Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 741

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 december 2020
Het Adviescollege toetsing en regeldruk (ATR) heeft het Economisch
Instituut voor de Bouw (EIB) opdracht gegeven onderzoek te doen naar de
implementatie van de Europese richtlijn, de EPBD (Energy Performance of
Buildings Directive). De ATR heeft de onderzoeksresultaten openbaar
gemaakt en mij een advies doen toekomen. Middels deze brief geef ik hier
een reactie op, hierbij ga ik eerst in op het energielabel.
Energielabel voor woningen
De ATR spreekt in het advies hun zorg uit dat het nieuwe uitgebreidere
energielabel niet per definitie tot meer energiebesparende maatregelen en
CO2-reductie leidt. Daarom adviseert de ATR het nieuwe label uit te stellen
en een vereenvoudigd energielabel te ontwikkelen dat is gebaseerd op de
indicator kWh/m2 per jaar.
Ik vind het, evenals de ATR, van belang dat genomen maatregelen een
bijdrage leveren aan de beoogde doelstellingen. Het huidige energielabel
is ontstaan als instrument om de bewustwording te vergroten over de
energieprestatie van een woning. Kantar Public heeft in 2017 de effectiviteit van het energielabel onderzocht. Daaruit bleek dat 64% van de
huiseigenaren door het energielabel meer kennis heeft vergaard over de
energiezuinigheid van hun woning en 59% geeft aan beter te weten welke
maatregelen ze moeten treffen. Circa een tiende (9%) van de woningeigenaren die recent energiebesparend maatregelen hebben genomen zou dit
niet hebben gedaan als het energielabel er niet was geweest. In de
woningmarkt vertegenwoordigen dergelijke percentages grote aantallen
woningen en maatregelen in absolute zin.
Met het nieuwe uitgebreidere energielabel krijgt de woningeigenaar nog
beter inzicht in de energiezuinigheid van de woning. Doordat de woning
uitgebreider wordt opgenomen bevat het label meer informatie over de
aanwezige isolatie en installaties, en wordt het mogelijk te bepalen of de

kst-30196-741
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 741

1

woning voldoet aan de standaard en streefwaarden voor woningisolatie
(wanneer deze worden vastgesteld). Daarnaast geeft het nieuwe
energielabel inzicht in passende verbetermogelijkheden. Dat geeft de
woningeigenaar handelingsperspectief. Hiermee kan de woning verder
worden verduurzaamd, energiekosten worden bespaard en het
wooncomfort toenemen. Hiermee is te verwachten dat meer inzicht in de
energiezuinigheid en de verbetermogelijkheden met het nieuwe
energielabel leidt tot meer energiebesparing. Dit is het primaire doel van
het nieuwe label en de EPBD, en leidt tot CO2-reductie. Ik zal na een jaar
werken met de nieuwe systematiek opnieuw een vergelijkbaar onderzoek
als het Kantar Public onderzoek uit 2017 uit laten voeren zodat de te
verwachten ontwikkelingen kunnen worden getoetst.
Daarnaast vind ik dat de meerwaarde van het nieuwe energielabel ook zit
in de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid. Uit onderzoek (DGMR, 2019)
blijkt dat al bij een afwijking van 15% in het opmeten van de gebruiksoppervlakte 31% tot 56% van de energielabels één labelklasse afwijkt. In een
tijd waarin het energielabel steeds vaker een rol speelt bij de financieringsmogelijkheden is nauwkeurigheid en betrouwbaarheid cruciaal. Dit
onderschrijft de methode waarbij een onafhankelijk adviseur de opname
van de woning doet. Ook wordt de informatie over de energieprestatie
van de woning en de hoogte van de energierekening steeds belangrijker
voor (potentiële) huurders en kopers, en is er steeds meer onderzoek
waaruit blijkt dat het energielabel een rol speelt bij de totstandkoming van
de woningwaarde.
Zoals aangegeven in eerdere Kamerbrieven en -debatten is uitstel van
deze nieuwe methodiek niet mogelijk omdat dan niet voldaan wordt aan
de mede met Nederlandse steun tot stand gekomen Europese richtlijn en
Nederland een ingebrekestelling en hoge boetes kan verwachten. Daarom
start het nieuwe energielabel op 1 januari 2021. Gelet op de behoefte in de
markt aan duidelijkheid zal ik het inwerkingtredingsbesluit op korte
termijn publiceren.
Tegelijkertijd moet het energielabel wel betaalbaar blijven. Daarom zullen
mijn inspanningen er blijvend op gericht zijn om de kosten van de nieuwe
systematiek waar mogelijk te drukken en de prijsontwikkelingen te
monitoren en in internationaal verband te vergelijken.
Het lid Koerhuis (VVD) heeft tijdens het WGO van 9 november jl.
(Kamerstuk 35 570 VII, nr. 72) ervoor gepleit dat huiseigenaren het nieuwe
energielabel ook digitaal, al dan niet met ondersteuning door een
energieadviseur op afstand, kunnen aanvragen zonder dat daarbij een
expert in de woning hoeft te komen. Daarvoor is 9 december jl. een nader
gewijzigd amendement aangenomen door de Kamer1. Het voorstel van de
leden Koerhuis en Terpstra sluit aan op mijn streven om de kosten zo
beperkt mogelijk te houden. Het amendement plaat voor de mogelijkheden van innovatie en innovatieve werkwijzen optimaal te benutten.
Daarbij wordt voorgesteld om gebruik te maken van digitale data zoals
energieverbruik, slimme energiemeters en digitale straat- en satellietbeelden om op afstand (dus zonder bezoek aan huis) een energielabel op
te stellen. Ik zal hiertoe op korte termijn samen met RVO en met inbreng
van relevante marktpartijen een marktconsultatie organiseren die inzicht
moet geven in de mogelijkheden (brede toepasbaarheid) en randvoorwaarden (eventuele uitzonderingen) van een betaalbaar, betrouwbaar en
nauwkeurig energielabel zonder dat een energieadviseur de kenmerken in
de woning komt opnemen. In de consultatie zal aan partijen worden
gevraagd wat er nodig is om per 1 juli 2021 een energielabel zonder
1

