Aan de Minister van VWS, drs. E.I. Schippers
Postbus 20350
2500 EJ Den Haag

Betreft: Verslag College Perinatale Zorg
Datum 13 juni 2012

Hooggeachte mevrouw Schippers,
Het is ons als bestuur van het CPZ een genoegen u ons verslag van de afgelopen periode toe
te sturen. Dankzij uw installatie en subsidie zijn wij van start gegaan en hebben wij een
kleine, maar slagvaardige organisatie opgezet.
Bestuur
Het CPZ is een samenwerkingsvorm van veldpartijen, van wie leden of achterbannen
betrokken zijn in de keten van geboortezorg. Het CPZ is geen overheidsorgaan, maar
opereert namens alle professionals in het veld met daarnaast ook de cliënten en
zorgverzekeraars. Het CPZ is ontstaan als initiatief van de veldpartijen die zelf actief wilden
opereren om de geboortezorg in Nederland te verbeteren.
Voor het CPZ is een stichtingsvorm gekozen met een zo beperkt en overzichtelijk mogelijk
bestuur, waarin deskundigen uit het veld zitting hebben, voorgedragen door de betrokken
brancheorganisaties. Het betreft mevrouw Wilna Wind vanuit de NPCF voor patiënten,
Marja Huizer vanuit Actiz voor kraamzorginstellingen en kraamverzorgenden, Margreeth van
der Meijde vanuit de KNOV voor verloskundigen, Jan van Lith vanuit de NVOG voor
gynaecologen, Sylvia Veen vanuit de NVK voor kinderartsen, Ruurd Jan Roorda vanuit de NVZ
voor ziekenhuizen en Tony Lamping vanuit ZN voor zorgverzekeraars. Met nadruk zij gezegd,
dat het veld zelf verantwoordelijk is/blijft voor de uitvoering; het CPZ ondersteunt, adviseert
en faciliteert.
Het CPZ heeft zes programmalijnen geformuleerd: de commissies Kwaliteit, Implementatie
en Organisatie, Onderzoek, Voorlichting en Preconceptiezorg, ICT en Onderwijs. De
commissies zijn adviserend aan het bestuur. Sommige commissies zijn inmiddels gestart,
andere staan op het punt te beginnen. Een aantal bestaande landelijke trajecten zoals het
traject Transparantie en indicatoren van het Kwaliteitsinstituut (voorheen ZiZo),
Verloskundige Indicatielijst (VIL), Perinataal Webbased Dossier (PWD) en Kenniscentrum
Kraamzorg zijn gekoppeld aan een of meer commissies van het CPZ. Dit om te bevorderen
dat bestaande kennis wordt gebruikt en er geen dubbel werk wordt verricht. Sterker nog, in
deze constructie worden trajecten samengebracht om doelmatigheid te bevorderen.

Werkwijze
Het bureau en het bestuur van het CPZ hebben als hoofdtaak het stimuleren van de
uitvoering van de aanbevelingen en adviezen van het Stuurgroepadvies. Gaandeweg het
afgelopen half jaar kreeg het CPZ steeds meer inzicht hoe dat nieuwe concept vorm gaat
krijgen en wat de rol van het CPZ daarbij is. In de bijlage vindt u het plan van aanpak van het
CPZ. Uitgangspunt is dat in de regio’s de samenwerking zowel tussen professionals onderling
als ook tussen professionals en organisaties als ziekenhuizen, ambulancediensten en
kraamzorginstellingen verbeterd moet worden om een goede zorg voor moeder en kind
centraal te kunnen stellen. Dat is een van de kernaanbevelingen uit het Stuurgroepadvies.
Het klinkt zo eenvoudig, maar op een aantal plaatsen in Nederland worstelt men nog om die
samenwerking goed te kunnen invullen.
Samenwerkingsafspraken door alle regionale partijen
Op veel plaatsen hebben de betrokken organisaties en professionals elkaar gevonden en zijn
zij bezig samenwerkingsvormen te beschrijven of hebben dat al gedaan. Dat is in de meeste
gevallen overigens meer dan in de bestaande Verloskundige
Samenwerkingsverbanden(VSV’s) gebruikelijk was. Het onderzoeksprogramma
Zwangerschap en Geboorte dat door ZonMw wordt uitgevoerd sluit hierbij aan door
subsidies te verstrekken aan te vormen regionale consortia met inhoudelijke projecten. De
samenwerkingsvormen dienen multidisciplinair met alle partijen te zijn, dat wil zeggen dat
beschreven moet zijn wat, hoe en waar de professionals en organisaties samenwerken om
het gehele traject van de geboortezorg te borgen. Dit heeft er ook toe geleid dat vanuit het
veld regelmatig aan het CPZ wordt gevraagd waar zo’n samenwerkingsvorm aan moet
voldoen. Hiervoor heeft het CPZ inmiddels een checklist gemaakt, aan de hand waarvan
partijen kunnen toetsen of alle onderwerpen van het Stuurgroepadvies zijn benoemd. De
eerste opzet van de checklist is nog een startdocument en moet in de komende tijd nader
worden gepreciseerd. Dat zal onder andere gebeuren aan de hand van best practices. In de
bijlage vindt u de checklist.
Acute zorg onderdeel van geboortezorgketen
De aanpak van een regionale geboortezorg is in het Stuurgroepadvies geformuleerd als een
keten of netwerkaanpak, waarbij het gaat om optimaal en multidisciplinair handelen in de
gehele keten van de geboortezorg. Dus afspraken over de intake, over hoe men in de triage
elkaars professionaliteit zo goed mogelijk kan benutten, waar en hoe gezamenlijke
overleggen plaatsvinden, waar bepaalde acties plaatsvinden zoals echo’s en consultaties.
Hierbij gaat het nadrukkelijk om de totale begeleiding van de zwangerschap en bevalling,
waarbij de plaats van de bevalling en de eventuele acute zorg een onderdeel is. Daarom
moet ook bij elke regionale samenwerkingsvorm de acute zorg worden meegenomen en is
dit niet een op zichzelf staande discussie.
De beweging om in het land goede regionale samenwerkingsvormen voor de geboortezorg
te maken loopt parallel aan de landelijke ontwikkeling om regionaal de acute zorg bij
ziekenhuizen her in te richten. Daar zijn ministerie, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, ROAZ
verbanden, HAP en SEH vestigingen druk doende mee. Soms wordt dat spreiding en
concentratie genoemd, soms decentralisatie, soms herinrichting van het zorglandschap. Het

