Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3392
Vragen van de leden Becker en De Kort (beiden VVD) aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht «Rotterdam geeft
statushouders baan: Rijk moet ook bijspringen» (ingezonden 20 juni 2022).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid),
mede namens de Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen
(ontvangen 5 juli 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Rotterdam geeft statushouders baan: Rijk
moet ook bijspringen»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het bericht.
Vraag 2
Kunt u uiteenzetten hoe de aanpak van het Rotterdamse stadsbestuur waar
statushouders naast een opleiding ook een baangarantie krijgen binnen de
gemeente of elders op de arbeidsmarkt precies werkt? In welke fase van de
inburgering komt het baanaanbod aan de orde en is het onderdeel van het
Plan Inburgering en Participatie (PIP) of niet? Hoe is de verhouding subsidie
en salaris of gaat het om volledig gesubsidieerde banen? Wordt er gewerkt
met loondispensatie of met loonsubsidie en vanwaar de gekozen methode?
Voor hoeveel statushouders van het totale bestand zal met deze nieuwe
aanpak worden gewerkt?
Antwoord 2
Rotterdam is al van start gegaan met deze aanpak. Statushouders die in
Rotterdam deelnemen aan leerwerktrajecten komen in dienst van de
werkgever en ontvangen salaris van deze werkgever. Het gaat hier dus niet
om gesubsidieerde banen, maar regulier werk. In de leerwerktrajecten die
eerder binnen Rotterdam zijn gerealiseerd, werd een voorselectie gemaakt
door een extern bureau, op basis van leerbaarheid, persoonlijke omstandigheden en taalniveau. Voor de kandidaten die uit de selectie kwamen, werden
klikgesprekken georganiseerd met de werkgevers. Hierop volgde een

1

ah-tk-20212022-3392
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NOS, 15 juni 2022, «Rotterdam geeft statushouders baan: «Rijk moet ook bijspringen»» (https://
nos.nl/artikel/2432742-rotterdam-geeft-statushouders-baan-rijk-moet-ook-bijspringen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

proefplaatsing van maximaal 3 maanden waarin statushouder en werkgever
samen konden ondervinden of de werkplek de gewenste was. Tijdens de
proefplaatsing was vanuit het ROC aandacht voor de Nederlandse taal. Bij
definitieve plaatsing werd een contract getekend voor de periode van de
beroepsbegeleidende leerweg (bbl), waarbij na goede afronding een
mbo-diploma wordt verkregen. Hiermee kwam de persoon als reguliere
werknemer in dienst bij de werkgever.
Aan het leerwerktraject dat is gerealiseerd bij de gemeente Rotterdam, deden
23 kandidaten mee. Zij zijn allen doorgestroomd naar functies binnen de
gemeente. Op dit moment wordt door de gemeente Rotterdam onderzocht
hoe toekomstige leerwerktrajecten vorm kunnen krijgen en voor hoeveel
personen hiervoor plekken gerealiseerd kunnen worden. Dit geldt ook voor de
mogelijkheden om voor specifieke functies eventueel loonkostensubsidie in te
zetten.
Met betrekking tot PIP: hier is in de gemeente Rotterdam nog geen ervaring
mee in relatie tot de leerwerktrajecten. De leerwerktrajecten waren tot dusver
voor statushouders die onder de oude Wet inburgering (2013) vielen. In de
toekomst (onder de Wet inburgering 2021) kan het deelnemen aan een
leerwerktraject onderdeel uitmaken van de PIP, of in het afsprakenplan
worden opgenomen dat een onderliggend document is van de PIP.
Vraag 3
Wat is uw oordeel over deze aanpak, ook in het licht van de lessen die u
heeft getrokken uit het project Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt?
Antwoord 3
Ik moedig de aanpak van harte aan. Leerwerktrajecten, of duale trajecten, zijn
een duurzame manier om iedereen die kan en wil werken op de arbeidsmarkt
te laten participeren. Er zijn vele succesvolle zij-instroom trajecten uitgevoerd
waarin tot krapteberoepen wordt opgeleid. Het programma Verdere Integratie
op de Arbeidsmarkt (VIA) levert inspirerende voorbeeldprojecten in bijvoorbeeld de techniek en de zorg. Deelnemers hebben een startkwalificatie
hebben gehaald en in sommige gevallen kregen zij een baangarantie. De
aanpak van de gemeente Rotterdam sluit goed aan bij de Wet inburgering
2021 en bij de lessen die vanuit VIA geleerd zijn.
De meerwaarde van leerwerktrajecten voor statushouders zit met name bij
een vroege focus op werk en het contextueel kunnen aanbieden van taal
waardoor taalverwerving sneller verloopt. Ook maken leerwerktrajecten het
mogelijk voor statushouders om op een goed niveau aan het werk te komen,
waarbij gebruik wordt gemaakt van de kennis en vaardigheden van hen zelf.
