Besluit van [datum]

houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met het zorgpakket Zvw
2024

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van
[datum], kenmerk [kenmerk];
Gelet op artikel 11, derde lid, van de Zorgverzekeringswet;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van [datum], no.
[nummer]);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van
[datum], [kenmerk]);
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel I
Het Besluit zorgverzekering wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 2.6 wordt, onder vernummering van het zevende tot en met tiende lid tot het
achtste tot en met elfde lid, een lid ingevoegd, luidende:
7.

Fysiotherapie of oefentherapie omvat tevens een valpreventieve beweeginterventie
voor personen met een hoog valrisico die als gevolg van onderliggende of
bijkomende somatische of psychische problemen zijn aangewezen op begeleiding op
het niveau van een fysiotherapeut. Deze zorg omvat ten hoogste één
valpreventieve beweeginterventie per twaalf maanden.

B
In artikel 2.11 wordt “gedurende ten hoogste tien dagen” vervangen door “gedurende
ten hoogste zes weken”.

Pagina 1 van 7

Artikel II
Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 januari 2024.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

Pagina 2 van 7

Nota van toelichting
Algemeen
1. Inleiding
1.1 Samenvatting
Met dit besluit is het Besluit zorgverzekering (hierna: Bzv) met ingang van 1 januari
2024 gewijzigd in verband met aanpassingen in de op grond van de
Zorgverzekeringswet (hierna: Zvw) te verzekeren prestaties (hierna: basispakket) van
de zorgverzekering. Het betreft de inzet op valpreventieve beweeginterventies en de
flexibilisering van de kraamzorg.
1.2 Voorhangprocedure
Het ontwerp van dit besluit is overeenkomstig artikel 124 van de Zvw op [datum] aan
beide Kamers der Staten-Generaal overgelegd (Kamerstukken II 2022/23, [nummer],
nr. [nummer]). In het Commissiedebat van [datum] heeft de vaste commissie van de
Tweede Kamer voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: VWS) met de Minister
van VWS gesproken over de pakketmaatregelen. [inbreng en verwerking].
2. Wijzigingen in het basispakket 2024
2.1 Valpreventie
De stijging van het aantal valongevallen met (het risico op) letsel zorgt voor een extra
belasting van de (langdurige) zorg. Daarom is meer inzet op valpreventie de komende
jaren noodzakelijk. Niet alleen voor het beperken van de druk op zorg, maar ook omdat
het letsel als gevolg van een val vooral voor ouderen veel impact heeft op hun kwaliteit
van leven. Samen met onder meer gemeenten, GGD-en en maatschappelijke partijen
zoals VeiligheidNL zet het kabinet fors in om het risico op vallen zoveel mogelijk te
beperken. Onder meer door ervoor te zorgen dat ouderen met een hoog valrisico sneller
in beeld komen en een valpreventieve beweeginterventie aangeboden krijgen. Om een
sluitende ketenaanpak valpreventie te kunnen inrichten, was duidelijkheid nodig over de
onderdelen van de aanpak die in het gemeentelijke domein moeten gebeuren en welke
onderdelen binnen het zorgdomein behoren plaats te vinden. Daarom is het
Zorginstituut Nederland (hierna: Zorginstituut) in 2020 gevraagd om te beoordelen of
valpreventie bij ouderen effectief is en om die reden onder de te verzekeren zorg kan
vallen. Het Zorginstituut heeft in zijn beoordeling van 1 april 2022 onder meer
aangegeven dat een trainingsprogramma (meer precies: valpreventief
beweeginterventie) een belangrijk en effectief onderdeel is van valpreventie. Ouderen
komen voor een trainingsprogramma onder begeleiding van een fysio- of oefentherapeut
in aanmerking als sprake is van een hoog valrisico in combinatie met onderliggende of
bijkomende somatische of psychische problemen. Zonder die onderliggende of
bijkomende problemen zouden de ouderen met een hoog valrisico de valpreventieve
beweegprogramma’s via de gemeente kunnen volgen. Het Zorginstituut concludeert dat
alleen een trainingsprogramma onder begeleiding op het niveau van een fysiotherapeut
onder de Zvw valt, namelijk onder ‘zorg zoals fysio- en oefentherapeuten die plegen te
Pagina 3 van 7

