Besluit van [datum] tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het
jaarverslag van verzekeraars
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje -Nassau, enz. enz.
enz.
Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van ... , gedaan mede namens Onze
Minister van Financiën…;
Gelet op artikel 391 lid 5 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van …);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van …, nr. …, uitgebracht
mede namens Onze Minister van Financiën;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel 1
Dit besluit is van toepassing op verzekeraars als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel
toezicht, zoals ingeperkt door artikelen 1:6, 1:7, 1:8 en 1:11 van die wet, met zetel in Nederland
die

beschikken

over

een

vergunning

als

bedoeld

in

het

Deel

Markttoegang

Financiële

Ondernemingen van die wet of beschikken over een verklaring als bedoeld in artikel 3 of artikel 4
van het Besluit reikwijdtebepalingen Wft.
Artikel 2
Als gedragscode bedoeld in artikel 391 lid 5 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek word en de
Governance Principes Verzekeraars aangewezen zoals gepubliceerd in Staatscourant nr. 9237 d.d.
25 mei 2011.
Artikel 3
1. Een verzekeraar als bedoeld in artikel 1 doet in het jaarverslag in een specifiek onderdeel
betreffende corporate governance, mededeling over de naleving van de principes van de in artikel
2 aangewezen gedragscode. Indien de desbetreffende verzekeraar die principes niet heeft
nageleefd of niet voornemens is deze in het lopende en daaropvolgende boekjaar na te leven, doet
hij daarvan in het jaarverslag gemotiveerd opgave.
2. Indien een verzekeraar als bedoeld in artikel 1 aan het hoofd staat van een groep, kan die
verzekeraar in het jaarverslag mededeling doen over de naleving van de principes van de in artikel
2 aangewezen gedragscode ten aanzien van de groep als geheel en doet deze verzekeraar in het
jaarverslag gemotiveerd opgave indien de groep die principes niet heeft nageleefd of niet
voornemens is deze in het lopende en daaropvolgende boekjaar na te leven.
3. De mededelingsplicht van lid 1 is niet van toepassing op een dochtermaatschappij als bedoeld in
artikel 24a lid 1 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, van een verzekeraar die op grond van lid 2
mededeling doet ten aanzien van de groep als geheel, mits de desbetreffende dochtermaatschappij
in haar jaarverslag verwijst naar de mededeling ten aanzien van de groep als geheel en het Besluit
van 23 december 2004 tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het
jaarverslag (Stb. 747) niet op haar van toepassing is.

4. De mededeling, bedoeld in de leden 1 en 2, kan ook worden gedaan in een bijlage bij het
jaarverslag of langs elektronische weg waardoor de mededeling rechtstreeks en permanent
toegankelijk is, mits in het jaarverslag wordt vermeld waar de mededeling voor het publiek
elektronisch beschikbaar is. Indien gebruik wordt gemaakt van de laatste mogelijkheid, maakt de
mededeling onderdeel uit van het jaarverslag.
5. Bij de mededeling, bedoeld in de leden 1 en 2 wordt vermeld waar de tekst van de gedragscode,
bedoeld in artikel 2, voor het publiek beschikbaar is.
Artikel 4
De accountant, bedoeld in artikel 393 lid 1 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, gaat na of de in
artikel 3 bedoelde mededeling in het jaarverslag of in een bijlage bij het jaarverslag is opgenomen.
Artikel 5
Dit besluit is van toepassing op jaarverslagen die betrekking hebben op een boekjaar dat aanvangt
op of na 1 januari 2011.
Artikel 6
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van het Staatsblad
waarin het wordt geplaatst.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad
zal worden geplaatst.

