Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1358
Vragen van het lid Jan Vos (PvdA) en Van Tongeren (GroenLinks) aan de
Minister van Economische Zaken over de besteding van miljarden aan
biomassa bijstook in kolencentrales (ingezonden 11 januari 2016).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 2 februari
2016).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de berichtgeving over de inefficiënte verbranding
van miljarden belastinggeld voor biomassa bijstook in kolencentrales?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het bedrag van drie à vier miljard euro dat in acht jaar besteed gaat
worden en is het waar dat biomassa bijstook nu duurder is dan «Wind op
Land» en «Wind op Zee»? Zo ja, waarom kiest u dan niet voor de meest
kostenefficiënte manier om duurzame energie op te wekken?
Antwoord 2
De totale geraamde subsidiekosten voor bij- en meestook van duurzame
biomassa komen naar verwachting uit op circa 3 miljard euro over een
periode van 8 jaar. Deze raming heb ik eerder met uw Kamer gedeeld
(Aanhangsel van de Handelingen II 2014/15, nr. 2215) op basis van de
basisbedragen zoals deze voor de SDE+ in 2015 golden. In 2016 zijn de
basisbedragen voor bij- en meestook in de SDE+ iets lager dan in 2015, maar
zijn de verwachte correctiebedragen (energieprijzen) eveneens lager. Per
saldo verwacht ik dat de totale uit te betalen subsidie voor bij- en meestook
vergelijkbaar zal zijn met de eerder genoemde raming.
Het is niet correct dat bij- en meestook minder kostenefficiënt is dan zowel
windenergie op land als windenergie op zee. Voor windenergie op land
gelden inderdaad lagere basisbedragen dan voor bij- en meestook, maar de
maximale tenderbedragen voor de eerste twee tenders windenergie op zee
zijn hoger dan de basisbedragen voor bij- en meestook.

1

ah-tk-20152016-1358
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.ftm.nl/exclusive/de-inefficiente-verbranding-van-miljarden-belastinggeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het dat hiermee een bijdrage van ca. 1,2% duurzame energie gerealiseerd gaat worden?
Antwoord 3
Ja, op basis van de NEV 2015 komt de productie van 25 PJ aan hernieuwbare
energie overeen met ongeveer 1,2% hernieuwbare energie in 2020. Bij- en
meestook van duurzame biomassa levert zodoende een cruciale bijdrage aan
het realiseren van de doelstellingen uit het Energieakkoord.
Vraag 4, 5 en 6
Is het waar dat na afloop van deze acht jaar er geen blijvende duurzame
infrastructuur is opgebouwd?
Is het waar dat na deze acht jaar er geen blijvende bijdrage is geleverd aan
duurzame innovatie en werkgelegenheid?
Is het waar dat zodra de subsidie stopt, ook de bijstook stopt? Is het waar dat
met alternatieven zoals wind-, zonne-, en watergetijde industrie wel een
blijvende bijdrage geleverd kan worden aan een duurzame energieinfrastructuur?
Antwoord 4, 5 en 6
Energiebedrijven zullen waarschijnlijk stoppen met bij- en meestook wanneer
de subsidie hiervoor afloopt, omdat het zonder subsidie niet rendabel is. Dit
geldt niet alleen voor bij- en meestook, maar voor de meeste categorieën in
de SDE+.
Het beschikbaar stellen van subsidie voor bij- en meestook levert op
verschillende manieren een structurele bijdrage aan versterking van de
economie en de energietransitie. Zo moeten energiebedrijven investeringen
doen om bij- en meestook mogelijk te maken in hun centrales. Dat betekent
dat deze centrales structureel in staat zijn om biomassa bij te stoken,
waarmee de CO2-uitstoot van deze centrales beperkt kan worden. De ervaring
die opgedaan wordt met bij- en meestook levert kansen op voor procesoptimalisatie en innovatie en biedt aanknopingspunten voor de ontwikkeling van
biomassacentrales.
Bovendien kan bij- en meestook van biomassa de ontwikkeling van de
biobased economie versnellen, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van een
cluster van bedrijven in de Rotterdamse haven die in de biobased economie
actief zijn. Nederland heeft een goede uitgangspositie voor biobased
activiteiten dankzij onze strategische ligging met goede zeehavens, sterke
agro-, chemie- en energiesectoren en hoogwaardige kennisinstellingen. Dit
effect wordt versterkt doordat de vraag naar biomassa in Noordwest-Europa
naar verwachting zal toenemen. Clustering van bedrijven kan verder
bijdragen aan innovatie doordat het gecascadeerd en hoogwaardig gebruik
van biomassa in de chemie eenvoudiger wordt, waarbij de reststof lignine
kan worden bijgestookt in kolencentrales. De combinatie van bioenergie en
bioraffinage levert synergievoordelen op, wat de aantrekkelijkheid van
Nederland als vestigingslocatie voor innovatieve bedrijven verbetert.
Tot slot zijn als gevolg van het besluit om bij- en meestook van duurzame
biomassa mogelijk te maken de afgelopen jaren strikte duurzaamheidscriteria
uitgewerkt door de energiebedrijven en natuur- en milieuorganisaties die
moeten waarborgen dat de biomassa die wordt gebruikt voor hernieuwbare
energieproductie daadwerkelijk duurzaam is. Bij- en meestook kan zodoende
een belangrijke rol spelen in het op gang brengen van de handel in en
certificering van duurzame biomassa. Die duurzaamheidscriteria gelden voor
bij- en meestook, maar ook voor het gebruik van biomassa in de industrie
(industriële stoom).
