Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

511
Vragen van het lid Kops (PVV) aan de Ministers van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en van Economische Zaken en Klimaat over stijgende
energierekeningen en vaste lasten door warmtepompen (ingezonden 23 juli
2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Minister van Economische Zaken en
Klimaat (ontvangen 16 oktober 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 3745.
Vraag 1
Kent u het bericht «Woede om hoge energienota met warmtepomp: «We
voelen ons beduveld»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u zich herinneren hoe vaak u hebt beloofd dat de energietransitie –
waaronder het aardgasvrij maken van woningen – zou leiden tot lagere
energielasten? Staat u nog steeds achter uw woorden?
Antwoord 2
De energietransitie moet voor iedereen betaalbaar zijn. Dat is en blijft het
uitgangspunt voor het kabinet. De maatregelen in het Klimaatakkoord zijn
erop gericht dat voor steeds meer huishoudens binnen bereik te brengen. In
mijn brief van 17 december 2019 (Kamerstukken II 2019/2020, 32 847, nr. 585)
heb ik toegelicht dat hier veel voor nodig is: de kosten van verduurzamingsmaatregelen moeten omlaag door innovatie en opschaling, de inrichting van
de energiebelasting moet de omschakeling naar duurzame warmteopties
gaan ondersteunen, subsidiemogelijkheden zijn nodig om investeringen
aantrekkelijk en rendabel te maken en er is aantrekkelijke financiering nodig.
Veel van deze maatregelen zijn inmiddels in gang gezet.
Specifiek voor de huursector heb ik in mijn brief van 22 februari 2019
(Kamerstuk 32 847, nr. 470) aangegeven, dat het kabinet het Sociaal

1

ah-tk-20202021-511
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Telegraaf, 23-7-2020: https://www.telegraaf.nl/financieel/2139667232/woede-om-hogeenergienota-met-warmtepomp-we-voelen-ons-beduveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Huurakkoord ondersteunt. De partijen in dit akkoord hebben een systematiek
afgesproken gebaseerd op energielabelstappen waarbij de gemiddelde
besparing op de energielasten, de mogelijke huuraanpassing overtreft, zodat
huurders er gemiddeld niet op achteruit gaan.
Vraag 3
Hoe is het dan mogelijk dat bewoners van de Haagse wijk Transvaal worden
geconfronteerd met stijgende energierekeningen, nadat zij zijn aangesloten
op een collectieve warmte- en koudeopslag, omdat dat goed zou zijn voor het
klimaat en de portemonnee?
Antwoord 3
Ik kan niet ingaan op dit specifieke geval, aangezien de kwestie wordt
voorgelegd aan de geschillencommissie.
Vraag 4
Deelt u de mening dat bewoners, die de door u zo bejubelde energietransitie
moeten ondergaan, keihard voor de gek worden gehouden met een hoop
blabla over «haalbaarheid en betaalbaarheid»? Deelt u de conclusie dat het
effect van uw beleid op het klimaat totaal te verwaarlozen is, terwijl de
gevolgen voor de portemonnee rampzalig zijn?
Antwoord 4
Nee, die mening deel ik niet. Het kabinet heeft verschillende maatregelen in
uitvoering om de energietransitie haalbaar en betaalbaar te maken, zoals het
Warmtefonds voor aantrekkelijke financiering en subsidieregelingen voor
isolatie en andere verduurzamingsmaatregelen voor bewoners. Ik deel de
conclusie daarom niet.
Vraag 5
Bent u ervan op de hoogte dat ruim 650.000 huishoudens hun energierekening niet of nauwelijks meer kunnen betalen? Deelt u de conclusie van
onderzoeksbureau Ecorys dat deze groep «energiearme» huishoudens de
komende tien jaar verder zal toenemen, naar 1,5 miljoen huishoudens in
2030, als direct gevolg van uw besluit om alle woningen van het gas af te
halen?2
Antwoord 5
Het Ecorys-rapport dateert van februari 2019 en komt op basis van een aantal
veronderstellingen tot de conclusie dat de groep energiearme huishoudens
zal groeien naar 1,5 mln. in 2030. Als onderdeel van het Klimaatakkoord zijn
belastingmaatregelen aangekondigd ten gunste van huishoudens. Deze
maatregelen zijn in de studie van Ecorys nog niet meegenomen. Juist door
deze maatregelen profiteren huishoudens met een lager inkomen relatief het
meest en, zoals ook aangegeven in de conclusies van het Ecorys-rapport, zal
het aantal energiearme huishoudens dan naar verwachting lager zal uitvallen.
Of een huishouden zijn energierekening kan betalen, hangt niet alleen af van
de uitgaven aan energie, maar ook van het besteedbare inkomen en de
andere noodzakelijke uitgaven van huishoudens. Uit het rapport van het
PBL»Meten met twee maten» uit december 2018 blijkt dat Nederland in
Europees perspectief relatief goed scoort op betaalbaarheid van de energierekening voor huishoudens en relatief weinig energiearmoede kent.
Aangezien het rapport begin 2019 is gepubliceerd, is een aantal veronderstellingen inmiddels achterhaald, met name de veronderstelde stijging van de
gasbelasting met 20 cent. Dit neemt niet weg dat de betaalbaarheid van de
energierekening en de verduurzamingsmaatregelen een belangrijk aandachtspunt is, vandaar dat hier veel aandacht aan wordt besteed in de uitvoering
van de energietransitie, zoals hierboven aangegeven.
Hoewel het kabinet het belastingdeel van de energierekening kan beïnvloeden, is de ontwikkeling van de totale energierekening ook afhankelijk van de
marktprijzen van elektriciteit en gas én de transporttarieven. Het kabinet heeft
geen invloed op de marktprijzen en kan dus ook geen beloftes doen over de