De Minister van Veiligheid en Justitie,

De Minister van Financiën,

Nota van Toelichting
Algemeen
Dit besluit strekt tot het vaststellen van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het
jaarverslag van verzekeraars in verband met de aanwijzing van de Governance Principes
Verzekeraars (hierna: de Code). Het besluit is mede namens de Minister van Financiën opgesteld.
De Code is opgesteld ten behoeve van alle verzekeraars met een zetel in Nederland, waarbij het
niet uitmaakt of zij de activiteiten in een andere lidstaat, dan wel via een bijkantoor verrichten.
Op 15 december 2010 heeft het bestuur van het Verbond van Verzekeraars (hierna: het Verbond)
de Code in haar algemene ledenvergadering vastgeste ld. In april 2011 hebben de raden van
bestuur van de koepel Zorgverzekeraars Nederland en Federatie van Onderlinge Verzekeraars de
Code onderschreven.
Met de Code wordt tegemoetgekomen aan de aanbeveling van de Commissie De Wit om een
sectorbrede code voor verzekeraars te realiseren (Kamerstukken 2010-11, 31 980, nrs. 4, p. 16 en
nr. 16, p. 11). Verzekeraars committeren zich met de Code tot het realiseren van een
cultuurverandering, waarbij de klant centraal staat. Zo moeten verzekeraars op grond van de Code
beschikken over een goed werkend productgoedkeuringsproces. De Code betreft daarnaast onder
andere versterking van de governance binnen verzekeraars, risicomanagement en beloningsbeleid.
Veel principes in de Code hebben betrekking op het functioneren van de raad van commissarissen
en de raad van bestuur binnen de specifieke functie en verantwoordelijkheden van een
verzekeraar. In vervolg op de motie Roemer c.s.1 hebben het Verbond van Verzekeraars en enkele
grote verzekeraars voorts aangegeven dat ook de "topholdings" van (grote) verzekeraars zich aan
het beloningsregime van de Code zullen committeren.
Met dit besluit vindt de wettelijke verankering van de Code plaats op basis van artikel 391, lid 5,
van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (hierna: het BW). Deze verankering is in overeenstemming
met de wettelijke verankering van de Nederlandse corporate governance code en de code banken.
Net als bij banken speelt financiële stabiliteit een belangrijke rol bij verzekeraars. Mede daarom
gelden de argumenten om de Code wettelijk te verankeren in grote mate ook voor de
verzekeraars. Bij beide gedragscodes geldt dat de bedrijven waarop de code van toepassing is, de
gedragscode moeten toepassen conform het beginsel van «pas toe of leg uit». Ook bij de Code
moet in het jaarverslag worden vermeld dat de principes uit de Code zijn nageleefd door de
verzekeraar of moet gemotiveerd worden uitgelegd waarom principes (gedeeltelijk) niet zijn
nageleefd. De verzekeraars waarop de Code van toepassing is , verschillen in veel opzichten van
elkaar. Deze verschillen zitten onder meer in rechtsvorm (bijvoorbeeld beursgenoteerde NV’s en
verzekeraars in de vorm van onderlinge waarborgmaatschappijen) en in onderwerp (bijvoorbeeld
zorgverzekeraars en schadeverzekeraars). Doordat de Code algemeen van karakter is, kunnen
bepaalde afwijkingen van de Code gerechtvaardigd zijn. Uiteraard is juist in het geval van
afwijkingen de verklaring die de verzekeraar daarvoor geeft van groot belang. Door de verklaring
in het jaarverslag weten betrokkenen («stakeholders») in hoeverre verzekeraars de principes uit de
Code naleven (of waarom een verzekeraar gegeven haar specifieke situatie aan een onderdeel een
1

Kamerstukken II 2010-2011, 32417 nr. 28

andere invulling heeft gegeven). Zij kunnen hier desgewenst de verzekeraar op aanspreken. Bij
een verzekeringsmaatschappij in de vorm van een NV kan dit bijvoorbeeld ertoe leiden dat er
vragen worden gesteld tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders. De vermelding in het
jaarverslag maakt het ook voor klanten, medewerkers en alle andere stakeholders transparant in
hoeverre een verzekeraar voldoet aan de principes. Hierbij geldt dat het jaarverslag door alle
verzekeraars, ongeacht de rechtsvorm, openbaar wordt gemaakt. Voor de werking van de Code is
niet de mate waarin deze naar de letter wordt nageleefd bepalend , maar de wijze waarop met de
intenties

wordt

omgegaan.

