Coffeeshops in
Nederland 2020
Aantallen coffeeshops en
gemeentelijk beleid 1999-2020

R. Mennes
R. Pieper
I. Schoonbeek
B. Bieleman

Coffeeshops in Nederland 2020
Aantallen coffeeshops en gemeentelijk beleid 1999-2020

Juni 2021

Colofon
© WODC, ministerie van Justitie en Veiligheid, Den Haag
Auteursrechten voorbehouden

Juni 2021
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel
van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van de uitgever
Tekst:
Opmaak:
Opdrachtgever:

R. Mennes, R. Pieper, I. Schoonbeek, B. Bieleman
R. Mennes
WODC, Ministerie van Justitie en Veiligheid

VOORWOORD

In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC)
van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft onderzoeks- en adviesbureau
Breuer&Intraval de vijftiende meting uitgevoerd van de monitor naar de aantallen
coffeeshops in Nederland en het lokale coffeeshopbeleid. Dit rapport beschrijft de
resultaten van deze meting. In de periode april 2021 tot en met juni 2021 zijn de
ambtenaren van alle Nederlandse gemeenten die verantwoordelijk zijn voor het lokale
coffeeshopbeleid bevraagd over de aantallen coffeeshops en het door hun gemeente
gevoerde beleid.
De meting is uitgevoerd door de (senior)onderzoekers Ralph Mennes, Robert Pieper,
Irene Schoonbeek en Bert Bieleman. Daarnaast hebben Martin Haaijer, Romee Polman en
Merel Gols geassisteerd bij de dataverzameling.
Graag willen wij de leden van de begeleidingscommissie onder voorzitterschap van prof.
dr. A.C.M. Spapens (Universiteit Tilburg) bedanken voor de betrokken en deskundige
wijze waarop zij het onderzoek hebben begeleid. De commissie bestond verder uit: mr.
Y.M. van Groenigen (gemeente Amsterdam); drs. L.F. Heuts (WODC); dr. A.L.W.M.
Nabben (Hogeschool van Amsterdam); en S. Smit MSc (ministerie van Justitie en
Veiligheid). Daarnaast gaat onze dank uit naar de gemeenteambtenaren. Zonder hen was
dit onderzoek niet mogelijk geweest.
Namens Breuer&Intraval,
Ralph Mennes

INHOUDSOPGAVE
Pagina
Samenvatting

I

Summary

V

1 Inleiding
1.1 Beknopt historisch overzicht coffeeshopbeleid
1.2 Monitor
1.3 Probleemstelling en onderzoeksvragen
1.4 Onderzoeksopzet
1.5 Leeswijzer

1
1
5
7
8
11

2 Aantallen coffeeshops in Nederland
2.1 Coffeeshops in Nederland
2.2 Coffeeshops per gemeente

13
13
15

3 Gemeentelijk beleid
3.1 Beleidsvormen en gevoerd beleid
3.2 Verhouding beleid en praktijk
3.3 Aanvullende maatregelen
3.4 Toekomstplannen

19
19
21
22
26

4 Handhavingsbeleid
4.1 AHOJGI-criteria en Maximale handelshoeveelheid
4.2 Vestigingscriteria
4.3 Overige criteria
4.4 Handhavingswijze
4.5 Sanctiebeleid
4.6 Overtredingen en opgelegde sancties

27
27
30
33
34
38
43

5 Conclusies
5.1 Coffeeshops in Nederland
5.2 Gemeentelijk beleid
5.3 Handhavingsbeleid
5.4 Sanctiebeleid en sanctionering

45
45
45
47
49

Bijlage 1

51

Overzicht coffeeshops in gemeenten

1. INLEIDING

Gemeenten mogen zelf bepalen of zij verkooppunten van cannabis gedogen. Deze
verkooppunten – doorgaans aangeduid met de meer gangbare term ‘coffeeshops’ – dienen
in bezit te zijn van een door de burgemeester uitgegeven gedoogverklaring of -status. Op
basis van de richtlijnen van het Openbaar Ministerie (OM) - Opiumwet en aanwijzing
Opiumwet - wordt in de eigen lokale driehoek invulling aan het lokale coffeeshopbeleid
gegeven.
Sinds 1999 wordt in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid (twee)jaarlijks
het aantal coffeeshops en het gemeentelijke coffeeshopbeleid geïnventariseerd. In dit
rapport wordt verslag gedaan van de nieuwe meting van deze monitor die wederom is
verricht door onderzoeks- en adviesbureau Breuer&Intraval.

1.1 Beknopt historisch overzicht coffeeshopbeleid
Sinds de wijziging van de Opiumwet in 1976 is er in Nederland sprake van een onderscheid
tussen hard- en softdrugs. Eind jaren tachtig blijkt dat de verkoop van cannabis
voornamelijk in zogenoemde coffeeshops plaatsvindt. Om dit in goede banen te leiden
heeft het OM begin jaren negentig voor een landelijke invoering van gedoogcriteria voor
coffeeshops gekozen. Het beleid is in de loop der jaren meerdere malen aangepast.

Beoogde doelen
In de in 1995 verschenen Drugsnota ‘Het Nederlands drugsbeleid; continuïteit en
verandering’ is een belangrijke plaats ingeruimd voor het Nederlandse coffeeshopbeleid.
In de nota wordt de centrale doelstelling van het Nederlandse drugsbeleid duidelijk. De
risico’s van drugsgebruik dienen te worden voorkomen of beperkt voor het individu, zijn
directe omgeving en de samenleving.1 Dit betekent concreet dat zowel landelijk als lokaal
wordt beoogd dat:
• de markt voor softdrugs van de markt voor harddrugs gescheiden blijft;
• overlast en verstoring van de openbare orde zoveel mogelijk worden beperkt en
beheersbaar blijven;
• gezondheidsrisico’s, met name voor jongeren, door middel van preventie en voorlichting
zoveel mogelijk worden beperkt.

Landelijke gedoogcriteria
Begin jaren negentig van de vorige eeuw heeft het OM gekozen voor een landelijke
invoering van de gedoogcriteria voor coffeeshops. Dit betekent dat wanneer aan deze
criteria wordt voldaan, het OM afziet van vervolging. Deze zogenoemde AHOJG-criteria zijn
in de loop der jaren verder aangescherpt en gespecificeerd.
1

Ministerie van VWS, Ministerie van Justitie, Ministerie van Binnenlandse Zaken (1995). Het Nederlandse
drugsbeleid. Continuïteit en verandering. Ministerie van VWS / Ministerie van Justitie / Ministerie van
Binnenlandse Zaken, Rijswijk.
Inleiding

1

De criteria luiden als volgt:2
• geen Affichering: dit betekent geen reclame anders dan een summiere aanduiding op
de betreffende lokaliteit;
• geen Harddrugs: dit betekent dat geen harddrugs voorhanden mogen zijn en/of
verkocht mogen worden;
• geen Overlast: onder overlast kan worden verstaan parkeeroverlast rond de coffeeshop,
geluidshinder, vervuiling en/of voor of nabij de coffeeshop rondhangende klanten;
• geen verkoop aan Jeugdigen en geen toegang aan jeugdigen tot een coffeeshop, waarbij
is gekozen voor een strikte handhaving van de leeftijdsgrens van 18 jaar;
• geen verkoop van Grote hoeveelheden per transactie: dat wil zeggen hoeveelheden
groter dan geschikt voor eigen gebruik (= 5 gram) én slechts een geringe
handelsvoorraad (niet meer dan 500 gram). Onder transactie wordt begrepen alle koop
en verkoop in één coffeeshop op eenzelfde dag met betrekking tot eenzelfde koper.
Naast de AHOJG-criteria geeft het College van procureurs-generaal aan dat een coffeeshop
een alcoholvrije horecagelegenheid is en dat in het lokale driehoeksoverleg de maximale
handelsvoorraad van coffeeshops kan worden vastgesteld. De voorraad mag echter niet
de 500 gram te boven gaan.3 Lokaal kunnen aanvullende criteria voor het coffeeshopbeleid
worden vastgesteld.

Aanscherping gedoogcriteria
In de ‘Drugsbrief’ van mei 2011 aan de Tweede Kamer kondigt de minister van Veiligheid
en Justitie aan een einde te maken aan het ‘open-deur-beleid’ van coffeeshops.4 De
minister schrijft dat de handel in drugs is vergroot, geprofessionaliseerd en
vercommercialiseerd. Om de aan coffeeshops gerelateerde overlast en criminaliteit en de
handel in verdovende middelen tegen te gaan moeten coffeeshops kleiner en beheersbaar
worden gemaakt. Daarnaast moet de aantrekkingskracht van het Nederlandse drugsbeleid
op gebruikers afkomstig uit het buitenland worden teruggedrongen. Coffeeshops moeten
klein en besloten worden en zullen zich in hun verkoop moeten gaan richten op de lokale
markt. Bovendien moet de aanpak van georganiseerde (drugs)criminaliteit worden
geïntensiveerd.
In brieven aan de Tweede Kamer wordt aangekondigd dat er twee nieuwe gedoogcriteria
worden toegevoegd aan het landelijk coffeeshopbeleid.5,6 Het gaat om het Besloten clubcriterium (B-criterium7) en het Ingezetenencriterium (I-criterium). Het komt echter niet
tot een landelijke invoering van het B-criterium. In het regeerakkoord van het kabinet
Rutte II, dat in oktober 2012 aantrad, wordt aangekondigd dat het B-criterium komt te
2

Staatscourant (2012). Aanwijzing Opiumwet. Staatscourant, 24 december 2012, nr. 26938.
Sinds 1 maart 2015 is het criterium voor de maximale handelsvoorraad (niet meer dan 500 gram) ook in
het G-criterium opgenomen. In de periode hiervoor was dit niet het geval. Daarom hebben veel gemeenten
het criterium nog steeds afzonderlijk in het beleid opgenomen. Het wordt in het vervolg van dit
onderzoeksrapport daarom afzonderlijk behandeld.
4
Tweede Kamer (2010). Drugsbeleid. Vergaderjaar 2010-2011, 24 077, nr. 259.
5
Tweede Kamer (2011). Drugsbeleid. Vergaderjaar 2011-2012, 24 077, nr. 265.
6
Tweede Kamer (2011). Drugsbeleid. Vergaderjaar 2011-2012, 24 077, nr. 267.
7
Het Besloten club-criterium (B-criterium) hield in dat coffeeshops uitsluitend toegang mochten verlenen
en verkopen aan leden van de coffeeshop, met een maximum van 2.000 uit te geven lidmaatschappen in
één kalenderjaar.
3

2

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

vervallen en op 1 januari 2013 verdwijnt het B-criterium definitief uit de Aanwijzing
Opiumwet.8

Ingezetenencriterium
De invoering van het I-criterium wordt wel doorgezet. We spreken daarom momenteel van
de AHOJGI-criteria. Het I-criterium stelt vanaf 1 januari 2013 dat alleen ingezetenen van
Nederland toegang tot de coffeeshop hebben en dat uitsluitend aan ingezetenen van
Nederland softdrugs kunnen worden verkocht. De coffeeshophouder dient vast te stellen
dat degene die hij toegang verleent tot de coffeeshop en degene aan wie hij verkoopt,
ingezetene van Nederland is. Het tonen van een geldig identiteitsbewijs of
verblijfsvergunning in combinatie met een uittreksel uit de Basis Registratie Personen
(BRP; voorheen de GBA) zijn instrumenten waarmee de coffeeshophouder het
ingezetenenschap kan vaststellen.9
De handhaving van het I-criterium is op 1 januari 2013 gestart, maar geschiedt in overleg
met betrokken gemeenten zo nodig gefaseerd, waarbij wordt aangesloten bij het lokale
coffeeshop- en veiligheidsbeleid zodat er sprake is van lokaal maatwerk. Afstemming over
lokaal maatwerk vindt plaats in de lokale driehoek.10

Afstandscriterium
Het Afstandscriterium voor coffeeshops zou naast het B- en I-criterium ook aan de
landelijke gedoogcriteria worden toegevoegd. De formulering van het Afstandscriterium dat per 1 januari 2014 zou worden ingevoerd - luidde dat de minimale afstand tussen een
coffeeshop en een school voor voortgezet onderwijs (praktijkonderwijs, vmbo, havo en
vwo) of middelbaar beroepsonderwijs voor scholieren jonger dan 18 jaar minstens 350
meter moet bedragen, uitgaande van de afstand tussen de voordeur van een coffeeshop
en de hoofdingang van een school die reëel met de voet af te leggen is over de openbare
weg.
Uiteindelijk wordt het Afstandscriterium niet aan de landelijke gedoogcriteria toegevoegd.
In november 2012 laat de minister van Veiligheid en Justitie in een brief aan de Kamer
weten dat het verkleinen van de zichtbaarheid van coffeeshops voor scholieren lokaal
maatwerk is.11 Daarmee is het plan om het Afstandscriterium van 350 meter via landelijke
regels op te leggen niet meer aan de orde. Het staat gemeenten echter vrij om op basis
van de lokale situatie een Afstandscriterium (als vestigingscriterium) te hanteren. Op deze
wijze kunnen gemeenten aanvullende maatregelen treffen wanneer de lokale situatie daar
om vraagt.

Recente ontwikkelingen (2015-2020)
In november 2015 verschijnt het rapport ‘Het failliet van het gedogen’ waarin de
bestuurlijke werkgroep cannabisbeleid pleit voor een vernieuwd softdrugsbeleid.12 Het
8

Regeerakkoord (2012). Bruggen slaan. Regeerakkoord VVD - PVDA. Den Haag.
Tweede Kamer (2011). Drugsbeleid. Vergaderjaar 2011-2012, 24 077, nr. 265.
10
Tweede Kamer (2012). Drugsbeleid. Vergaderjaar 2012-2013, 24 077, nr. 293.
11
Idem
12
Bestuurlijke werkgroep modernisering cannabisbeleid (2015). Het failliet van het gedogen. Op weg naar
de cannabiswet. VNG, Den Haag.
9

Inleiding

3

huidige gedoogbeleid zou een effectieve aanpak van de problematiek rond coffeeshops in
de weg staan. De werkgroep meent dat het huidige beleid onvoldoende mogelijkheden
biedt om de volksgezondheid te beschermen. Ook overlast en onveiligheid als gevolg van
de cannabisproductie- en handel en de daarbij betrokken georganiseerde criminaliteit
worden in het rapport als problemen benoemd. Een cannabiswet met strikte regels voor
de verkoop én de productie van cannabis zou noodzakelijk zijn om tot een oplossing voor
deze problemen te komen.

Wetsvoorstel ‘gesloten coffeeshopketen’
In september 2016 wordt een wetsvoorstel ingediend door het Tweede Kamerlid Bergkamp
(D66) betreffende het wettelijk gedogen van de teelt en verkoop van cannabis via een
‘gesloten coffeeshopketen’.13 De kern van het wetsvoorstel is dat het – door enkele
aanpassingen van de Opiumwet – mogelijk wordt voor bedrijfsmatige telers van cannabis
een ontheffing van de Opiumwet te krijgen van de minister van VWS, mits zij zich aan
bepaalde voorwaarden houden. De indiener tracht met het wetsvoorstel een oplossing te
bieden voor de vermeende gezondheidsrisico’s en de (openbare orde) problemen die zich
zouden voordoen rondom de teelt van cannabis en de aflevering daarvan aan coffeeshops,
de zogenoemde achterdeurproblematiek. Op 21 februari 2017 is het voorstel na hoofdelijke
stemming aangenomen door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer heeft nog geen besluit
over het wetsvoorstel genomen.
Experiment gesloten coffeeshopketen
In het in oktober 2017 gepresenteerde regeerakkoord van het kabinet Rutte III wordt
opgemerkt dat er wet- en regelgeving komt ten behoeve van uniforme experimenten met
het gedoogd telen van cannabis voor recreatief gebruik.14 Het experiment moet duidelijk
maken of het mogelijk is om coffeeshops in een gesloten coffeeshopketen gereguleerd te
voorzien van op kwaliteit gecontroleerde cannabis en wat de effecten daarvan zijn voor de
openbare orde en volksgezondheid.
In maart 2018 wordt de adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen ingesteld
onder voorzitterschap van Prof. dr. A. Knottnerus. Deze commissie adviseert op verzoek
van de minister van Justitie en Veiligheid en de minister voor Medische Zorg en Sport over
de inrichting van het experiment. Ook brengt de commissie advies uit over de voorwaarden
waaraan het beoogde experiment zou moeten voldoen. Op 20 juni 2018 wordt het eerste
advies gepresenteerd.15 De commissie concludeert dat het experiment met een ‘gesloten
cannabisketen’ nuttig en haalbaar is. Wel stelt de uitvoering ervan hoge eisen aan teelt,
distributie, verkoop, preventie en toezicht. Daarom zouden duidelijke voorwaarden moeten
worden gesteld aan de ketenpartners ten aanzien van kwaliteit, veiligheid en integriteit.
Ook zijn een gedegen procesevaluatie en vergelijkend effectonderzoek nodig.
Op 22 januari 2019 is het wetsvoorstel ‘Wet experiment gesloten coffeeshopketen‘ door de
Tweede Kamer aangenomen. Het wetsvoorstel moet dan nog in de Eerste Kamer worden
13

Tweede Kamer (2015). Drugsbeleid. Vergaderjaar 2014–2015, 34 165, nr. 2.
Regeerakkoord (2017). Vertrouwen in de toekomst. Regeerakkoord VVD, D66, CDA en ChristenUnie.
Den Haag.
15
Adviescommissie experiment gesloten cannabisketen (2018). Een experiment met een gesloten
cannabisketen. Den Haag.
14

4

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

behandeld. Op 11 april 2019 is het ontwerpbesluit voor de inrichting van het experiment
gepubliceerd. In een brochure zijn de spelregels voor deelname aan het experiment, onder
meer voor gemeenten, op een rij gezet.16 Gemeenten hadden tot 10 juni 2019 de tijd om
hun belangstelling voor deelname aan het experiment kenbaar te maken. Later in 2019
verschijnt een advies van de commissie Knottnerus over de deelnemende gemeenten.17
Daarin worden 10 gemeenten genomineerd om deel te uit te maken van het experiment;
de zogenoemde interventiegemeenten.
Op 12 november 2019 stemt een meerderheid van de Eerste Kamer voor het wetsvoorstel.
Daarmee wordt een belangrijke stap gezet om het experiment mogelijk te maken. Het
wordt bekend dat aspirant-telers die willen deelnemen aan het experiment vanaf 1 juli
2020 een aanvraag daarvoor kunnen indienen.18 Vanaf die datum start de zogenoemde
voorbereidende fase van het experiment.
Uiteindelijk dienen 147 aspirant-telers een aanvraag in voor het telen van hennep voor
coffeeshops in de tien interventiegemeenten. In de periode daarna worden de aanvragen
getoetst op volledigheid en inhoudelijk beoordeeld. Op 3 december 2020 vindt een loting
plaats om te bepalen welke aspirant-telers, die een aanvraag hebben ingediend en door
de selectie zijn gekomen, aan het experiment mogen deelnemen. Er worden 10 aspiranttelers ingeloot, die een integriteitsonderzoek moeten doorlopen.19 Medio 2021 zijn de
eerste telers aangewezen.
In juli 2020 wordt ook bekend dat een onderzoeksconsortium bestaande uit
Breuer&Intraval, RAND Europe en het Trimbos-instituut in opdracht van het WODC een
meerjarig onderzoek zal uitvoeren naar het experiment. Het onderzoek moet in kaart
brengen in hoeverre en op welke wijze het mogelijk is om een ‘gesloten keten’ te creëren,
waarbij uitsluitend op kwaliteit gecontroleerde cannabis, zonder inmenging van criminelen,
aan coffeeshops wordt geleverd. Ook moet het onderzoek duidelijk maken welke eventuele
effecten deze ‘gesloten keten’ heeft op ontwikkelingen op het gebied van openbare orde,
veiligheid, en volksgezondheid.

