Inspectie SZW I Jaarplan 2021

4.3 Activiteiten in 2021

Gezond en veilig werk
niet altijd een wettelijke basis. Een voorbeeld hiervan zijn de

een gezonde en veilige werkplek voor werknemers. Daarmee

coronaprotocollen. De Inspectie zette zich in om tot een

versterkt de Inspectie haar kennispositie. Indien de onder-

Arbozorg en veiligheidscultuur

juridisch houdbare aanpak te komen. Dat deed ze onder meer

zoeksbevindingen daartoe aanleiding geven zet de Inspectie

De Inspectie zet in 2021 opnieuw in op naleving van de

door haar werkwijze zodanig aan te passen dat de op
coronaproblematiek gerichte arbocatalogi versneld kunnen

gerichte interventies in.

wijst de Inspectie werkgevers in specifieke subsectoren op het

worden getoetst. Ook zette ze zich in om concretere normen

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)

belang van een goede invulling van de RIE7E, het plan van
aanpak en het basiscontract als basis voor veilig en gezond

(met daarbij komende bevoegdheden) in de tijdelijke

In het kader van de ingezette levensloopbenadering staat
zozi in het teken van mantelzorgers in de leeftijdsgroep 45+.

werk. Daarnaast besteedt de Inspectie bij de actieve inspecties

wetgeving te laten opnemen. Vanwege de grote impact van
het coronavirus op de samenleving en daarmee ook de

Deze doelgroep kan onder meer te maken krijgen met

in alle programma's aandacht aan de aanwezigheid van

werkvloer besteedt de Inspectie bijzondere aandacht aan dit

combinatiedruk werk-privé (mede door (mantel)zorgtaken)

genoemde arbokernverplichtingen en toetst waar mogelijk ook

risico. De focus ligt daarbij op de inventarisatie van dit risico in

en (leeftijds)discriminatie. De Inspectie richt zich daarnaast

de inhoudelijke kwaliteit daarvan. In 2021 wordt een in 2020

de RI&E en de beheersmaatregelen daarvoor in het plan van

op de verantwoordelijkheid van werkgevers voor PSA en het

ontwikkeld instrument gevalideerd dat een indicatie moet

aanpak. In sectoren en beroepen waar het moeilijk is om

arboproof gebruik van ICT-middelen in de thuissituatie, dat
door de coronacrisis een enorme vlucht heeft genomen. De

arbokernverplichtingen. Via voorlichting en actieve inspecties

verschaffen van de gezond- en veiligheidscultuur van kleine en

anderhalve meter afstand te houden, worden innovatieve

middelgrote organisaties. Ook onderzoekt de Inspectie of dat

oplossingen gezocht. De focus ligt in zozi op een actieve

Inspectie zal bij een groot aantal nog te selecteren bedrijven

instrument bij ongevalsonderioek kan worden toegepast. De

aanpak van het coronarisico in meerdere sectoren waar zich

de RI&E en het plan van aanpak opvragen en die beoordelen

indicatie die het instrument geeft van de gezond- en veiligheid-

bijzondere uitdagingen in de bedrijfsvoering voordoen.

op de beschreven PSA-risico's van thuiswerk en de omgang

scultuur in een bedrijf kan mede de keuze van de interventie

Ook leidt de coronacrisis tot nieuwe vormen van samenw-

met coronamaatregelen op de werkplek.

bepalen (in aanvulling op de huidige criteria van de gedifferen-

erken met onder meer veiligheidsregio's, NVWA en andere

tieerde aanpak). In de vlees- en visverwerking voert de

crisispartners. In bepaalde zorgberoepen lopen werkenden

Arbeidsmarktdiscriminatie

Inspectie systeeminspecties uit. Het arbobeleid, arbozorg-

vanwege de aard van hun werkzaamheden een verhoogde

De inzet op arbeidsmarktdiscriminatie krijgt onder meer vorm

systeem en de bijbehorende beleidscyclus ('plan-do-check-act')

kans om aan corona te worden blootgesteld, bijvoorbeeld

door de doorontwikkeling van een algoritme waarmee online

van het bedrijf worden onder de loep genomen wanneer er in

omdat zij zorgen voor besmette patiënten. De Inspectie richt

vacatures 'real time' kunnen worden gescand op discriminatie op

de afgelopen jaren meerdere ongevallen plaatsvonden. Tot slot
schaalt de Inspectie in 2021 de pilot die zich richt op het

zich daar in het bijzonder op de naleving van de aanvullende

leeftijd, sekse, en afkomst. Een ander traject is het stimuleren

regels voor een adequate bescherming van deze werkenden.

van zelfregulering van online en social media platforms die een

schriftelijk opvragen van RIE7E's, flink op.

De Inspectie gaat samen met het ministerie van Volksgezond-

rol spelen in de werving en selectie. Ook bekijkt de Inspectie of

heid, Welzijn en Sport (VWS) en de Inspectie Gezondheidszorg

verder onderzoek met 'mystery—elementen' kan bijdragen aan
het in kaart brengen van arbeidsmarktdiscriminatie. De Inspectie

Coronavirus

en Jeugd (IGJ) met het programma 'Goed werkgeverschap in de

Voor de beheersing van het maatschappelijke risico van het

zorg' verder.

streeft waar nodig gedragsverandering na via handhaving, waar

coronavirus hebben onder meer de sociale partners diverse

mogelijk via het voeren van 'het goede gesprek' en het geven van

instrumenten ontwikkeld, om zo handvatten te geven voor

Ook onderzoekt de Inspectie in 2021 in hoeverre andere

adviezen. Dit gebeurt ook samen met relevante branche- en

juist gedrag en een juiste aanpak. Deze instrumenten hebben

biologische agentia dan corona een risico kunnen zijn voor

werkgeversorganisaties en stakeholders. De afgelopen jaren

37

Inspectie SZW Jaarplan 2021

Gezond en veilig werk
hebben laten zien dat de nalevingsbereidheid na een initiële

stoffen gebruikt. Daarom heeft eind 2021 5o% van de Brzo-

specifiek team inspecteurs behandelt klachten en meldingen

inspectie hoog is. Daarom kan een focus op voorlichting en

bedrijven een initiële inspectie (stap i en 2 van het vierstap-

met betrekking tot blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Naast

bewustwording effectief zijn. Bij werkgevers wordt ook

penmodel voor inspecties op blootstelling aan gevaarlijke

de eerdergenoemde inzet bij Brzo-bedrijven richt de Inspectie

gekeken naar de procedures voor interne werving en selectie

stoffen) op CMRS-stoffen gehad en 25% een inspectie op de

zich op CRMS-stoffen die leiden tot grote ziektelast. Een van

en (de gelijke kansen bij) doorstroming binnen de organisatie.

vervolgstappen (stap 3 en 4). De Onderzoeksraad voor
Veiligheid vraagt34 aandacht voor verouderende procesveilig-

niet branche- of sectorgebonden en kan op zeer uiteenlopende

Gevaarlijke stoffen
Meer dan ioo.000 bedrijven in Nederland werken met gevaar-

heidsapparatuur ('ageing'). Het samenwerkingsverband BRZO+

wijzen plaatsvinden. In 202.1 brengt de Inspectie de risico's en

start een onderzoek naar ageing en zet interventies in om dit

de stand der techniek in kaart voor sectoren waar DME een

lijke stoffen. De bijbehorende gevaren lopen uiteen van acute

onderwerp op de agenda's te houden bij Brzo-bedrijven en

issue is. Ook zet de Inspectie interventies in om het risicobe-

gevaren (verstikking, brand, vergiftiging, bedwelming en

betrokken brancheverenigingen.

wustzijn bij sectoren en stakeholders te verhogen en voorgeschreven beheersmaatregelen toe te passen. In 2021 wordt

explosie), tot gevaren die de gezondheid op lange termijn
aantasten (kanker, longaandoeningen zoals COPD, huidziekten).

die stoffen is Dieselmotoremissie (DME). De blootstelling is

Door de lopende actualisatie van de ARIE35-regelgeving komt

eveneens een ranking opgesteld van de qua CMRS-stoffen

een groep bedrijven met procesveiligheidsrisico's in beeld die

meest risicovolle bedrijven. Dit gebeurt samen met andere

qua risico's voor de werknemersveiligheid in de buurt kunnen

toezichthouders als onderdeel van Informatiegestuurd werken
(IGW). Daarnaast vindt in 2021 een vervolgproject plaats naar

Ook in 2021 neemt de Inspectie deel aan minstens go% van de
geplande gezamenlijke inspecties in Brzo-verband.32 Dit is een

komen van Brzo-bedrijven. De Inspectie gaat in 2021 deze

van de doelstellingen van de ICF. Daarnaast leidt de uitbreiding

doelgroep nader verkennen, een inspectiemethodiek

in het kader van ICF tot grotere capaciteit om Brzo-zaken

ontwikkelen en het bestaande handhavingsbeleid ARIE

lijmen, harsen en kitten, wordt het lopende project Chroom6onderhoud voortgezet en worden herinspecties op Chroom6

strafrechtelijk op te pakken. Bedrijven worden tot Brzo-

actualiseren. Hierdoor wordt op deze categorie bedrijven een

uitgevoerd.

bedrijven bestempeld als er grotere procesveiligheidsrisico's

gerichte vorm van toezicht mogelijk.
Klusbedrijven, zonnepaneelleggers en dakkapelbouwers

spelen, maar bij deze bedrijven worden ook veel CMRS333' Het Brzo 2015 verplicht toezichthouders Brzo-bedrijven periodiek en in

afstemming met elkaar te inspecteren. In Nederland gebeurt dat in het
samenwerkingsverband BRZO+, waarin Omgevingsdiensten,
Veiligheidsregio's, Rijkswaterstaat, waterschappen ILT en Openbaar
Ministerie zijn vertegenwoordigd. Binnen het BRZO+ worden afspraken
gemaakt over de uit te voeren inspecties, de inspectiemethode,
automatiseringstools, thema's, openbare samenvattingen, gezamenlijke
inspectierapportages en opleidingen.
33 CMRS staat voor Carcinogeen (kankerverwekkend), Mutageen (schadelijk
voor het erfelijk materiaal mogelijk leidend tot erfelijke afwijkingen bij
(ongeboren) kinderen), Reprotoxisch (verminderde vruchtbaarheid en/of
effect op het ongeboren kind), Sensibiliserend (kan overgevoeligheid
(allergie) veroorzaken via het afweersysteem).

In lijn met de adviezen van de commissie Heerts intensiveert

worden via communicatie bewust gemaakt van risico's rond

de Inspectie de inzet op blootstelling aan CMRS-stoffen.
Daarbij wordt ook aandacht besteed aan het onderwerp

lopen. Opdrachtgevers die frequent asbest laten saneren,

Arbozorg, in het bijzonder de RI &E en het plan van aanpak. Een

worden benaderd om vanuit hun rol bij te dragen aan het

blootstelling aan asbest waar zij in hun werk tegenaan kunnen

voorkomen van illegale asbestverwijdering. Voor een groep
Chemie in samenwerking — Veiligheid op het industriecomplex Chemelot,
Onderzoeksraad voor Veiligheid, zoi8.
35- Bedrijven waar een bepaalde hoeveelheid gevaarlijke stoffen in
installaties aanwezig is of kan worden gevormd (ongeacht beoogde
handelingen), dienen een Aanvullende Risico-Inventarisatie en -Evaluatie
(ARIE) uit te voeren gericht op het voorkomen van zware ongevallen en op
basis daarvan een pakket maatregelen te nemen. De ARIE-regeling kent
vergelijkbare verplichtingen als Brzo 2015.
34

32

notoire niet-nalevende asbestsaneerders is er een harde
aanpak: de Inspectie gaat hen preventief stilleggen als zij
weigeren de regels na te leven.

