

Verklaring van tekens
Niets (blanco)

Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen

.

Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim

*

Voorlopige cijfers

**

Nader voorlopige cijfers

2014–2015

2014 tot en met 2015

2014/2015

Het gemiddelde over de jaren 2014 tot en met 2015

2014/’15
2012/’13–2014/’15

Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2014 en eindigend in 2015
Oogstjaar, boekjaar, enz., 2012/’13 tot en met 2014/’15

		 In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt
met de som van de getallen.

Colofon
Uitgever
Centraal Bureau voor de Statistiek
Henri Faasdreef 312, 2492 JP Den Haag
www.cbs.nl
Prepress: Centraal Bureau voor de Statistiek, Textcetera, Den Haag
Druk: Tuijtel, Hardinxveld-Giessendam
Ontwerp: Edenspiekermann
Inlichtingen
Tel. 088 570 70 70
Via contactformulier: www.cbs.nl/infoservice
Bestellingen
verkoop@cbs.nl
© Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen/Bonaire, 2015.
Verveelvoudigen is toegestaan, mits het CBS als bron wordt vermeld.

Inhoud

1.

270 duizend jongeren met jeugdhulp

4
6

1.1	Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes

1.2	De meeste jeugdhulp bij kinderen in de basisschoolleeftijd
1.3	Relatief minder allochtone jongeren in jeugdhulp

1.4	Tien procent jeugdhulpontvangers ook in jeugdbescherming
1.5	Hoogste aandeel jeugdhulp in het noorden

7

8

1.6	Aantal hulptrajecten in het eerste halfjaar toegenomen
1.7	Meeste hulptrajecten gericht op behandeling
1.8	Meeste jeugdhulp doorverwezen door huisarts
1.10	Jeugdhulptraject vaak volgens plan beëindigd

11

12
13

1.9	Meeste hulptrajecten duren korter dan een half jaar

Begrippenlijst

6

7

14

14

17

Inhoud

3

1.
270 duizend jongeren
met jeugdhulp

In de eerste zes maanden van 2015 kregen 270 duizend jongeren jeugdhulp. Voor de
meeste jongeren, 204 duizend, was dat in de vorm van ambulante jeugdhulp op de
locatie van de jeugdhulpaanbieder. Bijna 32 duizend jongeren kregen jeugdhulp
met verblijf. Hiervan waren 17 duizend jongeren in een pleeggezin opgenomen en
2 765 ondergebracht in gezinsgerichte opvang (figuur 1.0.1).
1.0.1

Jongeren met jeugdhulp, 1e halfjaar 2015*1)

Totaal

Zonder verblijf
waarvan
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder
Daghulp op locatie van de aanbieder
Jeugdhulp in het netwerk van de jongere

Met verblijf
waarvan
Pleegzorg
Gezinsgericht
Gesloten plaatsing
Anders dan bovenstaand 2)
0

50

100

150

200

250

300

Aantal jongeren x 1 000
Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur voor.
2)
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

Het aantal jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2015 bedraagt ongeveer
75 procent van het aantal jongeren dat in het gehele jaar 2012 jeugdhulp ontving
(figuur 1.0.2). Voor het ingaan van de Jeugdwet op 1 januari 2015 was de jeugdhulp
deels gefinancierd volgens de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) en de
Zorgverzekeringswet (Zvw) en deels door de provincies.
Het cijfer over 2015 laat zich lastig vergelijken met dat over 2011 en 2012. Het beschrijft
immers een halfjaar waar 2011 en 2012 jaarcijfers zijn.

270 duizend jongeren met jeugdhulp

5

1.0.2

Jongeren met jeugdhulp, 2011–1e halfjaar 20151)2)

Aantal jongeren x 1 000
400
350
300
250
200
150
100
50
0
2011

2012

Jeugdhulp uit AWBZ, Zvw en
provinciaal gefinancierde jeugdzorg 3)

HJ1 2015*
Jeugdwet

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 22 jaar.
2)
De cijfers over 2011 en 2012 beslaan gehele kalenderjaren; het cijfer over HJ1 2015 betreft uitsluitend de eerste
zes maanden van dit jaar.
3)
Provinciaal gefinancierde jeugdzorg exclusief jeugdbescherming en jeugdreclassering.

