Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 270

Reclasseringsbeleid

Nr. 74

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 februari 2013
1. Inleiding
Hierbij ontvangt u mijn reactie op de derde meting van de monitor nazorg
ex-gedetineerden en bied ik u tevens de factsheet «nazorgproblematiek 18
t/m 26 jarige gedetineerden» aan1. De monitor nazorg ex-gedetineerden
van het WODC is ontwikkeld om de problemen die (ex-)gedetineerden
hebben op het gebied van identiteitsbewijs, inkomen, huisvesting,
schulden en zorg in kaart te brengen. Concreet wordt in de monitor
gekeken in welke mate (ex-)gedetineerden een identiteitsbewijs
(ID-bewijs), inkomen, huisvesting, schulden en contact met een zorginstelling hebben op drie momenten in de tijd:
(1) op het moment dat zij een PI binnenkomen;
(2) op het moment dat hun detentie wordt beëindigd;
(3) op het moment dat zij zich zes maanden in de vrije samenleving
bevinden.
De factsheet is gebaseerd op de gegevens uit de monitor maar geeft een
specifiek beeld van de doelgroep 18 t/m 26 jaar.
2. Belangrijkste resultaten
Dit is de derde keer dat de monitor nazorg is uitgevoerd. De resultaten van
deze meting hebben betrekking op gedetineerden die langer dan 2 weken
vastzitten en zijn vergeleken met de resultaten van de twee eerdere
metingen. De resultaten voor de situatie voor detentie en bij ontslag uit
detentie geeft een goed beeld van de veranderingen door de tijd heen.

1

kst-29270-74
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 270, nr. 74

1

2008

Identiteitsbewijs
Inkomen
Huisvesting
Schulden2
Zorg3

2009

2010

Voor
detentie

Bij
ontslag

Voor
detentie

Bij
ontslag

Voor
detentie

Bij ontslag

84,7
77,3
84,5
71,0
29,5

85,3
58,1
84,3

86,0
72,4
84,6
73,2
27,8

86,0
61,6
86,1

84,2
71,01
80,9
73,1
29,4

84,2
61,7
83,2

1

Van de gedetineerden met inkomen voor detentie verkreeg 38,1% dit uit arbeid, 33,4% had een
bijstandsuitkering en 16,7% ontving een WIA/ Wajonguitkering.
In het Digitaal Platform Aansluiting Nazorg (DPAN) is nog geen informatie bekend over
schulden en zorg bij ontslag.
3
In het Digitaal Platform Aansluiting Nazorg (DPAN) is nog geen informatie bekend over
schulden en zorg bij ontslag.
2

Bij ontslag uit detentie is het percentage gedetineerden dat een identiteitsbewijs heeft hetzelfde als bij binnenkomst. Dit percentage is iets lager dan
in 2008 en 2009. Bij het behouden en verkrijgen van een inkomen tijdens
detentie worden min of meer dezelfde resultaten als in voorgaande jaren
geboekt. Bij ontslag uit detentie hebben meer gedetineerden huisvesting
dan bij binnenkomst. Het percentage is wel iets lager dan in 2008 en 2009.
Situatie zes maanden na detentie
Hiervoor ben ik ingegaan op de situatie vlak na detentie. Voorts gaat de
monitor in op de situatie zes maanden na detentie.
• Zes maanden na detentie beschikt 94,0%2 van de ex-gedetineerden
over een geldig legitimatiebewijs. Vergeleken met de situatie bij
ontslag is er sprake van een verbetering.
• Bijna 90% van de ex-gedetineerden heeft zes maanden na detentie een
inkomen. Ruim de helft heeft een bijstanduitkering en bijna een derde
heeft een andere uitkering. Een klein deel heeft inkomen uit arbeid.
• Van de ex-gedetineerden heeft 80,8% huisvesting zes maanden na
detentie. 43,3% heeft zelfstandige woonruimte zoals een huurhuis of
koopwoning.
• Van de gedetineerden is van bijna 40% zes maanden na detentie de
schuld (bij de gemeenten) in beeld. Hoewel het hebben van schulden
re-integratie bemoeilijkt, is het essentieel dat schulden in elk geval in
beeld zijn.
• Van de ex-gedetineerden heeft ongeveer driekwart zes maanden na
detentie contact met een zorginstelling. Dit percentage is aan de hoge
kant door de selectieve groep gedetineerden waarvan Amsterdam via
de GGD informatie kon aanleveren. Dit hoge percentage is niet per
definitie een verslechtering: door een zorgcontact kan ook aan de
oplossing van een probleem gewerkt worden.
Justitieel profiel en voorspelde recidivekans en de problematiek
op de leefgebieden
Voor detentie speelt de justitiële voorgeschiedenis een rol bij de situatie
op de leefgebieden. Zo hebben gedetineerden die ouder waren ten tijde
van de eerste veroordeling een grotere kans op inkomen voor aanvang
van de laatste detentie en een kleinere kans op schulden. Als het gaat om
verandering in de problematiek op de leefgebieden, dan is detentieduur
2

De resultaten zijn gebaseerd op informatie van een beperkt aantal gemeenten en kunnen niet
zonder meer gegeneraliseerd worden. De resultaten geven echter een indicatie van de
daadwerkelijke problematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 270, nr. 74

