Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 257

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 maart 2023
Hierbij bied ik u aan het verslag van de Informele Raad Buitenlandse
Zaken Ontwikkelingssamenwerking van 8 en 9 maart 2023.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

kst-21501-04-257
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 257

1

VERSLAG INFORMELE RAAD BUITENLANDSE ZAKEN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN 8 en 9 maart 2023
Introductie
Op 8 en 9 maart jl. vond de informele Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking plaats in Stockholm. Minister Schreinemacher nam
namens Nederland deel aan deze Raad. De Raad sprak over Global Health
tijdens een diner met de Directeur Generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie, Tedros Adhanom Ghebreyesus. Tijdens de werksessies werd
gesproken over de hervorming van multilaterale ontwikkelingsbanken
(MDB’s) en over steun aan en wederopbouw van Oekraïne. Voor dit laatste
onderwerp was de Oekraïense vicepremier Kubrakov aanwezig. Onder
any other business werd kort stilgestaan bij het Post-Cotonouverdrag,
Global Gateway, Afghanistan de schade van de aardbevingen in Turkije en
Syrië.
Diner over Global Health met DG WHO Tedros
De Raad wisselde van gedachten Directeur Generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie, Tedros Adhanom Ghebreyesus, over de implementatie van de nieuwe mondiale gezondheidsstrategie van de EU. De
lidstaten spraken over het belang van het versterken van regionale en
mondiale partnerschappen, het versterken van de rol van de WHO binnen
de mondiale gezondheidsarchitectuur en het belang van het versterken
van gezondheidssystemen, inclusief voor het bereiken van Universal
Health Coverage. Ook kwam de noodzaak om de private sector bij
mondiale gezondheid te betrekken aan de orde. Nederland onderstreepte
het belang van seksuele gezondheid en reproductieve rechten (SRGR) bij
het versterken van gezondheidssystemen en van de rol die lokale
productie van vaccins speelt bij het verbeteren van mondiale pandemische paraatheid. Tenslotte vroeg Nederland, mede met het oog op de
VN Highlevel-bijeenkomst later dit jaar, en zoals toegezegd tijdens het
Commissiedebat van 7 maart jl. (Kamerstuk 21 501-04, nr. 256), aandacht
voor het belang van het bestrijden HIV en tuberculose.
Hervorming multilaterale ontwikkelingsbanken (MDB’s)
In een werksessie spraken lidstaten de behoefte uit aan een sterkere rol
van de EU binnen het hervormingsproces van de Wereldbank, waaronder
betere onderlinge afstemming. De Europese Commissie suggereerde
onder andere om Raadsconclusies te gebruiken hiervoor. Meerdere
lidstaten, waaronder Nederland, gaven aan armoedebestrijding en
aandacht voor lage inkomenslanden in het kernmandaat van de
Wereldbank te willen houden, waar mogelijk aangevuld door een groter
accent op global public goods, in het bijzonder klimaat. Verschillende
lidstaten achtten het essentieel dat alternatieve financieringsbronnen
worden aangeboord, met name door mobilisering van de private sector
en door het vergroten van de risicobereidheid van multilaterale banken.
Specifieke aandacht ging uit naar de voorbereiding van de Summit for a
New Global Financial Pact die in juni aanstaande plaatsvindt in Parijs.
Doel van deze Top is de multilaterale ontwikkelingsbanken, VN en G-7/20
bij elkaar te brengen om tot oplossingen te komen voor het tekort aan
klimaat- en ontwikkelingsfinanciering.
Oekraïne
De Raad sprak met de Oekraïense Minister van Infrastructuur en Wederopbouw en tevens vicepremier Oleksandr Kubrakov. Dit gesprek stond
deels in het teken van de heftige aanvallen op Kyiv en daarbuiten, die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 257

