2016D29991

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Staatssecretaris van Economische Zaken over de Landbouw- en
Visserijraad op 18 juli 2016.
De voorzitter van de commissie,
Vermeij
Adjunct-griffier van de commissie,
De Vos

nds-tk-2016D29991

1

Inhoudsopgave
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
III Volledige agenda
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Naar aanleiding van schriftelijke vragen van het lid Lodders (Aanhangsel
van de Handelingen, 2015–2016, nr. 3047) heeft de Staatssecretaris zich in
de media uitgelaten over dat hij zich ergert aan de EU-regel van de
akkerranden. Akkerranden breder dan 20 meter komen niet in aanmerking
voor subsidie voor ecologische aandachtsgebieden. In hetzelfde artikel
geeft de Staatssecretaris aan dat hij deze regel zal uitvoeren. De leden van
de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris welke stappen hij gezet heeft
om deze regel aan te passen. Indien hij dit niet gedaan heeft, waarom
niet? Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat het strikt
toepassen van deze regel, zonder ook maar enig gevoel te hebben bij het
werken in en met de natuur (het komt soms eenmaal beter uit om een
extra gang met de zaaimachine te maken) het draagvlak voor deze regel
ondermijnd? Zo nee waarom niet? Het probleem van de akkerrand lijkt
met de vereenvoudigingsvoorstellen opgelost te worden. Is het waar dat
deze pas volgend jaar ingaan? Gaat de Staatssecretaris zich inzetten om
nog dit seizoen de vereenvoudiging in te zetten?
De lijst met vereenvoudigingsvoorstellen is zeer teleurstellend. Is de
Staatssecretaris het met de leden van de VVD-fractie eens? Zo nee,
waarom niet? De vergroeningsmaatregelen zijn vaak gedetailleerd met
een bureaucratische inslag. Waarom heeft de Staatssecretaris hier niet
een zwaarder punt van gemaakt? Is de Staatssecretaris zelf tevreden met
het voorstel zoals het nu voorligt? Een aantal maatregelen ter vereenvoudiging zouden de boeren in Zuidoost-Nederland die getroffen zijn door
wateroverlast en enorme hagelbuien uitkomst kunnen bieden zoals het
schrappen van de uiterste inzaaidatum van vanggewassen. Welke
coulance gaat de Staatssecretaris toepassen en op welke manier gaat hij
dit communiceren?
Kan de Staatssecretaris ingaan op de wijzigingsvoorstellen met betrekking
tot braak en de gevolgen voor Nederland? Welke inzet heeft de Staatssecretaris op dit punt richting de Europese Commissie? Waarom is het niet
gelukt om bij de teelt van vanggewassen het inzaaien van minimaal 2
gewassen te schrappen? Een meerderheid van de lidstaten heeft hier ook
vorig jaar al om gevraagd. Welke inzet heeft de Staatssecretaris gepleegd?
Hoe zitten andere lidstaten hierin?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het schorsen
van het gebruik van het geneesmiddel Velactis. Naar aanleiding van de
bijwerkingen lijkt dit een wijs besluit. Kan de Staatssecretaris aangeven
welke acties hij al heeft uitgezet en nog gaat doen om in Europa een gelijk
speelveld te creëren? Deze leden realiseren zich dat dit een bevoegdheid
van de Europese Commissie is maar welke stappen zet de Staatssecretaris?