Vraag 7 en 8
Overweegt u om de drie à vier miljard euro niet te besteden aan biomassa
bijstook in kolencentrales?
Kunt u overwegen om de drie à vier miljard euro te investeren in alternatieven, zoals extra wind op zee, biogasketels in de industrie, extra geothermie in
de glastuinbouw, zonnepanelen en zonneboilers, en grootschalige zonnesystemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 7 en 8
In het Energieakkoord heb ik met 46 andere partijen afspraken gemaakt over
het behalen van 14% hernieuwbare energie in 2020 en 16% hernieuwbare
energie in 2023, waar bij- en meestook van duurzame biomassa een
belangrijk onderdeel van is. Aan deze afspraken wil ik niet tornen, omdat ik
daarmee het gehele Energieakkoord in gevaar breng.
Ik zie in Nederland geen alternatief waarmee in 2020 25 PJ hernieuwbare
energie kan worden geproduceerd. Het realiseren van extra capaciteit wind
op land voor 2020 is niet mogelijk. Ook is het realiseren van extra capaciteit
wind op zee voor 2020 niet realistisch gegeven de bestaande ambitieuze
opgave. Met alternatieven zoals biogasketels, geothermie, zonnepanelen,
zonneboilers en grootschalige zonnesystemen wordt volgens de NEV 2015 in
2020 ongeveer 41 PJ aan hernieuwbare energie gerealiseerd. Het is niet
realistisch dat met deze technologieën in 2020 nog 25 PJ extra hernieuwbare
energie wordt gerealiseerd. Zoals uit de NEV 2015 blijkt is het beschikbare
subsidiebudget geen knelpunt voor de realisatie van projecten met deze
technologieën, maar zal eerder het beschikbare potentieel aan projecten een
knelpunt vormen.
Vraag 9
Wanneer verwacht u uitsluitsel te kunnen geven over de wijze waarop, op de
meest kostenefficiënte wijze, door het kabinet invulling zal worden gegeven
aan de Urgenda-uitspraak van de rechter?
Antwoord 9
Zoals aangegeven in de Kamerbrief over het vonnis in de Urgenda-zaak
(Kamerstuk 32 813, nr. 103) zal het kabinet in de eerste helft van 2016 met
een kabinetsreactie komen op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek
«Kostenefficiëntie CO2-reductie maatregelen» (IBO CO2). Het IBO CO2 zal
bouwstenen aandragen voor aanvullende maatregelen om het vonnis in de
Urgenda-zaak uit te voeren.
Vraag 10
Kunt u aangeven wat de maatschappelijke kosten en baten zijn en de kosten
per huishouden en voor het midden- en kleinbedrijf per jaar van twee
alternatieve beleidspakketten om de 25% CO2-doelstelling te halen in 2020?
Kunt u daarbij overwegen dat beleidsoptie een bestaat uit de sluiting van de
laatste vijf kolencentrales en beleidsoptie twee uit een pakket maatregelen,
dat ook met zekerheid in 2020 de doelstelling haalt (bijvoorbeeld mix van
verkeersmaatregelen, CO2-opvang en opslag, e-besparing, etc.)?
Antwoord 10
Op dit moment is het niet mogelijk om voor de genoemde beleidspakketten
de maatschappelijke kosten en de kosten per huishouden en voor het MKB
aan te geven. Het IBO CO2 zal een belangrijke bouwsteen zijn om hier meer
inzicht in te verschaffen. Ik sluit daarbij niet uit dat naast het IBO CO2 nog
aanvullend onderzoek nodig zal zijn om tot besluitvorming te komen over de
invulling van het Urgenda-vonnis.
Vraag 11
Hoe verhouden deze maatregelen zich tot de mogelijke «lock-in» waarvan
sprake is in de berichtgeving, bent u met ons van mening dat de overheid
zichzelf financieel in de vingers snijdt door nu voor 8 jaar verplichtingen aan
te gaan zonder dat duidelijk is hoe we de uitspraak van de rechter kunnen
honoreren?
Antwoord 11
Bij de afweging welke maatregelen ingezet kunnen worden om invulling te
geven aan de Urgenda-uitspraak zal een belangrijke factor zijn of de
maatregelen ook op de lange termijn een positieve bijdrage leveren aan de
energietransitie. Ik deel de mening niet dat het aangaan van verplichtingen
voor bij- en meestook vanuit deze optiek nadelig is voor de overheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 12
Is het waar dat er sinds het energieakkoord in 2013 twee grote nieuwe
ontwikkelingen zijn die een heroverweging van bijstook van 25 PetaJoule
tijdens de evaluatie van het EnergieAkkoord in 2016 rechtvaardigen, namelijk
1) de opgave om 25% CO2 te reduceren in 2020 in Nederland tegen de
laagste kosten; 2) feit dat bijstook tot de duurste vormen van duurzame
energie behoort, in plaats van de goedkoopste zoals destijds werd aangenomen? Deelt u de mening dat een heroverweging mogelijk is met betrekking
tot de 25 PetaJoule biomassabijstook tijdens de evaluatie?
Antwoord 12
Een heroverweging van de afspraken uit het Energieakkoord over bij- en
meestook kan alleen aan de orde zijn als er een realistisch alternatief is om
tegen vergelijkbare of lagere kosten 25 PJ hernieuwbare energie op te
wekken in 2020. Zoals ik in mijn antwoord op vragen 7 en 8 heb aangegeven
is een dergelijk alternatief er op dit moment niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4