2

Trouw, 8-11-2019: https://www.trouw.nl/economie/het-aantal-mensen-dat-energierekening-nietkan-betalen-dreigt-te-verdubbelen~be43f3ae/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

ontwikkeling van de totale energierekening. Het kabinet weegt in de
koopkrachtbesluitvorming jaarlijks alle plussen en minnen voor huishoudens,
waaronder de energierekening.
Vraag 6
Deelt u de mening dat uw klimaat- en energiebeleid voor onder andere
warmtebedrijven niets anders is dan een verdienmodel, maar dat huishoudens hierdoor in de energie-armoede worden gestort?
Antwoord 6
Het klimaat- en energiebeleid voeren we uit om de hoeveelheid CO2 te
reduceren overeenkomstig met het Klimaatakkoord van Parijs. Geleidelijk
overstappen van fossiele naar duurzame energie is daarvoor nodig. Om de
overgang naar andere energiebronnen zoals warmtepompen haalbaar en
betaalbaar te houden, neemt het Kabinet verschillende maatregelen zoals het
Warmtefonds en het verlenen van subsidies (onder andere de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE), de Stimuleringsregeling aardgasvrije
huurwoningen (SAH) en de Subsidieregeling Renovatieversneller). Het gaat
hier dus niet om een verdienmodel voor warmtebedrijven.
Vraag 7
Hoe kunt u met droge ogen blijven volhouden dat de energietransitie voor
iedereen «haalbaar en betaalbaar» zou zijn? Bent u ertoe bereid het schrappen van de gasaansluitplicht terug te draaien, de energierekening – na jaren
van verhogingen – echt fors te verlagen en direct te stoppen met het
obsessieve aardgasvrij maken van woningen?
Antwoord 7
Voor het kabinet blijft het doel om de uitstoot van CO2 fors te reduceren
voorop staan. Geleidelijk overstappen van fossiele naar duurzame energie is
daarvoor nodig. Voor nieuwbouw zijn er verschillende goede alternatieven
voor aardgas. Vandaar dat daar de aansluitplicht op het aardgasnet is
geschrapt. Het kabinet vindt het ook belangrijk dat de energietransitie
betaalbaar blijft. Daarom heeft het kabinet in 2020 onder meer de belasting
op energie verlaagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3