2

De leden van de VVD-fractie hebben met veel waardering kennisgenomen
van het Actieplan vitalisering varkenshouderij. De sector heeft hierin laten
zien dat zij haar verantwoordelijkheid neemt. Deze leden ondersteunen
het Actieplan vitalisering varkenshouderij. Kan de Staatssecretaris
aangeven welke actie hij op korte termijn zal inzetten in zijn verantwoordelijkheid als medeondertekenaar van het Actieplan? Kan de Staatssecretaris aangeven hoe hij specifiek in het door water en hagel getroffen
gebied in Zuidoost-Nederland omgaat met de varkenshouderij in relatie
tot dit Actieplan? Kan de Staatssecretaris uitgebreider ingaan op de
actielijn kostenreductie en mestverwerking? In deze actielijn in de
beleidsreactie wordt niet ingegaan op het onderdeel kostenreductie. De
varkenshouderij heeft nog steeds te maken met substantieel hogere
kosten dan de collega-varkenshouders in de landen om ons heen. Welke
verantwoordelijkheid dicht de Staatssecretaris zich toe op dit onderdeel?
En kan de Staatssecretaris deze actielijn en de overige acties meer
concretiseren en in een tijdpad zetten? Het Ministerie van Economische
Zaken is mede ondertekenaar van het Actieplan en daarmee ligt er een
grote verantwoordelijkheid.
Zuidoost-Nederland is getroffen door enorme waterschade en in sommige
gebieden heeft een hagelstorm huisgehouden. Veel boeren hebben te
maken met schade aan de gewassen. Kan de Staatssecretaris binnen twee
weken kenbaar maken welke ruimte hij de getroffen boeren kan en wil
geven om gewassen die zodanig beschadigd zijn dat ze niet geoogst
kunnen worden om te ploegen en het land in te kunnen zaaien met
bijvoorbeeld gras zodat er nog een of twee snede gras geoogst kan
worden? Boeren dienen dit zonder consequenties voor de uitbetalingen te
kunnen doen. Tevens vragen de leden van de VVD-fractie een verruiming
voor het getroffen gebied voor het scheuren van gras in het najaar om de
graszoden te kunnen herstellen zodat men volgend jaar met een nieuwe
graszode kan gaan werken. De Staatssecretaris heeft al aangekondigd dat
er ruimte is voor herstelbemesting. Voor veel boeren is het nog onduidelijk of en wanneer een boer hiervan gebruik kan maken. Kan de
Staatssecretaris een aantal uitgangspunten actief communiceren naar de
boeren zodat men zich niet voor iedere vraag bij de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) hoeft te melden?
Recent heeft de gemeente Oss haar voorontwerp bestemmingsplan
buitengebied gepresenteerd waarin onder meer een verbod op onoverdekte buitenloop voor pluimvee is opgenomen. De vakgroep Pluimveehouderij van ZLTO en de Biologische Pluimveehouders Vereniging hebben
een bezwaarschrift ingediend omdat zij geen veterinaire belemmeringen
voor buitenuitloop zien. Op zichzelf gek omdat de uitbraak van vogelgriep
toch substantieel meer voorkomt bij buitenloop bedrijven. Kan de
Staatssecretaris dit thema in Brussel agenderen om de discussie over
buitenloop, met name tijdens de vogeltrekperiode, te agenderen om
bedrijven en in dit geval de gemeente Oss de mogelijkheid te geven om in
het belang van diergezondheid en volksgezondheid maatregelen te
nemen? Zo nee waarom niet? Ook andere lidstaten hebben ieder jaar
weer te maken met uitbraken van vogelgriep waarbij grote economische
schade en gevolgen voor het pluimvee ontstaan doordat bedrijven
geruimd moeten worden. Graag een toelichting.
Etikettering van biologische producten
De leden van de VVD-fractie willen niet dat via het etiket op biologische
producten een vorm van concurrentievervalsing ontstaat. Door rekening
te houden met regionale verschillen bij het mogen dragen van het etiket
«biologisch» ontstaat dit naar mening van deze leden nu wel degelijk. Zij
willen dat de Staatssecretaris zich hard maakt voor het belang van de

3

Nederlandse biologische landbouwers. Wat is de inzet van de Staatssecretaris om te zorgen dat de Nederlandse biologische landbouwers niet
worden beconcurreert door boeren uit derde landen die aan niet aan
dezelfde regels hoeven te voldoen? Een etiket moet de inhoud van het
product beschrijven en is niet bedoeld om voor de vorm een politieke
ideologie uit te dragen, die ook nog eens in de praktijk onze Nederlandse
biologische landbouwers in een achterstandspositie plaatst. De leden van
de VVD-fractie vinden tevens dat over de consequenties van het niet
naleven geen onduidelijkheid mag zijn; niet naleven moet leiden tot het
verliezen van het etiket «biologisch». In de huidige opzet kan «niet
naleven» alleen bij opzettelijk misbruik of nalaten worden bewezen en dan
kan de biologische status wordt ingetrokken. Dit geeft te veel ruimte voor
niet nalevers in landen waar een goede en sluitende controle praktijk
ontbreekt of het marchanderen met de normen als concurrentievoordeel
wordt ervaren. Wat wordt de inzet van de staatsecretaris om te zorgen dat
ook op dit punt een gelijk speelveld te creëren?
Herkomstetikettering
Ten aanzien van de pilot met de herkomstetikettering staan de leden van
de VVD-fractie afwijzend. De herkomst van een ingrediënt zegt namelijk
niets over de kwaliteit en de gezondheids- en duurzaamheidsaspecten van
een product. Wel biedt het consumenten de mogelijkheden om oneigenlijke voorkeuren te creëren waarop afnemers kunnen inspelen. Deze leden
zien derhalve de Franse pilot als een opmaat voor een vorm van protectionisme en ziet daar een bedreiging in van de vrijhandel. Zij voorzien tevens
toenemende administratieve lasten voor de levensmiddelensector. Wat
wordt de inzet van de staatsecretaris om de belangen van de Nederlandse
sector te kunnen beschermen? Hoe gaat de Staatssecretaris de effecten
van deze Franse pilot op onze sector monitoren?
Raadsconclusies op Voedselverlies en voedselverspilling
De leden van de VVD-fractie vinden dat het accent voor voedselverlies en
verspilling in Nederland ligt op de export van haar kennis om verspilling
in de primaire sector in het buitenland te voorkomen. Daar is nog de
nodige winst te halen. Verder willen deze leden dat voedselverspilling
wordt aangepakt bij de consumenten welke optreedt doordat bepaalde
goederen een houdbaarheidsdatum krijgen opgelegd terwijl die goederen
niet bederven. Die goederen zouden beter kunnen worden voorzien van
een etiket «kwaliteit gegarandeerd voor». Deze leden willen dat de
Staatssecretaris zich hard maakt voor deze twee invalshoeken en zorg
draagt dat de Nederlandse consument en producten niet worden
opgezadeld met overbodige regels. Wat is de inzet van de Staatssecretaris, zodat deze twee invalshoeken ook nadrukkelijk terug gaan komen als
nadere afbakening van de Raadsconclusies?
Groente en fruit sector
Voorafgaand aan het laatste algemeen overleg ter voorbereiding op de
Landbouw- en Visserijraad is er een petitie aangeboden om stil te staan
bij de gevolgen voor de groente- en fruittelers door de Russische boycot.
De Nederlandse regering heeft met succes een aantal nieuwe markten
weten aan te boren via diverse handelsmissies. Nu de boycot langer duurt
dan vooraf door velen is ingeschat en de interventiequota worden
teruggeschroefd omdat de Commissie van mening is dat de bedrijven de
bedrijfsvoering nu wel hadden kunnen aanpassen vragen de leden van de
VVD-fractie de regering om zich te blijven inzetten op het aanboren van
nieuwe markten om de gevolgen zo min mogelijk te laten zijn. Kan de
Staatssecretaris daar nader op ingaan?