1.2 Monitor
De ontwikkelingen rond coffeeshops worden onder meer gevolgd met behulp van een
monitor. Uit deze monitor, waarvoor de laatste meting in 2019 is verricht, blijkt dat het
aantal coffeeshops jaarlijks een gestage daling vertoont. Het aantal is afgenomen van 846
in 1999 tot 567 in 2018.

16

Ministerie van Justitie en Veiligheid en Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2019).
Spelregels experiment gesloten coffeeshopketen. Den Haag.
17
Adviescommissie Experiment gesloten cannabisketen (2019). Nominatie van gemeenten voor deelname
aan het experiment met een gesloten cannabisketen.
18
M. van Rijn, F. Grapperhaus (2020). Voortgang experiment gesloten coffeeshopketen [Kamerbrief].
19
T. van Ark, F. Grapperhaus (2021). Stand van zaken Experiment gesloten coffeeshopketen [Kamerbrief].
Inleiding

5

Resultaten vorige meting
Bij de voorgaande meting over 2018 bleken er 14 coffeeshops te zijn verdwenen en acht
coffeeshops te zijn bijgekomen ten opzichte van 2016.20 De belangrijkste redenen voor het
verdwijnen van coffeeshops waren sluitingen als gevolg van een negatief Bibob-advies21
en overtreding van de van toepassing zijnde gedoogcriteria. De acht nieuwe coffeeshops
kwamen doorgaans in de plaats van shops die werden gesloten. Daarnaast wilden enkele
gemeenten het aantal coffeeshops nader overeenstemmen met het maximum aantal
coffeeshops dat in de gemeente was toegestaan.
Verder bleek in 2018 weinig te zijn veranderd in het gemeentelijk coffeeshopbeleid ten
opzichte van de voorgaande meting. Eind 2018 hadden 266 (68,7%) van de destijds 387
gemeenten een nulbeleid (er worden geen verkooppunten van cannabis gedoogd), terwijl
er 12 (3,1%) gemeenten waren zonder beleid over coffeeshops. Er waren 102 gemeenten
(26,4% van alle gemeenten) die een gedoogbeleid voerden ten aanzien van coffeeshops.
Dat was er één minder dan bij de voorgaande meting, vanwege een fusie van twee
gemeenten met coffeeshops. Alle zogenoemde coffeeshopgemeenten hanteerden een
maximumbeleid, waarbij het aantal coffeeshops het vastgestelde maximum niet mag
overschrijden.
Nagenoeg alle gemeenten hadden de handhaving van het A- (geen affichering), H- (geen
harddrugs), O- (geen overlast), J- (geen jeugdigen) en G-criterium (geen grote
hoeveelheden) en de Maximale handelshoeveelheid in 2016 in hun beleid vermeld. Alleen
voor het A-criterium en de Maximale handelshoeveelheid gold dat twee gemeenten dit niet in
het beleid hadden staan. Een uitzondering bleek de handhaving van het I-criterium (geen
toegang tot coffeeshops voor en verkoop van softdrugs aan anderen dan ingezetenen van
Nederland). Dit bleek door beduidend minder gemeenten te zijn vastgelegd, maar het
aantal gemeenten was in 2018 wel hoger (84,3%) dan in 2016 (75,7%).
Verder hadden 94 (92,2%) van de 102 coffeeshopgemeenten ten minste één vestigingscriterium in het coffeeshopbeleid opgenomen anno 2018. Het vaakst vastgestelde
vestigingscriterium bleek een afstandscriterium waarmee een minimale afstand tussen een
coffeeshop en onderwijsstelling kan worden vastgesteld. Een dergelijk criterium was in
2018 in 86 (84,3%) van de 102 coffeeshopgemeenten van kracht.
Gemeenten bleken in 2018 ten opzichte van de voorgaande meting nagenoeg niets te
hebben veranderd aan hun ‘sanctietrajecten’. Zij rekenden coffeeshops het overtreden van
het H- en J-criterium zwaarder aan dan overtreding van de andere landelijke
gedoogcriteria. Bij overtreding van deze twee criteria gingen gemeenten doorgaans gelijk
over tot het sluiten van de coffeeshop voor bepaalde tijd in plaats van het geven van een
formele waarschuwing.

20

R. Mennes, I. Schoonbeek, J. van der Molen, B. Bieleman (2019). Coffeeshops in Nederland 2018:
Aantallen coffeeshops en gemeentelijk beleid 1999-2018. St. INTRAVAL, Groningen-Rotterdam.
21
Bibob staat voor ‘Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur’. Ten aanzien
van coffeeshops kan de Wet Bibob worden gebruikt om vergunningverlening aan coffeeshophouders met
eventuele contacten met criminele organisaties te voorkomen.
6

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

In totaal bleken bij de vorige meting 26 overtredingen te zijn geconstateerd in 2018
verdeeld over 14 gemeenten. Dat waren er meer dan in 2016; toen ging het om 19
overtredingen in 17 gemeenten. Het vaakst werd in 2018 een overtreding van de Maximale
handelshoeveelheid geconstateerd, in totaal 15 keer. Het ging 11 keer om een overtreding
van een ander criterium.

Huidige meting
In dit rapport doen we verslag van de huidige meting over 2020 en brengen we wederom
de recente ontwikkelingen in het aantal coffeeshops en het bijbehorende beleid in kaart.
Voor deze meting hebben we gemeenteambtenaren - die betrokken zijn bij het
coffeeshopbeleid in hun gemeente - bevraagd over het aantal coffeeshops in hun gemeente
en het gevoerde vestigings-, handhavings- en sanctiebeleid ten aanzien van coffeeshops.
Ook zijn we nagegaan welke voornemens ten aanzien van hun coffeeshopbeleid gemeenten
hebben voor de toekomst. Waar mogelijk worden vergelijkingen gemaakt met voorgaande
metingen. Deze meting geeft inzicht in de beleidsmatige situatie eind 2020 en brengt de
ontwikkelingen in het aantal coffeeshops in kaart voor de periode 1999 tot en met 2020.

1.3 Probleemstelling en onderzoeksvragen
De centrale probleemstelling van de monitor luidt als volgt:
Hoeveel coffeeshops zijn er in Nederland in 2019, 2020 en het voorjaar van 2021 en welk
coffeeshopbeleid voeren Nederlandse gemeenten in 2020?
Uit de centrale probleemstelling vloeit een viertal onderzoeksvragen voort, elk met enkele
subvragen. Deze onderzoeksvragen zijn vrijwel gelijk aan de voorgaande meting.
1.

Wat was de stand van zaken van het aantal coffeeshops op 31 december 2019, 31
december 2020 en 31 maart 2021?

a.

Hoeveel coffeeshops zijn er op 31 december 2019, 31 december 2020 en 31 maart
2021?
Wat is de geografische spreiding over Nederland en de verdeling naar gemeente en
gemeentegrootte?
Wat is de gemeentelijke coffeeshopdichtheid (aantal inwoners per coffeeshop)?
Welke verklaringen zijn te geven voor de ontwikkelingen in het aantal coffeeshops?

b.
c.
d.
2.

Welk beleid voeren gemeenten ten aanzien van vestiging van en vergunningverlening
aan coffeeshops?

a.
b.

Welke beleidsvormen hebben gemeenten? Zijn er regionale afspraken?
Hoeveel coffeeshops worden formeel (volgens het beleid) toegelaten in gemeenten?
In hoeverre komt het actuele aantal coffeeshops in gemeenten overeen met het in het
beleid beoogde aantal?
Bevatten de gemeentelijke beleidsplannen maatregelen om drugstoerisme en de nietgedoogde verkoop van cannabis tegen te gaan? Zo ja, welke?

c.

Inleiding

7

d.
e.
f.

3.

Voert de gemeente actief Bibob beleid in relatie tot coffeeshops? Zo ja, hoe vaak is
Bibob toegepast? Zo nee, waarom niet?
Maakt de gemeente gebruik van artikel 13b van de Opiumwet (Wet Damocles)? Zo ja,
hoe vaak is dit artikel toegepast? Zo nee, waarom niet?
Heeft de gemeente artikel 174a van de Gemeentewet toegepast? Zo ja, hoe vaak is
dit artikel toegepast? Zo nee, waarom niet?
Welk handhavings-, sanctie- en strafvorderingsbeleid voeren gemeenten?

a. Landelijke criteria
I. Hoe zijn de landelijke criteria (AHOJGI) uitgewerkt in het gemeentelijk beleid?
II. Volgen gemeenten de omschrijving in de Aanwijzing Opiumwet of hebben ze die
aangevuld?
III. Hanteren gemeenten additionele criteria naast de AHOJGI criteria? Zo ja, welke zijn
dit?
b.
I.

Afstandscriterium
Hoe vaak wordt een afstandscriterium ten opzichte van scholen (waaronder
basisscholen, scholen voor middelbaar beroepsonderwijs en voortgezet onderwijs)
gehanteerd?
II. Indien gemeenten een afstandscriterium tot scholen hanteren, wat is de afstand en
hoeveel coffeeshops voldoen hieraan?
c.
I.

Controles
Zijn er handhavingsarrangementen en wat is daarin vastgelegd over coffeeshopcontroles?
II. Hoeveel controles zijn er geweest en wie voerde deze uit?
d.
I.

Overtredingen
Wat is in de handhavingsarrangementen vastgelegd over bestuursrechtelijke en
strafrechtelijke reacties op overtredingen (per criterium)?
II. Welke criteria zijn overtreden en hoe vaak is elk criterium overtreden?
III. Hoe vaak hebben overtredingen geleid tot het opleggen van bestuursrechtelijke
sancties en dan met name sluitingen voor (on)bepaalde tijd?
4.

Welke veranderingen in het gemeentelijke coffeeshopbeleid zijn er in vergelijking met
eerdere jaren en welke voorgenomen beleidswijzigingen hebben gemeenten voor de
komende periode?

1.4 Onderzoeksopzet
Dit onderzoek is een herhaling van eerdere metingen. Het onderzoek is op nagenoeg
dezelfde wijze uitgevoerd als in de voorgaande jaren. Hierdoor zijn we in staat de
onderzoeksjaren goed en betrouwbaar te vergelijken. Voor deze meting hebben we
wederom documenten over (lokaal) coffeeshopbeleid bestudeerd en alle verantwoordelijke
gemeenteambtenaren bevraagd over de aantallen coffeeshops en het door hun gemeente
gevoerde beleid.

8

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Aandachtspunt: gemeentelijke herindeling
In 2018 telde Nederland 387 Nederlandse gemeenten, terwijl dit er in 2020 nog 355 waren. Per 1
januari 2021 is het aantal Nederlandse gemeenten verder gedaald naar 352. De gemeentelijke
herindeling is een aandachtspunt in dit onderzoek, omdat de dataverzameling in 2021 heeft
plaatsgevonden, terwijl de onderzoeksvragen betrekking hebben op de situatie in 2020. Er zijn
dus in totaal 352 gemeenten benaderd, terwijl over 355 gemeenten wordt gerapporteerd. De
invloed van de gemeentelijke herindeling op de resultaten in de coffeeshopgemeenten is beperkt,
omdat voornamelijk gemeenten met een nulbeleid zijn gefuseerd. Zij zijn opgegaan in (de vaak
grotere) nabijgelegen coffeeshopgemeente of gefuseerd met gemeenten die ook een nulbeleid
kennen.

Vragenlijst
In de periode april 2021 tot en met juni 2021 zijn de verantwoordelijke
‘coffeeshopambtenaren’ persoonlijk benaderd met het verzoek om (hernieuwde)
medewerking aan de monitor. Afhankelijk van het aantal coffeeshops en de beleidsvorm in
de gemeente zijn zij gevraagd de volledige vragenlijst (of een deel daarvan) in te vullen.
In de vragenlijst is eerst gevraagd hoeveel coffeeshops de gemeente heeft op de
verschillende peildata (31 december 2019, 31 december 2020 en 31 maart 2021).
Vervolgens zijn vragen gesteld over de inrichting van het vestigings-, handhavings- en
sanctiebeleid. Het gaat hierbij onder andere om (de definiëring van) de AHOJGI-criteria,
waarbij bij deze meting voor het eerst specifiek aan gemeenten met coffeeshops is
gevraagd welke activiteiten er in de praktijk worden ondernomen om het
Ingezetenencriterium (I-criterium) te handhaven. Verder is gevraagd naar de 500-grams
norm, de afstand van coffeeshops tot scholen (afstandscriterium) en andere aanvullende
criteria die mogelijk door gemeenten zijn opgenomen in het beleid.
Daarnaast zijn vragen gesteld over het aantal overtredingen van de lokaal geldende criteria
dat volgens de ambtenaren in 2020 is geconstateerd. Tevens is gevraagd of de
geconstateerde overtredingen ook hebben geleid tot sancties, zoals sluiting van een
coffeeshop voor (on)bepaalde tijd.

Wijze van benadering
Bij het benaderen van de gemeenteambtenaren is net als voorgaande jaren onderscheid
gemaakt in drie categorieën. Op welke wijze de gemeenten zijn benaderd en welke delen
van de vragenlijst aan hen zijn voorgelegd is afhankelijk van de categorie waarbinnen zij
vallen. Het gaat om de volgende drie categorieën:
1. gemeenten die één of meerdere coffeeshops hebben;
2. gemeenten die geen coffeeshopbeleid (en ook geen coffeeshops) hebben; en
3. gemeenten die geen verkooppunten van cannabis in hun gemeente gedogen (een
zogeheten nulbeleid).

Ad 1. Gemeenten met één of meerdere coffeeshop(s)
Bij ambtenaren van gemeenten waar zich één of meerdere coffeeshops bevinden (102
gemeenten) is de volledige enquête afgenomen. Zij zijn telefonisch benaderd met de vraag
om hernieuwde medewerking aan de meting over 2019, 2020 en 2021. Daarbij is hen een
aanbevelingsbrief namens het WODC verstrekt. Nadat de ambtenaren op de hoogte zijn

Inleiding

9

gesteld van het onderzoek zijn met hen afspraken gemaakt over het invullen van de
vragenlijst. Daarbij is het uitgangspunt geweest om het hen zo gemakkelijk mogelijk te
maken om de gegevens aan te leveren. De vragenlijst kon daarom via internet worden
ingevuld, telefonisch worden afgenomen en eventueel ingevuld per e-mail of post retour
worden gestuurd. Ook is ambtenaren de mogelijkheid geboden om - als het beleid niet was
gewijzigd ten opzichte van de vorige meting - schriftelijk toestemming te geven om de
antwoorden van de vorige meting over te nemen. In dat geval hoefden ambtenaren de
vragenlijst niet in te vullen, maar alleen de antwoorden op enkele vragen aan de
onderzoekers door te geven. Alle vragenlijsten zijn gecontroleerd op volledigheid. Bij een
incomplete vragenlijst is telefonisch contact gezocht met de ambtenaar om de ontbrekende
gegevens aan te vullen. De respons bedraagt evenals bij de voorgaande metingen 100%.

Ad 2. Gemeenten zonder coffeeshopbeleid
Bij de vorige meting gaven 12 gemeenten aan dat zij geen beleid voerden ten aanzien van
coffeeshops. Er zijn in deze gemeenten geen coffeeshops gevestigd, maar de gemeente
heeft niet concreet afgesproken en vastgelegd dat verkooppunten van cannabis niet
worden gedoogd. De verantwoordelijke ambtenaren van de gemeenten in deze categorie
zijn eveneens telefonisch benaderd. Het ging, vanwege gemeentelijke fusies, niet meer om
12, maar om 11 ambtenaren. In de eerste plaats is aan hen gevraagd of er in de gemeente
inmiddels een coffeeshop is gevestigd. Vervolgens is gevraagd of de gemeente nog steeds
geen coffeeshopbeleid heeft of dat er inmiddels een nulbeleid is vastgesteld. Ten slotte is
nagegaan of er in deze gemeenten plannen zijn om het huidige beleid in de komende twee
jaren te wijzigen. Evenals de vorige metingen ligt de respons voor deze categorie op 100%.
Ad 3. Gemeenten met een nulbeleid
De laatste categorie omvat de zogenoemde nulgemeenten. Zij gedogen, vaak al jarenlang,
geen verkooppunten van cannabis in hun gemeente. Bij de vorige meting in 2019 bleek
dat het eind 2018 om 266 gemeenten ging. In 2021 bedraagt het aantal gemeenten in
deze categorie 239 vanwege de gemeentelijke herindelingen sinds 2018. Aan deze 239
gemeenten hebben we een e-mail gestuurd met daarin een link naar een zeer korte versie
van de vragenlijst. Daarin is gemeenten gevraagd om aan te geven of hun gemeente nog
steeds een nulbeleid hanteert en of er plannen zijn om dit beleid in de toekomst te wijzigen.
Het was voor ambtenaren ook mogelijk om de informatie per e-mail of telefoon door te
geven. In totaal is na de eerste e-mail nog tweemaal een e-mail ter herinnering verstuurd.
Op de mailing hebben 209 van de 240 gemeenten gereageerd. Zij geven alle aan nog
steeds een nulbeleid te voeren. Met de 31 gemeenten waarvan geen reactie is ontvangen
hebben we telefonisch contact gezocht. Van deze gemeenten bevestigen 11 tijdens een
kort telefoongesprek dat zij nog steeds een nulbeleid hebben. De namen van overige 20
gemeenten zijn ingevoerd in LexisNexis, een database waarmee nieuwsberichten,
websites, blogs, sociale media en forums kunnen worden doorzocht. Uit de resultaten blijkt
dat niets erop wijst dat het beleid van deze gemeenten is gewijzigd in de afgelopen twee
jaren. We gaan er dan ook vanuit dat ook deze gemeenten nog steeds een nulbeleid
voeren.

10

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

1.5 Leeswijzer
In het tweede hoofdstuk gaan we in op de aantallen coffeeshops in Nederland. Vervolgens
bespreken we in hoofdstuk drie het door gemeenten gevoerde coffeeshopbeleid. In het
vierde hoofdstuk staat het handhavingsbeleid centraal. Ook is er in dat hoofdstuk aandacht
voor overtredingen van de criteria door coffeeshops en de eventueel opgelegde sancties
door de gemeenten. In het vijfde hoofdstuk worden de belangrijkste resultaten en
bijbehorende conclusies besproken. Waar mogelijk worden in het rapport vergelijkingen
gemaakt met de voorgaande metingen.

Inleiding

11

12

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

2. AANTAL COFFEESHOPS IN NEDERLAND

In dit hoofdstuk behandelen we het aantal coffeeshops in Nederland en de geografische
spreiding. Aan gemeenteambtenaren is gevraagd hoeveel coffeeshops er december 2019,
december 2020 en in maart 2021 in hun gemeente gevestigd zijn.1 Deze gegevens zijn
toegevoegd aan de informatie uit de voorgaande metingen, zodat de ontwikkelingen sinds
1999 in kaart kunnen worden gebracht. Tot slot gaan we in op het aantal coffeeshops in
relatie tot de gemeentegrootte en de gemeentelijke coffeeshopdichtheid.