Succesvolle uitvoering van leerwerktrajecten wordt bepaald door: (i) extra
aandacht voor werving en selectie, (ii) continue aandacht voor taal, (iii)
intensieve begeleiding en (iv) aandacht voor inclusie op de werkvloer.
Een belangrijke succesfactor is maatwerk; dit is zowel nodig in de begeleiding
als in het taalaanbod. Dit vraagt om investeringsbereidheid en goede
samenwerking van gemeenten, werkgevers en opleiders. Er wordt niet alleen
in opleiding geïnvesteerd, maar ook in (vak)taal en begeleiding vanwege
culturele verschillen. Kleinschalige pilots in de techniek en de zorg laten zien
dat werkgevers investeringen vanwege de krapte op de arbeidsmarkt in
enkele jaren kunnen terugverdienen als de medewerker na het leerwerktraject
instroomt op een duurzame manier.
Leren en werken is ook mogelijk via praktijkleren in het mbo. Het voordeel
hiervan is dat de kwaliteit geborgd is en dat de documenten die na afloop
worden verkregen herkenbaar zijn voor zowel werkgevers als onderwijsinstellingen (civiele waarde). Dat maakt door ontwikkelen of overstappen naar een
ander bedrijf of sector makkelijker. Zo verbetert praktijkleren in het mbo niet
alleen de directe maar ook de duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt.
Vraag 4 en 5
In hoeverre lopen er in het hele land al regelingen binnen gemeentes met
leerwerktrajecten voor statushouders waarbinnen de nadruk ligt op het zo
snel mogelijk opdoen van praktijkervaring op de werkvloer? Om welke
gemeentes gaat het? Op basis van welke regelgeving worden deze leerwerktrajecten opgezet? Wat hebben deze regelingen tot dusver opgeleverd qua
aantal banen voor statushouders? Hoe beoordeelt u deze cijfers?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Welke mogelijkheid hebben gemeenten binnen bestaande regelingen en
budgetten voor het uitrollen van dit soort leerwerktrajecten met een focus op
aan de slag gaan voor statushouders? Kunt u zowel de mogelijkheid bij
inburgeraars als bij statushouders die reeds ingeburgerd zijn onderscheiden
in uw toelichting?
Antwoord 4 en 5
Het deelnemen aan leerwerktrajecten door statushouders kan vanuit de Wet
inburgering 2021 of Participatiewet of een combinatie van beide wetten. De
Wet inburgering 2021 biedt gemeenten namelijk meer ruimte en handvaten
om het leren van de Nederlandse taal samen te laten gaan met participeren
in de samenleving. Dat betekent concreet dat gemeenten tegelijkertijd en in
samenhang kunnen sturen op inburgering en re-integratie, bijvoorbeeld door
de inzet van leerwerktrajecten of duale trajecten.
Gemeenten kunnen vanuit de re-integratiemiddelen die zij via het Gemeentefonds ontvangen investeren in leerwerktrajecten voor alle statushouders. Ook
de € 60 miljoen aan extra re-integratiemiddelen die dit jaar aan gemeenten
beschikbaar zijn gesteld in het kader van het steun- en herstelpakket corona
kunnen gemeenten hierbij benutten. Eventuele overschotten op het bijstandsbudget zijn vrij besteedbaar voor een gemeente, en kunnen hier eveneens
voor aangewend worden. Verder worden gemeenten gefinancierd voor de
inburgeringsvoorzieningen die zij moeten aanbieden aan inburgeraars die
onder de Wet inburgering 2021 vallen. Specifiek voor statushouders geldt dat
een inburgeringscursus c.q. traject daarvan onderdeel uitmaakt. Dit kan dus
ook worden gebruikt voor leerwerktrajecten of andere vormen van duale
trajecten als deze (mede) worden ingezet om de statushouder aan diens
inburgeringsplicht te laten voldoen. Ten slotte kunnen gemeenten ervoor
kiezen om ook andere vrij besteedbare middelen uit het Gemeentefonds
hiervoor aan te wenden. De verantwoordelijkheid voor zowel re-integratie als
inburgering is gedecentraliseerd, dus hoe gemeenten dit beleid vormgeven
en tot hoeveel extra banen dit leidt, is niet landelijk te monitoren.
Op lokaal en regionaal niveau of binnen branches zijn er regelingen
beschikbaar, bijvoorbeeld vanuit O&O fondsen of subsidiemogelijkheden voor
werkgevers. Voor het opzetten van leerwerktrajecten zijn er ook andere
financieringsbronnen, zoals middelen vanuit de Wet educatie en beroepsonderwijs, de aankomende Europese subsidies AMIF en ESF+ en praktijkleren in
het mbo.