4

Visserij
De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de positie van de
Nederlandse vissers. Al vaker hebben zij hun zorgen gedeeld met
betrekking tot de aanlandplicht. Kan de Staatssecretaris duidelijk
aangeven wat nu de stand van zaken is? Hoe wordt aan de handhaving nu
op een eenduidige wijze uitvoering gegeven? Aangezien Europese
wetgeving er voorlopig nog niet is? Wat gebeurt er in de tussentijd?
Wanneer wordt overeenstemming over de, controle-inzet op de
pelagische aanlandplicht voorzien? Met de motie van het lid Visser (TK
29 664, nr. 147) hebben de leden van de VVD-fractie om een halfjaarlijkse
voortgangsrapportage gevraagd met betrekking tot de aanlandplicht.
Wanneer kan de Kamer deze rapportage verwachten? Hierbij is er
nadrukkelijk aandacht gevraagd voor harmonisatie van de handhaving
met de Noordzee-lidstaten. Kan de Staatssecretaris aangeven hoe dit
overleg verloopt? Wanneer is hier voor het laatst over gesproken? Welke
problemen kwamen hier naar voren?
Kan de Staatssecretaris aangeven wat er zal gebeuren wanneer er voor
1 januari 2017 nog geen overeenstemming is bereikt over het contigentenstelsel in relatie tot de aanlandplicht?
Kan de Staatssecretaris aangeven wat er na 1 januari 2018 zal gebeuren
met de quota voor de wijting? Zijn hier al afspraken over gemaakt? Zo ja,
welke? En zo nee, op welke termijn verwacht de Staatssecretaris dat dit
gaat gebeuren?
Met steun van de leden van de VVD-fractie is onlangs de motie van het lid
Bisschop aangenomen (TK 27 625, nr. 370). Kan de Staatssecretaris
aangeven hoe hij met deze motie is omgegaan? Is er al contact geweest
met de Nederlandse visserijsector na het aanwijzingsbesluit? Met
betrekking tot de zeedagen, begrijpen deze leden het goed dat de uitruil
van de zeedagen met kabeljauw op steun van de sector kan rekenen? Kan
de Staatssecretaris daar nader op ingaan?
Tot slot, willen de leden van de VVD-fractie opmerken dat er veel onrust is
binnen de sector over onder meer de aanlandplicht en afnemende
visgronden door onder meer nieuwe windmolenparken op zee, of
aanwijzingsbesluiten. Kan de Staatssecretaris aangeven hoe hij met deze
zorgen omgaat? Is de Staatssecretaris in overleg met de sector? Ten
aanzien van de doorvaart en medegebruik van windmolenparken op zee
hebben deze leden al vaker gevraagd hoe de visserijsector in een vroeg
stadium betrokken kan worden bij de uitwerking, waarbij veiligheid
voorop staat. Kan de Staatssecretaris hier op reageren? Deelt hij de
mening dat de visserijsector als medegebruiker aan tafel moet zitten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Actieplan vitalisering varkenshouderij
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het Actieplan vitalisering varkenshouderij. De genoemde leden
waarderen het dat er vanuit de sector oog is voor de noodzaak tot een
omvorming van de intensieve veehouderij, maar zij hebben nog wel
verschillende vragen en opmerkingen over dit Actieplan. Zij verzoeken de
Staatssecretaris hierop in te gaan.
De leden van de fractie van de PvdA lezen dat de verwachting is dat het
aantal varkensbedrijven in de komende jaren zal dalen van zo’n 5.000 naar
circa 2.000 bedrijven. Tegelijkertijd lezen de genoemde leden dat de
varkensrechten en locaties van de bedrijven die stoppen via het Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij weer beschikbaar zullen worden gesteld aan