2.1 Coffeeshops in Nederland
Eind 2020 hebben 102 van de 355 Nederlandse gemeenten samen 564 gedoogde
verkooppunten van cannabis (figuur 2.1 en figuur 2.2). Daarmee is het aantal
coffeeshopgemeenten gelijk gebleven ten opzichte van de vorige meting over 2018. We
merken hierbij op dat in één van de 102 coffeeshopgemeenten geen coffeeshops waren
gevestigd op het moment van de meting. Sinds het najaar van 2019 is de enige shop in
deze gemeente gesloten. Deze gemeente voert wel een coffeeshopbeleid en is zodoende
wel als coffeeshopgemeente aangemerkt. Omdat het totaal aantal Nederlandse gemeenten
verder is afgenomen in 2019 en 2020 (van 380 in 2018 naar 355 in 2019 en 2020), zijn
er in 2019 en 2020 relatief gezien meer coffeeshopgemeenten dan in 2018 (respectievelijk
29% in 2019 en 2020 en 27% in 2018).
Het aantal coffeeshops is eind 2019 iets gedaald ten opzichte van eind 2018 van 567 naar
564. Er zijn eind 2019 in totaal dus drie coffeeshops minder dan het jaar daarvoor. Dit
aantal is niet veranderd in 2020; eind 2020 telt Nederland nog steeds 564 coffeeshops. De
stabilisatie van het aantal coffeeshops, die al zichtbaar is sinds 2016, zet hiermee dus door.
Eind maart 2021 bedraagt het aantal coffeeshops 565 in de 102 coffeeshopgemeenten. Er
is in de eerste maanden van 2021 dus één coffeeshop bijgekomen ten opzichte van het
einde van 2020.
Figuur 2.1 Aantallen coffeeshops in Nederland, 1999-2020
1000

846 813 805

800

782 754

737 729 719 702 700

600
400

666 660 651

617 605 591 577

573 564 567 564 564

Coffeeshops

200
0

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

1

Met ‘coffeeshops’ bedoelen we gelegenheden die cannabis verkopen en die van de desbetreffende
gemeente een gedoogverklaring c.q. -status hebben ontvangen. Coffeeshops die tijdelijk zijn gesloten
worden dus wel meegeteld.
Aantallen coffeeshops

13

Figuur 2.2
600

400

Aantallen (coffeeshop)gemeenten in Nederland, 1999-2020

538 537

504 496 489

483 467

458 443 443 441

Gemeenten

431 418 415

408 403 393 390

388 380

355 355

Coffeeshopgemeenten
200

0

105 103 105 107 105 103 105 105 106 105 101 101 104 103 103 103 103 103 102 102 102 102

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

In totaal zijn er negen coffeeshops verdwenen in acht gemeenten in de periode 2019-2020.
De belangrijkste redenen voor het sluiten van een coffeeshop zijn overtredingen van de
landelijke gedoogcriteria (5), een negatief Bibob-advies (1) en overtreding van de lokale
voorwaarden c.q. bijkomende criteria (1). Ook zijn coffeeshops verdwenen omdat de
eigenaar is gestopt met de exploitatie (2). Wanneer een coffeeshop ‘verdwijnt’ komt daar
niet altijd een andere coffeeshop voor terug. In twee van de acht gemeenten waar
coffeeshops zijn verdwenen, is daar hetzelfde aantal coffeeshops voor teruggekomen.
Tegelijkertijd zijn er in de periode 2019-2020 ook zes coffeeshops bijgekomen in vijf
verschillende gemeenten. In twee gemeenten gaat het dus om coffeeshops die in de plaats
zijn gekomen van coffeeshops die in dezelfde periode zijn gesloten. Daarnaast hebben drie
gemeenten gedoogverklaringen voor coffeeshops afgegeven om het aantal coffeeshops
nader in overeenstemming te brengen met het hogere maximum dat in hun gemeentelijk
coffeeshopbeleid is vastgelegd. Laatstgenoemde is ook de reden dat er in de eerste
maanden van 2021 één coffeeshop is bijgekomen.

Geografische spreiding
In de geografische spreiding van coffeeshops over Nederland is nauwelijks iets veranderd
ten opzichte van voorgaande jaren (figuur 2.3). De concentraties van coffeeshops bevinden
zich voornamelijk in de Randstad en de middelgrote steden in de provincies.
Eind december 2020 zijn, net zoals in 2018, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag de enige
gemeenten met meer dan 20 coffeeshops. Samen hebben zij 241 coffeeshops, hetgeen
neerkomt op 42,7% van het totale aantal coffeeshops in Nederland. In Amsterdam is het
aantal coffeeshops gedaald van 168 in 2018 naar 166 in 2020. In Rotterdam is er één
coffeeshop bijgekomen; daar steeg het aantal coffeeshops van 38 eind 2018 naar 39 eind
2020. In Den Haag is het aantal coffeeshops (36) ten opzichte van de vorige meting gelijk
gebleven. Net als voor alle andere Nederlandse gemeenten met coffeeshops geldt voor
Amsterdam, Rotterdam en Den Haag dat het aantal coffeeshops de laatste jaren relatief
stabiel is gebleven.

14

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Figuur 2.3 Geografische spreiding coffeeshops eind 2020

2.2 Coffeeshops per gemeente
Figuur 2.4 laat een overzicht zien van het aantal coffeeshops in relatie tot de
gemeentegrootte. De stabilisatie van het aantal coffeeshops in de laatste jaren is ook hier
duidelijk zichtbaar. Zo bedraagt het totale aantal coffeeshops in de grootste gemeenten
(meer dan 200.000 inwoners) 290 eind 2020. De afgelopen vier jaren schommelt het
aantal coffeeshops in deze grote gemeenten zo rond dit punt. Ook de aantallen coffeeshops
in de middelgrote gemeenten (50.000 - 100.000 inwoners) en kleinste gemeenten (minder
dan 20.000 inwoners) schommelen al enkele jaren zo rond hetzelfde punt. In de
middelgrote gemeenten zijn er in totaal 66 coffeeshops eind 2020, terwijl dit er in de
kleinste gemeenten 5 zijn.
Voor de gemeenten met 100.000 tot 200.000 inwoners geldt dat er sprake is van een lichte
stijging van het totale aantal coffeeshops. Waar het aantal eind 2016 nog 141 bedraagt is
dat eind 2020 gestegen naar 148. Nadere bestudering van de onderzoeksgegevens wijst
uit dat er inderdaad in enkele gemeenten coffeeshops zijn bijgekomen, maar dat de stijging
vooral kan worden verklaard doordat enkele gemeenten uit de categorie 50.000 tot
100.000 inwoners nu in deze categorie vallen omdat zij in inwonertal zijn gegroeid.
Het tegenovergestelde geldt voor de categorie gemeenten met 20.000 tot 50.000
inwoners. Omdat gemeenten die bij de vorige meting in deze categorie vielen in inwonertal
zijn gegroeid (en nu in een andere categorie vallen), is in deze categorie sprake van een
daling ten opzichte van eind 2018 (van 62 naar 55).

Aantallen coffeeshops

15

Figuur 2.4
500
450

443

Aantal coffeeshops per categorie gemeentegrootte, 1999-2020

413

400

394

380

373

351

350

344

200.000 of meer
100.000 tot 200.000
50.000 tot 100.000
20.000 tot 50.000
321

312

300
250
200
150
100
50
0

190

183

115

112

84
14

86
11

168

161

104

103

73
12

75
10

143

148

105

91

71
10

68
8

297

297

297

289

292

291

290

143

141

142

144

147

148

66

64

66

66

62 5 55 5

55 5

157

157

88

64

65

68

64
7

65
7

65
7

62
7

136

137

95
68
8

67
62
6

62 5

1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Coffeeshopdichtheid
Figuur 2.5 laat een overzicht zien van de gemeentelijke coffeeshopdichtheid (het aantal
inwoners per coffeeshop). Het gemiddeld aantal inwoners per coffeeshop ligt voor de 102
coffeeshopgemeenten eind 2020 op 34.082. De mediaan (middelste waarneming) ligt
lager, namelijk op 27.055 inwoners per coffeeshop. Bij deze meting is het verschil tussen
het gemiddelde en de mediaan groter, omdat er in één coffeeshopgemeente ten tijde van
de meting geen coffeeshop geopend was. Zowel het gemiddelde als de mediaan van het
aantal inwoners per coffeeshop komt sterk overeen met die van 2018 (respectievelijk
33.489 en 28.925).
Figuur 2.5 Coffeeshopdichtheid (aantal inwoners per coffeeshop) eind 2020

16

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

De gemeente Amsterdam blijft de gemeente met het laagste aantal inwoners per
coffeeshop; namelijk één coffeeshop per 5.259 inwoners.2 Daarmee is het aantal inwoners
per coffeeshop in Amsterdam vrijwel gelijk aan dat bij de voorgaande meting toen de
coffeeshopdichtheid 5.138 inwoners per coffeeshop bedroeg. De gemeente Zoetermeer
heeft met één coffeeshop voor alle 125.265 inwoners - net als bij de vorige meting - het
hoogste aantal inwoners per coffeeshop.

2

De coffeeshopgemeente waar op het moment van de meting geen coffeeshop was geopend, is hierbij
buiten beschouwing gelaten.
Aantallen coffeeshops

17

18

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

3. GEMEENTELIJK BELEID
Gemeenten zijn vrij om het lokale coffeeshopbeleid zelf verder in te vullen, mits zij binnen
de landelijke kaders blijven. Zij kunnen kiezen uit verschillende beleidsvormen en deze,
indien gewenst, nader specificeren. In de eerste paragraaf van dit hoofdstuk behandelen
we de verschillende beleidsvormen en specificaties. Vervolgens gaan we in op de praktijk
en hoe deze zich verhoudt tot het geformuleerde beleid. Ook besteden we aandacht aan
aanvullende maatregelen die gemeenten kunnen nemen op grond van de Wet Bibob, artikel
13b van de Opiumwet en artikel 174a van de Gemeentewet.

3.1 Beleidsvormen en gevoerd beleid
Gemeenten in Nederland kunnen verschillende beleidsvormen hanteren voor coffeeshops.
Er kan grofweg onderscheid worden gemaakt tussen drie beleidsvormen: het voeren van
een nulbeleid; een gedoogbeleid; of geen beleid.

Nul-, gedoog- of geen beleid
In vergelijking met de voorgaande meting is wat betreft de beleidsvorm weinig veranderd.
Eind 2020 hebben 246 van de 355 gemeenten (69,3%) een nulbeleid (figuur 3.1). In deze
gemeenten worden geen verkooppunten van cannabis gedoogd. Dit is vergelijkbaar met
de vorige meting, toen 266 van de 380 gemeenten (70%) een nulbeleid hadden.
Eind 2020 hebben 102 gemeenten (28,7% van alle 355 gemeenten) een beleid waarbij
coffeeshops worden gedoogd. Dat aantal is gelijk aan dat van de vorige meting, maar we
merken op dat bij de huidige meting in één van deze gemeenten geen coffeeshops
gevestigd waren. Verder voeren zeven (2%) gemeenten geen beleid op het gebied van
coffeeshops, hetgeen er vijf minder zijn dan de 12 (toen 3,2%) uit de vorige meting. Er
zijn momenteel geen coffeeshops in deze gemeenten gevestigd, maar de gemeenten
hebben (nog) niet formeel vastgelegd dat verkooppunten van cannabis niet worden
gedoogd.
Figuur 3.1

Gemeenten die geen beleid, een nulbeleid
gedoogbeleid hanteren in 2020, in % (N=355)

of

een

100
90
80
70

69,3

60
50
40

28,7

30
20
10

2

0
Nulbeleid

Gemeentelijk beleid

Gedoogbeleid

Geen beleid

19

Maximumbeleid en nadere specificaties
Vrijwel alle gemeenten met een beleid waarbij coffeeshops worden gedoogd hanteren een
zogenoemd maximumbeleid, waarbij een maximum aantal coffeeshops binnen de
gemeentegrenzen wordt toegestaan. Sommige gemeenten hanteren daarbij een afnemend
maximum. Het maximum aantal wordt in deze gemeenten naar beneden bijgesteld zodra
een coffeeshop om wat voor reden dan ook verdwijnt.
Daarnaast kunnen gemeenten het beleid nog nader specificeren met een aantal elkaar niet
uitsluitende beleidsopties:
a. Verminderingsbeleid: het aantal coffeeshops dient, al dan niet door een actief beleid,
op termijn te worden teruggedrongen. De gemeente heeft daarbij nog geen (nieuw)
maximum aantal vastgesteld.
b. Uitsterfbeleid: het aantal coffeeshops dient, al dan niet door een actief beleid, op termijn
te worden teruggedrongen. Deze optie lijkt sterk op een verminderingsbeleid. Het
verschil is echter dat bij een uitsterfbeleid wel een (nieuw) maximum aantal is
vastgelegd of dat is aangegeven welke coffeeshops op termijn dienen te verdwijnen
(bijvoorbeeld alle coffeeshops buiten een bepaald gebied). Ook kan het zijn dat de
gemeente naar een nulbeleid toe wil.
c. Ontmoedigingsbeleid: de gemeente probeert uitsluitend door het stellen van (nieuwe)
voorwaarden de ongewenste vestiging van nieuwe coffeeshops tegen te gaan en het
aantal bestaande coffeeshops terug te dringen.
d. Stichtingsmodel: er zijn één of meerdere gecontroleerde, niet-commerciële,
verkooppunten van cannabis, ondergebracht in een daartoe aangewezen stichting.
e. Vestigingsbeleid: coffeeshops mogen zich vestigen in de gemeente, mits het
maximumbeleid dit toestaat. Er zijn echter wel strikte regels opgesteld met betrekking
tot de locatie van de coffeeshops.
f. Regionale afspraken/beleid: er zijn in regionaal verband afspraken gemaakt of
gezamenlijk beleid opgesteld over het te voeren coffeeshopbeleid.

Resultaten
Van de 102 coffeeshopgemeenten geven 101 (99%) aan een maximumbeleid te hebben
(figuur 3.2). Dat is er één minder dan bij de vorige meting toen alle coffeeshopgemeenten
nog een maximumbeleid hanteerden. Eén gemeente geeft aan dat het afnemend maximum
dat daar werd gehanteerd is losgelaten en dat zij nu alleen nog een vestigingsbeleid voert.
Overigens lijkt het hier niet om een formele beleidswijziging te gaan, maar om een
verandering van gemaakte werkafspraken.
Verder geven bij de huidige meting 24 (23,5%) gemeenten aan dat er onderling afspraken
tussen gemeenten in de regio zijn gemaakt over het te voeren coffeeshopbeleid. Dit is er
één meer dan twee jaar geleden toen 23 (22,5%) gemeenten zeiden regionale afspraken
te hebben gemaakt. Deze gemeenten maken voornamelijk onderlinge afspraken over het
maximum aantal coffeeshops in de regio. Het kan gaan om een maximumaantal voor de
gehele regio of afspraken over in welke gemeenten er wel en geen coffeeshops kunnen
worden gevestigd. Daarnaast zijn er regionale afspraken gemaakt over het al dan niet
(actief) handhaven van het Ingezetenencriterium (I-criterium). Gemeenten in dezelfde
regio spreken in dat geval af dat alle gemeenten in een regio het I-criterium wel of juist
niet handhaven.
20

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Negen gemeenten (8,8%) specificeren hun beleid nader als zijnde een vestigingsbeleid. In
deze gemeenten mogen coffeeshops zich vestigen als het maximumbeleid dat toestaat en
alleen als er aan de gestelde vestigingscriteria wordt voldaan. Bij de vorige meting werd
‘vestigingsbeleid’ door geen enkele gemeente als nadere specificatie genoemd. Het is
onduidelijk waardoor deze verschuiving wordt veroorzaakt, maar een mogelijke verklaring
is dat gemeenteambtenaren de term ‘vestigingsbeleid’ in de afgelopen twee jaar anders
zijn gaan interpreteren.
Verder blijkt het aantal gemeenten dat het beleid als zijnde een uitsterfbeleid specificeert
te zijn gedaald. Zes (5,9%) gemeenten specificeren hun beleid eind 2020 als een
uitsterfbeleid, hetgeen er zes minder zijn dan de 12 (toen 11,8%) van twee jaar geleden.
Gezien de goede afstemming van vraag en aanbod vinden zes gemeenten het niet langer
noodzakelijk om op vermindering van het aantal coffeeshops aan te sturen; zij hebben hun
uitsterfbeleid daarom losgelaten.
Figuur 3.2 Gemeenten met een gedoogbeleid die het beleid nader gespecificeerd hebben in
2020, in % (meerdere antwoorden mogelijk) (n=102)
Maximumbeleid

99

Regionale afspraken

23,5

Vestigingsbeleid

8,8

Uitsterfbeleid

5,9

Regionaal beleid

4,9

Stichtingsmodel

4,9

Ontmoedigingsbeleid

2

Verminderingsbeleid

1
0

20

40

60

80

100

3.2 Verhouding beleid en praktijk
Zoals gezegd, hanteren bijna alle gemeenten met een coffeeshop een maximumbeleid. Bij
deze beleidsvorm stelt de gemeente in het coffeeshopbeleid een limiet aan het aantal te
vestigen coffeeshops. In 86 (84,3%) coffeeshopgemeenten is het aantal coffeeshops eind
2018 gelijk aan het maximum aantal coffeeshops dat volgens het beleid is toegestaan
(figuur 3.3). Dit aantal is iets hoger dan bij de vorige meting, toen dit in 83 (81,4%)
gemeenten het geval was.
In drie van deze 86 gemeenten wordt een afnemend maximum gehanteerd, hetgeen er
één meer is dan twee jaar geleden. Het maximum aantal coffeeshops wordt in deze
gemeenten naar beneden bijgesteld zodra een coffeeshop om wat voor reden dan ook
verdwijnt. Het aantal coffeeshops in deze gemeenten is daarom per definitie gelijk aan het
maximum.

Gemeentelijk beleid

21

Voor 10 (9,8%) gemeenten geldt dat het aantal coffeeshops in de gemeente lager is dan
het vastgestelde maximum. Bij de vorige meting ging het nog om 11 (10,8%) gemeenten.
6 van de 10 gemeenten hebben maatregelen genomen om te zorgen dat er in de nabije
toekomst coffeeshops kunnen bijkomen, zodat in de lokale vraag naar cannabis kan worden
voorzien. Vier gemeenten zeggen in het algemeen te gaan verkennen hoe het aantal
coffeeshops kan worden uitgebreid, terwijl twee gemeenten aangeven dat zij de wachtlijst
met aanvragen voor nieuwe coffeeshops gaan afhandelen.
In vijf (4,9%) gemeenten is het aantal coffeeshops hoger dan het maximum. Dat zijn er
drie minder dan bij de vorige meting toen het om acht (7,8%) gemeenten ging. Twee van
de vijf gemeenten geven expliciet aan een uitsterfbeleid te hanteren om het aantal
coffeeshops nader met het maximum overeen te stemmen.
Figuur 3.3 Coffeeshopgemeenten met een lager, gelijk of hoger aantal
coffeeshops dan het vastgestelde maximum in 2020, in %
(n=102)
100

84,3

80
60
40
20

9,8

4,9

1

Hoger

Niet van
toepassing

0
Lager

Gelijk

3.3 Aanvullende maatregelen
Gemeenten kunnen aanvullende maatregelen in hun coffeeshopbeleid opnemen om
bijvoorbeeld drugstoerisme en de niet-gedoogde verkoop van cannabis tegen te gaan. In
deze paragraaf wordt besproken in hoeverre gemeenten gebruik maken van dergelijke
aanvullende maatregelen. Achtereenvolgens worden de Wet Bibob, de mogelijkheden om
niet-gedoogde verkoop van cannabis tegen te gaan (Artikel 13b van de Opiumwet en
Artikel 174a van de Gemeentewet) en de maatregelen om drugstoerisme tegen te gaan
besproken.