2

voor de Raad de urgentie onderstreepten van herstel en reparatie van de
energie-infrastructuur en van het snel operationeel maken van het
internationale coördinatieplatform van de G7+, EU en Oekraïne.
Nederland heeft aangegeven Oekraïne te zullen blijven steunen. Ook heeft
Nederland het belang benadrukt van inclusiviteit van dit coördinatieplatform voor belangrijke bilaterale donoren, waartoe Nederland zelf
behoort.
Ook is gesproken over andere prioriteiten in de steun aan Oekraïne, zoals
nucleaire veiligheid en (psycho-)sociale hulpverlening. Verder sprak de
Raad over de ontwikkeling van EU-instrumenten voor het helpen afdekken
van risico’s voor het bedrijfsleven. De Raad stond bovendien stil bij de
(juridische) verkenning van mogelijkheden om bevroren Russische
tegoeden aan te wenden voor wederopbouw. Deze verkenning is
momenteel nog gaande. Nederland heeft het belang benadrukt van
betrokkenheid van de brede donorgemeenschap in de steun en wederopbouw van Oekraïne, waaronder van ngo’s, kennisinstellingen, lokale
autoriteiten en in het bijzonder de private sector. Nederland vindt het in
het algemeen belangrijk dat de wederopbouwsteun aansluit op de
hervormingen die Oekraïne dient door te voeren in het kader van het
kandidaat EU-lidmaatschap.
AOB
Afghanistan
Onder any other business vroeg Nederland aandacht voor het decreet van
de Taliban dat Afghaanse vrouwen verbiedt voor ngo’s te werken.
Nederland pleitte daarbij voor het verder uitwerken van de principiële
aanpak bij het voortzetten van de EU-steun ten behoeve van basisnoden
in Afghanistan voor een initiële periode van zes maanden. Die principiële
aanpak zou, naast uitgaan van de bestaande voorwaarden voor steun
voor basisnoden1, moeten inhouden dat programma’s nog meer dan
voorheen gericht vrouwen en meisjes bereiken, door middel van een
«voor vrouwen, door vrouwen»-benadering. De Hoge Vertegenwoordiger
bevestigde dat dit onderdeel zou moeten worden van de geplande
Raadsconclusies voor de Raad Buitenlandse Zaken van 20 maart a.s.
Hulp aardbeving Turkije en Syrië
De donorconferentie voor steun aan Turkije en Syrië onder leiding van de
Europese Commissie en Zweden wordt uitgesteld naar 20 maart
aanstaande en zal plaatsvinden en marge van de Raad Buitenlandse
Zaken. De donorconferentie beoogt de internationale gemeenschap
samen te brengen om steun toe te zeggen voor de mensen in de door
aardbevingen getroffen gebieden in Turkije en Syrië. Daarnaast zullen er
voorlopige uitkomsten van in uitvoering zijnde needs assessments
worden gepresenteerd. Op dit moment is er nog geen informatie
beschikbaar over de beoogde inzet van de Europese Commissie op
middellange en langere termijn. Nederland verzocht de Europese
Commissie om een coördinerende rol op zich te nemen en te overwegen
hiertoe een EU Taskforce op te richten. Een eerste reactie vanuit de
instellingen maakte duidelijk dat de financiële ruimte binnen de
EU-begroting beperkt is.

1

Steun dient alleen via multilaterale organisaties of ngo’s te worden verstrekt, niet (direct of
indirect) via de Taliban; er mag geen inhoudelijke bemoeienis van de Taliban plaatsvinden ten
aanzien van beleid, uitvoering en management; en gelijke toegang dient zeker gesteld te zijn
voor vrouwen en meisjes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 257

