Strafrechtketen 2021

Factsheet strafrechtketenmonitor

E-zine Jaarrapportage Strafrechtketen 2021
Dit is een e-zine van de strafrechtketen. Dit e-zine geeft een overzicht van beslissingen
die door de organisaties die werkzaam zijn in de strafrechtketen in 2021 zijn genomen en
de daarbij behorende sancties die ten uitvoer zijn gelegd.

Figuren
1. Initiële stroom
Figuur 1.1 Door politie geregistreerde misdrijven
Figuur 1.2 Aanmeldingen bij Slachtofferhulp
Figuur 1.3 Geconstateerde overtredingen
Figuur 1.4 Uitstroom opsporingsfase
Figuur 1.5 Uitstroom naar type beslissing
Figuur 1.6 Uitstroom vervolgingsfase
Figuur 1.7 Uitstroom naar type beslissing
Figuur 1.8 Uitstroom berechtingsfase in 1e aanleg
Figuur 1.9 Uitstroom naar inhoud vonnis
Figuur 1.10 1e inhoudelijke beslissingen keten
Figuur 1.11 Beslissingen per ketenfase
Figuur 1.12 Beslissingen in de keten naar inhoud
Figuur 1.13 Piketmeldingen (o.b.v. declaraties) en
toevoegingen
2. Doorlooptijden
Figuur 2.1 Doorlooptijd standaardzaken
Figuur 2.2 Doorlooptijd zaken voor de rechter
Figuur 2.3 Doorlooptijd Overtredingen
Figuur 2.4 Doorlooptijd Ondermijning

Colofon
Dit is een uitgave van de Directie Strafrechtketen.
De directie is bereikbaar via (070) 370 6151.
Foto cover: ANP, Phil Nijhuis

Figuur 2.5 Doorlooptijd Verkeer
Figuur 2.6 Doorlooptijd Zeden en Kinderpornografie
Figuur 2.7 Doorlooptijd Zeden
Figuur 2.8 Doorlooptijd Jeugd
Figuur 2.9 Doorlooptijd Hoger beroep
3. Herinstroom
Figuur 3.1 Herinstroom in de keten
Figuur 3.2 Herinstroom – beslissing vervolgingsfase
Figuur 3.3 Herinstroom – beslissing berechtingsfase
4. Sancties
Figuur 4.1 Opgelegde sancties
5. Wahv-overtredingen
Figuur 5.1 Verzonden beschikkingen WAHV-overtredingen
6. Tenuitvoerlegging
Figuur 6.1 Instroom en bezetting DJI
Figuur 6.2 Uitgevoerde taakstraffen 3RO
Figuur 6.3 Uitgevoerde taakstraffen RvdK
Figuur 6.4 Uitgevoerde Halt-afdoeningen
Figuur 6.5 Behandelde geldelijke sancties CJIB

Inhoudsopgave
Inleiding2
Samenvatting4
1. Initiële stroom
5
1.1 Geregistreerde delicten
5
1.2 Opsporingsfase
8
1.3 Vervolgingsfase 
10
1.4 Berechtingsfase
12
1.5 	Resumé: Totaal aantal initiële
beslissingen in de keten
13
2. Doorlooptijden
17
3.1 Herinstroom in de keten
23
3.2 Beoordeling OM herinstroom 24
3.3 Vonnis rechter herinstroom 25
4. Sancties

26

5. Wahv-overtredingen

27

6. Tenuitvoerlegging 
28
6.1 Vrijheidsbenemende sancties 28
6.2 Taakstraffen 
30
6.5 Geldelijke sancties
33
7. Relevante publicaties

Meer weten over de Strafrechtketen 2021?
Neem contact op met de Directie Strafrechtketen:
René van Koetsveld 06-11 53 46 48 | g.p.van.koetsveld@minjenv.nl
Inge Henneken-Hordijk 06-55 43 23 64 | i.henneken@minjenv.nl

mei 2022

dsk

1

34

Strafrechtketen 2021
Inleiding
In deze factsheet wordt voor de organisaties die actief
zijn binnen de strafrechtketen een beeld geschetst van
de ontwikkeling¹ van de zaakstromen in het jaar 2021².
Net als voorgaand jaar is dit een jaar waar het Covid-19virus en de bijbehorende beperkingen impact hadden op
de gehele maatschappij en ook op de strafrechtketen.
De gegevens zijn afkomstig uit de Strafrechtketen­
monitor (SKM)³ en de afzonderlijke organisaties binnen
de strafrechtketen. In de edities tot en met 2019 waren
ook gegevens opgenomen uit de KPI-monitor Uitvoering
Strafrechtelijke Beslissingen (USB)⁴. Echter vanaf 2020
worden deze gegevens op een later moment apart
gepubliceerd.
Het strafrecht maakt onderscheid tussen misdrijven en
overtredingen. Beide zijn strafbare feiten en door de
wetgever is in de regelgeving bepaald of het een misdrijf
of overtreding is⁵. Verder zijn er bepaalde
verkeersovertredingen waarbij zonder tussenkomst van
de rechter of officier van justitie een administratieve
afhandeling kan plaatsvinden⁶.

Met de initiële stroom wordt het verloop beschreven van
zaken binnen de strafrechtketen vanaf het moment dat
het gepleegde delict ter kennis komt bij de diverse
opsporingsinstanties tot het moment dat de
opsporingsinstantie, de officier van justitie of de rechter
voor de eerste keer in de keten een inhoudelijke
beslissing in de zaak neemt. Hiermee is bedoeld een
beslissing waarmee een oordeel wordt gegeven over de
strafbaarheid. En als dit het geval is een oordeel over de
schuldvraag: is een verdachte schuldig of onschuldig⁷.
Is de verdachte schuldig? Dan is de vraag of er al dan niet
één of meerdere sancties of maatregelen worden
opgelegd.
Met herinstroom wordt het verloop van zaken bedoeld
waarbij een verdachte gebruik heeft gemaakt van de
mogelijkheid om tegen de eerste inhoudelijke beslissing
in verzet te gaan of bezwaar/beroep aan te tekenen.
Ook komt het voor dat het niet lukt om de opgelegde
sanctie uit te voeren (niet executeerbaar). De zaak
stroomt dan opnieuw de strafrechtketen in bij het OM.
Het OM beoordeelt deze zaken en neemt een nieuwe
beslissing.

In deze factsheet wordt onderscheid gemaakt naar de
initiële stroom in de strafrechtketen en de herinstroom.

mei 2022

dsk

2

De strafrechtketen is sterk vereenvoudigd en
schematisch als volgt weer te geven:

Opsporing

Vervolging

Berechting
(in 1e aanleg)

Tenuitvoerlegging

Tijd
Instroom
delicten

Screening*
Uitstroom
Uitgescreend

Heterdaad

Buiten
heterdaad

In behandeling
Uitstroom

Tijd

Niet executeerbaar

Afgerond Afgerond
met
zonder
opsporings opsporings
resultaat resultaat**

Instroom
verdachten

Verzet/bezwaar/beroep

Doorstroom

Doorstroom

In bewerking

In bewerking

In bewerking

Uitstroom

Uitstroom

Uitstroom

Interventie
Geen
(sanctie) interventie

Interventie
Geen
(sanctie) interventie

Interventie
Geen
(sanctie) interventie

* Aan de hand van de Aanwijzing voor de Opsporing en lokale prioriteiten
** Inclusief vroegtijdig beëindigen

mei 2022

dsk

3

Tenuitvoerlegging

Samenvatting
Net als 2020 is ook 2021 een bijzonder jaar. De Corona­
pandemie en de daarmee samengaande beperkingen
en maatregelen hebben een directe invloed gehad op
de ontwikkeling van de zaakstromen binnen de
strafrechtketen.

Misdrijven
Ook in 2021 is het aantal bij de politie ter kennis
gekomen misdrijven sterk beïnvloed door Coronamaatregelen, zoals de sluiting van de niet-essentiële
winkels, de horeca en de invoering van de avondklok.
Het aantal bij de politie ter kennis gekomen misdrijven
komt in 2021 uit op 739.600 misdrijven, een daling van
7% ten opzichte van 2020. Van het totaal aantal
misdrijven betreft 15% een vorm van onlinecriminaliteit. Dit aandeel is ten opzichte van 2020 nog
maar heel licht toegenomen.
De klassiekere vormen van criminaliteit zijn in 2021 met
8% gedaald. Ingezoomd op de verschillende
delictsoorten is bij de meeste een daling te zien. Zo is
aantal vermogensdelicten, het aantal diefstallen met
geweld en het aantal geweldsdelicten duidelijk gedaald.

Overtredingen (exclusief WAHV)
Het aantal door de verschillende opsporingsinstanties
geconstateerde overtredingen dat binnen het strafrecht
wordt afgedaan is in 2021 ten opzichte van 2020 met
38% sterk gestegen. Ook hier is de impact van Corona
terug te zien. Zo’n 28% van de overtredingen betreft
namelijk een overtreding van de zogeheten Coronamaatregelen, waaronder avondklokboetes. In 2020 was
dit 9% van de overtredingen.

WAHV-overtredingen
Het aantal WAHV-overtredingen (dat administratief met
een boete wordt afgedaan) voor bepaalde verkeersfeiten
is in 2021 ten opzichte van 2020 met 3% gestegen en
komt uit op circa 8 miljoen overtredingen. In vergelijking
met 2020 zijn meer mensen weer de weg opgegaan.

Afdoening door keten initiële stroom
De keten (politie, OM of rechter) heeft in 2021 in 189.300
misdrijfzaken een eerste inhoudelijke beslissing
genomen. Dit is een stijging van 2% ten opzichte van
2020. Bij overtredingszaken zijn door de keten 448.100
eerste inhoudelijke beslissingen genomen, een stijging
van 41% ten opzichte van 2020. Het interventiepercen­
tage (het percentage waarbij de verdachte uiteindelijk
een interventie binnen of buiten het strafrecht krijgt
opgelegd) is vergelijkbaar met voorgaand jaar; 68% bij
misdrijven en 94% bij overtredingen.

Sancties
In 2021 zijn (als gevolg van de genomen eerste
inhoudelijke beslissingen en de beslissingen na verzetten
of niet kunnen executeren van de opgelegde sancties) in
totaal 147.600 sancties naar aanleiding van misdrijven
en 449.500 sancties naar aanleiding van overtredingen
opgelegd. Zowel bij misdrijven als bij overtredingen is dit
een stijging van respectievelijk 4% en 42% die in lijn ligt
van de stijging van het aantal afdoeningen.
Bij misdrijven zit de stijging met name bij de taakstraffen
en de vrijheidsbenemende sancties. Bij overtredingen zit
de stijging vooral bij de geldelijke sancties. Dit laatste is
niet verwonderlijk gelet op de avondklokboetes.

Tenuitvoerlegging

Doorlooptijden
Door de opgelopen achterstanden vanwege Corona zijn
de doorlooptijden net als in 2020 ook in 2021 niet
substantieel verbeterd. De meeste doorlooptijden zijn
verder opgelopen. De normen van de geprioriteerde
zaakstromen worden, met uitzondering van één norm
bij verkeer, in 2021 niet gehaald.

Herinstroom
In 2021 zijn 11.700 misdrijfzaken en 54.500
overtredingszaken opnieuw de keten ingestroomd naar
aanleiding van verzet tegen een strafbeschikking of het
niet kunnen executeren van de opgelegde sanctie.

mei 2022

De totale herinstroom afgezet tegen de initiële stroom
komt in 2021 uit op 6% bij misdrijven en 12% bij
overtredingen. Dit is minder dan in 2020.

dsk

4

Bij DJI is de gemiddelde bezetting in 2021 in het
gevangeniswezen en de justitiële jeugdinrichtingen
vrijwel vergelijkbaar met 2020 (GW: 0%, JJI: +2%).
De bezetting bij de forensisch psychiatrische centra is
gestegen met 6%.
Het CJIB heeft in 2021 28% meer geldelijke sancties
behandeld dan in 2020. Het aantal taakstraffen dat door
3RO is uitgevoerd is in 2021 gestegen met 69% en is
daarmee weer bijna op het niveau van 2019.
Ook door de Raad voor de Kinderbescherming zijn in
2021 ten opzichte van 2020 18% meer taakstraffen
gecoördineerd. Bij HALT zijn 25% minder Haltafdoeningen uitgevoerd.

1. Initiële stroom
1.1 Geregistreerde delicten

Deze vorm van criminaliteit kent een lager ophelderings­
percentage dan de klassieke vormen van criminaliteit en
leidt minder vaak tot een verdachte die vervolgd kan
worden.

Misdrijven
Samen met de politie zijn ook andere opsporings­
instanties, zoals de Koninklijke Marechaussee, de
bijzondere opsporingsdiensten (onder andere FIOD) en
buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s), bevoegd
tot het opsporen van (bepaalde) strafbare feiten. Echter,
gegevens over het aantal geregistreerde misdrijven zijn
in de Strafrechtketenmonitor alleen van de politie
beschikbaar. In deze paragraaf worden deze gegevens
gepresenteerd. Vanaf het moment dat er een beslissing
ten aanzien van een verdachte over vervolging en verder
dient te worden genomen, zijn wel gegevens
beschikbaar van alle opsporingsinstanties.

Als alleen naar de meer traditionele vormen van
criminaliteit wordt gekeken dan is voor heel 2020 sprake
van een daling van 8%. De beperkingen en maatregelen
in het kader van Covid-19 hebben hier een rol gespeeld.
Zo is het aantal woninginbraken in 2021 verder gedaald
met 23% ten opzichte van 2020. Dit houdt mogelijk
verband met het zoveel mogelijk thuiswerken (en
avondklok). Ook het aantal winkeldiefstallen, zakken­
rollerij en straatroven is verder gedaald, respectievelijk
met 11%, 19% en 27% in 2021 ten opzichte van 2020.

De anderhalve meter maatregel, de invoering van de
avondklok en het sluiten van niet-essentiële winkels,
horeca en uitgaansgelegenheden en minder toerisme
hebben hier waarschijnlijk invloed op gehad. Het aantal
mishandelingen en bedreigingen in 2021 is met
respectievelijk 5% en 9% gedaald ten opzichte van 2020.
Het aantal openlijke geweldsplegingen tegen personen
en aantasting van de openbare orde zijn daarentegen
beide met 14% gestegen in 2021 ten opzichte van 2020.
Net als bij de genoemde dalingen is er ook bij deze
stijgingen waarschijnlijk een Corona-effect, denk aan
meer onrust/rellen en uit de hand gelopen
demonstraties vanwege Corona.

Figuur 1.1 Door politie geregistreerde misdrijven
In 2021 zijn bij de politie 739.600 misdrijven ter kennis
gekomen (ambtshalve geconstateerd of door aangifte).
Dit is een daling van 7% ten opzichte van 2020 (zie figuur
1.1)⁸. Deze daling is opvallend, aangezien de verwachting
was, gelet op het aantal misdrijven in 2019 en 2020, dat
de jarenlange daling inmiddels ten einde zou zijn. Door
de impact van Covid-19 op de samenleving in zowel
2020 en 2021 blijft het lastig om een conclusie te trekken
over de trendmatige ontwikkeling.
Het aandeel misdrijven waarbij sprake is van online
fraude en/of horizontale fraude of computercriminaliteit
is in 2021 ten opzichte van 2020 nog maar heel licht
gestegen en komt uit op 15% van het totaal aantal
misdrijven. In 2019 was dat 9% en in 2020 14%.

Geregistreerde misdrijven
1.400.000
1.200.000
1.000.000
800.000
600.000
400.000
200.000
0
2011

2012

2013

2014

2015*

2016*

Geregistreerde misdrijven
w.v. klassieke vormen van criminaliteit

mei 2022

dsk

5

2017*

2018*

2019*

2020*

2021*

Bron: SKM
*incl. meldingen online fraude vanaf medio 2015

Of er sprake is van een stijging of een daling varieert
sterk per delicttype. Over het geheel genomen is er in
2021 ten opzichte van 2020 een daling te zien bij het
aantal vermogensdelicten (-11%), het aantal diefstallen
met geweld (-18%) en het aantal geweldsdelicten (-6%).
Ook het aantal vernieling en openbare orde/openbaar
gezag is nog licht gedaald (-3%). Verder is er een daling
te zien bij het aantal opiummisdrijven (-10%).
Het aantal misdrijven wapens en munitie en
verkeersmisdrijven laten beide een stijging zien van 3%.
Het aantal zedenmisdrijven is in 2021 met 6% gestegen
ten opzichte van 2020.

Het merendeel van de aanmeldingen is binnen gekomen
via politie of Openbaar Ministerie (71% direct en nog
eens 19% via ZSM⁹). Een klein deel (10%) heeft op eigen
initiatief contact opgenomen met SHN. Dit beeld is al
enige jaren hetzelfde.
De ondersteuning vanuit SHN gebeurde in 2021, als de
Corona-maatregelen het toelieten, weer steeds vaker op
kantoor of bureau, maar van de alternatieven
telefonisch of beeldbellen werd ook nog veel gebruik
gemaakt.

Slachtofferhulp
Slachtoffers van misdrijven kunnen voor emotionele
hulp, begeleiding in het strafproces en hulp bij
schadevergoeding terecht bij Slachtofferhulp Nederland
(SHN).
In 2021 ontving SHN 207.900 aanmeldingen,
vergelijkbaar met het aantal in 2020 (-1%). Hierbij zijn
net als in het criminaliteitsbeeld dezelfde verschuivingen
als gevolg van Covid-19 en aanverwante maatregelen te
zien.