5

toekomstgerichte bedrijven. Deze leden hebben hierbij hun bedenkingen.
Zij zijn namelijk van mening dat de huidige situatie in de intensieve
veehouderij niet langer houdbaar is. Hierbij willen zij ook verwijzen naar
het recent verschenen RIVM-rapport «Mogelijke effecten intensieve
veehouderij op gezondheid omwonenden»1. Door de rechten en locaties
opnieuw uit te delen ontstaat echter een tendens in de varkenshouderij
die deze leden willen voorkomen. In plaats van een transitie naar minder
en kleinere familiebedrijven (en dus minder varkens) worden de varkens
op steeds grotere bedrijven gehouden. De leden van de PvdA-fractie
vragen de Staatssecretaris hierop te reageren. Is de Staatssecretaris met
deze leden van mening dat er juist minder varkens in Nederland moeten
komen, zowel voor de volksgezondheid en het milieu als om de concurrentiepositie van boeren te verbeteren? Is de Staatssecretaris met de
leden van de PvdA-fractie van mening dat deze vermindering vooral in de
overbelaste gebieden zal moeten plaatsvinden?
Deze leden hebben daarnaast enkele vragen over de vrijblijvendheid van
dit Actieplan. Zij vragen de Staatssecretaris of hij voornemens is extra
stappen te zetten als dit plan niet (voldoende) leidt tot verbetering op het
gebied van onderscheidende kwaliteit, dierenwelzijn en duurzaamheid?
Zo ja, op welk moment zal een evaluatie van de resultaten van het
Actieplan gemaakt worden en is de Staatssecretaris bereidt dit te delen
met de Kamer?
Marktsituatie
De leden van de PvdA-fractie lezen dat Eurocommissaris Hogan met
nieuwe maatregelen zal komen om de marktsituatie voor boeren in
Europa te verbeteren. Tegelijkertijd lezen deze leden dat 40% van het
huidige steunbudget (€ 200 miljoen) nog niet is uitgegeven. De genoemde
leden vragen de Staatssecretaris hoe de verhouding hiervan in verschillende landen ligt. Is bij alle EU-landen ongeveer 60% van het bedrag
uitgegeven, of bij sommige landen (bijna) alles en bij andere landen
(bijna) niets? En hoe staat het hiermee in Nederland?
Kan de Staatssecretaris daarnaast zijn oordeel geven over de maatregelen
waar de Europese Commissie (EC) ongeveer over denkt?
GLB vergroening
De leden van de fractie van de PvdA begrijpen dat de EC extra maatregelen wil nemen om de vergroening van het Gemeenschappelijk
Landbouw Beleid (GLB) te stimuleren. Dit omvat onder andere een
verduidelijking wat van boeren en nationale overheden verwacht wordt,
het schrappen van belastende technische voorwaarden, flexibiliteit indien
dit het milieu en klimaat ten goede komt en verdere harmonisatie van de
vereisten. De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris of hij
een appreciatie van deze maatregelen kan geven. In hoeverre zullen
Nederlandse boeren en het Nederlandse milieu hierbij gebaat zijn? Zijn er
ook negatieve effecten hiervan te verwachten? Zo ja, wat zijn deze
effecten en welke maatregelen kunnen genomen worden om dit te
voorkomen? Zijn er nog maatregelen die de EC zou kunnen nemen die
niet in de huidige opties zitten die het milieu en/of klimaat in Nederland of
andere landen van de EU ten goede komen? Waarom heeft de EC niet aan
deze opties gedacht? Is de Staatssecretaris voornemens deze voorstellen
bij de EC onder de aandacht te brengen?

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2011/06/21/mogelijke-effecten-intensieveveehouderij-op-gezondheid-omwonenden