3

Nederland pleitte er ook bij de Europese Commissie voor om de belemmeringen te analyseren die humanitaire organisaties ondervinden als
gevolg van sancties in een zogenaamde quick scan. Dit verzoek kwam ook
op in een gesprek voorafgaand aan de Raad met Eurocommissaris
Lenarčič. Gezien de invoering van een humanitaire exemptie in de
EU-sancties ten aanzien van Syrië op 3 maart jl. vroeg Nederland daarbij
ook de impact van die aanpassing mee te nemen in deze analyse. De
Europese Commissie beraadt zich momenteel over de wijze waarop
uitvoering kan worden gegeven aan dit verzoek. Verder voert het kabinet
gesprekken met banken en de Nederlandse Vereniging van Banken over
de mogelijkheden om geld over te maken naar Syrië. Conform de gedane
toezegging zal uw Kamer op een later tijdstip geïnformeerd worden over
de uitslag van deze gesprekken.
Zoals toegezegd wordt uw Kamer middels dit verslag geïnformeerd over
de Nederlandse budgettaire mogelijkheden voor hulp aan Turkije en Syrië
zoals afgelopen week besproken binnen het kabinet. Het kabinet kijkt voor
steun aan de getroffen bevolking in het aardbevingsgebied allereerst naar
de internationale en Europese financiële instellingen, de EU-kanalen en de
bestaande Nederlandse programmering en het instrumentarium, zoals
voor het bedrijfsleven. Zoals eerder kenbaar gemaakt wordt hierbij
onderscheid gemaakt tussen Turkije en Syrië, met het oog op de rode
lijnen die in EU-verband zijn opgesteld voor Syrië. Nederland is er
voorstander van dat voor Turkije de EU doet wat er mogelijk is binnen het
reeds bestaande brede instrumentarium om het land te steunen bij de
wederopbouw, mede conform motie van het lid Kuzu c.s. (Kamerstuk
36 180, nr. 34). In het geval dat de EU meent dat hiertoe ook het instrumentarium en/of de expertise van de Europese Investeringsbank dient te
worden benut, is het kabinet voornemens om hier met een positieve
grondhouding naar te kijken en voor wederopbouw een uitzondering te
maken op de motie van het lid Klaver c.s. (Kamerstuk 32 623, nr. 284).
Voor Syrië zal financiering van humanitaire hulp worden voortgezet.
Daarbinnen bestaat ook ruimte voor zogenaamde early recovery
werkzaamheden. Nederland zal tijdens de donorconferentie het totale
budget dat beschikbaar is voor de humanitaire response in Turkije en
Syrië bekend maken. Het betreft 49,7 miljoen euro. Dit is inclusief initiële
hulp die geleverd is door het Nederlandse Urban Search And Rescue
(USAR) team en het C-130 transportvliegtuig. De besteding verloopt via de
VN-fondsen voor Syrië, de Dutch Relief Alliance (DRA) en de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Conform de motie van het lid De Graaf c.s.
(Kamerstuk 36 180, nr. 44) zal het ministerie monitoren hoe deze organisaties lokalisatie vormgeven en hierover de Kamer informeren tijdens het
Commissiedebat Humanitaire Hulp op 9 mei as. Tevens zal het ministerie
op korte termijn een bijeenkomst organiseren met Nederlandse ngo’s en
andere humanitaire organisaties die in de regio actief zijn om coördinatie
en synergie t.a.v. mentale en psychosociale hulp te versterken, conform
motie van het lid Mutluer c.s. (Kamerstuk 36 180, nr. 38).
Nederland zal middels een herprogrammering binnen de BHOS-begroting
een bedrag van 10 miljoen reserveren voor de Global Concessional
Financing Facility (GCFF) van de Wereldbank, mocht dit open worden
gesteld voor Turkije. De GCFF levert financiering onder gunstige
voorwaarden aan (middeninkomens) landen die grote aantallen vluchtelingen opvangen. De Nederlandse bijdrage zou in geval van openstelling
worden aangewend voor wederopbouw in de Turkse regio’s waar veel
Syrische vluchtelingen worden opgevangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 257

4

Global Gateway
Na een update van Commissaris Urpilainen wisselde de Raad kort van
gedachten over de laatste stand van zaken van de implementatie van
Global Gateway. Diverse lidstaten spraken steun uit voor de Commissie
om de zichtbaarheid van Global Gateway te vergroten, onder meer door
hier aandacht aan te besteden via bijvoorbeeld gezamenlijke reizen.
Enkele lidstaten pleitten daarbij niet alle energie en communicatie in de
relatie met partnerlanden op harde infrastructuur te richten, maar juist
ook de «softe» aspecten die het EU aanbod onderscheiden, zoals
programma’s ter versterking van onderwijs en gezondheid, voldoende
over het voetlicht te brengen.
Post-Cotonou
Onder AOB werd stilgestaan bij het proces rondom post-Cotonou. Zonder
EU-consensus vervalt op 30 juni 2023 de Cotonoupartnerschapsovereenkomst. Lidstaten spraken brede steun uit voor het
pleidooi van Portugese zijde om snel de overeenkomst goed te keuren. De
Hoge Vertegenwoordiger concludeerde dat deze kwestie op niveau van de
Europese Raad besproken moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 257

5