Figuur 1.2 Aanmeldingen bij Slachtofferhulp
Slachtofferhulp
300.000
250.000
200.000
150.000
100.000
50.000
0
2015

2016

2017

Aanmeldingen bij SHN

mei 2022

dsk

2018

2019

2020

2021

Bron: SHN

6

Verdere behandeling geconstateerde
misdrijven
Op basis van de Aanwijzing voor de Opsporing is ten
aanzien van 360.300 misdrijven in 2021 besloten om
vooralsnog geen verdere opsporingshandelingen te
verrichten (dit wordt afgewezen genoemd). Ten opzichte
van het aantal ter kennis gekomen misdrijven komt het
aandeel uit op 49%, hetgeen iets lager ligt dan
voorgaande jaren (2019 en 2020: 51%).
Deze afgewezen registraties/zaken betreffen in 2021
vergelijkbaar met voorgaande jaren veelal vermogens­
delicten zoals horizontale fraude (marktplaatsfraude),
zakkenrollerij, diefstal van brom- en snor- fietsen,
diefstal van/uit of vanaf motorvoertuigen, vernieling
en/of zaakbeschadiging en verkeersongevallen (verlaten
plaats ongeval)10.
Van deze afgewezen delicten is veelal een internet­
aangifte gedaan. Een internetaangifte is mogelijk bij de
meeste veelvoorkomende delicten met uitzondering van
gewelds- en zedendelicten. Daarnaast kan er alleen
internetaangifte worden gedaan als er geen opsporings­
indicaties zijn. Met opsporingsindicaties wordt bedoeld
camerabeelden, een getuige of een mogelijke verdachte.
Als er wel opsporingsindicaties zijn wordt de burger naar
het politiebureau verwezen om aangifte te doen en kan
dit niet verder via internet. Overigens geldt altijd dat op
een later moment het misdrijf alsnog in onderzoek kan
worden genomen. Bijvoorbeeld als een verdachte het
misdrijf bekent of alsnog een opsporingsindicatie wordt
verkregen.

Naast de afgewezen zaken zijn er in 2021 70.900 zaken
vroegtijdig beëindigd. Dit zijn zaken die vroeg in het
opsporingsproces worden stopgezet vanwege
capaciteitsoverwegingen of omdat het geen kansrijk
vervolgbare zaak is of omdat een niet-strafrechtelijke
interventie effectiever is. Het aantal vroegtijdig
beëindigde zaken is ten opzichte van 2020 met 22%
gestegen en komt uit op 10% van het aantal ter kennis
gekomen misdrijven. Vanaf 2020 zijn er extra redenen in
het selectiviteitskader voor de status vroegtijdig
beëindigd opgenomen en ook zijn meer eenheden
gebruik gaan maken van deze status.
Net als het uitscreenen is het vroegtijdig beëindigen een
momentopname in het opsporingsproces aan de
voorkant van de strafrechtketen. Als er nieuwe
ontwikkelingen zijn, kan deze beslissing worden
herroepen.
Van de misdrijven die door de politie verder in
behandeling zijn genomen wordt na het uitvoeren van
de opsporingshandelingen het onderzoek naar het
misdrijf afgerond. In 2021 zijn er 344.600 onderzoeken
afgerond. Dit is een daling van 5% ten opzichte van
2020. In ogenschouw nemend dat het aantal ter
kennisgekomen delicten met 7% is gedaald, heeft de
politie in 2021 relatief iets meer onderzoeken weten
af te ronden.
Ook als het onderzoek wordt afgerond kan het
voorkomen dat het niet gelukt is om een verdachte te
traceren. In het merendeel van de onderzoeken lukt dit
echter wel. In 2021 zijn 65% van de onderzoeken

mei 2022

dsk

7

afgerond met één of meer verdachten. Dit aandeel is in
2021 duidelijk gestegen, het was in 2019 en 2020 61%,
de jaren ervoor tussen de 56% en 59%.
Het ophelderingspercentage is eveneens gestegen.
Het ophelderingspercentage11 komt in 2021 uit op 29%
(was in 2018-2020 rond de 27-28% en in de jaren
daarvoor rond de 25-26%).
Een misdrijf is opgehelderd als ten minste één verdachte
bij de politie bekend is. Ook al is deze voortvluchtig of
ontkent hij of zij het strafbare feit te hebben gepleegd.
Het is dus mogelijk dat een opgehelderd misdrijf niet tot
het inzenden van een verdachte naar het OM leidt.

Overtredingen
Niet alle overtredingen worden afgehandeld binnen het
strafrecht. Zo is bij wet bepaald dat bepaalde lichte
verkeersovertredingen zonder tussenkomst van de
rechter of officier administratief afgehandeld worden.
Deze worden ook wel de WAHV-overtredingen
genoemd. WAHV staat voor Wet Administratief­
rechtelijke Handhaving Verkeersvoorschriften. Dit is
het overgrote deel van alle overtredingen. In deze alinea
gaat het om de overtredingen die wel binnen het
strafrecht worden afgehandeld. Naast de zwaardere
verkeersovertredingen (rijden zonder rijbewijs, zeer hoge
snelheidsovertredingen) valt te denken aan openbare
dronkenschap, diverse economische en milieudelicten,
het overtreden van APV-verordeningen of de Leerplicht­
wet 1969. De WAHV-overtredingen komen in deze
factsheet in hoofdstuk 5 aan de orde.

Elke geconstateerde overtreding krijgt altijd een
strafrechtelijk vervolg. Een afweging over het wel of niet
verrichten van verdere opsporingshandelingen zoals bij
misdrijven is niet aan de orde.
Het totaal aantal zaken dat door de verschillende
opsporingsinstanties direct (vaak na schuldvaststelling
door het OM) wordt verwezen naar Halt, ingezonden aan
het CJIB of door het OM zelf in behandeling genomen is
458.900 in 2021. Dit aantal is sterk gestegen, namelijk
met 38% ten opzichte van 2020.
Wordt er ingezoomd op de aanleverende opsporings­
instantie, dan is te zien dat de politie maar liefst 49%
meer overtredingen heeft geconstateerd.
De overige opsporingsinstanties hebben in 2021 16%
meer overtredingen dan in 2020 geconstateerd.

De stijging van het aantal overtredingen wordt voor een
deel veroorzaakt door Covid-boetes en dan met name
avondklokboetes die in het begin van het jaar zijn
uitgeschreven. In 2020 was 9% van de overtredingen
Corona-gerelateerd. Het gaat naast het overtreden van
de avondklok, ook om het niet naleven van de
mondkapjesplicht en het verbod op samenkomen van
grotere groepen. Het aandeel komt voor 2021 uit op
28%.

1.2 Opsporingsfase
In deze paragraaf gaat het over de eerste beslissing die
in de keten ter afdoening van een zaak wordt genomen
(de initiële stroom). En dus nog niet over een beslissing
naar aanleiding van verzet, bezwaar of het niet kunnen
executeren van een opgelegde sanctie.
De opsporingsinstanties kunnen ter afdoening van een
bepaalde specifiek benoemde zaakstroom zelfstandig
besluiten tot het opleggen van een strafbeschikking12,
het niet verder vervolgen (onvoorwaardelijk sepot),
het verwijzen naar Halt13, het geven van een reprimande,
of de vervolgingsbeslissing in een zaak voorleggen aan
het OM.

Figuur 1.3 Geconstateerde overtredingen
Geconstateerde overtredingen
500.000
400.000
300.000

In 2021 zijn 210.400 beslissingen genomen in de
opsporingsfase ter zake van misdrijven. Dit is 4% minder
dan in 2020. Deze daling is minder sterk dan de daling
die met name bij de klassieke vormen van criminaliteit te
zien is. Vaker dan in voorgaande jaren wordt namelijk
een zaak afgerond met één of meer verdachten.

200.000
100.000
0
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Geconstateerde overtredingen

Bron: SKM

mei 2022

dsk

8

Veelal wordt besloten om de zaak voor te leggen aan het
OM (90% van de beslissingen). Dit percentage is
vergelijkbaar met 2020 en 2019, maar duidelijk hoger
dan eerdere jaren. Dit heeft te maken met de beslissing
van het OM om vanaf 2019 alle sepots in het primaire
systeem van het OM vast te leggen, waarmee de sepots
verschuiven naar de vervolgingsfase en in de
opsporingsfase zijn geregistreerd als zijnde inzenden
naar het OM. Zo worden er in 2021 meer (deel)dossiers
ingezonden aan het OM die leiden tot een zaak met een
parketnummer.
Daarna volgt de beslissing om een strafbeschikking op te
leggen (4%), te verwijzen naar Halt (2%) of een
reprimande te geven (3%). De mogelijkheid om een
reprimande op te leggen is in 2021 verruimd en kan ook
bij winkeldiefstallen door first-offenders.

Figuur 1.4 Uitstroom opsporingsfase

Ter zake overtredingen zijn 458.900 beslissingen
genomen. Dit is een sterke stijging van 38% ten opzichte
van 2020. Zoals eerder genoemd is een aanzienlijk deel
(28%) hiervan een overtreding van de Coronamaatregelen. Dit verklaart dan ook de stijging.

Figuur 1.5 Uitstroom naar type beslissing

Het merendeel van de overtredingen wordt afgedaan
met een politie-, fiscale of bestuurlijke strafbeschikking
(76%). Dit aandeel lijkt na een daling in 2020 weer op het
“oude” niveau. Het aantal overtredingszaken dat wordt
ingezonden naar het OM (voornamelijk voor de
schuldvaststelling) is in 2021 in aantal eveneens sterk
gestegen ten opzichte van 2020, maar minder sterk dan
de totale stijging van het aantal overtredingen,
waardoor het aandeel daalt naar 23%.

Opsporingsfase
500.000
400.000
300.000
200.000
100.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Beslissingen opsporingsinstanties

Bron: SKM

Opsporingsfase
Inzenden OM

100%
19%

21%

80%

26%

25%

23%

26%

23%

Onvoorw sepot
Reprimande

60%

71%

69%

72%

76%

87%

91%

Halt (incl. Halt+)

90%
78%

40%
20%
0%

18%

20%

17%

6%

5%

5%

15%
4%

71%

73%

75%

72%

76%

Strafbeschikking

3%
4%

4%

4%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Overtredingen

Misdrijven

mei 2022

76%

dsk

9

Bron: SKM

1.3 Vervolgingsfase
Het OM beoordeelt de zaken met een verdachte die door
de diverse opsporingsinstanties worden voorgelegd.
Vervolgens kan het OM besluiten om de verdachte niet
verder te vervolgen (onvoorwaardelijk sepot), een
transactievoorstel te doen of een strafbeschikking op te
leggen. Ook kan het OM beslissen tot een voorwaardelijk
sepot. De zaak wordt dan onder voorwaarden niet
verder vervolgd. Voldoet de verdachte niet aan de
voorwaarden? Dan wordt alsnog overgegaan tot
vervolging. Het OM kan ook beslissen tot het
dagvaarden van de verdachte, zodat de rechter een
uitspraak kan doen in de zaak.
Ook in 2021 werd de toegang tot rechtbanken en de
gerechtshoven door de Coronapandemie
noodgedwongen beperkt. De anderhalve metermaatregel bemoeilijkte nog steeds de organisatie van de
zittingen. Maar wel in mindere mate dan in 2020.
Streven in 2021 was erop gericht om naast het bijhouden
van de reguliere instroom van zaken ook de ontstane
voorraden terug te brengen tot het niveau van voor de
Coronacrisis. Om dit te realiseren hebben het OM en de
rechtspraak maatregelen afgesproken.

toepassing van een strafbeschikking had kunnen worden
afgedaan. Dit is op voorhand niet te zeggen, aangezien
de straf pas daarna door de rechter wordt bepaald.
Het OM heeft met betrekking tot de initiële stroom in
2021 in 168.500 misdrijfzaken en 94.700
overtredingszaken een vervolgingsbeslissing genomen,
oftewel een eerste inhoudelijke beslissing in de keten14
of de beslissing om de zaak voor te leggen aan de
rechter.
Bij misdrijven is dit ten opzichte van 2020 een kleine
stijging van 2%. Het aantal zaken dat een beslissing
heeft gekregen ligt iets hoger dan het aantal zaken dat in
2021 is ingestroomd bij het OM.

Er zijn ten opzichte van 2020 in 2021 weer meer
misdrijfzaken voorgelegd aan de rechter (+5%).
Het aandeel dagvaardingen15 was in 2020 gedaald van
48% naar 42% en stijgt nu weer naar 44%.
Het aantal strafbeschikkingen en transacties laat in 2021
een stijging zien van 3%, het aandeel is vergelijkbaar met
voorgaande jaren en komt uit op 19%. Daarmee lijkt het
of de maatregel om de strafbeschikking breder toe te
passen geen effect heeft. Dit is echter niet het geval,
door het veranderde zaaksaanbod (minder vermogens­
misdrijven en eenvoudige geweldsmisdrijven) konden in
2021 in potentie minder zaken afgedaan worden met een
strafbeschikking. Een gelijkblijvend percentage is
daarmee een positief resultaat en geeft aan dat er wel
een effect van de maatregel is.

Figuur 1.6 Uitstroom vervolgingsfase
Vervolgingsfase
250.000
200.000
150.000
100.000

Eén van de maatregelen is het breder toepassen van de
strafbeschikking door het OM in plaats van dagvaarden.
Gebleken is namelijk dat van de zaken die voor de
Coronapandemie bij de politierechter zijn aangebracht
een substantieel deel valt binnen het (straf)bereik van de
strafbeschikking en dus achteraf gezien (ook) met

50.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Beslissingen OM initiële stroom

mei 2022

dsk

10

Bron: OM/DSK

de mix te zien, met uitzondering van de dagvaarding die
stijgt van 21% in 2020 naar 24%.

Figuur 1.7 Uitstroom naar type beslissing
Vervolgingsfase
100%
80%

Overig
30%
53%

51%

54%

52%

48%

42%

44%

60%
40%

11%
19%

20%

17%

19%

28%

31%

47%
22%

22%

22%

22%

19%

19%

35%

35%

24%

20%

20%

45%

44%

44%

24%

26%

25%

41%

Dagvaarden
Onvoorw sepot

16%

Voorw sepot
Strafbeschikking/ transactie

31%

20%
0%

41%

21%

42%

53%

51%

19%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Na een stijging in 2020 van het aantal voorwaardelijke
sepots, daalt deze weer in 2021 en wel met 13%.
Het aandeel komt hierdoor op 6% te liggen.
Zowel het aantal als het aandeel onvoorwaardelijke
sepots is gelijk aan 2020. Ook in 2021 is er door het OM
vrijgekomen juridische capaciteit ingezet om de
aanwezige voorraad nog eens (kritisch) te (her)
beoordelen, mede in het licht van de voorraad­
problematiek. Deze herbeoordelingen leiden vaak
tot een onvoorwaardelijk sepot (sepot oud feit),
waardoor ook in 2021 het aandeel op 31% uitkomt.
Bij overtredingen is in 2021 het aantal beslissingen sterk
gestegen met 30% ten opzichte van 2020. Een deel van
deze stijging betreft het weer normaliseren van de
productie. Daarnaast heeft het OM oude voorraad

Bron: OM/DSK

weggewerkt, wat heeft geresulteerd in zo’n 10.000 extra
onvoorwaardelijke sepots. De vervolgingstermijn in
overtredingszaken is beperkt tot 3 jaar na het plegen van
het feit. De zaken die geseponeerd zijn konden niet meer
binnen die termijn naar zitting. Het aantal onvoor­
waardelijke sepots is in 2021 met 25% gestegen ten
opzichte van 2020. Het aantal dagvaardingen stijgt met
50%. Dit is niet verwonderlijk, in 2020 zijn er gedurende
een halfjaar geen kantonzittingen gehouden. Deze zijn in
2021 weer hervat.
Daarnaast zijn in 2021 veel zaken afgedaan met een
OM-strafbeschikking, het aantal is gestegen met 25%
in 2021 ten opzichte van 2020.
Doordat bij elke afdoeningsmodaliteit een duidelijke
stijging is te zien, zijn geen duidelijke verschuivingen in

mei 2022

dsk

11

Zowel bij misdrijven als overtredingen heeft het OM
net als in 2020 ook in 2021 om de zittingscapaciteit te
ontlasten meer zaken zelfstandig afgedaan dan in
voorgaande jaren. Bij misdrijven is 56% van de zaken
zelfstandig afgedaan door het OM (2019: 52%), bij
overtredingen is dit 76% (2019: 59%).

1.4 Berechtingsfase
De door het OM en de rechtspraak genomen
maatregelen om de zittingscapaciteit tijdelijk uit te
breiden om de door de Coronapandemie opgelopen
achterstanden weg te werken golden tot eind 2021.
Naast de genoemde maatregel om de strafbeschikking
door het OM breder toe te passen gaat het dan om nog
twee andere maatregelen:
• vaststellen tijdelijke handreiking forumkeuze,
waarmee ruimere mogelijkheid ontstaat om zaken die
voorheen meervoudig werden behandeld, nu
enkelvoudig te behandelen;
• tijdelijke uitbreiding van mogelijkheden om zittingen
te doen; zo zijn gepensioneerde rechters (ook 70+)
aangetrokken om extra zittingen te doen en is het
mogelijk om een extra zaak op elke zitting te plannen,
dan wel extra zittingen naast het bestaande rooster,
bijvoorbeeld in de vorm van avondzittingen, te
houden.