1.1	Jongens ontvangen vaker jeugd­
hulp dan meisjes
In het eerste halfjaar van dit jaar ontvingen veel meer jongens dan meisjes jeugdhulp.
Dit gold zowel voor jeugdhulp met verblijf als voor jeugdhulp zonder verblijf. In totaal
kregen 109 duizend meisjes en 160 duizend jongens jeugdhulp (tabel 1.3.1).

1.2	De meeste jeugdhulp bij kinderen in
de basisschoolleeftijd
De helft van alle jongeren met jeugdhulp was tussen 4 en 11 jaar oud, ruim 139 duizend
in het eerste halfjaar van 2015. Dat komt overeen met 9,2 procent van alle kinderen in
Nederland in deze leeftijdsklasse. Bij de jongste kinderen tot en met drie jaar lag dit
aandeel met 1,7 procent flink lager. Bij de 12- tot en met 17-jarigen was het aandeel
jongeren met jeugdhulp 9,4 procent en bij jongeren vanaf 18 jaar kwam jeugdhulp in
veel mindere mate voor: 0,4 procent. Over alle leeftijdsklassen tezamen was het aan­
deel jongeren met jeugdhulp 6,0 procent. Als de groep van 18 jaar en ouder buiten
beschouwing gelaten wordt, was het aandeel 7,7 procent.

6

Jeugdhulp 1e halfjaar 2015

1.3	Relatief minder allochtone
­jongeren in jeugdhulp
In het eerste halfjaar van 2015 ontvingen 38 725 niet-westerse allochtone jongeren
jeugdhulp. Dit komt overeen met 5,2 procent van alle niet-westerse allochtone jongeren
in Nederland. Bij westerse allochtone jongeren is dit 5,4 procent. Deze percentages zijn
lager dan bij de autochtone jongeren. Meer dan zes procent van de autochtone jongeren
ontving jeugdhulp.
1.3.1 Jeugdhulp naar demografische kenmerken van de jongere, 1e halfjaar
2015*1)
Totaal jongeren in Jongeren met jeugdhulp
Nederland
(op 1 januari 2015)
totaal

zonder verblijf

met verblijf

32 120

Aantal

Totaal

4 460 620

270 145

254 110

Jongens

2 280 150

160 550

152 360

16 910

Meisjes

2 180 470

109 595

101 750

15 205

Geslacht

Leeftijd in klassen
0 tot en met 3 jaar

703 140

11 855

10 345

2 380

4 tot en met 11 jaar

1 510 075

139 565

133 815

11 285

12 tot en met 17 jaar

1 215 975

114 270

106 505

16 980

18 tot en met 22 jaar

1 031 430

4 455

3 440

1 470

Autochtoon

3 366 505

212 835

201 970

22 080

Westers allochtoon

346 120

18 580

17 295

2 740

Niet-westers allochtoon

747 995

38 725

34 840

7 295

Herkomst

Bron: CBS.
1)

Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de tabel
voor.

1.4	Tien procent jeugdhulpontvangers
ook in jeugdbescherming
Bijna negentig procent van de jongeren met jeugdhulp ontving geen andere vorm van
jeugdzorg. Van alle 270 duizend jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2015,
kreeg 10 procent in dezelfde periode ook jeugdbescherming. Er waren 24 850 jongeren
met jeugdhulp en jeugdbescherming en er kregen 980 jongeren zowel jeugdhulp als
jeugdbescherming en jeugdreclassering (tabel 1.4.1). Bij 2 335 jongeren was naast
jeugdhulp ook een jeugdreclasseringsmaatregel van kracht (1 procent).
Jongeren kunnen pas vanaf 12 jaar een jeugdreclasseringsmaatregel opgelegd krijgen en
jeugdbescherming houdt op zodra de betreffende jongere de leeftijd van achttien jaar
bereikt. Hierdoor zijn de cellen in tabel 1.4.1 voor deze leeftijdscategorieën leeg.

