Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

27 565

Alcoholbeleid

Nr. 77

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 oktober 2008
Met mijn brief van 11 april 2008 (27 565, nr. 62) zegde ik toe uw Kamer te
informeren over de resultaten van een in mijn opdracht uitgevoerde
expertconsultatie rond het thema alcoholreclame en drankgebruik onder
jongeren. Deze brief, die ik u mede namens de minister voor Jeugd en
Gezin zend, strekt tot uitvoering van deze toezegging.
De relatie tussen alcoholreclame en drankgebruik onder jongeren is een
onderwerp dat sinds enkele jaren op de maatschappelijke agenda staat.
Op dit gebied zijn reeds vele wetenschappelijke en semi-wetenschappelijke studies uitgevoerd en gepubliceerd. Echter, de resultaten van deze
studies hebben nog niet geleid tot een conclusie over de relatie tussen
alcoholreclame en drankgebruik waarin alle partijen zich kunnen vinden.
Bovendien ontbreken in de meeste studies aanbevelingen voor de Nederlandse samenleving.
Mede daarom heb ik besloten om enkele studies rond het thema alcoholreclame te onderwerpen aan een uitgebreide consultatie door een zestal
Nederlandse wetenschappers. Er is gekozen voor een proces waarin het
alcoholbedrijfsleven, in casu de Stichting Verantwoord Alcoholgebruik
(STIVA), is gekend en waarmee zij ook akkoord is gegaan. Daarbij is de
helft van de studies door de STIVA aangedragen en zijn twee van de zes
wetenschappers door deze stichting voorgedragen1.

1

De studies die onderwerp waren van deze consultatie zijn op basis van de
commentaren van de wetenschappers geselecteerd op kwaliteit. Alleen
documenten met een 7 of hoger bleven over. Vervolgens is gekeken naar
neutraliteit. Als er bij één van de wetenschappers voorgedragen door
ConQuaestor (het bureau dat deze consultatie begeleidde), enige twijfel
was over de neutraliteit van een studie – ook al was die studie kwalitatief
goed – was dat aanleiding dat document niet te selecteren.

KST123784
0809tkkst27565-77
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 565, nr. 77

De 4 andere wetenschappers werden aangedragen door het ministerie van VWS en door
ConQuaestor.

1

Uiteindelijk bleven vier studies over, die zowel een hoge kwaliteit hebben,
als door genoemde wetenschappers als neutraal beoordeeld zijn. Bij deze
studies is vervolgens gekeken of er een relatie is tussen alcoholreclame en
alcoholgebruik, met name bij jongeren, en of er op basis van die studies
aanbevelingen kunnen worden gedaan voor de Nederlandse samenleving.
De meeste wetenschappers geven aan dat op basis van het onderzoek van
Bot1 aanbevelingen kunnen worden gedaan voor de Nederlandse samenleving. Uit deze studie blijkt dat er bij jonge mannen een onmiddellijk
effect is tussen het tonen van alcohol in films en reclame op televisie en
daadwerkelijk drankgebruik. Er is sprake van imitatiegedrag als gevolg
van de confrontatie met drank. Het is dan ook zeer aannemelijk dat jonge
mannen door reclame worden beïnvloed en dat reclame bij hen dus inderdaad werkt.
Het literatuuronderzoek van Smith2 laat een positief verband zien tussen
blootstelling aan alcoholreclame enmarketing en later drankgebruik door
jongeren. De studie omvat 7 longitudinale studies met populaties uit
Nieuw Zeeland, de Verenigde Staten en België. De conclusies zijn redelijk
consistent over deze drie verschillende landen. Vooral omdat het deels
resultaten betreft van onderzoek uitgevoerd in Vlaanderen, vinden diverse
wetenschappers de resultaten van dit literatuuronderzoek ook voor Nederland relevant.
Het onderzoek van Snyder3 geeft aan dat het aannemelijk is dat er een
relatie bestaat tussen uitgaven aan alcoholreclame en toename van het
alcoholgebruik bij jongeren. Volgens de wetenschappers zijn de resultaten
van deze – uit de Verenigde Staten afkomstige – studie slechts beperkt
toepasbaar op Nederland.
De vierde studie betreft een kwalitatief onderzoek van het Ierse Ministry
for Health and Children4. Het betreft een onderzoek naar de visie van
jongeren op alcoholbeleidsmaatregelen. Daarbij geven zij aan dat reclame
niet of nauwelijks invloed heeft op hun drinkgedrag. Volgens de wetenschappers zijn echter op basis van de mening van jongeren geen conclusies te trekken over de relatie tussen alcoholreclame en drankgebruik.
Uit de paar onderzoeken die zowel een hoge kwaliteit hebben, als neutraal
bevonden worden, valt op te maken dat het aannemelijk is dat er een
positief, mogelijk direct causaal verband bestaat tussen blootstelling/
uitgaven aan drankreclames en onmiddellijk dan wel later drankgebruik
door jongeren. Met de uit het regeerakkoord voortvloeiende beperking
van het aantal alcoholreclames dat jongeren ziet, zoals opgenomen in het
wetsvoorstel Mediawet 20.. (31 356), voorziet het kabinet reeds in een
beleidsreactie op de bevindingen.
1

Bot S.M., Bot S.M. Alcohol portrayal on
television affects actual drinking behaviour.
In: Real life in the pub; an observational study
on predictors of young adult social drinking.
Radboud University, 2007.
2
Smith L.A., Foxcroft D.R. The effect of
alcohol advertising and marketing on drinking
behaviour in young people; a systematic
review. 2007.
3
Snyder L.B., Milici F.F., Slater M. a.o. Effects
of alcohol advertising exposure on drinking
among youth. Arch Pedriatr Adolesc Med,
2006, 160, 18–24.
4
Ministry for Health and Children. Teenagers’
view on solutions to alcohol misuse; report on
a national consultation. 2008.
5
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het verslag van de expertconsultatie doe ik u bijgaand toekomen.5
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 565, nr. 77

2