Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 024

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2022 (Vijfde
incidentele suppletoire begroting inzake
herverkaveling maatschappelijke diensttijd,
steunpakket voor de culturele en creatieve
sector en kwijtschelding publieke schulden
toeslagengedupeerden)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te
brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Aangezien alle besluiten in deze vijfde Incidentele Suppletoire Begroting
niet kunnen wachten tot de reguliere Eerste Suppletoire Begroting worden
de middelen die benodigd zijn nu toegevoegd aan de OCW-begroting. De
middelen worden nu overgeboekt zodat zo spoedig mogelijk verplichtingen kunnen worden aangegaan voor de regelingen met betrekking tot
maatschappelijke diensttijd en het steunpakket voor de culturele en
creatieve sector. Daarnaast zal DUO zo spoedig mogelijk door gaan met
het kwijtschelden van DUO-schulden van gedupeerden in de kinderopvangtoeslagaffaire.
Normaliter wordt nieuw beleid pas in uitvoering genomen nadat de
Staten-Generaal de begrotingswet heeft geautoriseerd. De uitvoering van
de maatregelen die in deze vijfde Incidentele Suppletoire Begroting zijn
opgenomen kunnen echter niet wachten. Dit komt doordat er moet
worden overgegaan tot het verplichten van bedragen voor de regeling
omtrent maatschappelijke diensttijd, richting diverse culturele fondsen
met betrekking tot het steunpakket voor de culturele en creatieve sector
en er moet worden overgegaan tot uitgaven richting gedupeerden in de
kinderopvangtoeslagaffaire. Daarom zal het kabinet de uitvoering van de
maatregelen starten. Met het voorgaande wordt gehandeld conform
artikel 2.27, tweede lid, van de Comptabiliteitswet. Voor de indiening van

kst-36024-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 024, nr. 2

1

deze Incidentele Suppletoire Begroting is uw Kamer vooraf geïnformeerd
over het gedeelte van de kinderopvangtoeslagaffaire per brief van
13 december 2021 over Budgettaire mutaties van de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) sinds de tweede
suppletoire begroting 2021 (Kamerstukken II, 2021/22, 35 925, nr. 142) en
over het steunpakket voor de culturele en creatieve sector per brief van
31 januari 2022 over Vijfde specifieke steunpakket voor de culturele en
creatieve sector (Kamerstukken II, 2021/22,..., nr...).
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Wetsartikel 2
De vaststelling van de begrotingsstaat geschiedt in duizenden euro’s.
Wetsartikel 3
Dit artikel regelt de inwerkingtreding van deze wet.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf
De Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 024, nr. 2

2

B BEGROTINGSTOELICHTING
1. Inhoudelijke toelichting
Dit onderdeel van de memorie van toelichting bestaat uit een inhoudelijk
deel en een artikelsgewijs deel. Per beleidsartikel wordt een overzicht van
de wijzigingen gegeven, inclusief toelichting. Daarbij worden mutaties
groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht:
Omvang begrotingsartikel

Beleidsmatige mutaties

Technische mutaties

(stand ontwerpbegroting in €
miljoen)
< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1.000
=> 1.000

(ondergrens in € miljoen)

(ondergrens in € miljoen)

1
2
5
10

2
4
10
20

Maatschappelijke diensttijd
In het coalitieakkoord wordt aangegeven dat het programma Maatschappelijke diensttijd (MDT) wordt overgeheveld van de begroting van VWS
naar de begroting van OCW. In deze Incidentele Suppletoire Begroting
wordt alleen het programmageld wat hiervoor op de begroting van VWS
staat overgeheveld naar OCW. Het betreft € 94,7 miljoen structureel. De
uitvoeringskosten en apparaatskosten die hiervoor op de VWS-begroting
staan volgen later bij Eerste Suppletoire Begroting in het voorjaar. In
onderstaande was-wordt tabel is te zien wat de situatie was op Artikel 4
(Middelbaar beroepsonderwijs) en wat de nieuwe situatie is na de
herverkaveling van dit programma. De middelen voor MDT worden onder
Artikel 4 zichtbaar en meer specifiek onder Subsidies (regelingen).
Was
Artikel begroting
2022

Wordt
Detail

Artikel
begroting 2022

Uitgaven
Artikel 4

Toelichting
wijziging
Detail

Uitgaven
Artikel 4

Subsidies
(regelingen)

Subsidies
(regelingen)
Maatschappelijke diensttijd

Nieuwe regel als
gevolg van
overheveling van
Artikel 4 van
VWS.