270 duizend jongeren met jeugdhulp

7

1.4.1 Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering naar
leeftijdscategorie, 1e halfjaar 2015*1)
Totaal

0 tot en
met 3 jaar

4 tot en
met 11 jaar

12 tot en
met 17 jaar

18 tot en
met 22 jaar

4 075

Aantal jongeren

Alleen jeugdhulp

241 980

9 330

128 530

100 050

Alleen jeugdbescherming

11 785

2 065

5 195

4 525

0

Alleen jeugdreclassering

5 625

0

0

2 470

3 155

Jeugdhulp en jeugdbescherming

24 850

2 530

11 035

11 290

0

Jeugdhulp en jeugdreclassering

2 335

0

0

1 950

380

Jeugdbescherming en jeugdreclassering

375

0

0

375

0

Jeugdhulp en jeugdbescherming en
jeugdreclassering

980

0

0

980

0

Bron: CBS.
1)

Jongeren die in het eerste halfjaar van 2015 jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering hadden.

1.5	Hoogste aandeel jeugdhulp in het
noorden
Van de in totaal 270 duizend jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2015
woonden er 61 duizend in Zuid-Holland1). Zeeland had het kleinste aantal jongeren
in jeugdzorg, 6 duizend. De meeste jongeren in jeugdzorg kwamen uit Rotterdam
(10 duizend), Amsterdam (9 duizend) en Den Haag (7 duizend). Echter, wanneer we kijken
naar het aandeel van de jongeren in jeugdzorg ten opzichte van alle jongeren in de
gemeente, dan blijkt dat in de gemeenten Assen en Appingedam meer dan 12,5 procent
van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp kreeg. Ook in de gemeenten Eemsmond, Pekela,
Oldambt en De Marne kregen meer dan 12 procent van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp
(zie figuur 1.5.2). De gemeente Oss had het hoogste percentage jongeren van 18 jaar
en ouder met jeugdhulp, namelijk 2,3 procent, gevolgd door Uden (2,1 procent) en
Zaltbommel (1,6 procent).
Relatief gezien werd de meeste jeugdhulp verleend in gemeenten met tussen de
50 duizend en 150 duizend inwoners (tabel 1.5.1). Dit gold voornamelijk voor kinderen
jonger dan 18 jaar. In de grote steden met meer dan 250 duizend inwoners wordt relatief
de meeste jeugdhulp geleverd aan jongeren van 18 tot en met 22 jaar.

1)

8

Jeugdhulp 1e halfjaar 2015

Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie http://www.voordejeugd.nl/attachments/article/1373/Factsheet%20
Woonplaatsbeginsel.pdf

1.5.1 Aantal jongeren met jeugdhulp als percentage van
het totale aantal jongeren, naar gemeentegrootte,
1e halfjaar 2015*
0 tot en met 17 jaar

18 tot en met 22 jaar

% van het totale aantal personen

Totaal Nederland

7,75

0,43

Minder dan 5 000 inwoners

5,48

0,10

5 000 tot 10 000 inwoners

7,05

0,17

10 000 tot 20 000 inwoners

7,35

0,32

Gemeenten met

20 000 tot 50 000 inwoners

7,56

0,37

50 000 tot 100 000 inwoners

8,38

0,52

100 000 tot 150 000 inwoners

9,03

0,48

150 000 tot 250 000 inwoners

7,52

0,41

250 000 inwoners of meer

7,03

0,54

Bron: CBS.