Inspectie SZW lJaarplan 2021

Gezond en veilig werk

Om het aantal beroepsaandoeningen te kunnen terugdringen,

niet nog eens gebeurt. Verder gebruikt de Inspectie informatie

zet de Inspectie in op de ontwikkeling van een duidelijke,

uit klachten en meldingen om achterliggende oorzaken van

In de bouw- en infrasector zet de Inspectie in op goed opdracht-

breed gedragen norm voor blootstelling aan dierlijk stof,

geverschap. Zij besteedt daar vooral aandacht aan de naleving

die voor de gehele varkenshouderij gaat gelden. Ook het

ongevallen te vinden, waarmee ze bedrijven en branches kan
informeren over veiliger werken. De Inspectie gebruikt de

onderwerp mestgassen staat hoog op de agenda. De Inspectie

informatie ook om via risicoanalyses te selecteren waarop zij

uitvoeringsfase, onderhoudsfase en sloop. De Inspectie bezoekt

start in de schoonmaakbranche een onderzoek naar de

haar inspanningen het beste kan richten. Zo draagt de Inspectie

daarvoor bouwplaatsen en gaat op basis van de bevindingen het

gezondheidsrisico's die samenhangen met het gebruik van

bij aan een cultuur binnen bedrijven die gericht is op het

gesprek aan met de opdrachtgever van de desbetreffende

vernevelbare schoonmaakmiddelen en reinigen onder hoge

voorkomen van onveilig en ongezond werk. Bij een dodelijk

bouwprojecten. Deze gesprekken zetten opdrachtgevers aan om

druk (aerosolen). In 2021 richt de Inspectie zich ook op de

arbeidsongeval wordt altijd een strafrechtelijk onderzoek

hun verantwoordelijkheid te nemen en die niet over te laten aan

afvalsector. Daar kunnen zich door branden op stortplaatsen,

gestart. Ook is het mogelijk strafrechtelijke onderzoeken te

de opdrachtnemers in de keten. Niet alleen bij die ene bouw-

accubranden of recycling van materialen serieuze risico's voor

plaats, maar in het algemeen. Daarmee zorgt de Inspectie voor

werknemers en milieu voordoen.

starten als de werkgever willens en wetens de arboregels
overtreedt.

Ongevallen voorkomen, gedifferentieerd aanpakken en ervan leren

In de bouwsector nam het aantal ernstige ongevallen (ook die

opdrachtgevers. Daarnaast stimuleert de Inspectie het

Fysieke veiligheid

van de bouwprocesbepalingen die slaan op ontwerpfase,

een bredere uitstraling en dus meer effect. Komend jaar zet de
Inspectie ook in op de woningbouwcorporaties als belangrijke

De Inspectie onderzoekt ongevallen en pakt klachten op

met dodelijke afloop) de laatste jaren in ieder geval tot de

zelfregulerende vermogen in deze sector, door gesprekken met

over ongezond en onveilig werken. Dat vraagt in 2021 naar

coronacrisis niet af. De Inspectie doet daarom onderzoek naar

verwachting ongeveer de helft van de capaciteit die voor veilig
en gezond beschikbaar is. Het aantal ongevallen blijft onver-

de relatie tussen de risico's van samenloop op de bouwplaats

de branchevertegenwoordigers en de Governance Code
'Veiligheid in de Bouw'.

en ernstige ongevallen. In de agrarische sector draagt de

minderd hoog en in sectoren waar de werkdruk toeneemt,

Inspectie via focus op arbeidsveiligheid bij aan de door de

neemt vermoedelijk ook het aantal ongevallen toe. In 2021 ligt

sector zelf gestelde ambitie van 'zero accidents'. In de

distributiecentra waar veel arbeidsmigranten als uitzend-

de nadruk op de verdere invoering van de gedifferentieerde

afvalsector is het aantal ongevallen ook erg hoog. Via

krachten werken. Door taalbarrières kunnen hier onveilige

aanpak van ongevalsonderzoek. De Inspectie is in zo-18 - mede

stakeholders in deze sector en andere sectoren worden

situaties ontstaan. De Inspectie focust hierbij op aanrijdgevaar.

op verzoek van de Tweede Kamer (motie Heerma/van Haga) -

werkgevers gestimuleerd om in nieuwe arbocatalogi de stand

Om stages in de chemie- en voedingsbedrijven veiliger te laten

begonnen met onderzoek naar een nieuwe manier van het

van de wetenschap toe te passen. Hierdoor wordt veilig en

verlopen, werkt de Inspectie samen met de Samenwerkings-

afhandelen van ongevallen. Het gaat hierbij om een meerjarig

gezond werken voor de aankomende jaren concreet ingevuld.
De inspectie richt haar aandacht ook op die bedrijven in de

zich op verhuizers, omdat er risico's voor arbeidsongevallen

ontwikkelingstraject. De Inspectie zet met verschillende
interventies bedrijven ertoe aan veiliger en gezonder te gaan

Toenemende online verkopen zetten druk op werknemers bij

organisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. De inspectie richt

vlees- en visverwerking waar in de afgelopen jaren meerdere
ongevallen zijn gebeurd en neemt hun arbobeleid, arbo-

zijn bij het laden en lossen (beknelling, vallen van hoogte).

werken. Bijvoorbeeld door de toedracht van het ongeval te
onderzoeken, de onderneming indien nodig een sanctie op te

zorgsysteem en bijbehorende beleidscyclus onder de loep.

vergroten en deze beroepsgroep aan te zetten de meest

Doel is bewustwording te verbeteren, kennis van gevaren te

leggen en het bedrijf breder door te lichten tijdens een

risicovolle bronnen aan te pakken en opleiding en training te

inspectie. Of door de onderneming zelf te laten onderzoeken

verbeteren.

wat er mis ging en hoe het bedrijf ervoor kan zorgen dat het

33

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Gezond en veilig werk
Beroepsziekten
Beroepsziekten kunnen op verschillende manieren ontstaan:

Douane en de NVWA. Ook houdt de Inspectie samen met de
Douane een pilot Grenscontrole.

door blootstelling aan gevaarlijke stoffen, maar ook door
fysieke belasting en psychosociale arbeidsbelasting. In 2021

---"
Vanwege grote veiligheidsrisico's of omwille van et "..
M°111

zet de Inspectie breed in op een goede beheersing van risico's

..,.‹ grotere betrokkenheid van het veld heeft de wetgever

op blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Ook besteedt de
telescopische wasstelen bij glasbewassing. Dit gebruik kan

I;

leiden tot blijvende fysieke schade. In de sector agrarisch en

• -„een aantal stelsels de persoonscertificatie door een

groen draagt de Inspectie bij aan verlaging van het aantal
beroepsziekten (klachten aan bewegingsapparaat, long- en

I
' ersoonsregistratie vervangen. De Raad voor de

huidaandoeningen) in de sector. De Inspectie zet ook via de

,, ol. Door corona is het CE-stelsel voor persoonlijke
-- beschermingsmiddelen (PBM) voor zorgmedewerkers

Inspectie aandacht aan het (langdurig) gebruik van (te lange)

aanpak van werkdruk in de zorg en voorkoming van psychoso-

ertificatiestelsels ingericht. Dit maakt zelfregulering van

de sector mogelijk en kan leiden tot gezondere en

' veiligere producten en processen. In 2021 wordt binnen

1 ccreditatie (RvA) speelt nu in vele certificatiestelsels een

ciale arbeidsbelasting op het voorkomen van beroepsziekten

onder druk komen te staan. In 2021 treedt de nieuwe

in. Ook sluit de Inspectie voor fysieke belasting aan bij het

Europese Verordening markttoezicht werking.

programma Beroepsziekten van het ministerie van SZW, waar
onder meer invulling wordt gegeven aan het Europese project
van EU-051-1A lighten the lood. Dit najaar publiceert de Inspectie
het rapport 'Beroepsziekten in beeld'.

De Europese samenwerking bij markttoezicht wordt onder
meer vormgegeven door Administrative Coorperation Groops
(Adcos) om in Europees verband te komen tot een afgestemd,

Certificatie en markttoezicht

efficiënt en consistent markttoezicht. De Inspectie levert

In het kader van markttoezicht en toezicht op certificatie zet

actieve vertegenwoordigers van de Adco's voor apparatuur in

de Inspectie in zoal in op onderzoek naar arbodiensten,

explosieve omgeving, liften, machinerie, drukapparatuur en

machines, containers en kraan- en heimachinisten. Daarnaast
voert de Inspectie stelselinterventies uit in de werkvelden

persoonlijke beschermingsmiddelen.

asbest, arbokerndeskundigen, ongekeurde drukapparatuur, en
gasdeskundige tankschepen. In de werkvelden liften,
duikarbeid en' productveiligheid (CE-stelsel) worden productinspecties op persoonlijke ademhalingsbeschermingsmiddelen (mondneusmaskers FFP) en enkele bewezen gevaarlijke
machines (veevoederrobots, balenpersmachines en spinhoogwerkers) uitgevoerd. Daarbij werkt de Inspectie samen met de

34

Fatsoenlijk werk begint bij goed
opdrachtgeverschap. Opdrachtgevers zijn
zich vaak niet bewust van risico's op oneerlijk
werk verderop in de productieketen, doordat
selectie van de goedkoopste aanbieder
voorop staat.

Inspectie SZW I Jaarplan 2021

Bestaanszekerheid

5 Bestaanszekerheid
5.1 Ontwikkelingen

bijstand stijgt van 13.00o in 2019 naar circa 33.00o in 2021.38
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) verwacht dat deze

5.2 Doelen

Eind 2019 waren er ongeveer 521.00o uitkeringsontvangers

crisis leidt tot meer armoede en meer problematische

UWV, SVB en gemeenten voeren de verschillende regelingen en

met een bijstands- (gerelateerde) uitkering en bijna 222.00o

schulden, in eerste instantie onder werkenden met flexibele

voorzieningen van de sociale zekerheid uit. Deze organisaties

met een werkloosheidsuitkering. Daarnaast hadden ruim

contracten en zelfstandigen.39 Dit treft ook jongeren.

zijn dan ook primair verantwoordelijk voor controle en toezicht

arbeidsongeschiktheid.36 De afgelopen jaren ging het goed

De coronacrisis leidt dus, zo is de verwachting, tot meer

handhaving op rechtmatig gebruik van verschillende regelingen

met de economie, maar de coronacrisis leidt tot een flinke

uitkeringen, meer mensen die aan het werk moeten worden

en voorzieningen. In aanvulling hierop heeft de Inspectie drie

instroom in de WW. In de periode maart-juli 2020 was het

geholpen en meer mensen in de gemeentelijke schuldhulpver-

taken — houden van stelselbreed toezicht, signaleren en

752.000 personen een uitkering vanwege (gedeeltelijke)

op een efficiënte en doeltreffende uitvoering, en voor de

aantal toegekende WW-uitkeringen tot wel 167% hoger dan

lening. De uitvoeringsorganisaties hebben bovendien een

opsporen — die moeten leiden tot een effectiever stelsel en

het gemiddelde van de afgelopen 12 maanden.37 Volgens het

enorme inspanning geleverd om uitvoering te geven aan de

minder fraude.

