Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 424

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 november 2021
In het Kamerdebat over de steunmaatregelen van 2 juni jl. (Handelingen II
2020/21, nr. 83, items 2 en 6) heeft uw Kamer Minister Koolmees gevraagd
om met werkgevers in gesprek te gaan over hun gebruik van de NOW. De
aanleiding voor dit verzoek was een aantal mediaberichten waarin
vraagtekens werden gezet bij de keuzes van werkgevers met betrekking
tot de gebruikmaking van de NOW-subsidie. Bijvoorbeeld berichten over
werkgevers die NOW hebben ontvangen in een bepaald subsidietijdvak
terwijl er over 2020 uiteindelijk een positief bedrijfsresultaat werd
behaald, het laten inhalen van min-uren1 en het uitkeren van bonussen
en/of dividend. In de afgelopen periode is hierover een aantal gesprekken
met werkgevers gevoerd. De gesprekken zijn deels gevoerd door Minister
Koolmees en deels door mijzelf.
Het doel en de insteek was om in een open gesprek, op een vertrouwelijke
manier de afwegingen, uitdagingen en dilemma’s van deze werkgevers
rondom het gebruik van de NOW te bespreken. Onderwerpen die aan bod
kwamen, waren onder andere waarom (uiteindelijk) wel of niet gebruik is
gemaakt van de NOW, de ervaringen van werkgevers en de impact van de
NOW in de periode van contactbeperkende maatregelen. Daarnaast
kwamen aan bod de keuzes omtrent het uitkeren van bonussen en
dividend, de omgang met de NOW in combinatie met andere maatregelen
die het bedrijf nam om (loon)kosten te besparen en de afweging om wel
of niet gedeeltelijk van de NOW af te zien als er over héél 2020 (en
mogelijk ook over 2021), ten opzichte van 2019, een omzetstijging dan wel
positief bedrijfsresultaat is behaald. Dit resulteerde in alle gevallen in een
goed en openhartig gesprek waarin de werkgevers hun afwegingen op
een transparante manier uiteen hebben gezet. We hebben gesproken met
werkgevers uit de detailhandel, de textielsector, de industriesector en de
uitzendbranche. Zoals in het debat toegezegd, stuur ik u middels deze
brief een terugkoppeling van deze gesprekken.
1

kst-35420-424
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 35 420, nr. 413

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 424

1

Allereerst kwam uit de gesprekken sterk naar voren dat werkgevers de
eerste weken van de crisis een enorm onzekere periode doormaakten. De
omzet daalde bij alle werkgevers in een snel tempo met tientallen
procenten, een ongekende situatie die zij nog niet eerder hadden
meegemaakt. Zij hebben de NOW – vooral in de eerste maanden van de
crisis – dan ook hard nodig gehad. Alle werkgevers gaven aan dat ze,
zonder ontvangst van het NOW-voorschot, zeer waarschijnlijk hun bedrijf
hadden moeten herstructureren en daarmee waarschijnlijk ook een deel
van hun personeel hadden moeten ontslaan of tijdelijke contracten niet
hadden kunnen verlengen. De NOW bood voor hen een snelle en
effectieve oplossing om tijdens deze moeilijke periode personeel in dienst
te houden. Ik ben blij om dit te horen, omdat dit ook het doel en de opzet
van de NOW is geweest.
Ten tweede kwam naar voren dat werkgevers vaak heel bewust en
weloverwogen gebruik hebben gemaakt van de NOW. En dat bijvoorbeeld
ondanks een positief bedrijfsresultaat op jaarbasis, wat vaak veelal een
stuk lager was dan voor de corona-periode, het bedrijf tegelijkertijd
reserves heeft moeten aanspreken om te overleven. Ook werd aangegeven dat het gebruik van de reserves én de NOW-gelden, in combinatie
met de omzet die alsnog kon worden behaald, uiteindelijk voor een
positief bedrijfsresultaat zorgden. Dit positieve bedrijfsresultaat was
volgens de werkgevers vervolgens nodig om te kunnen investeren, het
bedrijf gezond voort te zetten en om in te spelen op de nieuwe situatie.
Met de NOW-subsidie zijn toekomstige ontslagen mogelijk afgewend. Eén
werkgever waarmee is gesproken, heeft uiteindelijk afgezien van de
NOW-subsidie omdat het positieve bedrijfsresultaat dermate hoog was
dat deze werkgever uiteindelijk vond dat gebruikmaking van de NOW niet
meer te rechtvaardigen was.
Ook is gesproken over het bonus- en dividendverbod. Het is belangrijk om
bij dit onderwerp een kanttekening te plaatsen. Doordat de NOW 1
regeling onder stoom en kokend water tot stand is gekomen is het niet
mogelijk geweest om direct alle onwenselijke aspecten af te vangen
binnen de regeling. In de NOW 1 was er dan ook nog geen sprake van een
bonus- en dividendverbod, dit gold pas vanaf de NOW 2. Dit betekent dat
er voor bedrijven, die NOW 1 hebben ontvangen, geen verbod was op het
uitkeren van bonussen en dividend. Sommige werkgevers waarmee we
hebben gesproken hebben dat dan ook gedaan. Als overweging werd
daarbij genoemd dat het uitkeren van dividend het bedrijf aantrekkelijk
houdt voor investeerders, ten behoeve van de voortzetting van het bedrijf
in de toekomst. Ook is aangegeven dat Nederlandse delen van een
internationaal concern niet altijd invloed hebben op de beslissingen van
het concern.
Minister Koolmees heeft herhaaldelijk een moreel appèl gedaan op
werkgevers om verantwoord om te gaan met de NOW en alleen van de
regeling gebruik te maken als het echt nodig was. Een oproep waar ik
uiteraard volledig achtersta. Ook in de gesprekken is dit onderwerp aan de
orde gekomen. Wel wil ik nogmaals in deze brief benadrukken dat het
belangrijk is om de rechtmatigheid van het verstrekken van NOW in
ogenschouw te blijven nemen, zoals ook in de Kamerbrief van
20 september jl. is benoemd2. De NOW is in het leven geroepen voor het
behoud van werkgelegenheid. Als een werkgever voldoet aan de
voorwaarden van NOW en er sprake is van 20% of meer omzetverlies en
de subsidie is uitsluitend gebruikt om de lonen door te betalen, dan
bestaat er recht op NOW.

2

Kamerstuk 35 420, nr. 361

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 424

2

De gesprekken hebben Minister Koolmees en mijzelf een goed beeld
gegeven van de afwegingen, keuzes en dilemma’s waar werkgevers in een
uitdagende tijd voor hebben gestaan. Wanneer een werkgever voldoet
aan alle voorwaarden en plichten van de NOW, dan is het volledig aan de
werkgever om de keuze te maken om NOW aan te vragen en eventueel
(deels) terug te betalen. Het is daarbij onwenselijk om over iedere
individuele casus een moreel oordeel te vellen, al is het maar omdat het
lastig is om de bedrijfsvoering en de boekhouding te kennen. Bovendien
is het niet passend, en juridisch onmogelijk, om als betrouwbare overheid
verstrekte NOW-subsidie terug te laten vorderen wanneer deze rechtmatig
is verstrekt. Dat neemt uiteraard niet weg dat ons moreel appèl blijft
gelden.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 420, nr. 424

3