bieden’, zoals omschreven in artikel 2.6 Bzv. De voorwaarden en beperkingen in dit
artikel belemmeren echter de daadwerkelijke vergoeding van deze valpreventieve
trainingsprogramma’s. De onderhavige aanpassing van het Bzv is nodig om vergoeding
van deze valpreventieve beweeginterventies mogelijk te maken. Hierdoor vallen deze
interventies onder de zorgplicht van zorgverzekeraars. Met het oog op de ketenaanpak
en de samenhang met gemeentelijke domein zijn daarover afspraken gemaakt in het
Gezond en Actief Leven Akkoord (hierna: GALA).
2.2 Kraamzorg
Een goede start van ouder en kind is van belang voor het terugdringen van de perinatale
sterfte en morbiditeit. Hier draagt kraamzorg aan bij. De beroepsgroep heeft
aangegeven dat er behoefte is aan een meer flexibele inzet van kraamzorg, ook voor
een langere periode dan tot en met de 10e dag na de bevalling waarop de aanspraak
ingevolge artikel 2.11 Bzv begrensd is. Op deze manier is het mogelijk om beter
passende kraamzorg te leveren. Dit sluit aan bij de opgave van het programma
‘Kansrijke Start’. Meer flexibiliteit betekent niet dat er behoefte is om in totaal meer uren
kraamzorg in te zetten, maar om deze uren flexibeler en eventueel in meer dan tien
dagen te spreiden over de kraamperiode. Dit is nodig omdat er bij het ene gezin feitelijk
minder inzet nodig is, en bij het andere gezin meer ‘terugkomdagen’ wenselijk zijn. In
2021 is het Zorginstituut advies gevraagd omtrent een andere inrichting van de
aanspraak op kraamzorg, waaronder het loslaten van de grens op de 10e dag. Het
Zorginstituut heeft aangegeven dat flexibilisering mogelijk is door de grens te
verplaatsen van de 10e dag naar 6 weken vanaf de bevalling. Dit loopt synchroon met
de periode waarin de verloskundige nog verantwoordelijk is voor de zorg aan ouder en
kind, waarna in de nieuwe situatie zowel de verloskundige zorg als kraamzorg ook
formeel worden afgesloten.
Door de brancheorganisatie van de kraamzorg is de Kraamzorg Landelijke Indicatie
Methodiek (hierna: KLIM) ontwikkeld ter vervanging van het Landelijke Indicatie Protocol
(hierna: LIP). De KLIM is ontwikkeld op basis van onderzoek1 waaruit gebleken is dat
sommige gezinnen minder uren kraamzorg (38 uur) kunnen ontvangen dan dat nu met
behulp van de LIP geïndiceerd wordt (49 uur). Daarnaast is uit dit onderzoek gebleken
dat bijvoorbeeld gezinnen in kwetsbare situaties juist meer uren zouden moeten krijgen
(max. 52 uur) en zorg na de 10e dag in sommige gevallen wenselijk zou kunnen zijn. Dit
alles wordt in de KLIM vormgegeven in 13 zorgpakketten.
In 2023 is een pilot gestart om de KLIM in de praktijk de beproeven. Op basis van deze
resultaten zal de KLIM worden aangepast indien nodig en wordt er een
implementatieplan uitgewerkt om de KLIM te implementeren in de kraamzorgsector. Het
nieuwe indicatieprotocol wordt door tripartiete partijen opgesteld en aangeboden aan het
Zorginstituut om te worden ingeschreven in het openbaar register waarin
kwaliteitsstandaarden en meetinstrumenten als bedoeld in de Wet kwaliteit, klachten en
geschillen zorg (hierna: Wkkgz) zijn opgenomen. We volgen de ontwikkelingen van dit
door branchepartijen geïnitieerde nieuwe indicatieprotocol op eventuele financiële
drempels die ervaren zouden kunnen worden doordat het totaal bedrag aan de eigen

‘Kraamzorg op Maat, de nieuwe manier van indiceren?!’, Utrecht Kraamzorg de
Waarden, Naviva Kraamzorg, 7 december 2020.
1

