Geluidsisolatie Schiphol (GIS)

Voortgangsrapportage no. 9
2e halfjaar 2008

Inhoud

1

INLEIDING EN SAMENVATTING ............................................................................................................................. 3
1.1
1.2

2

ESSENTIALIA .................................................................................................................................................................... 6
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

3

INLEIDING ......................................................................................................................................................................... 6
DE GELUIDSISOLATIEPROJECTEN ..................................................................................................................................... 6
AANKOOP LIB GELUIDSLOOPZONES EN VEILIGHEIDSSLOOPZONES SCHIPHOL ............................................................ 7
SCHADESCHAP LUCHTHAVEN SCHIPHOL.......................................................................................................................... 8
ORGANISATIE VAN PROJECTEN ............................................................................................................................................ 9
DE PROJECTEN IN HUN OMGEVING ................................................................................................................... 10

3.1
3.3
3.4
4

INLEIDING ............................................................................................................................................................................. 3
LEESWIJZER .......................................................................................................................................................................... 3

BELEIDSONTWIKKELINGEN................................................................................................................................................. 10
COMMUNICATIE................................................................................................................................................................... 11
VOORTGANG PER PROJECT ................................................................................................................................................. 11
BEHEERSING VAN PROJECTEN ............................................................................................................................. 19

4.1 SCOPE ................................................................................................................................................................................. 19
4.2 PLANNING............................................................................................................................................................................ 19
4.3 FINANCIËN .......................................................................................................................................................................... 20
4.3.1 PROJECTBUDGET ............................................................................................................................................................. 20
4.3.2 UITPUTTING POST ONVOORZIEN .................................................................................................................................... 24
4.3.3 UITGAVEN EN ONTVANGSTEN GIS-2 (KAS)................................................................................................................. 24
4.3.4 VERPLICHTINGEN GIS-2 ............................................................................................................................................... 24
4.3.5 UITGAVEN GIS-3 EN OVERIGE PROJECTEN .................................................................................................................. 24
4.3.6 VERPLICHTINGEN GIS-3 EN OVERIGE PROJECTEN....................................................................................................... 25
4.3.7
ONTVANGSTEN HEFFINGEN ........................................................................................................................................ 26
4.4
RISICO’S, MEE- EN TEGENVALLERS EN PROGNOSE EINDSTAND ................................................................................... 26
4.5
KWALITEIT EN KENNIS.................................................................................................................................................... 29
4.6 AUDITS EN ONDERZOEKEN DOOR DERDEN ........................................................................................................................ 29
BIJLAGE 1: BEGRIPPEN- EN AFKORTINGENLIJST.......................................................................................................................... 30
BIJLAGE 2: NADERE TOELICHTING KE-ETMAALISOLATIE EN LAEQ-NACHTISOLATIE ................................................................. 32

1

Inleiding en samenvatting

1.1

Inleiding

Voor u ligt de negende voortgangsrapportage over het Project Geluidsisolatie
Schiphol.
Deze rapportage is opgesteld conform de Regeling Grote Projecten.
De rapportage beslaat de periode 1 juli 2008 tot 1 januari 2009 en heeft
betrekking op alle projecten die in het kader van geluidhinder en externe
veiligheid ten behoeve van de luchthaven Schiphol worden uitgevoerd. Het gaat
om de volgende projecten:
• Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2);
• Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3);
• Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidsloopzone;
• Aankoop en sloop van woningen en woonschepen binnen de
veiligheidssloopzone;
• Financiering van het Schadeschap luchthaven Schiphol.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat is zowel verantwoordelijk voor het beleid
als de uitvoering van de projecten GIS-2, GIS-3 en ‘Aankoop of verplaatsing van
woonschepen 5P gelegen binnen de geluidszone’.
Voor de projecten ‘Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidsloopzone’ en
‘Aankoop en sloop van woningen en woonschepen binnen de veiligheidssloopzone’
draagt het ministerie de beleidsverantwoordelijkheid. De
uitvoeringsverantwoordelijkheid voor deze twee projecten ligt bij de betrokken
gemeenten.
Het Schadeschap luchthaven Schiphol is een openbaar lichaam dat is ingesteld op
grond van de Gemeenschappelijke regeling Schadeschap Luchthaven Schiphol. Het
schadeschap heeft een onafhankelijke positie. Het ministerie van Verkeer en
Waterstaat c.q. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de kosten die het
Schadeschap op grond van de Gemeenschappelijke Regeling rechtmatig kan
declareren, maar draagt geen inhoudelijke verantwoordelijkheid. Daarom voorziet
deze rapportage alleen in een financiële verantwoording van het schadeschap.
1.2

Leeswijzer

Deze voortgangsrapportage bestaat uit drie hoofdonderdelen:
1. de essentialia van de projecten (hoofdstuk 2);
2. de projecten in hun omgeving (hoofdstuk 3);
3. de beheersing van de projecten (hoofdstuk 4).
1.3
Samenvatting
GIS-2

De isolatie van GIS-2 panden is op 30 juni 2008 beëindigd. Het totaal aantal
geïsoleerde panden bedraagt 8465. Van 28 panden is de isolatie om diversen
redenen nog niet afgerond. Uit efficiency oogpunt worden deze panden afgerond
onder GIS-3.
Voor de contracten met de aannemers over de laatst geïsoleerde woningen zijn de
Staten van Afrekening afgerond.
Bij de Raad voor de Arbitrage voor de Bouw dient tussen de aannemerscombinatie

dB2000 VOF en BAM Wilma en de Staat der Nederlanden een arbitraal geding over
ingediende eindafrekeningen. GIS-2 kan financieel pas worden afgesloten na het
arbitraal eindvonnis.
De kosten van GIS-2 worden geraamd op een bedrag van M€396.9, exclusief de
financiële gevolgen van de arbitrage uitspraak.
PROGIS heeft TNO een onderzoek laten uitvoeren naar de kwaliteit van de
aangebrachte geluidwerende voorzieningen van de GIS-2-woningen. Indien dit
onderzoek binnen een jaar wordt uitgevoerd, ligt het uitvalpercentage onder de
grens van 10%.
TNO heeft wel geconstateerd dat het uitvalpercentage gedurende de tijd
toeneemt. PROGIS veronderstelt dat dit samenhangt met het noodzakelijke
onderhoud van de aangebrachte voorzieningen, zoals het nadien afstellen van het
hang- en sluitwerk. Het onderhoud van de aangebrachte voorzieningen is echter
de verantwoordelijkheid van de eigenaar.

GIS-3
In oktober heeft de minister het isolatieprogramma aangepast en het derde en laatste deelproject
vastgesteld. Hiermee zijn alle woningen van het isolatieprogramma door PROGIS in uitvoering genomen.
PROGIS zet het onderzoek en het ontwerp van de geluidwerende voorzieningen op productbasis in de
markt. Het aantal geïnteresseerde bedrijven hiervoor is echter kleiner dan verwacht, waardoor het
relatief meer tijd kost om een geschikt ingenieursbureau te contracteren. Ook blijken de wel
gecontracteerde bureaus moeite te hebben met de beheersing van het proces. Dit heeft vertraging tot
gevolg.
Op dit moment is echter niet aan te geven of deze vertraging gevolgen heeft voor de einddatum van
GIS-3. Dit hangt in grote mate af van de wijze waarop de markt voor ontwerp en daadwerkelijke
aanbrengen van de voorzieningen reageert op de aanbestedingen, en het aantal woningen dat
voorzieningen behoeft. In de volgende rapportage zal een geactualiseerde planning gepresenteerd
worden.