Wet Bibob
Sinds 1 juni 2003 kunnen gemeenten gebruik maken van de Wet Bibob. Deze wet heeft
als doel de integriteit van bestuursorganen te waarborgen. De Wet Bibob is van toepassing
op (bepaalde) vergunningen, subsidies, aanbestedingen en vastgoedtransacties.
Coffeeshops vallen ook onder het bereik van Wet Bibob. Gemeenten kunnen op basis van
deze wet een vergunningaanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken als er
een ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt.

22

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

De Wet Bibob is volgens de gemeenteambtenaren in 2020 vaker toegepast met betrekking
tot vergunningverlening aan coffeeshophouders dan in de vorige meting. Voor 2020 zeggen
ambtenaren van 26 (25,5%) gemeenten dat het is toegepast, terwijl dat er voor 2018 21
(20,6%) waren (figuur 3.4). Ook de frequentie is toegenomen. Volgens ambtenaren is de
Wet Bibob 120 keer toegepast in 2020, tegen 89 toepassingen in 2018. Het aantal
toepassingen valt in 2020 vooral hoger uit dan in 2018, omdat één gemeente een zeer
groot aantal coffeeshops heeft laten screenen met behulp van de Wet Bibob.
In 63 (61,8%) gemeenten is de Wet Bibob voor coffeeshops niet toegepast in 2020, aldus
de gemeenteambtenaren, terwijl de gemeenten in algemene zin wel gebruik maken van
de wet. Van de 102 gemeenten geven 11 (10,8%) aan in het geheel geen gebruik te maken
van de Wet Bibob, hetgeen twee minder zijn dan bij de vorige meting. Twee (2%)
ambtenaren zeggen niet (zeker) te weten of hun gemeente gebruik maakt van de Wet
Bibob. Dat zijn er wat minder dan bij de vorige meting. Eind 2018 wisten zes (5,9%)
gemeenteambtenaren dit niet.
Figuur 3.4 Coffeeshopgemeenten die wel en niet gebruik maken van de Wet Bibob en deze
voor coffeeshops hebben toegepast in 2020, in % (n=102)
100
90
80
70

61,8

60
50
40

25,5

30
20

10,8

10

2

0
Maakt gebruik van
BIBOB en toegepast

Maakt gebruik van
BIBOB, maar niet
toegepast

Maakt geen gebruik Weet niet / Niet zeker
van BIBOB

Tegengaan niet-gedoogde verkoop van cannabis
Om de niet-gedoogde verkoop van cannabis tegen te gaan kunnen zowel gemeenten met
als gemeenten zonder coffeeshops gebruik maken van de Opiumwet (artikel 13b) en de
Gemeentewet (artikel 174a). Artikel 13b van de Opiumwet stelt de burgemeester in staat
om bestuursdwang toe te passen als er in ‘woningen en daarbij behorende erven’ of
‘lokalen’ soft- of harddrugs worden verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe
aanwezig zijn. Voor ‘woningen’ en 'niet voor het publiek toegankelijke lokalen’ kan tevens
worden opgetreden op grond van artikel 174a van de Gemeentewet. Beide wetten kunnen
tevens toegepast worden met betrekking tot wietteelt en de illegale verkoop van
harddrugs.
Uitsplitsing niet-gedoogde verkoop van softdrugs, harddrugs en wietteelt
Bij voorgaande metingen bleek dat het voor gemeenteambtenaren soms niet duidelijk was dat zij
de vraag alleen voor de niet-gedoogde verkoop van softdrugs moesten beantwoorden. Om
misverstanden te voorkomen wordt sinds de meting over 2018 daarom gevraagd naar het totale
Gemeentelijk beleid

23

aantal toepassingen en de uitsplitsing van het totaal naar niet-gedoogde verkoop van softdrugs
en harddrugs en wietteelt. In de praktijk blijkt een deel van de ambtenaren het totale aantal
toepassingen niet te weten en/of geen uitsplitsing van het totaal te kunnen maken. Wanneer
ambtenaren de uitsplitsing niet kunnen maken, maar wel het totale aantal toepassingen weten,
hebben zij alleen het totale aantal toepassingen ingevuld.

Opiumwet
Met betrekking tot de niet-gedoogde verkoop van softdrugs hebben 18 (17,6%) van de
102 coffeeshopgemeenten in 2020 artikel 13b van de Opiumwet toegepast, terwijl 15
(14,7%) gemeenten dat niet hebben gedaan (figuur 3.5). Er is een hoog aantal gemeenten
waarvan niet bekend is of zij van het artikel gebruik hebben gemaakt. Het gaat om 69
(67,6%) gemeenten. Uit navraag bij gemeenteambtenaren blijkt dat de uitbraak van
COVID-19 hiervoor de voornaamste reden is. De prioriteiten van medewerkers die dit
bijhouden en deze cijfers normaliter aanleveren liggen elders en andere afdelingen zijn
slechter bereikbaar, aldus de ambtenaren.
De 18 gemeenten die het artikel hebben toegepast zeggen het artikel in totaal 211 keer te
hebben gebruikt voor softdrugs. Bij de vorige meting pasten 23 gemeenten het artikel in
dit verband in totaal 81 keer toe. Dat het aantal toepassingen in 2020 beduidend hoger
ligt, komt door twee gemeenten die beide aangeven het artikel meer dan 50 keer te hebben
toegepast, vanwege een periodieke screening. Zowel bij de huidige als bij de vorige meting
merken verschillende ambtenaren overigens op niet zeker te weten of het aantal dat zij
noemen uitsluitend betrekking heeft op de niet-gedoogde verkoop van softdrugs.
Artikel 13b van de Opiumwet is in 2020 in elk geval door 30 (29,4%) gemeenten toegepast
voor harddrugs en voor wietteelt. In totaal hebben ten minste 44 (43,1%) gemeenten het
artikel toegepast voor één of meer van de hiervoor genoemde categorieën. Ook hier is het
aantal gemeenten waarvan niet bekend is of het artikel is toegepast relatief hoog.
Figuur 3.5

Gemeenten die artikel 13b van de Opiumwet hebben toegepast voor softdrugs, harddrugs,
wietteelt en in totaal in 2020, in % (n=102)

Softdrugs

17,6

14,7

67,6

Harddrugs

29,4

9,8

60,8

Wietteelt

29,4

9,8

60,8

Totaal

43,1
0%

20%
Wel toegepast

24

7,8
40%

49,0
60%

Niet toegepast

80%

100%

Weet niet

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Gemeentewet
Artikel 174a van de Gemeentewet is in 2020 door één (1%) gemeente toegepast in
verband met de niet-gedoogde verkoop van softdrugs (figuur 3.6). Deze gemeente heeft
het artikel één keer toegepast. Bij de vorige meting werd het artikel door drie (2,9%)
gemeenten drie keer gebruikt met betrekking tot softdrugs. Verder zeggen 39 (38,2%)
gemeenten dat zij het artikel niet hebben gebruikt en geven 62 (60,8%) aan dit niet zeker
te weten.
Voor harddrugs hebben vier (3,9%) gemeenten in 2020 artikel 174a van de Gemeentewet
toegepast, terwijl drie (2,9%) gemeenten het artikel hebben toegepast in verband met
wietteelt. In totaal hebben zes (5,9%) gemeenten het artikel toegepast met betrekking tot
softdrugs, harddrugs en/of wietteelt.
Figuur 3.6 Gemeenten die artikel 174a van de Gemeentewet hebben toegepast voor
softdrugs, harddrugs en wietteelt in 2020, in % (n=102)

Softdrugs 1

38,2

60,8

Harddrugs 3,9

37,3

58,8

Wietteelt 2,9

37,3

59,8

Totaal

5,9
0%

57,8
20%
Wel toegepast

40%

36,3
60%

Niet toegepast

80%

100%

Weet niet

Drugstoerisme
Coffeeshops in Nederland kunnen aantrekkingskracht hebben op buitenlandse
(soft)drugstoeristen. Vier (3,9%) coffeeshopgemeenten geven aan dat zij extra
maatregelen - naast het I-criterium - hebben genomen om het drugstoerisme (in algemene
zin) in hun gemeente aan banden te leggen. In de vorige meting gaven drie (2,9%)
coffeeshopgemeenten aan extra maatregelen te hebben genomen om drugstoerisme in
hun gemeente tegen te gaan.
Net als in de vorige meting zeggen twee (2%) gemeenten het G-criterium aangescherpt
te hebben, waardoor een lager aantal gram softdrugs per dag per klant verkocht mag
worden. De overige twee gemeenten nemen maatregelen om de aanwezigheid van
straatdealers terug te dringen. Eén van deze gemeenten geeft net als bij de vorige meting
aan dat zij de straathandel bestrijdt met cameratoezicht en gebiedsverboden
gecombineerd met een verbod op het openbare gebruik van drugs in het stadscentrum.
De andere gemeente zegt een bepaling in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) te
hebben opgenomen om samenscholing van dealers tegen te gaan.

Gemeentelijk beleid

25

3.4 Toekomstplannen
Alle 102 coffeeshopgemeenten is ook gevraagd of zij plannen hebben om hun
coffeeshopbeleid in de komende jaren te gaan wijzigen. Van de 102 coffeeshopgemeenten
zijn 50 (49%) van plan om wijzigingen door te voeren in 2021 en 2022. Bij de vorige
meting waren er 47 (46,1%) coffeeshopgemeenten met toekomstplannen. Van deze 47
gemeenten blijken 16 (34%) hun beleid daadwerkelijk te hebben aangepast. Het gaat hier
voor het grootste deel om een algehele actualisatie van het gemeentelijk coffeeshopbeleid.
Over het algemeen lijkt te gelden, dat des te concreter de toekomst-plannen bij de vorige
meting zijn toegelicht, des te groter de kans is dat ze bij de huidige meting zijn
doorgevoerd.
Van de 49 gemeenten die van plan zijn om de komende twee jaren wijzigingen door te
voeren in hun beleid geven 23 (46%) gemeenten aan dat deze plannen (nog) niet concreet
uitgewerkt en/of vertrouwelijk zijn. Van de 26 gemeenten die wel concrete plannen hebben
om het beleid aan te passen - en bij wie dat niet vertrouwelijk is - geven negen gemeenten
aan dat het coffeeshopbeleid is verouderd en daarom geactualiseerd wordt, terwijl
eveneens negen gemeenten plannen hebben om hun beleid te wijzigen in verband met
(eventuele) deelname aan het experiment gesloten coffeeshopketen. Vier gemeenten gaan
het beleid actualiseren, omdat zij gaan fuseren met een nabijgelegen gemeente. Eén
gemeente met toekomstplannen geeft aan de voorwaarden voor de gedoogverklaring van
coffeeshops in de toekomst aan te willen passen.
Ambtenaren in drie gemeenten geven aan dat hun gemeente voornemens is het beleid te
wijzigen in verband met ‘schaarse vergunningen’. Op basis van dit principe zou het
gelijkheidsbeginsel van kracht moeten zijn bij de verdeling van vergunningen als een limiet
geldt voor het aantal dat kan worden verstrekt. Er is discussie over of de verplichting ook
geldt voor coffeeshops, maar de medewerkers in deze drie gemeenten menen dat dit wel
het geval is. In deze drie gemeenten wordt daarom verkend hoe aan (potentiële)
gegadigden gelijke kansen kunnen worden geboden voor het in aanmerking komen van
een gedoogverklaring.

26

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

4. HANDHAVINGSBELEID

Alle

gemeenten die ten minste één coffeeshop gedogen dienen de landelijke

AHOJGI-criteria te handhaven. Daarnaast kunnen gemeenten er voor kiezen om
vestigings- en/of overige criteria te hanteren. In dit hoofdstuk behandelen we allereerst in
hoeverre gemeenten de AHOJGI-, vestigings- en overige criteria in hun beleid hebben
vastgelegd. Vervolgens bespreken we welke instanties verantwoordelijk zijn voor de
handhaving van de criteria en welke acties daarvoor ondernomen worden. Ook besteden
we aandacht aan het sanctiebeleid van gemeenten. Daarbij gaan we na hoeveel
overtredingen er van elk van de criteria zijn geweest in 2020 en tot welke sancties deze
hebben geleid.

4.1 AHOJGI-criteria en Maximale handelshoeveelheid
In de Aanwijzing Opiumwet van het OM worden de landelijke gedoogkaders voor
coffeeshops weergegeven. Gemeenten kunnen binnen dit landelijke kader invulling geven
aan het eigen coffeeshopbeleid. Daarbij mogen gemeenten afwijken van de formulering in
de Aanwijzing Opiumwet mits dit geen verruiming van de gestelde kaders tot gevolg heeft.

AHOJGI-criteria
Hoeveel gemeenten met een coffeeshopbeleid de handhaving van de AHOJGI-criteria en
de Maximale handelshoeveelheid (in een handhavingsarrangement) hebben vastgelegd, is
weergegeven in figuur 4.1. Voor het H-, O-, en J- en criterium geldt dat alle 102
coffeeshopgemeenten dit in het beleid hebben opgenomen. Voor het A-criterium (100
gemeenten), het G-criterium (101 gemeenten) en het criterium voor de Maximale
handelshoeveelheid (100 gemeenten) is dit voor bijna alle gemeenten het geval. Op criteria
die niet in het beleid zijn opgenomen wordt geen toezicht gehouden en kan niet worden
gehandhaafd.
Eveneens in overeenstemming met de vorige meting is dat de handhaving van het Icriterium door minder gemeenten (in een handhavingsarrangement) is vastgelegd dan de
overige criteria. Dit aantal is lager dan bij de vorige metingen. In 2020 zeggen 76
gemeenten (74,5%) het I-criterium in het beleid te hebben opgenomen, terwijl dat er in
2018 nog 86 (84,3%) waren.
Enerzijds kan de daling in het aantal gemeenten dat het I-criterium in het beleid heeft
vermeld, worden verklaard door aanpassingen in het coffeeshopbeleid van enkele
gemeenten. Sommige gemeenten geven inderdaad aan dat zij het I-criterium hebben
losgelaten ten opzichte van de vorige meting. Anderzijds bestaat het vermoeden dat deze
vraag bij de vorige meting door enkele ambtenaren onjuist is geïnterpreteerd, waardoor
het percentage bij de vorige meting waarschijnlijk ten onrechte hoger is uitgevallen. Enkele
ambtenaren geven mondeling aan dat zij bij de vorige meting hebben ingevuld dat het
I-criterium wel in het beleid is opgenomen als daarin expliciet wordt aangeven dat het
Handhavingsbeleid

27

I-criterium niet in het beleid staat en dus niet gehandhaafd wordt. In deze meting is
explicieter gevraagd naar de handhaving van het I-criterium, waardoor we ambtenaren
tijdig op de onjuiste interpretatie van de vraag hebben kunnen wijzen.
Figuur 4.1

100

98

Coffeeshopgemeenten die de handhaving van de AHOJGI-criteria en
de
Maximale
handelshoeveelheid
(Max
HH)
(in
een
handhavingsarrangement) hebben vastgelegd in 2020, in %
(n=102)
100

100

100

99

98
74,5

80
60
40
20
0
A

H

O

J

G

I

Max HH

Definities AHOJGI-criteria
De meeste gemeenten nemen bij het vastleggen van de criteria de definities over uit de
Aanwijzing Opiumwet van het OM. Vier (3,9%) gemeenten wijken hiervan af. Dat zijn er
evenveel als bij de vorige meting. Het gaat om de volgende afwijkingen en ontwikkelingen:
• Twee gemeenten hanteren, net als bij de vorige meting, ten aanzien van het G-criterium
een lagere maximale transactiehoeveelheid dan de vijf gram die in de Aanwijzing
Opiumwet staat; respectievelijk twee en drie gram per klant per dag.
• Eén gemeente heeft het beleid zo ingericht, dat er bij een handelsvoorraad van tussen
de 500 en 1.000 gram slechts een formele waarschuwing aan de coffeeshops hoeft te
worden gegeven. In deze gemeente worden pas sancties (zoals sluiting) opgelegd als
de handelsvoorraad de 1.000 gram te boven gaat.
• Eén gemeente heeft, net als bij de vorige meting, in het beleid opgenomen dat er pas
sancties worden opgelegd bij een maximale handelsvoorraad die de 1.000 gram te
boven gaat. Bij een handelsvoorraad tussen de 500 en 1.000 gram volgt een formele
waarschuwing.

Handhaving Ingezetenencriterium
Op basis van de landelijke richtlijnen worden gemeenten geacht het I-criterium in het
beleid op te nemen. Uit bovenstaande blijkt dat het I-criterium niet door alle
coffeeshopgemeenten in het beleid is opgenomen in tegenstelling tot vrijwel alle andere
landelijke gedoogcriteria.
Nederlandse coffeeshopgemeenten gaan daarnaast verschillend om met de handhaving
van het I-criterium. In het kader van ‘lokaal maatwerk’ kunnen gemeenten in de lokale
driehoek afstemmen of al dan niet actief op dit criterium wordt gehandhaafd. De volgende
vier alternatieven kunnen worden onderscheiden:1
• Gemeenten hebben het I-criterium niet in het beleid opgenomen en handhaven het dus
niet;

1

R. Mennes, I. Schoonbeek, J. van der Molen, B. Bieleman (2018). Monitor ontwikkelingen
coffeeshopbeleid: meting 2017. Breuer&Intraval, Groningen.
28

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

• Gemeenten hebben het I-criterium wel in het beleid opgenomen, maar handhaven het
niet actief;
• Gemeenten hebben het I-criterium wel in het beleid opgenomen en handhaven het met
lage prioriteit;
• Gemeenten hebben het I-criterium wel in het beleid opgenomen en handhaven het met
hoge prioriteit.
Aan gemeenteambtenaren is - voor de tweede keer in het kader van deze monitor gevraagd of hun gemeente het I-criterium handhaaft en zo ja, met welke prioriteit. De
resultaten zijn weergegeven in figuur 4.2. De belangrijkste bevindingen zijn:
• Het I-criterium staat niet in het beleid van 26 (25,5%) van de 102
coffeeshopgemeenten. Er kan in deze gemeenten dan ook niet actief op het criterium
worden gehandhaafd. Bij de vorige meting ging het nog om 16 (15,7%) gemeenten. De
verklaring hiervoor is tweeledig. Enerzijds is in enkele gemeenten het I-criterium
‘opgeschort’ en anderzijds lijken enkele ambtenaren de vraag bij de vorige meting
onjuist te hebben geïnterpreteerd, waardoor het percentage toen lager is uitgevallen.
• Voor 41 (40,2%) gemeenten geldt dat het I-criterium wel in het beleid staat, maar dat
er geen actieve handhaving plaatsvindt. Dat zijn er acht minder dan bij de vorige
meting. In de praktijk is de situatie in deze gemeenten hetzelfde als die in de hierboven
beschreven gemeenten.
• In 30 (29,4%) gemeenten wordt het I-criterium met lage prioriteit gehandhaafd. Als de
antwoorden van deze gemeenten nader worden geanalyseerd dan blijken zij in de
praktijk doorgaans niet op de naleving van dit criterium te controleren bij de
coffeeshops. De voornaamste reden die gemeenten daarvoor hebben is dat zij zeer
weinig drugstoerisme kennen. Gemeenten in deze categorie zeggen wel op handhaving
over te gaan als zij signalen zouden ontvangen van overlast als gevolg van
drugstoerisme. Er gelden daarom ook sancties ten aanzien van het I-criterium die ook
in het handhavingsarrangement zijn opgenomen. Deze hoeven in de praktijk vrijwel
nooit te worden opgelegd.
• Voor vijf (4,9%) coffeeshopgemeenten geldt dat er met hoge prioriteit wordt
gehandhaafd op het I-criterium. Dat zijn er twee minder dan bij de vorige meting. Voor
de gemeenten in deze categorie geldt dat het I-criterium wordt gehandhaafd zoals dat
in het landelijk coffeeshopbeleid is beschreven: niet-ingezetenen van Nederland hebben
geen toegang tot de coffeeshops en aan hen mag geen cannabis worden verkocht. Er
wordt hierop gecontroleerd in de coffeeshops in de gemeenten.
Figuur 4.2

Coffeeshopgemeenten die het I-criterium al dan niet in het beleid hebben
opgenomen en het handhaven met lage of hoge prioriteit in 2020, in %
(n=102)

100
80
60
40

40,2
25,5

20

29,4
4,9

0
Niet in beleid

Handhavingsbeleid

Wel in beleid, maar
geen actieve
handhaving

Handhaving met lage Handhaving met hoge
prioriteit
prioriteit

29

4.2 Vestigingscriteria
Naast de AHOJGI-criteria en de Maximale handelshoeveelheid kunnen gemeenten
aanvullende criteria hanteren. Zo kunnen zij criteria opstellen waaraan de locatie van een
coffeeshop moet voldoen wil deze in aanmerking komen voor een gedoogverklaring c.q.
gedoogstatus. Deze criteria worden doorgaans aangeduid met de term ‘vestigingscriteria’.
Nadere toelichting voornaamste vestigingscriteria
• Afstandscriterium: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd binnen een bepaalde afstand van
een onderwijsvoorziening;
• Woon- en leefklimaat: de vestiging van een coffeeshop mag geen negatief effect hebben op
het woon- en leefklimaat van de directe omgeving;
• Horecabestemmingsplan: coffeeshops kunnen alleen gevestigd worden op locaties met een
horecabestemming;
• Binnen afgebakend gebied: coffeeshops kunnen alleen worden gevestigd binnen een specifiek
afgebakend gebied;
• Niet bij jongerenvoorziening: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd in de nabijheid van
een jongerenvoorziening. Sommige gemeenten brengen dit onder in een afstandscriterium;
• Onderlinge afstand coffeeshops: er moet een minimale afstand zijn tussen twee coffeeshops;
• Niet bij horeca, winkels en bedrijven: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd in de nabijheid
van horeca, winkels en bedrijven. Het varieert per gemeente voor welk soort horeca, winkels
of bedrijven dit vestigingscriterium geldt;
• Niet bij daklozen- en of verslaafdenopvang: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd in de
nabijheid van een daklozen- en of verslaafdenopvang. Sommige gemeenten spreken in plaats
daarvan over ‘voorzieningen voor kwetsbare groepen’;
• Geen verbinding tussen woning en coffeeshop: er mag geen coffeeshop worden gevestigd als
deze in verbinding staat met een woning;
• Parkeergelegenheid: bij de vestiging van een coffeeshop dient voldoende parkeergelegenheid
te worden gerealiseerd.