6

Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de stukken voor
de Landbouw- en Visserijraad en hebben enige vragen en opmerkingen.
Ten eerste willen deze leden graag een toelichting van de Staatssecretaris
waarom hij voor hernieuwde toelating van Round-Up heeft gestemd.
Voorts vragen zij hoe de aanlandplicht nu ingevoerd wordt in Nederland.
Hoeveel discard vis wordt nu in Nederland aan land gebracht? In hoeverre
betreft het ondermaatse vis en in hoeverre niet voor menselijke
consumptie gebruikte soorten? Is het voor beide categorieën verboden
om hier geld voor te vragen of alleen voor ondermaatse? Wat gebeurt er
met deze discards (vismeel, diervoer e.d)? Welke wetgeving is van
toepassing? Wat moeten de vissers concreet met deze discards doen?
Waarom wordt er rode kleurstof op gedaan?
De leden van de SP-fractie vragen wat de mogelijkheden precies zijn voor
landelijke overheden danwel private partijen om vrijwillige productiebeperkende maatregelen in te stellen. Wat behelzen deze maatregelen?
Waarom heeft u hier nog geen gebruik van gemaakt?
Deze leden hebben zorgen over de plannen voor de herstructurering
varkenshouderij. De leden van de SP-fractie zijn er voorstander van dat de
varkenssector zich richt op kwaliteit in plaats van kwantiteit en dat de
varkenssector zich richt op onderscheidende producten. Ook zijn deze
leden voorstander van een herstructurering waarbij ingezet wordt op
verduurzaming van de sector en op sanering van overlastgevende
gebieden en bedrijven. Zij hebben echter grote twijfels of dit plan hiertoe
zal leiden. Zij vrezen dat het plan neerkomt op het subsidiëren van
schaalvergroting en het subsidiëren van mestverwerking.
Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel varkenshouders er nu zijn, en
op welk aantal hij insteekt na de vitalisering? Wat is het streefbeeld voor
het aantal varkens? Wat is huidige aantal varkens? De leden van de
SP-fractie vrezen dat de vitaliseringsplannen neerkomen op minder
varkensboeren en hetzelfde aantal varkens: kortom een verdergaande
schaalvergroting. Kunt u aangeven of een verdergaande schaalvergroting
uw inzet is en in hoeverre u verdergaande schaalvergroting gewenst
vindt? Is dit plan gesubsidieerde schaalvergroting? Bent u bereid te
streven naar minder varkens? In hoeverre worden eisen gesteld qua
duurzaamheid en dierenwelzijn bij het uitgeven van varkensrechten door
het Ontwikkelbedrijf Varkenshouderij? Hoe wordt het bestuur van het
Ontwikkelbedrijf Varkenshouderij vormgegeven? Bent u bereid af te
spreken om een gedeelte van de varkensrechten af te romen? Er is
immers spraken van teveel varkens en een lage prijs. Kunt u aangeven
hoeveel sanering van overlastgevende situaties u nastreeft en hoe u het
resultaat gaat afmeten? De leden van de SP-fractie willen weten of het
saneren van verouderde en overlastgevende bedrijven en gebieden in
nauw overleg gaat met de provincies en gemeenten.
Kunt u een definitie geven van wat een verouderd bedrijf is en wat een
toekomstgericht bedrijf is? Bent u bereid om sterren van het Beter Leven
Keurmerk als maatstaf te hanteren voor de definitie van toekomstgerichte
bedrijven? Welke milieuvereisten zijn er om in aanmerking te komen als
«toekomstgericht bedrijf»? Hoeveel geld draagt u direct danwel indirect
bij aan het Ontwikkelbedrijf Varkenshouderij?

7

Tot slot willen de leden van de SP-fractie graag dat er ingestoken wordt op
een maximale transparantie bij uitgifte van EU-subsidies. Is voor
Nederland op bedrijfsniveau -al dan niet geanonimiseerd- inzichtelijk
hoeveel EU-subsidie wordt verstrekt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda van de Landbouw- en Visserijraad op 18 juli. Hierover
hebben deze leden nog vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris het voornemen
van het Slowaaks voorzitterschap om te komen tot Raadsconclusies over
de positie van de producenten van voedsel in de keten te versterken en
een Europese aanpak van oneerlijke handelspraktijken gaat ondersteunen.
Wat is de inzet van de Staatssecretaris ten aanzien van deze onderwerpen? Aangezien in Nederland de pilot oneerlijke handelspraktijken is
mislukt, is het dan niet beter om te kijken naar andere manieren om dit
probleem aan te pakken, bijvoorbeeld door een andere focus in het
Europees mededingingsrecht of een andere Europese aanpak? Zo nee,
waarom niet?
Deze leden vinden het opmerkelijk dat de Staatssecretaris vaststelt dat hij
het zorgelijk vindt dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de
mogelijkheid om het ecologisch focusgebied in te vullen met landschapselementen, omdat het kabinet überhaupt in eerste instantie niet wilde dat
er gebruik gemaakt zou worden van de mogelijkheid van landschapselementen voor ecologisch focusgebied. Zoals de Staatssecretaris zegt is dit
pas vanaf 2016 in Nederland toegestaan, terwijl de Tweede Kamer hierom
heeft gevraagd bij de implementatie van het GLB in 2014. Waarom is deze
overtuiging over het nut van landschapselementen opeens veranderd bij
het kabinet, zo vragen deze leden?
De leden van de CDA-fractie vinden het teleurstellend dat niet alle
Nederlandse vereenvoudigingsvoorstellen van de vergroening zijn
overgenomen. Hoe gaat de Staatssecretaris zich hier verder voor inzetten,
wat heeft voor hem daarbij het meeste prioriteit? Waarom heeft de
Europese Commissie niet de eisen die worden gesteld aan het mengen
van zaden van vanggewassen aangepast? Is de Staatssecretaris
voornemens om op dit punt de Europese Commissie aan te spreken?
Daarnaast vragen deze leden of er ook naar andere mogelijkheden dan
permanent grasland wordt gekeken om het vastleggen van CO2 in de
bodem door het vergroten van het organische stof gehalte kan worden
gestimuleerd om de bodem gezonder te maken en klimaatverandering
tegen te gaan.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of hij zich ervan
bewust is dat het landbouwbudget bij de vorige onderhandelingen over
het Meerjarig Financieel Kader is verlaagd. Is de Staatssecretaris bereid
om te bekijken hoe plannen zoals het Plan vitalisering varkenshouderij wel
met extra Europese steun tot een goede uitvoering gebracht kunnen
worden. Deze leden vragen om een stand van zaken te geven ten aanzien
van mogelijkheden die worden verkend om de Europese Investeringsbank
meer in te zetten in de agrarische sector. Wordt bekeken hoe deze
mogelijkheid gebruikt zou kunnen worden ten behoeve van het Actieplan
vitalisering varkenshouderij? Is de Staatssecretaris bereid om te pleiten
voor nationale enveloppes voor het vrijwillig beperken van productie, als
dat onderdeel is van het nieuwe steunpakket?

