Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Directie Elektriciteit

Kernpunten

Kenmerk
DGKE-E / 22267128

Proces
Kamerbrief:
•
Bijgaand treft u een kamerbrief waarmee u de Kamer het TNO-rapport
aanbiedt.
•
In de Kamerbrief licht u toe waarom het kabinet kiest voor de afbouw van de
salderingsregeling, duidt u de resultaten van TNO, geeft u aan dat de
uitkomsten geen aanleiding geven tot wijzigingen t.o.v. de lijn van de
zonnebrief en gaat u in op het maximeren van de minimumvergoeding voor
teruglevering in absolute zin.
•
U wordt verzocht de Kamerbrief te ondertekenen.
Nota van wijziging:
•
De nota van wijziging biedt u aan de Tweede Kamer aan met een separate
brief zonder beleidsinhoud, zoals bij elke aanbieding van een nota van
wijziging bij een wetvoorstel. Bij die brief worden tevens de ramingstoelichting
en certificering daarvan door het CPB toegevoegd.
•
De Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst wordt
parallel om akkoord gevraagd op deze stukken. In de toelichting bij de nota
van wijziging wordt vermeld dat de nota van wijziging mede is ingediend
namens de Staatssecretaris.
•
U wordt verzocht de aanbiedingsbrief voor de nota van wijziging en de
toelichting bij de nota van wijziging te ondertekenen.
•
Beide brieven, de korte aanbiedingsbrief (met de nota van wijziging) én de
beleidsrijke Kamerbrief, zullen op dezelfde dag aan de TK worden
aangeboden.
Politieke punten
•
Uit de schriftelijke vragen van de TK over het wetsvoorstel kwamen twee
zorgpunten naar voren, te weten onzekerheden rondom de terugverdientijden
en of de businesscase bij huur nog uit kan als de salderingsregeling wordt
afgebouwd. Recent is de roep om stimulering van thuis- en buurtbatterijen
(actieplan VVD/CU) daarbij gekomen.
•
De TK heeft recent schriftelijke vragen gesteld over de zonnebrief. CDA heeft
daarin gevraagd naar de houdbaarheid van volledig salderen van het
leveringstarief door energieleveranciers, waarbij klanten zonder zonnepanelen
in toenemende mate meebetalen aan de stimulering van klanten met
zonnepanelen. Ook vraagt het CDA of het kabinet heeft overwogen de
minimale redelijke vergoeding niet vast te zetten op 80% van het
leveringstarief. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor het door de sector
aangedragen alternatieve afbouwvoorstel.

Pagina 2 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Directie Elektriciteit

Toelichting

Kenmerk

DGKE-E / 22267128
Toelichting op de bovenstaande adviezen
1. Afbouwpad en 2. Eenmalig meetmoment
•
Advies is om vast te houden aan het in de zonnebrief gecommuniceerde
afbouwpad, waarbij:
a. eenmalig in 2025 een iets grotere afbouwstap gezet wordt ten
opzichte van het oorspronkelijke pad. Dit ter gedeeltelijke dekking van
de door het uitstel ontstane belastingderving 1.
b. vanaf 2026 het oorspronkelijke afbouwpad weer opgepakt wordt en
net als oorspronkelijk voorzien vanaf 2031 niet meer kan worden
gesaldeerd.
•
Uit het TNO-onderzoek (zie bijgevoegd) komt naar voren dat de
terugverdientijden bij huishoudens tot 2030 beneden de 7 jaar blijven 2. De
terugverdientijden bij utiliteit zijn lager dan bij huishoudens 3.
•
De terugverdientijden zijn over de hele linie fors verbeterd ten opzichte van
het vorige TNO-rapport uit 2020. Destijds werd er nog vanuit gegaan dat de
terugverdientijd voor een referentiehuishouden op zou lopen tot circa 9 jaar in
2030.
•
Wel is er sprake van onzekerheden. Indien de elektriciteitsprijzen langer hoog
blijven dan nu in het rapport van TNO voorzien, nemen de terugverdientijden
nog verder af. Maar indien de kostendaling van zonnepanelen trager gaat dan
de voorziene 5,5% per jaar (gebaseerd op de afgelopen jaren), dan nemen de
terugverdientijden juist toe. In het onwaarschijnlijk geval dat er helemaal
geen kostendaling is, nemen de terugverdientijden toe tot in het uiterste geval
12 jaar.
•
De Tweede Kamer maakt zich zorgen om deze onzekerheden. U heeft daarom
in de zonnebrief aangekondigd in de nota van wijziging een eenmalig
meetmoment op te nemen om de vinger aan de pols te houden om het
afbouwpad te kunnen bijstellen, indien daar aanleiding toe zou zijn. Dan zal
TNO opnieuw een update uitvoeren van het rapport over terugverdientijden.
•
Door het eenmalige meetmoment in 2025 te laten plaatsvinden zijn er, indien
nodig, nog voldoende mogelijkheden om bij te sturen.
•
Alternatief afbouwpad: TNO heeft ook onderzocht wat er gebeurt indien de
salderingsregeling per 2025 in één keer zou worden afgeschaft. Indien dat
gebeurt, blijven de terugverdientijden voor een referentiehuishouden tot en
met 2030 beneden de 9 jaar, maar is er wel sprake van een scherpe
verslechtering van de terugverdientijden per 2025. Huishoudens zijn in de
regel bereid te investeren tot een terugverdientijd van 9 jaar. Stakeholders en
TK hechten echter aan een terugverdientijd van 7 jaar. Ook voor deze
geprognosticeerde terugverdientijden bij afschaffing ineens, geldt dat de
ontwikkeling van de elektriciteitsprijzen en kostendalingen van zonnepanelen
onzekere factoren zijn die kunnen leiden tot langere of kortere