Met

de

Code

dienen

de

verzekeraars

daadwerkelijk

een

cultuurverandering binnen hun instellingen te realiseren.
De Autoriteit Financiële Markten (hierna: de AFM) houdt ingevolge de Wet toezicht financiële
verslaggeving

toezicht

op

de

toepassing

van

financiële

verslaggevingsvoorschriften

door

beursgenoteerde ondernemingen. De AFM kan in dat verband ook het jaarverslag bezien waar
verklaringen omtrent naleving van respectievelijk de Nederlandse corporate governance code, de
code banken en de Code onderdeel van zijn. Bij de corporate governance code en de code banken
betekent dit dat de AFM toetst of een mededeling inzake de corporate governance code
respectievelijk de code banke n in het jaarverslag is opgenomen en of de inhoud van deze
mededeling consistent is met de inhoud van de rest van het jaarverslag en van andere openbare
informatie. Gelijk de positie van de AFM met betrekking tot de Nederlandse corporate governance
code en de code banken, beziet de AFM louter de aanwezigheid en consistentie van de verklaring
bij beursgenoteerde verzekeraars. Door dit besluit ontstaan

nalevingskosten en administratieve

lasten voor de verzekeraars , als gevolg van de implementatie en naleving van de Code en de
verslaglegging over de toepassing ervan. De verplichtingen uit dit besluit gelden voor verzekeraars
met een vergunning of een verklaring ingevolge de Wet op het financieel toezicht (hierna: de Wft).
Concreet houdt dit het volgende in. Circa 320 verzekeraars zullen in hun jaarverslag een paragraaf
over de Code opnemen. Evenals bij de Code Banken wordt uitgegaan van 10 mandagen per
verzekeraar. Per mandag wordt uitgegaan van € 360,-- kosten, op basis van het tarief van een
hoger opgeleide kenniswerker.2 De totale kosten bedragen daarmee ruim € 1 miljoen. Er wordt
onderscheid gemaakt tussen de inhoudelijke kosten om de code na te leven (de nalevingskosten)
en de administratieve lasten die samenhangen met de verplichting tot uitleg in het verslag. De
inschatting is dat ¾ van de kosten bestaan uit kosten ten behoeve van implementatie en naleving
en dat ¼ van de kosten bestaan uit de administratieve lasten. Uitgaande hiervan, gaat het om
ruim € 860.000,-- aan nalevingskosten en ruim € 290.000,-- aan administratieve lasten. Hierbij is
verder van belang dat

de Code is gebaseerd op zelfregulering. De verzekeraars hebben zich,

grotendeels onafhankelijk van de wettelijke verankering van de Code, gecommitteerd om deze
code te implementeren en na te leven. De nalevingskosten worden

daarom voor de helft

beschouwd als bedrijfseigen lasten. De nalevingskosten als gevolg van dit besluit worden daarom
gesteld op ruim € 430.000, --.
Een ontwerp van dit besluit is op grond van artikel 2:391 lid 6 BW aan de Tweede en Eerste Kamer
der Staten-Generaal overgelegd.

2

Zie rapport van de Regiegroep Regeldruk van 16 juni 2008: ‘Meten is Weten II: Handleiding voor het
definiëren en meten van administratieve lasten voor het bedrijfsleven’, p. 46.

Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
De Code geldt voor alle verzekeraars die beschikken over een verzekeraarvergunning verleend op
grond van de Wet op het financieel toezicht (hierna: de Wft). In artikel 1 is geregeld dat deze
algemene maatregel van bestuur zich richt tot alle verzekeraars met een verzekeraarvergunning
ingevolge de Wft, mits zij zetel hebben in Nederland. Uitsluitend ten aanzien van rechtspersonen
met zetel in Nederland kan de Nederlandse wetgever jaarrekeningverplichtingen opleggen. De
desbetreffende verzekeraars moeten in het jaarverslag mededeling doen omtrent de naleving van
de Code. De Code is niet van toepassing op verzekeraars die ingevolge de bepalingen van de
artikelen 1:6, 1:7, 1:8 en 1:11 van de Wft niet onder toezicht staan, dan wel instellingen die
ingevolge voornoemde artikelen niet als verzekeraar worden beschouwd omdat ze ofwel onder een
publiek