2

Essentialia

2.1

Inleiding

De luchthaven Schiphol is in grootte de vijfde luchthaven van Europa en van groot
belang voor de Nederlandse economie. In 1995 stemden de Staten-Generaal in
met de beslissing van het kabinet-Kok I om Schiphol uit te laten groeien tot
mainport. Tevens werd besloten tot de aanleg van een vijfde start- en
landingsbaan.
Omdat de luchthaven Schiphol in een intensief bebouwde omgeving is gelegen
worden vele omwonenden dagelijks geconfronteerd met geluidsoverlast van
startende en landende vliegtuigen. Het beleid van de overheid is erop gericht
nadelige effecten van de luchthaven Schiphol te beperken. In 1995 is daarom
besloten dat de verdere ontwikkeling van Schiphol tot een mainport niet mocht
leiden tot een hogere milieubelasting. Daarom voert de overheid in de omgeving
van Schiphol een aantal projecten uit, te weten:
• geluidsisolatie projecten.
• aankoop en sloop van gebouwen binnen de geluidsloopzone en
veiligheidssloopzone.
• aankoop of verplaatsen van woonschepen binnen de geluidszone.
• financiering van het Schadeschap luchthaven Schiphol voor de behandeling van
schadeclaims.
De kosten van deze projecten worden door de overheid voorgefinancierd en
vervolgens grotendeels op de luchtvaartsector verhaald.
2.2

De geluidsisolatieprojecten

Al sinds het begin van de jaren tachtig worden ‘geluidsgevoelige objecten’ in de omgeving van Schiphol
geïsoleerd. Onder ‘geluidsgevoelige objecten’ worden woningen, scholen en zorgcentra verstaan. De
mate van isolatie hangt af van de berekende geluidsbelasting.
Hierbij maakt de overheid onderscheid tussen etmaalisolatie en nachtisolatie. Of een object voor
etmaalisolatie in aanmerking komt hangt af van de geluidsbelasting die wordt berekend op basis van
zogenaamde Kosteneenheden (Ke). Voor nachtisolatie geldt het equivalente A-gewogen geluidsniveau
(LAeq). In bijlage 2 van deze voortgangsrapportage vindt u een nadere toelichting. Op basis van de
aan- en uitvliegroutes, de verkeersomvang en de vlootsamenstelling worden geluidscontouren
berekend. Aanpassing van het gebruik van de luchthaven, zoals andere vliegroutes, betekent doorgaans
een wijziging van de geluidscontouren. Woningen die liggen binnen 40 Ke-contour worden geïsoleerd.
Woningen met een geluidsbelasting van meer dan 65 Ke worden gesloopt. Tot mei 2003 werden
woningen binnen de 55 Ke-contour gesloopt die niet voldoende konden worden geïsoleerd. Een woning
binnen de 26 LAeq-contour komt in aanmerking voor isolatie van de slaapvertrekken.
GIS-1
Begin jaren ‘80 besloot de regering tot isolatie van woningen rond Schiphol, het project Geluidsisolatie
Schiphol fase 1 (GIS-1). Onder GIS-1 zijn 3.700 objecten geïsoleerd. De kosten van GIS-1 bedroegen
M€ 126,8. De uitvoering van GIS-1 is in 1997 afgerond; de klacht en garantieregeling is in 2007
afgerond.
GIS-2

In 1995 besloot het kabinet-Kok I tot de mainportstrategie en de aanleg van een
vijfde baan. Ondanks de verdere ontwikkeling van Schiphol tot mainport mocht de
geluidshinder in de omgeving van de luchthaven niet toenemen. Daarom is in
1997 een nieuw isolatieproject van start gegaan: het project Geluidsisolatie
Schiphol fase 2 (GIS-2).
Tijdens de uitvoering van GIS-2 zijn de geluidscontouren verschillende keren

gewijzigd. GIS-2 startte op basis van de contouren die in 1997 in de PKB-Schiphol
waren vastgelegd. Dit waren de zogenoemde S4/S2-contour (vierbanenstelsel) en
de 5P-contour (vijfbanenstelsel).
Door de wijzigingen in de geluidscontouren zijn objecten die eerst tot het
isolatieprogramma van GIS-2 behoorden, buiten de contouren komen te liggen.
Mede op basis van de ontvangen reacties is begin 2005 besloten buiten het
geluidsisolatiegebied alléén woningen te isoleren waarvan de eigenaren in het
bezit zijn van een overeenkomst en hebben verzocht om isolatie. De isolatie onder
GIS-2 is per 1 juli 2008 afgerond. Onder GIS-2 zijn 8.465 woningen en andere
geluidsgevoelige objecten geïsoleerd.

KLACHT- EN GARANTIEREGELING GIS-2

Conform een garantieregeling zijn aannemers gehouden binnen een termijn van
tien jaar na oplevering van een object eventuele herstelwerkzaamheden uit te
voeren, tenzij er sprake is van fouten waarvoor zij niet aansprakelijk kunnen
worden gesteld. In dat geval neemt het Rijk de verantwoordelijkheid voor de
garantie over.
GIS-3

GIS-3 is de derde fase van het project Geluidsisolatie Schiphol. Als gevolg van de
in gebruik name van de vijfde baan is in 2004 een nieuw isolatiegebied
vastgesteld op basis van het Luchthavenindelingbesluit 2004. In deze fase worden
woningen geïsoleerd die in eerdere geluidsisolatieprojecten niet in beschouwing
zijn genomen. Verder komen reeds geïsoleerde woningen in aanmerking voor
aanvullende isolatievoorzieningen, indien de geluidsbelasting is toegenomen.
Besloten is GIS-3, evenals GIS-2, onder verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat
regionale dienst Noord-Holland te laten uitvoeren (Kamerstuk 2004-2005, 26959,
nr. 103). In 2006 is gestart met de uitvoering van GIS-3. De laatste woningen in
GIS-3 worden naar verwachting eind 2010 opgeleverd. Inclusief administratieve
en organisatorische afwikkeling kan het project in de eerste helft van 2011 worden
afgerond.
2.3

Aankoop LIB geluidsloopzones en veiligheidssloopzones Schiphol

AANKOOP LIB GELUIDSLOOPZONES SCHIPHOL

Tot de inwerkingtreding van het LIB in februari 2003 was de inzet van de overheid
erop gericht om woningen binnen de 55 Ke-contour die niet konden worden
geïsoleerd, aan te kopen. In de zone tussen 55-65 Ke werden woningen
aangekocht, tenzij de woningen al voldoende waren geïsoleerd of de
desbetreffende eigenaren hebben verzocht om isolatie.
Had de woning een geluidsbelasting van meer dan 65 Ke, dan ontving de eigenaar
een aanbod tot aankoop. De aangekochte woningen werden vervolgens gesloopt.
Dit project is gestart in 1997. Met de inwerkingtreding van het LIB in februari
2003 is alleen nog de aankoop van woningen mogelijk die een geluidsbelasting
van meer dan 65 Ke hebben. De uitvoering van het beleid ligt sindsdien bij de
betrokken (deel)gemeenten. Om deze (deel)gemeenten financieel tegemoet te

komen is de Regeling Uitkeringen Beperkingengebied Schiphol gemaakt. Deze
regeling is in juli 2003 van kracht geworden. Vanaf dat moment konden de
(deel)gemeenten met de uitvoering starten. Een einddatum is niet bepaald. Als
gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002, 27603, nr. 74) kunnen
eigenaren niet worden verplicht om hun woning te verkopen. Als zij tot verkoop
besluiten, kunnen zij hun object aan de gemeente voor aankoop aanbieden. De
gemeente koopt vervolgens het desbetreffende pand tegen de
onteigeningswaarde. De aangekochte woningen dienen in beginsel binnen één jaar
na verwerving te worden gesloopt. De grond komt in het bezit van de
desbetreffende gemeente. De gemeente kan conform de Regeling Uitkeringen
Beperkingengebied Schiphol de gemaakte kosten declareren bij het ministerie van
Verkeer en Waterstaat. De vergoeding aan de gemeente wordt door het ministerie
van Verkeer en Waterstaat verminderd met de restwaarde van de grond na de
sloop van de woning.
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

Het Luchthavenverkeersbesluit (LVB) stelt een risicozone vast rond de luchthaven.
Aan de bewoners binnen de zones met het hoogste risico heeft de overheid een
aanbod gedaan om hun woning of woonschip aan te kopen. De aangekochte
woningen en woonschepen worden vervolgens gesloopt. Woonschepen kunnen ook
worden verplaatst. Sinds juli 2003 ligt de uitvoeringsverantwoordelijkheid bij de
betrokken (deel)gemeenten. De gevolgde procedure komt overeen met de
procedure ‘Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidszone’.
Woonschepen geluidszones Schiphol

Woonschepen kunnen niet worden geïsoleerd, omdat ze na isolatie te zwaar
zouden zijn om te kunnen blijven drijven. Daarom zijn eigenaren van
woonschepen binnen de geluidscontouren tot 20 augustus 2005 in de gelegenheid
gesteld om hun schip voor aankoop door het Rijk aan te bieden. Ook konden
eigenaren ingaan op een aanbod voor een alternatieve gelijkwaardige locatie voor
hun schip. Eind 2007 zijn alle woonschepen aangekocht en is één woonschip
verplaatst. Onder het voorbehoud van sloop van de aangekochte woonschepen is
dit project afgerond.
2.4