Ook bij deze meting is gemeenteambtenaren gevraagd welke vestigingscriteria zij in het
coffeeshopbeleid hebben opgenomen. De belangrijkste bevindingen zijn als volgt:
• Van de 102 coffeeshopgemeenten hanteren 94 (92,2%) ten minste één
vestigingscriterium (figuur 4.3). Dit is onveranderd ten opzichte van de voorgaande
meting over 2018 en ook in 2016 was dit het geval.
• Het afstandscriterium is nog steeds het meest gehanteerde vestigingscriterium door
coffeeshopgemeenten. Het is eind 2020 door 86 (91,5%) van de 102 gemeenten
vastgesteld. Dat zijn er net zoveel als bij de vorige meting.
• Van alle vastgestelde additionele criteria is het vestigingscriterium over de
parkeergelegenheid om en nabij coffeeshops - net als bij de vorige meting - door de
minste gemeenten vastgesteld, namelijk vier (3,9%).
• In 2020 hebben 29 (28,4%) gemeenten een vestigingscriterium in het beleid
opgenomen, waarbij er een minimale onderlinge afstand tussen coffeeshops moet zijn.
Ten opzichte van de vorige meting heeft één gemeente zo’n criterium aan het beleid
toegevoegd.
• Eind 2020 hebben 28 gemeenten (27,5%) een criterium in het beleid opgenomen dat
in de categorie ‘overig’ valt. Dat zijn er vijf meer dan bij de vorige meting. Het gaat hier
om zeer specifieke criteria die uitsluitend van toepassing zijn op de lokale situatie. Er

30

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

moet hierbij bijvoorbeeld worden gedacht aan criteria waarmee vestiging in de buurt
van specifieke panden en langs specifieke routes wordt uitgesloten.
Figuur 4.3

Coffeeshopgemeenten die al dan niet vestigingscriteria hanteren voor het
gedogen van een coffeeshop in 2020, in % (n=102)2
Afstandscriterium

84,3

Woon- en leefklimaat

57,8

Horecabestemmingsplan

43,1

Binnen afgebakend gebied

42,2

Niet bij jongerenvoorziening

36,3

Onderlinge afstand coffeeshops

28,4

Niet bij horeca, winkels en bedrijven

23,5

Niet bij daklozen- en of verslaafdenopvang

10,8

Geen verbinding tussen woning en coffeeshop

5,9

Parkeergelegenheid

3,9

Overig

27,5

Geen vestigingscriteria

7,8
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90 100

Afstandscriterium
Hieronder gaan we nader in op het vestigingscriterium dat door de meeste gemeenten 86 (84,3%) van de 102 - wordt gehanteerd, te weten een afstandscriterium. Het
afstandscriterium zou per 1 januari 2014 aan de landelijke gedoogcriteria worden
toegevoegd, in november 2012 liet de minister van Veiligheid en Justitie echter per brief
aan de Tweede Kamer weten dat dit criterium niet via de landelijke regels zou worden
opgelegd. Het staat gemeenten sindsdien vrij om op basis van de lokale situatie een
minimale afstand tussen een coffeeshop en een onderwijsinstelling te hanteren.
Gemeenten geven dan ook verschillend invulling aan het afstandscriterium. Zij kunnen zelf
bepalen op welke onderwijsinstellingen het afstandscriterium betrekking heeft en wat de
minimale afstand moet zijn tussen een onderwijsinstelling en een coffeeshop.

Minimale afstand
Van de 86 gemeenten met een afstandscriterium hebben 83 (96,5%) de minimale afstand
tussen een coffeeshop en een onderwijsinstelling vastgelegd in het coffeeshopbeleid. Dat
2

Voor deze figuur (4.3) - met uitzondering van de informatie over het afstandscriterium - en figuur 4.6 geldt dat
niet alle vestigingscriteria bij elke meting steeds opnieuw worden uitgevraagd. In plaats daarvan wordt alleen
gevraagd naar de laatste wijzigingen die in de vestigingscriteria hebben plaatsgevonden. De reden hiervoor is
het beperkt houden van lengte van de vragenlijst en zodoende de belasting voor gemeenteambtenaren. De
onderzoekers krijgen bij de huidige meting de indruk dat ambtenaren goed aangeven welke nieuwe criteria er
zijn bijgekomen, maar dat minder goed wordt aangeduid welke criteria zijn komen te vervallen. Mogelijk vallen
de percentages in de figuur hierdoor hoger uit. Het betreft een aandachtspunt voor het vervolg van deze monitor.
Handhavingsbeleid

31

is er één minder dan bij de vorige meting. In figuur 4.4 is weergegeven welke minimale
afstand deze 83 gemeenten hanteren in hun lokale afstandscriterium. Er zijn enkele lichte
verschuivingen waarneembaar ten opzichte van de vorige meting:
• Net als bij de vorige meting hanteren de meeste gemeenten een afstand van 250 meter
of minder. Het gaat om 45 (52,3%) van de 86 gemeenten met een afstandscriterium.
Dat zijn er zes minder dan bij de vorige meting; toen ging het om 51 (59,3%) van de
86 gemeenten. Van deze zes gemeenten hebben vijf de afstand verruimd en laat één
gemeente de afstand nu afhangen van de locatie en/of het type onderwijsinstelling.
• Een afstand van meer dan 250 meter wordt door 34 (39,5%) van de 86 gemeenten
gehanteerd. Dat zijn er vijf meer dan bij de vorige meting toen het om 29 (28,4%) van
de 102 coffeeshopgemeenten ging. Voor de gemeenten die een afstand van meer dan
250 meter hanteren, geldt - net als bij de vorige meting - dat het meestal om 300 of
350 meter gaat.
• Twee relatief kleine groepen gemeenten met een afstandscriterium laten de afstand
afhangen van de locatie van de coffeeshop of het type onderwijsinstelling (4,7%) of
hebben de afstand niet specifiek vastgelegd (3,5%).
Figuur 4.4

Coffeeshopgemeenten met een afstandscriterium die de afstand tot
onderwijsinstellingen al dan niet specifiek hebben vastgelegd in het
coffeeshopbeleid in 2020, in % (n=86)

100
80
52,3

60

39,5

40
20

4,7

3,5

0
Afstand afhankelijk
van locatie en type
onderwijsinstelling

Afstand niet specifiek Afstand ≤ 250 meter
vastgelegd

Afstand > 250 meter

Coffeeshops die binnen de afstand vallen
In negen gemeenten zijn één of meer coffeeshops op een geringere afstand van
onderwijsinstellingen gevestigd dan het afstandscriterium voorschrijft. In totaal gaat het
om 13 coffeeshops in deze negen gemeenten. Bij de vorige meting ging het nog om 11
coffeeshops in zeven gemeenten. Van de negen gemeenten geven er vier aan dat de
coffeeshops die binnen de afstand vallen al op de huidige locatie waren gevestigd voordat
het afstandscriterium lokaal werd vastgesteld. Voor deze coffeeshops wordt een
uitzondering gemaakt, aldus de gemeenten. Er is sprake van een zogenoemd
overgangsbeleid. Bij de overige vijf gemeenten wordt formeel gezien geen uitzondering
gemaakt voor coffeeshops die binnen de afstand vallen. Echter, het feit dat het aantal
coffeeshops in deze vijf gemeenten al jaren niet is gewijzigd, doet vermoeden dat er ook
hier in de praktijk sprake is van een ‘overgangsbeleid’.
Type onderwijsinstelling
Naast de afstand kunnen gemeenten ook aangeven voor welke onderwijsinstellingen het
afstandscriterium geldt. In 81 (94,2%) van de 86 gemeenten met een afstandscriterium
32

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

geldt het criterium in ieder geval voor het voortgezet onderwijs (figuur 4.5). In
respectievelijk 47 (54,7%) en 64 (74,4%) van de 86 gemeenten met een afstandscriterium
geldt dit voor basisscholen en het Middelbaar Beroeps Onderwijs (MBO). Verder zijn er 12
(14%) gemeenten die een afstandscriterium laten gelden voor onderwijsinstellingen die
we onder de categorie ‘overig’ scharen. Het gaat hier vooral om scholen voor het speciaal
onderwijs, jeugdinstellingen en jongerencentra. Net als bij de vorige meting zijn er - binnen
de categorie overig - vier (4,7%) gemeenten waar het afstandscriterium voor ‘scholen’ in
het algemeen geldt.
Figuur 4.5

Coffeeshopgemeenten met een afstandscriterium die al dan niet hebben
vastgelegd in het coffeeshopbeleid voor welke onderwijsinstellingen het
afstandscriterium geldt in 2020, in % (n=86)

100

94,2
74,4

80
54,7

60
40
20

14

4,7

0
'Scholen' in het
algemeen

Basisscholen

Voortgezet
onderwijs

MBO

Overig

Uit een nadere analyse blijkt dat de meeste gemeenten het afstandscriterium laten gelden
voor twee typen onderwijsinstellingen. Het gaat om 40 (46,5%) van de 86 gemeenten. In
29 (33,7%) gemeenten is het op drie typen onderwijsinstellingen van toepassing. In
respectievelijk acht (9,3%) en zeven (8,1%) gemeenten geldt het afstandscriterium voor
vier of één type onderwijsinstelling(en).

4.3 Overige criteria
Gemeenten kunnen ook criteria hanteren die niet zozeer betrekking hebben op de vestiging
van een coffeeshop, maar wel een voorwaarde zijn voor het geven van de gedoogstatus.
Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het schoonhouden van de omgeving rondom
de coffeeshop, de aanwezigheid van preventiemateriaal (zoals folders over verantwoord
cannabisgebruik) in de coffeeshop en het zichtbaar zijn van de huisregels/prijslijst.
Vanwege de grote diversiteit aan overige criteria is gekozen voor een categorisering.
We onderscheiden zes categorieën die elk gericht zijn op een ander aspect van de
coffeeshop. Het gaat om:
• de omgeving van de shop (met name het schoonhouden daarvan);
• de beheerder en het personeel van de shop (met name het volgen van cursussen);
• preventie en voorlichting (met name de aanwezigheid van voorlichtingsmateriaal);
• de bedrijfsvoering (met name de aanwezigheid van de bedrijfsleider);
• openings- en sluitingstijden (waarvan niet mag worden afgeweken);
• en overige aspecten (groot scala aan andere uiteenlopende voorwaarden).
Handhavingsbeleid

33

Ten opzichte van twee jaar geleden is er nagenoeg niets veranderd. Van de 102
coffeeshopgemeenten hebben 92 (90,2%) ten minste één overig criterium in hun beleid
opgenomen. In figuur 4.6 is te zien dat 66 (64,7%) van de 102 gemeenten zich met een
overig criterium richten op de beheerder van de shop en het personeel dat er werkzaam
is. Voorbeelden hiervan zijn dat de beheerder ervaring moet hebben met het exploiteren
van een coffeeshop, dat er permanent iemand van het personeel aanwezig moet zijn en
dat medewerkers een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) moeten kunnen overleggen.
In wat mindere mate richten gemeenten zich met overige criteria op de omgeving van de
shop (voornamelijk het verbieden van terrassen bij coffeeshops), openings- en
sluitingstijden, preventie (voornamelijk de aanwezigheid van voorlichtingsmateriaal in de
coffeeshop) en de bedrijfsvoering (voornamelijk het niet verkopen van smart- en/of
ecodrugs in de coffeeshop).
Er zijn in totaal vier soorten wijzigingen in vijf verschillende gemeenten, te weten:
• In twee gemeenten zijn bijkomende criteria toegevoegd waardoor coffeeshops worden
verplicht om voorlichting aan hun klanten te geven over cannabisgebruik. Eén van deze
gemeenten stelt daarbij ook als voorwaarde dat er personeel wordt aangesteld dat
beschikt over voldoende kennis en inzicht m.b.t. de risico's van cannabisgebruik.
• Eén gemeente geeft aan dat de vergunninghouder van de gedoogverklaring geen
stichting meer mag zijn.
• Eén gemeente heeft coffeeshops verplicht gesteld om ervoor te zorgen dat er zich geen
minderjarigen in de buurt van de coffeeshop ophouden.
• Twee gemeenten eisen van coffeeshops dat zij een plan van aanpak hebben met
betrekking tot openbare orde en leefbaarheid en verkeer en parkeren.
Figuur 4.6

Coffeeshopgemeenten die al dan niet bijkomende criteria hebben opgenomen ten
aanzien van het gedogen van een coffeeshop in 2020, per categorie, in % (n=102),
meerdere antwoorden mogelijk3

100
80
60

53,9

64,7
46,1

40

52,9

52
36,3

35,3

20
0
Omgeving

Beheerder en
personeel

Preventie

Bedrijfsvoering Openings- en
sluitingstijden

Overig

Geen
bijkomende
criteria

4.4 Handhavingswijze
Met de AHOJGI-criteria, de Maximale handelshoeveelheid, de vestigingscriteria en overige
criteria stelt de gemeente eisen waaraan coffeeshops in hun gemeente moeten voldoen.
In deze paragraaf behandelen we de wijze waarop deze criteria volgens het gemeentelijk
coffeeshopbeleid gehandhaafd moeten worden. Daarbij gaan we in op de handhavende
instanties en de activiteiten die zij zouden moeten ondernemen.
3

Zie voetnoot 2.

34

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Handhavende instanties
In figuur 4.7 is weergegeven welke instanties de criteria dienen te handhaven in de 102
coffeeshopgemeenten. De belangrijkste bevindingen zijn als volgt:
• Het praktische toezicht op de coffeeshops is - net als in de vorige meting - in de meeste
gemeenten de gezamenlijke taak van politie en gemeente. Het gaat om 68 (66,7%) van
de 102 gemeenten. Dat zijn er drie meer dan bij de vorige meting.
• De categorie coffeeshopgemeenten die het beleid zelf handhaven, is met zes (5,9%)
gemeenten lager dan bij de vorige meting toen het om acht (7,8%) gemeenten ging.
• In 12 (11,8%) van de 102 gemeenten handhaaft uitsluitend de politie de gedoogcriteria.
Dat zijn evenveel gemeenten als bij de vorige meting.
• In twee (2%) gemeenten verschilt de handhavende instantie per criterium. In de
praktijk verzorgt ook hier alleen de politie de handhaving, maar zij wordt bij één of twee
criteria door de gemeente ondersteund.
• Vijf (4,9%) gemeenten vallen in de categorie ‘overig’. Dat zijn er twee meer dan bij de
vorige meting. Het gaat om gemeenten die naast de politie ook andere instanties bij de
uitvoering van de handhaving betrekken, zoals het OM, de Belastingdienst en/of een
interventieteam.
Figuur 4.7

Handhavende instanties volgens het beleid van de coffeeshopgemeenten in
2020, in % (n=102)

100
80

66,7

60
40
20

11,8

5,9

4,9

2

8,8

0
Alleen politie

Alleen
gemeente

Politie en
gemeente

Overig

Per criterium
verschillend

Niet specifiek
vastgelegd

Handhavingsactiviteiten
Aan gemeenten is vervolgens gevraagd welke handhavingsactiviteiten de instanties
moeten ondernemen volgens het gemeentelijk coffeeshopbeleid. We merken op dat de
antwoordopties waaruit gemeenteambtenaren konden kiezen enigszins zijn gewijzigd ten
opzichte van de voorgaande metingen. Bij de vorige meting bleek namelijk dat er in
sommige gemeenten, waar de handhavingsactiviteiten niet specifiek waren vastgelegd in
het beleid, wel sprake was van werkafspraken die leidend waren voor de uitvoering van
het coffeeshopbeleid. Daarom is in deze meting de categorie ‘niet specifiek vastgelegd’
uitgesplitst naar een groep gemeenten die hier wél en een groep die hier géén
werkafspraken over heeft gemaakt.
De resultaten zijn weergegeven in figuur 4.8. De belangrijkste bevindingen zijn:
• Meer dan de helft van de gemeenten 53 (52%) geeft aan dat de handhavingsactiviteiten
niet specifiek zijn vastgelegd in het beleid. Van deze 53 gemeenten hebben 18 (18%)
Handhavingsbeleid

35

wel onderling werkafspraken gemaakt over welke activiteiten er zouden moeten
plaatsvinden. In vrijwel al deze 18 gemeenten is wel afgesproken dat er
onaangekondigde controles of controles na meldingen worden verricht, maar welke
varianten worden toegepast wordt elk jaar in overleg met de betrokken stakeholders
besloten.
• In bijna de helft van de gemeenten - 46 (45,1%) van de 102 - worden onaangekondigde
controles bij de coffeeshops gehouden. Dat is iets lager dan bij de vorige meting, toen
ging het om 49 (48%) van de 102 gemeenten. Het aantal gemeenten waar controles
na meldingen plaats zouden moeten vinden op basis van het beleid valt bij de huidige
meting eveneens iets lager uit. Het gaat eind 2020 om 22 (21,6%) gemeenten, terwijl
het eind 2018 om 25 (24,5%) gemeenten ging. De daling van deze twee categorieën
houdt naar verwachting verband met het aanpassen van de antwoordopties.
• In negen (8,8%) gemeenten worden ‘andere handhavingsactiviteiten’ ondernomen. Het
gaat hier onder meer om ‘aangekondigde’ controles waarvan de coffeeshopeigenaar en
het personeel vooraf op de hoogte worden gesteld.
Figuur 4.8