2

het meest belangrijk. Hoe langer de detentie, des te groter de kans om
legitimatie, inkomen en huisvesting te verkrijgen. Daar staat tegenover dat
de kans om inkomen te verliezen tijdens detentie ook toeneemt naarmate
de detentieduur stijgt.
Er is daarnaast een duidelijke samenhang tussen de voorspelde recidivekans en de situatie voor detentie. Gedetineerden met een hoge
recidivekans beschikken voor detentie minder vaak over een legitimatiebewijs en huisvesting en hebben vaker schulden en zorg dan gedetineerden met een lagere recidivekans.
3. Beleidsreactie op de resultaten van de derde monitor nazorg.
De Monitor Nazorg geeft inzicht in de omstandigheden van de gedetineerden binnen het Nederlandse gevangeniswezen. Ik vind het belangrijk
om te weten wie de groep gedetineerden is voor wie de problemen op de
leefgebieden het grootst is en hoe de voorspelde recidivekans samenhangt met de problematiek voor detentie. Door dit in beeld te brengen kan
ook beter ingespeeld worden op de wijze waarop, en aan wie we nazorg
aanbieden.
Over het algemeen zijn de resultaten van de derde meting in overeenstemming met de resultaten uit de eerdere metingen. De opvallendste
verschillen tussen de drie metingen zijn:
In 2008 en 2009 was de problematiek van gedetineerden op het leefgebied
inkomen voor detentie minder groot dan in 2010. Van degenen met
inkomen komt het inkomen in 2010 minder vaak voort uit arbeid. Ik vind
het juist belangrijk dat mensen zo snel mogelijk na detentie weer een
betaalde baan hebben. Met de modernisering van de penitentiaire arbeid
wil ik gedetineerden beter voorbereiden op de arbeidsmarkt.
In de paragraaf over de verandering in problematiek op de leefgebieden
(tabel 7 Monitor Nazorg) wordt duidelijk dat het behouden van een
identiteitsbewijs, inkomen en huisvesting voor diegenen die hier voor
detentie over konden beschikken, in 2010 beter gaat dan in 2009. Aan de
andere kant zien we dat het verkrijgen van huisvesting van gedetineerden
die voor detentie geen huisvesting hadden in 2010 relatief minder
succesvol was dan in de voorgaande jaren. Omdat het ontbreken van
huisvesting een grotere kans op recidive geeft vind ik het belangrijk dat
een ex-gedetineerde zo snel mogelijk na detentie (eigen) huisvesting
heeft. Dit vraagt niet alleen inzet van het gevangeniswezen, maar ook van
gemeenten en woningbouwcorporaties.
In vergelijking met de eerste en tweede meting van de monitor nazorg
ex-gedetineerden lukt het beter om detentieschade te voorkomen: de
mate van verlies van legitimatiebewijs, inkomen en huisvesting tijdens
detentie is gedaald. Aan de andere kant lukt het minder goed om de
basisvoorwaarden voor re-integratie op het gebied van identiteitsbewijs,
inkomen en onderdak te regelen voor diegenen die hier voor detentie niet
over konden beschikken.
Hoe langer een gedetineerde vastzit, hoe groter de kans is dat hij aan het
einde van zijn detentie beschikt over een legitimatiebewijs, inkomen en
huisvesting. Aan de andere kant zie ik dat het effect van detentieduur op
het gebied van inkomen tweeledig is. Voor gedetineerden die voor
detentie al een inkomen hadden, resulteert een langere detentie in een
grotere kans om het inkomen te verliezen. Het hebben van een inkomen
direct na detentie, bij voorkeur middels betaald werk, vraagt uiteindelijk
vooral de inzet van de gedetineerde zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 270, nr. 74

3

De oplossingen voor de problematiek voor (en na) detentie ligt niet alleen
binnen het gevangeniswezen. Vanaf 2009 werkt het ministerie van
Veiligheid en Justitie binnen het samenwerkingsmodel Nazorg samen met
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het gevangeniswezen,
gemeenten en maatschappelijke organisaties zullen zich moeten blijven
inzetten om de nazorg goed te kunnen blijven organiseren. Door te laten
zien voor wie het tijdens detentie beter lukt om problemen op te lossen of
te voorkomen, en voor wie juist niet, kan bepaald worden of er evenveel
tijd en energie in verschillende groepen gedetineerden gestoken moet
worden tijdens detentie. Gezien het huidige economische klimaat en de
verschillende bezuinigingen is het goed om een indicatie te hebben over
hoe we de (schaarse) middelen kunnen in zetten.
4. Tot slot
Er is de afgelopen jaren van uit het samenwerkingsmodel veel in gang
gezet. Ook al is het niet over de hele linie, ik constateer wel dat het op een
aantal punten beter gaat. In het licht van de economisch moeilijke situatie
waarin we ons bevinden ben ik dan ook gematigd positief met de
uitkomsten van de monitor. Vooral het resultaat dat detentieschade beter
wordt voorkomen vind ik belangrijk. En hoewel we voor een uitdaging
staan in financieel moeilijke tijden, wil ik mij samen met gemeenten en
andere maatschappelijk partners blijven inzetten voor een goede nazorg
voor (ex-) gedetineerden. Ik ben er van overtuigd dat we er voor kunnen
blijven zorgen dat ex-gedetineerden zo goed mogelijk terugkeren in de
maatschappij en de kans op recidive verkleinen.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 270, nr. 74

4