Schadeschap luchthaven Schiphol

Het Schadeschap luchthaven Schiphol is een openbaar lichaam dat is ingesteld op
grond van de Gemeenschappelijke Regeling Schadeschap luchthaven Schiphol.
Het Schadeschap is uitsluitend voor schadebehandeling opgericht en heeft een
loketfunctie voor de afhandeling van schadevergoedingen, in concreto de
afhandeling van verzoeken tot schadevergoeding die verband houden met de
uitbreiding van het luchtvaartterrein Schiphol en een aantal wijzigingen in de
infrastructuur in de omgeving van Schiphol op grond van artikel 9 van de
Gemeenschappelijke Regeling Schadeschap luchthaven Schiphol. Deze regeling is
in november 1998 ingegaan.
Verzoeken om schadevergoeding wegens het Luchthavenverkeerbesluit en/of het
Luchthavenindelingbesluit van 20 februari 2003, als gewijzigd in het
Wijzigingsbesluit van 23 augustus 2004, kunnen worden ingediend tot 23
augustus 2009, welke termijn jaarlijks stilzwijgend wordt verlengd. Daarna zal
behandeling van nieuwe verzoeken worden overgedragen aan de dan opnieuw
bevoegde bestuursorganen. In het Schadeschap zijn vertegenwoordigd het
ministerie van Verkeer en Waterstaat, de provincie Noord-Holland, het
Hoogheemraadschap van Rijnland en in totaal 26 gemeenten en stadsdelen. Het

Schadeschap heeft een onafhankelijke positie. Evenals de andere bestuursorganen
die deelnemen in de Gemeenschappelijke Regeling Schadeschap luchthaven
Schiphol heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat zitting in het bestuur van
het Schadeschap.
2.5

Organisatie van projecten

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat is integraal verantwoordelijk voor de
projecten GIS-2 en GIS-3. Binnen het ministerie is Rijkswaterstaat regionale
dienst Noord-Holland belast met de uitvoering van de geluidsisolatie. Hiertoe is
een aparte projectorganisatie opgericht, PROGIS. Over de projecten Aankoop en
sloop van woningen binnen de geluidszone en Aankoop en sloop van woningen en
woonschepen binnen de veiligheidszone draagt het ministerie van Verkeer en
Waterstaat de beleidsverantwoordelijkheid.
De uitvoeringsverantwoordelijkheid voor deze twee projecten ligt bij de
desbetreffende (deel)gemeenten. Het Schadeschap luchthaven Schiphol is een
onafhankelijk orgaan, waarvoor het Ministerie van Verkeer- en Waterstaat, zoals
hiervoor reeds is gebleken, budgetverantwoordelijkheid draagt.

3

De projecten in hun omgeving

3.1
Beleidsontwikkelingen
Aldersoverleg

Op 1 oktober 2008 heeft de heer Alders zijn advies voor de ontwikkeling van
Schiphol op de middellange termijn aangeboden aan de ministers van V&W en
VROM. Dit advies gaat over de ontwikkeling van Schiphol en de regio tot en met
2020, in samenhang met afspraken over hinderbeperking, selectiviteit en
maatregelen voor de verbetering van de leefomgeving. Het Kabinet heeft het
advies omarmd.
In het Advies is een maximum van 510.000 vluchten afgesproken tot 2020,
waarbij Schiphol zal zich richten op mainport gebonden verkeer (selectiviteit). Het
verkeersaanbod in de nacht en vroege ochtend zal worden begrensd tot maximaal
32.000 bewegingen. In het Aldersadvies wordt uitgegaan van een vraag op
Schiphol in 2020 van circa 580.000 vliegbewegingen. Voor de overige 70.000
vluchten (niet-mainport gebonden verkeer) zullen door het Rijk mogelijkheden
worden gecreëerd om deze vanaf andere luchthavens uit te voeren. Hierbij wordt
in de eerste plaats gedacht aan de luchthaven Eindhoven en aan Lelystad. Mocht
het Rijk niet in staat of bereid zijn hierin te voorzien, adviseert de Alderstafel dat
het Rijk de discussie zal moeten starten over de vraag of de regering bereid is
mogelijkheden te creëren om de marktvraag in Nederland te accommoderen. Deze
afspraken zijn vastgelegd in het convenant Behoud en versterking mainportfunctie
middellange-termijn. Dit convenant is afgesloten in combinatie met het convenant
Hinderbeperking MLT en het convenant Leefomgeving middellange-termijn. Het
Convenant hinderbeperking omvat afspraken om de geluidshinder van
vliegverkeer in de regio terug te dringen. Het Convenant Leefomgeving heeft
betrekking op woongebieden waar hinder als gevolg van het gebruik van Schiphol
ook met hinderbeperkende maatregelen niet weggenomen kan worden. Dit
convenant bevat dan ook maatregelen specifiek voor die gebieden waardoor de
leefbaarheid op peil blijft of versterkt kan worden.
Flexibilisering bestaande regelingen voor nadeelcompensatie, schade en geluidsisolatie

Naar aanleiding van afspraken aan de Tafel van Alders wordt momenteel een
voorstel uitgewerkt over de wijze waarop het Rijk de bestaande regelingen voor
nadeelcompensatie, schade en geluidsisolatie flexibeler kan maken. Uitgangspunt
is dat de gemiddelde kosten per woning in vergelijking met de huidige regelingen
niet toenemen. De isolatiekosten in Nederland zijn het hoogste ten opzichte van
andere Europese luchthavens, zowel in absolute getallen als relatief per woning.
Het eerste deel van dit project bestaat uit een onderzoek naar de specifieke
wensen van de omwonenden t.a.v. isolatie en compensatie alsmede de ervaringen
met het Schadeschap. Dit onderzoek is eind van 2008 afgerond. Hieruit blijkt dat
bewoners meer keuzevrijheid willen t.a.v. het type geluidsdempende maatregelen
en de planning van het proces. Met name de nachtisolatie werd als matig
beoordeeld. Bewoners in de directe omgeving van Schiphol stellen wel prijs op
geluidsisolatie en lijken geen prijs te stellen op alternatieven.
Op basis van deze uitkomsten wordt verwacht medio 2009 met een advies te
komen hoe het isolatiebeleid in de toekomst, na de afronding van GIS-3 vorm kan

worden geven. Daarna zal worden bezien of - en in welke vorm - een vervolg
moet worden gegeven aan het geluidsisolatieprogramma.
3.3

Communicatie

Twee keer per jaar voert PROGIS met de betrokken gemeenten overleg over de
voortgang van de geluidsisolatieprojecten. In de tweede helft van 2008 heeft
PROGIS overleg gevoerd met de verantwoordelijke wethouders van de gemeenten
Zaanstad en Aalsmeer. Verder is gesproken met vertegenwoordigers van de
gemeente Amstelveen en van de Stichting Bewonersbelangen Isolatie Assendelft
(BIA) en de Dorpsraad Zwanenburg/Halfweg.
PROGIS heeft voorts bewonersavonden georganiseerd in de gemeenten
Haarlemmermeer en Zaanstad. Tijdens deze avonden waren huiseigenaren in de
gelegenheid om vragen te stellen over de uitvoering van het derde
geluidsisolatieproject.
In de Zaanse Courant van 30 december 2008 is een interview afgedrukt met de
projectdirecteur van PROGIS. In het artikel worden onder meer de belangen en
wensen van de bewoners/eigenaren, het aspect van de subjectieve geluidbeleving
en de kosten van het project nader belicht.
3.4

Voortgang per project

In deze paragraaf wordt gerapporteerd over de voortgang van GIS-2, GIS-3 en
de overige projecten in de tweede helft van 2008.
GIS-2