Wat is een hulptraject?
De cijfers van het CBS over dit onderwerp gaan soms over de (aantallen) jongeren en soms
over de (aantallen) jeugdhulptrajecten. Een jeugdige kan één of meerdere hulptrajecten
tegelijk doorlopen. Een hulptraject bestaat uit een combinatie van hulpvorm en aan­
vangsdatum. Omdat een jongere meerdere trajecten tegelijk kan doorlopen, verschilt het
aantal jeugdhulptrajecten van het aantal jongeren dat CBS rapporteert: het aantal
hulptrajecten komt hoger uit.
Als een jongere in één periode meerdere hulptrajecten doorloopt met dezelfde hulpvorm
dan worden deze trajecten samengenomen. In de cijfers tellen deze dan mee als één
doorlopend hulptraject. Dit gebeurt ook als de aanvangsdatums verschillen: het gaat
erom dat de hulptrajecten elkaar overlappen. De aanvangsdatum wordt in dat geval
gezien als de datum waarop de hulp voor het eerst is gestart, en de einddatum is de
datum waarop de laatste hulp wordt beëindigd.

270 duizend jongeren met jeugdhulp

9

1.5.2 Jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal jeugdigen, naar gemeente en
jeugdregio, 1e halfjaar 2015*1)
Jeugdhulp 0 t/m 17 jaar, naar gemeente

Jeugdhulp 18 t/m 22 jaar, naar gemeente

Minder dan 6,20%

Minder dan 0,18%

6,20 tot 7,01%

0,18 tot 0,28%

7,01 tot 8,01%

0,28 tot 0,39%

8,01 tot 8,92%

0,39 tot 0,60%

8,92% of meer

0,60% of meer
Onbekend

Jeugdhulp 0 t/m 17 jaar, naar jeugdregio

Jeugdhulp 18 t/m 22 jaar, naar jeugdregio

Minder dan 6,72%

Minder dan 0,26%

6,72 tot 7,55%

0,26 tot 0,38%

7,55 tot 7,92%

0,38 tot 0,46%

7,92 tot 8,38%

0,46 tot 0,53%

8,38% of meer

0,53% of meer

Bron: CBS.
1)
Linker figuren: personen van 0 tot en met 17 jaar. Rechter figuren personen van 18 tot en met 22 jaar.

10

Jeugdhulp 1e halfjaar 2015

1.6	Aantal hulptrajecten in het eerste
halfjaar toegenomen
Gedurende het eerste halfjaar van 2015 is het aantal lopende hulptrajecten2) flink
toegenomen. Op 1 januari waren ruim 220 duizend jeugdhulptrajecten actief en op
30 juni 266 duizend, een toename van bijna 21 procent (tabel 1.6.1).
Vanwege de invoering van de Jeugdwet per 1 januari 2015 was het aantal inschrijvingen,
voornamelijk vanwege administratieve redenen, op deze datum zeer groot. Dit geeft
een vertekend beeld van de werkelijke in- en uitstroom in het eerste halfjaar van 2015.
Daarom is er voor gekozen om in deze rapportage de instroom te definiëren als nieuwe
trajecten met een begindatum vanaf 2 januari 2015 tot en met 30 juni 2015.
De relatieve uitstroom, dat wil zeggen de uitstroom ten opzichte van het totaal aantal
actieve hulptrajecten, is het grootst bij gesloten plaatsing. In totaal zijn 338 duizend
hulptrajecten tijdens het eerste halfjaar actief geweest: deze trajecten liepen op enig
moment tijdens de eerste zes maanden van 2015. Daarvan betrof het 302 duizend keer
een hulptraject zonder verblijf, en 36 duizend keer een hulptraject met verblijf.
1.6.1 Stromen van jeugdhulptrajecten, naar hulpvorm, 1e halfjaar 2015*1)
Beginstand
(1 januari 2015)

Instroom

Uitstroom

Eindstand
(30 juni 2015)

Actief in HJ12)

Aantal jeugdhulptrajecten

Totaal jeugdhulp

220 555

117 705

71 740

266 525

338 265

Totaal zonder verblijf

192 530

109 530

63 735

238 325

302 060

waarvan
uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

5 710

13 800

4 615

14 895

19 510

ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

144 730

76 280

42 470

178 540

221 010

daghulp op locatie van de aanbieder

12 850

5 400

3 385

14 870

18 250

jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

29 245

14 040

13 260

30 025

43 285

28 025

8 180

8 010

28 195

36 205

pleegzorg

15 890

2 115

2 225

15 780

18 000

gezinsgericht

2 090

740

590

2 240

2 830

gesloten plaatsing

1 020

850

755

1 115

1 870

overig met verblijf 3)

9 025

4 480

4 440

9 060

13 500

Totaal met verblijf
waarvan

Bron: CBS.
1)

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.

