Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3186
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Ministers voor Rechtsbescherming en
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de geblokkeerde
herbenoeming van klokkenluiders bij het College voor de Rechten van de Mens
(ingezonden 17 mei 2023).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen 7 juli
2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2839.
Vraag 1
Kunt u aangeven wat uw afwegingen zijn geweest om wél te oordelen dat er
sprake is van klokkenluiders binnen het College voor de Rechten van de Mens
(hierna: het College), maar niet te voorzien in hun bescherming? Kunt u uw
antwoord toelichten?1
Antwoord 1
Op 13 januari 2023 is een vertrouwelijk gesprek gevoerd door de Centrale
Coördinator Integriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid met de
melders. Op basis van dat gesprek is op 20 januari jl. door de melders, met
tussenkomst van de Centrale Coördinator Integriteit, een formele melding
gedaan van een vermoeden van een misstand in de zin van artikel 1 van de
Wet bescherming klokkenluiders.
Aan de melding is opvolging gegeven conform de Wet bescherming
klokkenluiders en de procedure die is vastgelegd in hoofdstuk 13 en bijlage
14 van de CAO Rijk. Op 21 februari 2023 hebben melders namens mij een
brief ontvangen, met een bevestiging van de inhoud en strekking van hun
melding en de gewenste afscherming van hun identiteit. In deze kennisgeving
is aangegeven dat hen bescherming tegen benadeling toekomt. Ook is in de
brief aangegeven dat onafhankelijk onderzoek zou worden ingesteld naar de
mogelijke misstand.
Melders mogen door niemand benadeeld worden als gevolg van een melding
van een vermoeden van een misstand als bedoeld in de Wet bescherming
klokkenluiders. In mijn antwoorden op de vragen 4 en 5 ga ik in op de
bescherming van de positie van melders.

1

ah-tk-20222023-3186
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 36 200 VI, nr. 132.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 2
Erkent u dat het blokkeren van de herbenoeming van de klokkenluiders als
leden van het College gezien moet worden als het benadelen van de
klokkenluiders? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Ik heb kennisgenomen van de beslissing van de Raad van Advies van het
College die op 3 april 2023 is gedeeld met de leden van het College en met
het ministerie. De beslissing komt erop neer dat de Raad van Advies, die met
het advies omtrent de herbenoeming is belast, tot nader overleg geen enkele
voordracht tot herbenoeming van leden van het College steunt. De Raad van
Advies acht het in het belang van het College dat hiermee de weg wordt
vrijgemaakt voor een nieuwe lichting Collegeleden. Ik kan op dit moment op
basis van de mij beschikbare informatie niet objectief vaststellen of er een
causaal verband is tussen deze beslissing van de Raad van Advies en de
melding die door de melders is gedaan.
Vraag 3
Kunt u stap voor stap aangeven wat u heeft gedaan om de klokkenluiders van
de maatschappelijke misstand bij het College te erkennen en beschermen in
hun positie?
Antwoord 3
Zoals hierboven toegelicht, is op 13 januari 2023 een vertrouwelijk gesprek
gevoerd door de Centrale Coördinator Integriteit van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid met de melders. Op basis van dat gesprek is op
20 januari jl. door de melders, met tussenkomst van de Centrale Coördinator
Integriteit, een formele melding gedaan van een vermoeden van een
misstand in de zin van artikel 1 van de Wet bescherming klokkenluiders. Uit
onderzoek moet blijken of in dit geval daadwerkelijk sprake is van een
maatschappelijke misstand.
Op 21 februari 2023 hebben melders namens mij de hierboven genoemde
brief ontvangen, met een bevestiging van de inhoud en strekking van hun
melding en de gewenste afscherming van hun identiteit.
Vanwege de aard van de meldingen is vervolgens begin maart besloten een
breed samengestelde onafhankelijke commissie te vragen onderzoek te doen.
Mevrouw mr. W. Sorgdrager werd vervolgens bereid gevonden als voorzitter
te fungeren. Het samenstellen van de commissie nam enkele weken in
beslag. Deze commissie is op 13 april jl. gestart met haar werkzaamheden. De
commissie heeft als opdracht zich in eerste instantie een feitelijk beeld te
vormen van de melding en na te gaan of naar het oordeel van de commissie
specifieke interventies en randvoorwaarden mogelijk zijn om tot herstel van
verhoudingen en een goed functioneren van het College te komen. Dat
onderzoek loopt nu.
Over dit onderzoek zijn betrokkenen geïnformeerd en hen is medewerking
aan dit onafhankelijke onderzoek verzocht. Over het onderzoek van de
commissie heb ik uw Kamer eerder geïnformeerd.2 In mijn antwoorden op de
vragen 4 en 5 ga ik verder in op de bescherming van de positie van melders.
Op 8 juni jl. heb ik met leden van de Raad van Advies gesproken over de
gevolgen van deze situatie voor het College, het bureau van het College en
de werkzaamheden. Daarin heb ik mijn zorgen geuit over de continuïteit van
het College. Over de maatregelen die zijn en worden getroffen om de
continuïteit van het College te waarborgen, heb ik uw Kamer geïnformeerd bij
brief van 15 juni 2023.3
Vraag 4
Kunt u aangeven wie nu verantwoordelijk is voor de bescherming van de
klokkenluiders? Erkent u dat dit onmogelijk de voorzitter van het College kan
zijn en ook niet de Raad van Advies die de herbenoeming heeft geblokkeerd?