regime

vallen,

zoals

de

Sociale

Verzekeringsbank

en

het

Uitvoeringsinstituut

Werknemersverzekeringen, ofwel omdat ze een buitenlandse verzekeraar zijn (Lloyds), of omdat ze
geen vergunning hebben. De Code is wel van toepassing op verzekeringsmaatschappijen die een
verklaring van de Nederlandsche Bank hebben volgens artikel 3 en 4 van het Besluit
reikwijdtebepalingen Wft. Kort samengevat gaat het hier om onderlinge waarborgmaatschappijen.
Voor beursgenoteerde verzekeraars gaat de Code gelden naast de Nederlandse corporate
governance code. De Code is een aanvulling op de Nederlandse corporate governance code en de
code banken specifiek voor de verzekeringssector. Voor niet-beursgenoteerde verzekeraars geldt
alleen de Code. De codes bestaan op deze manier naast elkaar.

Er zijn geen aanwijzingen dat

verzekeraars die de codes moeten toepassen zullen oplopen tegen principes die niet tegelijkertijd
kunnen worden toegepast. Ditzelfde geldt voor de gevallen waarin de code banken en de code
verzekeringen moeten worden toegepast, aangezien deze codes materieel gelijk zijn.
Artikel 2
De

Code is

gepubliceerd

in

de

Staatscourant

ten

behoeve

van

de

kenbaarheid

voor

aandeelhouders, klanten en andere belanghebbenden van verzekeraars (Staatscourant nr. []). In
artikel 2 van het besluit is de Code aangewezen als gedragscode. Dit is een statische verwijzing.
Indien de Code wordt gewijzigd, heeft dat niet onmiddellijke gevolgen voor dit besluit. Als er een
aangepaste Code tot stand komt, moet artikel 2 van dit besluit worden gewijzigd en moet de
aangepaste Code worden gepubliceerd in de Staatscourant om de aangepaste Code wettelijk te
verankeren. De aanwijzing van een aangepaste code vergt daarmee wijziging van dit besluit,
waarvoor ingevolge artikel 2:391, lid 6 BW een voorhangprocedure geldt. Daardoor is tussenkomst
van de regering en het parlement vereist.
Artikel 3
In artikel 3 is bepaald dat verzekeraars in het jaarverslag mededeling doen over de naleving van
de Code. De wijze waarop dit gebeurt en de mogelijkheid tot het doen van één mededeling bij een
groep verzekeraars sluit aan bij het systeem van de Code Banken. Dit betekent dat wanneer een
verzekeraar van een principe uit de Code afwijkt, hij deze afwijking met motivering in het
jaarverslag opneemt. Ook wanneer een verzekeraar voornemens heeft bepalingen in het lopende of