2)

Jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens het eerste halfjaar van 2015 liepen.

3)

Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

2)

Lopende hulptrajecten zijn trajecten die op het peilmoment nog niet beëindigd zijn.

270 duizend jongeren met jeugdhulp

11

1.7	Meeste hulptrajecten gericht op
behandeling
Van alle 338 duizend jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens het eerste halfjaar
van dit jaar liepen, was 74 procent gericht op behandeling. Bij 17 procent van de hulp­
trajecten betrof het begeleiding (figuur 1.7.1). De overige trajecten waren gericht op
diagnostiek (7 procent) en stabilisatie van een crisissituatie (2 procent). Ten opzichte
van de andere vormen van jeugdhulp deden wijk- en buurtteams relatief vaker aan
begeleiding en minder aan behandeling.
1.7.1

Jeugdhulptrajecten naar hulpvorm en perspectief, 1e halfjaar 2015*1)

Totale jeugdhulp

Totaal zonder verblijf
waarvan
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder
Daghulp op locatie van de aanbieder
Jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

Totaal met verblijf
waarvan
Pleegzorg
Gezinsgericht
Gesloten plaatsing
Overig met verblijf2)
0

100

200

300

400

Aantal jeugdhulptrajecten x 1 000
Behandelen

Begeleiden

Diagnostiek

Stabilisatie van een crisissituatie

Bron: CBS.
1)
Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
2)
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

12

Jeugdhulp 1e halfjaar 2015

1.8	Meeste jeugdhulp doorverwezen
door huisarts
Van alle hulptrajecten die op enig moment in het eerste halfjaar van dit jaar actief
waren, zijn er bijna 150 duizend gestart na verwijzing door een huisarts (figuur 1.8.1).
Daarnaast zijn 40 duizend hulptrajecten gestart via gecertificeerde instellingen.
1.8.1

Jeugdhulptrajecten naar verwijzer, 1e halfjaar 2015*1)

Gemeentelijke toegang 2)

Huisarts

Jeugdarts

Gecertificeerde instelling

Medisch specialist

Geen verwijzer3)

Onbekend 4)

0

40

80

120

160

Aantal jeugdhulptrajecten x 1 000
Bron: CBS.
1)
Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
2)
Hieronder vallen ook de verwijzingen van de politie, het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en
Kindermishandeling (AMHK) en het onderwijs.
3)
Jeugdhulp die vrij toegankelijk is.
4)
Betreft alleen verwijzingen vóór 1–1–2015.

Er waren bijna 40 duizend jeugdhulptrajecten in het eerste halfjaar van 2015 zonder
verwijzer. Dit betreft vrij toegankelijke jeugdhulp. De gemeente bepaalt zelf welke
jeugdhulp vrij toegankelijk is. Daarom kan het per gemeente anders zijn. Daarnaast
hadden 48 duizend trajecten een onbekende verwijzer. Dit betreft trajecten die voor
1 januari 2015 zijn gestart en waarvan de verwijzer niet meer te achterhalen was.