2
3

Kamerstuk 36 200-VI, nr. 132.
Kamerstuk 36 200-VI, nr. 139.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Melders mogen door niemand benadeeld worden als gevolg van een melding
van een vermoeden van een misstand als bedoeld in de Wet bescherming
klokkenluiders. Voordat vastgesteld kan worden dat van benadeling sprake is
en, zo ja, hoe deze opgeheven dient te worden, is het van belang dat de
feiten en omstandigheden objectief worden vastgesteld. De uitkomsten van
het onafhankelijke onderzoek door de commissie Sorgdrager moeten
daarvoor worden afgewacht.
Vraag 5
Bent u bereid om per ommegaande het besluit om de herbenoeming van de
melders te blokkeren ongedaan te (laten) maken, teneinde het College te
behoeden voor leegloop? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Die mogelijkheid heb ik niet. Het College voor de Rechten van de Mens is een
onafhankelijk zelfstandig bestuursorgaan. (Her)benoeming van Collegeleden
geschiedt op grond van de Wet College voor de rechten van de mens door de
Minister voor Rechtsbescherming, op voordracht van de Raad van Advies in
overeenstemming met het College. Op grond van de Wet College voor de
rechten van de mens heb ik niet de bevoegdheid om een dergelijke beslissing
van de Raad van Advies noch het College ongedaan te maken. De Wet
College voor de rechten van de mens biedt mij niet de ruimte om zonder
advies van de Raad van Advies in overeenstemming met het College, een lid
voor te dragen voor herbenoeming. Dat zou ook in strijd zijn met de Paris
Principles die in VN-verband overeen zijn gekomen om de onafhankelijke
status van nationale mensenrechteninstituten te waarborgen. Derhalve is het
niet aan mij eenzijdig het genoemde besluit van de Raad van Advies
ongedaan maken. Dat schaadt de onafhankelijkheid van het College, ook in
internationaal verband.
Vraag 6
Wanneer bent u geïnformeerd over de maatschappelijke misstand? Wanneer
heeft u hierover contact gehad met de Raad van Toezicht en hoe heeft u het
onderzoek door mevrouw Sorgdrager aangekondigd? Kunt u een heldere
tijdlijn geven?
Antwoord 6
Op 13 januari 2023 vond een gesprek plaats tussen de Centrale Coördinator
Integriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid met de melders. Op
13 april jl. is de commissie Sorgdrager gestart met haar werkzaamheden.
Over dit onderzoek zijn direct betrokkenen geïnformeerd en hen is vooraf
medewerking aan dit onafhankelijke onderzoek verzocht.
Op 8 juni 2023 is met de Raad van Advies gesproken over de continuïteit van
het College en de gevolgen van de situatie voor het College.4 Voor de verdere
tijdlijn verwijs ik u kortheidshalve naar het antwoord 3.
Vraag 7
Erkent u dat de Raad van Toezicht kennis had van de meldingen en ook van
wie de meldingen had gedaan op het moment dat zij besloten de herbenoeming van melders te blokkeren? Kunt u dit besluit buiten de orde verklaren?
Antwoord 7
Uit de voor mij op dit moment beschikbare informatie, kan ik niet met
zekerheid opmaken de Raad van Advies kennis had van de meldingen en de
identiteit van de melders op het moment van haar besluit. Voor het overige
verwijs ik naar mijn antwoorden op vragen 2, 4 en 5.
Vraag 8
Kunt u aangeven hoe u tot het onderzoek door mevrouw Sorgdrager bent
gekomen en waarom de Kamer hierover niet is geïnformeerd? Waarom
oordeelt u dat de meldingen ernstig genoeg zijn om onderzoek te laten doen,
maar dat dit niet ernstig genoeg is om de Kamer in te lichten?
4

