Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 037

Mestbeleid

Nr. 224

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 oktober 2017
Op 14 september jl. ontving ik het verzoek van de vaste commissie voor
Economische Zaken om te reageren op de paper van de Nederlandse
Akkerbouw Vakbond (NAV) d.d. 4 juli 2017 getiteld «Aanvulling op
NAV-visie voor zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn van 20 maart» over
de waterbodem in relatie tot fosfaat in oppervlaktewater. Met deze brief
voldoe ik aan dit verzoek.
In de paper gaat de NAV in op recent onderzoek over de rol van de
waterbodem bij de vastlegging van fosfaat en de aanwezigheid van
fosfaat in oppervlaktewater, in relatie tot de doelen en maatregelen in het
kader van de Kaderrichtlijn Water en in het bijzonder het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn.
De NAV constateert in de paper dat het fosfaatgehalte in het oppervlaktewater niet meer noemenswaardig is gedaald in de afgelopen 10 jaar. De
NAV meent dat er uitgebreider naar andere bronnen buiten de landbouw
dient te worden gekeken, waaronder de waterbodem, omdat uit
onderzoek blijkt dat waterbodems een bufferend of emitterend karakter
kunnen hebben. De NAV pleit voor aanvullend onderzoek alvorens
invulling wordt gegeven aan het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn.
De NAV pleit voor een adviesaanvraag aan de Commissie Deskundigen
Meststoffenwet (CDM) omtrent de invloed van waterbodems op de
eutrofiëring van oppervlaktewateren. De NAV pleit tot slot voor een juiste
analyse van de verkregen meetresultaten van alle waterschappen van de
afgelopen 10 jaar en daarnaast analyse van de sedimenten over dezelfde
periode. De NAV meent dat een juiste analyse van de meetgegevens zou
kunnen leiden tot een betere onderbouwing van het te voeren beleid en
minder «wishful thinking» middels de toegepaste modellen.
In reactie hierop wijs ik allereerst op een brief aan uw Kamer van 11 juni
2017 waarin vragen van het lid Dijkgraaf (SGP), van over een onderzoek
waaruit blijkt dat ijzerhoudend grondwater fosfaat in landbouwgebieden
minder schadelijk maakt, worden beantwoord (Aanhangsel Handelingen II
2016/17, nr. 2736). Het paper van de NAV behandelt deels dezelfde

kst-33037-224
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 037, nr. 224

1

problematiek en verwijst ook naar het onderzoek dat aanleiding was voor
de gestelde vragen. Deze antwoorden zijn dan ook zeer relevant in relatie
tot de paper van de NAV, maar die is opgesteld kort voor de antwoorden
aan uw Kamer verzonden zijn, waardoor de NAV geen kennis heeft
kunnen nemen van deze antwoorden.
Ik deel de mening van de NAV dat eutrofiëring van oppervlaktewater door
fosfaat complexe materie is die bovendien regionaal verschilt. Ook het
inzicht dat er naast de landbouw andere belangrijke bronnen van fosfaat
kunnen zijn, is relevant. Met deze inzichten wordt ook rekening gehouden
bij het opstellen van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn, zoals ook
aangegeven is in verschillende brieven aan uw Kamer over dat actieprogramma (Kamerstuk 33 037, nrs. 183 en 219). Zoals in de hiervoor
genoemde antwoorden op de vragen van het lid Dijkgraaf ook is aangegeven, behoeven nieuwe inzichten ten aanzien van vastlegging of
nalevering van fosfaat uit de waterbodem aandacht in de regionale
analyses die in het kader van de Delta-Aanpak Waterkwaliteit en
Zoetwater nu worden uitgevoerd.
Omdat fosfaat een schaarse en eindige grondstof is, is het gewenst om
zuinig met deze grondstof om te springen, ook in de landbouw in het
kader van de goede landbouwpraktijk. Daarom streeft de overheid naar
het realiseren van fosfaatevenwichtsbemesting uitgaande van de
fosfaattoestand van landbouwpercelen. De fosfaatgebruiksnormen zijn het
belangrijkste beleidsinstrument om evenwichtsbemesting te realiseren. In
een brief aan uw Kamer van 4 juli 2017 over het zesde actieprogramma
Nitraatrichtlijn (Kamerstuk 33 037, nr. 219) worden enkele verbeteringen in
het stelsel van fosfaatgebruiksnormen voor de landbouw beschreven die
in het zesde actieprogramma zouden kunnen worden doorgevoerd.
Zoals in de bovengenoemde antwoorden op de vragen van het lid
Dijkgraaf ook al is aangegeven, is er veel onderzoek uitgevoerd en gaande
naar eutrofiëring van oppervlaktewater. Nieuwe inzichten worden
verwerkt in de daarbij gebruikte modellen. Het gaat daarbij vaak om zeer
specifieke expertise. De expertise van de CDM ligt op het vlak van
landbouwkundig handelen in relatie tot verliezen van nutriënten naar
bodem en water. Wat er vervolgens met nutriënten in waterlichamen
gebeurt, behoort niet tot de kernexpertise en opdracht van de CDM. Ik
acht het dan ook niet geëigend en nodig om de CDM om advies te vragen
over fosfaat in waterbodems in relatie tot de eutrofiëring van oppervlaktewater.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 037, nr. 224

2