Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 737

Wijziging van de Wet internationale misdrijven
in verband met de strafbaarstelling van het
belemmeren van humanitaire hulp in een
niet-internationaal gewapend conflict

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 13 april 2017 en het nader rapport d.d. 30 mei 2017,
aangeboden aan de Koning door de Minister van Veiligheid en Justitie.
Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief
afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 1 maart 2017, no.2017000940, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden, de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en
enkele andere strafrechtelijke wetten met het oog op het aanbrengen van
enkele hoofdzakelijk procedurele verbeteringen ten behoeve van de
rechtspraktijk, met memorie van toelichting.
Het doel van het wetsvoorstel is het aanbrengen van enkele hoofdzakelijk
procedurele verbeteringen ten behoeve van de rechtspraktijk. In het
wetsvoorstel is naast deze procedurele wijzigingen ook een wijziging van
de Wet internationale misdrijven (Wim) opgenomen, die van een geheel
andere orde is. Daarbij valt het op dat de titel van het wetsvoorstel dit
belangrijkste onderdeel niet vermeldt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 1 maart
2017, nr. 2049029, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 13 april
2017, nr. W03.17.0053/11, bied ik U hierbij aan.

1

kst-34737-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 737, nr. 4

1

De Afdeling adviseert het gedeelte van het wetsvoorstel dat betrekking
heeft op de wijziging van de Wim te schrappen en in een afzonderlijk
wetsvoorstel op te nemen.
De voorgestelde wijziging van de Wim
Op dit moment stelt de Wim in lijn met het Statuut van het Internationaal
Strafhof strafbaar het belemmeren van humanitaire hulp in de situatie van
een internationaal gewapend conflict.2 Het wetsvoorstel breidt de
strafbaarstelling uit naar de situatie van een niet-internationaal gewapend
conflict. Daarmee wordt voorop gelopen in de internationale rechtsontwikkeling. De voorgestelde strafbaarstelling is niet in het Statuut van het
Internationaal Strafhof vastgelegd, omdat het belemmeren van humanitaire verlening in een niet-internationale context nog niet breed wordt
gedragen door de internationale gemeenschap.3 Bij de totstandkoming
van de Wim en ook daarna is door de regering derhalve ook als beleidslijn
gehanteerd dat voor de uitbreiding van de Wim in beginsel de competentie van het Internationaal Strafhof richtinggevend is en dat terughoudendheid moet worden betracht bij het nationaal invoeren van een
internationaal nog niet uitgekristalliseerde ontwikkelingen.4 Deze lijn
wordt met het wetsvoorstel verlaten.
Advies: een apart wetsvoorstel
De Afdeling onderschrijft het streven van de regering naar effectief
optreden tegen het belemmeren van humanitaire hulp in conflicten met
een niet-internationaal karakter. Omdat het belemmeren van humanitaire
hulp in intrastatelijke conflicten een wijdverbreid probleem is, zoals de
toelichting ook vermeldt,5 acht de Afdeling met de regering op zich
voldoende reden aanwezig om dit delict strafbaar te stellen in de Wim en
in dit bijzondere geval voorop te lopen op de internationale rechtsontwikkeling. Omdat dit echter een principiële koerswijziging is ten opzichte van
het eerdere uitgangspunt dat voor de uitbreiding van de Wim in beginsel
de competentie van het Internationaal Strafhof richtinggevend is, leent dit
voorstel zich niet voor opname in een verzamelvoorstel. Het verdient een
meer fundamentele discussie dan binnen het bestek van een verzamelvoorstel plaatsvindt. Bij die discussie kunnen elementen worden
betrokken als de keuze om voorop te lopen in de internationale rechtsontwikkeling en kan nader worden ingegaan op de praktische betekenis van
de voorgestelde strafbaarstelling.6

2

Artikel 5, vijfde lid, onderdeel l van de Wim.
De reden hiervoor is dat niet-internationale gewapende conflicten voor sommige staten politiek
gevoelig liggen; er bestaat vaak een voorkeur om dergelijke conflicten als interne aangelegenheid van de staat te beschouwen. Toepassing van de regels van het humanitair oorlogsrecht op niet-internationale gewapende conflicten wordt vaak gezien als een (impliciete of
expliciete) erkenning van de niet-regeringspartij bij het conflict als gelijkwaardige opponent.
Vgl. Kamerstukken II 2001/02, 28 337, nr. 3, blz. 10.
4
Bij de totstandkoming van de Wim koos de regering voor een vooralsnog beperkte opzet van
deze wet: de Wim moest ten minste voorzien in strafbaarstelling van de misdrijven die ook tot
de competentie van het Internationaal Strafhof behoren. Kamerstukken II 2001/02, 28 337, nr. 3,
blz. 4. Ook nadat de Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken (Advies CAVV
nr. 25, augustus 2014) had geadviseerd tot uitbreiding van de Wim met de voorgestelde
strafbaarstelling en na gelijkluidende motie-Sjoerdsma (Kamerstukken II 2014/15, 32 605, nr.
159) stond de regering afwijzend tegenover de voorgestelde strafbaarstelling. Kamerstukken II
2014/15, 34 000 V, nr. 50, blz. 4.
5
Memorie van toelichting, paragraaf 5. Aanvullende strafbaarstelling Wet internationale
misdrijven.
6
Volgens de toelichting sprak het openbaar ministerie de verwachting uit dat de voorgestelde
strafbaarstelling daadwerkelijk in een praktische behoefte zal voorzien en niet slechts een
symboolfunctie zal hebben. Memorie van toelichting, paragraaf 5. Aanvullende strafbaarstelling Wet internationale misdrijven.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 737, nr. 4

2

De Afdeling adviseert dan ook het voorstel tot wijziging van de Wim in
een afzonderlijk wetsvoorstel op te nemen.
De Raad adviseert de voorgestelde wijziging van de Wet internationale
misdrijven in een afzonderlijk wetsvoorstel op te nemen. Aan dit advies is
gevolg gegeven.
Voor het overige gaf het voorstel geen aanleiding tot het maken van
opmerkingen.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om enige wijzigingen van
redactionele aard aan te brengen in het wetsvoorstel tot wijziging van de
Wet internationale misdrijven. In het voorstel van wet tot wijziging van het
Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen en enkele andere strafrechtelijke wetten met het oog op
het aanbrengen van enkele hoofdzakelijk procedurele verbeteringen ten
behoeve van de rechtspraktijk is onderdeel A van het oorspronkelijke
artikel I komen te vervalen. Deze wijziging is reeds voorzien in artikel I,
onderdeel H, van de Wet van 8 maart 2017, houdende implementatie van
richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van
25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de
ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en
ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ (PbEU 2012, L 315), Stb.
2017, 90.
Dictum
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet niet te zenden aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal dan nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge u verzoeken de hierbij gevoegde twee gewijzigde voorstellen van
wet, en de daarbij behorende gewijzigde memories van toelichting aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 737, nr. 4

3