Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3099
Vragen van het lid Ephraim (Groep Van Haga) aan de Minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs over ZZP’ers in het onderwijs (ingezonden 12 mei 2023).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 4 juli 2023).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht: «Minister wil meer vastigheid en
minder ZZP’ers in het onderwijs, VO-raad boos»1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u cijfers en data die aantonen dat docenten problemen hebben met het
aangaan van tijdelijke contracten?
Antwoord 2
We weten dat een vast contract de kans op uitval van beginnende leraren
verkleint.2 Uit de Trendrapportage arbeidsmarkt Leraren po, vo en mbo 2022
blijkt dat het aandeel leraren met een vast contract in het funderend
onderwijs in de periode 2011–2021 is afgenomen.3 Daarom wil ik voorkomen
dat veelvuldig tijdelijke contracten worden aangeboden en dat (beginnende)
leraren geen baanzekerheid hebben en om die reden uiteindelijk het
onderwijs de rug toekeren.
Vraag 3
Zou het kunnen dat door deze zzp’ers een vast contract aan te bieden ze
eerder weggejaagd dan behouden worden, als zij vaak op zoek zijn?
Antwoord 3
Het uitgangspunt van het kabinet is dat structureel werk in principe wordt
georganiseerd op basis van arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd. In
het primair en voortgezet onderwijs is vaak sprake van structureel werk, dat
1

NOS, d.d. 10 mei 2023: Minister wil meer vastigheid en minder zzp’ers in onderwijs, VO-raad
boos (nos.nl).
2
De Staat van het Onderwijs 2022, p. 46.
3
Trendrapportage Arbeidsmarkt Leraren po, vo en mbo 2022, p. 26.

ah-tk-20222023-3099
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

in vaste contracten zou moeten worden uitgevoerd. Er zijn geen signalen dat
het aanbieden van een vast contract aan zzp’ers ertoe zou leiden dat zij het
onderwijs verlaten. Scholen zijn gelukkig over het algemeen al terughoudend
in het inzetten van zzp’ers, onder andere omdat dat de continuïteit van het
onderwijs aan kan tasten.4 Bijvoorbeeld wanneer zzp’ers bepaalde taken niet
uitvoeren, en die taken vervolgens terechtkomen bij personeel dat wel in
loondienst is. Het wetsvoorstel strategisch personeelsbeleid heeft tot doel de
groei van externe inhuur, waaronder zzp’ers, af te remmen, door te bepalen
dat scholen daar nog maximaal 5% van hun budget aan mogen besteden.
Vraag 4
De VO-raad heeft aangegeven dat hun inzet van zzp’ers komt doordat de
subsidiestroom van de laatste twee jaar nu is stopgezet, waardoor vaste
contracten niet haalbaar zijn, zou daarom de subsidie voor scholen op lange
termijn verhogen geen betere oplossing zijn?
Antwoord 4
De daling van het aandeel vaste contracten en de toename van de uitgaven
aan personeel niet in loondienst (PNIL) is sinds 2012 al ingezet.5 Dit was al
voordat de subsidies van het Nationaal Programma Onderwijs van de
afgelopen twee jaar voor het funderend onderwijs beschikbaar kwamen. Er
staan veel vacatures open in het onderwijs. Waar mensen worden ingezet op
vacatures voor structureel werk moeten zij in principe een vast contract
krijgen.
Vraag 5
Keuze op de markt zorgt voor concurrentie en kwaliteit, wat denk u dat er met
de kwaliteit van onderwijs zal gebeuren als deze keuze voor scholen wordt
verminderd?
Antwoord 5
In tijden van schaarste is het belangrijk dat scholen structureel werk door vast
personeel laten uitvoeren. Als personeel zekerheid heeft op werk en inkomen,
kan worden geïnvesteerd in duurzame arbeidsrelaties. Dit draagt bij aan de
continuïteit en dus de kwaliteit van het onderwijs.
Vraag 6
Wat is de redenering achter de 80% van docenten die een vast contract moet
hebben?
Antwoord 6
Het aandeel vaste contracten voor leraren en ondersteunend personeel in het
funderend onderwijs laat al enige tijd een daling zien. Het is van belang om
die trend te keren. In het onderwijs is over het algemeen sprake van
structureel werk, dat in vaste dienstverbanden zou moeten worden uitgevoerd. In het wetsvoorstel strategisch personeelsbeleid wordt daarom voor
het funderend onderwijs voorgesteld dat scholen minimaal 80% van de
personeelsleden in vaste dienst hebben. Dit geldt niet uitsluitend voor
leerkrachten. Het op peil houden en verbeteren van de kwaliteit van het
onderwijs kan het beste in duurzame arbeidsrelaties tussen de school en het
personeel. Werknemers die zo veel mogelijk zekerheid hebben in de vorm
van een vast dienstverband zorgen bovendien voor continuïteit voor de
leerlingen. Hetzelfde gezicht voor de klas zorgt ervoor dat leraren een relatie
kunnen opbouwen met de leerlingen en met de school en daarmee bijdragen
aan goed onderwijs.6
Vraag 7
Hoe is de 80% bepaald?