Voortgang isolatie
De isolatiewerkzaamheden GIS-2 zijn op 30 juni 2008 beëindigd. Op die datum
waren 8.465 objecten geïsoleerd. Daarnaast zijn er 28 panden waarvan PROGIS
het tijdsverloop van de isolatie niet of moeilijk kan beïnvloeden waardoor de
isolatie mogelijk pas over enige jaren zal plaatsvinden. Het betreft panden waar
PROGIS het ontwerp van de isolatie heeft afgerond en met de eigenaar is
overeengekomen dat deze de geluidwerende voorzieningen in de komende jaren
zelf realiseert of panden waar PROGIS afhankelijk is van derden. Omdat het niet
efficiënt is om voor deze panden een GIS-2 organisatie in stand te houden, is
besloten deze panden te isoleren onder GIS-3, waarbij de regelgeving van
toepassing blijft die gold ten tijde van GIS-2.
Controle metingen geïsoleerde woningen

De Regeling geluidwerende voorzieningen 1997 (RGV’97) stelt als eis dat van 1 op
20 geïsoleerde woningen de aangebrachte geluidwering door metingen wordt
gecontroleerd. PROGIS heeft TNO opdracht gegeven de vereiste controle uit te
voeren voor de onder GIS-2 geïsoleerde woningen. Hiervoor heeft TNO een
steekproef getrokken uit de geïsoleerde woningen. Bij het onderzoek is
onderscheid gemaakt tussen dag- en nachtisolatie.
TNO heeft geconstateerd dat de gecontroleerde woningen voldoen aan de gestelde
eisen van geluidwerendheid. Bij nachtisolatie vond TNO een uitvalpercentage van
4 % binnen één jaar. Bij dagisolatie lag het uitvalpercentage op 8 %. TNO heeft
geconstateerd dat het uitvalpercentage gedurende de tijd toeneemt. PROGIS
veronderstelt dat dit samenhangt met het noodzakelijke onderhoud van de

aangebrachte voorzieningen, zoals het nadien afstellen van het hang- en
sluitwerk. Het onderhoud van de aangebrachte voorzieningen is echter de
verantwoordelijkheid van de eigenaar.
De resultaten van de TNO-controlemetingen zijn aanleiding geweest o.a. de
volgende verbeteringen door te voeren:
• bij woningen met een onvoldoende resultaat is de geluidwering verbeterd;
• bij GIS-3 woningen wordt de eigenaar erop gewezen dat de aangebrachte
voorzieningen door hem afdoende dienen te worden onderhouden om de
geluidwerendheid te garanderen;
• controlemetingen worden voortaan binnen één jaar na isolatie verricht;
• bij GIS-3 woningen zal bij seriewoningen een controle plaatsvinden zodra de
eerste seriewoning gereed is. Noodzakelijke aanpassingen van het ontwerp van
de nog te isoleren seriewoningen kunnen als dan tijdig worden doorgevoerd.
Afwikkeling eindafrekeningen

Bij de Raad voor de Arbitrage voor de Bouw dient tussen de aannemerscombinatie
dB2000 VOF en BAM Wilma en de Staat der Nederlanden een arbitraal geding over
ingediende eindafrekeningen. De aannemers eisen een bedrag voor niet betaalde
termijnfacturen en meerwerk.
In reconventie eist de Staat der Nederlanden een bedrag voor onjuiste
eindfacturen van circa 6.000 woningen die de aannemers vóór 2005 hebben
geïsoleerd. De onjuistheden in de eindfacturen betreffen rekenfouten, verkeerde
hoeveelheden en prijzen, onjuiste indexering en onjuiste berekening van de
bouwplaatskosten. Een einduitspraak inzake deze procedure wordt niet vóór 2010
verwacht. Opgemerkt wordt dat tegen de einduitspraak nog hoger beroep kan
worden ingediend. Vanwege de onzekere uitkomst is een eventuele (positieve of
negatieve) opbrengst van het arbitraal geding niet in het projectbudget GIS-2
meegenomen. In de tweede helft van 2008 zijn de staten van afrekeningen voor
de opdrachtnemers, die in het recente verleden voor GIS-2 gewerkt hebben,
afgerond.
GIS-3
Binnen de huidige isolatie contouren (zie figuur 1) zijn bij PROGIS circa 13.000
objecten bekend. Van deze objecten zijn circa 12.000 objecten geluidsgevoelig in
de zin van de RGV ’97, waarvan circa 5.000 objecten mogelijk in aanmerking
komen voor geluidsisolatie. Deze objecten zijn opgenomen in het
isolatieprogramma. De genoemde aantallen variëren enigszins omdat in de loop
van het project meer informatie beschikbaar komt. De gegevens zoals deze thans
bij PROGIS bekend zijn, staan vermeld in onderstaande tabel.
Tabel 1: Geluidsgevoelige objecten binnen
isolatiecontouren GIS-3
Aantal

‘Geluidsgevoelige objecten' binnen GIS-3
Niet opgenomen in isolatieprogramma
Opgenomen in isolatieprogramma

11.812
6.801
5.011

Figuur 1: Isolatie contouren GIS-3

De Minister dient van elk geluidsgevoelig gebouw op basis van de RGV’97 te
besluiten of de woning wel of niet voor geluidsisolatie in aanmerking komt en dit
besluit aan de eigenaar kenbaar te maken. Inmiddels hebben de eigenaren van
ruim 6500 woningen het besluit van de Minister ontvangen dat hun woning niet
voor isolatie in aanmerking komt. Tegen dit besluit zijn de eigenaren van 281
woningen in bezwaar gegaan. In 54 gevallen heeft de Minister het bezwaar
gegrond verklaard en is of wordt de woning aan het isolatieprogramma
toegevoegd. In de overige zaken heeft de Minister zijn besluit gehandhaafd.
Hierop hebben zes eigenaren beroep ingediend bij de rechtbank.
Voortgang isolatieprogramma
Binnen het isolatieprogramma maakt PROGIS conform de RGV’97 onderscheid
tussen dag- (of Ke-isolatie) en nacht-isolatie (of LAeq-isolatie). Dagisolatie biedt
bescherming tegen vliegbewegingen gedurende de gehele dag (24 uur).
Nachtisolatie biedt bescherming tegen de vluchten die van 11 uur ‘s avonds tot 6
uur ’s ochtends over of in de buurt van de woning komen. Bij dagisolatie komen
de leefvertrekken (woonkamer, eetkamer en slaapkamers) in aanmerking voor

isolatie. Bij nachtisolatie komen alleen de slaapkamers in aanmerking voor
geluidswerende voorzieningen. Zie figuur 1 voor het dag- en nachtisolatie gebied.

PROGIS voert het isolatieprogramma uit in drie deelprojecten, zie figuur 2.
Figuur 2: Deelprojecten GIS-3

Het laatste deelproject is in oktober 2008 van start gegaan. Eind 2008 was bij
PROGIS bekend dat eigenaren van ruim 1100 objecten geen prijs op isolatie
stelden. Verder is uit akoestisch onderzoek gebleken dat ruim 1000 woningen al
voldoende geluidwerend zijn en dus niet in aanmerking komen voor
geluidsisolatie. Dit betreft vooral woningen die in het gebied voor nachtisolatie
liggen. Zie ook
Tabel 2: Isolatieprogamma GIS-3 verdeeld
tabel 2. PROGIS
verwacht
conform de
huidige scope
van GIS-3 aan
2050 tot 2530
woningen
geluidwerende voorzieningen aan te brengen.

naar dag- en nachtisolatie
Aantal woningen in GIS-3
% van aangeschreven woningen dat
isolatie wenst
% van aangeschreven woningen dat
isolatie behoeft

Dagisolatie
1.259
(25%)
78%

Nachtisolatie
3,752
(75%)
77%

99%

39%

In tabel 3 is de voortgang van het derde isolatieprogramma weergegeven. In deze tabel wordt
onderscheid gemaakt in vier fasen. In de eerste fase, de deelnemingsfase, vraagt PROGIS of de
eigenaar van een woning die hiervoor mogelijk in aanmerking komt geïnteresseerd is in geluidsisolatie.
Deze fase is inmiddels zo goed als afgerond. In de tweede fase onderzoekt een ingenieursbureau of de
woning daadwerkelijk geluidwerende voorzieningen nodig heeft. In de derde fase besluit de Minister,
met instemming van de eigenaar, tot het aanbrengen van geluidwerende voorzieningen. Deze worden
tenslotte in de vierde fase aangebracht.

