> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag

Ergotherapie Nederland
T.a.v. de heer Th.P.M. van der B. MBA

Bezoekadres:
Rijnstraat 50
2515 XP Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
Postbus 20350
2500 EJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl

Kenmerk
682940-128724-Z

Datum
Betreft

5 november 2014
overeenkomsten ergotherapie-zorgverzekeraars

Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres met
vermelding van de datum en het
kenmerk van deze brief.

Geachte heer Van der B.,
Met veel belangstelling heb ik uw brief d.d. 24 september 2014 gelezen, waarin
zorgen worden geuit over de positie van ergotherapeuten in relatie tot
zorgverzekeraars. Graag geef ik mijn reactie hierop.
In de brief geeft u aan dat er geen sprake is van een eerlijk
onderhandelingsproces tussen zorgverzekeraar en zorgverlener bij het sluiten van
contracten voor 2015. De stelling is dat deze contracten worden opgelegd door
zorgverzekeraars. Deze voorgestelde overeenkomsten zouden gepaard gaan met
hoge administratieve lasten en ongunstige tarieven voor ergotherapeuten (gelijk
of zelfs lager dan in voorgaande jaren). Ook wordt de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) bekritiseerd vanwege het niet naleven van haar rol als markmeester. Om
deze gang van zaken tegen te gaan, pleit u ervoor om onderhandelingen tussen
beroepsorganisaties en zorgverzekeraars mogelijk te maken. Daarnaast adviseert
u mij om zorgverzekeraars op te roepen de door hen gehanteerde tarieven in de
onderhandelingen met ergotherapeuten ’op te waarderen’.
Regelmatig ontvang ik klachten van met name eerstelijnszorgaanbieders over het
contracteerproces door zorgverzekeraars. Het ministerie van VWS heeft daarom
afgelopen voorjaar een rondgang georganiseerd door Nederland waar
zorgaanbieders en beroepsbeoefenaren in gesprek gingen met verzekeraars, de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over
samenwerking en mededinging in de curatieve zorg. Eerstelijns aanbieders hebben
daar hun zorgen geuit over het contracteerproces door zorgverzekeraars. Tijdens
de ronde bleek echter ook dat een aantal aanwezige beroepsbeoefenaren zo met
elkaar wist samen te werken, dat dit een positieve uitwerking had op de
contractrelatie met een zorgverzekeraar. Ik verwijs u graag naar mijn brief van 22
juli 20141 waarin voorbeelden van dergelijke initiatieven staan geschetst. De
voorbeelden van samenwerking laten zien dat er veel mogelijk is in het zorgstelsel
en dat het juist in het belang van verzekerden en patiënten kan zijn als er wordt
samengewerkt om betere zorg te leveren. Te denken valt aan de voorbeelden dat
concurrerende aanbieders mogen meeliften op afspraken tussen een verzekeraar
en andere aanbieders en dat concurrenten tijdelijk mogen samenwerken op
1

Kamerstuk TK 31765, nr. 94
Pagina 1 van 3

verzoek van de inkoper. Ik blijf verder zoeken naar verbetering van het
contracteerproces tussen verzekeraars en de individuele beroepsbeoefenaren en
raad zeker aan om best practices tussen beroepsverenigingen te delen.
Niet alle vormen van samenwerking tussen zorgaanbieders zijn echter in het
belang van verzekerden en patiënten. Het organiseren van markmacht door als
beroepsorganisatie deel te nemen aan onderhandelingen met zorgverzekeraars is
hiervan een voorbeeld. De ACM2 wijst collectief onderhandelen af. Uiteraard staat
het ergotherapeuten vanuit het mededingingsrecht wel vrij als beroepsgroep te
werken aan het vaststellen van kwaliteitsindicatoren. Ook de NZa3 oordeelt dat
vanuit algemene mededingingsoptiek collectief onderhandelen geen positief effect
heeft op de prijs-kwaliteitverhouding. Als ergotherapeuten collectief zouden gaan
onderhandelen zou dit het onderscheidend vermogen van partijen kunnen
verminderen, terwijl concurrentie juist bijdraagt aan onderscheiding op basis van
hoge kwaliteit, innovatie en lage prijzen. Collectieve onderhandelingen tussen
vrijgevestigde beroepsoefenaars en zorgverzekeraars zijn om de hierboven
genoemde redenen dus niet toegestaan.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Zorgverzekeringen
Verzekeringsmarkt/zorginkoop
Kenmerk
682940-128724-Z