volgende boekjaar niet na te leven, wordt daarover mededeling gedaan. Alle regelgeving die
betrekking heeft op het jaarverslag is onverkort van toepassing op de verklaring omtrent de Code.
Zo zal deze verklaring bijvoorbeeld – ook als zij niet gewijzigd is ten opzichte van het jaar ervoor –
bij verzekeraars in de vorm van beursgenoteerde NV jaarlijks ter inzage moeten worden gelegd
voor de aandeelhouders en bij de Kamer van Koophandel worden gedeponeerd.3
Wanneer de Code door een groep verzekeraars wordt toegepast, kan deze groep er voor kiezen de
mededelingsplicht over de naleving van de Code neer te leggen bij de verzekeraar die aan het
hoofd staat van deze groep. De dochtermaatschappijen van deze verzekeraar kunnen dan volstaan
met een verwijzing naar die mededeling met een duidelijke vermelding van de vindplaats in hun
eigen jaarverslag. Van deze mogelijkheid kan geen gebruik worden gemaakt door een
dochtermaatschappij met een beursnotering die op grond van het Besluit van 23 december 2004
tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag (Stb. 747) een
verklaring inzake corporate governance openbaar moet maken. Deze beursgenoteerde dochter
dient in haar eigen jaarverslag verantwoording af te leggen over haar naleving van de Code.
Voor de wijze waarop de mededeling kan worden gedaan, in het jaarverslag, in een bijlage bij het
jaarverslag, of via de website, is aangesloten bij de wijze van openbaarmaking van de mededeling
over de Nederlandse corporate governance code (en de code banken). Indien de verzekeraar op
grond van het Besluit van 23 december 2004 tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de
inhoud van het jaarverslag (Stb. 747) gehouden is een verklaring inzake co rporate governance
openbaar te maken, doet de verzekeraar de mededeling over de Code in het onderdeel betreffende
corporate governance van het jaarverslag waarin die verklaring is opgenomen.
Artikel 4
Voor het accountantsonderzoek ten aanzien van de mededeling over de Code wordt aangesloten bij
het onderzoek van de accountant van de mededeling over de Nederlandse corporate governance
code in de verklaring inzake corporate governance . Dit sluit ook aan bij het systeem van de code
banken. Dit betekent dat de accountant nagaat of de voorgeschreven mededeling over de Code in
(een bijlage van) het jaarverslag is opgenomen. Hiermee wordt voorkomen dat er verschillende
regimes ten aanzien van de drie gedragscodes gelden.
Artikel 5
De Code is – conform het bepaalde in de preambule van de Code – van toepassing vanaf 1 januari
2011, derhalve op boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2011, waarbij voor de leden van
Zorgverzekeraars Nederland en de Federatie Onderlinge Verzekeraars

bij de verslaglegging

rekening wordt gehouden met het feit dat zij zich later dan de leden van het Verbond van
Verzekeraars aan de Code hebben gecommitteerd. Het jaarverslag over 2011 wordt na afloop van
het boekjaar opgesteld. Dit betekent dat voor het eerst op basis van de

Code zal worden

gerapporteerd conform het beginsel van «pas toe of leg uit» in de periode van de algemene
vergaderingen in het voorjaar van 2012. De Code is reeds op 15 december 2010 gepresenteerd en
3

Vgl. artikel 2:101, 2:210 en 2:394 lid 4 BW

gepubliceerd op de website van het Verbond. Daarnaast hebben zowel de Federatie van Onderlinge
Verzekeraars, als de koepel Zorgverzekeraars Nederland de Code op hun websites gepubliceerd.
Voor de betrokken verzekeraars is voldoende tijdig kenbaar geworden dat zij aan de Code moeten
voldoen. Daarbij is ook relevant dat het jaarverslag over 2011 pas in 2012 wordt gepresenteerd.
Dit geeft verzekeraars voldoende tijd om hun bedrijfsvoering op de C ode aan te passen.
Artikel 6
Aangezien de Commissie De Wit aanbevolen heeft om een sectorbrede gedragscode voor de
verzekeraars waarvan de naleving op een zelfde wijze als bij de code banken kan worden getoetst,
is het van belang dat de Code zo spoedig mogelijk wettelijk wordt verankerd. Omdat dit besluit
gepaard is gegaan met uitvoerige overleggen met (vertegenwoordigers van) de sector zijn zij op de
hoogte van de inhoud van dit besluit en kan daarom worden afgeweken van de vaste
verandermomenten, door gebruik te maken van de eerste uitzonderingsgrond (private of publieke
voor- of nadelen van vertragingen of vervroeging van invoering; Kamerstukken II 2009-10, 29
515, nr. 309, p.4). Vooruitlopend op de inwerkingtreding van dit besluit, begint een onafhankelijke
commissie met het monitoren van de naleving van de Code. Zo kunnen bijvoorbeeld aanbevelingen
worden gedaan aan verzekeraars die bij de code zijn aangesloten over het lopende beleid. Deze
monitoringstaak is in eerste instantie gebaseerd op de door de partijen gesloten gedragscode. Na
de inwerkingtreding van het besluit is deze monitoringstaak gebaseerd op zowel het besluit als de
gedragscode.

De Minister van Veiligheid en Justitie,