UWV zou de instroom zonder de NOW-regelingen (tijdelijke

verschillende steunmaatregelen NOW en Tozo (Tijdelijke

Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid) van de

overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers). Deze extra

overheid nog veel groter zijn geweest. Ook zzp'ers lopen als

inspanning en de grotere instroom stelt de uitvoeringsorgani-

aan een doeltreffende uitvoering van taken in het stelsel van

gevolg van achterblijvende opdrachten of gebrek aan buffers

saties voor grote uitdagingen om hun dienstverlening op peil te

werk en inkomen. Door overzicht en inzicht in trends,

houden. Zoals de dienstverlening bij persoonlijke begeleiding,

werkende mechanismen, fenomenen en risico's te bieden,

voorlichting, aandacht voor een duurzame match tussen

kunnen uitvoeringsorganisaties, beleid en politiek dié acties
ondernemen die het draagvlak en de effectiviteit van het
stelsel verbeteren.

en spaargeld een risico op financiële problemen.
Werkgevers zijn in deze tijd terughoudend met het verlengen

werkzoekende en werkgever en ook toezicht en handhaving op

van aflopende, tijdelijke dienstverbanden en met het

het gebruik van de verschillende uitkeringen en subsidies.

Het primaire doel van stelselbreed toezicht is het bijdragen

aannemen van nieuw (tijdelijk) personeel. UWV ziet dan ook

Mensen met onvoldoende inkomen of problematische

dat vooral mensen met een tijdelijk contract de WW

schulden kunnen juist in tijden van crises een grotere drang

instromen. Dit zijn vooral jongeren die in de horeca en de

ervaren om misbruik te maken van de verschillende onder-

die niet primair onder haar verantwoordelijkheid•vallen.

uitzendbranche werkten. Ook is door de crisis het aantal door

steuningsmaatregelen. Dit geeft risico's voor het maatschap-

Deze zaken komt de Inspectie tegen bij de uitvoering van haar

het vinden van werk beëindigde WW-uitkeringen gedaald.

pelijke en financiële draagvlak van het socialezekerheids-

toezicht op de arbeidswetten. Het gaat dan onder meer om

UWV verwacht dat de doorstroom van de WW naar de

stelsel.

mogelijke fraude met sociale voorzieningen door individuen

Ook signaleert de Inspectie opvallende zaken in de praktijk,

en meer systeemgerelateerde knelpunten in de uitvoering.
38 UWV, De WW in coronatijd, 4 september 2020.
36

CBS Statline, geraadpleegd op 14 september zozo.

37 UWV, De WW in coronatijd, 4 september zozo.

39

SCP, Verwachte gevolgen van corona voor scholing, werk en armoede, 9
juli 2020.

37

Door deze zaken bij de verantwoordelijke organisatie te
signaleren, kan die passende maatregelen nemen.

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bestaanszekerheid

waaronder fraude door tussenpersonen, bijzondere aandacht.

De opsporingstaak bij bestaanszekerheid omvat het uitvoeren

Signaleren

van strafrechtelijk onderzoeken naar georganiseerde criminele

Bij controles op de naleving van arbeidswetten vermoedt de

Waar nodig heeft de Inspectie contact met relevante autoriteiten

activiteiten, zoals fraude met uitkeringen en subsidies.

Inspectie geregeld fraude door individuele uitkeringsgerech-

in andere landen. Daarnaast richt de Inspectie zich op de

tigden. Zij heeft echter geen bevoegdheden voor bestuurlijke

bestrijding van subsidiefraude van onder meer de NOW-

5.3 Activiteiten in 2021

handhaving van uitkeringsfraude. Daarom stuurt de Inspectie

regelingen in een samenwerkingsverband met UWV, Belasting-

haar vermoedens door naar de desbetreffende uitvoerings-

dienst en FIOD. Als tijdens het vaststellen van de subsidie sprake

Stelselbreed toezichto
In zozo begon de Inspectie het stelselbreed toezicht anders vorm

organisatie (UWV, SVB of gemeente) die op individuele
gevallen handhaaft. Ook pakt het gezamenlijke interventie-

is van een redelijk vermoeden van een strafbaar feit, dan kan

te geven: van risicogericht onderzoek, naar toezicht dat zich richt

team Aanpak Malafide Uitzendbureaus zaken op.

eventueel opsporingsonderzoek.

UWV aangifte bij het OM doen. Vervolgens doet de Inspectie

op de volle breedte van het stelsel van werk en inkomen en de
uitvoering daarbinnen. Dit stelselbrede toezicht omvat het

Daarnaast zet de Inspectie verder in op signalering van

In november zozo start het Europees Openbaar Ministerie

volgen en duiden van trends en ontwikkelingen, aangevuld met

nieuwe risico's en fenomenen, die een bredere en meer

(EOM). Het EOM heeft als taak de fraude met EU-middelen van

verdiepende onderzoeken naar risicovolle onderdelen van het

strategische strekking hebben dan de meldingen over

het Europees Sociaal Fonds te bestrijden. De Inspectie voerde

stelsel. Doel is om verklaringen te geven en mechanismen te

concrete overtredingen. De Inspectie signaleert urgente

incidenteel al strafrechtelijke onderzoeken uit naar fraude met

duiden. Deze inzichten bieden de verschillende stelselpartijen

kwesties bij de verantwoordelijke organisaties, onder wie het

EU-middelen op SZW-vlak, zoals de EU-subsidie voor om-/

handvatten om de uitvoering binnen dit stelsel te verbeteren.

ministerie van SZW. Verder stuurt de Inspectie in 2021 de

bijscholing van werknemers. In zozo heeft de Inspectie interne

minister van SZW weer een signaleringsbrief over fraude-

voorbereidingen (waaronder een meldproces) getroffen.

De coronacrisis heeft de ontwikkeling van het stelselbrede

fenomenen in de sociale zekerheid, vergelijkbaar met de brief

De verdere vormgeving en uitvoering vinden in zo 21 plaats.

toezicht vertraagd. De Inspectie brengt daarom de eerste, brede

in ww.,'

stelselrapportage begin zozi uit, in plaats van in zon. Ook
kelingen binnen het stelsel te volgen en op doeltreffendheid te

Opsporen
Georganiseerde, grootschalige fraude met uitkeringen en

beoordelen. Verder blijft de Inspectie participeren in Toezicht

subsidies ondermijnt het draagvlak voor de sociale zekerheid.

Sociaal Domein (TSD), de samenwerking met de Inspectie

Ook heeft dit soort fraude een aanzuigende werking als niet
adequaat wordt opgetreden. Daarom doet de Inspectie

voert de Inspectie in zozi weer een enquête uit om de ontwik-

Gezondheid en Jeugd, Inspectie Justitie en Veiligheid en
Inspectie van het Onderwijs. Daarbij bekijken deze inspecties of

strafrechtelijk onderzoek naar dit soort criminele verbanden.

de uitvoerende instanties goed samenwerken en de hulp waar

Dat gebeurt onder gezag van het Functioneel Parket van het

mogelijk integraal aanbieden.

OM. Daarvoor gebruikt de Inspectie onder meer meldingen

4° Dit stelseltoezicht valt volledig binnen het programma Toezicht SUWI en

die zij van UWV, andere opsporingsdiensten en zelf ontvangt.
Ook in 2021 krijgt georganiseerde fraude met uitkeringen,

Sociaal Domein. Daarom wordt hier volstaan met een beknopte
omschrijving; zie de bijlage voor een uitgebreidere toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019-2020, 17050, nr. 595•

33

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bedrijfsvoering

6 Bedrijfsvoering
6.i Organisatieontwikkeling

organisatie zijn responsief zijn voor de samenleving (meldingen,

Naar aanleiding van een in zozo uitgevoerde tussenevaluatie

verzoeken, informatie) en medewerkers ook in de gegroeide

IGW verbetert de Inspectie in 2021 ook haar 'datagovernance'.

Uitbreiding

organisatie een stevige thuisbasis geven.

Er wordt gewerkt met een veranderagenda vanuit vraag en

In 2021 breidt de Inspectie voor het vierde jaar op een rij haar
personele capaciteit uit. Deze uitbreiding maakt onderdeel uit

De doorontwikkeling leidt naar verwachting tot organisatie-

niveau van IGW te bereiken, waarbij informatie een sturende

wijzigingen. Dat gebeurt vooral om de regionale inbedding

rol heeft. Om sturingsprocessen te voorzien van de daarin
benodigde informatie wordt hiervoor zowel interne als

van het ICF in het regeerakkoord 'Vertrouwen in de toekomst'

van responsief werk (ongevalsonderzoek, meldingen oneerlijk
werk, enzovoorts) te versterken en de matrixstructuur te

vastgesteld dat hiervoor structureel € 5o miljoen extra

vereenvoudigen. Organisatiewijziging is daarbij een uitvloeisel

De Inspectie investeert ook in 2021 in informatievoorziening,

beschikbaar is. Dit extra budget wordt tot aan 2022 geleidelijk

van doorontwikkeling en niet het startpunt.

inclusief beheer en —vernieuwing. Daarnaast verbetert de

Informatiegestuurd werken (IGW)
De Inspectie wil in 2023 de mate waarin zij informatiegestuurd

gebeurt onder meer door het ontwikkelen van meer en betere

van het pakket aan maatregelen dat de Inspectie neemt om de
handhavingsketen van SZW te versterken. In 2018 is op grond

aanbod. Doel is om in zozz het gewenste volwassenheids-

Inspectie de informatiepositie van haar medewerkers. Dit

opgebouwd. Het personeelsbestand van de Inspectie groeit
evenredig mee. Voor 2021 wordt een personele groei van 102
fte verwacht. Daarmee komt de totale verwachte bezetting uit

externe informatie gestructureerd verzameld en geanalyseerd.

apps waarmee informatie sneller kan worden geraadpleegd
en/of gedeeld. Bovendien wordt in 2021 een pilot gehouden

werkt, verhoogd hebben van niveau 2 naar niveau 3. Bij niveau
2 geeft informatie inzicht in de oorzaak van een probleem.

met een aantal van de succesvolle data-experimenten uit

Doorontwikkeling
De in 2017 doorgevoerde reorganisatie van de Inspectie wordt

Bij niveau 3 geeft informatie inzicht in hoe je op de aanpak van

2020. Zo wordt onderzocht of zij in de komende jaren in

een probleem kunt sturen. Daarvoor zijn in de afgelopen jaren

productie genomen kunnen worden.