270 duizend jongeren met jeugdhulp

13

1.9	Meeste hulptrajecten duren korter
dan een half jaar
Van alle 71 740 jeugdhulptrajecten die in het eerste halfjaar van 2015 zijn beëindigd
(de uitstroom, zie tabel 1.6.1), hebben bijna 30 duizend korter dan drie maanden
geduurd (41 procent). Meer dan tachtig procent van de jeugdhulptrajecten duurde korter
dan een jaar.
Een jeugdhulptraject duurde gemiddeld 236 dagen. Alleen pleegzorgtrajecten vormen
daarop een uitzondering, die duurden gemiddeld ruim twee keer zo lang, namelijk
752 dagen (tabel 1.9.1).
1.9.1 Doorlooptijd van verleende jeugdhulp, naar hulpvorm, 1e halfjaar 2015*1)
Duur van het jeugdhulptraject
0 tot
3 maanden

3 tot
6 maanden

6 tot
12 maanden

12 tot
36 maanden

langer dan
36 maanden

Gemiddelde
duur

Aantal jeugdhulptrajecten

Dagen

Totaal

29 720

20 140

9 080

10 840

1 960

236

Zonder verblijf

26 270

18 625

7 925

9 535

1 375

220

waarvan
uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

2 765

1 185

390

260

20

117

ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

17 705

13 670

4 085

6 030

980

220

daghulp op locatie van de aanbieder

1 075

865

695

670

85

258

jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

4 725

2 910

2 760

2 575

290

249

3 450

1 515

1 155

1 305

585

363

Totaal met verblijf
waarvan
pleegzorg

660

370

290

480

425

752

gezinsgericht

305

130

70

60

25

224

gesloten plaatsing

295

190

165

95

5

176

overig met verblijf 2)

2 185

825

630

665

130

219

Bron: CBS.
1)

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd tijdens het eerste halfjaar van 2015.

2)

Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

1.10	Jeugdhulptraject vaak volgens plan
beëindigd
Van alle, in het eerste halfjaar van dit jaar, beëindigde jeugdhulptrajecten werden
55 duizend trajecten beëindigd volgens plan (figuur 1.10.1). Dit komt overeen met
77 procent van de gevallen. Naast het beëindigen volgens plan werd 12 procent van
de gevallen voortijdig afgesloten in overeenstemming tussen cliënt en aanbieder.
Eenzijdige beëindiging door de jeugdige of door de aanbieder kwam veel minder vaak
voor: respectievelijk in 4 en 2 procent van de gevallen.

14

Jeugdhulp 1e halfjaar 2015

1.10.1

Beëindigde jeugdhulptrajecten, naar reden beëindiging,
1e halfjaar 2015*1)

Beëindigd volgens plan

Voortijdig afgesloten:
in overeenstemming
Voortijdig afgesloten:
eenzijdig door de cliënt
Voortijdig afgesloten:
eenzijdig door de aanbieder
Voortijdig afgesloten:
wegens externe omstandigheden
0

20

40

60

Aantal jeugdhulptrajecten x 1 000
Bron: CBS.
1)
Jeugdhulptrajecten voor personen van 0 tot en met 22 jaar, beëindigd in het eerste halfjaar van 2015.

Meer informatie over jeugdhulp kunt u vinden op de
website van CBS
Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/gezondheid-welzijn/methoden/
dataverzameling/korte-onderzoeksbeschrijvingen/2015-beleidsinformatie-jeugdonderzoeksbeschrijving.htm
Jongeren met jeugdzorg en jeugdzorgtrajecten; wijken, 2015
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82964NED
Jongeren met meerdere vormen van jeugdzorg; kenmerken, (jeugdzorg)regio
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82965NED
Jongeren met meerdere vormen van jeugdzorg; regio (gemeente)
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82966NED
Trajecten jeugdzorg; duur, (jeugdzorg)regio, op peildatum
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82967NED
Trajecten jeugdzorg; regio (gemeente), op peildatum
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82968NED
Jongeren met jeugdzorg; persoonskenmerken, op peildatum
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82969NED

270 duizend jongeren met jeugdhulp

15

Jeugdhulptrajecten; verwijzer, perspectief
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82970NED
Jeugdhulptrajecten; verwijzer, regio (gemeente)
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82971NED
Indicatoren jeugdzorg; gemeenten
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82972NED