Figuur 1.8 Uitstroom berechtingsfase in 1e aanleg
Berechtingsfase
120.000
100.000
80.000
60.000
40.000
20.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Vonnissen ZM initiële stroom

Figuur 1.9 Uitstroom naar inhoud vonnis
Berechtingsfase
100%
10%

De maatregelen om de achterstanden weg te werken en
de uitvoering daarvan samen met de achterblijvende
instroom van nieuwe zaken hebben in 2020 al geleid tot
een aanzienlijke reductie van de voorraad op zitting te
plannen misdrijfzaken. In 2021 daalt de voorraad nog
verder, maar komt eind 2021 nog net boven het niveau
van voor de Coronacrisis uit.
Bij overtredingen is er eind 2021 in vergelijking met 2020
ook een duidelijke reductie van de voorraad, maar de
resterende voorraad is nog substantieel te noemen. In
2022 zal via de inloopkamers van de Rechtspraak een
aanzienlijke reductie van deze voorraad gerealiseerd

Bron: OM/DSK

10%

9%

9%

8%

7%

8%

7%

5%

3%

3%

4%

5%

4%

Ontslag van rechtsvervolging

80%

Vrijspraak
Schuldig zonder straf

60%
40%

Overig (excl. voegen)

85%

86%

87%

88%

88%

90%

88%

87%

88%

91%

93%

91%

89%

86%

Schuldig met straf

20%
0%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

mei 2022

dsk

12

Bron: OM/DSK

(moeten) worden. Een eerste effect hiervan was eind
2021 al zichtbaar.

naar 10%. Dit zou kunnen zitten in met name de Coronagerelateerde zaken.

De rechter sprak in 2021 ter zake misdrijven voor de
initiële stroom ruim 73.500 vonnissen in eerste aanleg
uit (waarin dit een eerste inhoudelijke beslissing in de
keten is)16. Daarvan is in 13% van de zaken (9.900)
besloten om de zaak ter terechtzitting te voegen met
een andere zaak. Het aantal vonnissen inclusief
voegingen ter terechtzitting is ten opzichte van 2020
gestegen met 5%.

1.5 Resumé: Totaal aantal initiële beslissingen
Verdachten van overtredingen hebben de beslissing in
in de keten

Ter zake overtredingen zijn 22.500 vonnissen
uitgesproken. Ook dit zijn vonnissen in eerste aanleg,
waarbij het vonnis de eerste inhoudelijke beslissing in de
keten is. Dus niet een vonnis na verzet of het niet
kunnen executeren van de opgelegde sanctie. Het aantal
vonnissen is met 50% ten opzichte van 2020 gestegen.
Deze sterke stijging is niet verrassend, aangezien er
gedurende 2020 een half jaar geen kantonzittingen zijn
gehouden als gevolg van de toen geldende Coronabeperkingen. De beperkingen speelden in 2021 ook nog
een rol, maar in mindere mate en de rechtspraak had
inmiddels ook maatregelen genomen om zo goed
mogelijk met de beperkingen om te gaan.
Zowel bij misdrijven als bij overtredingen wordt het
merendeel van de verdachten ook in 2021 net als
voorgaande jaren door de rechter schuldig bevonden
(respectievelijk 90% en 96%). Opvallend is dat bij
overtredingen wel minder vaak een straf werd opgelegd.
In 2020 werd in 5% van de zaken een verdachte schuldig
verklaard zonder strafoplegging, in 2021 is dit gestegen

De verschillende opsporingsinstanties, het OM en de
rechter hebben in 2021 in 189.300 misdrijfzaken en
448.100 overtredingszaken een eerste inhoudelijke
beslissing ter afdoening van de zaak genomen. Dit is
een stijging van 2% bij misdrijven en van 41% bij
overtredingen.

van de vijf zaken beslist de rechter en in 11% wordt de
beslissing in de opsporingsfase genomen. Het beeld is
redelijk vergelijkbaar met 2020.

de zaak overwegend te horen gekregen in de
opsporingsfase van één van de opsporingsinstanties.
Het aandeel beslissingen genomen in de berechtingsfase
is duidelijk lager dan in de jaren 2019 en verder terug.
Dit komt deels door de beperkingen bij de rechtspraak
door Corona, maar ook door de toename van het aantal
strafbeschikkingen opgelegd door de opsporing in het
kader van Corona (zoals de avondklokboetes).

De helft van de beslissingen in de keten wordt bij
misdrijven in 2021 door het OM genomen. In bijna twee

Figuur 1.10 1e inhoudelijke beslissingen keten
Ketenbeeld
500.000
400.000
300.000
200.000
100.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Ketenbeslissingen initiële stroom

mei 2022

dsk

13

Bron: DSK/OM - SKM

Voorzien van advies, indien nodig, komt de keten (de
opsporingsinstanties, het OM en de rechter gezamenlijk)
tot een eerste inhoudelijke beslissing. Hierbij komt het
ook in 2021 bij 67% van de verdachten van misdrijven tot
een schuldigverklaring17. In ruim een kwart (29%) van de
beslissingen gaat het om een onvoorwaardelijk sepot
(vanwege onvoldoende bewijs of alternatieve
interventie).
Bij de verdachten van overtredingen wordt in 2021 net
als in 2020 94% schuldig bevonden. Dit ligt logischerwijs
hoger dan bij misdrijven, want in de meeste gevallen is
sprake van heterdaad en is de schuldvaststelling dus
duidelijker.

Figuur 1.11 Beslissingen per ketenfase
Ketenbeeld
100%
80%

37%

35%

33%

33%

Het interventiepercentage is in 2021 vergelijkbaar met
voorgaande jaren en komt uit op 68% bij misdrijven en
overtredingen op 94%. Bij overtredingen komen
buitenstrafrechtelijke interventies slechts sporadisch
voor en ook bij misdrijven is het aantal
buitenstrafrechtelijke interventies beperkt.
In hoofdstuk 4 worden de sancties weergegeven die
door de strafrechtketen ten uitvoer worden gelegd.

39%

33%

35%

41%

38%

39%

6%

12%

14%

9%

9%

9%

5%

5%

16%

16%

13%

18%

16%

40%
20%

30%

31%

27%

25%

0%

45%

52%

50%

14%

11%

11%

80%

79%

75%

75%

1e inhoudelijke beslissing
in berechtingsfase
1e inhoudelijke beslissing
in vervolgingsfase

60%
77%

77%

79%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Keteninterventiepercentage
Bij een schuldigverklaring kan binnen het strafrechtelijk
kader een interventie in de vorm van een (voorwaar­
delijke) sanctie of maatregel worden opgelegd.
In bepaalde gevallen wordt echter afgewogen of een
strafrechtelijke interventie het meest effectief is en
besloten af te zien van strafrechtelijke vervolging omdat
een interventie buiten het strafrecht prevaleert. Te
denken valt aan financieel toezicht, mediation of
opname in een GGZ-instelling.

39%

8%

1e inhoudelijke beslissing
in opsporingsfase

Bron: DSK/OM - SKM

Figuur 1.12 Beslissingen in de keten naar inhoud
Ketenbeeld
100%
80%

2%

33%

35%

30%

31%

28%

30%

5%

5%

5%

4%

6%

5%

Overig (excl. voegen)
Onvoorw sepot

29%

Vrijspraak
Schuldig (met en zonder straf)

60%
97%

40%
62%

60%

65%

64%

68%

67%

94%

94%

95%

96%

94%

94%

67%

20%
0%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

mei 2022

dsk

14

Bron: SKM

Advisering door ketenpartners
Het OM en de rechter kunnen voor het nemen van een
beslissing ter afdoening van een zaak worden
geadviseerd door andere organisaties, waaronder
reclassering en Raad voor de Kinderbescherming.
Reclassering
De reclassering voert vier kerntaken uit binnen de
strafrechtketen:
1. advisering aan het OM, de rechtspraak en de DJI;
2. het toezicht houden op naleving van bijzondere
voorwaarden;
3. de uitvoering van justitiële interventies, en;
4. de uitvoering van werkstraffen.
Deze taken worden voor volwassenen uitgevoerd door
drie reclasseringsorganisaties (3RO): Reclassering
Nederland (RN), Stichting Verslavingsreclassering GGZ
(SVG), en Leger des Heils Jeugdbescherming &
Reclassering (LJ&R).
Op het gebied van de kerntaken advies, toezicht en de
justitiële interventies zijn de beperkingen in het kader
van Covid-19 niet van dusdanige aard geweest dat er
extra voorraden/achterstanden zijn ontstaan. Indien
mogelijk zijn deze taken op een digitale manier
uitgevoerd of met in acht neming van de algemeen
geldende Corona-maatregelen. De daling van het aantal
misdrijfzaken zoals benoemd bij het OM en rechtspraak
maakt ook dat het aantal adviezen en toezichten bij 3RO
is gedaald. Deze daling van het aantal adviezen leidt op
termijn ook trot een verdere daling van de instroom van
toezichten bij de reclassering.

In 2021 zijn door 3RO meer dan 38.200 adviezen
uitgebracht. Dit is ten opzichte van 2020 een stijging van
2%. In de fase voor de rechtszitting voert 3RO toezichten
uit bij de schorsing van preventieve hechtenis. In 2021
waren dit 3.700 toezichten, waarvan 85% succesvol is
voltooid. Het aantal schorsingstoezichten ligt 10% hoger
dan in 2020.
In hoofdstuk 6 over de tenuitvoerlegging wordt
ingegaan op de werkstraffen en op de toezichten na
veroordeling.
Raad voor de Kinderbescherming
De Raad voor de Kinderbescherming kan met betrekking
tot minderjarige verdachten onafhankelijk onderzoek
uitvoeren en advies uitbrengen. Dit kan zowel bij
misdrijven als bij overtredingen. In 2021 heeft de Raad
ongeveer 9.300 strafonderzoeken en 1.300 onderzoeken
schoolverzuim uitgevoerd. Het aantal strafonderzoeken
is ten opzichte van 2020 met 7% gedaald.

lager dan voorgaande jaren, hetgeen verband houdt met
Corona en de wijze waarop scholen het onderwijs
uitvoeren en omgaan met verzuim. In beide jaren leidde
schoolverzuim vrijwel niet tot strafrechtelijk ingrijpen.
De Raad voor de Kinderbescherming heeft ook in 2021
voor wat betreft het uitvoeren van onderzoek en advies
wel beperkingen gekend, echter deze hebben niet tot
noemenswaardige capacitaire problemen geleid.
Werkzaamheden zijn net als bij 3RO conform de
algemeen geldende Corona-maatregelen uitgevoerd en
indien mogelijk digitaal. De uitvoering van taakstraffen
bij minderjarigen, waar de Raad een coördinerende rol
heeft, kende in 2021 wel nog sterke beperkingen. Dit
wordt besproken in hoofdstuk 6 over tenuitvoerlegging.

Als er lange tijd zit tussen het onderzoek en de zitting bij
de rechter kan de Raad een actualisatie uitvoeren om na
te gaan of de situatie van de verdachte is gewijzigd.
Immers voor een goede beslissing is het wenselijk om
over een zo actueel mogelijk advies te kunnen
beschikken. Eén op de tien strafonderzoeken betreft zo’n
actualisatie van een eerder onderzoek. Het aandeel
actualisaties is in 2021 vergelijkbaar met 2020 en 2019.

Raad voor Rechtsbijstand
Aangehouden verdachten hebben het recht om een
gesubsidieerde advocaat te consulteren. De toedeling
van advocaten is geregeld via piketdiensten. De
toekenning van zo’n gesubsidieerde advocaat ook wel
een toevoeging genoemd. De Raad voor Rechtsbijstand
faciliteert deze voorziening. Sinds 1 maart 2016 is het
recht op bijstand van een raadsman tijdens het
politieverhoor in het Wetboek van Strafvordering
verankerd. Voor minderjarigen gold dit al. Met ingang
van 1 maart 2017 is bij wet het recht op consultatie- en
verhoorbijstand voor kwetsbare verdachten (waaronder
minderjarigen) verruimd.

Het aantal uitgevoerde onderzoeken schoolverzuim is
vergelijkbaar met 2020 (+1%). Het aantal uitgevoerde
schoolonderzoeken ligt daarmee al twee jaar duidelijk

De Covid-19-maatregelen hebben net als in 2020 ertoe
geleid dat in 2021 de werkzaamheden anders dan in
voorgaande jaren dienden te worden uitgevoerd.

mei 2022

dsk

15

In het geval verdachten worden aangehouden en
voorgeleid en een piketmelding uitgaat naar de Raad
voor Rechtsbijstand, wordt consultatiebijstand door de
advocatuur telefonisch verleend. Advocaat en politie
hebben elkaars contactgegevens en kunnen daar
onderling contact over zoeken en afstemmen. Hetzelfde
geldt voor de verlening van verhoorbijstand.
Uitgangspunt is dat verhoorbijstand eveneens op
afstand per telefoon geschiedt, indien dit om praktische
redenen niet via videoverbinding plaats kan vinden.
De toevoegingswerkzaamheden van de Raad hebben
ook in 2021 grotendeels doorgang kunnen vinden, dit
werd vanuit huis door de medewerkers gedaan.
In aantallen zijn er in 2021 82.800 piketmeldingen
binnengekomen bij de Raad. Dit is een daling van 13%
ten opzichte van 2020. Opvallend, gezien dat het aantal
door politie gehoorde verdachten in 2021 vergelijkbaar is
met 2020. Dit wordt echter verklaard door een
verbetering in de piketdeclaratieregistratie waardoor
een declaratie niet meer in delen in te dienen is. Alle
declaratieaspecten (dat kunnen er meer zijn) worden nu
in een keer geregistreerd. De geconstateerde daling
heeft dus een registratieve oorzaak.

Naast bijstand bij verhoor zijn er in 2021 37.800
ambtshalve en 70.100 reguliere toevoegingen
aangevraagd bij de Raad. Dit aantal is ten opzichte van
2020 licht gestegen, respectievelijk met 3% en 1%.
De stijging van de ambtshalve toevoegingen wordt voor
een deel veroorzaakt door een niet beoogde
nevenwerking van de nieuwe wet USB, waarbij alles
rondom de ten uitvoerlegging van een voorwaardelijke
straf (TUL) leidt tot een ambtshalve toevoeging.
Voorheen werd dit of meegenomen in een nieuwe
straftoevoeging voor een nieuw vergrijp of was er
helemaal geen sprake van een toevoeging.

Figuur 1.13 Piketmeldingen (o.b.v. declaraties) en toevoegingen

Rechtsbijstand
120.000
100.000
80.000
60.000
40.000
20.000
0

2015

2016

2017

Afgegeven piketdiensten
Regulier afgegeven toevoegingen

mei 2022

dsk

16

2018

2019

2020

2021

Ambachtshalve afgegeven toevoegingen

Bron: SKM

2. Doorlooptijden
Het is van belang dat een inhoudelijke afdoenings­
beslissing in een zaak binnen een redelijke termijn wordt
genomen. De doorlooptijd vormt een belangrijk aspect
van de kwaliteit van de strafrechtspleging en daarmee
ook van het vertrouwen in de rechtsstaat.
Om termijnen te kunnen halen is voldoende capaciteit
nodig en moeten werkvoorraden zo laag mogelijk zijn.
Echter op beide punten heeft Corona in 2020 en 2021 de
nodige impact gehad. Er zijn achterstanden in de keten
ontstaan vanwege de Coronabeperkingen en de
daarmee samenhangende beperking van de capaciteit.
Dit overigens bovenop reeds bestaande achterstanden.

Hierdoor heeft de afhandeling van zaken voor vrijwel
alle zaakstromen vertraging opgelopen.

verwachting nog een verdere toename van de
doorlooptijden te zien zijn.

De vertraging wordt in de verschillende doorlooptijden
pas zichtbaar als de zaak zijn eindpunt bereikt. Bij de
meeste doorlooptijden is dit het moment waarin voor
het eerst een inhoudelijke beslissing in de zaak wordt
genomen door het OM of door de rechter.
Zolang de zaak immers nog in de voorraad zit en/of in
behandeling is, kan geen doorlooptijd worden
vastgesteld. De impact van Corona is daarom pas later in
de doorlooptijden terug te zien. In 2020 was er over het
algemeen al een langere doorlooptijd te zien, maar deze
is 2021 nog verder toegenomen. Ook zal in 2022, zeker
als achterstanden nog verder worden weggewerkt, naar

De doorlooptijd van standaardzaken wordt al meerdere
jaren gemonitord. Standaardzaken zijn zaken, zowel
overtredings- als misdrijfzaken, waarbij de procedure
binnen de keten in sterke mate is gestandaardiseerd.
Zaken waarin sprake is van preventieve hechtenis zijn
geen standaardzaken. De doorlooptijd waar het hier om
gaat is de tijd tussen de datum van het eerste verhoor en
de datum waarop een eerste inhoudelijke beslissing
wordt genomen. Het aandeel standaardzaken dat in
2021 binnen 30 dagen een eerste inhoudelijke beslissing
heeft gekregen is zowel bij misdrijven als overtredingen
gedaald.