geëvalueerd. In samenspraak met de medezeggenschap is

de nodige stappen gezet. Zo werkt de Inspectie inmiddels met

hieraan een proces van doorontwikkeling verbonden. Dit

een bronnenregister, inclusief bijbehorende structurele

proces loopt momenteel. Medewerkers, leidinggevenden en

afspraken met gegevensleveranciers. Zij onderzoekt via
data-experimenten waar eigen data én nieuwe bronnen

op 1.473 fte.

de medezeggenschap hebben aan dit proces bijgedragen en

Strategische Personeelsplanning (SPP)
De Inspectie wil met SPP inzicht krijgen in haar huidige
personeelsbestand en in de gewenste (toekomstige)
personeelsbehoeften. Zo kan de Inspectie ambitie en doel-

een meldingenproces, registratie, triage en interventies

(bijvoorbeeld satellietdata) kunnen helpen om regelovertreders doeltreffender en doelmatiger te vinden. Ook wil de

illustreren de doorontwikkeling en het type flexibiliteit dat de

Inspectie door nieuwe manieren van data-analyse bijdragen

stellingen verbinden aan relevante externe ontwikkelingen.
Aan de hand van eengap-analyse' brengt de Inspectie in

Inspectie nastreeft om effect te sorteren.

aan het signaleren van nieuwe risico's en/of risicogroepen.

kaart wat er nodig is om het gat te overbruggen tussen de

In 2021 gebruikt zij in zozo uitgevoerde verkenningen om

huidige en gewenste situatie aan kwalificaties, vaardigheden

blijven daarover vragen krijgen. Corona en het inrichten van

Dat geldt ook voor de programmatische manier van werken die

stappen te zetten in het realiseren van een toekomstbestendige

en competenties. Het SPP moet borgen dat de meerjaren-

in dit Jaarplan 2021 staat. Belangrijke uitgangspunten bij de

data-omgeving.

programmering en het daarvoor benodigde kwantitatieve en
kwalitatieve capaciteitsaanbod op elkaar zijn afgestemd.

doorontwikkeling en de gelijktijdige uitbreiding van de

LIO

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

6.2 Human resource management

Bedrijfsvoering
basis van nieuwe inzichten in het coronavirus en de stand der
wetenschap.

maatwerk-takenpakketten waarin collega's met een arbeids-

Vanwege de personele groei heeft de Inspectie ook haar

Naast de specifieke maatregelen rond het coronavirus heeft

(loopbaan-)ontwikkeling van deze doelgroep.

HR-capaciteit uitgebreid. Op die manier is beter geborgd dat

de Inspectie voortdurend aandacht voor de arbeidsomstan-

Ziekteverzuim

alle managers en medewerkers zich kunnen laten adviseren

digheden in algemene zin. Medewerkers van de Inspectie

over en ondersteunen bij HR-onderwerpen. Met de uitbreiding

moeten - zowel fysiek als mentaal - gezond en veilig kunnen

beperking tot bloei kunnen komen. Daarnaast zet de
Inspectie ook in 2021 in op versterking van de begeleiding en

6.3

Formatie, bezetting en budget

van HR-capaciteit kan in 2021 ook een impuls worden gegeven

werken. Dit wordt met het verder opzetten en invoeren van

Formatie en bezetting

aan de HR-beleidsontwikkeling. Op het gebied van ziektever-

een nieuwe preventiestructuur gewaarborgd. De benodigde

zuimbeleid betekent dit het continueren van de eerder

kennis, kunde en het instrumentarium voor de interne

De formatie van de Inspectie is in haar organisatie- en
formatierapport van 2018 voor uiterlijk eind 2022 vastgesteld

ingezette koers om de opzet van het Sociaal Medisch Team

arbozorg worden hiermee stevig binnen de organisatie
verankerd.

op 1.548,5 fte. Hiervan is 1.479,5 fte bestemd voor haar

(SMT) op een andere leest te schoeien. De coronacrisis heeft
geleid tot vertraging hiervan, maar deze wordt naar verwachting in 2021 afgerond.

Integriteit

VWS. Omdat de opsporingstaken op het gebied van zorg-

Voor het goed functioneren van de Rijksoverheid is het

fraude voor het laatstgenoemde ministerie zijn uitgebreid,

Arbozorg

belangrijk dat ambtenaren integer handelen. De Inspectie

is de formatie met zo fte opgehoogd. Daarnaast zijn enkele

Het coronavirus beïnvloedt vermoedelijk ook in 2021 de wijze

heeft de afgelopen jaren medewerkers binnen hun eigen teams
en afdelingen het gesprek hierover laten voeren. De Inspectie

budgetneutrale formatiewijzigingen doorgevoerd van per

toezichts- en opsporingstaken voor het ministerie van SZW en
69,o fte voor haar opsporingstaken voor het ministerie van

waarop de Inspectie haar werk binnen en buiten kantoor kan
doen. De risicd's op besmetting met het coronavirus bij de

gaat met het Centrum voor Arbeidsverhoudingen Overheids-

uitoefening van het werk zijn in zozo geïnventariseerd en

personeel (CAOP) dat deze gesprekken begeleidde een

vastgelegd in een aan de coronacrisis aangepaste RI&E.

structuur opzetten om duurzame aandacht voor integriteit

Medewerkers die normaal gesproken op kantoor werken,

verder in haar werkprocessen te integreren.

blijven dit zo lang als nodig vanuit huis doen. Voor deze
medewerkers is dit de voornaamste maatregel om besmetting

Diversiteit

met het coronavirus te voorkomen. Inspecteurs en recher-

Bij de uitbreiding van haar personeelsbestand streeft de

saldo 1,5 fte. Daarmee bedraagt de formatie van de Inspectie
eind 2022 1.570,0 fte.
De bezetting neemt jaarlijks toe met het streven om eind 2022
de dan beschikbare eindformatie volledig te bezetten. In het
volgende overzicht is indicatief aangegeven hoe de bezetting
van de Inspectie zich de komende jaren gaat ontwikkelen.

cheurs verrichten een deel van hun werkzaamheden op locatie

Inspectie naar een grotere diversiteit van medewerkers.

bij bedrijven. Dit is nodig om toezicht te kunnen houden en

De Inspectie ondersteunt de versterking van een inclusieve

opsporingsonderzoeken te kunnen uitvoeren. Voor deze

cultuur binnen de organisatie om die diversiteit aan per-

medewerkers worden ook in 2021 passende maatregelen

soneel een veilige thuishaven te bieden. De Inspectie

getroffen, zodat ze hun werk veilig kunnen doen. Dat gebeurt

committeert zich ook in 2021 aan het quotum Banenafspraak

onder meer door het verstrekken van persoonlijke bescher-

in het kader van de Participatiewet. Dit quotum bedraagt

mingsmiddelen. De RI &E wordt regelmatig geactualiseerd op

voor 2021 2,57%. De Inspectie zoekt creatief naar nieuwe

41

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bedrijfsvoering
Formatie en Bezetting Inspectie SZW
(in fte)
Eindformatie 2022
w.v. Opsporing t.b.v. VWS
Prognose bezetting einde jaar

2020

2021

2022

2023

2024

1.570,0

1.570,0

1.570,0

1.570,0

1.570,0

89,0

89,0

89,0

89,0

89,0

1.371,0

1.473,0

1.570,0

1.570,0

1.570,0

* Exclusief leerarbeidsplaatsen en garantiebanen.

Budget
De uitgaven van de Inspectie bestaan voornamelijk uit
personeelskosten. De overige kosten betreffen hoofdzakelijk
huisvesting, ICT, materieel en dienstreizen. De onderstaande
tabel toont de ontwikkeling in het budget van de Inspectie,
inclusief de extra ICF-middelen uit het regeerakkoord.
In het kader van het ICF is - geleidelijk oplopend naar 2022
- jaarlijks € 5o miljoen vrijgemaakt voor het versterken van de

111
(x € 1 miljoen)

2020

2021

2022

2023

2024

Budget uitgaven Inspectie SZW*

166,4

152,3

162,7

161,7

165,2

w.v. Personeel

124,0

128,3

135,4

136,4

136,4

w.v. Middelen Regeerakkoord

29,0

34,7

42,0

43,5

43,5

w.v. Personeel

25,0

29,5

36,6

37,9

37,9

* Met uitzondering van 2020 is het budget exclusief de binnen het departement beschikbare middelen voor ICT, omdat deze door CIO-SZW per
kalenderjaar worden toegekend.

handhavingsketens waarin de Inspectie opereert. De tabel op
de volgende pagina laat de bestemming zien van deze extra
middelen uit het regeerakkoord, inclusief de inmiddels
toegevoegde aanvullende middelen voor arbeidsdiscriminatie,
de European Labour Authority Liaison en de loon- en
prijsbijstelling 2018 tot en met 2020.
In zo18 en 2019 zijn de beschikbare ICF-middelen vooral
ingezet om de basis voor de werving, selectie en begeleiding
van nieuwe operationele medewerkers op orde te hebben. In
2019 en 2020 is met deze middelen vooral het aantal inspecteurs en rechercheurs uitgebreid. In 2021 zet de Inspectie deze
uitbreiding voort.

42

Inspectie SZW I Jaarplan 2021

Bedrijfsvoering

Middelen Regeerakkoord (ICF)

gerichte inspecties op het terrein van Veilig en Gezond en

(x€ 1 miljoen)

2020

2021

2022

2023

2024

Ministerie 5ZW

31,0

38,0

50,0

50,0

50,0

Handhaving Kerndepartement

4,4

4,4

4,4

4,4

4,4

verhoging van het aandeel gezamenlijke inspecties bij
Brzo-bedrijven naar minstens 90%.
Daarnaast verhoogt de Inspectie in 2023 de mate waarin zij
informatiegestuurd werkt van niveau 2 (waarbij informatie

Handhaving Inspectie 52W (Beginstand)

26,6'

33,6

45,6

45,6

45,6

Afdracht Organisatie, Bedrijfsvoering en Personeel (OBP)

-2,3

-3,7

-5,0

-5,7

-5,7

Kasschuif

2,4

2,0

-2,0

0,0

0,0

van een probleem). Bovendien streeft de Inspectie naar een

Arbeidsdiscriminatie

0,3

0,3

0,4

0,5

0,5

verdubbeling van de inspectiedekking eerlijk werk in 2023

Liaison European Labour Authority

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

Loon- en prijsbijstelling

1,9

2,4

2,9

3,0

3,0

Handhaving Inspectie 52W (Actuele stand)

29,0

34,7

42,0

43,5

43,5

w.v. Personeel

25,0

29,5

36,6

37,9

37,9

6.4 Kerncijfers Inspectie

De Inspectie heeft in haar Jaarplan 2018 de geraamde
resultaten weergegeven voor de beoogde effecten, het ICF en

De Inspectie heeft de afgelopen jaren in risicogestuurd en

de capaciteitsinzet. Voor het ICF en de capaciteitsinzet zijn

effectgericht programmatisch werken geïnvesteerd. Zij stuurt

deze geraamde resultaten alleen voor 2020 en 2023 geformu-

op het behalen van resultaten die bijdragen aan eerlijk, gezond

leerd. Voor de tussenliggende jaren heeft de Inspectie geen

en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen. Een
bovenmatige focus op kengetallen, zoals aantallen inspecties,

specifieke resultaten opgesteld. Daar waar mogelijk geven de
jaarverslagen van de Inspectie de realisaties voor de tussen-

biedt onvoldoende inzicht in de bijdrage van de Inspectie aan

liggende jaren wel weer.

het gewenste maatschappelijk effect. De Inspectie wil de
komende jaren meer inzicht in dit effect verkrijgen. Hierbij gaat

1.

het niet zozeer om het aantonen van een oorzakelijk verband

De Inspectie wil met de extra middelen die bij het regeer-

tussen interventies en effect, maar om te laten zien dat het

akkoord zijn vrijgemaakt de voor 2020 en 2023 geformuleerde

Inspectie Control Framework

aannemelijk is dat de resultaten van de Inspectie bijdragen aan

ICF-doelen bereiken. Dat zijn voor 2020 een herstel van de

de beoogde maatschappelijke effecten.

balans tussen reactieve onderzoeken en actieve op preventie

43

inzicht geeft in de oorzaak van een probleem) naar niveau 3
(waarbij informatie inzicht biedt in hoe te sturen op de aanpak

naar 2%.