8

Verder geeft de Staatssecretaris aan dat hij «de Europese Commissie [zal]
verzoeken om zich te blijven inzetten op ({) het herstellen van de handel
met Rusland». Hoe zou de commissie dat moeten bewerkstelligen,
volgens de Staatssecretaris? En ziet de Staatssecretaris daar ook nog een
rol voor Nederland in?
Ten aanzien van handelsverdragen, wat is de stand van zaken ten aanzien
van het aanpassen van de dierenwelzijnsnormen in de Oekraïne aan de
Europese normen. Bent u bereid in dit kader om de opvolging van
toezeggingen in handelsverdragen te agenderen in de Raad?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het Actieplan
vitalisering varkenshouderij en verwelkomen de erkenning van en de
focus op varkensvlees als kwaliteitsproduct. Zij vragen of de Staatssecretaris bereid is op regelmatige basis inzicht te geven in de voortgang van
het Actieplan?
Het valt de aan het woord zijnde leden op dat de sector een ambitieuze
doelstelling heeft om het aantal varkens houdende bedrijven terug te
brengen van de huidige circa 5.000 bedrijven naar 2.000 bedrijven. Zij
vragen hoe zich dat verhoudt tot het reeds aangekondigde Brabantse
beleid om eveneens door middel van het aantal bedrijven een krachtige
sector over te houden.
Deze leden vragen ook hoe de Staatssecretaris gaat bijdragen aan het
sluiten van de nutriëntenkringlopen en het tot een minimum terugbrengen van voor het milieu schadelijke emissies. In de beleidsreactie is
daar nog weinig over terug te vinden. In het kader van gesloten kringlopen vragen zij ook verduidelijking over het voornemen te bevorderen
dat gezuiverd water dat vrijkomt bij mestscheiding op bedrijfslocaties op
oppervlaktewater kan worden geloosd. Betekent «gezuiverd water» zoals
opgenomen in het Actieplan dat het zuiver is van verontreinigingen
vreemd aan het water waarin wordt geloosd of slechts dat het water in
enige mate gezuiverd is?
De leden van de D66-fractie vragen wat de laatste stand van zaken is
omtrent het toegezegde onderzoek naar de verhouding tot waterkwaliteitsnormen en de grensdetectiewaarden (TK 27 858, nr. 363, p. 30).
Deze leden vragen hoe het kan dat gegeven de ernstige bijwerkingen van
het diergeneesmiddel Velactis deze niet zijn opgemerkt in de toelatingsprocedure. Betreft dit een systeemfout in de toelatingsprocedure voor
diergeneesmiddelen of slechts een onfortuinlijk incident? Waarop baseert
de Staatssecretaris voorgaand oordeel?
De leden van de D66-fractie zijn blij te vernemen dat de Staatssecretaris zo
veel mogelijk openheid wil betrachten bij de controlegegevens Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en dat de Europese Commissie de lidstaten
bevoegd acht om – uiteraard met in acht neming van de privacy van
personen – gegevens op het niveau van individuele begunstigden
openbaar te maken. De aan het woord zijnde leden delen de opvatting van
de Staatssecretaris niet dat voor openbaarmaking geen noodzaak zou zijn.
Zij zien in de scepsis aangaande de rechtmatige besteding van Europese
subsidies en het feit dat de Algemene Rekenkamer nog nooit een positief
rechtmatigheidsoordeel heeft afgegeven voldoende noodzaak om hiertoe
over te gaan. Graag zien zij een gemotiveerde reactie waarom de door
deze leden genoemde argumenten onvoldoende redengevend zouden