Figuur 2.2 Doorlooptijd zaken voor de rechter

Figuur 2.1 Doorlooptijd standaardzaken
Doorlooptijd

Doorlooptijd

Doorlooptijd standaardzaken

Doorlooptijd in maanden, van 1e verhoor tot vonnis bij de rechter

60%
54%

50%

47%

40%

20
55%
46%

17
15
13

28% 26% 27% 28%
25%

10
9

22%

8

9

9

9

10

14

14

15

10

5

10%
0%

16

15

41%

30% 33%
20%

57% 57%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

% binnen 30 dagen

0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven
Bron: DSK

mei 2022

Gemiddeld aantal maanden

dsk

17

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Overtredingen
Bron: DSK

Bij misdrijven krijgt 22% van de zaken binnen 30 dagen
een beslissing, bij overtredingen is dit 46%.
Naast de doorlooptijd van standaardzaken wordt de
doorlooptijd gemeten van zaken die voor een eerste
inhoudelijke beslissing aan de rechter worden
voorgelegd18. Dit zijn deels standaardzaken en deels
niet-standaardzaken.
Het gaat ook hier om de tijd tussen het eerste verhoor
en de eerste inhoudelijke beslissing, in dit geval het
eerste eindvonnis van de rechter.
De doorlooptijd van zaken die aan de rechter worden
voorgelegd is bij misdrijven in 2021 gemiddeld 10
maanden. Dit is vergelijkbaar met 2020. Bij
overtredingen is de gemiddelde doorlooptijd opgelopen
naar 15 maanden.

Voor overtredingen en ondermijning zijn meer
kwalitatieve normen gesteld. Zo is voor overtredingen
afgesproken om de kwaliteit van de digibon te
verbeteren. Dit vanuit de gedachte dat als de aanlevering
kwalitatief beter is, dit tot minder afkeur en
retourstromen leidt en dus tot een verbetering van de
doorlooptijd. Bij ondermijning is er onder meer de
verplichting om een plan van aanpak op te stellen met
het beoogde maatschappelijk effect en een beoogde
doorlooptijd. Zie voor een toelichting op de normen:
https://www.strafrechtketen.nl/onderwerpen/
doorlooptijden/documenten/publicaties/2019/06/26/
ketennormen-voor-doorlooptijden

De strafrechtketen heeft nog voor de Coronacrisis het
verkorten van doorlooptijden benoemd als prioriteit en
gezamenlijke streefwaarden vastgesteld. Hierbij is ten
behoeve van de verdachte, het slachtoffer en de
maatschappij gezocht naar een balans tussen tijd,
effectiviteit en kwaliteit.

Om zicht te hebben op de ontwikkeling wordt gekeken
naar het gemiddelde en de mediaan voor zowel de
doorlooptijd van 1e verhoor tot afdoening OM als de
doorlooptijd van 1e verhoor tot het vonnis van de rechter
in 1e aanleg. In figuur 2.3 en 2.4 is dit weergegeven.
Bij overtredingen laat de gemiddelde doorlooptijd van 1e
verhoor tot OM-afdoening na een duidelijke stijging in
2020, in 2021 een daling zien. De stijging in 2020 hield
verband met het wegwerken van voorraden, waarbij
zeer oude zaken zijn afgedaan. Deze hebben in 2020 het
gemiddelde sterk negatief beïnvloed. De daling van het
gemiddelde in 2021 betekent daarom in dit geval niet dat
er sprake is van een verbetering van de doorlooptijd over
het geheel. De stijging van de mediaan in 2021 wijst op
het tegenovergestelde, namelijk een toename van de
doorlooptijd.

Figuur 2.3 Doorlooptijd Overtredingen
Doorlooptijd (dagen)

Overtredingen

600

De volgende zeven zaakstromen19 zijn toen
geprioriteerd:
1. Overtredingen (excl. WAHV-overtredingen)
2. Hoger beroep
3. Ondermijning
4. Jeugd
5. Executie
6. Ernstige zedenmisdrijven
7. Ernstige verkeersmisdrijven

500
400
300

422

377

399

2019

2020

Gemiddelde

mei 2022

dsk

323

287

222

100
2018

18

421

385
334

214

200

0

Afdoening OM

457

430

321

Vonnis rechter

2021

137

107

94

2018

2019

2020

Mediaan

2021

Bron: OM/DSK

De doorlooptijd tot aan het vonnis door de rechter laat
eveneens een toename zien, zowel het gemiddelde als
de mediaan laten een stijging zien. In 2020 hebben de
rechtbanken een halfjaar lang geen kantonzittingen
gedaan, waardoor de zaken die in 2021 zijn behandeld
ouder waren dan gebruikelijk.
De doorlooptijd bij ondermijningszaken is in 2021 min of
meer vergelijkbaar met 2020. De doorlooptijd tot
afdoening door het OM laat een kleine daling zien, de
doorlooptijd tot aan het vonnis van de rechter is echter
iets toegenomen.

De geprioriteerde ernstige verkeersdelicten zijn delicten
waarbij artikel 6 van de Wegenverkeerswet is
overtreden. Dit zijn de zaken waar het gaat om een
verkeersongeval met zwaar lichamelijk letsel of dood tot
gevolg. De normen die zijn vastgesteld voor 2021 zijn:
• 80% van de verkeerszaken dient binnen 1 jaar vanaf
de pleegdatum voor de 1e keer op zitting te zijn
gebracht, en
• 80% van de verkeerszaken dient binnen 3 maanden
na 1e zitting een eindvonnis te hebben. In de
voorgaande jaren waren deze normen vastgesteld op
75% van de verkeerszaken.

Voor wat betreft de doorlooptijd van plegen tot 1e keer
op zitting is er na de verslechtering in 2020 weer enige
verbetering te zien. Dit heeft er mee te maken dat in
2020 er minder zittingen waren door sluiting van de
rechtbanken. Het percentage dat binnen de norm is
behandeld komt uit op 14%. De norm van 80% wordt
daarmee bij lange na niet gehaald. De tweede norm bij
verkeerszaken wordt net als in 2020 en voorgaande jaren
ook in 2021 wel gehaald.

Figuur 2.5 Doorlooptijd Verkeer
Doorlooptijd - Verkeer (6WVW)

100%
80%
Figuur 2.4 Doorlooptijd Ondermijning
Doorlooptijd (dagen)

60%

80% 80%

40%

Ondermijning

1.200

Vonnis rechter

1.000 922 891

904 937

981

977
847

800

20%

Afdoening OM

909

851
673

732

665

720

816
716

750

0%

600

17%

22%

10% 14%

2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
plegen - 1e zitting

400

1e zitting - vonnis rechter

% binnen 360 dagen

200
0

75% 76%

2018

2019

2020

Gemiddelde

2021

2018

2019

2020

Mediaan

% binnen 90 dagen

2021

norm

Bron: OM/DSK

mei 2022

dsk

19

Bron: OM/DSK

Voor zeden zijn de volgende normen vastgesteld:
• 80% van de zedenzaken (m.u.v. kinderpornografie)
dient binnen 6 maanden na aangifte door politie naar
het OM te zijn gestuurd.
• 80% van de kinderpornografiezaken dient binnen
7 maanden na binnenkomst door politie naar het OM
te zijn gestuurd.
• 80% van de zedenzaken dient binnen 6 maanden na
ontvangst van politie op zitting te zijn geweest,
waarvan 60 dagen voor de 1e beoordeling en
4 maanden tot 1e zitting.
• 80% van de zedenzaken krijgt binnen 3 maanden na
zitting in 1e aanleg een eindvonnis.
In de figuren 2.6 en 2.7 is voor de normen de realisatie
weergegeven. Alleen de doorlooptijd 1e zitting tot
eindvonnis laat een duidelijke verbetering zien in 2021
(+6 procentpunt). Wel geldt voor alle normen dat deze
nog altijd niet worden gehaald.

Figuur 2.6 Doorlooptijd Zeden en Kinderpornografie

Doorlooptijd - Zeden en Kinderpornografie

100%

% binnen 210 dagen
% binnen 180 dagen

80%
60%

norm

58%

40%

55%
44%

42%

32%

20%
0%

51%

46%

2018

2019 2020 2021

Zeden
kennisname - inzenden OM

26%

2018 2019 2020

2021

Kinderpornografie
kennisname - inzenden OM

Bron: OM/DSK

Figuur 2.7 Doorlooptijd Zeden
Doorlooptijd - Zeden

100%

% binnen 180 dagen

80%

70% 74%

60%
40% 36% 38% 37% 33%

47%

52%

67%

73%

% binnen 60 dagen
% binnen 120 dagen
% binnen 90 dagen

42% 44% 39% 41% 42% 38%

norm

20%
0%

2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
instroom 1e zitting

instroom - accoord
beoordeling

mei 2022

dsk

accoord beoordeling 1e zitting

20

1e zitting eindvonnis

Bron: OM/DSK

Korte doorlooptijden in de jeugdstrafrechtketen zijn in
2001 vastgelegd in de zogenoemde Kalsbeeknormen.
Volgens deze normen moet 80% van de misdrijfzaken
met een minderjarige verdachte binnen de gestelde
doorlooptijd worden gerealiseerd. Het gaat om de
volgende drie doorlooptijden:
• % zaken waarvan binnen 30 dagen na eerste verhoor
het proces-verbaal is ontvangen door het OM
• % zaken waarvan binnen 90 dagen na eerste verhoor
het OM de zaak heeft beoordeeld
• % zaken waarvan binnen 180 dagen na eerste verhoor
de rechter een vonnis heeft uitgesproken

De doorlooptijden laten in 2021 geen verbetering zien.
Uitzondering is de doorlooptijd 1e verhoor tot datum
ontvangst procesverbaal, deze verbetert wel, maar ook
hier wordt de norm nog niet gehaald.
Omdat de normen niet meer goed aan blijken te sluiten
op de huidige werkprocessen, is medio 2019 besloten
om in de loop van 2022 met nieuwe normen te komen.
Er moet beter zicht komen op de doorlooptijd en op de
momenten in het proces waarop er vertraging ontstaat.
Dit is belangrijk omdat sancties voor jeugdigen meer
effect hebben naarmate ze sneller worden opgelegd.

Figuur 2.8 Doorlooptijd jeugd
Doorlooptijd - Jeugd
% binnen 30 dagen

100%

% binnen 90 dagen

80%
60%
40%

% binnen 180 dagen

61%

60% 59%

57%
43% 46%

53% 52%

norm

51% 54%
38%

20%
0%

31%

2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
1e verhoor datum ontvangst pv

1e verhoor 1e beoordeling

1e verhoor vonnis rechter

mei 2022

Bron: OM/DSK

dsk

21

Bij hoger beroep zijn twee normen vastgesteld. De
eerste norm heeft betrekking op alle zaken waarbij
hoger beroep is aangetekend. In 100% van de zaken
dient het dossier binnen 4 maanden door de rechtbank
bij het hof te zijn ingezonden. De tweede norm geldt
voor de artikel 12 zaken.
Dit zijn zaken waarin direct-belanghebbenden het niet
eens zijn met de beslissing om niet te vervolgen en een
klacht indienen. Het hof dient in 90% van de zaken
binnen 180 dagen na ontvangst van de klacht een
beslissing te hebben genomen.

In 2021 ligt de inzendtermijn bij 61% van alle hoger
beroepzaken binnen dan 4 maanden. Dit is lager dan in
2020 en 2019.
Van de artikel 12 zaken wordt in 2021 in 11% binnen 180
dagen na ontvangst van de klacht door het hof een
beslissing genomen. Het percentage is nog verder
gedaald ten opzichte van 2020 en eerdere jaren. Dit
wordt onder andere veroorzaakt door capaciteits­
problemen, waardoor vertragingen ontstaan bij de
arrondissementsparketten en het ressortsparket.
Beide normen worden niet gehaald, maar dit was gelet
op de omvang van de voorraden eind 2019 ook niet de
verwachting.

Figuur 2.9 Doorlooptijd Hoger beroep
Doorlooptijd - Hoger beroep
% binnen 4 maanden

100%

% binnen 180 dagen

80%
60%

norm

71%

65% 64% 61%

40%
34%

20%
0%

30% 26%
11%

2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
inzendtermijn
Alle HB-zaken

ontvangst - beslissing
Artikel 12

Bron: OM/DSK

mei 2022

dsk

22

De meting aangaande executie is onderdeel van de
USB-monitor en cijfers hiervan komen later beschikbaar
en worden apart gerapporteerd.

3. Herinstroom
Nadat een eerste inhoudelijke beslissing is genomen
kunnen zaken herinstromen in de keten. Dit kan op
verschillende manieren:
1. Na verzet tegen een strafbeschikking. De beslissing
wordt dan door het OM opnieuw bekeken. Bij een
verzet tegen een door een opsporingsinstantie
opgelegde strafbeschikking kan het OM beslissen te
seponeren, een nieuwe strafbeschikking op te leggen
of het verzet aan de rechter voorleggen.
2. Na het niet kunnen executeren van een opgelegde
sanctie. Ook dan wordt de zaak via het CJIB
voorgelegd aan het OM om te beslissen over
vervolgmaatregelen om alsnog tot een geslaagde
tenuitvoerlegging te komen.
3. Bij hoger beroep tegen het vonnis van de rechter.
Zowel het OM als de verdachte kan beroep
aantekenen. De zaak wordt dan in de tweede lijn
-door de gerechtshoven- opnieuw behandeld. In
deze factsheet is de tweede lijn nog niet opgenomen.

3.1 Herinstroom in de keten
In 2021 zijn bij het OM 3.200 misdrijfzaken ingestroomd
naar aanleiding van een verzet op een strafbeschikking
die eerder was opgelegd door één van de opsporings­
instanties of het niet kunnen executeren van een
opgelegde sanctie. Bij overtredingen betrof dit 46.400
zaken na verzet of niet kunnen executeren van een
opgelegde sanctie. Voor deze zaken wordt een beslissing
van het OM gevraagd. Dit is weliswaar een eerste
beslissing van het OM in deze zaken, maar een tweede
beslissing in de keten.

Voor zowel de misdrijfzaken als de overtredingszaken is
dit een duidelijke daling in 2021 ten opzichte van 2020
van respectievelijk 19% en 15%. Echter de daling bij
overtredingszaken verdient nuancering. Het aantal lag in
2020 substantieel hoger door het wegwerken van
voorraden. In 2021 speelt dit niet, maar wordt het toch
nog relatief hoge volume, in vergelijking met de jaren
2019 en eerder, veroorzaakt door de forse instroom van
Corona-gerelateerde overtredingen, waarvan een deel
na verzet of het niet kunnen executeren van een
opgelegde sanctie in 2021 herinstromen in de keten.
Naast deze zaken, zijn er ook zaken ingestroomd20 na
verzet tegen een OM-strafbeschikking en na niet kunnen
executeren van een sanctie opgelegd door het OM.
In deze zaken is de beslissing van het OM zowel voor
het OM als voor de keten een tweede beslissing.

Bij misdrijven ging het in 2021 om 8.600 zaken na verzet
en niet kunnen executeren van de opgelegde sanctie. Dit
is een daling van 20% ten opzichte van 2020. Bij
overtredingen is dit met 17% gestegen naar 8.100 zaken.
De totale herinstroom is zeker in vergelijking met 2020,
maar ook in vergelijking met eerdere jaren, afgenomen.
Afgezet tegen de initiële stroom komt 2021 uit op 6% bij
misdrijven en 12% bij overtredingen.
In voorgaande edities van de factsheet werd er
onderscheid gemaakt tussen herinstroom na verzet
tegen een strafbeschikking en na het niet kunnen
executeren van de opgelegde sanctie. Echter door
nieuwe procesafspraken tussen het OM, politie en CJIB is
het niet meer mogelijk om dit onderscheid te maken.

Figuur 3.1 Herinstroom in de keten
Herinstroom
100.000

Herinstroom - verzetten/
niet executeerbare zaken
na beslissing opsporing

80.000

Herinstroom - verzetten/
niet executeerbare zaken
na beslissing OM

60.000
40.000
20.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

mei 2022

dsk

23

Bron: OM/DSK

3.2 Beoordeling OM herinstroom
Het OM heeft in 2021 in 13.600 misdrijfzaken en 60.900
overtredingszaken naar aanleiding van verzet tegen een
strafbeschikking of het niet kunnen executeren van een
opgelegde sanctie een (nieuwe) beslissing genomen.

Figuur 3.2 Herinstroom – beslissing vervolgingsfase
Herinstroom - Vervolgingsfase
100%
80%
60%

Bij misdrijven is dit een daling ten opzichte van
voorgaand jaar van 5%. Er zijn in 2021 ten opzichte van
2020 11% minder strafbeschikkingen door het OM
opgelegd en 12% minder onvoorwaardelijke sepots. Wel
zijn er meer zaken aan de rechter voorgelegd (+5%).
Voor de afdoeningsmix betekent dit een lichte stijging
van het aandeel dat aan de rechter wordt voorgelegd, dit
stijgt naar 46%. Het aandeel strafbeschikking/transactie
blijft gelijk en het aandeel onvoorwaardelijk
geseponeerd daalt naar 44%.