Tabel 3: Voortgang isolatieprogramma GIS-3
1-7-2008 1-1-2009

Woningen in isolatieprogramma
- Eigenaar stelt prijs op
isolatie
Deelnemings- Eigenaar stelt geen prijs op
fase
isolatie
- In proces
- In Onderzoek bij
Ingenieursbureau
Onderzoeks- - Woning heeft isolatie nodig
fase
- Woning heeft geen isolatie
nodig
- In proces
- Er is een isolatiebesluit
Besluitvormin
- Er komt geen isolatiebesluit
gs-fase
- In proces
- Woning is opgeleverd
Uitvoerings- - Woning wordt niet
fase
opgeleverd
- In proces

5.027

5.011

2.705

3.881

693
1.629

1.127
3

1.560
388

2.886
883

425
747
388
-

1.035
968
41
842
-

Er is vertraging opgelopen bij het akoestisch en bouwkundig onderzoek aan de
woningen. PROGIS zet het onderzoek en ontwerp van de geluidwerende
voorzieningen op productbasis in de markt. Het aantal geïnteresseerde bedrijven
blijkt kleiner dan op basis van vooronderzoek mocht worden verwacht. Openbare
aanbestedingen van de ingenieursdiensten is in een aantal gevallen niet gelukt.
Contracten zijn vervolgens onderhands aanbesteed. Dit heeft ook tot gevolg dat
het aanbestedingstraject langer duurt dan verwacht. Verder blijken wel
gecontracteerde bureaus moeite te hebben met de beheersing van het proces.
Daarom is veel sturing door PROGIS vereist om de kwaliteit van het akoestisch en
bouwkundig onderzoek aan de woningen op het gewenste niveau te krijgen. Dit
leidt echter wel tot extra vertraging. Op dit moment is nog niet aan te geven
welke gevolgen deze vertraging heeft voor de einddatum van GIS-3. Dit hangt in
grote mate af van de wijze waarop de markt voor ontwerp en daadwerkelijke
aanbrengen van de voorzieningen reageert op de aanbestedingen in de tweede
helft van 2008 en het eerste kwartaal van 2009.

Overige projecten
Tabel 4: Overzicht overige projecten
(peildatum 1 januari 2009)
Realisatie

Realisatie

Realisatie

Nog te

Totaal

Planning

t/m dec '07

verslagperiode

totaal

realiseren

prognose

gereed

Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol

32

0

32

14

46

Geen

Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

55

1

57

24

81

Geen

Woonschepen geluidszones Schiphol

85

0

85

0

85

2007

Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol

Van de 46 aan te kopen en te slopen woningen in de geluidsloopzones zijn tot 1
juli 2008
32 woningen aangekocht. In de verslagperiode zijn geen woningen aangekocht.
Aanvankelijk gold 2008 als jaar waarin de geluidszone vrij van bewoning moest
zijn. Als gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002, 27603, nr. 74) is dit
jaar losgelaten
en kunnen eigenaren niet worden verplicht om hun woning te verlaten. Een
einddatum kan daarom niet worden vastgesteld.
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

Van de 81 aan te kopen/verplaatsen objecten in de veiligheidssloopzones zijn tot 1
juli 2008 56 objecten aangekocht/verplaatst. In de verslagperiode is één woning
aangekocht. Op grond van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002, 27603, nr.
74) kunnen eigenaren niet worden verplicht om hun woning of woonschip te
verlaten. Een einddatum kan daarom niet worden vastgesteld.

4

Beheersing van projecten

4.1
Scope
GIS-2

Ten opzichte van de vorige verslagperiode is de scope voor GIS-2 gewijzigd. De
isolatiewerkzaamheden GIS-2 zijn op 30 juni 2008 beëindigd. PROGIS hevelt de
uitvoering van 28 objecten die op 30 juni 2008 niet kunnen worden opgeleverd,
over naar GIS-3. Tijdens GIS-2 zijn 8.465 objecten geïsoleerd.
GIS-3

Ten opzichte van de vorige verslagperiode is de scope voor GIS-3 gewijzigd. In de
vorige scope is gemeld dat circa 3.260 woningen en andere geluidsgevoelige
gebouwen geïsoleerd worden. Inmiddels is de verwachting dat het aantal
woningen dat uiteindelijke geïsoleerd zal worden tussen de 2050 en 2500 zal
liggen. Uit het akoestisch onderzoek bij de eerste twee deelprojecten (zie
paragraaf 3.4) blijkt dat relatief veel woningen die onderzocht worden in verband
met nachtisolatie reeds voldoende geluidwerend zijn. Het budget van GIS-3 blijft
ongewijzigd 77,4 M€.

4.2
Planning
GIS-2

Zoals hiervoor reeds gesteld is de geluidsisolatie onder het project GIS-2 op 30
juni 2008 afgerond. Na de einduitspraak van de Raad van Arbitrage kan GIS-2 ook
in administratief worden afgerond.
GIS-3

Een weergave van de planning voor GIS-3 wordt vermeld in onderstaande tabel 5.
Tabel 5: Planning
uitvoering GIS-3
(peildatum: 1
januari 2009)

2006

2007

2008

2009

2010

2011

1e 2e 1e 2e 1e 2e 1e 2e 1e 2e 1e 2e
h h h h h h h h h h h h
Omvorming bestaande
organisatie tot
Projectorganisatie
GIS-3
Projectplan
Wijziging RGV
Isolatieprogramma
conform RGV
Aanbesteding
technisch
management
Informeren eigenaren
in isolatiegebied

Voorbereiding
(akoestisch onderzoek
en ontwerp)
Aanbrengen
geluidwerende
voorzieningen
Administratieve
afwikkeling GIS-3
Aankoop LIB geluidszones Schiphol

Eigenaren kunnen als gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002,
27603, nr. 74) niet worden verplicht om hun woning te verlaten. Om die reden
kan een einddatum niet worden vastgesteld.
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

Eigenaren kunnen als gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002,
27603, nr. 74) niet worden verplicht om hun woning te verlaten. Om die reden
kan een einddatum niet worden vastgesteld.
4.3

Financiën

In deze paragraaf wordt ingegaan op de financiële ontwikkelingen. Vanwege de
financiële omvang gaat de aandacht primair uit naar GIS-2 en GIS-3.
De uitgaven voor de projecten GIS-2, GIS-3, gelegen binnen de geluidszone,
Schadeschap luchthaven Schiphol en amoveringen (aankoop, sloop) van woningen
binnen de geluidszone worden verantwoord op artikel 36 (Bewaken, waarborgen
en verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving, gegeven de toename van
mobiliteit, onderdeel 36.03: Luchtvaart) van de begroting van Verkeer en
Waterstaat. De uitgaven voor amoveringen (aankoop, sloop) van woningen en
woonschepen binnen de veiligheidszone worden verantwoord op artikel 33
(Veiligheid gericht op de beheersing van veiligheidsrisico’s, onderdeel 33.01:
Externe veiligheid).
4.3.1

Projectbudget

In tabel 6 zijn de bedragen opgenomen die voor de projectonderdelen in de
Rijksbegroting beschikbaar zijn, met uitzondering van de wijzigingen die in deze
periode zijn opgetreden.
De in de tabel genoemde wijzigingen zullen daadwerkelijk worden verwerkt bij de
begrotingsvoorbereiding 2010.

Tabel 6 Projectbudget

P rojectbudget GIS in m iljoen EUR

P K B '95
(pp 1994)

Vorige periode
(in c l . P K B )

W ijzigingen
deze
periode

180,0

399,9
20,0
77,4
24,9
17,6
97,4

-3,3
-12,1
0,0
0,0
0,0
0,0

396,6
7,9
77,4
24,9
17,6
97,4

Totaal

art. 36

G e luidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2)
K lachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
G e luidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3)
Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
W oonschepen geluidszones Schiphol
Behandeling en uitbetaling schadeclaim s S c h iphol

art. 33

A a n k o o p L I B v e ilig h e i d s s l o o p z o n e s S c h i p h o l

37,4

0,0

37,4

Totaal

674,6

-15,4

659,2

Toelichting inzake prijspeil:
• de GIS-2 en GIS-3 kosten hebben betrekking op een recente raming;
prijspeil 2008
• de PKB raming uit 1995 heeft betrekking op een raming uit 1994
GIS-2

Het projectbudget is gebaseerd op een PRI-raming uit 2006 en zal bij de
begrotingswijziging 2010 worden aangepast aan de PRI-raming voor GIS-2 van
2008.
GIS-3

Ten opzichte van de vorige verslagperiode is het projectbudget voor GIS-3 niet
gewijzigd.
GIS-2
In tabel 7 op de volgende pagina’s wordt een overzicht van de mutaties in het
projectbudget van GIS-2 met bronvermelding gegeven. Het projectbudget is nog
niet aangepast aan de PRI- raming 2008 die in tabel 7 vermeld is. Deze
aanpassing wordt geëffectueerd bij de begrotingsvoorbereiding 2010.

