10
Overzicht van klachtbehandeling en afhandeling in de verschillende onderwijssectoren
Aan de orde is het VSO Overzicht van klachtbehandeling
en -afhandeling in de verschillende onderwijssectoren en
evaluatie klachtenregeling in het funderend onderwijs
(35000-VIII, nr. 213).
De voorzitter:
Aan de orde is het VSO Overzicht van klachtbehandeling
en -afhandeling in de verschillende onderwijssectoren en
evaluatie klachtenregeling in het funderend onderwijs. Ik
geef daarvoor het woord aan mevrouw Van den Hul, die
spreekt namens de PvdA-fractie.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat procedures bij onderwijsgeschillen lang
niet altijd leiden tot een oplossing die de ouders als bevredigend ervaren;
verzoekt de regering om te onderzoeken op welke manier
in het belang van individuele ouders de onderwijsinspectie
zelf een actievere rol kan en moet krijgen bij toezicht op
passend-onderwijsverwijderingen en -uitschrijvingen van
leerlingen en zulke signalen beter kan oppakken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van den Hul, Kwint
en Westerveld. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (35300-VIII).

Mevrouw Van den Hul (PvdA):
Dank, voorzitter. Dank aan de minister voor de beantwoording van onze vragen gesteld in het schriftelijk overleg. Bij
ons zijn toch nog niet alle zorgen weggenomen. Vandaar
de volgende twee moties.

Motie
De Kamer,

Dank u wel.
Dan is het woord aan de heer Kwint, die zal spreken namens
de SP. Hij ziet af van het woord. Dan is het woord aan
mevrouw Westerveld, maar die zie ik niet. Dus als de heer
Heerema zover is, mag hij wat mij betreft ... Die ziet er ook
van af. Dan heb ik de heer Van Meenen nog op mijn lijst
staan. Als hij zover is? Ik geef het woord aan de heer Van
Meenen, die zal spreken namens D66.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het kan voorkomen dat een school een
leerling na maanden uitschrijft met terugwerkende kracht
tot vóór de teldatum van dat schooljaar;
van oordeel dat dit misschien een elegante oplossing kan
lijken voor bekostiging die de school onterecht heeft ontvangen, maar dit in strijd is met de geest van de wettelijke
bepaling dat verwijdering van een leerling niet plaatsheeft
dan nadat het bevoegd gezag ervoor heeft zorg gedragen
dat een andere school bereid is de leerling toe te laten;

De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Er is een wirwar aan klachten- en geschillencommissies in dit land. Gezien de kwaliteit en bezetting ervan
en de verwarring die het allemaal oplevert, lijkt het me goed
om ze allemaal onder één paraplu te brengen. Daar gaat
deze motie over.

Motie

verzoekt de regering om zulke uitschrijvingen van een
leerling met terugwerkende kracht tot voor de teldatum
onmogelijk te maken,

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

constaterende dat er meerdere instanties voor de klachtenen geschillenafhandeling in het onderwijs zijn;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van den Hul, Kwint
en Westerveld. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat dit verwarring oplevert in het onderwijs
en bij betrokkenen en ervoor zorgt dat er geen duidelijk
landelijk beeld is van de klachten en geschillen in het
onderwijs;

Zij krijgt nr. 9 (35300-VIII).
Mevrouw Van den Hul (PvdA):
Dan mijn tweede motie.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Meenen en
Kwint. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

Motie

Tweede Kamer

verzoekt de regering alle klachten- en geschillenafhandeling
te beleggen bij de Stichting Onderwijsgeschillen,

Overzicht van klachtbehandeling en
-afhandeling in de verschillende
onderwijssectoren