Overig

52%
63%

62%

50%

50%

42%

30%
46%

47%

50%
64%

54%

47%

Dagvaarden/ oproeping
Onvoorwaardelijk sepot

63%

Voorwaardelijk sepot

40%
40%

20%

33%

0%

4%

8%

30%

8%

44%

40%

47%

47%

46%
31%

6%

8%

9%

Strafbeschikking/ transactie

62%
44%

9%

6%

4%

5%

43%

3%

44%
33%
4%

8%

8%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Bij overtredingen is er sprake van een stijging van 42%.
Het aantal zaken dat aan de rechter is voorgelegd is met
123% gestegen, het aandeel stijgt weer van 30% in 2020
naar 47% in 2021. Dit komt doordat er weer het hele jaar
kantonzittingen zijn gehouden, in tegenstelling tot 2020
toen er in de periode maart t/m september geen
zittingen zijn gehouden. Dit is wel nog altijd lager dan in
de jaren voor Corona. Het aantal opgelegde
strafbeschikkingen laat eveneens een sterke stijging zien
(+50%), het aandeel blijft gelijk op 8%. Het aantal
onvoorwaardelijke sepots is vergelijkbaar met 2020,
maar doordat meer zaken in totaal zijn beoordeeld,
daalt het aandeel naar 44%.

mei 2022

dsk

24

Bron: OM/DSK

3.3 Vonnis rechter herinstroom
De rechter heeft in 2021 in 6.300 misdrijfzaken en 28.900
overtredingszaken naar aanleiding van verzet of het niet
kunnen executeren van een opgelegde sanctie een
vonnis uitgesproken. Bij misdrijfzaken komt het
vergelijkbaar met voorgaande jaren ook in 2021 in 79%
van de zaken alsnog tot een schuldigverklaring met straf.
Bij overtredingszaken is dit echter gedaald naar 85% en
is er een stijging te zien van het aandeel waarin het komt
tot een schuldigverklaring zonder strafoplegging.

Figuur 3.3 Herinstroom – beslissing berechtingsfase
Herinstroom - Berechtingsfase
100%
80%

8%

14% 12% 11% 12%
16% 15% 14%

7%

9%

8%

6%

6%

5%

Overig (excl. voegen)
Ontslag van rechtsvervolging
Vrijspraak

60%
40%

87% 88% 85%

79% 79% 80% 79%
72% 73% 77%

83% 84% 80% 84%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Schuldig zonder straf
Schuldig met straf

20%
0%

mei 2022

dsk

25

Bron: OM/DSK

4. Sancties
Uiteindelijk zijn in 2021 (als gevolg van de genomen
eerste inhoudelijke beslissingen en de beslissingen na
verzetten en het niet kunnen executeren van opgelegde
sancties) in totaal 597.200 straffen en/of maatregelen
opgelegd. Dit aantal bestaat uit 147.700 sancties naar
aanleiding van misdrijven en 449.500 sancties naar
aanleiding van overtredingen. Bij misdrijven is het aantal
sancties ten opzichte van 2020 gestegen met 4%.
Bij overtredingen is er sprake van een stijging van 42%.
Bij de tenuitvoerlegging van de opgelegde sancties zijn
onder andere CJIB, DJI, reclassering (3RO), HALT en de
Raad voor de Kinderbescherming betrokken.

zittingscapaciteit voorrang is gegeven aan zwaardere
zaken. In 2021 is er geen prioritering toegepast,
waardoor het logisch is dat de gemiddelde detentieduur
weer afneemt. De gemiddelde detentieduur is in 2021
wel nog steeds hoger dan in 2019.
Het aantal opgelegde jeugddetenties is in 2021 ten
opzichte van 2020 met 4% gedaald. Het totaal aantal
jaren jeugddetentie is in 2021 gedaald met 6%. Dit
gecombineerd betekent dat ook bij jeugddetentie is een
lichte daling van de gemiddelde duur te constateren.
Echter ook hier ligt de gemiddelde duur in 2021 nog
hoger dan in 2019.

Het totaal aantal taakstraffen (inclusief Haltverwijzingen) dat in 2021 in 1e aanleg is opgelegd komt
uit op 51.000, dit is ten opzichte van 2020 een stijging
van 10%. De stijging is het sterkst bij de voorwaardelijke
taakstraffen, waardoor het aandeel stijgt van 16% in
2020 naar 19% in 2021.
Net als voorgaande jaren zijn de opgelegde sancties bij
overtredingen overwegend onvoorwaardelijk (98%),
bij misdrijven is 87% (deels) onvoorwaardelijk en 13%
voorwaardelijk.

Figuur 4.1 Opgelegde sancties
Bij overtredingen worden voornamelijk geldelijke
sancties opgelegd. Het aandeel is in 2021 vergelijkbaar
met 2020 en komt uit op 95%.

Ketenbeeld
100%

7%

7%

7%

7%

7%

10%

9%

1%
4%

2%
4%

2%
5%

1%
4%

2%
4%

1%
3%

1%
2%

Taakstraffen

80% 27% 28% 29% 28% 28% 26% 27%

Bij misdrijven is het beeld gevarieerder. En hoewel de
geldelijke sanctie nog steeds het vaakst wordt opgelegd,
is er toch door de jaren heen een verandering te zien.
Het aandeel neemt langzaam af ten gunste van het
aandeel vrijheidsbenemende sancties en overige
interventies (w.o. rij-ontzeggingen).
Het aantal opgelegde detentiejaren is in 2021 gedaald
met 2%. Het aantal keren dat een (deels)
onvoorwaardelijke vrijheidsbenemende sanctie is
opgelegd is daarbij gestegen, hetgeen betekent dat de
gemiddelde detentieduur is afgenomen. Dit is niet
opmerkelijk, daar in 2020 vanwege de beperkte

Overige interventies

Geldelijke sancties
60%
40%

47% 45% 44% 44% 44% 44% 42%

93% 93% 92% 92% 92% 95% 95%

Vrijheidsbenemende sancties

20%
20% 20% 20% 20% 21% 21% 21%

0%

1%

1%

2%

2%

2%

1%

1%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

mei 2022

dsk

26

Bron: DSK/OM - SKM

5. Wahv-overtredingen
Bij bepaalde lichte(re) verkeersovertredingen, zoals door
rood licht rijden, te hard rijden (tot 30 kilometer per uur
te hard of 40 km per uur te hard op snelwegen), niet
handsfree bellen tijdens het besturen van een voertuig
en geen gebruik maken van gordels, is geregeld dat
zonder tussenkomst van de rechter of officier van justitie
een boete kan worden opgelegd. Dit is geregeld in de
Wet Administratieve Handhaving Verkeersvoorschriften
(WAHV), waardoor wordt gesproken van WAHVovertredingen. Overigens is beroep mogelijk tegen een
WAHV-overtreding, dat vervolgens door het OM en/of
de kantonrechter wordt behandeld.
Er zijn in 2021 circa 8 miljoen WAHV-overtredingen
geconstateerd. Dat is een stijging van 3% ten opzichte
van 2020. Deze stijging zal mede komen doordat er meer
mensen de weg op zijn gegaan ten opzichte van 2020.
In dat jaar werd namelijk voor het eerst de oproep van
de overheid gedaan om zoveel mogelijk thuis te blijven
vanwege Corona.
Het merendeel (94%) van deze WAHV-overtredingen is
geconstateerd door controles met digitale handhavings­
middelen en betreft op kenteken geconstateerde
verkeersovertredingen. Dit aantal is in 2021 met 4%
gestegen ten opzichte van 2020.
Het aantal verkeers­boetes geconstateerd door politie na
een staande­houding is met 10% gedaald van 556.300 in
2020 naar 499.400 in 2021. Doordat er veel politie-inzet
is gevraagd tijdens Corona en bij andere ontwikkelingen

in de maatschappij, heeft de politie tijd nodig gehad om
hiervan te herstellen. Dit verklaart mogelijk de daling in
het aantal staande houdingen.
Van alle verkeersboetes is in 2021 83% opgelegd voor te
hard rijden. Dit aantal is ten opzichte van 2020 gestegen
met 4%. Het merendeel van deze verkeersovertredingen
wordt geconstateerd met digitale handhavingsmiddelen
op kenteken. Zo is 43% van de snelheidsboetes opgelegd
na controle met een flitspaal, 23% met mobiele
radarsets en 32% met trajectcontrolesystemen.
Dit is redelijk vergelijkbaar met 2020.
Het aantal geconstateerde snelheidsovertredingen met
trajectcontrolesystemen is het sterkst gestegen met 7%
in 2021 ten opzichte van 2020. Een verklaring hiervoor is
dat in 2021 inmiddels alle 20 extra trajectcontroles die
sinds 2020 op N-wegen geplaatst zijn, ook aan stonden.

Van alle boetes is in 2021 10% naar een buitenlandse
verkeersovertreder verstuurd. Dit zijn 10% minder
boetes dan in 2020. Deze daling is waarschijnlijk te
verklaren doordat er minder over de grens werd gereisd
door de Coronapandemie en de lockdowns in Nederland
en de omringende landen. Ook zijn er minder Britten
beboet, hetgeen verklaard kan worden door de Brexit.
Sinds 31 januari 2020 geldt de Cross Border Enforcement
(CBE) richtlijn niet meer voor de Britten. Dit is een
Europese richtlijn die de geautomatiseerde uitwisseling
van kentekengegevens regelt. Bestuurders uit
aangesloten landen ontvangen thuis automatisch een
boete wanneer zij in Nederland een verkeersovertreding
hebben begaan die met een digitaal handhavingsmiddel
is vastgesteld.
Van de WAHV-beschikkingen die in 2021 zijn afgehan­deld
is 94% betaald. Dit percentage is al jaren op dit niveau.

Figuur 5.1 Verzonden beschikkingen WAHV-overtredingen
WAHV-overtredingen
10.000.000
8.000.000
6.000.000
4.000.000
2.000.000
0

2015

2016

2017

2018

Geautomatiseerde controles

mei 2022

dsk

27

2019
Staandehoudingen

2020

2021
Bron: SKM

6. Tenuitvoerlegging
Binnen de strafrechtketen kunnen de opsporings­
instanties, het OM en de rechter strafbare gedragingen
op verschillende wijzen sanctioneren. Er zijn
verschillende sancties mogelijk: vrijheidsbenemende
sancties, vrijheidsbeperkende sancties, zoals
taakstraffen, en geldelijke sancties.
Het OM levert de opdracht voor het uitvoeren van de
sancties aan bij het Administratie- en Informatiecentrum
voor de Executieketen (AICE). Het AICE is een onderdeel
van het CJIB en coördineert de uitvoering van de
verschillende sancties. Het AICE zorgt ervoor dat elke
ketenpartner, onder andere DJI, 3RO, RvdK en het CJIB
zelf, op het juiste moment de juiste informatie ontvangt.
Deze ketenpartners zorgen voor de tenuitvoerlegging
van de betreffende sanctie. Dit is het sluitstuk van de
strafrechtketen.
Voor de tenuitvoerlegging maakt het geen verschil of de
sanctie is opgelegd na een misdrijf of na een overtreding.
Er wordt daarom geen splitsing meer gemaakt naar
misdrijven en overtredingen.

jeugdinrichtingen (JJI) en forensische psychiatrische
centra (FPC).
Om besmetting met en verspreiding van het Covid-19virus in de justitiële inrichtingen te voorkomen, heeft DJI
ook in 2021 verschillende maatregelen conform de
richtlijnen van het RIVM genomen. Zo worden
justitiabelen bij binnenkomst in een penitentiaire
inrichting op eenpersoons inkomstencellen geplaatst.
Daar worden zij, na een medische intake, gemonitord op
Corona-gerelateerde klachten. Ook volgen zij een eigen
dagprogramma om contact met andere justitiabelen in
die periode zoveel mogelijk te vermijden. Als de
justitiabele geen klachten krijgt, kan hij/zij na de
inkomstenperiode worden doorgeplaatst naar een
meerpersoonscel. Verder zijn de groepen in de justitiële
inrichtingen waar nodig verkleind en zijn afdelingen
gecompartimenteerd. Door deze maatregelen kan
minder capaciteit binnen het gevangeniswezen worden
ingezet.21
Om het risico op besmetting door nieuwe inkomsten zo
klein mogelijk te houden, worden verder alle in- en
uitgaande bewegingen in de justitiële inrichtingen,
waaronder bezoek, (over)plaatsingen en incidenteel en
regimair verlof scherp gereguleerd.

6.1 Vrijheidsbenemende sancties
De vrijheidsbenemende sancties worden ten uitvoer
gelegd door DJI. Maar niet alleen als er een vonnis is
uitgesproken, ook de preventieve hechtenis (na de
periode op het politiebureau) is de verantwoordelijkheid
van DJI. DJI beschikt over capaciteit voor de
tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties in
het gevangeniswezen (GW), de justitiële

Als er een vonnis is uitgesproken waarin een
vrijheidsstraf door de justitiabele moet worden
uitgezeten en deze justitiabele is nog niet vanuit de
preventieve hechtenis binnen bij DJI dan zijn er twee
manieren waarop de justitiabele bij DJI binnenkomt.
Afhankelijk van het delict, aard en duur van de
vrijheidsstraf en omstandigheden van de justitiabele kan

mei 2022

dsk

28

de justitiabele als zelfmelder een oproep krijgen om zich
te melden bij een gevangenis. Is dit niet aan de orde, dan
stroomt de justitiabele in als arrestant.22 Dit betekent
dat de persoon met een openstaande (vervangende)
vrijheidsbenemende sanctie in opdracht van het CJIB/
AICE door de politie wordt aangehouden en in bij DJI
worden geplaatst.
In overleg met het CJIB/AICE en de politie zijn in 2020 en
2021 afhankelijk van de situatie op dat moment (aantal
besmettingen in combinatie met beschikbare cellen)
minder justitiabelen aangehouden als arrestant en/of
opgeroepen als zelfmelder.

De gemiddelde bezetting van het gevangeniswezen is
vrijwel gelijk gebleven, het was 8.575 in 2020 en in 8.587
in 2021. De instroom steeg van 21.735 naar 24.775, een
stijging van 14%. Het aantal preventief gehechten daalde
met 5% ten opzichte van 2020, het aantal arrestanten en
zelfmelders steeg met bijna 42% ten opzichte van 2020.
Ook bij de JJI’s is in 2021 de gemiddelde bezetting vrijwel
gelijk aan 2020 (+2% en komt uit op 463 bezette
plaatsen). De instroom is in 2021 met 11% gedaald ten
opzichte van 2020.

De stijging van de bezetting komt met name voort uit de
sterke toename in de afgelopen 5 jaar van het aantal
tbs-opleggingen met bevel tot verpleging.
Daarnaast stagneert de uitstroom vanuit FPC’s. Zo is met
name het aantal gestarte voorwaardelijke beëindigingen
in de afgelopen jaren sterk afgenomen. Ook is er sprake,
over een wat langere periode, van een daling van het
aantal gestarte proefverloven. Het aantal 1e opnames is
afhankelijk van de beschikbare capaciteit. Als gevolg van
een tekort aan capaciteit lopen de wachtlijsten voor
plaatsing in een FPC sterk op.

De bezetting van FPC’s is gestegen van gemiddeld 1.403
plaatsen in 2020 tot 1.490 plaatsen in 2021, oftewel met
6%. Wel is het aantal 1e opnames gedaald met 7%.

Figuur 6.1 Instroom en bezetting DJI

30.000

6.000

20.000

4.000

10.000

2.000

0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

0

400

2.000
1.500

300

1.000

200

500

100

0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Instroom GW - arrestanten en/of zelfmelders

Instroom JJI - arrestanten en/of zelfmelders

Instroom GW - preventieve hechtenis
Bezetting GW

Instroom JJI - preventieve hechtenis
Bezetting JJI

mei 2022

dsk

2021

0

FPC

160

Instroomaantallen

8.000

500

140

1.400

120

1.200

100

1.000

80

800

60

600

40

400

20

200

0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Instroom FPC
Bezetting FPC

Bron: DJI/SKM

29

1.600

0

Bezettingsaantallen

40.000

JJI

2.500

Bezettingsaantallen

10.000

Instroomaantallen

GW

50.000

Bezettingsaantallen

Instroomaantallen

Dienst Justitiële Inrichtingen

6.2 Taakstraffen
In 2021 is tweederde (67%) van alle opgelegde
taakstraffen bij de drie reclasseringsorganisaties voor
ten uitvoerlegging binnen gekomen. Dit aandeel is
duidelijk toegenomen. Daarentegen is het aandeel dat
naar Halt is gegaan afgenomen tot ongeveer een vijfde
(21%). Iets meer dan een tiende (12%) is in 2021 bij de
Raad voor de Kinderbescherming binnengekomen. De
Raad voor de Kinderbescherming coördineert de
uitvoering van de taakstraffen bij minderjarige
verdachten.

Reclassering
De drie reclasseringsorganisaties hebben in het
afgelopen jaar een uitdaging van formaat gehad om de
Corona-achterstanden in de voorraad werkstraffen weg
te werken terwijl de beperkende effecten van de
pandemie geheel 2021 nog sterk merkbaar waren. Door
deze beperkingen heeft de reclassering voortdurend
extra inzet moeten plegen om hetzelfde resultaat te
kunnen behalen.
Voorbeelden hierbij zijn: het vervoer van werkgestraften
naar externe locaties kon vaak maar met 2 in plaats van
10 werkgestraften tegelijk. Daarnaast zag de reclassering
in 2021 een enorme toename van het aantal
herkansingen waardoor er extra werk ontstond. Ook
waren projecten minder efficiënt te benutten door de 1,5
meter maatregel en was een deel van de externe
projecten zelfs geheel gesloten vanwege
Coronabeperkingen (denk aan horeca en sport).