Steunpakket culturele en creatieve sector
Met de nieuwe maatregelen per 26 januari gaan de deuren voor de
culturele en creatieve sector weer open, maar onder voorwaarden. Nog
steeds gelden er strenge beperkingen voor het aantal personen in een zaal
en een verplichte sluitingstijd van 22 uur. Deze beperkingen maken
aanvullende ondersteuning voor de sector noodzakelijk. Het kabinet heeft
daarom besloten € 56,5 miljoen beschikbaar te stellen voor specifieke
steun voor de sector van 1 februari tot en met 8 maart, onder de
voorwaarde dat op het weegmoment van 15 februari niet tot versoepeling
wordt besloten. Hiervan komt € 16,5 miljoen beschikbaar voor de BIS- en
Erfgoedwetinstellingen, overige OCW-instellingen en de meerjarig
gefinancierde instellingen bij de Rijkscultuurfondsen. € 40 miljoen zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 024, nr. 2

3

worden toegevoegd aan het budget voor de suppletieregelingen. In de
brief van 31 januari 2022 over Vijfde specifieke steunpakket voor de
culturele en creatieve sector (Kamerstukken II 2021/22,..., nr...) bent u
hierover geïnformeerd.
Kwijtschelding publieke schulden toeslagengedupeerden
Voor gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire geldt dat
DUO-schulden worden kwijtgescholden. In 2021 heeft DUO hiervoor circa
€ 206 miljoen kwijtgescholden. Omdat een deel nog in 2022 zal worden
kwijtgescholden, wordt er via deze Incidentele Suppletoire Begroting een
bedrag van € 82,1 miljoen beschikbaar gesteld. In de brief van
13 december 2022 over Budgettaire mutaties van de begroting van het
Ministerie van OCW (VIII) sinds de tweede suppletoire begroting 2021
(Kamerstukken II 2021/22, 35 925, nr. 142) wordt tevens melding gemaakt
van het feit dat er in 2022 nog schulden moeten worden kwijtgescholden.
2. Budgettaire consequenties beleidsartikelen
Beleidsartikel 4
Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
2022 (incl.
NvW,
amendementen en
ISB)

Mutaties
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Stand na
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen
Totale uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

4.954.937
5.088.692
99,6%

94.677
94.677

5.049.614
5.183.369

95.102
95.102

95.409
95.409

95.412
95.412

95.413
95.413

Bekostiging
Bekostiging mbo-instellingen
Bekostiging Caribisch Nederland
Bekostiging vavo
Kwaliteitsafspraken investeringsbudget
Kwaliteitsafspraken resultaatafhankelijk budget
Regionaal Investeringsfonds
Salarismix Randstadregio’s
Tegemoetkoming schoolkosten mbo
Regionaal Programma
Begeleidingsgesprekken jeugdwerkloosheid
Subsidies (regelingen)
Praktijkleren
Leven Lang Ontwikkelen
Actieplan Laaggeletterdheid/Tel mee met Taal
Loopbaanoriëntatie
Vakwedstrijden mbo
Inhaal- en ondersteuningsprogramma’s
Extra hulp voor de klas
Zelftesten
Maatschappelijke diensttijd
Overige subsidies
Opdrachten
Opdrachten
Zelftesten
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
College voor Toetsen en Examens
Wet SLOA
SBB
Bijdrage aan medeoverheden
RMC’s

4.477.645
4.030.302
8.616
69.883
252.785
0
22.345
52.664
0
30.550
10.500
353.311
295.358
6.782
15.283
1.809
4.191
0
0
3.364
0
26.524
38.346
21.816
16.530
20.989
17.439
3.550
72.938
9.638
1.127
62.173
125.463
42.703

0

4.477.645
4.030.302
8.616
69.883
252.785
0
22.345
52.664
0
30.550
10.500
447.988
295.358
6.782
15.283
1.809
4.191
0
0
3.364
94.677
26.524
38.346
21.816
16.530
20.989
17.439
3.550
72.938
9.638
1.127
62.173
125.463
42.703

0

0

0

0

95.102

95.409

95.412

95.413

95.102

95.409

95.412

95.413

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

94.677

94.677
0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 024, nr. 2

4

Vastgestelde
begroting
2022 (incl.
NvW,
amendementen en
ISB)
Educatie
Caribisch Nederland
Regionaal Programma
Ontvangsten

Mutaties
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Stand na
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

0

63.560
0
19.200
4.000

63.560
0
19.200
4.000

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

0

0

0

0

Toelichting
Het financieel instrument subsidies (regelingen) wordt in 2022 verhoogd
met € 94,7 miljoen en in de jaren daarna met circa € 95 miljoen. Deze
stijging wordt veroorzaakt door de herverkaveling die is aangekondigd in
het coalitieakkoord voor de Maatschappelijke diensttijd.
Beleidsartikel 11
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
2022 (incl.
NvW,
amendementen en
ISB)

Mutaties
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Stand na
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen
Totale uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

