16 mei 2018

Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 2018

Europees Sociaal Fonds ( ESF ) en Fonds voor Europese
hulp aan de meest behoeftigen ( EFMB )
Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de
Nationale verklaring 2018.

A. Kerngegevens Europees Sociaal Fonds (ESF) en Fonds voor
Europese hulp aan de meest behoeftigen (EFMB)
Fondsoverzicht ESF

Doel
Werkgelegenheid in de EU-lidstaten bevorderen

Ondersteuning gericht op
Bevordering sociale inclusie en bestrijding armoede en
discriminatie
Bevordering van duurzame en kwalitatief hoogstaande
werkgelegenheid en ondersteuning van arbeidsmobiliteit

Europees Sociaal Fonds (ESF)

Duurzame stedelijke ontwikkeling en het tegengaan van
een sociaaleconomische tweedeling (GTI)

Verantwoordelijk voor besteding
ESF-geld in Nederland
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Totaal ESF-budget 2014-2020 in EU:
€ 84 miljard
Totaal ESF-budget 2014-2020 in Nederland:
€ 510,3 miljoen
Uitputting cumulatief (budget 2014-2020): € 11,8 miljoen

Financieel belang
Nationale verklaring 2018
(in miljoenen €)

Gedeclareerde uitgaven bij ESF
Bijdrage uit ESF
100
80
60
40
20

23,7
11,8

0

Totaal ESF-budget 2014-2020 in EU: te raadplegen op https://cohesiondata.ec.europa.eu/funds/esf per
26-2-2018

1

Voor meer informatie kunt u terecht bij voorlichting@rekenkamer.nl

Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 2018

Fondsoverzicht EFMB

Doel

Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (EFMB)

Tegengaan van sociale uitsluiting van ouderen met een laag
besteedbaar inkomen die de pensioengerechtigde leeftijd
hebben bereikt.

Financieel belang
Nationale verklaring 2018
(in miljoenen €)

Gedeclareerde uitgaven bij EFMB

Ondersteuning gericht op
Kwetsbare ouderen meetbaar te activeren en bij
gemeentelijke diensten zichtbaar te maken

Bijdrage uit EFMB
100
80

Verantwoordelijk voor besteding
EFMB-geld in Nederland
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Totaal EFMB-budget 2014-2020 in EU:
€ 3,8 miljard
Totaal EFMB-budget 2014-2020 in Nederland:
€ 3,9 miljoen
Uitputting cumulatief (budget 2014-2020): €0,1 miljoen

60
40
20
0

0,1

0,1

Totaal EFMB-budget 2014-2020 in EU: te raadplegen op
http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=nl&catId=1089 per 26-2-2018

Doelstelling fondsen
Het Europees Sociaal Fonds (ESF) richt zich in de programmaperiode 2014-2020 in
Nederland op de doelstellingen:
• Bevordering sociale inclusie en bestrijding armoede en discriminatie.
• Bevordering van duurzame en kwalitatief hoogstaande werkgelegenheid en onder­
steuning van arbeidsmobiliteit.
• Duurzame stedelijke ontwikkeling en het tegengaan van een sociaaleconomische
tweedeling (Geïntegreerde Territoriale Investeringen, GTI).
De eerste twee doelstellingen liggen in elkaars verlengde: mensen worden in staat gesteld
zich door betaald werk aan (dreigende) armoede te onttrekken. Dan stijgt tegelijk de
arbeidsparticipatie. Daarnaast heeft ESF als derde thema: Geïntegreerde Territoriale
Investeringen (GTI). Dit betreft een gemeenschappelijke doelstelling uit ESF en het
programma Kansen voor West II, dat wordt medegefinancierd vanuit het Europees Fonds
voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Deze subsidie is voor de vier grote gemeenten
Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