Met betrekking tot de administratieve lastendruk, kunnen zorgverzekeraars
inderdaad verschillende eisen stellen. Binnen het “Programma Kwaliteit” hebben
zorgverzekeraars hun krachten gebundeld om samen betekenisvolle
kwaliteitsinformatie te genereren. Zorgverzekeraars willen hierbij een
gezamenlijke en uniforme werkwijze hanteren, waardoor administratieve lasten
voor zorgaanbieders verminderen. Verder behoort het tot de mogelijkheid om
bijvoorbeeld tussen Ergotherapie Nederland en Zorgverzekeraars Nederland tot
afspraken te komen voor het hanteren van standaardcontracten, wat de
administratieve lasten mogelijk kan verminderen.
De NZa heeft, mede naar aanleiding van signalen uit het veld, in samenspraak
met vrijgevestigde beroepsbeoefenaren in de eerste lijn Good Contracting
Practices opgesteld in 2010. Deze zijn in 2013 geëvalueerd en op basis van deze
evaluatie herzien. De nieuwe Good Contracting Practices heeft de NZa in maart
20144 gepubliceerd. Deze bieden een handreiking om de voornaamste knelpunten
in het onderhandelingsproces tussen zorgverzekeraars en vrijgevestigde
beroepsbeoefenaren op te lossen. Indien de partijen zich in individuele gevallen
niet aan het geschetste kader houden, is het niet aan de NZa om te interveniëren,
er is immers sprake van een privaatrechtelijk inkoopproces. In dit geval is
toetsing door de civiele rechter mogelijk. De Good Contracting Practices kunnen
binnen een civielrechtelijke procedure wel een rol spelen bij de beoordeling van
wat redelijk en billijk is.
Hiernaast ligt er momenteel een wetsvoorstel in de Eerste Kamer5 waarmee ik een
aantal verplichtingen opleg aan zorgverzekeraars rondom het contracteerproces.
Indien deze wet wordt aangenomen zullen zorgverzekeraars uiterlijk voor 1 april

2

NMa, ‘Individueel en collectief onderhandelen tussen vrijgevestigde extramurale
zorgaanbieders en zorgverzekeraars’, Visiedocument NMa, december 2009, te raadplegen via
www.acm.nl.
3
NZa, ‘Inkoopmacht en collectief onderhandelen de verhoudingen op de zorginkoopmarkt’,
januari 2010, te raadplegen via www.nza.nl.
4
NZa, ‘Good Contracting Practices zorgverzekeraars en vrije beroepsbeoefenaren’, maart
2014, te raadplegen via www.nza.nl
5
EK 33362, wetsvoorstel verticale integratie
Pagina 2 van 3

in het jaar (t-1) voorafgaand aan het nieuwe verzekeringsjaar (t), hun
inkoopbeleid, de inkoopprocedure en kwaliteitsbeleid transparant moeten maken.
Hiermee stimuleer ik dat zorgverzekeraars in hun zorginkoop meer rekening gaan
houden met kwaliteit en tevens verstevigen deze verplichtingen de positie van
zorgaanbieders.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Zorgverzekeringen
Verzekeringsmarkt/zorginkoop
Kenmerk
682940-128724-Z

Ten aanzien van de door zorgverzekeraars gehanteerde tarieven is het niet aan
mij zorgverzekeraars op te roepen deze ‘op te waarderen’ (te verhogen).
Zorgverzekeraars zijn privaatrechtelijke organisaties en er is sprake van vrije
tarieven voor ergotherapie. Als zorgverzekeraars een aanleiding zien voor
kostenmatiging binnen de ergotherapie door middel van een scherper inkoopbeleid
vind ik dat passen bij de rol die zij op grond van de Zorgverzekeringswet
vervullen. Zorgverzekeraars hebben immers een belangrijke rol toegewezen
gekregen om de zorg in Nederland betaalbaar, toegankelijk en van goede kwaliteit
te houden. Het inkoopbeleid van zorgverzekeraars is hun eigen
verantwoordelijkheid zolang zij aan de zorgplicht voldoen.
Tot slot wordt in de brief regelmatig verwezen naar de evaluatie van de Wet
marktordening gezondheidszorg (Wmg) en NZa, een kabinetsreactie op deze
evaluatie zal binnenkort aan de Tweede Kamer worden verzonden.
Een kopie van deze brief heb ik verstuurd aan de Vaste Commissie van VWS,
aangezien u aan hen ook een brief met dezelfde inhoud heeft gericht en de Vaste
Commissie mij om een reactie op deze brief heeft gevraagd.

Hoogachtend,
de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

mw. drs. E.I. Schippers

Pagina 3 van 3