In 2021 zijn onder begeleiding van de drie
reclasseringsorganisaties bijna 29.000 taakstraffen
afgerond. Dit is een stijging van 69% ten opzichte van
2020 en het aantal komt hiermee na de halvering van
het aantal in 2020 weer bijna op het niveau van 2019 uit.
Vanaf de zomer van 2021 zijn de drie
reclasseringsorganisaties de door de Coronamaatregelen opgelopen achterstanden bij de
taakstraffen langzaam aan het wegwerken. Het aandeel
dat succesvol voltooid is, is gestegen van 81% in 2020
naar 84% in 2021.
Naast taakstraffen zijn door 3RO in 2021 10.500
reclasseringstoezichten uitgevoerd die zijn opgelegd na
veroordeling. Dit aantal is vergelijkbaar met 2020 (-1%).

Figuur 6.2 Uitgevoerde taakstraffen 3RO
3 Reclasseringsorganisaties
40.000
35.000
30.000
25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
0

2015

2016

2017

2018

Taakstraffen 3RO

mei 2022

2019

2020

2021
Bron: SKM

dsk

30

Raad voor de Kinderbescherming
De Raad voor de Kinderbescherming kan met betrekking
tot minderjarige verdachten onafhankelijk onderzoek
uitvoeren en advies uitbrengen (zie hoofdstuk 1).
Dit kan zowel bij misdrijven als bij overtredingen.
Verder coördineert de Raad ook de uitvoering van de
taakstraffen (werk- en leerstraffen) bij minderjarigen.
In 2021 zijn bij de RvdK ruim 4.900 taakstraffen
uitgevoerd. Dit is een stijging van 18% ten opzichte van
2020. Deze stijging zit met name in het aantal
taakstraffen dat door de rechter wordt opgelegd.
De instroom hiervan was in 2020 sterk gedaald als
gevolg van de beperkingen bij de rechtspraak. In 2021
heeft de instroom zich weer hersteld naar bijna het
niveau van 2019.

De uitstroom is weliswaar gestegen, maar wel minder
dan de instroom. Dit komt deels doordat de RvdK ook in
2021 nog te maken heeft met Coronabeperkingen,
waardoor de capaciteit aan projectplaatsen voor de
werkstraffen onder druk stond en deels door personele
capaciteitsproblemen, die inmiddels deels zijn opgelost.
De personele capaciteitsproblemen werden met name
veroorzaakt door een hoog, mede Corona gerelateerd,
ziekteverzuim.
Van de taakstraffen (werk- en leerstraffen) is in 2021 79%
succesvol voltooid. Het aandeel succesvol voltooid is
daarmee vrij stabiel (2019: 78%, 2020: 80%).

Figuur 6.3 Uitgevoerde taakstraffen RvdK
Raad voor de kinderbescherming
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Taakstraffen Rvdk

2021
Bron: SKM

mei 2022

dsk

31

Halt-straffen
Bij Halt zijn in 2021 10.400 Halt-straffen12 uitgevoerd.
Voor de goede orde, hoewel de verwijzing naar Halt
vanuit de strafrechtketenpartners plaatsvindt, is de
Halt-straf een buitenstrafrechtelijke interventie.

Figuur 6.4 Uitgevoerde Halt-afdoeningen
Halt
18.000
16.000
14.000

Het aantal Halt-afdoeningen is in 2021 verder gedaald en
wel met 25% ten opzichte van 2020. Het tweede
Corona-jaar heeft opnieuw en vermoedelijk meer dan
2020, impact gehad op jongeren. Sluiting van scholen,
beperkingen in sport en sociale ontmoetingen, veel
online. In 2020 en 2021 daalden dan ook vooral het
aantal zaken voor schoolverzuim, winkeldiefstal en
vernieling. Van de Halt-afdoeningen in 2021 was 9%
Corona-gerelateerd, in 2020 was dit 10%.

12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

2015

2016

2017

2018

Halt-afdoeningen

2020

2021
Bron: SKM

Van de Halt-afdoeningen is in 2021 96% succesvol
voltooid. Dit is vergelijkbaar met 2020, toen was het
95%, maar wel duidelijk hoger dan voorgaande jaren,
toen het rond de 90% lag.

mei 2022

2019

dsk

32

6.5 Geldelijke sancties
Het CJIB verzorgt de inning en incasso van alle geldelijke
sancties. Het gaat dan om de WAHV-boetes, de
geldboetes, de geldsomstrafbeschikkingen, de
geldsomtransacties, de ontnemingsmaatregelen en de
schadevergoedingsmaatregelen.
Covid-19 had in 2021 een beperkt effect op de
tenuitvoer­legging van geldelijke sancties.
De inningsresultaten zijn stabiel ten opzichte van
voorgaande jaren. Wel is zichtbaar dat burgers vaker
kozen voor het treffen van een betalingsregeling.
Het CJIB heeft in 2021, naast de circa 8 miljoen WAHVboetes, 447.400 geldelijke sancties behandeld.

Dit wil zeggen dat alle activiteiten rondom het
incasseren van de sancties zijn uitgevoerd. Dit kan
betekenen dat het opgelegde bedrag is geïnd of
geïncasseerd of dat de zaak niet tot betaling heeft
geleid, bijvoorbeeld vanwege het overlijden of het
ondergaan van de vervangende hechtenis bij een
geldboetevonnis.
Het aantal geldelijke sancties dat is behandeld is ten
opzichte van 2020 met 28% gestegen en ligt daarmee
weer op het niveau van 2019. Deze stijging komt met
name door de stijging van het aantal geldsomstraf­
beschikkingen (+31%). Dit is niet opvallend gelet op de
boetes die zijn opgelegd vanwege het overtreden van
de Corona-regels (zoals de avondklok).

Figuur 6.5 Behandelde geldelijke sancties CJIB

Centraal Justitieel Incassobureau
500.000

Schadevergoedingsmaatregelen
Ontnemingsmaatregelen

400.000

Geldsomtransacties
Geldsomstrafbeschikkingen

300.000

Geldboetes

200.000
100.000
0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021
Bron: SKM

mei 2022

dsk

33

Wel opvallend is de sterke stijging van het aantal
geldsomtransacties, deze stijgt met 248%. In verband
met de uitfasering van het systeem waar de
geldsomtransacties in worden geregistreerd, is er naar
oude nog openstaande zaken gekeken die gesloten
konden worden, om zo de migratie naar het nieuwe
systeem niet onnodig te belasten. Deze actie heeft met
name tot de genoemde stijging geleid.
Zoals te zien is in figuur 6.4 betreft het merendeel van de
geldelijke sancties een geldsomstrafbeschikking. Met de
komst van de geldsomstrafbeschikking is de
geldsomtransacties vrijwel komen te vervallen. In 2017 is
toch nog een substantieel aantal transacties
afgehandeld, hetgeen te maken had met het verwerken
van oude voorraden.
In 2021 is driekwart van de geldelijke sancties betaald.
Dit percentage laat een verdere stijging zien. In 2019 en
voorgaande jaren lag het percentage rond de 60% en in
2020 was dit 70%. Aangenomen wordt dat onder meer
het betalingsregelingenbeleid van het CJIB zijn vruchten
afwerpt. Daarnaast kan tot en met 2019 het wegwerken
van voorraden bij geldsomstrafbeschikkingen, waarin
oude zaken zitten die relatief vaker leiden tot het
resultaat niet-betalen, een effect hebben gehad.

7. Relevante publicaties
Er wordt op meerdere momenten gerapporteerd over
(onderdelen van) de strafrechtketen, waaronder in de
jaarverslagen van de afzonderlijke ketenpartners en het
ministerie van Justitie en Veiligheid. De
Strafrechtketenmonitor sluit zoveel mogelijk aan bij de
definities en begrippen die de ketenpartners hanteren.
Een omvangrijkere wetenschappelijke publicatie is het
door het WODC in samenwerking met het CBS en de
Raad voor de rechtspraak gepubliceerde rapport
‘Criminaliteit en rechtshandhaving’ (C&R). Voor C&R
wordt in belangrijke mate van dezelfde gegevens
gebruik gemaakt als in de Strafrechtketenmonitor.
Alleen verschilt de publicatiefrequentie. Deze is jaarlijks
in plaats van per kwartaal (peildata van de cijfers is
verschillend). De C&R verschijnt pas in het najaar na
afloop van het rapportagejaar. Om methodologische
redenen zijn bepaalde definities afwijkend van de door
de ketenpartners intern gehanteerde definities.

Eindnoten
1	Om een orde van grootte aan te geven: stijging/daling van rond 2%
wordt aangeduid met licht, meer dan 10% met sterk.
2 	Met uitzondering van de behandeling in hoger beroep en cassatie.
3	De SKM heeft als doel de hoofdstromen in de strafrechtketen
inzichtelijk te maken en om (afwijkende) trends waar te nemen.
4	De USB-monitor maakt het presteren van de tenuitvoerlegging van
de sancties inzichtelijk. Het betreft hier de sancties die in eerste
aanleg bij volwassenen zijn opgelegd.
5	Een paar voorbeelden. Rijden onder invloed is een misdrijf, net als
doodslag of vernieling van een bushokje. Met 200 kilometer per uur
over de snelweg rijden is een overtreding, net als wildplassen of het
verkeerd aanbieden van afval.

6	Wet Administratiefrechtelijke Handhaving Verkeersovertredingen
1990 (WAHV, ook wel bekend als de 'Wet Mulder'). Het gaat hierbij
om lichte snelheidsovertredingen, door rood licht rijden, niet
handsfree bellen tijdens het besturen van een auto en geen gebruik
maken van autogordels.
7	Met strafbaarheid is hier bedoeld: ”is het feit bewezen, is het feit
strafbaar en is de verdachte strafbaar?”. De strafbaarheid komt niet
alleen aan de orde in de fase van berechting, maar ook bij het
uitvaardigen van een strafbeschikking. Een transactievoorstel mag
alleen door het OM worden aangeboden als er op zichzelf
bewijstechnisch en beleidsmatig voldoende grond is om met succes
te vervolgen en een voorwaardelijk sepot is alleen mogelijk als er
sprake is van een sluitende bewijsvoering. Eén van de voorwaarden
voor een Halt-straf is dat de jongere het gepleegde feit bekent. En
bij een reprimande worden feit en verdachte geregistreerd door de
politie en wordt een mondelinge waarschuwing gegeven.
8	Dit wijkt af van het aantal dat op de website van het CBS is
gepubliceerd. Het verschil wordt veroorzaakt door een andere
manier van filteren ten aanzien van zaken die in een andere eenheid
zijn opgenomen dan het misdrijf heeft plaatsgevonden en het
meetellen van misdrijven geregistreerd door de KMar.
9	SHN is vanaf 2015 actief binnen de ZSM-werkwijze. Bij de ZSMwerkwijze werken de ketenpartners politie, het OM, reclassering
(3RO), Raad voor de Kinderbescherming en Slachtofferhulp
Nederland gezamenlijk op locatie om zaken (veelvoorkomende
criminaliteit) zo spoedig mogelijk te behandelen en tot een
passende afdoening te komen.
10	Ook komen delicten met een zwaardere kwalificatie voor. De
kwalificatie is een voorlopige inschatting van het delict.
11	Het ophelderingspercentage is berekend door het aantal in een
bepaald jaar opgehelderde misdrijven te delen door het aantal
geregistreerde misdrijven in datzelfde jaar. Het CBS volgt het aantal
geregistreerde misdrijven uit een bepaald jaar drie jaar lang, daarna
wordt het pas definitief vastgesteld.
12	Dit kan alleen voor een aantal veel voorkomende strafbare feiten,
beschreven in de Besluit OM-afdoening. De opsporingsinstantie
heeft namens het OM mandaat om de strafbeschikking op te leggen
(art 257b Sv). Tot 2015 was het ook mogelijk om een
transactievoorstel te doen.
13	Een Halt-straf is een buitenstrafrechtelijke interventie voor jongeren
van 12 tot 18 jaar die een strafbaar feit hebben gepleegd. De straf
kan bestaan uit meerdere onderdelen, waaronder leer- en of
werkstraf. Opsporingsinstanties verwijzen naar Halt. Het OM kan
ook naar Halt verwijzen, het betreft dan HALT+, dat wil zeggen dat
een zwaardere HALT-straf wordt opgelegd in de vorm van meer uren
leer- en/of taakstraf.

mei 2022

dsk

34

14	Een eerste inhoudelijke beslissing in de keten wil zeggen een eerste
beslissing ten aanzien van de strafbaarheid van de verdachte na het
plegen van het delict. Dit kan door de opsporingsinstanties, het OM
en de rechter. Het betreft niet de beslissing om de zaak voor te
leggen aan het OM of de rechter, dit is een procesbeslissing, immers
het oordeel gevraagd van de volgende instantie.
15	Dagvaarding wordt pas geteld als er ook een eindvonnis door de
rechter is uitgesproken. Het OM heeft de zaak wel eerder
beoordeeld en besloten om te dagvaarden, maar zolang er nog geen
eindvonnis is uitgesproken is de dagvaarding nog niet definitief en
derhalve wordt deze nog niet geteld.
16	Eindvonnis in strafzaken met een zogenaamd RM-akkoord.
17	Voor de leesbaarheid wordt hier onder schuldigverklaring zowel de
schuldigverklaring door de rechter verstaan, als ook een
strafbeschikking, een (geaccepteerd) transactievoorstel, een
voorwaardelijk sepot of een verwijzing naar HALT en de registratie
van feit en verdachte door de politie bij een reprimande. Ook wordt
voor de leesbaarheid met sancties zowel maatregelen als
schadevergoedingsmaatregelen, TBS of gedragsbeïnvloedende
maatregelen bedoeld.
18	Voor de berekening van de doorlooptijden zijn de B&B-tabellen van
het OM gebruikt om vast te stellen of er sprake is van tussentijdse
OM-beslissingen en daarmee retourstromen. De historie op de
B&B-tabellen is echter beperkt en kan zorgen voor enige
vertekening bij de oudere jaren.
19	Ondermijnende criminaliteit is misdaad die maatschappelijke
structuren of het vertrouwen daarin schaadt. Dit soort criminaliteit
wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden en gaat
niet zelden gepaard met geweld, bedreiging en intimidatie. Het gaat
dan zoal om handel in drugs, mensen en wapens, milieucriminaliteit,
grootschalige fraude en corruptie. Onder ernstige zedenmisdrijven
valt het overtreden van de volgende wetsartikelen uit het Wetboek
van Strafrecht: SR 240 t/m SR 250, SR 254A/1, SR 254A/2 en SR 254.
Dit is dus exclusief schennispleging (239 Sr).
20	Het moment van instroom wordt bepaald door het moment van
uitstroom, oftewel het moment waarop het OM een nieuwe
beslissing heeft genomen.
21	In FPC’s en justitiële jeugdinrichtingen wordt gewerkt met kleine(re)
groepen en heeft iedere justitiabele een eigen kamer.
22	Jusititiabelen die in eerste aanleg zijn veroordeeld tot een
gevangenisstraf en die zich aan de detentie hebben onttrokken,
bijvoorbeeld door niet terug te keren van verlof, behoren tot de
categorie arrestanten.