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bedrijfsvoering
2. Capaciteitsinzet
De beoogde capaciteitsverdeling vloeit voort uit de inzet van de
ICF-middelen uit het regeerakkoord en de meerjarenprogrammering van de Inspectie. Het streven is dat in 2023 het relatieve
aandeel van toezicht op 'eerlijk werk' is toegenomen.
3. Effecten
De bijdrage van de Inspectie aan de realisatie van het beoogde
maatschappelijk effect wordt op hoofdlijnen afgemeten aan
handhavingspercentages. Het handhavingspercentage bij
eerste inspectie biedt een indicatie voor de mate waarin de
Inspectie erin slaagt om —via risicogericht inspecteren - werkgevers te bezoeken die de regels overtreden. Bij meer dan de
helft van de bij eerste inspectie bezochte bedrijven moet
hiervan sprake zijn. Het handhavingspercentage bij herinspectie
zegt iets over de mate waarin de Inspectie erin slaagt om een
gedragsverandering te realiseren bij werkgevers die de regels
niet naleven. Daarbij mag nog maar bij minder dan de helft
hiervan sprake zijn van regelovertreding.
Bij het inspecterep van Brzo-bedrijven is er geen onderscheid
tussen eerste inspecties en herinspecties. De Inspectie geeft
prioriteit aan het bezoeken van Brzo-bedrijven die vanuit het
oogpunt van arbeidsomstandigheden als hoog-risicobedrijven
zijn aangemerkt. Door gezamenlijk met de andere Brzotoezichthouders op te trekken, bezoekt de Inspectie ook
niet-hoog-risicobedrijven. Mogelijk is hierdoor het handhavingspercentage in 2023 lager dan nu.

44

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bedrijfsvoering

Toelichting bij de tabel

Kerncijfers Inspectie SZW: Inspectie Control Framework, capaciteitsinzet en effect
Realisatie 2019

Raming 2020

Raming 2021

Raming 2023

Verhouding actief/reactief Veilig E7 Gezond (excl. Brzo; %)

25:75

50:50

50:50

50:50

Deelname Inspectie SZW aan gezamenlijke Brzo inspecties
(%)2

70

>90

>90

>90

' De Inspectie SZW heeft voor de tussenliggende jaren geen
tussentijdse doelen geformuleerd. De uitbreiding richt zich

1. Inspectie Control Framework

op doelen in 2020 of 2023. Voor de tussenliggende jaren zijn

Niveau informatiegestuurd werken (schaal 0-5)3

3

Inspectiedekking Eerlijk werk (%)°

2

geen betekenisvolle doelen mogelijk.
De definitie van deze indicator is met ingang van 2019
aangepast aan de definitie zoals deze wordt gehanteerd in
de rapportage van de Brzo-partners.
Definitie niveau 2: «Interne informatie wordt gestructureerd
verzameld in de eigen organisatie en informatie geeft
antwoord op wat het probleem is». Definitie niveau 3:
«Interne en externé informatie wordt gestructureerd

2. Capaciteitsinzets

Gezond en Veilig (excl. Brzo; %)

42

34

Gevaarlijke Stoffen (incl. Brzo; d/)

13

13

Arbeidsmarktdiscriminatie

3

2

Eerlijk (%)

40

50

Werk en Inkomen (%)

2

1

verzameld en geanalyseerd. Informatie heeft een sturende
rol». Een implementatieplan is opgesteld om in stappen van
activiteiten in 2023 niveau 3 te bereiken. In de tussenliggende
jaren is de realisatie niet uit te drukken in een realisatiecijfer.
Dit betreft het aandeel van alle bedrijven waar oneerlijk
werk een potentieel risico is en waar de Inspectie SZW
toezicht heeft gehouden. Voor 2019 is geen realisatie
beschikbaar. Het kerncijfer is geconcretiseerd voor 2020,
waarbij naast inspecties ook het bereik van andere

3. Effect'

Handhavingspercentage eerste inspectie Gezond en Veilig
(excl. Brzo)

46

>50

>50

Handhavingspercentage herinspectie Gezond en Veilig
(excl. Brzo)

16

Handhavingspercentage Brzo'

43

40

40

<40

Handhavingspercentage eerste inspectie Eerlijk

47

>50

>50

>50

Handhavingspercentage herinspectie Eerlijk

42

<50

<50

<50

<50

<50

interventies wordt meegenomen. In het jaarverslag 2020 zal

>50
<50

over de stand van zaken rapporteren.
5

Betreft alleen de capaciteitsinzet in de programma's.
In 2019 is sprake geweest van een wijziging in het registratiesysteem. Dit heeft tot gevolg dat de berekening van het
handhavingspercentage 2019 is gewijzigd. Dit heeft een
beperkte invloed op de hoogte van het percentage.

7

Bij het inspecteren van Brzo-bedrijven bestaat er geen
onderscheid tussen eerste inspecties en herinspecties.
De werkwijze is dat de Inspectie SZW blijft inspecteren
totdat een onvolkomenheid of overtreding is opgeheven.

45

Inspectie SZW j Jbarplan 2021

Bijlage

Bijlage Samenvatting per programma
Sectorprogramma's
1.

Bouw en infrastructuur

In de bouw en infra zijn de marges klein, de deadlines strak en

Bij snelle renovatie en verbouwprojecten van gebouwen met

Het programma focust in 2021 op eerlijk werk in een aantal

een speculatief oogmerk is de kans op misstanden met eerlijk

prioritaire deelsectoren, in het bijzonder de glastuinbouw en

werk relatief groot. De Inspectie ontwikkelt hiervoor een

open teelt, ook omdat daar veel arbeidsmigranten werken.

'stadsgerichte aanpak', waarbij op lokaal niveau wordt

Toezicht en handhaving dragen bij aan de maatschappelijke

de ketens van onderaanneming lang. Er werken relatief veel

samengewerkt met andere toezichthouders. Daarnaast

norm dat uitbuiting onacceptabel is. Daarnaast draagt

zzp'ers en arbeidsmigranten, vaak met een zwakke arbeids-

werken Inspectie en de Belastingdienst samen bij de analyses

blijvende focus op arbeidsveiligheid bij aan de door de sector

marktpositie. Hierdoor zijn naast de risico's op gezond en

van poortadministraties van grote bouwwerken en voeren

veilig werken, ook de risico's op oneerlijk werk aanzienlijk.

gezamenlijk interventies uit.

zelf gestelde ambitie van 'zero accidents'. Om bij te dragen
aan het terugdringen van beroepslongaandoeningen, zet de

2. Agrarisch en groen

gedragen norm voor blootstelling aan dierlijk stof. Deze zal

De opdrachtgevers en opdrachtnemers in de keten nemen
onvoldoende de verantwoordelijkheid zich ervan te vergewissen

Inspectie in op de ontwikkeling van een duidelijke, breed

dat deze risico's worden meegenomen bij het maken en

In de agrarische sector blijkt het steeds moeilijker om aan de

gelden voor de gehele varkenshouderij. Ook het onderwerp

bijstellen van de bouwkundige, technische en organisatorische

vraag naar (tijdelijk) personeel te voldoen. Ook is sprake van

mestgassen staat hoog op de agenda van de Inspectie.

keuzen en werken hierbij onvoldoende samen.

scherpe concurrentie op prijs, waardoor de loonkosten zo laag
mogelijk worden gehouden. In een aantal subsectoren van de

Het programma onderzoekt of het gebruik van keurmerken

Het programma streeft ernaar dat werkenden in de bouw en

agrarische sector lijkt het lastig te overleven zonder arbeidsmigranten. Onderbetaling, illegale tewerkstelling en over-

(op basis van certificering en auditing) daadwerkelijk bijdraagt
aan eerlijk en veilig werk in de sector. Ook wordt een pilot

infra gezond hun pensioen halen en tegen eerlijke arbeidsvoorwaarden hun werk kunnen doen. Met verschillende interventies

schrijding van de arbeidstijden treffen we veel in deze sector

gestart rond het horen van getuigen — vaak buitenlandse

worden opdrachtgevers aangezet hun verantwoordelijkheid te

aan. Daarnaast worden relatief veel werknemers blootgesteld

werknemers met een kwetsbare positie. Uit eerder onderzoek

nemen voor veilig, gezond en eerlijk werk. Daarbij is vanuit de

aan veiligheids- en gezondheidsrisico's, zoals het gebruik van

van de Inspectie blijkt dat dergelijke werknemers zelden

Inspectie aandacht voor de gehele bouwketen in alle bouw-

(durven te) verklaren. De aanbevelingen uit dat onderzoek
worden in 2021 in de praktijk getest.

fasen, van ontwerp tot sloop. De focus ligt op woningbouw-

onveilige machines, fysieke overbelasting en blootstelling aan
gevaarlijke stoffen zoals gewasbeschermingsmiddelen en

corporaties als belangrijke opdrachtgever.

dierlijke stof.

