Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

30 169

Mantelzorg

Nr. 17

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2008
Mantelzorg speelt in de Nederlandse samenleving een belangrijke rol.
Niet alleen omdat de zorg die op deze wijze wordt geboden – qua aard en
omvang – nooit geheel door professionele zorg kan worden geleverd,
maar ook omdat het hier gaat om een activiteit die getuigt van de bereidheid van mensen zich intensief en langdurig in te zetten voor een ander.
Vanuit uw Kamer is er bij amendement, tegen deze achtergrond, op
aangedrongen mantelzorgers een financiële blijk van waardering toe te
kennen. Mantelzorgondersteuning is – op basis van de Wmo – een
primaire verantwoordelijkheid van gemeenten. Omdat de regeling Waardering Mantelzorgers hierop een uitzondering vormt, dient de Wmo te
worden aangepast. Invoeringsdatum van deze regeling was voorzien in
2008. Bij de behandeling van de VWS-begroting 2007 heeft de Tweede
Kamer er echter op aangedrongen om mantelzorgers al in 2007 een financiële waardering te verstrekken. Besloten werd om – vooruitlopend op de
aanpassing van de Wmo – mantelzorgers (die voldoen aan gestelde
criteria) reeds met ingang van 2007 een waardering van € 250 te verstrekken. Gezien de korte tijd die beschikbaar was voor het ontwerpen van een
regeling en het opzetten van een adequate uitvoeringsorganisatie, werd
afgesproken dat:
A. de uitvoering van de regeling in 2007 zou worden geëvalueerd en op
grond daarvan zou worden bezien of eventuele aanpassingen van deze
regeling nodig en wenselijk zijn;
B. de wetswijziging die nodig is voor het verstrekken van een waardering
aan mantelzorgers, door alle partijen met spoed ter hand genomen zou
worden. Ik hecht er aan te benadrukken dat de noodzakelijke wetswijziging (die de waardering een wettelijke basis verschaft) in beginsel los
staat van de discussie over eventuele aanpassingen. Immers, ook de
uitvoering 2007 en 2008 dient een wettelijke basis te kennen.

KST121027
0708tkkst30169-17
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 169, nr. 17

1

Ad A. De evaluatie van het mantelzorgcompliment
De inhoud van het evaluatierapport.
Hierbij treft u het rapport aan1 (van Research voor Beleid), waarin de
evaluatie van de regeling wordt beschreven. Ik wil kort een aantal belangrijke conclusies uit dit rapport aan de orde stellen.
Het is plezierig te kunnen constateren dat het mantelzorgcompliment
positief wordt gewaardeerd door mantelzorgers. Het spreekt vanzelf dat
mantelzorgers die op grond van de gehanteerde criteria niet in aanmerking kwamen voor een compliment, daar soms teleurgesteld over waren.
Ik kan mij dat goed voorstellen. Gezien de positieve waardering van de
mantelzorgers die een compliment mochten ontvangen, wil ik bekijken
hoe ik het gebruik van de regeling kan verruimen.
Voorts wordt in het rapport ingegaan op de vraag hoeveel mensen een
compliment hebben ontvangen. Volgens de laatste gegevens van de SVB
gaat het om circa 50 000 mantelzorgers. Dat is ruim minder dan verwacht.
Het onderzoeksbureau voert daar een aantal redenen voor aan. Ten eerste
is er sprake van een «onvolledig jaar»; de regeling is op 1 april 2007 (in
plaats van 1 januari 2007) in werking getreden. Het relatief lage gebruik is
verder toe te schrijven aan de wijze waarop de regeling in 2007 is uitgevoerd. Zowel bij de bureaus jeugdzorg als bij de kantoren van het CIZ
waren de werkinstructies niet altijd helder en is de communicatie tussen
het hoofdkantoor CIZ en de regionale CIZ-kantoren niet altijd adequaat
geweest. Dat laatste punt geldt ook voor de MOgroep en de bureaus
jeugdzorg. Een belangrijke reden is ook dat de gehanteerde formulieren
zich niet altijd goed leenden voor het registreren van de inzet van mantelzorgers. Op basis van het rapport heb ik direct met het CIZ en de MOgroep
concrete afspraken gemaakt over het verbeteren van de huidige uitvoeringspraktijk.
Research voor Beleid geeft aan dat een verbetering van de uitvoering al
een groter bereik van de regeling tot gevolg zal hebben. Ook kan, zo geeft
het onderzoeksbureau aan, een verruiming van de regeling overwogen
worden. Hieraan kleeft echter een aantal bezwaren, zo wordt gesteld. De
belangrijkste is dat de beheersbaarheid niet kan worden gewaarborgd,
vanwege gebrek aan kwalitatief goede ramingen. Daarom adviseert
Research voor Beleid de regeling in te trekken en de waardering van
mantelzorgers bij de gemeenten neer te leggen. Dit zou gepaard moeten
gaan met overheveling van het beschikbare budget naar de gemeenten.
Een en ander zou kunnen geschieden op basis van een convenant met
gemeenten en Mezzo.
Alternatieven voor verruiming
Op 12 juni 2008 heeft de Tweede Kamer een Rondetafelgesprek georganiseerd over het mantelzorgcompliment. Bij dat gesprek werd gesproken
over de vraag hoe de regeling zou kunnen worden vereenvoudigd, welke
scenario’s er mogelijk zijn bij het toekennen van het mantelzorgcompliment en wat de daaraan verbonden consequenties zijn.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