9

zijn. Zou dat vervolgens niet ook moeten leiden tot het onderschrijven van
de aangehouden motie van het lid Koşer Kaya (TK 34 300-XIII, nr. 126)?
De leden van de D66-fractie zouden graag meer inzicht krijgen in de op
Europees niveau gevoerde discussies over cameratoezicht in de
pelagische visserij. Wat waren de argumenten voor en tegen van de
verschillende landen? Welk uitzicht is er daarbij op een compromis dat
kan leiden tot zowel lage uitvoeringslasten, bescherming van privacy en
effectieve handhaving?
Voorts lezen deze leden in de geannoteerde agenda dat de Europese
Commissie heeft aangekondigd in de Raad een voorstel voor aanvullende
maatregelen te presenteren. De genoemde leden constateren dat de
Commissie inzet op het bekijken van de mogelijkheden voor verruiming in
de minimis staatssteun. Deze leden zijn daar met de Staatssecretaris erg
kritisch op. Daarom vragen zij wat precies de inzet van de Staatssecretaris
zal zijn: hoe hard gaat hij inzetten op het voorkomen van verruiming in de
minimis staatssteun? Voorts vragen de leden van de D66-fractie wat de
inzet van de staatsecretaris is op het voornemen van de Commissie om te
verkennen of uitbetaling aan landbouwers van de voorschotten voor
directe betalingen mogelijk is. In hoeverre vindt hij dit passen in een vrije
markt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben de geannoteerde agenda voor de Landbouw- & Visserijraad gelezen. Zij willen graag
nog enkele vragen stellen.
Beheer van externe vloot
De leden van de PvdD-fractie hebben zich meermaals kritisch uitgelaten
over Europese vissers die – met subsidie van de EU – visgronden buiten
Europa leegvissen. Het wegvangen van visbestanden buiten de Europese
Unie, ten koste van lokale gemeenschappen, is ontoelaatbaar. Het voorstel
van de Europese Commissie voor het beheer van de externe vloot is voor
de leden van de PvdD-fractie een eerste stap in de goede richting. Maar
deze leden spreken nogmaals hun zorgen uit over het wegvallen van
artikel 5.1 hierin. Dit artikel verbiedt dat schepen die ernstige overtredingen hebben begaan, toegang krijgen tot niet-Europese wateren.
De Staatssecretaris antwoordde eerder (tijdens het algemeen overleg
Landbouw- & Visserijraad van 22 juni 2016) dat artikel 5.1 overbodig is,
omdat deze overlapt met de controleverordening. De leden van de
PvdD-fractie wijzen bij deze op een cruciaal verschil tussen artikel 5.1 en
deze controleverordening. Met artikel 5.1 is één ernstige overtreding in de
12 maanden voorafgaand aan de toetsing voldoende om geen toegang te
krijgen; met de controle verordening zou een schip minstens tien ernstige
overtredingen moeten hebben om de toegang tot de visgronden voor een
jaar te verliezen. Is de Staatssecretaris daarom bereid zich alsnog in te
spannen om artikel 5.1 terug te laten plaatsen?
Actieplan vitalisering varkenshouderij
De leden van de fractie van de PvdD constateren dat het onlangs
verschenen Actieplan vitalisering varkenshouderij nog steeds uitgaat van
bulkproductie, verdere schaalvergroting en export. Immers, het plan geeft
aan dat de varkenssector met 3.000 varkenshouders zal krimpen, maar dat
het aantal varkens even groot blijft of zelfs groter wordt. Daarmee komt
het Actieplan niet tegemoet aan de groeiende maatschappelijke wens van