betreft het debat dat niet alle vormen van zorg overal geleverd hoeven of zouden moeten
worden.
Het CPZ constateert dat dit debat niet gelijktijdig wordt gevoerd en niet op dezelfde plaatsen
als de inrichting van de regionale keten van geboortezorg. Hierdoor kan het gebeuren dat
een Raad van Bestuur van een ziekenhuis, om welke reden dan ook, besluit om samen te
gaan met een ander ziekenhuis, of om bepaalde activiteiten niet meer uit te voeren, terwijl
de betrokken partijen van de geboortezorg, zowel tweede lijn als eerste lijn, onvoldoende in
het proces zijn betrokken. Dit heeft tot gevolg dat de consequenties voor de zorg aan
moeder en kind niet volledig worden overzien en het leidt soms ook tot onbegrip,
verstarring van standpunten of zelfs een conflict tussen partijen en/of kamervragen.
De afgelopen periode heeft het CPZ ook lokaal hulp geboden om betrokken partijen weer te
brengen tot een goed samenwerkingsverband. Ons advies is om besluiten over de
herinrichting van acute zorg zo snel en helder mogelijk te nemen. Daarbij gaat het zoals
gezegd niet alleen over de herinrichting van de acute zorg, maar ook over alle andere
vormen van zorg, die deel uitmaken van de geboortezorgketen.
Daarnaast doen wij de aanbeveling dat de besturen van ziekenhuizen bij hun
hervormingsplannen, zijnde één van de partijen in de keten van geboortezorg, alle andere
partijen nadrukkelijk betrekken om tot een goede regionale keten te kunnen komen. Dat zijn
dus niet alleen de medisch specialisten als gynaecologen, kinderartsen en anesthesiologen,
maar ook de (klinisch) verloskundigen, de verpleegkundigen, de kraaminstellingen en
kraamverzorgenden, de ambulancediensten en huisartsen.
ICT
Het veld heeft een subsidie gevraagd om een Perinataal Webbased Dossier (PWD) te
ontwikkelen. Het is een digitaal dossier, waarbij de uit te wisselen data door alle partijen
inmiddels zijn vastgesteld. Daarmee kunnen professionals onderling de gegevens uitwisselen
bij overdracht of bespreking van een patiënt. In dit aandachtsgebied is de KNOV als
uitvoerder benoemd en dat traject loopt voorspoedig. Inmiddels is het CPZ toegetreden tot
de stuurgroep van het PWD. Dat is een goede ontwikkeling, want de ontwikkeling van het
PWD moet parallel lopen met de ontwikkeling van het multidisciplinair samenwerken in de
regio. In feite kan gesteld worden dat het PWD een voorloper is van de landelijk bredere
ontwikkelingen. De aansluiting met landelijke ontwikkelingen op andere terreinen van ICT,
zoals medicatie uitwisseling op patiënten niveau, vindt ook plaats. Een tweede voorbeeld
hiervan is de ontwikkeling van een interactieve digitale community om de communicatie
met zwangeren, maar ook tussen professionals onderling te faciliteren en stimuleren.
Multidisciplinaire zorgstandaard
Op korte termijn gaat het CPZ aan de slag met het vaststellen van een multidisciplinaire
zorgstandaard, waarbij alle deskundigen en de cliënten de gewenste en vereiste plaats
hebben. Deze zorgstandaard zal zich lokaal naar een zorgpad moeten vertalen, waar precies
is beschreven hoe de zorg voor moeder en kind er in die betreffende regio uit ziet: wie doet
wat, hoe, wanneer en waar. Een voorbeeld van een dergelijk zorgpad, is beschikbaar op
www.goedgeboren.nl. Aan de hand daarvan kunnen alle stappen van de zwangerschap en
geboorte in afspraken worden vastgelegd zodat iedereen weet op welk moment hij of zij
waar aan toe is. Dat geldt voor professionals, patiënten en instellingen of ziekenhuizen.

Met dit verslag van onze werkzaamheden hopen wij u een goed beeld te hebben gegeven
van de werkzaamheden van het CPZ. Veel van de CPZ- activiteiten en actualiteiten staan op
onze websites www.collegepz.nl en www.goedgeboren.nl.
Hoogachtend,

Chiel Bos,
Voorzitter

Bijlagen:
Plan van Aanpak CPZ