Het uitstel van de start van de afbouw van de salderingsregeling zorgt naar verwachting
voor een belastingderving van € 133 mln.
2
In 2021/2022 zijn de terugverdientijden voor huishoudens circa 4,5 jaar, oplopend tot 7
jaar in 2028, waarna de terugverdientijden weer dalen.
3
In 2022 zijn de terugverdientijden voor utiliteit 3,6 jaar. Voor sportcomplexen,
dorpshuizen en extensieve landbouw loopt de terugverdientijd in 2030 op tot maximaal 5,5
jaar en voor kleine kantoren en zorg lopen de terugverdientijden terug naar 3,6
respectievelijk 3,1 jaar in 2030.
1

Pagina 3 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Directie Elektriciteit

•

•

•

•

langere investeringshorizons vanuit het oogpunt van langdurige
Kenmerk
woningexploitatie.
DGKE-E / 22267128
Zoals in de zonnebrief al aangegeven, is er in de huursector sprake van een
split incentive: de verhuurder investeert in de zonnepanelen en de baten van
de lagere energierekening komen terecht bij de huurder. Indien de verhuurder
en de huurder bij het maken van afspraken over de vergoeding die de huurder
betaalt voor de zonnepanelen rekening houden met de afbouw van de
salderingsregeling, dan blijft de verhuurder ook bij een afbouwende
salderingsregeling in staat zijn investering terug te verdienen, terwijl de
huurder financieel voordeel heeft van de zonnepanelen op zijn dak.
Aanvullende stimulering voor woningcorporaties is daarom niet nodig, zeker
ook omdat de terugverdientijd voor een referentiesysteem bij huishoudens
met een maximale terugverdientijd van 7 jaar fors is verbeterd ten opzichte
van de situatie zoals in het TNO-rapport uit 2020 was voorzien.
Het kabinet stelt daarnaast voor om een btw-nultarief in te voeren op de
levering en installatie van zonnepanelen die geplaatst worden op of in de
onmiddellijke nabijheid van woningen. De internetconsultatie van dit voorstel
is recent gesloten. Indien een btw-nultarief wordt ingevoerd, zullen sommige
verhuurders, die op dit moment geen btw-aftrek kunnen claimen bij de
installatie van zonnepanelen, een verbetering van hun businesscase zien.
De investeringskosten zullen in dat geval immers dalen met 21% ten opzichte
van de huidige investeringssituatie.

5. Redelijke vergoeding: 80% van kale leveringstarief
•
Het vorige kabinet heeft het voornemen aan de Kamer gecommuniceerd het
wettelijk minimum vast te willen stellen op 80% van het leveringstarief dat de
kleinverbruiker heeft afgesproken met zijn/haar energieleverancier, exclusief
belastingen en heffingen.
•
In antwoorden op vragen van het lid Boucke (D66) heeft u aangegeven van
mening te zijn dat een minimum vergoeding van 80% van het kale
leveringstarief voor een goede balans zorgt tussen marktwerking en de
belangen van de energieleveranciers enerzijds en consumentenbescherming
en de belangen van zonnepanelenbezitters anderzijds.
•
U heeft ook aangegeven dat het op termijn wenselijk is dat meer
marktwerking ontstaat en dat een kleinverbruiker zelf kan bepalen aan wie en
tegen welke prijs diegene de zelf geproduceerde en ingevoede elektriciteit wil
verkopen. Vaststelling van de minimumvergoeding bij algemene maatregel
van bestuur biedt de mogelijkheid om geleidelijk meer marktwerking in de
tarieven voor ingevoede elektriciteit te introduceren. Daardoor krijgen de
energieleveranciers de gelegenheid om concurrentiemodellen te ontwikkelen
voor invoeding zonder dat dat voor grote schokeffecten zorgt in de
consumententarieven en de businessmodellen voor investeringen in
zonnepanelen. Wij adviseren u om in de brief aan de TK te schetsen dat u
deze minimumvergoeding geleidelijk wilt verlagen om marktwerking te
bevorderen, waarbij u de terugverdientijden in het oog houdt.
6. Daarnaast een absoluut maximum aan de redelijke vergoeding
•
Ook adviseren wij u om, gezien de huidige ontwikkelingen in de
elektriciteitsprijzen, deze redelijke vergoeding van een absoluut maximum te

Pagina 5 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Directie Elektriciteit