10

kleinschalige veehouderij. Ook gaat het plan volledig voorbij aan de
recente analyse van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
die stelt dat de eenzijdige focus op export kritisch tegen het licht
gehouden moet worden. Kan de Staatssecretaris hier een reactie op
geven? Erkent de Staatssecretaris dat dit plan schadelijk is voor familiebedrijven en alle ruimte biedt voor industriële megabedrijven?
De leden van de PvdD-fractie wijzen de Staatssecretaris erop dat echte
vitalisering om een drastische hervorming vraagt, waarin wordt ingezet
op het verminderen van de varkensstapel en op een omslag naar een
bedrijfsvoering waar het varken zijn natuurlijke gedrag kan vertonen, in
harmonie met natuur, milieu en de leefomgeving. Deze leden betreuren
het dat er 200 miljoen euro wordt uitgetrokken naar de uitvoering van dit
Actieplan, maar dat er geen enkele euro wordt besteed aan het verbeteren
van het leven en het welzijn van de varkens.
In het Actieplan wordt voorgesteld om minder intensief te controleren bij
diertransporten om zo kosten te besparen. De leden van de PvdD-fractie
vinden dit onbegrijpelijk, aangezien de samenleving keer op keer wordt
opgeschrikt door voedselschandalen en dierenleed tijdens transport. Deze
leden krijgen hier graag een reactie op.
Met het Actieplan worden oude oplossingen uit het verleden, zoals
bouwen aan ketensturing, weer van stal gehaald met de belofte dat
zelfregulering werkt. De leden van de PvdD-fractie concluderen dat deze
beloftes keer op keer niet waargemaakt worden. Supermarkten zouden
verplicht moeten worden om aan te tonen dat varkensboeren een prijs
krijgen die kostendekkend is. Alleen dan kan er gestuurd worden op
kwaliteit en vallen knoeiers buiten de boot. Toezicht en handhaving dienen
volledig in overheidshanden te zijn en te blijven.
Walvisjacht
Nog steeds accepteert Japan het internationale verbod op commerciële
walvisjacht, dat sinds 1986 van kracht is, niet. De leden van de
PvdD-fractie zijn daarom verheugd over de aanscherping van het
Europese standpunt over de Japanse walvisjacht. Dankzij een aangenomen PvdD-motie in het Europees parlement, zal Europa van Japan
gaan eisen dat het land stopt met de illegale jacht op walvissen. Daar
zullen eventuele consequenties voor de handelsrelatie met Europa aan
verbonden worden
In oktober 2016 vindt de International Whaling Commission (IWC 66)
plaats. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de inzet van Nederland en
de EU zal zijn? Na de IWC 66 zal het gemeenschappelijk EU-standpunt
over de walvisvangst geactualiseerd zal worden. Kan de Staatssecretaris
garanderen dat hierin tenminste dezelfde beschermingsmaatregelen als in
het huidige standpunt opgenomen worden?
Dolfijnenslachtingen
Deze maand zijn de gruwelijke dolfijnenslachtingen op de Faeröereilanden weer begonnen. Overeenkomstig de motie van het lid Ouwehand
(TK 21 501-32, nr. 734) dient het kabinet zich sterk te maken voor beëindiging van deze slachtingen, die met medewerking van Denemarken
jaarlijks plaats vinden. In antwoord op eerdere schriftelijke vragen
(Aanhangsel van de Handelingen, 2015–2016, nr. 115) heeft de Staatssecretaris toegezegd om de mogelijkheden te onderzoeken of en op welke
wijze de EU kan optreden. De leden van de PvdD-fractie wachten
inmiddels een jaar op de resultaten hiervan. Is de Staatssecretaris bereid

11

een inbreukprocedure tegen Denemarken te starten en/of te ondersteunen, onder andere wegens het nalaten van haar verplichtingen, zoals
omschreven in de Europese Habitatrichtlijn (artikel 12)?
Internationale handel in tijgerproducten
De leden van de PvdD-fractie waarderen de inzet van de Staatssecretaris
met betrekking tot het bestrijden van wildlife crime. Zij zijn blij met de
uitvoering van de aangenomen motie van de leden Thieme en Heerema
(TK 33 348, nr. 140), waarmee Nederland de import van jachttrofeeën van
dieren als leeuwen en ijsberen verbiedt. Ook zijn deze leden blij dat de
Staatssecretaris zich wil inzetten voor een verdere inperking van de
trofeeënjacht en zich zal inspannen voor het aannemen van een resolutie
hierover tijdens de Cites-conferentie (Convention on International Trade in
Endangered Species of Wild Fauna and Flora) in Zuid-Afrika. Is de
Staatssecretaris bereid zich ook in te spannen voor het aannemen van
twee draft resoluties gericht op handel in tijgerproducten? De vraag naar
tijgerproducten groeit. Zowel de stroperij als de tijgerfokkerijen vormen
een grote bedreiging voor wilde tijgers en tijgers in het algemeen.
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
III Volledige agenda
Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 18 juli 2016. TK
21 501-32, nr. 934 – Brief regering d.d. 08-07-2016, Staatssecretaris van
Economische Zaken, M.H.P. van Dam.
Verslag Landbouw- en Visserijraad van 27 en 28 juni 2016 te
Luxemburg. TK 21 501-32, nr. 933 – Brief regering d.d. 07-07-2016,
Staatssecretaris van Economische Zaken, M.H.P. van Dam.
Tijdelijk verbod op het gebruik van het diergeneesmiddel Velactis.
TK 29 683, nr. 219 – Brief regering d.d. 24-06-2016, Staatssecretaris van
Economische Zaken, M.H.P. van Dam.
Actieplan vitalisering varkenshouderij. TK 28 973, nr. 180 – Brief
regering d.d. 23-06-2016, Staatssecretaris van Economische Zaken, M.H.P.
van Dam.
Openbaarmaking controlegegevens Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid. TK 28 625, nr. 237 – Brief regering d.d. 30-06-2016
Staatssecretaris van Economische Zaken, M.H.P. van Dam.
Voortgangsrapportage Gemeenschappelijk Visserijbeleid. TK
32 201, nr. 85 – Brief regering d.d. 04-07-2016, Staatssecretaris van
Economische Zaken, M.H.P. van Dam.

12