Voor praktijkleren in het mbo hebben de Ministeries van OCW en SZW
voorzien in financiering voor enerzijds de uitvoering van de mbo-opleiding
door een mbo-instelling en anderzijds het realiseren van de benodigde
leerbaan door de werkgever die erkend leerbedrijf is. In het voorbeeld van
Rotterdam wordt een volledige mbo-opleiding gedaan tijdens het werk in de
beroepsbegeleidende leerweg resulterend in een mbo-diploma. De mboinstelling wordt dan bekostigd door het Ministerie van OCW en de werkgever
kan een beroep doen op de Subsidieregeling praktijkleren van dit ministerie.
Daarnaast kunnen sinds kort ook delen van mbo-opleidingen gedaan worden
tijdens het werk in de zogenaamde derde leerweg, resulterend in een
mbo-certificaat (vastgesteld onderdeel van een mbo-opleiding) of een
praktijkverklaring (maatwerkopleiding afhankelijk van de wensen/
mogelijkheden van werkgever en kandidaat). Is dat het geval dan kan de
mbo-instelling gefinancierd worden uit middelen die het Ministerie van SZW
beschikbaar heeft gesteld aan de regionale mobiliteitsteams in het kader van
het steun- en herstelpakket of de reguliere middelen van gemeenten en UWV.
De werkgever kan een beroep doen op de Subsidieregeling praktijkleren in de
derde leerweg van het Ministerie van SZW.
In minimaal acht andere arbeidsmarktregio’s (Groningen, Friesland, Zwolle,
Helmond-De Peel, Midden-Brabant, Zuidoost-Brabant, Haaglanden, ZuidKennemerland en IJmond) zijn voorbeelden verzameld door de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) waarbij statushouders een deel van een mbo-opleiding doen tijdens het werk met aandacht
voor verbetering van de Nederlandse en functiegerichte taal, resulterend in
een mbo-certificaat of praktijkverklaring. Daarbij gaat het (nog) niet om hele
grote aantallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 6
Hoe is in Rotterdam het uitgangspunt vastgelegd dat gesubsidieerde banen
uiteindelijk leiden tot een ongesubsidieerd werkcontract voor de statushouder? In hoeveel gevallen leidt het leerwerktraject hiertoe en in hoeveel
gevallen gaat het hierbij om een baan bij een andere werkgever dan de
overheid? Bent u het eens dat een einde aan de subsidie wel het uitgangspunt zou moeten zijn van dergelijke leerwerktrajecten om statushouders ook
daadwerkelijk op eigen benen te kunnen laten staan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
In Rotterdam zijn vooralsnog geen afspraken gemaakt ten aanzien van het
uitgangspunt dat gesubsidieerde banen moeten leiden tot een ongesubsidieerd werkcontract voor de statushouder. De banen die tot op heden zijn
gerealiseerd binnen de geïntegreerde duale inburgeringstrajecten zijn geen
gesubsidieerde banen, maar het betreft regulier werk.
Het traject bij de gemeente Rotterdam heeft geleid tot doorstroom van alle
23 deelnemers. Dit was het eerste traject binnen het eigen concern. Ook bij
andere werkgevers zijn trajecten vormgegeven, met verschillende mate van
succes.
Corona heeft er mede toe geleid dat binnen bepaalde leerwerktrajecten niet
de optimale doorstroom is behaald. Lockdowns zorgden er namelijk voor dat
het leren op locatie niet mogelijk was – precies de essentie van dit soort
trajecten.
Ik ben het met u eens dat de leerwerktrajecten voor statushouders er idealiter
toe leiden dat de statushouders op eigen benen komen te staan. Dit is ook
precies de insteek die Rotterdam nastreeft.
Vraag 7
Bent u het daarnaast eens dat de leerwerktrajecten in de praktijk zoveel
mogelijk moeten aansluiten op de krapte op de arbeidsmarkt en specifiek
tekortsectoren zoals de bouw of techniek om zo gericht mogelijk statushouders te kunnen inzetten? Zo ja, gebeurt dit in Rotterdam en op andere plekken
in het land? Kunt u enkele voorbeelden geven van succesvolle trajecten
waarbij statushouders in kraptesectoren aan de slag zijn gegaan door middel
van een leerwerktraject? Welke mogelijkheden ziet u om dit verder te
stimuleren? Zo nee waarom niet?
Antwoord 7
Het inzetten van leerwerktrajecten voor statushouders in kraptesectoren is
een win-win situatie. Aan de ene kant vinden statushouders vinden sneller
werk, maken ze forse stappen in hun integratie en worden ze economisch
zelfstandig. Aan de andere draagt het bij aan het tegengaan van nijpende
personeelstekorten in kraptesectoren.