25 september 2019
TK 5

5-10-1

Zij krijgt nr. 11 (35300-VIII).
De heer Rog heeft er een vraag over.
De heer Rog (CDA):
Ik wil de heer Van Meenen wat vragen, want ik begrijp dat
hij een beetje verward is over dat meerdere scholenkoepels
een eigen klachtenregeling hebben. Wat is de reden voor
D66 dat dat niet meer mag, dat het allemaal per se in één
klachtencommissie moet en dat mensen zich niet meer zelf
mogen verenigen?
De heer Van Meenen (D66):
Het is prima als mensen zich verenigen. Maar wat ook moet
gebeuren, is dat mensen echt toegang hebben tot een
goede klachtencommissie of geschillencommissie. Wat je
ziet en veelal hoort in het veld, is dat er in de eerste plaats
onduidelijkheid is over de adressering. Zoek maar eens op
"klachtencommissie". Je komt er een heleboel tegen. In de
tweede plaats zag je dat in bepaalde, met name de denominatieve klachtencommissies soms 20, 30 jaar dezelfde
mensen zitten. Het beeld is verwarrend en de kwaliteit staat
onder druk. Er is één orgaan waar in mijn ogen al die kennis
wel op orde is. Ik denk dat het in het belang is, zeker van
de mensen die een klacht hebben of die een geschil willen
aangaan, dat dat goed behandeld wordt. Ik maak mij er
zorgen om dat dat nu niet het geval is. Dat is trouwens ook
mijn eigen ervaring. Ik zie niet in waarom er een verschil
zou moeten zijn tussen laten we zeggen een klachtencommissie met een protestantse, katholieke of welke achtergrond dan ook. Recht is recht, en dat moet gedaan worden.
De voorzitter:
De heer Rog tot slot.
De heer Rog (CDA):
Het kan zijn dat de heer Van Meenen heeft opgemerkt dat
in sommige klachtencommissies mensen langer zitten dan
hij vindt dat zou moeten, maar dan zouden ook daar afwijkende eisen aan gesteld kunnen worden. Wat ik opmerk, is
dat de heer Van Meenen die eigen manier van inrichten
van dit soort klachtencommissies eigenlijk de nek om wil
draaien. Het is goed dat we dat even scherp hebben, want
ik vind dat nogal ingrijpend in hoe mensen zichzelf willen
organiseren. Ik had dat misschien van de SP nog wel kunnen verwachten, maar niet van D66.
De heer Van Meenen (D66):
Wij hebben ook één systeem van rechtspraak in Nederland.
Ik ben er ook niet voor dat er allerlei religieus gefundeerde
rechtbanken zijn die misschien nog veel beter begrijpen
waar het over gaat. Dat geldt hier ook. Waarom? Er is geen
verschil tussen recht in het bijzonder onderwijs, openbaar
onderwijs, katholiek, protestants of islamitisch. Laten we
gewoon de kennis bundelen die er is. Dat is in het belang
van iedereen die zo'n zaak heeft.

Tweede Kamer

Overzicht van klachtbehandeling en
-afhandeling in de verschillende
onderwijssectoren

De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even of de minister de moties heeft en
direct wil antwoorden. Dat is het geval. Dan geef ik het
woord aan de minister.

Minister Slob:
Voorzitter. De eerste motie van mevrouw Van den Hul. Ik
heb even nagedacht of dit nu de plek is om dit onderwerp
te behandelen, omdat het VSO gaat over de systematiek
van de klachtenregeling. Dit is meer een specifieke situatie
die we overigens bij een discussie over passend onderwijs
een keer aan de orde hebben gehad. Maar goed, dat gezegd
hebbende wil ik er nog het volgende over zeggen.
Uitgangspunt is dat één leerling op één school staat ingeschreven. Ik denk dat we dat allemaal onderschrijven. We
weten ook — dat is de regelgeving — dat het uitsluitend
mogelijk is een leerling met terugwerkende kracht uit te
schrijven voor de teldatum, als die leerling ook daadwerkelijk voor die teldatum op een andere school is ingeschreven.
Sterker nog, dat moet dan ook gebeuren. In de systemen
gaat dat meestal automatisch en overrulet de nieuwe
inschrijving de oude, om het maar even in die termen te
zeggen. De leerling heeft dan inderdaad gewoon een plek
op een andere school, dus het is logisch dat de bekostiging
niet naar de school gaat waar de leerling niet meer zit. Dit
is dus in lijn met de wettelijke bepaling dat verwijdering
van een leerling niet plaatsheeft nadat het bevoegd gezag
ervoor heeft zorggedragen dat een andere school bereid is
om de leerling toe te laten. Zo is onze regelgeving. Nu
weten we dat er her en der weleens een casus opduikt,
ontstaat — vaak heel vervelend, ook voor de betrokken:
zowel de ouders en het kind als de scholen — waar nader
naar gekeken moet worden, waarbij mogelijkheden zijn om
bezwaar aan te tekenen als dingen anders gaan. Maar de
lijn staat gewoon. Om die reden kan ik niet anders dan deze
motie ontraden. Dit is gewoon onze wet- en regelgeving
met betrekking tot het uitschrijven en ik denk dat we dat
niet anders zouden moeten willen.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 9 is ontraden.
Minister Slob:
Laat ik er nog iets over zeggen. Wij zullen te zijner tijd, als
we verder gaan praten over passend onderwijs, ook vanuit
de evaluatie naar de toekomst nog wel wat uitgebreider op
dit soort onderwerpen terugkomen. Dan kunnen we nog
eens bezien of de huidige regelgeving wel in alles voldoet,
maar voor dit moment staat zoals we het met elkaar doen.
Nogmaals, ook gezien de bekostiging en de vraag waar een
leerling zit zouden we dat niet anders moeten willen.
Dan de motie op stuk nr. 10 over een actievere rol van de
onderwijsinspectie bij toezicht op verwijderingen en uitschrijvingen van leerlingen. Ik moet helaas deze motie ook
ontraden. Helaas is vandaag een dag waarop ik de moties
toch niet die ruimte kan geven die altijd mijn intentie is om
te geven, maar dat heeft echt met de inhoud ervan te
maken. U weet — dat is gewoon onze wet- en regelgeving
en uit die verantwoordelijkheid moet ik moties beoordelen
— dat bij het toezicht de inspectie geen rol heeft in indivi-