•

•

•

•

voorzien, waarbij u de terugverdientijden en het doel van deze
Kenmerk
minimumvergoeding (consumentenbescherming) in het oog houdt.
DGKE-E / 22267128
TNO heeft aangegeven dat een redelijke vergoeding van 80% van het kale
leveringstarief in hun berekeningen in 2025 voor de eerste schijf overeenkomt
met € 0,099 (in de jaren daarna loopt dit geleidelijk terug naar € 0,087 in
2030). Als bij het bepalen van het absolute maximum bij de absolute getallen
uit de TNO-berekening wordt aangesloten, heeft een dergelijk absoluut
maximum geen negatieve invloed op de terugverdientijden.
Wel beschermt een absoluut maximum van de redelijke vergoeding
energieleveranciers tegen het verplicht inkopen van stroom tegen een
aanzienlijk hogere prijs dan de waarde op het moment van productie.
Namelijk, 80% van de zeer sterk gestegen kale elektriciteitsprijzen en de
onzekerheden rondom de toekomstige ontwikkelingen zijn niet direct
gekoppeld aan de waarde van de elektriciteitsproductie op de
groothandelsmarkt. De waarde van door zonnepanelen opgewekte stroom op
een zonnige dag rond lunchtijd is laag. De meerkosten die leveranciers
verplicht moeten dragen worden aan alle klanten, ook diegenen zonder
zonnepanelen, doorberekend waardoor de lasten van een te hoge
minimumvergoeding leiden tot onevenredig hoge elektriciteitstarieven voor
klanten zonder zonnepanelen. Dit heeft dus een denivellerend effect op de
energierekening (voordeel voor de mensen die zich zonnepanelen kunnen
veroorloven, nadeel voor de anderen).
De vraag is of leveranciers aan de klanten wel de hogere kosten kunnen
doorberekenen. Meer waarschijnlijk is dat zij zullen gaan proberen te
vermijden nog klanten met zonnepanelen te werven.
Uiteraard staat het energieleveranciers vrij hun klanten een hogere
terugleververgoeding te geven.

Politieke punten
Alternatief afbouwvoorstel sector
•
NVDE, HS en Energie Nederland 4 pleiten voor een alternatieve wijze van
afbouwen van de salderingsregeling.
•
Hun voorstel is de vergoeding voor teruggeleverde elektriciteit zo snel
mogelijk volledig vrij te geven (waarbij de ACM net als nu de bevoegdheid
heeft te bepalen of een vergoeding redelijk is) en tot en met 2030 fiscaal te
blijven salderen, waarna de fiscale saldering per 2031 in één keer wordt
afgeschaft.
•
NVDE, HS en Energie Nederland hebben aangegeven dat zij hun alternatieve
voorstel door TNO willen laten doorrekenen op effecten voor de
terugverdientijden.
•
Zij pleiten daarnaast voor een aparte subsidie voor de sociale huursector en
een techniekneutrale stimuleringsregeling voor innovaties die flexibiliteit
achter de meter vergroten.
•
Ditzelfde voorstel is opgenomen in het rapport “Alles uit de Kast, Een
verkenning naar de opgaven voor het Nederlandse elektriciteitssysteem van
2030”. Dit rapport is u aangeboden door het Uitvoeringsoverleg Elektriciteit
onder het klimaatakkoord en heeft u, samen met enkele andere aan u
aangeboden rapporten op 13 juni jl. aangeboden aan de TK.
4

Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie, Holland Solar en Energieleveranciers.
Pagina 6 van 7

Directoraat-generaal Klimaat
en Energie
Directie Elektriciteit

•

De TK heeft recent schriftelijke vragen gesteld over de zonnebrief. CDA heeft
daarin gevraagd naar de houdbaarheid van volledig salderen van het
leveringstarief door energieleveranciers, waarbij klanten zonder zonnepanelen
in toenemende mate meebetalen aan de stimulering van klanten met
zonnepanelen. Ook vraagt het CDA of het kabinet heeft overwogen de
minimale redelijke vergoeding niet vast te zetten op 80% van het
leveringstarief.

Kenmerk
DGKE-E / 22267128

Appreciatie alternatief voorstel
•
Het wetsvoorstel afbouw salderingsregeling is tot stand gekomen na
veelvuldig overleg met stakeholders en het zeer uitgebreid afwegen van vele
manieren waarop de salderingsregeling kon worden afgebouwd, waaronder
ook dit voorstel. De door het kabinet gekozen wijze van afbouw is daarbij als
beste uit de bus gekomen. Een aparte subsidie voor de sociale huursector is
niet nodig. U heeft in de zonnebrief aangegeven de TK in het najaar te zullen
informeren over of er in brede zin aanvullend beleid nodig is voor het
stimuleren van flexibiliteit op het elektriciteitsnet.
•
Energieleveranciers zouden in dit door NVDE, HS en henzelf geopperde
voorstel meteen vrij zijn te kiezen welke prijs zij hun klanten voor
teruggeleverde stroom betalen, terwijl er tot 2031 sprake zal blijven van
volledige belastingderving die door de belastingbetaler gedragen moet
worden.

Pagina 7 van 7