16

Jeugdhulp 1e halfjaar 2015

Begrippenlijst
Jeugdhulp
Conform artikel 1.1 van de Jeugdwet is jeugdhulp:
1°. ondersteuning van en hulp en zorg, niet zijnde preventie, aan jongeren en hun
ouders bij het verminderen, stabiliseren, behandelen en opheffen van of omgaan
met de gevolgen van psychische problemen en stoornissen, psychosociale pro­
blemen, gedragsproblemen of een verstandelijke beperking van de jeugdige, of
opvoedingsproblemen van ouders;
2°. het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het
zelfstandig functioneren van jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of
zintuiglijke beperking, een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal
probleem en die de leeftijd van achttien jaar nog niet hebben bereikt, en
3°. het ondersteunen bij of het overnemen van activiteiten op het gebied van de
persoonlijke verzorging gericht op het opheffen van een tekort aan zelfredzaamheid
bij jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking of een
somatische of psychiatrische aandoening of beperking, die de leeftijd van achttien
jaar nog niet hebben bereikt, met dien verstande dat de leeftijdgrens van achttien
jaar niet geldt voor jeugdhulp in het kader van jeugdstrafrecht;
In de Jeugdwet zijn randvoorwaarden en kwaliteitseisen opgenomen waaraan de
jeugdhulp en/of jeugdhulpaanbieders moeten voldoen, zoals dossiervorming, een
plan (hulpverleningsplan, behandelplan) en bewaking en beheersing van de kwaliteit.
Voor de jeugdhulp waarover aan CBS gerapporteerd moet worden gelden al deze
randvoorwaarden en eisen.
Als een jeugdhulpaanbieder een jeugdige (anonieme) adviezen of consulten biedt,
ook al is dat voorafgaande aan de start van jeugdhulp, dan geldt dit niet als jeugdhulp
waarover gegevens verstrekt moeten worden aan CBS. Dit geldt tevens voor het
verstrekken van folders en overige vormen van informatie.
De volgende vormen van jeugdhulp worden onderscheiden:
Jeugdhulp zonder verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft
hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of
gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedings­
problemen van de ouders. De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders
gezegd, de jongere slaapt thuis. In ieder geval formeel. Het kan zijn dat de jongere bij
opa en oma slaapt of bij iemand anders, echter dit is dan niet formeel zo geregeld.
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam – Nagenoeg elke gemeente werkt met de inzet van
wijk- of buurtteams. Soms beperken deze teams zich tot het coördineren van de hulp aan
de jongere, maar veelal bieden deze teams ook zelf hulp.
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder – Ambulante jeugdhulp op locatie betreft
ambulante hulp of groepsgesprekken op het kantoor waarbij in principe één (algemene)
expertise tegelijkertijd binnen de hulpverlening wordt ingezet.