In beleid beoogde handhavingsactiviteiten in de coffeeshopgemeenten in 2020, in
% (n=102)

100
80
60

45,1
34,3

40

21,6

17,6

20

8,8

0
Onaangekondigde
Niet specifiek
controles
vastgelegd en geen
werkafspraken

Controles na
meldingen

Niet specifiek
Andere activiteiten
vastgelegd maar
wel werkafspraken

Frequentie controles
Aan gemeenteambtenaren is ook gevraagd hoeveel controles er bij coffeeshops zouden
moeten plaatsvinden op basis van het lokale coffeeshopbeleid. Ook hier blijkt dat er in
sommige gemeenten - waar het aantal controles niet specifiek in het beleid is vastgelegd
- werkafspraken gelden. De resultaten zijn weergeven in figuur 4.9. De belangrijkste
bevindingen zijn:
• Het aantal gemeenten dat de controlefrequentie niet specifiek in het beleid heeft
vastgelegd bedraagt 42 (41,2%). In deze gemeenten gelden ook geen werkafspraken
wat betreft het aantal uit te voeren controles. Vorig jaar ging het nog om 61 (59,8%)
van de 102 gemeenten; bij de huidige meting blijkt dat in een aanzienlijk deel van deze
gemeenten nu wel werkafspraken gelden.
• Als de controlefrequentie wel is vastgelegd (in het beleid of via werkafspraken) dan ligt
deze in de meeste gemeenten tussen de twee en vijf controles per coffeeshop per jaar.
Dit geldt in 2020 voor 43 (42,1%) van de 102 gemeenten.
• Het aantal gemeenten dat aangeeft één controle per coffeeshop per jaar te houden is
gestegen van tien (9,8%) van de 102 gemeenten bij de vorige meting naar 14 (13,7%)
gemeenten bij de huidige meting. Daarnaast ligt in drie (3%) gemeenten de
controlefrequentie hoger dan zes.
36

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Figuur 4.9

Frequentie van controles per coffeeshop volgens het beleid van de
coffeeshopgemeenten in 2020, in % (n=102)

100
80
60

41,2

40

22,5

13,7

20

19,6
2

1

6 tot 11

12 en meer

0
1

2

3 tot 5

Niet specifiek
vastgelegd en
geen
werkafspraken

Als we vervolgens vragen hoeveel controles er daadwerkelijk zijn uitgevoerd dan blijken
die in de richting te komen van hetgeen in het beleid wordt beoogd. De resultaten –
weergegeven in figuur 4.10 – laten het volgende zien:
• In 23 (22,5%) van de 102 gemeenten zijn geen controles bij coffeeshops uitgevoerd in
2020. Bij de vorige meting ging het maar om twee gemeenten. De voornaamste reden
hiervoor is de uitbraak van COVID-19, waardoor deze gemeenten geen prioriteit konden
geven aan de coffeeshopcontroles.
• Er zijn 36 (35,3%) gemeenteambtenaren die aangeven dat er één of twee controles zijn
uitgevoerd bij de coffeeshops in hun gemeente.
• In 12 (11,8%) gemeenten hebben tussen de drie en de vijf controles plaatsgevonden.
• In 31 (30,4%) van de 102 gemeenten is onbekend hoeveel controles er bij de
coffeeshops zijn uitgevoerd. Bij de vorige meting ging het nog om 36 (35,3%) van de
103 gemeenten.
Figuur 4.10

Aantal daadwerkelijk uitgevoerde controles per coffeeshop in de coffeeshopgemeenten in 2020, in % (n=102)

100
80
60
40
22,5
20

30,4
18,6

16,7

11,8

0
0

1

2

3 tot 5

0,0

0

6 tot 11

12 en meer

Onbekend

Uit een nadere analyse blijkt dat 22 (36,7%) van de 60 gemeenten die het aantal uit te
voeren controles in het beleid of via werkafspraken hebben vastgelegd, ook exact dat
aantal controles hebben uitgevoerd. In 21 (35%) gemeenten hebben minder controles
plaatsgevonden dan in hun beleid staat, terwijl in twee (3,3%) gemeenten meer controles
zijn uitgevoerd. In 15 (25%) gemeenten die het aantal uit te voeren controles in het beleid
hebben vastgesteld, is niet bekend hoeveel controles er zijn uitgevoerd.
Handhavingsbeleid

37

4.5 Sanctiebeleid4
In het geval van een overtreding van de criteria die in een gemeente van toepassing zijn,
kan de burgemeester een sanctie opleggen. Welke sanctie volgt op welke overtreding van
welk criterium is doorgaans vastgelegd in het sanctiebeleid. In deze paragraaf wordt
achtereenvolgens behandeld hoe gemeenten de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke
sancties in het gemeentelijke coffeeshopbeleid hebben vastgelegd.

Bestuursrechtelijke sancties
Van de 102 coffeeshopgemeenten geven 93 (91,2%) aan dat de bestuursrechtelijke
sancties voor het overtreden van de van toepassing zijnde gedoogcriteria formeel zijn
vastgelegd in het handhavingsarrangement. Dat zijn er drie minder dan bij vorige meting
toen het om 96 (94,1%) gemeenten ging. Van de negen gemeenten die de
bestuursrechtelijke sancties niet hebben vastgelegd, geven er vier aan dat zij tijdelijk geen
handhavingsbeleid hebben vastgelegd. Als redenen hiervoor noemen zij fusies of
actualisatie van het beleid. De overige vijf gemeenten hebben de bestuursrechtelijke
sancties simpelweg niet in hun beleid vastgelegd.
Van de 93 gemeenten die de bestuursrechtelijke sancties wel hebben vastgelegd maken
92 (98,9%) gebruik van een zogenoemd sanctietraject of stappenplan. Dit wil zeggen dat
bij herhaalde overtredingen van de criteria hogere sancties volgen. Zo volgt bij een eerste
overtreding van een criterium de sanctie uit de eerste stap, terwijl bij de tweede en derde
overtreding de sancties uit respectievelijk de tweede en derde stap volgen. Gemeenten
kunnen zelf bepalen hoeveel stappen zij per sanctietraject hanteren. Uit bovenstaande
volgt dat er dus één gemeente is die de bestuursrechtelijke sancties in het algemeen in
het beleid heeft staan, maar geen getrapt sanctieplan heeft.
Uniform en pluriform
Er kunnen twee soorten sanctietrajecten worden onderscheiden: uniform en pluriform. In het geval
van een uniform sanctietraject volgt op het (herhaaldelijk) overtreden van de van toepassing
zijnde gedoogcriteria per criterium hetzelfde sanctietraject met hetzelfde aantal stappen, terwijl
in het geval van een pluriform sanctietraject de sancties en het aantal stappen per criterium
kunnen verschillen. In dit laatste geval kan het ook zo zijn dat een criterium niet in het
sanctietraject is opgenomen.

Hieronder wordt per landelijk gedoogcriterium een overzicht gegeven van de sancties van
de 92 coffeeshopgemeenten die in 2020 een getrapt sanctieplan hanteren.
Toelichting sancties
• Formele waarschuwing: de exploitant ontvangt een formele waarschuwing dat bij een volgende
overtreding een zwaardere sanctie zal volgen;
• Sluiting bepaalde tijd: de coffeeshop wordt gesloten voor een - in het beleid vastgelegde tijdsduur. Na het verstrijken van deze periode mag de shop op dezelfde locatie weer worden
geopend;

4

In deze paragraaf worden – vanwege het per criterium sterk wisselende aantal gemeenten dat het in het
beleid heeft opgenomen – uitsluitend absolute aantallen en geen percentages gerapporteerd.
38

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

• Sluiting onbepaalde tijd: de coffeeshop wordt gesloten, maar er wordt geen tijdsduur aan de
sluiting verbonden. De coffeeshop mag op deze locatie pas weer worden geopend als de
gemeente daar toestemming voor geeft;
• Intrekken gedoogverklaring: de door de gemeente aan de exploitant toegekende
gedoogverklaring wordt ingetrokken, waardoor de verkoop van cannabis uit het desbetreffende
pand niet langer wordt gedoogd. In de praktijk betekent dit dat de exploitant zijn coffeeshop
moet sluiten;
• Definitieve sluiting: de coffeeshop wordt op de huidige locatie definitief gesloten. De praktische
uitwerking van deze sanctie is derhalve hetzelfde als bij het intrekken van de gedoogverklaring;
• Afhankelijk ernst van overtreding: afhankelijk van hoe ernstig de gemeente de overtreding vindt,
wordt één van de hierboven beschreven sancties opgelegd;
• Anders: voorbeelden van sancties die in de categorie ‘anders’ zijn ondergebracht zijn dat er door
gemeenten wordt verwezen naar een sanctie in een ander beleid (vaak horeca) en dat er na een
overtreding een gesprek met de exploitant volgt.

Affichering
In 90 gemeenten is het A-criterium in het sanctietraject opgenomen (figuur 4.11). Bij een
eerste overtreding volgt in de meeste (74) gemeenten een formele waarschuwing. In de
tweede en derde stap gaat het grootste gedeelte (respectievelijk 65 en 49) van de
gemeenten over tot sluiting voor bepaalde tijd. Van de 30 gemeenten die een vierde stap
hanteren gaan de meeste (12) in deze stap over tot sluiting van de coffeeshop voor
onbepaalde tijd. Sommige (11) gemeenten hanteren een vijfde stap, waarin de
gedoogverklaring wordt ingetrokken of de coffeeshop voor (on)bepaalde tijd of definitief
wordt gesloten.
Figuur 4.11
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Sancties in de coffeeshopgemeenten voor het A-criterium in 2020, in absolute
aantallen (n varieert van 11 tot en met 90)
Formele waarschuwing
Sluiting bepaalde tijd

74

Sluiting onbepaalde tijd

65

Intrekken gedoogverklaring
Definitieve sluiting

49

Afhankelijk ernst overtreding
Anders

11
0 0 0 0
Stap 1 (n=90)

5

17

15 13
2

1 3 4
Stap 2 (n=90)

0

3

2 0 3

Stap 3 (n=74)

0

9 12 7

2 0 0

Stap 4 (n=30)

0 1 3

5 2

0 0

Stap 5 (n=11)

Harddrugs
Het H-criterium is in 91 gemeenten in het beleid opgenomen (figuur 4.12). Ten opzichte
van de vorige meting is er nagenoeg niets veranderd. Gemeenten bestraffen een
overtreding van het H-criterium nog steeds eerder zwaarder dan de meeste andere criteria.
Zo gaat het grootste deel (60) van de gemeenten al in de eerste stap over tot sluiting voor
bepaalde tijd en door 17 gemeenten wordt bij de eerste overtreding de gedoogverklaring
ingetrokken. Drie gemeenten gaan in de eerste stap gelijk over tot definitieve sluiting van
de shop. In de tweede stap is het intrekken van de gedoogverklaring de meest (30
gemeenten) toegepaste sanctie. Omdat gemeenten snel zwaar straffen bij een overtreding
Handhavingsbeleid

39

van het H-criterium, zijn er weinig (respectievelijk 10, 2 en 1) gemeenten die een derde,
vierde of vijfde stap hanteren. Voordat de derde, vierde of vijfde overtreding van het Hcriterium zich kunnen voordoen is de coffeeshop immers al gesloten.
Figuur 4.12

Sancties in coffeeshopgemeenten voor het H-criterium in 2020, in absolute
aantallen (n varieert van 1 tot en met 91)

100

Formele waarschuwing
Sluiting bepaalde tijd
Sluiting onbepaalde tijd
Intrekken gedoogverklaring
Definitieve sluiting
Afhankelijk ernst overtreding
Anders

80
60

60
40
20

30
17
8

0

0

12 15
3 0 3

Stap 1 (n=91)

10
0 1

0

0 2 1

Stap 2 (n=68)

5 2

0 0

0 0 2 0 0 0 0

0 0 0 0 1 0 0

Stap 4 (n=2)

Stap 5 (n=1)

Stap 3 (n=10)

Overlast
Ook het O-criterium is door 91 gemeenten opgenomen in het sanctiebeleid (figuur 4.13).
In de eerste stap volgt in de meeste (53) gemeenten een formele waarschuwing of ‘andere’
sanctie (22). De ‘andere’ sanctie betreft vrijwel altijd een last onder dwangsom. In de
tweede en derde stap wordt in de meeste (respectievelijk 47 en 56) gemeenten de
coffeeshop voor bepaalde tijd gesloten. Van de 39 gemeenten die een vierde stap hanteren
leggen 14 gemeenten een sluiting voor bepaalde tijd op, terwijl 12 de coffeeshop voor
onbepaalde tijd sluiten. Bij een vijfde overtreding gaan de gemeenten die deze stap
hanteren, meestal over tot het intrekken van de gedoogverklaring (8), sluiting voor
onbepaalde tijd (3) of definitieve sluiting (2).
Figuur 4.13

Sancties in coffeeshopgemeenten voor het O-criterium in 2020, in absolute
aantallen (n varieert van 15 tot en met 91)

100

Formele waarschuwing

90

Sluiting bepaalde tijd

80

Sluiting onbepaalde tijd
Intrekken gedoogverklaring

70
60

56

53

Definitieve sluiting

47

50

Afhankelijk ernst overtreding
Anders

40
30
20
10
0

22
13

20

14

13

0 0 0 3

5 3
1 2

Stap 1 (n=91)

Stap 2 (n=91)

0

1

1412
1 0

4

Stap 3 (n=76)

0

7 4

0 2

Stap 4 (n=39)

0 1 3

8

2 0 1

Stap 5 (n=15)

Jeugd
Het J-criterium is door 90 gemeenten opgenomen in het sanctietraject (figuur 4.14). Van
deze gemeenten kiezen 53 in de eerste stap voor een sluiting voor bepaalde tijd, terwijl
31 voor een formele waarschuwing kiezen. Een duidelijke meerderheid (66) van de
gemeenten kiest in de tweede stap voor een sluiting voor bepaalde tijd. De sluiting voor
40

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

bepaalde tijd is ook in de derde stap de meest gangbare sanctie (28), op de voet gevolgd
door het intrekken van de gedoogverklaring (24). Van de 21 gemeenten die een vierde
stap hanteren, kiezen vier gemeenten voor een sluiting voor bepaalde tijd, zeven
gemeenten voor een sluiting voor onbepaalde tijd en acht voor het intrekken van de
gedoogverklaring. Vier gemeenten hanteren een vijfde stap.
Figuur 4.14

Sancties in coffeeshopgemeenten voor het J-criterium in 2020, in absolute
aantallen (n varieert van 4 tot en met 90)

100
80
60
40

Formele waarschuwing
Sluiting bepaalde tijd
Sluiting onbepaalde tijd
Intrekken gedoogverklaring
Definitieve sluiting
Afhankelijk ernst overtreding
Anders

66
53
31

28

20
0 2 0 0

0

4

Stap 1 (n=90)

3

1

11

4

0 3

Stap 2 (n=88)

24
5

0

5

0 0

Stap 3 (n=62)

0

4 7

8

2 0 0

Stap 4 (n=21)

0 1 2 0 1 0 0
Stap 5 (n=4)

Grote transactiehoeveelheden
Het G-criterium is door 88 gemeenten in hun sanctietraject opgenomen (figuur 4.15).
Hiervan kiezen 55 in de eerste stap voor een formele waarschuwing. De meeste (67)
gemeenten leggen in de tweede stap een sluiting voor bepaalde tijd op. Dit is ook het geval
in de derde stap; daar leggen 37 gemeenten een sluiting voor bepaalde tijd op, terwijl in
deze stap 23 gemeenten overgaan tot het intrekken van de gedoogverklaring. In de vierde
stap sluiten vier gemeenten de coffeeshop voor bepaalde tijd, terwijl een sluiting voor
onbepaalde tijd en het intrekken van de gedoogverklaring door respectievelijk 12 en negen
gemeenten wordt opgelegd. Vier gemeenten hanteren een vijfde stap.
Figuur 4.15

Sancties in coffeeshopgemeenten voor het G-criterium in 2020, in absolute
aantallen (n varieert van 4 tot en met 88)

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Formele waarschuwing
Sluiting bepaalde tijd
Sluiting onbepaalde tijd
Intrekken gedoogverklaring
Definitieve sluiting
Afhankelijk ernst overtreding
Anders

67
55
37
24

23
0 0 0

5 4

Stap 1 (n=88)

3

1 4 4 4 3

Stap 2 (n=86)

0

3

3 4 0

Stap 3 (n=70)

0

4

12 9

1 0 0

Stap 4 (n=26)

0 0 2 1 1 0 0
Stap 5 (n=4)

Ingezetenencriterium
In 2020 hebben 56 gemeenten het I-criterium opgenomen in het sanctietraject, hetgeen
één meer is dan bij de vorige meting. Nog steeds ligt dit aantal voor het I-criterium
beduidend lager dan voor de andere landelijke gedoogcriteria. De meeste (45) gemeenten
die het criterium hebben opgenomen, geven in de eerste stap een formele waarschuwing
Handhavingsbeleid

41

(figuur 4.16). In de tweede en derde stap leggen respectievelijk 40 en 33 gemeenten een
sluiting voor bepaalde tijd op. Van de 26 gemeenten die een vierde stap hanteren, leggen
11 een sluiting voor bepaalde tijd op en acht een sluiting voor onbepaalde tijd. Er zijn zes
gemeenten die een vijfde stap hanteren.
Figuur 4.16

Sancties in coffeeshopgemeenten voor het I-criterium in 2020, in absolute
aantallen (n varieert van 6 tot en met 56)

100

Formele waarschuwing
Sluiting bepaalde tijd
Sluiting onbepaalde tijd
Intrekken gedoogverklaring
Definitieve sluiting
Afhankelijk ernst overtreding
Anders

90
80
70
60
50

45

40

40

33

30
20
10

10
0 0 0 0 1

0

Stap 1 (n=56)

3

1 2 0 0

5

Stap 2 (n=51)

4 6 2

1

0 1

Stap 3 (n=47)

0

11 8

4 2

0 1

Stap 4 (n=26)

0 0 2

4

0 0 0

Stap 5 (n=6)

Maximale handelshoeveelheid
Van de 92 gemeenten hebben 87 de Maximale handelshoeveelheid in het sanctietraject
opgenomen (figuur 4.17). Daarvan geven 45 in de eerste stap een formele waarschuwing.
In de tweede stap leggen de meeste (59) gemeenten een sluiting voor bepaalde tijd op.
Dit is ook het geval in de derde stap, waar 30 gemeenten een sluiting voor bepaalde tijd
opleggen. In deze derde stap gaan 21 gemeenten over tot het intrekken van de
gedoogverklaring. De 19 gemeenten die een vierde stap hanteren, laten geen eenduidig
beeld zien van welke sanctie zij opleggen. Dit varieert van een sluiting voor bepaalde tijd
tot definitieve sluiting. Er zijn vier gemeenten met een vijfde stap.
Figuur 4.17

Sancties in coffeeshopgemeenten voor de Maximale handelshoeveelheid in
2020, in absolute aantallen (n varieert van 4 tot en met 87)

100

Formele waarschuwing
Sluiting bepaalde tijd
Sluiting onbepaalde tijd
Intrekken gedoogverklaring
Definitieve sluiting
Afhankelijk ernst overtreding
Anders

