UIH 1 H I III IUI
de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

De Minister van Veiligheid en Justitie
Mr. 1W. Opstelten
Postbus 20301
2500 EH DEN HAAG

Afdeling Strategi

bezoekadres
Kneuterdijk 1
2514 EM Den Haag

datum
contactpersoon

5 februari 2015
1

T (088)3610000
F (088)36 10022
www.rechtspraak. nI

e-mail
telefoonnummer
ons kenmerk

correspondentieadres
Postbus 90613
2509 LP Den Haag

UIT8722STRA/DK

uw kenmerk
cc
bijlage
onderwerp

Advies wetsvoorstel KEI derde tranche

Geachte heer Opstelten,
Bij brief van 27 november 2014, verzocht u de Raad voor de rechtspraak (de ‘Raad’) advies uit te
brengen over het voorstel tot aanpassing van wetgeving in verband met de invoering van de Wet tot
wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in
verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht en van de Wet tot wijziging van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht in hoger beroep en cassatie (Invoeringswet vereenvoudiging en digitalisering procesrecht,
‘het wetsvoorstel’).
Het wetsvoorstel hangt samen met de eerdere wetsvoorstellen vereenvoudiging en digitalisering
procesrecht voor de eerste aanleg en voor hoger beroep en cassatie (‘KEI eerste en tweede tranche’).
Het wetsvoorstel voorziet, aldus de toelichting, in de noodzakelijke, met name terminologische
aanpassingen, voor zover betrekking hebbend op wetten in formele zin. Daarnaast wordt een aantal
wijzigingen in de Wet griffierechten in burgerlijke zaken (Wgbz) voorgesteld, die gevolgen hebben
voor de praktijk van de heffing van griffierechten in civiele zaken.

1.

Algemeen

Het wetsvoorstel is voor een groot deel van technische aard. De Raad neemt de terminologische
aanpassingen van de in het wetsvoorstel genoemde wetten in formele zin voor kennisgeving aan.
De Raad constateert dat in het wetsvoorstel niet de gelegenheid te baat is genomen om tot een verdere
vereenvoudiging en uniformering van verzoekschriftprocedures te komen.
Het specifieke familieprocesrecht sluit niet naadloos op het nieuwe KEI procescecht; op onderdelen is
een eigen vormgeving nodig. Deze afwijkingen van de basisprocedure dienen deels vorm te krijgen
door aanpassing van de diverse procesreglementen, deels door aanpassing van wetgeving. De Raad
spreekt hierbij zijn bereidheid uit om in de komende periode advies uit te brengen over dit onderwerp,

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

.fl

5 februari 2015
UIT 8722 STRA / DK
2 van 5

op basis waarvan de afweging kan worden gemaakt om tot ‘vervoigwetgeving’ te komen. In aagraaf 2
en in de Bijlage wordt nader op het familieprocesrecht ingegaan.
Met betrekking tot het griffierechtenstelsel in civiele zaken bevat het wetsvoorstel enkele materiële
wijzigingen. In paragraaf 3 en in de Bijlage wordt hier nader op ingegaan.

2.

Verzoekprocedures

Appeltermijn in ‘sociale zaken’
De wettelijke appeltermijn van drie maanden wordt als te lang ervaren in zaken van uithuisplaatsing,
ondertoezichtstell ing, omgang/gezag of andere (niet-financiële) geschillen rond kinderen; ook wel
‘sociale zaken’ genoemd. Hoe meet vertraging in dit soort procedures optreedt, hoe schadelijker dat in
het algemeen voor het kind is. Tegen deze achtergrond adviseert de Raad in het wetsvoorstel een
verkorte appehermijn van zes weken op te nemen voor de volgende categorieën zaken:
ondertoezichtstetling, uithuisplaatsing en zaken ex artikel 1 :253a BW.
Mondelinge spoedverzoeken
In de huidige praktijk van het jeugdbeschermingsrecht is het gebruikelijk is dat spoedverzoeken buiten
kantooruren om, mondeling telefonisch worden afgedaan. Gelet op de definitie van de term ‘schriftelijk’
(zie de toelichting, punt 2.2) kan de nieuwe basisprocedure een halt toe roepen aan de huidige praktijk.
Gerechten en de Raad voor de Kinderbescherming hechten eraan dat deze praktijk na invoering van de
KEI wetgeving in stand kan blijven. De Raad onderschrijft de noodzaak hiervan. Daar waar nodig kan
deze praktijk in het toepasselijke procesreglement geregeld blijven.

3.