Kamerstuk 35 570 VII, nr. 74

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 741

2

huisbezoek te kunnen afgeven dat voldoet aan de wettelijke vereisten,
zoals onder meer ook vastgelegd in de EPBD en CEN-EPD-normen. Zo zal
de energieprestatie op het energielabel uitgedrukt dienen te worden in
kWh/m2.jr en moet de energieprestatie gebaseerd zijn op de nieuwe
bepalingsmethode NTA8800. Bij deze marktconsultatie zal ik ook de wijze
waarop in Denemarken wordt omgegaan met het energielabel betrekken.
In dat land is het mogelijk om voor eengezinswoningen die niet ouder zijn
dan 25 jaar een energielabel aan te vragen waarbij een bezoek van een
deskundige aan de woning niet nodig is.
Verder zal ik in nauwe samenspraak met de sector bevorderen dat er
komende periode voldoende energieadviseurs worden opgeleid en zal ik
de druk op de markt voor het afgeven van nieuwe energielabels in de
eerste maanden van 2021 verlichten door de Regeling Vermindering
Verhuurderheffing (RVV) voor verduurzaming een kwartaal later te laten
ingaan per 1 juli 2021.
Overige aanbevelingen
De ATR adviseert tevens om minimumeisen voor energieprestaties voor
nieuwbouw niet strenger vast te stellen dan wat kosten optimaal is. Ik ben
het hier mee eens en heb de BENG eisen die met ingang van 1 januari
2021 in werking treden, gebaseerd op een in 2019 uitgevoerde kostenoptimaliteitstudie2. De ATR adviseert daarnaast om in de bestaande gebouwenvoorraad kostenoptimale en efficiëntere mogelijkheden – om de
CO2-uitstoot te verminderen – toe te passen. Op dit moment onderzoek ik
hiervoor de mogelijkheden. Bij bestaande woningen wordt een eindnorm
voor 2050 voor de warmtebehoefte ontwikkeld en opgenomen in de
zogenaamde Standaard voor woningisolatie. Belangrijkste doel van deze
Standaard is het bieden van handelingsperspectief voor gebouweigenaren op natuurlijke momenten, bij verbouw, onderhoud of de aankoop
van een woning.
Ten slotte adviseert de ATR om bij toekomstige maatregelen niet een te
nauwe focus te hanteren (samenhang te bezien tussen maatregelen en
integraliteit met andere beleidsterreinen) en ex-ante de kosten, baten én
proportionaliteit van verschillende alternatieven op de lange(re) termijn in
beeld te brengen en daarbij te kijken naar goede voorbeelden in het
buitenland. Ik onderschrijf deze oproep en zal hier zoveel als redelijkerwijs
mogelijk binnen de gestelde nationale en Europese kaders gevolg aan
geven.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/12/17/kostenoptimaliteitsstudie-bengeisen. In deze studie is rekening gehouden met de wettelijke kaders van de in 2018 in werking
getreden Wet Voortgang Energietransitie (Wet VET). In die wet is bepaald dat aardgas niet
langer als energiebron voor nieuwbouw gebruikt mag worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 741

3