Strafrechtketen 2021
Bijlage strafrechtketenmonitor

De aantallen in deze tabellenbijlage zijn afgerond op honderdtallen. De procenten zijn afgerond op gehele procenten.
Figuur 1.1 Door politie geregistreerde misdrijven
Geregistreerde misdrijven
1.400.000
1.200.000
1.000.000
800.000
600.000
400.000
200.000
0
2011

2012

2013

2014

2015*

2016*

Geregistreerde misdrijven

2017*

2018*

2019*

2020*

2021*

Bron: SKM
*incl. meldingen online fraude vanaf medio 2015

w.v. klassieke vormen van criminaliteit

2011

2012

2013

2014

2015*

2016*

2017*

2018*

2019*

2020*

2021*

Geregi­streerde misdrijven

1.161.100

1.112.700

1.066.800

990.700

960.800

912.500

815.500

766.600

800.600

796.200

739.600

w.v. klassieke vormen van criminaliteit

1.159.200

1.108.200

1.064.400

988.700

926.800

857.100

764.000

711.200

728.000

682.500

629.100

mei 2022

dsk

36

Figuur 1.2 Aanmeldingen bij Slachtofferhulp
Slachtofferhulp
300.000
250.000
200.000
150.000
100.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

236.700

238.200

226.400

215.000

222.100

210.500

207.90

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

324.700

353.400

309.800

309.600

323.900

331.400

458.900

Aanmeldingen bij
SHN

50.000
0
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Aanmeldingen bij SHN

2021

Bron: SHN

Figuur 1.3 Geconstateerde overtredingen
Geconstateerde overtredingen
500.000
400.000
300.000
200.000
100.000

Gecon­stateerde
overtredingen

0
2015

2016

2017

Geconstateerde overtredingen

2018

2019

2020

2021

Bron: SKM

mei 2022

dsk

37

Figuur 1.4 Uitstroom opsporingsfase
Opsporingsfase
500.000
Misdrijven

400.000
300.000

Beslissingen
opsporings­instanties

200.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

286.800

267.800

243.100

237.500

242.300

218.600

210.400

100.000
0

Overtredingen
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Beslissingen opsporingsinstanties

Beslissingen
opsporings­instanties

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

324.700

353.400

309.800

309.600

323.900

331.400

458.900

Bron: SKM

Figuur 1.5 Uitstroom naar type beslissing
Misdrijven

Opsporingsfase
19%

21%

80%
60%

71%

69%

72%

76%

87%

91%

78%

0%

18%

20%

17%

6%

5%

5%

15%
4%

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Onvoorw sepot

6%

5%

5%

4%

4%

4%

25%

23%

26%

4%

Reprimande

Halt (incl. Halt+)

3%

4%

4%

3%

3%

3%

2%

Halt (incl. Halt+)

Repri­mande

2%

2%

2%

2%

2%

2%

3%

76%

71%

73%

75%

72%

76%

Strafbeschikking

Onvoorw sepot

18%

20%

17%

15%

3%

0%

0%

Inzenden OM

71%

69%

72%

76%

87%

91%

90%

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

78%

76%

71%

73%

75%

72%

76%

3%
4%

4%

4%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Misdrijven

26%

23%

90%

40%
20%

2015
Straf­beschikking

Inzenden OM

100%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Overtredingen

Overtredingen
Bron: SKM

Straf­beschikking
Halt (incl. Halt+)

3%

3%

3%

2%

2%

2%

1%

Inzenden OM

19%

21%

26%

25%

23%

26%

23%

» Absolute aantallen

mei 2022

dsk

38

Figuur 1.6 Uitstroom vervolgingsfase
Vervolgingsfase

Misdrijven

250.000
200.000

Beslissingen OM
initiële stroom

150.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

192.400

183.700

177.600

167.600

185.000

165.300

168.500

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

64.000

72.800

76.300

77.400

74.300

73.000

94.700

100.000

Overtredingen

50.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Beslissingen OM
initiële stroom

Bron: OM/DSK

Beslissingen OM initiële stroom

Figuur 1.7 Uitstroom naar type beslissing
Misdrijven
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Straf­beschik­king/ transactie

22%

22%

22%

22%

19%

19%

19%

Dagvaarden

Voorw sepot

5%

5%

5%

5%

5%

7%

6%

Onvoorw sepot

Onvoorw sepot

19%

20%

17%

19%

28%

31%

31%

Dag­vaarden

53%

51%

54%

52%

48%

42%

44%

Overig

1%

1%

2%

1%

1%

0%

0%

Vervolgingsfase
100%
80%

Overig
30%
53%

51%

54%

52%

48%

42%

44%

60%
40%

11%
19%

20%

17%

19%

22%

22%

22%

22%

28%

31%

47%
19%

19%

24%

35%

35%

20%

20%

44%

44%

24%

26%

25%

41%

16%

Voorw sepot
Strafbeschikking/ transactie

31%

20%
0%

41%

21%

45%

42%

53%

51%

Overtredingen

19%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Straf­beschik­king/ transactie
Bron: OM/DSK

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

47%

45%

44%

44%

42%

53%

51%

Voorw sepot

1%

1%

1%

1%

1%

0%

0%

Onvoorw sepot

11%

24%

20%

20%

16%

26%

25%

Dag­vaarden

41%

30%

35%

35%

41%

21%

24%

Overig

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

» Absolute aantallen

mei 2022

dsk

39

Figuur 1.8 Uitstroom berechtingsfase in 1e aanleg
Berechtingsfase

Misdrijven

120.000
100.000

Vonnissen ZM initiële stroom

80.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

101.800

94.400

96.400

88.700

88.800

69.800

73.500

60.000

Overtredingen

40.000
20.000
0

Vonnissen ZM initiële stroom
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Vonnissen ZM initiële stroom

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

25.900

22.000

26.500

27.100

30.700

15.000

22.500

Bron: OM/DSK

Misdrijven

Figuur 1.9 Uitstroom naar inhoud vonnis
Berechtingsfase
100%
10%

10%

9%

9%

8%

7%

8%

7%

5%

3%

3%

4%

5%

4%

Vrijspraak

85%

86%

87%

88%

88%

90%

88%

87%

88%

91%

93%

91%

89%

86%

2018

2019

2020

2021

Schuldig met straf

85%

86%

87%

88%

88%

90%

88%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

Vrijspraak

10%

10%

9%

9%

8%

7%

8%

1%

1%

0%

0%

1%

1%

1%

Overig (excl. voegen)

2%

1%

1%

1%

2%

0%

1%

Schuldig met straf

Overtredingen

20%
0%

2017

Ontslag van rechts­vervolging

Schuldig zonder straf

60%

2016

Schuldig zonder straf

Ontslag van rechtsvervolging

80%

40%

Overig (excl. voegen)

2015

Schuldig met straf
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

87%

88%

91%

93%

91%

89%

86%

Schuldig zonder straf

3%

3%

4%

3%

3%

5%

10%

Vrijspraak

7%

5%

3%

3%

4%

5%

4%

Ontslag van rechts­vervolging

1%

1%

0%

0%

0%

1%

0%

Overig (excl. voegen)

2%

3%

2%

1%

2%

1%

1%

Bron: OM/DSK

» Absolute aantallen

mei 2022

dsk

40

Figuur 1.10 1e inhoudelijke beslissingen keten
Ketenbeeld
500.000

Misdrijven

400.000
300.000

Beslissingen initiële stroom

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

276.000

267.600

246.000

225.800

216.700

184.900

189.300

200.000

Overtredingen

100.000
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Beslissingen initiële stroom

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

326.300

351.700

304.100

309.600

323.800

318.500

448.100

Bron: DSK/OM - SKM

Ketenbeslissingen initiële stroom

Misdrijven

Figuur 1.11 Beslissingen per ketenfase
Ketenbeeld
100%
80%

37%

35%

39%

39%

41%

38%

39%

8%

6%

12%

14%

9%

9%

9%

5%

5%

16%

16%

13%

18%

16%

1e inhoudelijke beslissing
in vervolgingsfase

60%
33%

33%

40%
20%
0%

33%

35%
45%

52%

50%

80%

79%

75%

75%

1e inhoudelijke beslissing
in berechtingsfase

77%

77%

79%

1e inhoudelijke beslissing
in opsporingsfase

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

e

1 inhoudelijke beslissing in
opsporingsfase

30%

31%

27%

25%

14%

11%

11%

1e inhoudelijke beslissing in
vervolgingsfase

33%

33%

33%

35%

45%

52%

50%

1e inhoudelijke beslissing in
berechtingsfase

37%

35%

39%

39%

41%

38%

39%

Overtredingen
30%

31%

27%

25%

14%

11%

11%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Bron: DSK/OM - SKM

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1e inhoudelijke beslissing in
opsporingsfase

80%

79%

75%

75%

77%

77%

79%

1e inhoudelijke beslissing in
vervolgingsfase

12%

14%

16%

16%

13%

18%

16%

1e inhoudelijke beslissing in
berechtingsfase

8%

6%

9%

9%

9%

5%

5%

» Absolute aantallen

mei 2022

dsk

41

Figuur 1.12 Beslissingen in de keten naar inhoud
Misdrijven
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Schuldig (met en zonder straf)

62%

60%

65%

64%

68%

67%

67%

Vrijspraak

4%

3%

3%

3%

3%

3%

3%

Onvoorw sepot

33%

35%

30%

31%

28%

30%

29%

Overig (excl. voegen)

1%

1%

2%

2%

1%

1%

1%

Ketenbeeld
100%

2%

33%

80%

30%

35%

31%

28%

30%

5%

5%

4%

5%

6%

5%

Overig (excl. voegen)
Onvoorw sepot

29%

Vrijspraak
Schuldig (met en zonder straf)

60%
97%

40%
62%

60%

65%

64%

68%

67%

94%

94%

95%

96%

94%

94%

67%

Overtredingen

20%
0%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Schuldig (met en zonder straf)

97%

94%

94%

95%

96%

94%

94%

Vrijspraak

1%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Bron: SKM

Onvoorw sepot

2%

5%

5%

5%

4%

6%

5%

Overig (excl. voegen)

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

» Absolute aantallen

Figuur 1.13 Piketmeldingen (o.b.v. declaraties) en toevoegingen
Rechtsbijstand

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

100.000

Afgegeven piketdiensten

107.800

105.600

106.200

91.500

104.900

94.800

82.800

80.000

Ambtshalve afgegeven
toevoegingen

45.200

43.100

40.900

38.800

38.700

36.600

37.800

Regulier afgegeven
toevoegingen

80.600

79.300

79.400

76.500

76.200

69.100

70.100

120.000

60.000
40.000
20.000
0

2015

2016

2017

Afgegeven piketdiensten
Regulier afgegeven toevoegingen

2018

2019

2020

2021

Ambachtshalve afgegeven toevoegingen

Bron: SKM

mei 2022

dsk

42

Figuur 2.1 Doorlooptijd standaardzaken
Doorlooptijd
Doorlooptijd standaardzaken

Misdrijven

60%
54%

50%

57% 57%

55%

47%

40%

% binnen 30 dagen

46%

2016

2017

2018

2019

2020

2021

33%

28%

26%

27%

28%

25%

22%

41%

30% 33%
20%

28% 26% 27% 28%
25%

Overtredingen
22%

% binnen 30 dagen

10%
0%

2015

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

% binnen 30 dagen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

41%

47%

54%

57%

57%

55%

46%

Bron: DSK

Figuur 2.2 Doorlooptijd zaken voor de rechter
Doorlooptijd
Doorlooptijd in maanden, van 1e verhoor tot vonnis bij de rechter

Misdrijven

20
16

15

17
15
13

10
9

8

9

9

9

10

14

14

15

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Gemiddeld aantal
maanden

9

8

9

9

9

10

10

75% van de zaken

14

11

11

11

10

13

14

10

Overtredingen

5
0

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven
Gemiddeld aantal maanden

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Gemiddeld aantal
maanden

16

16

14

13

14

14

15

75% van de zaken

20

22

19

16

19

18

20

Bron: DSK

mei 2022

dsk

43

Figuur 2.3 Doorlooptijd Overtredingen
Doorlooptijd (dagen)

Overtredingen

600
500

422

377

400

399

300

Afdoening OM

457

430

323

287

214

200

2018

Afdoening OM
2018

2019

2020

Gemiddelde

321

214

399

Mediaan

107

94

137

222

100
0

Overtredingen

421

385
334

321

Vonnis rechter

2019

2020

2021

2018

2019

2020

2021

334

377

422

430

457

222

287

323

385

421

137

107

94

2018

2019

Gemiddelde

Vonnis rechter

2020

2021

Bron: OM/DSK

Mediaan

Figuur 2.4 Doorlooptijd Ondermijning
Doorlooptijd (dagen)

Ondermijning

1.200

Vonnis rechter

1.000 922 891

904 937

981

977
847

800

Afdoening OM

909

851
673

732

665

720

816
716

Ondermijning
Afdoening OM

750

600

2018

2019

2020

2021

2018

2019

2020

2021

Gemiddelde

922

904

981

977

891

937

847

909

Mediaan

673

665

851

816

732

720

716

750

400
200
0

2018

2019

2020

Gemiddelde

2021

2018

2019

2020

Mediaan

2021

Bron: OM/DSK

mei 2022

Vonnis rechter

dsk

44

Figuur 2.5 Doorlooptijd Verkeer
Doorlooptijd - Verkeer (6WVW)

100%
80%
75% 76%

60%

80% 80%
plegen - 1e zitting

40%
20%
0%

% binnen 360 dagen
17%

22%

2018

2019

2020

2021

17%

22%

10%

14%

75%

75%

75%

80%

% binnen 90 dagen

10% 14%

norm

2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
plegen - 1e zitting

1e zitting - vonnis rechter
2018

2019

2020

2021

75%

76%

80%

80%

75%

75%

75%

80%

1e zitting - vonnis rechter

% binnen 360 dagen
% binnen 90 dagen
norm

Bron: OM/DSK

Figuur 2.6 Doorlooptijd Zeden
Zeden

Doorlooptijd - Zeden

100%
80%

70% 74%

60%
40% 36% 38% 37% 33%

47%

52%

67%

73%

% binnen 60 dagen
% binnen 120 dagen
% binnen 90 dagen

42% 44% 39% 41% 42% 38%

% binnen 180 dagen

Instroom - accoord beoordeling

2018

2019

2020

2021

36%

38%

37%

33%

80%

80%

80%

80%

% binnen 60 dagen
norm

norm

2018

2019

2020

2021

47%

52%

42%

44%

80%

80%

80%

80%

Zeden

20%
0%

Instroom - 1e zitting

% binnen 180 dagen

Accoord beoordeling - 1e zitting
2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
instroom 1e zitting

instroom - accoord
beoordeling

accoord beoordeling 1e zitting

1e zitting eindvonnis

Bron: OM/DSK

% binnen 210 dagen

2018

2019

2020

2021

39%

41%

42%

38%

% binnen 90 dagen
norm

mei 2022

1e zitting - eindvonnis

dsk

45

80%

80%

80%

80%

2018

2019

2020

2021

70%

74%

67%

73%

80%

80%

80%

80%

Figuur 2.7 Doorlooptijd Zeden en Kinderpornografie
Doorlooptijd - Zeden en Kinderpornografie

100%

% binnen 180 dagen

80%
60%

norm

58%

40%

55%
44%

2019 2020 2021

26%

2018 2019 2020

Zeden
kennisname - inzenden OM

Zeden
kennisname - inzenden OM

Kinderpornografie
kennisname - inzenden OM

2018

2019

2020

2021

2018

2019

2020

2021

58%

55%

44%

46%
32%

51%

42%

26%

80%

80%

80%

80%

% binnen 210 dagen

42%

32%

2018

% binnen 180 dagen

51%

46%

20%
0%

Zeden/kinderpornografie

% binnen 210 dagen

norm

80%

80%

80%

80%

2021

Kinderpornografie
kennisname - inzenden OM

Bron: OM/DSK

Figuur 2.8 Doorlooptijd Jeugd
Doorlooptijd - Jeugd

% binnen 90 dagen

80%
60%
40%

% binnen 180 dagen

61%

60% 59%

57%
43% 46%

53% 52%

norm

51% 54%
38%

20%
0%

1e verhoor - datum
ontvangst pv

% binnen 30 dagen

100%

% binnen
30 dagen

1e verhoor 1e beoordeling

2018

2019

2020

2021

61%

57%

43%

46%

% binnen
90 dagen

31%

1e verhoor - vonnis rechter

2018

2019

2020

2021

60%

59%

53%

52%

% binnen
180 dagen
2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
1e verhoor datum ontvangst pv

1e verhoor 1e beoordeling

1e verhoor vonnis rechter

norm

80%

Bron: OM/DSK

mei 2022

dsk

46

80%

80%

80%

80%

80%

80%

80%

2018

2019

2020

2021

51%

54%

38%

31%

80%

80%

80%

80%

Figuur 2.9 Doorlooptijd Hoger beroep
Doorlooptijd - Hoger beroep

Alle HB zaken inzendtermijn

% binnen 4 maanden

100%

% binnen 180 dagen

80%

norm

71%

60%

% binnen 4 maanden

65% 64% 61%

2018

2019

2020

2021

71%

65%

64%

61%

100%

100%

100%

100%

% binnen 180 dagen

40%
34%

20%

Artikel 12
ontvangst - beslissing

norm

2018

2019

2020

2021

34%

30%

26%

11%

90%

90%

90%

90%

30% 26%
11%

0%

2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021
inzendtermijn
Alle HB-zaken

ontvangst - beslissing
Artikel 12

Bron: OM/DSK

Figuur 3.1 Herinstroom in de keten
Herinstroom
100.000

Misdrijven

Herinstroom - verzetten/
niet executeerbare zaken
na beslissing opsporing

80.000

Herinstroom - verzetten/
niet executeerbare zaken
na beslissing OM

60.000
40.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Herinstroom - verzetten/niet executeerbare
zaken na beslissing opsporing

5.600

7.900

4.600

4.200

3.600

3.900

3.200

Herinstroom - verzetten/niet executeerbare
zaken na beslissing OM

11.200

9.600

8.000

11.000

11.900

10.700

8.600

2020

2021

20.000
0

Overtredingen
2015
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Bron: OM/DSK

mei 2022

2016

2017

2018

2019

Herinstroom - verzetten/niet executeerbare 49.600 42.000 35.200
zaken na beslissing opsporing

34.300 40.400 54.500 46.400

Herinstroom - verzetten/niet executeerbare 27.500 16.800 10.900
zaken na beslissing OM

12.800

dsk

47

9.600

7.000

8.100

Misdrijven

Figuur 3.2 Herinstroom – beslissing vervolgingsfase
Herinstroom - Vervolgingsfase
100%

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Strafbeschikking/ transactie

4%

8%

8%

6%

8%

9%

9%

Voorwaardelijk sepot

0%

0%

0%

0%

1%

2%

1%

Overig

80%
60%

2015

52%
63%

62%

50%

50%

42%

30%
46%

47%

50%
64%

54%

47%

63%

Dagvaarden/ oproeping

Onvoorwaardelijk sepot

33%

40%

30%

44%

40%

47%

44%

Onvoorwaardelijk sepot

Dagvaarden/ oproeping

63%

52%

62%

50%

50%

42%

46%

Overig

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Voorwaardelijk sepot

40%
40%

20%

33%

0%

4%

8%

30%

8%

44%

40%

47%

47%

46%
31%

6%

8%

9%

Strafbeschikking/ transactie

62%
44%

9%

6%

5%

4%

43%

3%

Overtredingen

44%
33%
4%

8%

8%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Strafbeschikking/ transactie