Ernstige ongevallen (soms met dodelijke afloop) zijn in de bouw

Het programma streeft ernaar de naleving van wetgeving op

Typerend voor het werk in de sectoren horeca en detailhandel

en infra geen uitzondering. Qua aantallen is dat door de jaren

het gebied van eerlijk werk te verbeteren, de norm te verster-

is vooral het direct klantcontact, met voor de buitenwereld

heen vrij stabiel gebleven. De Inspectie onderzoekt daarom de

ken dat uitbuiting onacceptabel is en het ontstaan van

zichtbare werkzaamheden, zoals bediening en directe verkoop.

relatie tussen de samenloop van risico's op de bouwplaats en

beroepsziekten zoals klachten aan het bewegingsapparaat,

Een groot deel van de arbeid vindt echter ook plaats op niet

ernstige ongevallen. Met de verkregen inzichten wordt een

long- en huidaandoeningen terug te dringen.

voor publiek toegankelijke arbeidsplaatsen, bijvoorbeeld in

3. Horeca en detailhandel

verdere aanpak ontwikkeld.

keukens of in achterliggende opslagplaatsen. Juist daar

47

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bijlage
concentreren zich de arbeidsrisico's. In deze sector zijn risico's

abominabele huisvesting, weinig arbeidszekerheid, onduide-

glasbewassing, brand- en roetreiniging, reiniging in de

op onderbetaling, illegale arbeid, te lange werktijden, onveilige

lijkheid over doorbetaling bij quarantaine, toch doorwerken bij
ziekteverschijnselen, niet altijd in een veilige werkomgeving

levensmiddelenindustrie, gevelreiniging en het reinigen van

kunnen werken. Deze problematiek speelt ook in de visverwer-

bijzonder risico is laaggeletterdheid onder het schoonmaak-

en ongezonde arbeidsomstandigheden sterk aanwezig.

vervoermiddelen zoals bussen, treinen en vliegtuigen. Een

In 2021 zet het programma in op het versterken en verankeren

king en de aardappel-, groente- en fruitverwerking. In de

personeel. Veel van deze werknemers zijn onvoldoende in

van de naleving van de Arbeidstijdenwet (ATW) bij met name

afvalsector speelt het risico op blootstelling aan gevaarlijke

staat hun arbeidscontract te lezen of te begrijpen.

jeugdige maaltijdbezorgers. Aansluitend volgt bredere

stoffen bij branden op stortplaatsen, accubranden of bij de
recycling van diverse materialen. Ook is het aantal ongevallen

Doel van de Inspectie is dat schoonmakers krijgen waar zij

inspectieaandacht voor naleving van de arbeidswetten en
controle van arbeidsomstandigheden in de bediening en
bereiding van maaltijden. Ook gaat het programma frauduleuze

in de afvalsector erg hoog in vergelijking met andere sectoren.

recht op hebben en werken onder veilige omstandigheden.
En dat opdrachtgevers aanbestedingen gunnen op basis van

ondernemers en intermediaire partijen aanpakken, die misbruik

In 2021 slaat het programma daarom een slag in de aanpak

verantwoord marktgedrag. In 2021 monitort het programma

maken van de regeling Aziatische horeca. Die specifieke

van misstanden voor alle werkenden, door te blijven (her)

regeling is er voor de verlening van vergunningen voor werk en

inspecteren in slachterijen, vlees- en visverwerking. Ook

de ontwikkelingen in de hotelschoonmaak op basis van
meldingen. Het programma oefent druk uit op de hotelketens,

verblijf voor koks die in een gespecialiseerd restaurant in de

wordt onderzoek gedaan naar de vraag of er een cultuurom-

door de nadruk te leggen op verantwoord aanbesteden van

Aziatische horecasector arbeid verrichten. De Inspectie werkt

slag plaatsvindt in de slachterijen. Aparte aandacht gaat uit

schoonmaak (code Verantwoord marktgedrag) en door het

daarbij nauw samen met IND en UWV.

naar die bedrijven in de vlees- en visverwerking waar in de

voeren van gesprekken met directies.

afgelopen jaren meerdere ongevallen zijn gebeurd. Hun
Vooral in de detailhandel verkent het programma wat de

arbobeleid, arbozorgsysteem en bijbehorende pdca-cyclus

Meldingen zijn belangrijk bij de aanpak van complexe en

problematiek is bij een select aantal risicovolle sub-sectoren,

worden onder de loep genomen. Speciale aandacht gaat uit

samengestelde fraude door notoire 'niet-willers' en calculer-

die de afgelopen jaren minder bij de Inspectie in beeld waren.

naar jongeren onder de i8jaar: met de Samenwerkings-

ende overtreders. Daarvoor werkt de Inspectie samen met de

Het programma maakt dit inzichtelijk en treedt waar nodig op.

organisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven wordt gewerkt

Belastingdienst en UWV in een interventieteam.

aan veilige stages in chemie- en voedingsbedrijven.
In 2021 besteedt het programma Schoonmaak aandacht aan het

Door het verrichten van inspecties of andere interventies
wordt actief gevolg gegeven aan signalen, meldingen en

In de afvalsector worden werkgevers gestimuleerd om in

(langdurig) gebruik van (te lange) telescopische wasstelen bij

verzoeken van ketenpartners. Daarmee vergroot de Inspectie
haar zichtbaarheid en bereik. Extra aandacht gaat hierbij uit

nieuwe arbocatalogi de stand van de wetenschap toe te

glasbewassing. Het gebruik hiervan kan leiden tot blijvende

passen, zodat veilig en gezond werken voor de aankomende

gezondheidsschade. Ook de arbeidsomstandigheden bij

naar kwetsbare groepen zoals jonge arbeidskrachten,

jaren concreet wordt ingevuld.

schoonmaak van machines en productielijnen in de voedingsmiddelenindustrie en de schoonmaak van transportmiddelen

flexkrachten en arbeidsmigranten.

voor personenvervoer (bussen, trams, treinen en vliegtuigen)

4. Industriële arbeid

5. Schoonmaak
De schoonmaakbranche is uitgegroeid tot één van de grootste

krijgen aandacht. Tot slot start een onderzoek naar de gezond-

De coronacrisis heeft in de slachterijen het vergrootglas gelegd

werkgevers in Nederland. Naast de reguliere schoonmaak in

heidsrisico's die samenhangen met het gebruik van vernevelbare

op de misstanden bij arbeidsmigranten. Voorbeelden zijn

kantoren, scholen en ziekenhuizen, omvat de branche ook de

schoonmaakmiddelen en reinigen onder hoge druk (aerosolen).

48

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bijlage

6. Zorg
Risico's die al langer bekend zijn in de zorgsector zijn psychoso-

Om de verschillende doelen te bereiken zet het programma

werkgevers en werknemers vergroten.

samen met in- en externe partijen een mix in van stimulerende

ciale en fysieke arbeidsbelasting, werkduur en blootstelling aan

interventies tot handhaven. Gesprekken met werkgevers-

Bij de aanpak van schijnconstructies in het internationale

biologische agentia. In de zorgsector vormt blootstelling aan

organisaties, zorginstellingen en branchepartijen zijn eerder

wegvervoer gaat de Inspectie met de ILT onderzoek doen naar

het coronavirus een nieuw arbeidsrisico. Door het virus zijn

door die partijen als stimulerend en welkom ervaren, ook in

(internationaal) transport over de weg in Nederland. De

bovendien de belasting van arbeidskrachten en de krapte op de

coronatijd. Samen met VWS en lal wordt het programma

samenwerking richt zich op ondernemingen die chauffeurs in

arbeidsmarkt verder toegenomen. Door hevige concurrentie en

'Goed werkgeverschap in de zorg' voortgezet.

Nederland inzetten, terwijl gedaan wordt alsof ze vanuit het

prijsdruk in met name de thuiszorg bestaat het risico dat kwetsbare groepen worden onderbetaald.

7.

Het programma wil eraan bijdragen dat werknemers de

transport- en logistieksector zonder oneerlijke concurrentie

ook de verkeersveiligheid. Doelen van het gezamenlijke

gevraagde zorg op een veilige, gezonde en eerlijke manier

tussen werkgevers en zonder misbruik van werknemers door

project zijn verbetering van de informatiepositie en het

blijven leveren, ook bij toename van de arbeidsmarktkrapte of

onderbetaling, illegale tewerkstelling, arbeidsuitbuiting en/of

uitvoeren van onderzoek naar mogelijke overtreders. Ook

als opeens meer of zwaardere zorg moet worden verleend.

de inzet van schijnconstructies.

ontwikkelt het programma een werkwijze om verboden of

Ook in de zorg moeten werkgevers voor hun werknemers

pakken of aan te kaarten bij andere partijen.

daadwerkelijk zorgen voor een gezonde en veilige werkplek.

Door de grote opdrachtgevers in de pakketbezorging te
confronteren met wat er zich binnen hun keten afspeelt, wil

Dus ook voor die beroepsgroepen bij de zorg voor en

de Inspectie druk uitoefenen zodat zij uiteindelijk alleen met

8. Uitzendbureaus en distributiecentra

behandeling van patiënten en cliënten met (en zonder)

eerlijke bedrijven in zee gaan. De Inspectie is in 2020 met deze

De aanpak van misstanden aan de onderkant van de arbeids-

corona. Daarnaast heeft het programma aandacht voor de

strategie gestart. Die krijgt in 2021 een verder vervolg door

markt staat ook voor 2021 prominent op het programma.

EU-land rijden waar zij formeel een arbeidsovereenkomst
Transport en logistiek
Het programma Transport en Logistiek heeft als focus een

hebben. De risico's op onderbetaling en overtreding van rijen rusttijden zijn in dat geval relatief groot en beïnvloeden

ongewenste schijnconstructies in het goederenvervoer aan te

psychosociale arbeidsbelasting in deze sector als gevolg van

met de vijf grootsie pakketbezorgdiensten het gesprek aan te

Daarbij gaat het niet alleen om de uitzendbureaus, maar ook

de pandemie. Het programma vervolgt zijn aanpak om de

gaan, te signaleren wat de Inspectie aantreft en hen aan te

om inleners. Bijzondere aandacht heeft de problematiek rond

veiligheidscultuur in zorgorganisaties te verbeteren, de

zetten tot betere interne beheersprocessen.

de afhankelijkheid variarbeidsmigranten van hun werkgever
waar het gaat om werk, huisvesting, zorgverzekeringen en

werken op basis van eerlijke arbeidsvoorwaarden te bevor-

Opdrachtgevers (onder wie particulieren) voor verhuizingen

deren. Speciale aandacht gaat uit naar de thuiszorg (waaronder

focussen zich vooral op de prijs en hebben onvoldoende zicht

registratie. Bij de aanpak van misstanden zijn meldingen
belangrijk.

nieuwe toetreders in de thuiszorg en kleine thuiszorgzorgor-

op met wie ze in zee gaan. Dit kan leiden tot oneerlijk en

blootstelling aan risico's op de werkvloer te beperken en het

ganisaties) en verpleeghuizen en naar arbeidskrachten met

onveilig werk. Uit analyses van de arbeidsomstandigheden

De gevolgen van de coronapandemie zijn van invloed op de

meerdere dienstverbanden, stagiaires, zij-instromers en

blijkt dat risico's op arbeidsongevallen zich vooral voordoen

inzet van het programma voor 2021. Online verkopen blijven

arbeidsmigranten.

rondom het laden en lossen (beknelling, vallen van hoogte).

toenemen en dat zet druk op de arbeidsvoorziening bij

De Inspectie wil met het uitvoeren van inspecties en andere
interventies de kennis van de gevaren en risico's onder

distributiecentra. Nu al werken daar veel uitzendkrachten, van
wie een aanzienlijk deel bestaat uit arbeidsmigranten.