Pagina 4 van 7

bijdrage stijgt naarmate het aantal geïndiceerde en verleende uren kraamzorg
toeneemt.
3. Financiële gevolgen
De verlenging van de periode waarin aanspraak op kraamzorg bestaat, zal naar
verwachting geen financiële gevolgen hebben. De nieuwe landelijke indicatiemethodiek
voor de kraamzorg, KLIM, gaat uit van een minimum van 38 uur en een maximum van
52 uur kraamzorg. Uit onderzoek blijkt dat de introductie van de nieuwe
indicatiemethodiek budgetneutraal geschiedt, omdat het aantal geïndiceerde uren lager
uitkomt dan wat gemiddeld geïndiceerd wordt volgens het LIP.
Het aanpassen van de aanspraak op fysio- en oefentherapie ten behoeve van
valpreventieve beweeginterventies is een uitbreiding van het basispakket. De financiële
gevolgen hiervan worden per saldo bepaald door de kosten van de interventies en de
besparingen door de afname van valincidenten. De besparingen vallen in het domein van
zowel de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (hierna: Wmo), als de Zvw (met
name spoed- en revalidatiezorg) en de Wet langdurige zorg (hierna: Wlz; een val kan
leiden tot blijvende opname in een Wlz-instelling). De financiële gevolgen zullen
afhangen van het aantal ouderen dat deel gaat nemen aan een valpreventieve
beweeginterventie. In de begroting wordt rekening gehouden met € 15 miljoen in 2024
aan kosten van interventies die worden vergoed vanuit de Zvw. Dit bedrag loopt in de
jaren daarna licht op in verband met de vergrijzing naar € 18 miljoen in 2030. De
besparingen die hier tegenover staan zijn niet exact aan te geven, maar op basis van
onderzoek2 is daarvan wel een schatting te geven. De besparing voor de Zvw als gevolg
van álle valpreventieve maatregelen, dus breder dan alleen de beweeginterventies
vanuit de Zvw, bedraagt € 80 miljoen in 2024. Voorts wordt uitgegaan van een
besparing van € 30 miljoen in de Wlz en € 15 miljoen in de Wmo in 2024.
4. Regeldruk en fraude
De maatregelen in dit besluit hebben geen regeldrukeffecten voor burgers, bedrijven,
instellingen of professionals. Zorgaanbieders maken ook nu al afspraken over de te
leveren zorg, wisselen gegevens uit over de zorgconsumptie van de cliënten en brengen
de kosten van zorg in rekening. Voor de zorgverzekeraar en cliënten sluit het aan bij
reguliere informatiestromen zoals deze nu al zijn georganiseerd tussen zorgaanbieders,
zorgverzekeraars en cliënten. Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het
dossier niet geselecteerd voor een formeel advies, omdat het geen gevolgen voor de
regeldruk van burgers en bedrijven heeft.
Het risico op fouten en fraude door flexibilisering van kraamzorg is gering. Met deze
maatregel wordt de duur van de periode waarin kraamzorg mag worden gedeclareerd
weliswaar verlengd, maar het totale aantal uren dat binnen die periode kraamzorg wordt
verleend, is via de indicatie gemaximeerd. Het LIP, en straks de KLIM, zorgt ervoor dat
de indicering passend is bij de zorg waarop het gezin in kwestie is aangewezen. De kans

Zie bijvoorbeeld ‘Maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) van valpreventie bij ouderen’,
ZonMW, 2016-2017, projectnummer 531004001.
Pagina 5 van 7
2