6%

4%

5%

3%

4%

8%

8%

Voorwaardelijk sepot

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Onvoorwaardelijk sepot

47%

46%

31%

43%

33%

62%

44%

Dagvaarden/ oproeping

47%

50%

64%

54%

63%

30%

47%

Overig

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Bron: OM/DSK

» Absolute aantallen
Figuur 3.3 Herinstroom – beslissing berechtingsfase
Misdrijven
Herinstroom - Berechtingsfase
100%
80%

14% 12% 11% 12%
16% 15% 14%

8%

7%

9%

8%

6%

6%

5%

40%

79% 79% 80% 79%
72% 73% 77%

87% 88% 85%

Schuldig zonder straf

2017

2018

2019

2020

2021

Schuldig met straf

72%

73%

77%

79%

79%

80%

79%

7%

6%

5%

4%

5%

5%

5%

Vrijspraak

16%

15%

14%

14%

12%

11%

12%

Ontslag van rechtsvervolging

1%

1%

1%

0%

1%

1%

0%

Overig (excl. voegen)

4%

5%

4%

3%

3%

3%

4%

Vrijspraak
83% 84% 80% 84%

2016

Schuldig zonder straf

Overig (excl. voegen)
Ontslag van rechtsvervolging

60%

2015

Schuldig met straf

20%
0%

Overtredingen
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

Bron: OM/DSK

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Schuldig met straf

83%

84%

80%

84%

87%

88%

85%

Schuldig zonder straf

7%

5%

7%

5%

5%

4%

9%

Vrijspraak

8%

7%

9%

8%

6%

6%

5%

Ontslag van rechtsvervolging

1%

1%

1%

1%

0%

1%

0%

Overig (excl. voegen)

2%

2%

3%

2%

2%

1%

1%

» Absolute aantallen

mei 2022

dsk

48

Misdrijven

Figuur 4.1 Opgelegde sancties
Ketenbeeld
100%

7%

7%

7%

7%

7%

10%

1%
4%

9%

2%
4%

2%
5%

1%
4%

2%
4%

1%
3%

1%
2%

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Vrijheidsbenemende sancties

20%

20%

20%

20%

21%

21%

21%

Geldelijke sancties

47%

45%

44%

44%

44%

44%

42%

Taakstraffen

27%

28%

29%

28%

28%

26%

27%

Overige interventies

7%

7%

7%

7%

7%

10%

9%

2019

2020

2021

Overige interventies
Taakstraffen

80% 27% 28% 29% 28% 28% 26% 27%

Geldelijke sancties
60%
40%

Vrijheidsbenemende sancties

93% 93% 92% 92% 92% 95% 95%

47% 45% 44% 44% 44% 44% 42%

Overtredingen
2015

20%
20% 20% 20% 20% 21% 21% 21%

0%

1%

1%

2%

2%

2%

1%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Misdrijven

Overtredingen

2017

2018

Vrijheidsbenemende sancties

1%

1%

2%

2%

2%

1%

1%

Geldelijke sancties

93%

93%

92%

92%

92%

95%

95%

Taakstraffen

4%

4%

5%

4%

4%

3%

2%

Overige interventies

1%

2%

2%

1%

2%

1%

1%

1%

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

2016

Bron: DSK/OM - SKM

» Absolute aantallen

Figuur 5.1 Verzonden beschikkingen WAHV-overtredingen
WAHV-overtredingen
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Geautomatiseerde
controles

7.727.200

9.080.200

8.838.500

8.778.900

7.838.800

7.223.200

7.524.700

Staandehoudingen

241.700

357.500

385.000

403.600

530.700

556.300

499.400

10.000.000
8.000.000
6.000.000
4.000.000
2.000.000
0

2015

2016

2017

Geautomatiseerde controles

2018

2019
Staandehoudingen

2020

2021
Bron: SKM

mei 2022

dsk

49

Figuur 6.1 Instroom en bezetting DJIIn verband met kleine aantallen is de afronding op vijftallen in plaats van op honderdtallen.

6.000

20.000

4.000
2.000

10.000
0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

400

2.000
1.500

300

1.000

200
100

500

0

0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Instroom GW - arrestanten en/of zelfmelders

Instroom JJI - arrestanten en/of zelfmelders

Instroom GW - preventieve hechtenis
Bezetting GW

Instroom JJI - preventieve hechtenis
Bezetting JJI

Bezetting GW

2021

FPC

160

0

1.400

120

1.200

100

1.000

80

800

60

600

40

400

20

200

0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Instroom FPC
Bezetting FPC

Bron: DJI/SKM

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

8.590

8.160

8.205

8.550

9.115

8.575

8.590

Instroom GW - preventieve hechtenis

13.780

13.350

13.345

13.110

13.965

12.845

12.170

Instroom GW - arrestanten en/of zelfmelders

24.670

19.705

18.280

17.745

17.490

8.890

12.605

Bezetting JJI

430

430

395

405

450

455

465

Instroom JJI - preventieve hechtenis

1.210

1.235

1.165

1.295

1.430

1.430

1.235

Instroom JJI - arrestanten en/of zelfmelders

230

205

270

490

490

230

240

Bezetting FPC

1.480

1.385

1.330

1.310

1.330

1.405

1.490

Instroom FPC

100

110

120

140

145

160

150

mei 2022

1.600

140

dsk

50

0

Bezettingsaantallen

30.000

500

Bezettingsaantallen

8.000

40.000

JJI

2.500

Bezettingsaantallen

Instroomaantallen

10.000

Instroomaantallen

GW

50.000

Instroomaantallen

Dienst Justitiële Inrichtingen

Figuur 6.2 Uitgevoerde taakstraffen 3RO
3 Reclasseringsorganisaties
40.000
35.000
30.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Taakstraffen 3RO

36.800

33.000

32.100

31.500

32.600

17.100

29.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Taakstraffen RvdK

7.800

7.300

7.100

6.900

6.000

4.100

4.900

25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Taakstraffen 3RO

2021
Bron: SKM

Figuur 6.3 Uitgevoerde taakstraffen RvdK
Raad voor de kinderbescherming
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

2015

2016

Taakstraffen Rvdk

2017

2018

2019

2020

2021
Bron: SKM

mei 2022

dsk

51

Figuur 6.4 Uitgevoerde Halt-afdoeningen
Halt
18.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Halt-afdoeningen

17.000

16.400

17.000

14.900

15.700

13.800

10.400

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Geldboetes

72.000

60.400

60.500

62.600

59.800

45.000

44.600

Geldsomstraf­beschikkingen

351.900

371.600

310.000

346.400

391.600

292.500

384.200

Geldsomtransacties

10.600

6.400

30.400

4.000

3.100

2.300

7.900

16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Halt-afdoeningen

2021
Bron: SKM

Figuur 6.5 Behandelde geldelijke sancties CJIB
Centraal Justitieel Incassobureau
500.000

Schadevergoedingsmaatregelen
Ontnemingsmaatregelen

400.000

Geldsomtransacties
Geldsomstrafbeschikkingen

300.000

Geldboetes

200.000

Ontnemingsmaatregelen

900

1.000

1.000

1.200

1.100

1.200

1.200

Schadevergoedings­
maatregelen

13.000

12.900

13.200

12.500

12.000

9.400

9.400

100.000
0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021
Bron: SKM

mei 2022

dsk

52

Misdrijven

Niet in behandeling genomen registraties*

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

530.800

513.900

394.300

434.100

405.200

403.500

360.300

Uitscreeningspercentage

55%

56%

48%

57%

51%

51%

49%

Opgehelderde delicten

243.700

232.400

213.100

214.400

227.800

216.400

212.300

Ophelderingspercentage

25%

25%

26%

28%

28%

27%

29%

Afgeronde onderzoeksdossiers

417.500

408.300

374.800

369.600

381.900

362.900

344.600

wv met 1 of meer verdachten

233.800

234.200

209.100

216.300

231.600

219.700

222.900

wv zonder verdachten

183.700

174.100

165.800

153.300

150.300

143.200

121.700

Vroegtijdig beëindigde onderzoeksdossiers

19.700

19.400

21.000

25.800

36.500

58.300

70.900

*2019 voor delicttype 'fraude met online handel' o.b.v. datum kennisname, 2020 alle delicten o.b.v. datum kennisname

Figuur 1.5

Misdrijven

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Beslissingen opsporingsinstanties

286.800

267.800

243.100

237.500

242.300

218.600

210.400

324.700

353.400

309.800

309.600

323.900

331.400

458.900

Strafbeschikking

16.500

14.100

12.800

9.500

10.100

8.100

8.700

253.400

269.500

219.300

224.900

241.500

238.400

348.600

Halt (incl. Halt+)

8.800

9.600

9.000

7.200

8.000

6.400

5.000

9.000

9.500

8.600

7.300

7.900

7.100

4.800

Reprimande

5.700

5.900

5.000

5.100

5.800

4.400

6.400

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

Onvoorwaardelijk sepot

52.500

54.300

40.800

35.600

6.900

800

600

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

Inzenden OM

203.200

183.900

175.500

180.100

211.500

198.900

189.600

62.400

74.400

81.900

77.500

74.500

85.900

105.500

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Beslissingen OM initiële stroom

192.400

183.700

177.600

167.600

185.000

165.300

168.500

64.000

72.800

76.300

77.400

74.300

73.000

94.700

Strafbeschikking/transactie

42.700

41.300

39.700

37.100

35.800

31.800

32.700

30.400

32.700

33.900

34.300

31.300

38.700

48.000

Voorwaardelijk sepot

9.600

8.900

9.000

8.700

8.900

11.400

10.000

700

500

500

500

500

300

300

Onvoorwaardelijk sepot

36.500

37.100

30.600

32.100

51.300

51.700

51.800

7.000

17.500

15.000

15.300

11.700

18.900

23.700

Dagvaarden

101.800

94.400

95.600

87.800

87.900

69.900

73.600

25.900

22.000

26.600

27.000

30.600

15.000

22.600

Overig

1.800

1.900

2.700

1.800

1.000

600

500

0

0

200

200

100

100

100

Figuur 1.7

Misdrijven

« Terug

Overtredingen

mei 2022

dsk

53

« Terug

Misdrijven

Overtredingen

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Vonnissen ZM initiële stroom

101.800

94.400

96.400

88.700

88.800

69.800

73.500

25.900

22.000

26.500

27.100

30.700

15.000

22.500

Figuur 1.9

2015
Schuldig met straf

79.600

73.900

75.700

70.400

70.200

54.100

56.100

22.500

19.400

24.100

25.100

27.900

13.300

19.200

Schuldig zonder straf

2.300

1.800

1.700

1.400

1.400

1.200

1.400

900

700

900

700

1.000

800

2.100

Vrijspraak

9.700

8.900

8.200

6.900

6.000

4.500

5.400

1.800

1.100

900

900

1.100

700

900

Ontslag van rechtsvervolging

600

500

400

400

400

400

400

100

200

100

100

200

100

100

Voegen ter terechtzitting

8.200

8.200

9.200

8.400

9.400

9.500

9.900

100

100

0

100

100

100

100

Overig

1.500

1.100

1.200

1.200

1.300

200

300

500

600

500

200

500

100

200

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Figuur 1.11

Misdrijven

Overtredingen

Beslissingen initiële stroom

276.000

267.600

246.000

225.800

216.700

184.900

189.300

326.300

351.700

304.100

309.600

323.800

318.500

448.100

e

1 inhoudelijke beslissing in
opsporingsfase

83.600

84.000

67.600

57.400

30.800

19.700

20.800

262.400

279.000

227.900

232.200

249.400

245.500

353.400

1e inhoudelijke beslissing in
vervolgingsfase

90.600

89.300

82.000

79.800

97.000

95.400

94.900

38.100

50.700

49.700

50.300

43.700

57.900

72.100

1e inhoudelijke beslissing in
berechtingsfase

101.800

94.400

96.400

88.700

88.800

69.800

73.500

25.900

22.000

26.500

27.100

30.700

15.000

22.500

« Terug
Misdrijven

Figuur 1.12

« Terug

2015

2016

2017

2018

Beslissingen initiële stroom

276.000

267.600

246.000

Schuldig (met en zonder straf)

165.200

155.600

153.000

Overtredingen
2019

2020

2021

2015

225.800

216.700

139.400

140.200

2016

184.900

189.300

326.300

351.700

117.300

120.400

316.800

332.200

2017

2018

2019

2020

2021

304.100

309.600

287.400

292.800

323.800

318.500

448.100

310.200

298.600

423.100

Vrijspraak

9.700

8.900

8.200

6.900

6.000

4.500

5.400

1.800

1.100

900

900

1.100

700

900

Onvoorwaardelijk sepot

89.000

91.500

71.400

67.700

58.200

52.500

52.400

7.000

17.500

15.000

15.300

11.700

18.900

23.700

Overig (incl. voegen)

12.100

11.700

13.400

11.800

12.200

10.600

11.100

800

900

800

600

900

300

400

mei 2022

dsk

54

« Terug

Figuur 3.2

Misdrijven

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Beslissingen OM op verzetten of
niet executeerbare zaken

19.700

17.000

12.900

15.900

14.800

14.300

13.600

72.100

58.100

49.400

57.300

48.100

42.900

60.900

Strafbeschikking/transactie

700

1.300

1.000

900

1.200

1.200

1.200

4.000

2.500

2.400

1.900

2.100

3.400

5.000

Voorwaardelijk sepot

0

0

0

100

200

300

200

100

0

0

0

0

0

0

Onvoorwaardelijk sepot

6.500

6.800

3.800

7.000

5.900

6.700

5.900

34.100

26.500

15.100

24.500

15.800

26.500

26.900

Dagvaarden/oproeping

12.500

8.800

8.000

7.900

7.500

6.000

6.300

33.900

29.000

31.800

30.900

30.100

13.000

28.900

Overig

0

0

0

0

100

0

100

0

0

0

0

0

0

0

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Vonnissen ZM op verzetten of
niet executeerbare zaken

12.500

8.800

8.000

7.900

7.500

6.000

6.300

33.900

29.000

31.700

30.900

30.100

13.000

28.900

Schuldig met straf

8.900

6.300

6.100

6.000

5.500

4.400

4.500

28.000

24.300

25.500

25.900

26.100

11.400

24.400

Figuur 3.3

Misdrijven

Overtredingen

Schuldig zonder straf

900

500

400

300

400

300

300

2.400

1.500

2.200

1.500

1.400

500

2.500

Vrijspraak

1.900

1.300

1.100

1.000

800

600

700

2.700

2.100

2.700

2.500

1.800

800

1.500

Ontslag van rechtsvervolging

100

100

100

0

0

0

0

200

400

200

200

100

100

100

Voegen ter terechtzitting

200

200

100

200

600

600

700

100

100

0

0

0

0

0

Overig

500

500

300

200

200

200

200

600

700

1.100

700

700

200

300

Misdrijven

Figuur 4.1

« Terug

« Terug

Overtredingen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal sancties/maatregelen
opgelegd (in 1e aanleg) - zowel n.a.v.
1e inhoudelijke beslissing als n.a.v.
verzetten of niet executeerbare
zaken*

196.300

185.200

186.800

176.900

173.600

141.800

147.600

348.200

365.000

316.600

321.800

341.300

315.500

449.500

Vrijheidsbenemende sancties/
maatregelen (vw en onvw)

38.700

37.100

36.900

35.800

36.200

29.300

31.600

4.900

4.500

6.500

7.500

7.800

2.900

5.500

Geldelijke sancties of
maatregelen

91.400

83.700

82.000

78.300

76.700

61.900

61.800

324.500

339.100

290.200

296.600

314.100

299.200

428.400

Taakstraffen

52.600

51.300

54.400

50.300

47.900

37.100

40.400

14.400

15.200

15.100

13.500

14.100

9.400

10.600

Overige interventies
(bv rij-ontzeggingen)

13.500

13.200

13.500

12.500

12.900

13.500

13.800

4.400

6.200

4.900

4.300

5.300

4.000

5.000

*	Dit zijn alle sancties/maatregelen die n.a.v. de beslissingen genomen door de diverse opsporingsinstanties, het OM of het vonnis van de rechter zijn opgelegd. Het kan voorkomen dat dit zowel een sancties is die in 1e instantie is opgelegd, als ook de
sanctie die volgt uit de beslissing op verzet of na het niet kunnen executeren van een eerder opgelegde sanctie. Dit is niet te onderscheiden. Voorts speelt mee dat bij verzet of bezwaar dit geen opschortende werking heeft op de uitvoering van de
opgelegde sanctie of maatregel in 1e aanleg. Bij het niet kunnen executeren van een opgelegde sanctie is het evident dat de organisatie belast met de ten uitvoerlegging van de sanctie of maatregel inspanningen heeft gepleegd. In beide gevallen is het
waardevol/zinvol om het totaal aantal sancties en maatregelen in beeld te brengen, daar dit een goed beeld geeft van alle inspanningen die van de organisaties in de ten uitvoerlegging worden verlangd.

mei 2022

dsk

55

« Terug