Tabel 7: Mutatie overzicht projectbudget GIS-2
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Datum

1. Start GIS-2:
PKB Begroting 1995

1995

2. BM raming 1997
o.a.:
- Looptijd project: t/m Q4 2003
- Ke woningen: 3.975
- Laeq woningen: 6.097
- Bij-isolatie woningen: 978
- Specials: 13
- Excl. duidelijke risico analyse
- Personeel, Materieel en Automatisering (PMA) als %
Totaal mutatie
Nieuwe stand raming

1997

3. PRI-raming 2001
o.a.:
- Looptijd project: t/m Q4 2003 (geen mutatie)
- Mutatie objecten: + 19
- Incl. risico analyse
- Gespecificeerde PMA
- Zaagtand - problematiek
- Introductie DuBoGIS
- Contour wijzigingen
- Introductie partiële isolatie
Totaal mutatie
Nieuwe stand raming

2001

4. PRI-raming 2002
o.a.:
- Looptijd project: t/m Q1 2005 (+ 5 Q)
- Mutatie objecten: -/- 2.127
- Versnelde ingebruikname vijfde baan (5P)
- Herplanning S4S2 woningen als gevolg van
de versnelling 5P woningen
Totaal mutatie
Nieuwe stand raming

2002

5. PRI-raming 2003
o.a.:
- Looptijd project: t/m Q1 2005 (geen mutatie)
- Mutatie objecten: -/- 492
- LIB 2003
Totaal mutatie
Nieuwe stand raming

2003

6. PRI-raming 2004
(PRI-raming 2004 is niet formeel vastgesteld,
maar wel gehanteerd als prognose eindstand 1e VGR GIS)
o.a.:
- Looptijd project: t/m Q1 2006 (+ 4 Q)
- Geen isolatie buiten LIB2004 (-/- 1.358 objecten)
- Ontvangsten "Eindafrekeningen" (zie 4.4 Risico's)
Totaal mutatie

2004

Nieuwe stand raming

Totaal
nieuwe
raming

180,0

Gecommuniceerd met
Tweede
Kamer
180,0

Prijspeil

Bron

1994 PKB Begroting 1995

1996 BM raming 1997

54,3
234,3
2001 PRI-raming 2001

175,5
409,8
2002 PRI-raming 2002

-0,2
409,6
2003 PRI-raming 2003

-13,8
395,8

395,8
2004 PRI-raming 2004

14,6
-60,8
-46,2
349,6

Nee

Tabel 7: Mutatie overzicht projectbudget GIS-2
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

7. PRI-raming 2005
o.a.:
- Looptijd project: t/m Q2 2007 (+ 5Q)
- Ontvangsten "Eindafrekeningen" (zie 4.4 Risico's)
- Gevolgen besluitvorming over afronding GIS-2:
1. Isolatie buiten LIB2004 (+ 1.272 objecten)
2. Isolatie resterende objecten binnen LIB2004 (34)
3. Incl. afronding GIS-2 uit risico-budget (€ 17,0 mln
uitvoering en org.kst.)
Totaal mutatie

Datum

2005 PRI-raming 2005
12,4

12,3

24,7
374,3

374,3

2007

2006 PRI-raming 2007

25,6

Nieuwe stand raming
8. PRI-raming 2008
o.a.:
-Extra voorzieningen laatste 1000 woningen
-Hogere kosten isolatie scholen
-Kosten Bodemprocedure
-Overheveling woningen naar GIS-3 (min 8,1 Meuro)
Totaal mutatie
Nieuwe stand raming

Gecommu- Prijs- Bron
niceerd met peil
Tweede
Kamer

2005

Nieuwe stand raming
8. PRI-raming 2007
o.a.:
-Eindafrekeningen
-Projectmanagementkosten
-Isolatie van 95 extra woningen
Totaal mutatie

Totaal
nieuwe
raming

399,9

399,9

2008

2008 PRI-raming 2008

-3,3
396,6

Totaal mutaties t.o.v. PKB (1995)

216,6

Projectbudget GIS-2 per 01-01-2009

399,6

396,6

399,6

GIS-3
Tabel 8 bevat een overzicht van de mutaties in het projectbudget van GIS-3.
Tabel 8: Mutatie overzicht projectbudget GIS-3
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Datum

1. Start GIS-3

2003

2. PRI-raming 2007
o.a.:
- Lagere uitvoeringskosten wegens andere marktbenadering
Totaal mutatie

2007

3. PRI-raming 2008
o.a.:
- Lagere uitvoeringskosten wegens andere marktbenadering
- Minder woningen te isoleren
- Kosten overgehevlede GIS-2 woningen (plus 8,1 Meuro)
Totale mutatie
Nieuwe stand raming

2008

Projectbudget GIS-3 per 01-01-2009

Totaal
nieuwe
raming

99,3

Gecommuniceerd met
Tweede
Kamer
99,3

Prijspeil

Bron

2003 PRI-raming 2003
2006 PRI-raming 2007

-21,9
2008 PRI-raming 2008

0,0
77,4

77,4

77,4

77,4

4.3.2

Uitputting post onvoorzien

GIS-2
Volgens de PRI-raming is de post “onvoorzien” M€ 0,4; hiervan is geen gebruik
gemaakt.
GIS-3
Volgens de PRI-raming is de post “onvoorzien” M€ 5,5; hiervan is geen gebruik
gemaakt.
4.3.3

Uitgaven en ontvangsten GIS-2 (kas)

In tabel 9 is de stand van zaken ten aanzien van uitgaven en ontvangsten (eigen
bijdrage voor wensvoorzieningen eigenaren) weergegeven. Wensvoorzieningen
zijn maatregelen die op verzoek en op kosten van eigenaren tijdens de uitvoering
van de isolatiewerkzaamheden worden aangebracht.
Tabel 9: Uitgaven en ontvangsten GIS-2 (kas)
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Art. 36

Uitgaven
Ontvangsten (eigen bijdrage / wensvoorzieningen bewoners)
Totale kosten GIS-2 (kas)
(uitgaven -/- ontvangsten

4.3.4

Verplichtingen GIS-2

t/m
30-6-2008

In verslagperiode

t/m
31-12-2008

401,7
7,2
394,5

0,8
0,0
0,8

402,5
7,2
395,3

In tabel 10 is de stand van zaken ten aanzien van de verplichtingen GIS-2
weergegeven.
Tabel 10: Verplichtingen GIS-2
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)
t/m
30-6-2008
Art. 36

In verslagperiode

t/m
31-12-2008

Aangegane verplichtingen

422,9

-10,9

412,0

Totale verplichtingen GIS 2

422,9

-10,9

412,0

Opmerkingen:
* Verplichtingen zijn exclusief ontvangsten wensvoorzieningen en
eindafrekeningen.
* De uitgavenverplichtingen (en ook de kasuitgaven) zullen hoger zijn dan het
projectbudget van M€ 396,6. Het projectbudget is namelijk het saldo van
uitgaven en ontvangsten. De ontvangstverplichtingen zijn in deze tabel niet
opgenomen.

4.3.5

Uitgaven GIS-3 en overige projecten

GIS-3

In tabel 11A is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de uitgaven voor
GIS-3.
Tabel 11A: Uitgaven GIS-3 (kas)
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

art. 36

GIS-3

t/m
30-6-2008

In verslagperiode

t/m
31-12-2008

5,2

4,0

9,2

Naar verwachting zal in totaal nog M€ 68,2 worden gerealiseerd.