Griffierecht

Terugbetal ingsregeling
Artikel ii lid 2 bepaalt dat de griffier twee derde van het reeds betaalde griffierecht terug stort aan eiser
ingeval van afstand van instantie. Technisch is het mogelijk om de gedeeltelijke terugbetaling van het
griffierecht vorm te geven. De Raad wijst er echter op dat het reeds betaalde en het daadwerkelijk
geheven cq. verschuldigde griffierecht niet hetzelfde hoeven te zij&. De Raad adviseert het
verschuldigde/geheven griffierecht als basis te hanteren voor terugbetaling. Anders is creditering van
2/3 deel ook niet zo maar mogelijk. Dit zou leiden tot aanpassing van artiket 1 1 (‘Indien
de eiser
...

Er is sprake van een grijs gebied tussen alles betaald hebben en niets betaald hebben. Cn de praktijk komen
deelbetalingen voor, betalingsregelingen, verrekening met de rekening-courant ed.

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

1_t!

5 februari 2015
UIT 8722 STRA / DK
3 van 5

schriftelijk afstand doet van instantie.., blijft 1/3 deel van het (totaal) geheven griffierecht iniiie zaak
verschuldigd. Het inmiddels daarvan te veel betaalde wordt door de griffier terug betaald aaneiser.’)
De terugbetalingsregeting wordt alleen van toepassing in vorderingszaken (art. 30a derde lid, onder c,
Rv). Aangesloten wordt bij de rechtsfiguur ‘afstand van instantie’. Uit de toelichting blijkt dat de
voorgestelde terugbetalingsregeting niet zal gelden in verzoekprocedures. De argumentatie om de
regeling te beperken tot vorderingszaken overtuigt de Raad niet. Ook in verzoekzaken geldt in
algemeen dat een minnelijke regeling in veel gevallen te verkiezen valt boven een uitspraak
(bijvoorbeeld alimentatiezaken). De Raad adviseert daarom de terugbetalingsregeling ook van
toepassing te verklaren op de verzoekprocedure. Gedacht kan worden aan een regeling waarbij sprake is
van afstand van instantie wanneer van het verzoek afstand wordt gedaan voordat een verweerschrïft
wordt ingediend.

4.

Weridast

De financiële gevolgen van de KEI-wetsvoorstetlen zijn in opdracht van de Raad door de Boston
Consutting Group in kaart gebracht. Op basis hiervan heeft de Raad bij brief van 28januari jl., kenmerk
UIT8O72STRAIDK, een aanvullend advies uitgebracht. De werklastgevolgen die uit het onderhavige
wetsvoorstel voortvloeien zijn meegenomen in de inschattingen die in het aanvullend advies worden
gepresenteerd.

5.

Tot slot

Met het oog op de voorbereiding van de gerechten op de invoering van het wetsvoorstel, stelt de Raad
er prijs op als hij geïnformeerd wordt over de indiening van het wetsvoorstel bij de Tweede en de Eerste
Kamer en de plaatsing van de definitieve wetstekst in het Staatsblad.

Hoogachtend,

Mr. F.C. Bakker,
Voorzitter Raad voor de rechtspraak

.

