TER ONDERTEKENING
Nota actief openbaar
Ja

Aan

Staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Digitale Zaken
Cc Minister BZK
dgDOO

Van

Onze referentie
2023-0000200214
Datum
6 april 2023
Opgesteld door

Beslisnota Kamerbrief aanpassingen moties Rajkowski

DGDOO/IFHR
Samengewerkt met
DGDOO/CIO Rijk en
departementen EZK, J&V en
Defensie

Aanleiding
In het overleg met plv.dgDOO op 31 maart jl. zijn gewenste wijzigingen
besproken ten aanzien van de Kamerbrief over de uitvoering van de moties
Rajkowski c.s.
Bijgaand treft u een aangepaste versie aan.

Bijlage(n)
2

In het hiervoor genoemde overleg is gevraagd:
aan te geven welke intensivering sinds de moties heeft plaatsgevonden
aan te geven wanneer welke resultaten worden opgeleverd
scope van de gevraagde scan te duiden
op welke wijze leveranciers/producten en diensten kunnen worden
geweerd in aanbestedingen.

Geadviseerd besluit
Akkoord gevraagd met de voorgestelde brief met de gewenste wijzigingen. De
brief zal mede namens de minister van J&V en de minister van EZK worden
verzonden, gezien de verdeling van verantwoordelijkheden. Beide ministers zijn
inmiddels akkoord. De brief is op verzoek van de minister van Defensie ook met
haar gedeeld. Zij hecht veel belang aan dit onderwerp maar is geen
medeondertekenaar. De Minister van Defensie is ook akkoord met de brief.
Kern
Kern van de beantwoording:
-

-

1
2

Het kabinet ziet met de Kamer de risico’s en dreigingen die uitgaan van
landen met een offensief cyber(spionage)programma tegen Nederlandse
belangen. In onder meer het recente Cyber Security Beeld Nederland1 en
het Dreigingsbeeld Statelijke Dreigingen2 wordt hier uitgebreid op
ingegaan. Vanwege deze dreiging voelt het kabinet de noodzaak om alert
te zijn en passende maatregelen te nemen ten aanzien van producten en
diensten die wij als overheid verwerven.
Het kabinet voert landenneutraal beleid. Dit betekent dat leveranciers uit
specifieke landen door de aanbestedende dienst niet op voorhand

Kamerstuk II 2022/23, 26643, nr. 925
Kamerstuk II 2022/23, 30821, nr.175
Pagina 1 van 3

-

-

-

-

-

categorisch worden uitgesloten, maar dat dit per casus op basis van een
risicoafweging wordt bepaald.
De aanbestedingsregelgeving biedt overheden een aantal mogelijkheden
om bij de inkoop van producten en diensten, bepaalde leveranciers op
basis van deze risicoafweging te weren of op een andere wijze de risico’s
voor de nationale veiligheid te mitigeren. (zie bijlage)
Bij aanbestedingen die onder de Aanbestedingswet 2012 vallen is het
bijvoorbeeld mogelijk om leveranciers uit te sluiten afkomstig van landen
die niet aangesloten zijn bij het GPA-verdrag (Government Procurement
Agreement).
De minister van EZK onderzoekt welke extra maatregelen voor uitsluiting
en risicomitigatie binnen de aanbestedingsregelgeving nodig en effectief
zijn. Over de Europese inzet op dit thema wordt de Kamer voor het
zomerreces door de minister van EZK geïnformeerd in de Kamerbrief over
aanbesteden en derde landen.
Het deel van de motie dat oproept om inzicht te verschaffen in de
aanwezigheid van apparatuur of programmatuur van organisaties uit
landen met een tegen Nederland gerichte offensieve cyberagenda in de
vitale infrastructuur wordt uitgevoerd door de Minister van JenV gezien de
beleidsverantwoordelijkheid voor het vitaal stelsel.
Er is afgelopen periode en mede naar aanleiding van genoemde moties op
drie terreinen sprake van intensivering. Als eerste is stevig ingezet op het
sterker benutten van de huidige mogelijkheden binnen de
Aanbestedingswetgeving en op het vergroten van de bewustwording ten
aanzien van nationale veiligheidsrisico’s. Deze inzet wordt verder
versterkt. Ten tweede verplicht het kabinet de toepassing van passende
instrumenten in het inkoop- en aanbestedingsproces. Tenslotte wordt een
regeling opgezet (genaamd Algemene Beveiligingseisen Rijksoverheid
Opdrachten of afgekort ABRO) voor aanbestedingen van de rijksoverheid
en de Nationale Politie die de nationale veiligheid raken.

Onze referentie
2023-0000200214
Datum
6 april 2023

Toelichting
Motie Rajkowski vraagt:
-

-

te onderzoeken hoe apparatuur en programmatuur van organisaties uit
landen met een tegen Nederland gerichte offensieve cyberagenda
geweerd kunnen worden uit aanbestedingen van de rijksoverheid.
om een richtlijn voor de rijksoverheid en haar leveranciers, zodat
producten of diensten van organisaties en bedrijven uit landen met een
offensieve cyberagenda gericht tegen Nederland uit bepaalde
aanbestedingen kunnen worden geweerd
een scan uit te voeren op de aanwezigheid van apparatuur of
programmatuur van organisaties uit landen met een tegen Nederland
gerichte offensieve cyberagenda in de vitale infrastructuur.

Politieke context
Sinds de moties zijn er verschillende momenten geweest dat mediaberichtgeving
de aandacht ook uit de Kamer weer op veilige digitale middelen heeft gevestigd.
Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de berichtgeving over Chinese
camera’s van Hikvision in enkele typen NS-treinen.

Pagina 2 van 3

Financiële/juridische overwegingen
De inzet zoals geschetst op staand en nieuw beleid wordt gefinancierd uit de
middelen voor het cybersecuritybudget zoals beschikbaar zijn via het
Regeerakkoord.

Onze referentie
2023-0000200214
Datum
6 april 2023

Krachtenveld (intern)
De Kamerbrief is afgestemd met de ministers van EZK, J&V en Defensie.
Daaraan voorafgaand is de Kamerbrief parallel afgestemd met de ICIA
(Interdepartementale Commissie Inkopen en Aanbesteden), CISO’s van de
departementen en enkele grote uitvoeringsorganisaties (via de CISO-Raad) en de
Taskforce Economische Veiligheid (informeel gremium op DG-niveau
beleidsgremium voor economische en nationale veiligheid).
Op basis van de input uit de gremia blijkt dat er veel interesse is in het
onderwerp. Deze gremia zijn betrokken bij het werken aan bewustzijn rondom de
bestaande instrumenten en mogelijkheden, en het verbeteren ervan.

Strategie
De genoemde activiteiten zijn onderdeel van Veilig inkopen en aanbesteden
binnen de rijksoverheid.
Uitvoering
De uitvoering is samen met alle departementen opgepakt. De
verantwoordelijkheidsverdeling is ook in de brief opgenomen.
Communicatie
nvt

Pagina 3 van 3