2

Voor meer informatie kunt u terecht bij voorlichting@rekenkamer.nl

Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 2018

Het beschikbare budget van € 510 miljoen wordt voor circa 70% aangewend voor het
eerste thema. Het resterende budget wordt besteed aan het tweede thema (circa 20%),
GTI (circa 5%) en aan de uitvoeringskosten.
Vanuit het operationele programma ESF wordt aan projecten subsidie toegekend. ESF-­
financiering is altijd cofinanciering: Europese financiering samen met openbare of particuliere financiering. De ESF-bijdrage ligt in Nederland op maximaal 50% van de totale
projectkosten.
Het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (EFMB) richt zich in
Nederland op het tegengaan van sociale uitsluiting van ouderen met een laag besteedbaar
inkomen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Omdat deze doelgroep
geen onderdeel meer is van de (potentiële) beroepsbevolking, is de inzet van het EFMB
complementair aan de inzet van het ESF.
Voor het EFMB zijn drie doelstellingen benoemd:
1. De doelgroep bewust maken van het lokale ondersteunings- en sociale
activeringsaanbod en ze (blijvend) in beeld brengen bij hulporganisaties en/of
gemeenten.
2. Het versterken van het sociaal netwerk van de doelgroep.
3. Het versterken van de competenties van de doelgroep.
Voor de programmaperiode 2014-2020 is één project geselecteerd: ‘L(even)&L(eren):
Kwetsbare ouderen’. Dit is een project van de Bibliotheek Utrecht samen met de bibliotheken in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam, stichting Expertisecentrum ETV.nl en Mira
Media samen met hun lokale, wijkgerichte ketenpartners. Daarbij is de doelstelling om
(in de periode 2015 – 2020) 5.000 tot 10.000 kwetsbare ouderen meetbaar te activeren en
bij gemeentelijke diensten zichtbaar te maken.
Betrokken instanties
De belangrijkste autoriteiten volgens de Europese voorschriften zijn:
• Managementautoriteit (MA): Agentschap SZW.
• Certificeringsautoriteit (CA): Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
• Auditautoriteit (AA): Auditdienst Rijk (ADR).

3

Voor meer informatie kunt u terecht bij voorlichting@rekenkamer.nl

Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 2018

Financiële kerngegevens1
ESF

Totaal budget
voor zeven­
jarige
programma­
periode

Gecommit­
teerd
cumulatief
eind boekjaar
2016-2017

Gedeclareerd
cumulatief
eind boekjaar
2016-2017

Gedeclareerd
in boekjaar
2016-2017

Totale Subsidiabele
Kosten

€ 1.030.771.060

€ 808.381.162

€ 23.665.011

€ 23.665.011

Waarvan ESF-deel

€ 510.282.703

€ 355.810.348

€ 11.827.505

€ 11.827.505

Percentage uitputting ESF

n.v.t.

69,73%

2,31%

n.v.t.

EFMB

Totaal budget
voor zeven­
jarige
programma­
periode

Gecommit­
teerd
cumulatief
eind boekjaar
2016-2017

Gedeclareerd
cumulatief
eind boekjaar
2016-2017

Gedeclareerd
in boekjaar
2016-2017

Totale Subsidiabele
Kosten

€ 4.640.778

€ 4.408.740

€ 97.601

€ 97.601

Waarvan EFMB-deel

€ 3.944.660

€ 3.747.429

€ 82.961

€ 82.961

n.v.t.

95,0%

2,10%

n.v.t.

Percentage uitputting EFMB

B. Oordelen auditautoriteit
Oordeel beheer- en controlesysteem en foutpercentages 2016-20172
Uitleg scores beheer- en controlesysteem:
1. systeem functioneert, slechts geringe verbeteringen zijn nodig;
2. systeem functioneert, maar enkele verbeteringen zijn nodig;
3. systeem functioneert gedeeltelijk, substantiële verbeteringen zijn nodig;
4. systeem functioneert in essentie niet.
ESF – Belangrijkste eisen (key requirements)
Beheer- en controlesysteem MA en CA - totaal

2

Beheer- en controlesysteem MA - totaal

2

MA-KR 1 - Functiescheiding en toezicht

2

MA-KR 2 - Selectie projecten

2

MA-KR 3 - Informatievoorziening begunstigden

1

MA-KR 4 - Managementverificaties

2

1

2

4

Score/%

Gebaseerd op gerapporteerde begrotings- en realisatiecijfers. Gecommitteerde bedragen ontleend
aan door de MA aangeleverde gegevens. Gedeclareerde bedragen conform jaarlijkse rekeningen
(boekjaar 1 juli 2016 – 30 juni 2017).
Betreft periode 1 juli 2016 tot en met 30 juni 2017.