4

Zie ook antwoorden op Kamervragen van de leden Paul en Smals (beiden VVD) aan de Minister
voor Primair en Voortgezet Onderwijs, de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst en de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht
«Meerderheid scholen weigert inzet zzp’ers ondanks lerarentekort».
5
Trendrapportage arbeidsmarkt Leraren po, vo en mbo 2022.
6
Zie bijvoorbeeld De Staat van het Onderwijs 2022, p. 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het percentage van 80% vaste contracten geeft personeel zekerheid op werk
en inkomen en laat tegelijkertijd voldoende flexibiliteit voor de werkgever. Dit
percentage sluit aan bij het landelijk gemiddelde en is daarmee een haalbare
norm. Dit percentage in het wetsvoorstel betreft expliciet een ondergrens per
schoolbestuur. Bovendien zien we dat het aandeel vaste contracten in het
funderend onderwijs de afgelopen jaren is gedaald.7 De voorgestelde
maatregel beoogt voor het funderend onderwijs een impuls te geven aan
schoolbesturen die nu nog onder het gemiddelde van die 80% zitten, om over
te gaan tot het bieden van vaste contracten. Het beoogt daarnaast te
voorkomen dat het aandeel vaste contracten in het funderend onderwijs
verder daalt.
En hoewel het landelijk gemiddelde voor het funderend onderwijs op of
boven de 80% zit voor leraren (po: 88%, vo: 80%), ligt het percentage vaste
contracten voor onderwijsondersteunend personeel lager, met name in het
primair onderwijs (po: 72%, vo: 80%).8 Ook voor het ondersteunend
personeel geeft deze maatregel een impuls voor meer vaste contracten.
Vraag 8
Is het toevoegen van deze regels voor het inzetten van zzp’ers niet het
verzwaren en compliceren van de regeldruk in een sector die daar al last van
heeft?
Antwoord 8
Het is onderdeel van goed personeelsbeleid dat scholen zicht hebben op de
rechtspositie van het personeel en de verhouding tussen personeel dat in
vaste of tijdelijke dienst is en andere werkenden in de school. Het is ook
belangrijk dat de regeldruk in de sectoren primair en voortgezet onderwijs
beheersbaar blijft voor schoolbesturen. Het wetsvoorstel strategisch
personeelsbeleid wordt voorgelegd aan het Adviescollege Toetsing Regeldruk
(ATR). Zij brengen advies uit over de regeldruk van het voorstel. In de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel zal ik reageren op het advies
van de ATR. U wordt daarover geïnformeerd bij het indienen van het
wetsvoorstel bij uw Kamer. Dit zal naar verwachting in de eerste helft van
2024 zijn.

7
8

Trendrapportage arbeidsmarkt Leraren po, vo en mbo 2022, p. 26–27.
Trendrapportage arbeidsmarkt Leraren po, vo en mbo 2022, p. 26–27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3