90
80
70
60
50
40
30

59
45
30

27

21

20
10
0

11
0 0 0

4

Stap 1 (n=87)

2

1

7 4 8 4

Stap 2 (n=85)

0

4

4 5

0

Stap 3 (n=64)

0

4 6 7 2

0 0

Stap 4 (n=19)

0 0 2 1 1 0 0
Stap 5 (n=4)

Strafrechtelijke sancties
Gemeenten kunnen in het coffeeshopbeleid ook opnemen of in de lokale driehoek is
vastgesteld of er strafrechtelijke sancties volgen op overtreding van de van toepassing
zijnde criteria. Van de 92 gemeenten met een sanctietraject hebben 50 (54,7%) hierover
expliciet iets opgenomen in het beleid (figuur 4.18).
42

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

In het coffeeshopbeleid van 27 (29%) gemeenten met een sanctietraject wordt
aangegeven dat er in het algemeen een strafrechtelijke reactie volgt op een overtreding.
Dit wordt echter niet nader gespecificeerd. Bij de andere 23 (24,7%) gemeenten staat in
het beleid per criterium specifiek omschreven welke strafrechtelijke reactie volgt op een
overtreding.
Van de 92 gemeenten zijn er 43 (45,3%) die de strafrechtelijke sancties niet expliciet
hebben opgenomen in het beleid. Uitsluitend de politie en het OM dragen in deze
gemeenten zorg voor de uitvoering van de strafrechtelijke aanpak. Deze gemeenten achten
het derhalve niet noodzakelijk om de strafrechtelijke sancties te vermelden in het beleid.
Figuur 4.18

Gemeenten die in het coffeeshopbeleid al dan niet expliciet strafrechtelijke sancties hebben opgenomen in 2020, in % (n=92)

100
80
60

45,3

40

29

24,7

In het algemeen
opgenomen

Specifiek per criterium
opgenomen

20
0
Niet opgenomen

4.6 Overtredingen en opgelegde sancties
Aan de ambtenaren van de coffeeshopgemeenten is tevens gevraagd hoeveel
overtredingen van de van toepassing zijnde criteria zij hebben geconstateerd. In totaal
gaat het in 2020 om 42 overtredingen in 21 gemeenten (figuur 4.19). Dat zijn er meer dan
in 2018 toen 26 overtredingen in 14 verschillende gemeenten werden geconstateerd. Het
vaakst werd in 2020 een overtreding van de Maximale handelshoeveelheid geconstateerd,
namelijk 25 keer. Op afstand volgen geconstateerde overtredingen van het A-criterium (6
keer) en overtreding van een bijkomend criterium (3 keer). Verder zijn twee overtredingen
van het O-criterium en één van respectievelijk het G- en het I-criterium geconstateerd.
Figuur 4.19

Aantal in 2020 geconstateerde overtredingen van de van toepassing zijnde
criteria in de coffeeshopgemeenten, in absolute aantallen (n=42)

30

25

25
20
15
10

6

5

0

0
A

Handhavingsbeleid

H

2
O

0

1

1

J

G

I

3

4

Max HH Bijkomend Onbekend

43

In 16 van de 21 gemeenten waar overtredingen zijn geconstateerd, hebben die ook tot
sancties geleid. Uit figuur 4.20 blijkt dat na het constateren bij 24 van de 42 overtredingen
een formele waarschuwing aan de desbetreffende coffeeshop is gegeven. Negen keer is
een coffeeshop voor bepaalde tijd gesloten, terwijl één keer een sluiting voor onbepaalde
tijd is opgelegd. Daarbij was de duur van de kortst opgelegde sluiting twee weken, terwijl
de langst opgelegde sluiting drie maanden bedroeg. Niet alle 42 geconstateerde
overtredingen hebben tot het opleggen van sancties geleid. In acht gevallen is afgezien
van het opleggen van een sanctie.
Figuur 4.20

Aan coffeeshops opgelegde sancties door de coffeeshopgemeenten in 2020, in
absolute aantallen (n=42)

30
25

24

20
15
9

10
5

8
1

0
Formele waarschuwing

44

Sluiting bepaalde tijd

Sluiting onbepaalde tijd Afgezien van maatregel

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

5. CONCLUSIES

In dit laatste hoofdstuk bespreken we de belangrijkste resultaten van deze meting. Daarbij
is aandacht voor de actuele situatie eind 2020 en de veranderingen die zich hebben
voorgedaan ten opzichte van de vorige meting(en). Het inventariseren van het aantal
coffeeshops en het gemeentelijk coffeeshopbeleid is op vergelijkbare wijze uitgevoerd als
in eerdere jaren. In de periode april 2021 tot en met juni 2021 is aan ambtenaren van alle
Nederlandse gemeenten - die op dat moment betrokken waren bij het coffeeshopbeleid in
hun gemeente - een vragenlijst voorgelegd betreffende het vastgelegde coffeeshopbeleid.
De respons bedraagt net als bij eerdere metingen 100%.

5.1 Coffeeshops in Nederland
Nederland telt eind 2020 564 coffeeshops verspreid over 102 gemeenten met een
coffeeshopbeleid.1 Sinds de vorige meting eind 2018 – toen het aantal coffeeshops nog op
567 lag – zijn er negen coffeeshops verdwenen en zes bijgekomen. Ook in 2021 lijkt de
stabilisatie van het aantal coffeeshops door te zetten: in maart 2021 is het aantal
coffeeshops met één gestegen naar 565.
De belangrijkste redenen voor het verdwijnen van coffeeshops sinds de vorige meting zijn
sluiting als gevolg van een overtreding van de landelijke gedoogcriteria, een negatief
BIBOB-advies of overtreding van de lokale voorwaarden. Ook zijn coffeeshops verdwenen
omdat de eigenaar is gestopt. Dat er zes coffeeshops zijn bijgekomen komt deels doordat
er nieuwe coffeeshops in de plaats zijn gekomen van shops die zijn gesloten. Daarnaast
willen enkele gemeenten het aantal coffeeshops nader overeenstemmen met het hogere
maximum dat is vastgelegd in het coffeeshopbeleid.
In de geografische spreiding van coffeeshops over Nederland is wederom nauwelijks iets
veranderd. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn nog steeds de enige gemeenten met
meer dan 20 coffeeshops. Samen hebben zij 241 coffeeshops (42,7% van het totale aantal
in Nederland). De coffeeshopdichtheid (gemiddeld aantal inwoners per coffeeshop) ligt eind
2020 op gemiddeld 34.082 (mediaan: 27.055) inwoners per coffeeshop voor de 102
coffeeshopgemeenten. Het gemiddelde is nagenoeg gelijk aan dat van eind 2018 toen dit
32.671 (mediaan: 28.925) bedroeg.

5.2 Gemeentelijk beleid
In vergelijking met de voorgaande meting is in de beleidsvorm wederom weinig veranderd.
Eind 2020 hebben 246 (69,3%) van de 355 gemeenten een nulbeleid, terwijl er zeven

1

In één van de 102 coffeeshopgemeenten is op het moment van de meting geen coffeeshop gevestigd als
gevolg van de sluiting van de enige shop in deze gemeente. Deze gemeente voert wel een coffeeshopbeleid
en is zodoende wel als coffeeshopgemeente aangemerkt.

Conclusies

45

(2%) gemeenten zijn die geen coffeeshopbeleid hebben. Er zijn 102 gemeenten (26,8%
van alle gemeenten) die een gedoogbeleid voor coffeeshops hebben.

Maximumbeleid
Van de 102 coffeeshopgemeenten geven 101 (99%) aan dat zij een maximumbeleid voor
coffeeshops hanteren. Dat is er één minder dan bij de vorige meting, omdat één gemeente
het afnemend maximum dat daar werd gehanteerd heeft losgelaten.
Daarnaast kunnen gemeenten het beleid nog nader specificeren met een aantal elkaar niet
uitsluitende beleidsopties. De meeste gemeenten die hun beleid nader specificeren geven
aan dat er regionale afspraken zijn gemaakt. Het gaat om 24 (23,5%) van de 102
gemeenten. De regionale afspraken tussen coffeeshopgemeenten hebben voornamelijk
betrekking op het maximum aantal coffeeshops in de regio en het al dan niet (actief)
handhaven van het Ingezetenencriterium (I-criterium). Verder zijn er negen (8,8%)
gemeenten die aangeven dat zij een vestigingsbeleid voeren, terwijl dat bij de vorige
meting door geen enkele gemeente werd aangegeven. Daarnaast is het aantal gemeenten
dat een uitsterfbeleid voert gedaald van twaalf (11,8%) naar zes (5,9%).
In 86 (84,3%) van de 102 coffeeshopgemeenten is het aantal coffeeshops gelijk aan het
vastgestelde maximum. Dit aantal is iets hoger dan bij de vorige meting, toen dat in 83
(81,4%) coffeeshopgemeenten het geval was. Voor 10 (9,8%) gemeenten geldt dat het
aantal coffeeshops in de gemeente lager is dan het vastgestelde maximum. Zes van deze
10 gemeenten hebben maatregelen genomen om te zorgen dat er coffeeshops bijkomen,
zodat beter in de lokale vraag naar cannabis kan worden voorzien. In vijf (4,9%)
gemeenten is het aantal coffeeshops hoger dan het maximum. Twee gemeenten hiervan
hanteren een uitsterfbeleid om het aantal coffeeshops op de lange termijn nader met het
lagere maximum overeen te kunnen laten stemmen.

Aanvullende maatregelen
De Wet Bibob is in 2020 in totaal 120 keer toegepast op coffeeshops door 26 (25,5%) van
de 102 coffeeshopgemeenten. Bij de vorige meting pasten minder gemeenten (21
(20,6%)) de Wet BIBOB minder vaak (89 keer) toe. In 2020 zijn er 11 (10,8%) gemeenten
die in het geheel geen gebruik maken van BIBOB, terwijl er 63 (61,8%) zijn die wel in
algemene zin gebruik maken van de wet, maar dit in 2020 niet gedaan hebben.
Artikel 13b van de Opiumwet is in 2020 volgens de ambtenaren door 18 (17,6%)
coffeeshopgemeenten in totaal 211 keer toegepast voor softdrugs. Bij de vorige meting
pasten 23 gemeenten het artikel 81 keer in dit verband toe. Artikel 174a van de
Gemeentewet is in 2020 in elk geval door één (1%) gemeente één keer toegepast met
betrekking tot de niet-gedoogde verkoop van cannabis. Bij de vorige meting pasten drie
gemeenten dit artikel drie keer in dit verband toe.
Vier (3,9%) coffeeshopgemeenten geven aan dat zij, naast de handhaving van het
I-criterium, extra maatregelen hebben genomen om het drugstoerisme in hun gemeenten
aan banden te leggen. Het gaat om aanscherpingen van het G-criterium en maatregelen
om de aanwezigheid van straatdealers tegen te gaan.

46

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Toekomstplannen
Van de coffeeshopgemeenten zijn 50 (49%) van plan om wijzigingen door te voeren in
2021 of 2022. Van deze 50 gemeenten zeggen 23 (46%) dat de wijzigingen (nog) niet
concreet uitgewerkt en/of vertrouwelijk zijn. Negen gemeenten geven in algemene zin aan
dat zij het beleid - dat verouderd is - gaan actualiseren en eveneens negen gemeenten
hebben plannen om hun beleid te wijzigen in verband met deelname aan het experiment
gesloten coffeeshopketen. Vier gemeenten gaan hun beleid actualiseren wegens een
aanstaande fusie, terwijl drie gemeenten voornemens zijn hun beleid te wijzigen in verband
met schaarse vergunningen. Bij de vorige meting waren er overigens 47 (46,1%)
gemeenten met toekomstplannen, waarvan 16 (37,2%) daadwerkelijk hun beleid blijken
te hebben aangepast. Het ging vooral om algehele actualisaties van verouderd beleid.

5.3 Handhavingsbeleid
Alle 102 coffeeshopgemeenten hebben het H-, O-, en J-criterium in het beleid opgenomen.
Voor het A-criterium (100 gemeenten), het G-criterium (101 gemeenten) en het criterium
voor de Maximale handelshoeveelheid (100 gemeenten) geldt dat dit voor bijna alle
gemeenten het geval is. De meeste gemeenten nemen bij het vastleggen van de criteria
de definities over uit de Aanwijzing Opiumwet van het OM, maar vier (3,9%) wijken hiervan
af. Het gaat in twee gemeenten om een aanpassing van het G-criterium, terwijl de twee
overige gemeenten pas overgaan tot bestuursrechtelijke handhaving bij een Maximale
handelsvoorraad van respectievelijk meer dan 1.000 en 3.000 gram.

Ingezetenencriterium
Net als bij de vorige meting blijkt dat het I-criterium door minder gemeenten - 76 (74,5%)
van de 102 - in het beleid is vastgelegd. Of het I-criterium in het beleid is opgenomen is
overigens geen voorwaarde dat het daadwerkelijk wordt gehandhaafd: voor 41 (40,2%)
gemeenten geldt dat het I-criterium wel in het beleid staat, maar dat er geen actieve
handhaving plaatsvindt. In de 26 (25,5%) gemeenten waar het I-criterium helemaal niet
in het beleid staat, kan sowieso niet actief op het criterium worden gehandhaafd.
Voor 30 (29,4%) gemeenten geldt dat zij het I-criterium met ‘lage prioriteit’ handhaven.
Uit de antwoorden van deze groep gemeenten blijkt dat de situatie in de praktijk doorgaans
dezelfde is: er is weinig tot geen controle op de naleving van het I-criterium. Deze
gemeenten kiezen ervoor om alleen te handhaven als er overlast ontstaat als gevolg van
drugstoerisme. Er zijn daarom doorgaans wel sancties in het handhavingsarrangement
opgenomen door deze gemeenten. In de praktijk worden deze sancties vrijwel nooit
opgelegd.
Er zijn vijf (4,9%) gemeenten die het I-criterium met hoge prioriteit handhaven. In deze
gemeenten wordt het I-criterium gehandhaafd zoals dat in het landelijk coffeeshopbeleid
is beschreven. Niet-ingezetenen van Nederland hebben geen toegang tot de coffeeshops
en aan hen wordt geen cannabis verkocht. In deze gemeenten wordt op het criterium
gecontroleerd in de coffeeshops en bij overtreding wordt overgegaan tot het opleggen van
sancties.

Conclusies

47

Aanvullende criteria
Van de 102 coffeeshopgemeenten hebben 94 (92,2%) ten minste één aanvullend
vestigingscriterium in het coffeeshopbeleid opgenomen. Deze criteria hebben betrekking
op diverse aspecten in en rond coffeeshops. Voorbeelden daarvan zijn het vaststellen van
een afgebakend gebied waar een coffeeshop zich niet mag vestigen, een minimale afstand
tussen coffeeshops onderling en het verplicht stellen van voldoende parkeergelegenheid.

Afstandscriterium
Van alle vestigingscriteria is het afstandscriterium door de meeste coffeeshopgemeenten
vastgesteld, namelijk 86 (84,3%). Dat zijn er net zoveel als bij de vorige meting. De
meeste gemeenten - 45 (52,3%) van de 86 - hanteren een afstand van 250 meter of
minder. Dit zijn er wel minder dan in de vorige meting. Meer gemeenten kiezen bij deze
meting voor een afstand van meer dan 250 meter. Het gaat om 34 (39,5%) van de 86
gemeenten.
Er blijken 13 coffeeshops verdeeld over negen gemeenten te zijn die niet aan het door de
gemeente gestelde afstandscriterium voldoen. Bij de vorige meting ging het nog om 11
coffeeshops in zeven gemeenten. In 81 (84,2%) van de 86 gemeenten met een
afstandscriterium geldt het criterium in ieder geval voor het voortgezet onderwijs.
Beduidend minder vaak geldt het voor het MBO (64 van de 86; 74,4%) en basisscholen
(47 van de 86; 54,7%). Een nadere analyse laat zien dat de meeste gemeenten (40 van
de 86; 46,5%) het afstandscriterium voor twee typen onderwijsinstellingen laten gelden.

Overige criteria
Gemeenten kunnen ook criteria hanteren die niet zozeer betrekking hebben op de vestiging
van een coffeeshop, maar die wel een voorwaarde zijn voor het geven van de
gedoogstatus. Ten opzichte van twee jaar geleden is hierin weinig veranderd. Van de 102
gemeenten hebben 92 (90,2%) ten minste één overig criterium in hun beleid opgenomen.
De meeste gemeenten - 66 (64,7%) van de 102 - richten zich daarbij op de beheerder van
de shop en het personeel dat er werkzaam is. Slechts vijf gemeenten hebben hierin kleine
wijzigingen aangebracht ten opzichte van de vorige meting. Het gaat om vier soorten
wijzigingen: het verplicht stellen van het geven van voorlichting aan klanten van
coffeeshops; verbieden dat de vergunninghouder van de gedoogverklaring een stichting
mag zijn; verplicht stellen dat de coffeeshop ervoor zorgt dat er geen minderjarigen in de
buurt van de coffeeshop rondhangen; en het verplicht stellen van een plan van aanpak
met betrekking tot openbare orde en leefbaarheid en verkeer en parkeren.

Handhavingswijze
Het praktische toezicht op de coffeeshops is - net als in de vorige meting - in de meeste
gemeenten de gezamenlijke taak van politie en gemeente. Het gaat om 68 (66,7%) van
de 102 gemeenten. In bijna de helft van de gemeenten - 46 (45%) van de 102 - worden
onaangekondigde controles bij de coffeeshops gehouden, terwijl in 22 (21,6%) gemeenten
controles na meldingen worden verricht. Verder geeft meer dan de helft van de gemeenten
53 (52%) aan dat de handhavingsactiviteiten niet specifiek zijn vastgelegd in het beleid.
In deze 53 gemeenten hebben 18 (18%) wel onderling werkafspraken gemaakt over welke
activiteiten er zouden moeten plaatsvinden. In negen (8,8%) gemeenten worden ‘andere
handhavingsactiviteiten’ ondernomen. Het gaat hier om ‘aangekondigde’ controles
waarvan de coffeeshopeigenaar en het personeel vooraf op de hoogte worden gesteld.
48

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

Het aantal gemeenten dat de controlefrequentie niet specifiek in het beleid heeft
vastgelegd bedraagt 42 (41,2%). In deze gemeenten gelden ook geen werkafspraken voor
het aantal uit te voeren controles. Als de controlefrequentie wel is vastgelegd (in het beleid
of via werkafspraken) dan ligt deze in de meeste gemeenten (43 van de 102; 42,1%)
tussen de twee en vijf controles per coffeeshop per jaar. Uit een nadere analyse blijkt dat
22 (36,7%) van de 60 gemeenten die het aantal uit te voeren controles in het beleid
hebben vastgelegd, ook exact dat aantal controles hebben uitgevoerd.

5.4 Sanctiebeleid en sanctionering
Van de 102 coffeeshopgemeenten geven 93 (91,2%) aan dat de bestuursrechtelijke
sancties voor het overtreden van de van toepassing zijnde gedoogcriteria formeel zijn
vastgelegd in het handhavingsarrangement. Daarbij maken 92 gemeenten (98,9%)
gebruik van een zogenoemd sanctietraject of stappenplan. Als gemeenten een
sanctietraject hebben nemen ze daar doorgaans alle criteria in op met uitzondering van
het I-criterium. In 2020 is het I-criterium door 55 gemeenten opgenomen in het
sanctietraject. Dat is er één meer dan de vorige meting.
Meestal geldt dat overtreding van de landelijke gedoogcriteria, met uitzondering van het
H- en het J-criterium, door gemeenten in de eerste stap van het sanctietraject wordt
opgevolgd met het geven van een formele waarschuwing. De meest gangbare sanctie in
de tweede en derde stap is sluiting van de coffeeshop voor bepaalde tijd. In de vierde en
vijfde stap wordt vrijwel altijd overgegaan tot sluiting voor onbepaalde tijd, het intrekken
van de gedoogverklaring of het definitief sluiten van de shop.
Het overtreden van het H- en J-criterium wordt coffeeshops zwaarder aangerekend dan
overtreding van de andere landelijke gedoogcriteria. Bij overtreding van deze twee criteria
gaan gemeenten vaker gelijk over tot het sluiten van de coffeeshop voor bepaalde tijd in
plaats van een formele waarschuwing. In de tweede en derde stap wordt deze sanctie bij
het J-criterium herhaald. Dit geldt niet voor het H-criterium: daarbij gaan de meeste
gemeenten in de tweede stap gelijk over tot het intrekken van de gedoogverklaring.