Voor meer informatie kunt u terecht bij voorlichting@rekenkamer.nl

Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 2018

ESF – Belangrijkste eisen (key requirements)

Score/%

MA-KR 5 - Controlespoor

2

MA-KR 6 - (Geautomatiseerde) informatiesystemen

2

MA-KR 7 - Maatregelen tegen fraude

2

MA-KR 8 - Opstellen beheersverklaring en jaarlijkse samenvatting

2

Beheer- en controlesysteem CA - totaal

2

CA-KR 9 - Functiescheiding en toezicht

1

CA-KR 10 - Opstellen en indienen van betaalaanvragen

2

CA-KR 11 - (Geautomatiseerde) informatiesystemen

2

CA-KR 12 - Administratie terugvorderbare, geïnde en geschrapte bedragen

1

CA-KR 13 - Opstellen en certificeren rekeningen

2

Foutpercentage voor Nationale verklaring
(percentage onrechtmatigheden)

0%

EFMB – Belangrijkste eisen (key requirements)

Score/%

Beheer- en controlesysteem MA en CA - totaal

2

Beheer- en controlesysteem MA - totaal

2

MA-KR 1 - Functiescheiding en toezicht

2

MA-KR 2 - Selectie projecten

2

MA-KR 3 - Informatievoorziening begunstigden

1

MA-KR 4 - Managementverificaties

2

MA-KR 5 - Controlespoor

2

MA-KR 6 - (Geautomatiseerde) informatiesystemen

2

MA-KR 7 - Maatregelen tegen fraude

2

MA-KR 8 - Opstellen beheersverklaring en jaarlijkse samenvatting

2

Beheer- en controlesysteem CA - totaal

2

CA-KR 9 - Functiescheiding en toezicht

1

CA-KR 10 - Opstellen en indienen van betaalaanvragen

2

CA-KR 11 - (Geautomatiseerde) informatiesystemen

2

CA-KR 12 - Administratie terugvorderbare, geïnde en geschrapte bedragen

1

CA-KR 13 - Opstellen en certificeren rekeningen

2

Foutpercentage voor Nationale verklaring
(percentage onrechtmatigheden)

0%

Voor de uitvoering van de controle van het beheer- en controlesysteem bij het EFMB heeft
de auditautoriteit zoveel mogelijk gesteund op de uitgevoerde systeemaudit bij ESF. Het
beheer- en controlesysteem is immers op beide operationele programma’s van toepassing.
De auditautoriteit heeft over het verslagjaar 2016-2017 een foutenpercentage van 0%
geconstateerd. Dit verslagjaar zijn – qua complexiteit – relatief eenvoudige projecten
gedeclareerd voor wat betreft het ESF. Voor wat betreft het EFMB is in het verslagjaar
2016-2017 alleen zogenoemde technische bijstand gedeclareerd. De Algemene Rekenkamer
merkt op dat het lage foutenpercentage in deze context moet worden gezien en dat het
lage percentage geen garantie is voor de komende verslagjaren.
5

Voor meer informatie kunt u terecht bij voorlichting@rekenkamer.nl

Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 2018

C. Bevindingen Europese Commissie en Europese Rekenkamer
Bevindingen Europese Commissie
•
•

Voor de programmaperiode 2014-2020 heeft de Europese Commissie nog geen controlewerkzaamheden in Nederland uitgevoerd bij het ESF en het EFMB.
Op 9 april 2018 heeft de Europese Commissie de jaarlijkse controleverslagen en oordelen
van de AA aanvaard.

Bevindingen Europese Rekenkamer
Over het boekjaar 2016-2017 zijn voor de gelden vanuit het ESF en het EFMB in Nederland
geen controles uitgevoerd.

6

Voor meer informatie kunt u terecht bij voorlichting@rekenkamer.nl