49

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bijlage
Deze werknemers zijn extra kwetsbaar. Daarnaast ontstaan

vangers. Er zijn gesprekken met de SVB in gang gezet om tot

Bij ernstige benadeling van werkenden en arbeidsuitbuiting

ook onveilige situaties als gevolg van taalbarrières. In 2021

samenwerking op het vlak van risicoanalyse en eventueel

past een harde aanpak van werkgevers. Daarbij hanteert het

richt het programma zich in dat verband, naast het risico van te

operationele samenwerking te komen. Verder is de samen-

programma een integrale aanpak waarbij zowel bestuurs-

lange werktijden, vooral op aanrijdgevaar in distributiecentra.
Concrete meldingen en signalen over onderbetaling en slecht

werking in het kader van de Benelux-werkgroep Frauduleuze

rechtelijke als strafrechtelijke instrumenten kunnen worden

Uitzendkantoren van belang voor zowel kennisdeling als voor

werkgeverschap worden ook onderzocht.

operationele samenwerking.

ingezet. Het doel hiervan is slachtoffers te beschermen en
criminele werkgevers te stoppen. Het aantal intakes mensen-

Omdat de problematiek in de uitzendsector breed is, zet het

Themaprogramma's

Waar nodig stelt het programma signalementen op waarin

programma sterk in op intensivering van de samenwerking

problemen worden geanalyseerd en voorstellen tot verbetering

met brancheorganisaties (ABU en NBBU), de vakbonden, de

handel stijgt in 2021 met zo% ten opzichte van zozo.

9. Arbeidsuitbuiting

worden gedaan. Arbeidsuitbuiting is een veelkoppig monster.

certificerende instantie voor uitzendbureaus (SNA), de

Met de verdergaande flexibilisering en globalisering en de

Daarom investeert het programma in onderzoek naar onder

'cao-politie' (SNCU) en huisvestingspartijen (SNF en AKF).
Ook boort het programma samen met andere programma's
nieuwe samenwerkingspartners en nieuwe samenwerkings-

toegenomen aandacht voor kwetsbare groepen, groeit de
bewustwording en daarmee ook de detectiemogelijkheden

werkgeverschap en de samenhang tussen arbeid, vervoer en

van arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling van werkenden.

huisvesting.

structuren aan (GGD en Veiligheidsregio's).

Het programma streeft naar een betere bescherming van

meer de relatie tussen de aard van het verblijfsrecht en slecht

kwetsbare groepen tegen arbeidsuitbuiting. Het werkt

10. Schijnconstructies, cao -naleving en fraude

De Inspectie gaat voor herinspectie naar een aantal bedrijven

hiervoor aan betere preventie, detectie, effectiever stoppen

Het programma richt zich op de aanpak van schijnconstruc-

terug waar overtredingen zijn aangetroffen. Bewuste

van arbeidsuitbuiting en betere begeleiding van slachtoffers.

ties, bijvoorbeeld binnen de platformeconomie en bij

overtreders pakt de Inspectie aan door het inzetten van een

Sinds 2019 wordt vanuit de Inspectie meer capaciteit ingezet

brede interventiemix van bestuursrecht en strafrecht. Notoire

op de aanpak van arbeidsuitbuiting.

schijnzelfstandigheid. Verder onderzoekt het programma
cao-nalevingsverzoeken en Waadi-meldingen van sociale

In 2021 zet het programma erop in dat arbeidsmigranten bij

partners en richt het zich op het tegengaan van
migratiefraude.

overtreders krijgen aandacht in een brede netwerkaanpak
waarbij de Inspectie met externe diensten en/of publiekprivate partijen samenwerkt. Doel is het stoppen van de

aankomst in Nederland beter over hun rechten worden

overtreding en het dwingen tot regelnaleving.

geïnformeerd. Het programma werkt daarom samen met

Om schijnconstructies te kunnen aanpakken, identificeert het

andere lidstaten en levert input voor het nog in te richten

programma situaties waarbij de werkelijke arbeidsrelatie afwijkt

De problematiek beperkt zich niet tot de landsgrenzen.

informatieknooppunt voor voorlichting. Het programma past

van de situatie die wordt voorgespiegeld. Het programma

De totstandkoming van de ELA biedt mogelijkheden om in
samenwerking misstanden bij grensoverschrijdende uit-

een breed palet aan interventies toe om arbeidsuitbuiting te

onderzoekt onwenselijke constructies en zoekt naar manieren

ontdekken, zoals financiële analyses en koppelen van

zendarbeid effectiever aan te pakken. Dat geldt ook voor de
inwerkingtreding van bepaalde artikelen in de Wet arbeids-

informatie uit overheidsregistraties. Het programma onder-

om deze direct aan te pakken. Als onwenselijke constructies op
grond van de huidige wet- en regelgeving zijn toegestaan, wordt

zoekt daarbij vijftien meldingen van de Financial Intelligence

dat vanuit het programma aan de orde gesteld.

voorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie

Unit (FIU) via actieve signalering op basis van bankgegevens.

(WagwEU), zoals de meld- en controleplicht van dienstont-

50

Inspectie SZW I Jaarplan 2021

Bijlage

Het programma ondersteunt sociale partners bij hun toezicht

initiële inspectie op blootstelling op CMRS-stoffen gehad en

op de naleving van de cao, om concurrentie op arbeidsvoor-

25% een inspectie op de gemaakte vervolgstappen. Het

waarden tegen te gaan en daarmee het gelijke speelveld voor

samenwerkingsverband BRZO+ onderzoekt en agendeert bij

Dit programma richt zich op het verhogen van het aandeel

werkgevers in Nederland te borgen. Samen met de IND gaat

Brzo-bedrijven de problematiek van verouderende proces-

werkgevers dat psychosociale arbeidsbelasting (PSA) aanpakt.

het programma migratiefraude, concurrentievervalsing en

veiligheidsapparatuur. In 2021 wordt in samenwerking met

verdringing van legaal arbeidsaanbod tegen. Rondom

andere toezichthouders een ranking opgesteld van de meest
risicovolle bedrijven in gevaarlijke stoffen.

Oftewel minder blootstelling van arbeidskrachten aan ongewenste omgangsvormen, werkdruk en agressie en geweld. Ook

schijnzelfstandigheid wordt een casustafel met de
Belastingdienst ingericht om een gezamenlijke werkwijze te

12. Arbeidsmarktdiscriminatie en psychosociale
arbeidsbelasting

richt het programma zich op gelijke kansen voor werknemers
en mensen die voor de arbeidsmarkt beschikbaar zijn.

ontwikkelen. Ten aanzien van de platformeco nomie worden

Door aanpassing van de ARIE-regeling komt een groep

eventuele misstanden en bestaande problemen in kaart

bedrijven in beeld met procesveiligheidsrisico's die qua ernst

De eerder ingezette levensloopbenadering wordt voortgezet.

gebracht.

in de buurt kunnen komen van Brzo-bedrijven. Hierdoor

Na 'young professionals' (2019) en 'ouders met jonge

wordt een gerichte vorm van toezicht mogelijk op deze

kinderen' (202o) staat het komende jaar in het teken van

11. Bedrijven met gevaarlijke stoffen

bedrijven. In 2021 voert de Inspectie een marktverkenning en

mantelzorgers, in de leeftijdsgroep 45+. Deze doelgroep kan

Meer dan ioo.000 bedrijven in Nederland werken met

een nulmeting uit om later het effect van het toezicht te
kunnen bepalen.

(leeftijds)discriminatie. Door het coronavirus is het thuis-

gevaarlijke stoffen. De bijbehorende gevaren lopen uiteen van
acute gevaren tot gevaren die de gezondheid op lange termijn

onder meer te maken krijgen met combinatiedruk en
werken enorm toegenomen en ontstaan ook nieuwe PSA-

aantasten. De impact van de gevolgen van blootstelling aan

De uitstoot van een dieselmotor bestaat uit carcinogene

gevaarlijke stoffen op de samenleving is groot. Jaarlijks

stoffen die een grote ziektelast kunnen veroorzaken. De

aandacht vanuit het programma. Bij een groot aantal

sterven ruim 3.000 (ex)medewerkers als gevolg van bloot-

blootstelling aan dieselmotorenemissie (DME) komt in veel

bedrijven wordt de RI &E en het plan van aanpak opgevraagd

stelling aan gevaarlijke stoffen. Het doel van het programma
is dat bedrijven de risico's van gevaarlijke stoffen zodanig

verschillende beroepssituaties in uiteenlopende sectoren voor.

en beoordeeld op de beschreven PSA-risico's van thuiswerk
en de omgang met coronamaatregelen op de werkplek.

beheersen dat er geen zware ongevallen meer optreden.

In 2021 worden door de Inspectie de risico's en de stand der
techniek in kaart gebracht en zijn interventies ingezet om het

En dat werknemers geen gezondheidsschade oplopen door

risicobewustzijn te verhogen en voorgeschreven beheers-

In 2021 wordt de aanpak van arbeidsmarktdiscriminatie verder

blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Daarnaast besteedt het

maatregelen toe te passen.

uitgebouwd. Dat gebeurt onder meer door de doorontwikkel-

blootstelling aan ioniserende straling. De Inspectie voert

Ook onderzoekt de Inspectie in 2021 in hoeverre andere

kunnen worden gescand op discriminatie op leeftijd, sekse, en

enkele honderden actieve inspecties uit op het gebied van

biologische agentia dan corona een risico kunnen zijn voor

afkomst. Daarnaast wordt vanuit het programma zelfreguler-

blootstelling aan gevaarlijke stoffen.

een gezonde en veilige werkplek voor werknemers. Daarmee

ing rond preventie van arbeidsmarktdiscriminatie op online en

versterkt de Inspectie haar kennispositie. Indien de onder-

social mediaplatforms gestimuleerd. Bij werkgevers wordt

zoeksbevindingen daartoe aanleiding geven zet de Inspectie
gerichte interventies in.

selectie en (de gelijke kansen bij) doorstroming binnen de

programma aandacht aan het voorkomen van de risico's van

In 2021 zal de Inspectie deelnemen aan minimaal 9o% van de
geplande gezamenlijke inspecties in BRZO+-verband.

risico's op de werkvloer. Deze risico's krijgen in 2021 specifieke

ing van een algoritme, waarmee online vacatures 'real time'

Daarnaast heeft eind zo2.1 50% van de Brzo-bedrijven een

ook gekeken naar de procedures voor interne werving en
organisatie. Ook wordt bekeken of.onderzoek met 'mystery-

51

Inspectie SZW j Jaarplan 2021

Bijlage
elementen' kan bijdragen aan het in kaart brengen van
feitelijke arbeidsmarktdiscriminatie.

De Inspectie volgt ook het doen en laten van deze groep.
De Inspectie werkt in het toezicht zo goed mogelijk samen

ontwikkelingen, aangevuld met verdiepende onderzoeken
naar risicovolle onderdelen van het stelsel. Doel is om

met Omgevingsdiensten. Het doel hiervan is dat bij de

verklaringen te geven en mechanismen te duiden. Het gaat

Het programma zet een gevarieerde instrumentenmix in met

saneringen voldoende maatregelen worden genomen om de

onder meer over inkomensondersteuning, banenafspraak en

handhaving waar dat nodig is, en advisering waar dat kan.

blootstelling aan asbestvezels te beheersen. En dat, áls die
maatregelen soms minder omvangrijk kunnen zijn, dit via

beschut werk, werkgeversdienstverlening, armoede en

Dat laatste gebeurt niet alleen in direct contact, maar ook (waar
mogelijk en zinvol) telefonisch en via videoverbindingen. De
afgelopen jaren hebben laten zien dat de nalevingsbereidheid

goed uitgevoerde blootstellingsonderzoeken wordt aangetoond. Voor hardnekkige overtreders is er een harde aanpak.

schuldhulpverlening. Deze aanpak geeft inzicht in en oordelen
over de uitvoering, opgebouwd vanuit de perspectieven van
de uitvoering, werkgevers en cliënten. Afgezet tegen de

na een initiële inspectie op zowel arbeidsmarktdiscriminatie als

De Inspectie zal hen frequent inspecteren met als uitkomst dat

doelstellingen van het stelsel, biedt de Inspectie verschillende

PSA hoog is. De focus op voorlichting en bewustwording lijkt

deze bedrijven óf op een verantwoorde manier asbest gaan

stelselpartijen handvatten om de uitvoering te verbeteren en

effectief. Door hier nog meer op in te zetten, vergroot de

saneren óf de Inspectie overgaat tot het tijdelijk stilleggen van

daarmee de doeltreffendheid van wetten te vergroten.