\J i

-

v

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

5 februari 2015

‘‘

-

UIT 8722 STRA / DK
4 van 5

BIJLAGE
Uit het wetsvoorstel blijkt niet duidelijk op welk moment de heffing voor een kort geding
zaak zal moeten plaatsvinden: is dat op het moment van indienen van de aanvraag voor een
datum waarbij een concept van de procesinleiding moet worden overlegd of het uploaden
van de definitieve procesinleiding (in deze laatste is al een zittingsdatum bepaald)? De
Raad adviseert dit gelijk te trekken met de gewone vorderingsprocedure, dus heffen op het
moment van indienen van de concept-procesinleiding.
Artikel 3 nieuw brengt mee dat alleen als verweerder verschijnt hij griffierecht is
verschuldigd. Met betrekking tot het moment van verschijnen lijkt een inconsistentie te
bestaan in artikel 114 Rv: lid 1 sub a Rv bepaalt dat als venveerder wel een venveerschrift
indient maar niet betaalt hij niet is verschenen, terwijl als volgens artikel 114 Ib en c Rv
verweerder of de advocaat zich meldt hij is verschenen. Deze verschijning is niet
afhankelijk gesteld van betaling.
De Raad wijst bovendien op een verschil met de verzoekschriftprocedure waar nog een
verweerschrift op de zitting mag worden ingediend en dan pas griffierecht wordt geheven.
Artikel II lid 2 geeft aan dat afstand van instantie onder het nieuwe recht alleen mogelijk
is véérdat verweerder in de procedure is verschenen of uiterlijk in de procedure had
kunnen verschijnen. Art.l 14 Rv nieuw vult de verschijning van venveerder in en dat
kunnen meerdere momenten zijn. Dat is een aanzienlijke wijziging ten aanzien van de
huidige praktijk waar het moment van verschijnen een eenduidig, vast moment is. Het
wordt daardoor minder gemakkelijk afstand van instantie te doen (door het enkele stellen
door de advocaat van verweerder wordt verweerder geacht verschenen te zijn, en wordt hij
griffierecht verschuldigd.) Een optie kan zijn voor het doen van afstand van instantie, en
het dientengevolge terugbetalen door het gerecht van een gedeelte van het reeds betaalde
griffierecht, het moment van verschijnen van verweerder in de Wgbz preciezer aan te
duiden en niet te koppelen aan de vele manieren van verschijning van venveerder in artikel
114 Rv.
De gevolgen van het niet tijdig betalen van het griffierecht voor de vorderingsprocedure en
de verzoekschriftprocedure zijn verschillend. Dit leidt tot problemen bij een gecombineerd
verzoek.
Niet duidelijk is hoe het deurwaardersrenvooi (ex artikel 438 Rv) digitaal in zijn werk zal
gaan. In een dergelijke procedure worden partijen meestal opgeroepen bij exploot door de
deurwaarder maar wordt er geen dagvaarding uitgebracht. Er wordt wel griffierecht
geheven

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

5 februari 2015
UIT 8722 STRA / DK
5 van 5

-

-

De KEI-wetgeving maakt onderscheid in ingangsdata voor de verschillende soorten
dagvaardingszaken (straks vorderingszaken) in civiel, kanton en hoger beroep. De Wgbz
bestrijkt deze dagvaardingszaken in het algemeen, maakt geen onderscheid. De Raad adviseert
aandacht te besteden aan het overgangsrecht in deze.
De term ‘schriftelijk’ wordt, aldus de toelichting, gehanteerd voor de verschillende wijzen van
vastlegging van een bericht en omvat niet alleen handgeschreven, gedrukte, getypte of geprinte
berichten, maar ook digitale berichten. De Raad adviseert de definitie van de term ‘schriftelijk’
in de KEJ wetgeving op te nemen. De uitleg die in de toelichting wordt gegeven ligt niet
aanstonds voor de hand ligt en kan tot verwarring Leiden. (check ofdit niet al gebeurd is in wv

KEI-])
-

Terzake het eenzijdige verzoekschrift tot echtscheiding is in het wetsvoorstel de voorwaarde
van formele betekening opgenomen om een uitspraak te krijgen als de echtgenoot na een
informele bezorging niet verschijnt. In de verweertermijn is sprake van een ongelijkheid: bij de
informele bezorging van de procesinleiding bedraagt deze zes weken, bij een formele
betekening na een informele bezorging bedraagt de verweertermijn vier weken. Het is niet
ondenkbaar dat de verwerende partij pas middels de formele betekening voor het eerst kennis
neemt van de procesinleiding. De Raad adviseert om de verweertermijn genoemd in art. 816 lid
4 Rv. te bepalen op zes in plaats van vier weken.

Terminologie
-

-

-

In art. 11 lid 1 nieuw staat ‘het geding’; dit zou moeten worden aangepast in ‘de vordering
en/of het verzoek’.
De terminologie van het huidige artikel 249 Rv ‘afstand van instantie’ klopt niet met
artikel 11 lid 2 nieuw. Art. 249 Rv zou daarop aangepast moeten worden.
—

-

Bij wet van 12 maart 2014 is BW Boek 1, Titel 14, Afd. 4 opnieuw vastgesteld. De thans van
toepassing zijnde afdeling bevat in artikel 1:265k termen die in het kader van de KEI wetgeving
dienen te worden aangepast.
Per 1januari 2015 is de nieuwe Jeugdwet in werking getreden. Deze wet bevat termen die in
het kader van de KEI wetgeving dienen te worden aangepast.
De voorgestelde wijziging Artikel 11, Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek onder A spreekt over
‘belanghebbende partijen’. In het licht van de door de wetgever voorgestane uniforme
terminologie is niet helemaal zuiver; beter is het woord ‘partij’ te schrappen.

Postr1it
Port BetaaId
PortPaé
Pays-B

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

Gezien ‘cank

Û

09 FEB. 2015
0vaflgefl

Postbus 90613. 2509 LP Den Haag