Overtredingen en sanctionering
In 2020 zijn in totaal 42 overtredingen geconstateerd in 21 gemeenten. Dat zijn er meer
dan in 2018 toen het om 26 overtredingen in 14 gemeenten ging. Het vaakst is in 2020
een overtreding van de Maximale handelshoeveelheid geconstateerd, namelijk 25 keer. Op
gepaste afstand volgt het A-criterium. Een overtreding daarvan is in 2020 door gemeenten
zes keer geconstateerd.
Niet alle 42 geconstateerde overtredingen hebben tot het opleggen van sancties geleid. In
16 van de 21 gemeenten zijn daadwerkelijk sancties opgelegd. In de andere vijf is (in
totaal acht keer) afgezien van het opleggen van een bestuurlijke maatregel. De gemeenten
die wel sancties opleggen, geven het vaakst een formele waarschuwing na een overtreding.
Dat gebeurde na 24 van de 42 overtredingen. Verder is negen keer een coffeeshop voor
bepaalde tijd gesloten en is één keer een sluiting voor onbepaalde tijd opgelegd. Daarbij
is de duur van de kortst opgelegde sluiting twee weken, terwijl de langst opgelegde sluiting
drie maanden bedraagt.
Conclusies

49

50

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

BIJLAGE 1 • OVERZICHT COFFEESHOPS IN GEMEENTEN

Peildatum: december 2020. In onderstaande tabel zijn alle 355 per 1 januari 2020

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Aa en Hunze
Aalsmeer
Aalten
Achtkarspelen
Alblasserdam
Albrandswaard
Alkmaar
Almelo
Almere
Alphen a/d Rijn
Alphen-Chaam
Altena2
Ameland
Amersfoort
Amstelveen
Amsterdam
Apeldoorn
Appingedam
Arnhem
Assen
Asten
Baarle-Nassau
Baarn
Barendrecht
Barneveld
Beek
Beekdaelen3
Beemster
Beesel
Bemmel
Berg en Dal
Bergen (L)
Bergen (NH)
Bergen op Zoom
Bergeijk
Berkelland
Bernheze
Best
Beuningen
Beverwijk
Bladel
Blaricum
Bloemendaal
BodegravenReeuwijk
Boekel
Borger-Odoorn
Borne
Borsele

1999

bestaande gemeenten opgenomen.

0
0
0
0
0
0
5
2
1
2
0
0
0
9
0

0
0
0
0
0
0
5
2
1
1
0
0
0
9
0

0
0
0
0
0
0
5
2
1
2
0
0
0
9
0

0
0
0
0
0
0
5
2
1
2
0
0
0
9
0

0
0
0
0
0
0
5
2
1
2
0
0
0
9
0

0
0
0
0
0
0
5
2
1
2
0
0
0
9
0

0
0
0
0
0
0
5
2
2
2
0
0
0
7
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
6
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
6
0

5
2
3
2
6
-

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
4
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
4
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
4
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
4
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
4
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
3
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
3
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
4
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
7
0

0
0
0
0
0
0
5
2
3
2
0
0
0
7
0

288

283

280

270

258

249

246

238

229

225

222

208

200

187

172

173

166

168

167

166

6
0
16
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
6
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
14
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
14
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
14
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
13
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
12
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
13
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
12
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
3
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
0
0
3
0
0
0

5
11
1
0
4
-

4
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

3
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
11
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0

5
0
10
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3
0
0
0

5
0
10
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3
0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

-

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

1

Voor de meting van 2009 zijn uitsluitend gemeenten benaderd die bij de meting van 2007 hebben aangegeven
een maximumbeleid of geen coffeeshopbeleid te hanteren.
2
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Aalburg, Werkendam
en Woudrichem. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
3
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Onderbanken, Nuth
en Schinnen. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
Bijlage 1 Overzicht coffeeshops in gemeenten

51

52

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Boxmeer
Boxtel
Bronckhorst
Breda
Brielle
Brummen
Brunssum
Bunnik
Bunschoten
Buren
Capelle a/d
IJssel
Castricum
Coevorden
Cranendonck
Cromstrijen
Culemborg
Cuijk
Dalfsen
Dantumadiel
De Bilt
De Ronde Venen
De Wolden
Delft
Delfzijl
Den Haag
Den Helder
Deurne
Deventer
Diemen
Dinkelland
Doesburg
Doetinchem
Dongen
Dordrecht
Drechterland
Drimmelen
Dronten
Druten
Duiven
Echt-Susteren
Edam-Volendam
Ede
Eemnes
Eersel
Eindhoven
Elburg
Emmen
Enkhuizen
Enschede
Epe
Ermelo
Etten-Leur
EijsdenMargraten
De Fryske
Marren
Geertruidenberg
Geldrop-Mierlo
Gemert-Bakel
Gennep
Gilze en Rijen
GoereeOverflakkee
Goes
Goirle
Gooise Meren
Gorinchem
Gouda

0
0
0
15
0
0
0
0
0
0

0
0
0
14
0
0
0
0
0
0

0
0
0
13
0
0
0
0
0
0

0
0
0
12
0
0
0
0
0
0

0
0
0
10
0
0
0
0
0
0

0
0
0
10
0
0
0
0
0
0

0
0
0
9
0
0
0
0
0
0

0
0
0
9
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

8
-

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0
0
0
8
0
0
0
0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
6
1
70
4
0
6
0
0
0
2
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
16
0
4
1
17
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
1
0
6
1
62
4
0
6
0
0
0
1
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
16
0
4
1
16
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
1
0
6
1
55
4
0
6
0
0
0
2
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
16
0
4
1
14
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
1
0
6
1
46
4
0
5
0
0
0
1
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
15
0
4
1
13
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
6
1
41
4
0
5
0
0
0
2
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
15
0
3
1
12
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
5
1
40
4
0
5
0
0
0
2
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
15
0
3
1
12
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
5
1
40
4
0
5
0
0
0
2
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
15
0
2
1
11
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
5
1
40
4
0
5
0
0
0
2
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
15
0
2
1
11
0
0
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
1
0
5
1
40
4
0
5
0
0
0
3
0
8
0
0
0
0
0
0
0
4
0
0
15
0
2
1
10
0
0
1

1
3
1
1
5
1
40
3
5
3
8
4
15
2
1
10
1

0
1
0
0
3
0
0
0
1
1
0
5
1
40
3
0
5
0
0
0
1
0
6
0
0
0
0
0
0
0
3
0
0
15
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
5
1
37
3
0
5
0
0
0
1
0
8
0
0
0
0
0
0
0
3
0
0
15
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
2
0
5
0
0
0
0
0
0
0
3
0
0
13
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
2
0
5
0
0
0
0
0
0
0
3
0
0
13
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
2
0
6
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
13
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
2
0
5
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
13
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
1
0
5
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
13
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
3
0
0
0
1
0
5
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
13
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
1
0
5
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
12
0
2
1
10
0
0
1

0
1
0
0
2
0
0
0
1
1
0
4
1
36
3
0
4
0
0
0
1
0
5
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
12
0
2
1
10
0
0
1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

-

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4
0
1
3
5

4
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
5

2
0
1
3
4

2
0
1
3
4

2
0
1
3
4

2
0
1
3
4

2
0
1
3
4

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Grave
Groningen4
Gulpen-Wittem
Haaksbergen
Haaren
Haarlem
Haarlemmermeer5
Halderberge
Hardenberg
Harderwijk
HardinxveldGiessendam
Harlingen
Hattem
Heemskerk
Heemstede
Heerde
Heerenveen
Heerhugowaard
Heerlen
Heeze-Leende
Heilo
Hellendoorn
Hellevoetssluis
Helmond
Hendrik-IdoAmbacht
Hengelo
Het Hogeland6
's-Hertogenbosch
Heumen
Heusden
Hillegom
Hilvarenbeek
Hilversum
Hoeksche
Waard7
Hof van Twente
Hoogeveen
Hollands Kroon
Hoorn
Horst aan de
Maas
Houten
Huizen
Hulst
Kaag en
Braassem
Kampen
Kapelle
Katwijk
Kerkrade
Koggenland
Krimpen a/d
IJssel
Krimpenerwaard
Laarbeek

0
14
0
0
0
15

0
13
0
0
0
16

0
13
0
0
0
16

0
13
0
0
0
16

0
14
0
0
0
16

0
14
0
0
0
16

0
14
0
0
0
16

0
14
0
0
0
16

0
14
0
0
0
16

14
16

0
14
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0
13
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0
11
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0
12
0
0
0
16

0

0

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

2

2

2

2

2

2

0
1
1

0
1
1

0
1
2

0
1
2

0
1
2

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0
1
1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1
0
0
0
0
5
1
5
0
0
0
1
1

1
0
0
0
0
5
1
5
0
0
0
1
1

1
0
0
0
0
5
1
5
0
0
0
1
1

1
0
0
0
0
5
1
5
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
5
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
5
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
5
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
5
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
4
1
3
0
0
0
1
1

2
4
1
3
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
3
0
0
0
1
1

2
0
0
0
0
3
1
2
0
0
0
1
1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4
0

4
0

4
0

4
0

4
0

4
0

3
0

4
0

3
0

3
-

3
0

3
0

3
0

3
0

3
0

3
0

3
0

3
0

3
0

3
0

6

6

6

6

6

6

6

6

6

6

6

5

5

4

5

5

5

5

5

5

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
9

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

0
0
0
0
8

2

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
3

0
0
0
3

0
0
0
3

0
0
0
3

0
0
0
3

0
0
0
3

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0
0
0
2

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

-

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
1
0

0
0
0
1
0

0
0
0
3
0

0
0
0
3
0

0
0
0
3
0

0
0
0
3
0

0
0
0
2
0

0
0
0
2
0

0
0
0
2
0

0
2
-

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

1
0
0
2
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

-

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

4

Deze gemeente is op 1 januari 2019 samengegaan met de gemeenten Ten Boer en Haren. In deze andere
gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
5
Deze gemeente is op 1 januari 2019 samengegaan met de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. In
deze andere gemeente waren geen coffeeshops gevestigd.
6
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Bedum, Eemsmond,
De Marne en Winsum. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
7
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Oud-Beijerland,
Binnenmaas en Korendijk. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
Bijlage 1 Overzicht coffeeshops in gemeenten

53

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

0
0
0
0
0
0
12
11
0

0
0
0
0
0
0
13
11
0

0
0
0
0
0
0
13
11
0

0
0
0
0
0
0
12
11
0

0
0
0
0
0
0
12
11
0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
2
0
0

0
1
1
14
2
0
-

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
14
0
0
0
2
0
0
0

2

2

2

2

2

2

2

2

2

2

2

2

2

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

-

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
1
0
0

0
0
1
0
0

0
0
1
0
0

1
-

0
0
1
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0
0
0
0
16
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
15
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
15
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
15
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
15
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
15
0
0
0
0
0

14
-

0
0
0
0
0
0
0
14
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
14
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
14
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
14
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
14
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
13
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
13
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
13
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
13
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
13
0
0
0
0
0

2006

0
0
0
0
0
0
12
10
0

2005

0
0
0
0
0
0
12
10
0

2004

0
0
0
0
0
0
12
10
0

2003

0
0
0
0
0
0
12
11
0

2002

0
0
0
0
0
0
13
11
0

2001

13
12
-

2000

0
0
0
0
0
0
13
12
0

1999

Landerd
Landgraaf
Landsmeer
Langedijk
Lansingerland
Laren
Leeuwarden
Leiden
Leiderdorp
LeidschendamVoorburg
Lelystad
Leudal
Leusden
Lisse
Lochem
Loon op Zand
Lopik
Loppersum
Losser
Maasdriel
Maasgouw
Maassluis
Maastricht
Medemblik
Meerssen
Meierijstad
Meppel
Middelburg
Midden-Delfland
Midden-Drenthe
MiddenGroningen
Mill en Sint
Hubert
Moerdijk
Molenlanden8
Montferland
Montfoort
Mook en
Middelaar
Neder Betuwe
Nederweert
Nieuwegein
Nieuwkoop
Nissewaard
NoardeastFryslân9
Noord-Beveland
Noordenveld
Noordoostpolder
Noordwijk10
Nuenen c.a.
Nunspeet
Nijkerk
Nijmegen
Oestgeest
Oirschot
Oisterwijk
Oldebroek
Oldenzaal

0
0
1
0
0
0
15
12
0

0
0
1
0
0
0
14
10
0

0
0
1
0
0
0
14
11
0

0
0
1
0
0
0
13
12
0

0
0
1
0
0
0
13
12
0

0
0
0
0
0
0
12
12
0

0
0
0
0
0
0
12
12
0

0
0
0
0
0
0
12
12
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
19
0
0
0
3
4
0
0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
19
0
0
0
3
4
0
0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
19
0
0
0
3
4
0
0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
18
0
0
0
2
4
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
17
0
0
0
2
3
0
0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
16
0
0
0
2
3
0
0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
16
0
0
0
2
2
0
0

0
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
1
15
0
0
0
2
2
0
0

2

2

2

2

2

2

2

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0

0

0

0

0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0

0

0

0
0
0
0
0
0
0
16
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
16
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
16
0
0
0
0
0

8

Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Giessenlanden en
Molenwaard. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
9
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Dongeradeel,
Ferweradiel en Kollumerland en Nieuwkruisland. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
10
Deze gemeente is op 1 januari 2019 samengegaan met de gemeente Noordwijkerhout. In deze andere
gemeente waren geen coffeeshops gevestigd.
54

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Oldambt
Olst-Wijhe
Ommen
Oosterhout
Oost-Gelre
Ooststellingwerf
Oostzaan
Opmeer
Opsterland
Oss
Oude
IJsselstreek
Ouder-Amstel
Oudewater
Overbetuwe
Papendrecht
Peel en Maas
Pekela
Purmerend
Putten
PijnackerNootdorp
Raalte
Reimerswaal
Renkum
Renswoude
Reusel-De
Mierden
Rheden
Rhenen
Ridderkerk
Roerdalen
Roermond
Roosendaal
Rotterdam
Rozendaal
Rucphen
Rijssen-Holten
Rijswijk
Schagen
Scherpenzeel
Schiedam
Schiermonnikoog
SchouwenDuiveland
Simpelveld
Sint-Anthonis
SintMichielsgestel
Sittard-Geleen
Sliedrecht
Sluis
Smallingerland
Soest
Someren
Son en Breugel
Stadskanaal
Staphorst
Stede Broec
Steenbergen
Steenwijkerland
Stein
Stichtse Vecht
Strijen
Súdwest-Fryslân
Terneuzen
Terschelling
Texel

2
0
0
0
0
0
0
0
0
2

3
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

3
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2
0
0
0
0
0
0
0
0
1

2

2

2

2

2

2

2

2

2

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

2
-

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0
0
0
0
0
0
2
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

-

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
1
0
0
2
4
65
0
0
0
0
1
0
5

0
1
0
0
2
4
63
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
61
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
62
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
62
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
62
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
62
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
62
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
4
62
0
0
0
0
1
0
4

1
2
0
44
1
4

0
1
0
0
2
0
43
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
0
41
0
0
0
0
1
0
3

0
1
0
0
2
0
41
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
0
40
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
0
40
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
0
40
0
0
0
0
1
0
4

0
1
0
0
2
0
37
0
0
0
0
1
0
3

0
1
0
0
2
0
38
0
0
0
0
1
0
3

0
1
0
0
2
0
39
0
0
0
0
1
0
3

0
1
0
0
2
0
39
0
0
0
0
1
0
3

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

-

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4
1
0
2
1
0
0
3
0
0
0
1
0
1
0
1
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
3
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
2
0
0

4
2
1
1
1
2
1
-

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

4
1
0
2
1
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
2
1
0
0

Bijlage 1 Overzicht coffeeshops in gemeenten

55

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Teylingen
Tholen
Tiel
Tilburg
Tubbergen
Twenterand
Tynaarlo
Tytsjerksteradiel
Uden
Uitgeest
Uithoorn
Urk
Utrecht
Utrechtse
Heuvelrug
Vaals
Valkenburg a/d
Geul
Valkenswaard
Veendam
Veenendaal
Veere
Veldhoven
Velsen
Venlo
Venray
Vijfheerenlande

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
20

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
18

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
17

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
18

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
18

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
17

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
17

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
17

0
0
4
13
0
0
1
0
1
0
0
0
14

4
13
1
1
14

0
0
4
10
0
0
1
0
1
0
0
0
14

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
11

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
11

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
10

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
10

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
10

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
11

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
11

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
11

0
0
4
11
0
0
1
0
1
0
0
0
11

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
2
3
0
0
2
5
0

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

0
2
3
0
0
2
5
2

2
3
2
5
2

0
2
3
0
0
1
5
2

0
2
3
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

0
2
2
0
0
2
3
2

2

2

2

2

2

2

2

2

2

1

2

2

2

2

2

1

1

1

1

1

Vlaardingen
Vlieland
Vlissingen
Voerendaal
Voorschoten
Voorst
Vught
Waadhoeke
Waalre
Waalwijk
Waddinxveen
Wageningen
Wassenaar
Waterland
Weert
Weesp
West-Betuwe12
Westerkwartier13
Westerwolde
Westerveld
Westervoort
Westland
West Maas en
Waal
Weststellingwerf
Westvoorne
Wierden
Winterswijk
Woensdrecht
Woerden
Wormerland
Woudenberg
Wijchem

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
1
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
3
2
3
2
-

3
0
3
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

2
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

2
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

3
0
2
0
0
0
0
0
0
2
0
3
0
0
2
0
0
0
0
0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1
0
0
1
0
0
0
0
0

1
0
0
1
0
0
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
1
1
-

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

1
0
0
1
0
1
0
0
0

11

11

Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 20219 en is een samenvoeging van de gemeenten Leerdam (één
coffeeshop bij de vorige meting), Vianen en Zederik (beiden geen coffeeshops bij de vorige meting).
12
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Geldermalsen,
Neerijnen en Lingewaal. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
13
Deze gemeente is ontstaan op 1 januari 2019 en is een samenvoeging van de gemeenten Grootegast, Leek,
Marum en Zuidhorn. In deze gemeenten waren geen coffeeshops gevestigd.
56

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

20091

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Wijdemeren
Wijk bij
Duurstede
IJsselstein
Zaanstad
Zaltbommel
Zandvoort
Zeewolde
Zeist
Zevenaar
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zuidplas
Zundert
Zutphen
Zwartewaterland
Zwijndrecht
Zwolle

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

3
2
1
1
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
3
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
2
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0
2
0
2
0
1
0
1
0
0
0
3

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
4

0
5

0
5

1
5

1
5

1
5

1
5

1
5

1
4

1
5

1
5

1
5

1
4

1
4

1
4

1
4

1
4

1
5

0
4

0
5

Bijlage 1 Overzicht coffeeshops in gemeenten

57

58

Breuer&Intraval – Coffeeshops in Nederland 2020