Inspectie haar bereik en effect.

het bedrijf. Daarnaast zet de Inspectie in op bewustwording
van de mogelijke aanwezigheid van asbest tijdens het werk bij

De coronacrisis heeft de ontwikkeling van de verbreding van

13. Asbest
Asbest komt nog veel voor in gebouwen die vóór 19 94 zijn

klusbedrijven, zonnepaneelleggers en dakkapelbouwers.

het toezicht vertraagd. De Inspectie brengt daarom de eerste,

neergezet of verbouwd. Deze bouwwerken zijn inmiddels
onderhevig aan slijtage en daarom toe aan verbouwing of

De Inspectie laat extern onderzoek doen om meer inzicht te

De Inspectie innoveert haar onderzoekstechnieken, voor een
efficiëntere informatievergaring, zoals voor het gebruik van

brede stelselrapportage begin 2021 uit in plaats van in 2020.

sloop. Het daarbij veilig omgaan met asbesthoudende

verkrijgen in het effect van het eigen optreden. Centrale
vragen daarbij zijn hoe de buitenwereld tegen de rol en het

materialen is belangrijk, want blootstelling aan asbestvezels

optreden van de Inspectie aankijkt en wat het effect is van

microdata, analyse van openbare data en het inzetten van
uitvoering- en klantenpanels.

kan leiden tot kanker. Het programma streeft naar minder

inspectieoptreden. Ook moet het onderzoek de vraag

gezondheidsschade als gevolg van blootstelling aan asbest.

beantwoorden of beschikbare data over naleving door

De Inspectie voert elk jaar enquêtes uit om de ontwikkelingen

Door betere bescherming van werknemers die asbest saneren,

gecertificeerde bedrijven in een lange reeks van jaren, inzicht
kunnen geven in het effect van het inspectieoptreden.

binnen het stelsel te volgen en op doeltreffendheid te

minder illegale asbestverwijdering en meer bewustwording
van risico's van (aanwezigheid van) asbest bij werkgevers/

beoordelen. De doelgroep die de Inspectie enquêteert,
verschilt elk jaar. Doelgroepen zijn de uitvoeringsorganisaties,

Stelselprogramma's

werkzoekenden en werkgevers. Daarnaast onderzoekt de

veiliger asbestsanering. De focus ligt zowel op de ruim 300

14. Toezicht SUWI en Sociaal Domein
In 2020 is de Inspectie begonnen om haar stelseltoezichtstaak

zoals mensen met een arbeidsbeperking en mensen die in

gecertificeerde asbestsaneerders als op bedrijven die illegaal

anders vorm te geven. Van risicogericht onderzoek naar

werknemers in andere sectoren dan de asbestbranche.

Inspectie in 2021 de positie van een aantal kwetsbare groepen,
Het programma zet via communicatie en inspecties in op

armoede leven of problematische schulden hebben.

asbest saneren. Daarnaast groeit de groep bedrijven die onder

toezicht dat zich richt op de volle breedte van het stelsel van

De Inspectie participeert ook in 2021 in Toezicht Sociaal

de huidige wetgeving asbest mogen saneren zonder gecertifi-

werk en inkomen en de uitvoering daarbinnen. Dit stelsel-

ceerd te zijn, namelijk bij de minder-risicovolle saneringen.

brede toezicht omvat het volgen en duiden van trends en

Domein (TSD), de samenwerking met de Inspecties
Gezondheid en Jeugd, de Inspectie Justitie en Veiligheid en de

52

Inspectie SZW I Jaarplan 2021

Bijlage

Inspectie van het onderwijs. Dit toezicht richt zich op de vraag

In 2021 zet het programma in op onderzoek in de werkvelden

predicaat koninklijk en de onderscheiding hofleverancier.

of kwetsbare jeugdigen en volwassenen tijdig de zorg en

Verder doet het programma onderzoek naar vluchtige organ-

ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Het gaat om de

arbodiensten, machines, containers, en kraan- en heimachinisten. Stelselinterventies doet het programma in de werkvelden

uitvoering door gemeenten van de Participatiewet, de

asbest, arbo kerndeskundigen, ongekeurde drukapparatuur en

ische stoffen en naar onrechtmatige werkonderbrekingen.

Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet

gasdeskundige tanktankschepen. Inspecties worden uitgevoerd

In zozi ligt de nadruk op de verdere invoering van de gediffer-

passend onderwijs. Daarbij wordt onder meer gekeken of de

in de werkvelden liften, duikarbeid en productveiligheid

entieerde aanpak van ongevalsonderzoek. Het programma wil

betrokken instanties goed samenwerken en de hulp waar

(CE-stelsel). Ten slotte worden productinspecties uitgevoerd op

dat bedrijven veiliger en gezonder werken. Dit gebeurt door de

mogelijk integraal aanbieden.

persoonlijke ademhalingsbeschermingsmiddelen (mond-

inzet van verschillende interventies. Bijvoorbeeld door

neusmaskers FFP) en enkele bewezen gevaarlijke machines
15. Certificatie en markttoezicht

(veevoederrobots, balenpersmachines en spinhoogwerkers).
Daarbij wordt samengewerkt met de Douane en de NVWA.

onderzoek in te stellen naar de toedracht van een ongeval en
indien nodig door het bedrijf te sanctioneren. Maar ook door

Vanwege grote veiligheidsrisico's en om de betrokkenheid van
het veld te vergroten, heeft de wetgever verschillende
certificatiestelsels ingericht. Dit maakt zelfregulering van de

Meldingenprogramma's

sector mogelijk en beoogt een extra borging van gezonde en
veilige producten en processen.

tijdens een inspectie het bedrijf zelf breder door te lichten of
door het bedrijf zelf te laten onderzoeken wat er misging bij
het arbeidsongeval en hoe het voorkomt dat dat nog eens
gebeurt.

16. Meldingen, verzoeken en preventie ongezond en onveilig werk
Het aantal meldingen over ernstige arbeidsongevallen in

Daarnaast wordt in 2021 de inzet op de naleving van de (arbo)

Het programma Certificatie en Markttoezicht is erop gericht

Nederland is de afgelopen vijf jaar flink gestegen. Het is

kernverplichtingen gestimuleerd. Door handhaving, via

certificatiestelsels en CE-markering zodanig te laten functioneren, dat veilige en gezonde producten en processen door

belangrijk dat het aantal ongevallen afneemt en dat er wordt

voorlichting en actieve inspecties wijst het programma, maar

geleerd van ongevallen, zodat werkenden veilig hun werk
kunnen uitvoeren. Dit programma bevordert een gezondheids-

wijzen ook andere inspectieprogramma's werkgevers, op het

en veiligheidscultuur (inclusief arbozorg), zodat vermijdbare

Deze vormen de basis voor veilig en gezond werk.

private actoren zijn geborgd. Gelet op de daaruit voortkomende verantwoordelijkheid voor gezond en veilig werk,

belang van de RI &E, het plan van aanpak en het basiscontract.

kunnen opdrachtgevers, werkgevers, en gebruikers van

ongevallen en klachten worden teruggedrongen en meer

producten vertrouwen op een wettelijk certificaat, persoons-

bedrijven gaan werken aan een gezonde en veilige werkplek.

In zozo is met de ontwikkeling van een instrument gestart om

registratie of CE-markering. Schijnveiligheid moet worden

Het programma onderzoekt ongevallen en pakt klachten op

beter inzicht te krijgen in bepaalde aspecten van veiligheids-

voorkomen en daarom wordt fraude met certificaten
aangepakt.

over ongezond en onveilig werken. De informatie uit deze
klachten en meldingen wordt gebruikt om achterliggende
oorzaken van ongevallen te vinden. Zo draagt het programma

wordt gestart met de toepassing ervan in ongevalsonderzoek.

Door de verbetering van haar informatiepositie heeft de

bij aan het voorkomen van onveilig en ongezond werk.

17. Meldingen en preventie oneerlijk werk

Het programma beoordeelt daarnaast de aanvragen voor de

lange werktijden, illegale arbeid en het niet registreren in het

Inspectie inzicht in stelselrisico's. Interventies van de Inspectie
hebben als doel om de rol van diverse actoren binnen de

cultuur. In 2021 valideert het programma dit instrument en

Dit programma richt zich op de risico's onderbetaling, te

stelsels te verstevigen en waar nodig de werking van de

inzet van kunstkinderen en de aangevraagde ontheffingen voor

meldingenregister WagwEU. Elke buitenlandse werkgever en

stelsels te verbeteren.

nachtarbeid. Ook adviseert het over de toekenning van het

zelfstandige uit de EER of Zwitserland, die tijdelijk een

53

Inspectie SZW I Jaarplan 2021

Bijlage
opdracht in Nederland verricht, moet zich in het meldingenregister te registreren. Voor zzp'ers geldt dat het gaat om
werkzaamheden in bepaalde risicosectoren. De melding
betreft onder meer de namen van alle personen die bij de
uitvoering van de opdracht zijn betrokken.
Het programma streeft naar het genereren van meer handhavingsdruk op wat buiten de focus valt van de actieve
programma's op het gebied van oneerlijk werk. Ook in 2021
worden alle meldingen inhoudelijk beoordeeld en waar
mogelijk opgepakt. Trends en ontwikkelingen worden
gesignaleerd en waar nodig worden voor specifieke doelgroepen aanvullende interventies ingezet. Het programma
heeft overleg met branches en sectoren als daar vanuit de
aard van de meldingen behoefte aan is en invulling aan kan
worden gegeven. Voor 2021 staat in ieder geval een hercontrole van de animatiesector gepland.
Het programma beoogt een verbetering van de naleving van
de meldplicht WagwEU. Daarbij is het van belang om de
bekendheid van de regels te vergroten. Brancheorganisaties
worden via voorlichting en andere communicatiemiddelen
geïnformeerd. Ook door het uitvoeren van inspecties (waar
nodig met Belastingdienst, politie en UWV) wordt het belang
van naleving van de WagwEU benadrukt. Door deze inzet
dienen in 2021 5o% meer dienstontvangers op de hoogte te
zijn van de verplichtingen rondom WagwEU. De o-meting uit
zozo naar de bekendheid met de WagwEU dient als basis om
achterblijvende sectoren en bijbehorende ondernemingen te
stimuleren om hun kennis over de WagwEU te vergroten en
hun naleving daardoor te verbeteren.

54

Dit jaarplan is een uitgave van:
Inspectie SZW
Vormgeving en productie
Xerox Osage 120405421
© Rijksoverheid 1 november 2020