Ook in Rotterdam wordt gekeken naar kraptesectoren. Overigens doen
kandidaten vaardigheden op die niet uitsluitend toepasbaar zijn binnen
sectoren waarin zij de Beroeps Begeleidende Leerweg volgen. De opgedane
vaardigheden kunnen ook relevant zijn in andere sectoren. Hiermee verbetert
dus de arbeidsmarktpositie van de werknemers.
Mij zijn daarnaast voorbeelden bekend van gemeenten en branches die
inzetten op het combineren van leren en werken in krapteberoepen zoals de
zorg en de techniek. Binnen het programma Verdere Integratie op de
Arbeidsmarkt (VIA) zijn onderzoeken uitgevoerd naar leerwerktrajecten waarin
werkgevers samenwerken met opleiders en gemeenten. Een aantal van deze
pilots was zeer succesvol.
In het kader van de Werkagenda Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA)
starten vanaf september lerende netwerken en workshops voor stakeholders
die zich bezighouden met het opzetten en uitvoeren van leerwerktrajecten
voor statushouders. Hiermee zorg ik ervoor dat kennis over leerwerktrajecten
wordt gebundeld en verder verspreid.
Ik vind het interessant om te bezien hoe we specifieke lessen die vanuit
Rotterdam zijn opgedaan, of toekomstige inzichten die uit de voorgenomen
aanpak zullen komen, kunnen gaan delen richting andere gemeenten. Ik zal
de aanpak van Rotterdam dan ook in de gaten houden en ervoor zorgen dat
de gemeente een uitnodiging krijgt voor het netwerk dat binnenkort van start
gaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 8
Is het juist dat Rotterdam een beroep heeft gedaan op het Rijk om de
regeling te ondersteunen en zo ja, op welke wijze en wat is uw reactie?
Antwoord 8
Naar aanleiding van het signaal van de gemeente Rotterdam is contact
gezocht. Een eerste gesprek heeft plaatsgevonden, waarin de Rotterdamse
aanpak is toegelicht en mogelijkheden en belemmeringen zijn besproken. Dit
gesprek wordt binnenkort nog vervolgd.
Vraag 9
Welke initiatieven zijn er in landen om ons heen om kwetsbare doelgroepen
zoals statushouders aan de slag te krijgen en/of om te scholen voor tekortsectoren in de krappe arbeidsmarkt en wat kunnen wij hiervan leren?
Antwoord 9
In 2020 is er quickscan verricht naar de arbeidsmarktparticipatie van
(hoogopgeleide) vluchtelingen tussen Nederland en andere Europese landen.
Hierover is uw Kamer in 9 november 2020 bericht2 (32 824, nr. 1306).
Alhoewel dit onderzoek niet specifiek inging op tekortsectoren zijn er wel
lessen getrokken die relevant voor Nederland zijn, zoals het versnellen van de
toegang tot de arbeidsmarkt en vroegtijdig betrekken van werkgevers. Deze
lessen zijn meegenomen in de vormgeving van het nieuwe inburgeringsstelsel en de Werkagenda VIA.
Vraag 10
Bent u bereid om een plan te maken om gemeentes zoveel mogelijk te
helpen met het op creatieve wijze aan de slag krijgen van statushouders en
hier ook de tekortsectoren bij te betrekken? Zo ja, kunt u dat plan zo snel
mogelijk aan de Kamer doen toekomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Recent is uw Kamer geïnformeerd over de krapte aanpak van het kabinet en
het actieplan «Dichterbij dan je Denkt». De kern van het actieplan «Dichterbij
dan je Denkt» is om de krappe arbeidsmarkt te benutten om extra mensen
die nu langs de kant staan naar (parttime) werk of een leerwerktraject te
begeleiden. Met het actieplan wordt een intensivering van activiteiten in de
regio en landelijk beoogd om matches tot stand te brengen voor de brede
doelgroep werkzoekenden (waaronder ook statushouders).
Vanuit «Dichterbij dan je denkt» krijgt de Werkagenda VIA een extra financiële
impuls. Met deze middelen wordt onder meer ingezet op kennis delen en het
samen met gemeenten, UWV en andere stakeholders bieden van betere
dienstverlening zodat meer mensen uit de doelgroep mensen met een
migratieachtergrond (waaronder ook statushouders) naar werk kunnen
worden begeleid. Binnenkort start ik met de eerdergenoemde lerende
netwerken en workshops voor gemeenten en andere stakeholders om de
totstandkoming van leerwerktrajecten voor statushouders verder te stimuleren. Uw Kamer wordt vóór het einde van dit jaar nader over de stand van
zaken geïnformeerd in de Kamerbrief over de Werkagenda VIA.
Vraag 11
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Inburgering en
integratie van 6 juli 2022?
Antwoord 11
Ja.

2

Kamerstuk 32 824, nr. 306

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5