4.877.439
4.877.439
100%

91.000
91.000

4.968.439
4.968.439

– 1.780
– 1.780

– 1.780
– 1.780

– 1.780
– 1.780

– 1.780
– 1.780

Inkomensoverdracht
Basisbeurs gift (R)
Aanvullende beurs gift (R)
Reisvoorziening gift (R)
Caribisch Nederland gift (R)
Overige uitgaven (R)
Leningen
Basisbeurs prestatiebeurs (NR)
Aanvullende beurs prestatiebeurs (NR)
Reisvoorziening (NR)
Rentedragende lening (NR)
Collegegeldkrediet (NR)
Leven lang leren krediet (NR)
Overige uitgaven (NR)
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
Ontvangsten
Ontvangsten (R)
Ontvangen rente (R)
Overige ontvangsten (R)
Ontvangsten Caribisch Nederland (R)
Ontvangsten (NR)
Terugontvangen lening (NR)

1.369.343
423.616
769.726
– 42.705
2.894
215.812
3.367.673
– 193.415
120.024
160.180
2.972.723
254.231
25.834
28.096
140.423
140.423
1.211.951
73.432
52.280
20.932
220
1.138.519
1.138.519

89.000

1.458.343
423.616
769.726
– 42.705
2.894
304.812
3.367.673
– 193.415
120.024
160.180
2.972.723
254.231
25.834
28.096
142.423
142.423
1.211.951
73.432
52.280
20.932
220
1.138.519
1.138.519

– 1.780

– 1.780

– 1.780

– 1.780

– 1.780
0

– 1.780
0

– 1.780
0

– 1.780
0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

89.000
0

2.000
2.000
0
0

0

Toelichting
Het financieel instrument inkomensoverdracht wordt in 2022 incidenteel
verhoogd met € 89,0 miljoen. Deze middelen zijn bestemd voor de
geraamde kwijtscheldingen van studieschulden die het gevolg zijn van de
kinderopvangtoeslagaffaire. De reguliere kwijtscheldingen zijn daarop
over 2023 tot en met 2027 jaarlijks met € 1,8 miljoen (in totaal € 8,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 024, nr. 2

5

miljoen) naar beneden bijgesteld. Naar verwachting vinden er in toekomst
minder kwijtscheldingen plaats door de kwijtscheldingsactie van de
kinderopvangtoeslagaffaire.
Het budget voor de Dienst Uitvoering Onderwijs wordt incidenteel
verhoogd met € 2,0 miljoen voor de geraamde uitvoeringskosten bij DUO
voor het uitvoeren van de kwijtscheldingen en alles wat daarmee
samenhangt als gevolg van de kinderopvangtoeslagaffaire.
Beleidsartikel 14
Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
Totale uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)
Bekostiging
Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse
instellingen
Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse
fondsen
Museale instellingen met een wettelijke taak
Stelseltaken openbare bibliotheekvoorzieningen
Digitale openbare bibliotheek
Bibliotheekvoorziening leesgehandicapten
Monumentenzorg
Archieven incl. Regionale Historische Centra
Flankerend beleid huisvesting
Cultuureducatie met Kwaliteit
Subsidies (regelingen)
Verbreden inzet cultuur
Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS)
Programma leesbevordering
Creatieve Industrie
Specifiek cultuurbeleid
Subsidies Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Opdrachten
Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
Monumentenzorg
Archeologie
Erfgoed en fysieke leefomgeving
Opdrachten Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Overige opdrachten
Bijdragen aan agentschappen
Nationaal Archief
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Ontvangsten

Vastgestelde
begroting
2022 (incl.
NvW,
amendementen en
ISB)

Mutaties
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Stand na
5e
Incidentele
Suppletoire
Begroting

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

686.666
1.353.337
82,7%

56.500
56.500

743.166
1.409.837

0
0

0
0

0
0

0
0

986.548

15.775

1.002.323

0

0

0

0

237.467

5.500

242.967

268.998
241.039
24.092
18.368
12.537
148.583
29.650
5.813
1
124.978
9.331
8.356
3.967
1.728
99.184
2.412
194.416
2.068
0
0
0
10.024
182.324
44.438
44.438
2.957
47.043

3.703
6.572

272.701
247.611
24.092
18.368
12.537
148.583
29.650
5.813
1
165.703
9.331
8.356
3.967
1.728
139.909
2.412
194.416
2.068
0
0
0
10.024
182.324
44.438
44.438
2.957
47.043

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

40.725

40.725
0

0
0
0

Toelichting
Het financieel instrument bekostiging wordt in 2022 incidenteel verhoogd
met € 15,8 miljoen. Deze middelen zijn bestemd voor de BIS- en Erfgoedwetinstellingen en de meerjarig gefinancierde instellingen bij de Rijkscultuurfondsen.
Het financieel instrument Subsidies(regelingen) wordt in 2022 incidenteel
met € 40,7 verhoogd. Dit bedrag bestaat voor € 40 miljoen uit het
voortzetten van de suppletieregeling. Daarnaast wordt € 0,7 miljoen
besteed aan overige OCW instellingen die niet onder de BIS vallen en ook
niet worden gefinancierd door de Rijkscultuurfondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 024, nr. 2

6