Kamerstuk 36 200-VI, nr. 139.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Op 12 mei 2023 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de door mijn ministerie
ontvangen melding van een vermoeden van een misstand en waarom een
onafhankelijke commissie is gevraagd de melding te onderzoeken.5 In de
brief heb ik toegelicht dat de ontstane situatie mij in een dilemma heeft
gebracht met betrekking tot het informeren van uw Kamer. Vanwege het
waarborgen en respecteren van de privacy van betrokkenen en om de
ingestelde commissie de kans te geven in rust haar werk te verrichten, heb ik
ervoor gekozen om dat in een eerder stadium nog niet te doen. Gezien de
berichtgeving in de media heb ik daar een andere afweging in gemaakt en
uw Kamer hierover ingelicht.
Vraag 9
Vindt u het wenselijk dat na uw bemoeienis de situatie zo is dat de klokkenluiders hun positie verliezen, maar dat degene waar het onderzoek zich nu op
richt nog vol in functie is? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
Het in de vraag geschetste beeld deel ik niet. Ik vind het van belang dat
richting alle betrokkenen zorgvuldig wordt gehandeld, dat goed gevolg wordt
gegeven aan de gedane meldingen, dat de melders geen benadeling
ondervinden van hun melding, en dat het College voor de rechten van de
mens gedurende het onderzoek van de commissie Sorgdrager en daarna zo
goed mogelijk blijft functioneren. Hierop zijn mijn handelingen – met
inachtneming van de bijzondere onafhankelijke positie van het instituut –
gericht. Zoals ik al toelichtte brengt die wettelijk geborgde onafhankelijke
positie met zich mee dat ook anderen hierin autonome bevoegdheden en
verantwoordelijkheden hebben. Ik verwijs u hieromtrent naar de antwoorden
op de vragen 4 en 5 en mijn brieven aan uw Kamer van 12 mei 2023 en
15 juni 2023.6
Overigens merk ik op dat de huidige voorzitter van het College zich wegens
ziekte op 7 juni jl. tijdelijk heeft teruggetrokken. Op voorstel van de Raad van
Advies en met instemming van de individuele Collegeleden is een interimvoorzitter aangetrokken. Hierover heb ik uw Kamer eerder geïnformeerd.7

5

Kamerstuk 36 200-VI, nr. 132.
Kamerstukken 36 200-VI, nr. 132 en 139.
7
Kamerstuk 36 200-VI, nr. 139.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4