In tegenstelling tot de constatering van Research voor Beleid gaf het CIZ
tijdens het Rondetafelgesprek aan betrouwbare ramingen te kunnen
geven over het bereik van een verruimde regeling. De Tweede Kamer
heeft het CIZ gevraagd om deze gegevens per brief aan de Kamer toe te
zenden. Onlangs heeft u deze brief ontvangen. In deze brief, die in goed
overleg met mijn ministerie is opgesteld, wordt een eerste uitwerking
gegeven aan een verruiming van de regeling en wordt een beeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 169, nr. 17

2

geschetst van het mogelijke gebruik daarvan. Een belangrijk uitgangspunt
hierbij is de veronderstelling dat iedere zorgvrager met een extramurale
indicatie (die langer dan 12 maanden geldig is) ook geholpen wordt door
een mantelzorger1. Het hanteren van dit uitgangspunt zal zeker tot een
groter bereik van de regeling leiden. Ik hecht er aan daarbij op te merken
dat dit een wezenlijke verandering betekent van het oorspronkelijke amendement «Van der Vlies». Daarin werd onder meer nauwkeurig aangegeven, vanaf wanneer een mantelzorger voor waardering in aanmerking
kon komen. Zo diende er daadwerkelijk sprake te zijn van ten minste acht
uur mantelzorg in de week gedurende een periode van meer dan zes
maanden ter vervanging van beroepsmatige zorg.
Zoals in de brief van het CIZ wordt aangegeven, is nog het nodige rekenwerk nodig. Ik heb het CIZ gevraagd om een aantal zaken nader uit te
zoeken en mij daarover vóór september te rapporteren.
Er ligt ook nog een aantal beleidsmatige keuzes voor: kunnen zorgbehoevenden die meerdere indicaties hebben voor extramurale zorg die
tezamen langer dan 12 maanden geldig zijn, bijvoorbeeld iemand voordragen voor een compliment? Kunnen zorgbehoevenden met een intramurale indicatie (die zij niet benutten) iemand voordragen voor een
compliment?
Mede op basis van de nadere gegevens van het CIZ zal ik mij buigen over
de bovengenoemde beleidsmatige keuzes. Bij een besluit tot verruiming
van de regeling spelen naast het bereik van de regeling ook de beheersbaarheid, de uitvoerbaarheid en begrijpelijkheid voor de burger een rol.
Verruiming van de regeling heeft vooralsnog de voorkeur. Om in
september tot een afgewogen besluitvorming te komen voor het jaar
2009, zal ook de mogelijkheid van uitvoering door gemeenten nader
worden verkend. Hiervoor is het onder meer zaak zicht te hebben op de
wijze waarop gemeenten omgaan met het bedrag van € 32 miljoen dat zij
in 2008 eenmalig hebben ontvangen uit het niet-benutte deel van het
budget in 2007 voor het mantelzorgcompliment. Daartoe zal ik deze zomer
een quick scan laten uitvoeren. Ik kom hierop terug in mijn visie op de
toekomst van de Mantelzorgregeling. Dit jaar zal de huidige regeling
worden uitgevoerd.
Ad B. Wijziging van de Wmo
Het wetsvoorstel dat erop toeziet de huidige regeling een juridische basis
te verlenen, ligt thans ter behandeling in uw Kamer. Ik hoop dat het wetsvoorstel spoedig na de zomer in uw Kamer behandeld kan worden.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

1

Research voor Beleid heeft deze veronderstelling – bij haar constatering van gebrek aan
betrouwbare ramingen – niet gebruikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 169, nr. 17

3