Begrippenlijst

17

Daghulp op locatie van de aanbieder – Bij daghulp is een begeleider of hulpverlener
minimaal een dagdeel in de nabije omgeving van de jongere. De hulp kan individueel
plaatsvinden, maar ook in een groep. Dagbesteding en dagstructurering vallen hier ook
onder. Daghulp vindt plaats op de locatie van de aanbieder. Een belangrijk kenmerk
van de dagbehandeling is dat een multidisciplinair team voor de dagbehandeling wordt
ingezet. Het gaat bijvoorbeeld om een combinatie van fysiotherapie, gedragstherapie en
psychotherapie die tijdens de dagbehandeling wordt ingezet.
Jeugdhulp in het netwerk van de jongere – Jeugdhulp in het netwerk van de jongere vindt
plaats bij de jongere thuis, op school of elders in het netwerk van de jongere. In ieder
geval niet op locatie bij de aanbieder. De intensiteit kan variëren van één of enkele uren
tot 24 uur per dag.
Jeugdhulp met verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft
hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedrags­
problemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedings­problemen van
de ouders. De jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet
thuis in het eigen gezin. Dit betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat
waarbij er sprake is van een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen tijdens
weekenden of juist door de week, vallen onder jeugdhulp met verblijf.
Pleegzorg – Vorm van jeugdhulp waarbij een jongere (tijdelijk) wordt opgenomen in een
pleeggezin en waarbij pleegkind, pleegouders en eigen ouders worden begeleid door
een pleegzorgaanbieder.
Gezinsgericht – Alle vormen van verblijf die een gezinssituatie benaderen, maar geen
pleegzorg zijn. Te denken valt aan gezinshuizen, logeerhuizen en zorgboerderijen waar
overnacht wordt.
Gesloten plaatsing – De jongere verblijft bij een jeugdhulpaanbieder op basis van een
machtiging gesloten jeugdzorg of op basis van een machtiging BOPZ (Wet Bijzondere
Opname Psychiatrische Ziekenhuizen).
Overig verblijf bij een jeugdhulpaanbieder – De jongere verblijft op de accommodatie van
de jeugdhulpaanbieder, veelal in een groep met andere jongeren. In feite betreft het alle
vormen van verblijf die niet onder een van de voorgaande categorieën vallen. Hieronder
vallen ook begeleid wonen en kamertraining.
Perspectief
Perspectief beschrijft het doel van het jeugdhulptraject. De optie ‘stabilisatie van
een crisissituatie’ wordt alleen gebruikt als dit het enige perspectief van de door de
jeugdhulpaanbieder geleverde jeugdhulp is. Hulpverlening vangt regelmatig aan met
een crisissituatie. In veel gevallen leidt dit tot een langere periode van hulpverlening.
In die gevallen wordt er gekozen voor de perspectieven begeleiden of behandelen.
De optie diagnostiek wordt vergelijkbaar alleen gehanteerd als diagnostiek het
enige perspectief is. Begeleiden gaat om activiteiten waarmee een jeugdige wordt
ondersteund bij het uitvoeren van dagelijkse levensverrichtingen en het aanbrengen
en behouden van structuur in en regie over het persoonlijk leven. Bij behandelen gaat
het globaal om het oplossen of verhelpen van een psychisch, psychosociaal, gedrags- of

18

Jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2015

opvoedprobleem dan wel een psychische stoornis. Behandelen kan ook gericht zijn op
het leren omgaan met, verminderen of stabiliseren van het probleem of de stoornis.
Gecertificeerde instelling
Gecertificeerde instellingen zijn organisaties die, conform de Jeugdwet, maatregelen
van jeugdbescherming en jeugdreclassering uitvoeren. Deze instellingen moeten in
het bezit zijn van een certificaat. Daarvoor moeten zij aan een aantal eisen voldoen
gericht op het borgen van de kwaliteit van de uitvoering van de jeugdbescherming en
jeugdreclassering.
Jeugdbescherming
Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Het doel van de
kinderbeschermingsmaatregelen is het opheffen van de bedreiging voor de veiligheid
en ontwikkeling van het kind. Een kind of jongere wordt dan ‘onder toezicht gesteld’ of
‘onder voogdij geplaatst’.
Jeugdreclassering
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren
vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest
en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader
of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven,
bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugd­
strafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot
en met 22 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugd­
reclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat.
Jeugdreclassering kan worden opgelegd door kinderrechter of de officier van Justitie.
Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het
vrijwillige kader worden opgestart.
Verwijzer
De organisatie of persoon die de jongere en/of zijn/haar ouders heeft verwezen naar de
jeugdhulp. Het betreft organisaties of personen die rechtstreeks jongeren en hun ouders
op grond van de Jeugdwet kunnen doorverwijzen naar jeugdhulp. De Jeugdwet stelt dat
tussen gemeenten en betrokkenen afspraken worden gemaakt over de voorwaarden
waaronder en wijze waarop de rechtstreekse verwijzing verloopt.
Gemeentelijke toegang – De jongere is door de gemeente of een gemeentelijke
organisatie aangemeld bij een jeugdhulpaanbieder.

Begrippenlijst

19