25 september 2019
TK 5

5-10-2

duele casuïstiek. Als signalen zich op een bepaalde school
of in een bepaald samenwerkingsverband vaker voordoen,
worden ze wel betrokken bij wat we het risicogerichte toezicht op scholen noemen.
Voor de rechtsbescherming van de ouders hebben we
andere mogelijkheden gecreëerd. Ze kunnen bijvoorbeeld
tegen een besluit over toelating of verwijdering een bezwaar
indienen bij het bevoegd gezag van de school of naar de
rechter gaan, wat overigens het allerlaatste is wat je moet
doen. Je kan beter proberen om het in een voortraject te
regelen. Ze hebben ook de mogelijkheid om een oordeel
te vragen over de toelating of verwijdering van een kind bij
de landelijke Geschillencommissie passend onderwijs. Die
is overigens voor alle scholen verplicht, in tegenstelling tot
de andere. Vanuit de verantwoordelijkheid voor een dekkend aanbod voor aanpak van thuiszitters kunnen ook de
samenwerkingsverbanden en de leerplichtambtenaar in
gesprek gaan met ouders en scholen over problemen rond
toelating of verwijdering. Zo hebben we het nu geregeld.
Ik ontraad dus deze motie met het verzoek om daar nu de
inspectie een rol in te gaan geven. Daarvoor zouden we
overigens ook onze wet- en regelgeving moeten aanpassen.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 10 is ontraden. Tot slot de motie op
stuk nr. 11.
Minister Slob:
De motie op stuk nr. 11 kan je op verschillende manieren
invliegen. Ik pak even mijn andere papiertje erbij. Dat kan
op de wijze waarop de heer Rog de heer Van Meenen
interrumpeerde. Het is inderdaad waar dat we eigenlijk een
viertal landelijke geschillencommissies hebben. We hebben
de Stichting Onderwijsgeschillen. Daar zijn het openbaar
onderwijs en het islamitisch onderwijs bij aangesloten. We
hebben de Geschillencommissies Bijzonder Onderwijs, de
GCBO. Daar zit een aantal denominaties onder. Daarnaast
hebben we de Geschillencommissie passend onderwijs.
Die is voor iedereen. Dan hebben we ook nog een geschillencommissie rond de WMS.
Het gaat met name om die eerste twee. De wet zegt eigenlijk
heel sec: we verplichten scholen een regeling te hebben
voor het behandelen van klachten, maar we regelen niet
één commissie. Dus als wij zouden willen wat de heer Van
Meenen hier nu voorstelt, moeten we de wet wijzigen om
te regelen dat er maar één landelijke commissie zou kunnen
zijn. Dan is wel de vraag wat voor probleem we hiermee
oplossen. Wat we op dit moment wel als probleem zien, is
dat er verschillende modelregelingen zijn. Iedereen hanteert
wel een modelverordening. We hebben nu de afspraak
gemaakt dat we gaan proberen om daar meer uniformiteit
in aan te brengen. We willen die modelverordeningen meer
gelijk maken. Ik zeg er wel bij — dat kan misschien een
reden zijn om deze motie nog even aan te houden — dat,
zoals u hebt kunnen lezen, uit de evaluatie naar voren is
gekomen dat er toch wat onderzoek zou kunnen worden
gedaan naar een eventuele alternatieve inrichting van de
klachtenregeling. De uitgangspunten die daarbij worden
genoemd zijn: eenduidige jurisprudentie, eenduidige
werkwijze, professionele klachtbehandeling en onafhankelijkheid van commissies. Ik kan uw Kamer toezeggen dat ik
dat onderzoek wil laten uitvoeren. Dat zou misschien een