Overige projecten

In tabel 11B is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de uitgaven voor
de overige projecten.
Tabel 11B: Uitgaven overige projecten (kas)
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)
t/m
30-6-2008

In verslagperiode

t/m
31-12-2008

art. 36

Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Woonschepen geluidszones Schiphol
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol

0,0
20,8
17,6
27,0

1,0
0,1
0,0
2,5

1,0
20,9
17,6
29,5

art. 33

Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

26,4

0,4

26,8

Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol

Naar verwachting zal in totaal nog M€ 4,0 worden gerealiseerd.
Woonschepen geluidszones Schiphol

Er is nog M€ 0,02 beschikbaar. Hiervan is naar verwachting nog een klein deel
benodigd voor sloopkosten en overige uitgaven.
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol
Het Schadeschap luchthaven Schiphol beoordeelt ingediende claims van eigenaren
en gaat, indien gehonoreerd, tot uitkering over. Er resteert nog M€ 67,9.
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

Alle aankopen vanaf 2004 hebben onder verantwoordelijkheid van de gemeenten
in het kader van de bijdrageregeling plaatsgevonden. Naar verwachting zal in
totaal nog M€ 10,6 worden gerealiseerd.
4.3.6

Verplichtingen GIS-3 en overige projecten

GIS-3
In tabel 12A is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de
verplichtingen voor
GIS-3.
Tabel 12A Overige verplichtingen
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

art. 36

GIS-3

t/m
30-6-2008

In verslagperiode

t/m
31-12-2008

14,5

9,4

23,9

Overige projecten
In tabel 12B is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de
verplichtingen
voor de overige projecten.

Tabel 12B Overige verplichtingen
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

art. 36

art. 33

Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

4.3.7

Ontvangsten heffingen

t/m
30-6-2008

In verslagperiode

t/m
31-12-2008

0,1
20,8
34,5
27,5

1,0
0,3
0,1
0,4

1,1
21,1
34,6
27,9

De overheid financiert de kosten van de diverse projecten voor en verhaalt deze
via heffingen op de luchtvaartsector. De kosten van de geluidsisolatieprojecten
worden verhaald door middel van een geluidsheffing.
De kosten van de overige projecten (aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol,
woonschepen geluidszones Schiphol, behandeling en uitbetaling schadeclaims
Schiphol en aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol) worden verhaald door
middel van een planschade heffing (heffing overige Schipholprojecten). Sinds
februari 2005 past de overheid deze laatste heffing toe.
In tabel 13 worden de ontvangen heffingen weergegeven.
Tabel 13
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW )
t/m
30-6-2008
Ontvangsten geluidsheffing GIS-2 en GIS-3
Ontvangsten heffing overige Schipholprojecten

Verslag
periode

237,5
32,8

t/m
31-12-2008

18,1
5,8

255,6
38,6

4.4
Risico’s, mee- en tegenvallers en prognose eindstand
4.4.1 GIS-2

Onderstaand wordt gerapporteerd over de beheersing van de risico’s voor GIS-2
en wordt een inschatting gegeven van de prognose eindstand. In onderstaande
tabel 14 en de daaronder vermelde tekst wordt de risico’s beschreven.
Tabel 14 Risico's
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW )

Waarde deze

Waarde vorige

verslagperiode

verslagperiode

Risico

A. Juridische procedures van eigenaren met overeenkomst die niet
hebben gereageerd en van eigenaren zonder overeenkomst

B. Uitkering schadevergoedingen
C. Arbitraal geding eindafrekeningen
D BTW claim voormalige huisvesting Progis
SUBTOTAAL

PM

1,2

PM

0,1

PM

PM

0,1

PM

0,1+PM

1,3 + PM

Toelichting op tabel 13
Ad A. Juridische procedures van eigenaren met een overeenkomst die niet hebben
gereageerd en van eigenaren zonder overeenkomst
Door de wijzigingen in de geluidscontouren zijn woningen die aanvankelijk tot
GIS-2 behoorden, buiten de geldende contouren komen te liggen. Hiermee verviel
de juridische grondslag voor isolatie. Inzake de overgang naar de nieuwe

geluidsisolatiecontouren heeft de voormalige staatssecretaris overgangsbeleid
gevormd. Juridische procedures van eigenaren, die zich benadeeld zouden voelen
als gevolg van dit beleid worden niet meer verwacht: de wettelijke
bezwaartermijnen zijn inmiddels ruimschoots verstreken.
Ad B. Uitkering schadevergoedingen
PROGIS houdt rekening met eisen om schadevergoeding van eigenaren die ter voorbereiding op niet
uitgevoerde isolatiewerkzaamheden kosten hebben gemaakt.
Beheersmaatregel risico B

Het initiatief om in aanmerking te komen voor schadevergoeding ligt bij de
eigenaren en kan niet worden beïnvloed. Voor het indienen van een schadeclaim
gelden de wettelijke verjaringstermijnen met een maximum van vijf jaar na het
bekend worden van de schade.
Ad C. Eindafrekeningen

In het kader van de uitvoering van GIS-2 zijn in 1997 grootschalige contracten
met drie aannemers afgesloten, te weten Heddes en twee andere aannemers. Bij
het verwerken van de eindafrekeningen is gebleken dat de visie van de
opdrachtgever en deze aannemers van elkaar verschillen ten aanzien van de
toepassing van de eenheidsprijzen en de verrekening van de verwerkte
hoeveelheden per woning.
Beheersmaatregel risico C

Bij de Raad voor de Arbitrage voor de Bouw dient tussen de aannemerscombinatie
dB2000 VOF en BAM Wilma en de Staat der Nederlanden een arbitraal geding over
ingediende eindafrekeningen. De aannemers eisen een bedrag voor niet betaalde
termijnfacturen en meerwerk. Het is mogelijk dat de eisers hun claim in het
vervolg van de procedure nog verhogen voor onderdekking van de bouwplaatskosten. In reconventie eist de Staat der Nederlanden een bedrag voor onjuiste
eindfacturen van circa 6.000 woningen die de aannemers vóór 2005 hebben
geïsoleerd.
De onjuistheden in de eindfacturen betreffen rekenfouten, verkeerde
hoeveelheden en prijzen, onjuiste indexering en onjuiste berekening van de
bouwplaatskosten. Een einduitspraak inzake deze procedure wordt niet vóór 2010
verwacht. Vanwege de onzekere uitkomst is een eventuele (positieve of
negatieve) opbrengst van het arbitraal geding niet in het projectbudget GIS-2
meegenomen. In de tweede helft van 2008 zijn de staten van afrekeningen voor
de opdrachtnemers, die in het recente verleden voor GIS-2 gewerkt hebben,
afgerond.
Ad D: BTW claim voormalige huisvesting.

In 2005 heeft de eigenaar van de (voormalige) PROGIS huisvesting in Hoofddorp
medegedeeld dat een BTW over de huur van het pand over voorgaande jaren
verschuldigd is. Destijds is medegedeeld aan de eigenaar dat hier contractueel
geen aanspraak op gemaakt kon worden. De eigenaar heeft hierop niet
gereageerd en daarmede is de zaak als afgedaan beschouwd. In het tweede
kwartaal van 2008 is de eigenaar op de zaak teruggekomen en heeft gedreigd met
juridische stappen.
Beheersmaatregel risico D

In het verleden heeft de juridische afdeling PROGIS zich laten adviseren door de
juridische afdeling van de Rijksgebouwendienst. Thans wordt PROGIS in dezen
bijgestaan door de juridische afdeling van de Corporate Dienst van
Rijkswaterstaat.
Totale risicoprofiel GIS-2

Risicoprofiel is 0 tot 0,9 M€ met een verwachtingswaarde van 0,1 M€.
Prognose eindstand GIS-2

De verwachtingswaarde van de PRI-raming 2008 is M€ 396,6 (voor de isolatie van
8465 woningen). Exclusief de post onvoorzien voor bovenvermelde risico bedraagt
de bandbreedte van de PRI raming 2008 396,1 tot 397,3 M€. Op basis van deze
bandbreedte en het bovenvermelde risicoprofiel bedraagt de prognose eindstand
396,1 M€ tot 398,2 M€. Dit is exclusief het resultaat van de afwikkeling van het
arbitraal geding over de eindfacturen.
4.4.2 GIS-3

Onderstaand wordt gerapporteerd over de beheersing van de risico’s voor GIS-3
en wordt een inschatting gegeven van de prognose eindstand.
De volgende risico’s worden onderscheiden:
- de einddatum van GIS-3 wordt niet gehaald. Eventuele vertraging oplopend tot
maximaal 9 maanden kan het gevolg zijn van optreden van (één van) de
risico’s
A t/m E;
- het ontwerpbureau maakt fouten in het ontwerp van geluidwerende
voorzieningen;
- als gevolg van verschillen tussen het ontwerp van een woning en de werkelijke
situatie in
een woning wordt de eigen organisatie extra belast;
- de aanbestedingen bij de ontwerpbureaus zijn ongeldig of mislukken;
- PROGIS interpreteert de bestaande wet- en regelgeving onjuist;
- het projectbudget wordt overschreden als gevolg van het uitvoeren van
benodigde
herstelacties die PROGIS aanvankelijk niet had kunnen voorzien.
De bandbreedte van het risico loopt uiteen van 0 maanden tot 9 maanden
vertraging. De bandbreedte in financiële zin bedraagt M€ 0 tot M€ 2,7 met een
middenwaarde van M€ 1,4
Beheersmaatregelen

- toetsing van ontwerpen voor geluidwerende voorzieningen door ervaren
medewerkers;
- omvang van de contracten wordt afgestemd op de verwachte capaciteit van de
markt;
- samenwerken met Minister van VROM ingeval van vermeende
interpretatiegeschillen in
bouwregelgeving;
- zo mogelijk verhalen van de kosten op het ontwerpbureau of de aannemer.
Totale risicoprofiel GIS-3

Risicoprofiel is 0 tot 2,7 M euro met een verwachtingswaarde van 1,4.