op onrechtmatige declaraties neemt niet toe met deze maatregel. Ook ontstaat er geen
groter risico op andere vormen van fraude.
Het risico op fouten en fraude door het toevoegen van de valpreventieve
beweeginterventies aan de aanspraak fysio- en oefentherapie is eveneens laag. De
reden hiervoor is dat het aansluit bij bestaande werkwijzen: fysio- of oefentherapeuten
declareren voor de valpreventieve beweeginterventies groeps- of individuele zittingen bij
de zorgverzekeraar. Er zal worden gedeclareerd onder bestaande codes. Zij zijn gewend
om dit te doen en zorgverzekeraars hebben hun gebruikelijke processen voor het
verwerken en controleren van deze declaraties.
5. Toezicht en handhaving
De Nederlandse Zorgautoriteit (hierna: NZa) heeft op grond van artikel 16, onderdeel b,
van de Wet marktordening gezondheidszorg (hierna: Wmg) de taak om toe te zien op de
rechtmatige uitvoering van de Zorgverzekeringswet door zorgverzekeraars.
Voor zowel de valpreventieve beweeginterventies, als de flexibilisering van de
kraamzorg geldt dat de NZa geen ander toezicht of handhaving hoeft in te richten dan
thans het geval.
6. Consultatie
Het ontwerpbesluit is voorgelegd aan de NZa, het Zorginstituut en Zorgverzekeraars
Nederland (hierna: ZN). Naar aanleiding hiervan is de toelichting bij het ontwerpbesluit
iets aangescherpt. Van internetconsultatie is afgezien omdat de beperkte wijzigingen van
het Bzv nagenoeg volledig technisch van aard zijn. Bovendien zou internetconsultatie
naar verwachting niet leiden tot een inhoudelijke aanpassing van het ontwerpbesluit. De
wijzigingen worden verwacht ten voordele van burgers te zijn. Organisaties van onder
meer patiënten en zorgaanbieders die belang hebben bij de wijzigingen zijn al
geconsulteerd in het kader van de duiding en advisering door het Zorginstituut en
zorgverzekeraars zijn nogmaals via ZN geraadpleegd.
Artikelsgewijs
Artikel I
Onderdeel A
Zoals toegelicht in paragraaf 2.1 van het algemeen deel van deze nota van toelichting, is
de aanspraak op fysio- en oefentherapie, omschreven in artikel 2.6 Bzv, uitgebreid ten
behoeve van valpreventie. Valpreventie bestaat uit verschillende onderdelen, namelijk
de valrisicotest, de valanalyse en een advies op maat met de in te zetten interventies
om het hoge valrisico weg te nemen of te verminderen. Het Zorginstituut is nagegaan
welke onderdelen onder het basispakket (kunnen) vallen.
De valrisicotest, die bestaat uit een beperkt aantal overzichtelijke vragen, en de
valanalyse, die bestaat uit een multifactoriële risicobeoordeling, maken reeds deel uit
van het basispakket: dit is geneeskundige zorg zoals huisartsen en medisch specialisten
plegen te bieden (artikel 2.4 Bzv) of zorg zoals zoals verpleegkundigen plegen te bieden
Pagina 6 van 7

(artikel 2.19 Bzv). Overigens kan de valrisicotest ook in het sociaal domein worden
afgenomen. De valanalyse valt voor alle verzekerden met een hoog valrisico binnen het
basispakket, ongeacht de plek waar de valrisicotest is afgenomen.
Verschillende onderdelen van het advies op maat met bijbehorende interventies, zoals
staaroperaties bij visusproblemen, ergotherapie of medicatiebewaking, maken
momenteel al deel uit van het basispakket. Er zijn ook onderdelen, zoals
woningaanpassingen, die op basis van de Wmo tot de verantwoordelijkheid van de
gemeente behoren. Valpreventieve beweeginterventies zijn volgens het Zorginstituut
aan te merken als zorg zoals fysiotherapeuten en oefentherapeuten plegen te bieden.
Mits effectief, zouden deze interventies vergoed kunnen worden uit hoofde van de
zorgverzekering. Gelet op de huidige voorwaarden en beperkingen is daarvoor wel een
wijziging van artikel 2.6 van het Bzv nodig. Daartoe zijn valpreventieve
beweeginterventies apart opgenomen in dat artikel. Dit impliceert ook dat de beperking
ten aanzien van de eerste twintig behandelingen niet van toepassing is wanneer bij een
verzekerde met een in bijlage 1 Bzv vermelde aandoening door middel van een
valrisicotest een hoog valrisico is vastgesteld. Er geldt wel een andere beperking: er
wordt maximaal één valpreventieve beweeginterventie per twaalf maanden vergoed.
Onderdeel B
Kraamzorg die in een periode van tien dagen na de bevalling is verleend, maakt deel uit
van het basispakket (artikel 2.1 Bzv). Zoals toegelicht in paragraaf 2.2 van het
algemeen deel van deze nota van toelichting, is deze periode verlengd naar zes weken.
Artikel II
De aanpassingen die met dit besluit zijn aangebracht in het basispakket, gelden vanaf 1
januari 2024.
De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

Pagina 7 van 7