Tweede Kamer

Overzicht van klachtbehandeling en
-afhandeling in de verschillende
onderwijssectoren

heel mooi moment zijn om deze motie daarnaast te leggen
— zij hoeft niet ingetrokken te worden, maar ik zou haar
aanhouden — en t.z.t. met elkaar onder ogen te zien of het
echt nodig is om de uniformering op deze wijze te laten
plaatsvinden of dat we de eventueel geconstateerde
gebreken op een andere wijze kunnen herstellen.
De voorzitter:
Het doet de gemoederen oplopen hier, maar de minister
geeft de heer Van Meenen in overweging om de motie aan
te houden.
De heer Van Meenen (D66):
Ik zou dan eerst willen weten waar dat onderzoek zich op
richt. De problemen benoemt de minister zelf ook. Feitelijk
is er haast sprake van rechtsongelijkheid; ieder doet het zo
op z'n eigen manier. De achtergrond van mijn motie is dat
we dat juist gaan voorkomen en dat we het onderbrengen
waar de kennis veruit het grootst is, althans in mijn ogen.
Maar waar richt het onderzoek van de minister zich precies
op en op welke termijn zouden we dat tegemoet kunnen
zien?
Minister Slob:
Ik leg toch even de vinger bij de opmerking over rechtsongelijkheid. Dat is uw interpretatie. De wetgever heeft ruimte
gelaten aan de scholen, ook als het gaat om de keuzes voor
een landelijke klachtencommissie. Die heeft daar dus geen
heel strak kader voor meegegeven. We zijn in dat opzicht
al blij dat men bezig is om te zorgen dat de modelregelingen
wat uniformer worden. Dat geeft ook wat meer vergelijking.
Het onderzoek richt zich op het volgende. De betrokken
partijen — de PO-Raad, de VO-raad, de AVS maar ook de
vakbonden en de klachtencommissies — zouden het goed
vinden als wij eens gaan onderzoeken of de klachtenregeling misschien wat anders kan worden ingericht. Ik heb net
aangegeven welke uitgangspunten bij dat onderzoek worden gehanteerd: eenduidige jurisprudentie, eenduidige
werkwijze, professionele klachtenbehandeling en onafhankelijkheid van commissies. Dat onderzoek wil ik graag laten
uitvoeren. Ik weet niet helemaal precies wanneer dat klaar
zal zijn. Ik hoop zo snel mogelijk. Dan kunnen wij nog een
keer onder ogen zien of het echt nodig is om de uniformering uit te voeren op de wijze zoals u die voorstelt.
De voorzitter:
De heer Van Meenen, tot slot.
De heer Van Meenen (D66):
Dat onderzoek klinkt mij als een manier om wat we nu
hebben en het verschil in kwaliteit in stand te houden. De
minister zegt feitelijk: wat moeten we doen om dat zodanig
op te lossen dat we in ieder geval kunnen houden wat we
nu hebben? Voor mij is dat niet nodig. De minister zegt
feitelijk ook duidelijk dat die ongelijkheid er is. Eigenlijk laat
het systeem dus ruimte voor rechtsongelijkheid. Dus ik laat
de motie staan zoals zij is.
De voorzitter:
Helder. Dan is het oordeel?

25 september 2019
TK 5

5-10-3

Minister Slob:
Dan ontraad ik de motie, maar ik vind het heel erg jammer
dat de heer Van Meenen mijn woorden zo uitlegt dat ik
aangeef dat er rechtsongelijkheid is. Dat zijn niet mijn
woorden. Als dat uw interpretatie is van wat er nu gaande
is, is dat natuurlijk uw goed recht om dat zo te zeggen. Ik
constateer wel dat de wetgever op dit moment vrij ruime
kaders geeft voor hoe je dit moet inrichten. Er zijn wel verplichtingen op schoolniveau, maar voor hoe dat landelijk
gaat, hebben we ruimte gelaten. Dat heeft natuurlijk ook te
maken met het diverse palet aan scholen en de keuzes die
men daarin wil maken.
De voorzitter:
Dank u wel. Hiermee zijn we aan het einde gekomen van
het VSO Overzicht van klachtbehandeling en -afhandeling.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Over de ingediende moties zal aanstaande dinsdag worden
gestemd. Zo meteen is een initiatiefwetsvoorstel aan de
orde. Dat is altijd mooi. Ik geef even ruimte voor het changement. Ik schors voor enkele ogenblikken, maar over een
paar minuten gaan we gelijk verder.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Overzicht van klachtbehandeling en
-afhandeling in de verschillende
onderwijssectoren

25 september 2019
TK 5

5-10-4