Prognose eindstand GIS-3

De verwachtingswaarde van de PRI raming 2008 is M€ 77,4 (voor de isolatie van
2050 tot 2530 woningen). Exclusief de post onvoorzien voor bovenvermelde risico
bedraagt de bandbreedte van de PRI raming 2008 71,4 tot 80,6 M€. Op basis van
deze bandbreedte en het bovenvermelde risicoprofiel bedraagt de prognose
eindstand 71,4 tot 83,3 M€.
4.5
Kwaliteit en kennis
Controlemetingen GIS-2

Conform de vereisten van de RGV wordt bij één op de twintig geïsoleerde ruimten
van opgeleverde woningen die binnen het isolatiegebied liggen, door middel van
metingen de bereikte geluidsisolatie gecontroleerd. Een onafhankelijke derde
selecteert de te controleren objecten en beoordeelt de metingen. De
controlemetingen zijn zowel gericht op woningen die zijn voorzien van Keetmaalisolatie als op woningen die zijn voorzien van LAeq-nachtisolatie. Eventueel
geconstateerde gebreken worden hersteld op kosten van de partij die het gebrek
heeft veroorzaakt. In paragraaf 3.3 is het door TNO uitgebrachte rapport nader
toegelicht.
4.6

Audits en onderzoeken door derden

In de verslagperiode zijn geen audits en onderzoeken door derden uitgevoerd.

Bijlage 1: Begrippen- en afkortingenlijst
AAS

Amsterdam Airport Schiphol

Amoveringen
geluidszone

Combinatie van aankopen en slopen van objecten binnen
de 55-65 Ke- geluidscontour en >65 Ke- geluidscontour.

Amoveringen Combinatie van aankopen en slopen van objecten binnen
veiligheidszo de risicozone rond de luchthaven die in het
ne
Luchthavenverkeersbesluit (LVB) is vastgelegd.
BIA

Stichting Bewonersbelangen Isolatie Assendelft.

Geluidszone

Gebied waarbinnen wettelijke beperkingen bestaan ten
aanzien van de bouw van geluidsgevoelige
bestemmingen, waarbinnen conform wijziging van de
Regeling Geluidwerende Voorzieningen geluidsisolatie
wordt aangebracht en waarbuiten niet meer
geluidsbelasting mag worden geproduceerd dan
overeenkomt met de grenswaarde van de geluidszone.

GIS-1

Geluidsisolatie Schiphol fase 1.

GIS-2

Geluidsisolatie Schiphol fase 2.

GIS-3

Geluidsisolatie Schiphol fase 3.

Ke-woning

Woningen die binnen de 40 Ke-geluidscontour vallen en
hierdoor in aanmerkingen komen voor dag- en nacht
(etmaal)isolatie (alle geluidsgevoelige ruimten van een
woning).

LAeq-woning Woningen die binnen de 26 LAeq-geluidscontour vallen en
hierdoor in aanmerkingen komen voor nachtisolatie
(isolatie van slaapkamers).
LIB 2004

Luchthavenindelingsbesluit vastgesteld op 2 september
2004.

LIB2004contour

Geluidscontour vastgesteld in het
Luchthavenindelingsbesluit d.d. 2 september 2004.

LVB

Luchthavenverkeerbesluit Schiphol.

MotieHofstra

Mede ter uitvoering van de motie Hofstra c.s. kan de
eigenaar niet tegen de wil worden verplicht om de
bewoning te beëindigen. Hiermee is het jaar waarin de
sloopzone vrij van bewoning moest zijn (2008), zoals
deze in het LIB is geregeld, komen te vervallen.

5P-contour

Geluidscontour op basis van de vijfbanenstelsel,
vastgesteld in 1996.

PKB

Planologische Kern Beslissing.

Post
onvoorzien

Toeslag op de raming voor kosten die in een later stadium
erbij kunnen
komen als gevolg van al dan niet geïnventariseerde,
bijzondere gebeurtenissen
die binnen de scope van het project vallen. De hoogte van
de
toeslag is onder andere afhankelijk van de projectfase.

PRI-raming

Project Ramingen Infrastructuur.

PROGIS

Project Geluidsisolatie Schiphol, uitvoeringsorganisatie
Rijkswaterstaat regionale dienst Noord-Holland

RGV

Regeling geluidwerende voorzieningen 1997

S4/S2contour

Geluidscontour op basis van de vierbanenstelsel,
vastgesteld in 1996.

Scope

Omschrijving van wat wel en wat niet tot het project
behoort in
termen van eisen aan het fysieke ontwerp en de
eventuele randvoorwaarden
waaronder het te realiseren object tot stand moet komen.

Veiligheidszo Gebied rond de luchthaven waar het risico op een ongeval
ne
groter is dan 1 op de 100.000 voor het vijfbanenstelsel in
2015. In dit gebied geldt een bouwverbod voor
nieuwbouw en dienen bestaande woningen aan de
woonbestemming te worden onttrokken.
Wensvoorzie
ning

Voorzieningen in de woning die op verzoek en op kosten
van de eigenaar
worden aangebracht.

Woonschepe
n 5P

Aankoop of verplaatsing van woonschepen gelegen binnen
de 40Ke geluidscontour
(5P-contour).

Bijlage 2: Nadere toelichting Ke-etmaalisolatie en LAeq-nachtisolatie
Bij de bepaling van de geluidsbelasting worden twee maten gehanteerd, namelijk:
• Kosteneenheid (Ke);
Kosteneenheid is een maat voor geluidsbelasting, waarbij rekening wordt gehouden met maximale
A-gewogen geluidsniveaus die worden waargenomen als gevolg van vliegtuigbewegingen in een
kalenderjaar en waarbij een weegfactor wordt toegepast voor het vliegverkeer in avond en nacht.
Er zijn vier Ke-zones gedefinieerd van respectievelijk 35, 40, 55 en 65Ke. Bij een geluidsbelasting
boven de 35Ke mogen, behoudens uitzonderingen, geen nieuwe objecten met een woonfunctie
worden gebouwd. Objecten met een woonfunctie binnen de 40Ke-contour krijgen een
geluidsisolatiepakket aangeboden. Objecten die zijn gelegen tussen de 55Ke-contour en de 65Kecontour met een woonfunctie die niet voldoende kunnen worden geïsoleerd, worden door middel van
aankoop en sloop aan hun woonbestemming onttrokken. Woningen met een zwaardere
geluidsbelasting dan 65Ke dienen in alle gevallen aan hun woonbestemming te worden onttrokken.

•

Binnen de geluidscontouren nabij Schiphol zijn tevens woonschepen gelegen.
Aangezien woonschepen constructief gezien niet kunnen worden geïsoleerd,
worden deze woonschepen aangekocht en/of verplaatst.
Equivalente A-gewogen geluidsniveau (LAeq)
Voor de nachtisolatie wordt het equivalente A-gewogen geluidsniveau in een
slaapvertrek berekend voor de periode 23.00 - 06.00 uur. Indien de LAeq de
waarde van 26 decibel overschrijdt komen de geluidsgevoelige slaapkamers in
aanmerking voor isolatie. Binnen de 26 LAeq-contour vindt geen onttrekking
aan woonbestemming plaats.