Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 689

Herziening Zorgstelsel

31 016

Ziekenhuiszorg

Nr. 1049

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 maart 2020
Met deze brief kom ik tegemoet aan het verzoek van de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport om u een stand van
zakenbrief te sturen over het VGZ-contracteerbeleid met betrekking tot de
antistollingszorg door trombosediensten.
Op 1 april 2019 heeft coöperatie VGZ (hierna: VGZ) haar inkoopbeleid voor
eerstelijnsdiagnostiek en trombosezorg voor 2020 gepubliceerd. Het
inkoopbeleid van VGZ voor het jaar 2020 heeft sinds de publicatie, het
offertetraject en de daadwerkelijke contractering tot vragen geleid. In de
brief zal ik ingaan op het inkooptraject door VGZ en de uitvoering conform
de laatste stand van zaken.
Integrale digitale diagnostiek
Ik heb de afgelopen tijd regelmatig contact gehad met VGZ over haar
inkoopbeleid. Zij geeft aan al enkele jaren te streven naar een doelmatige
inrichting van de eerste- en tweedelijns diagnostiek. Volgens VGZ heeft
diagnostiek grote invloed op de kwaliteit en kosten van het totale
zorgproces, mede vanwege de versnippering, capaciteitsoverschot en
prijs- en kwaliteitsverschillen. VGZ geeft aan daarom te streven naar
integrale digitale diagnostiek1 voor de eerste en tweede lijn. Zij wil dit
bereiken door de diagnostiek op regionaal niveau te gaan organiseren,
middels schaalvergroting en verregaande vormen van samenwerking
over de disciplines en lijnen heen. Vanwege de infrastructurele
samenhang en de ontwikkelingen in het tromboselandschap, rekent VGZ
ook de trombosezorg (VKA-begeleiding) tot de integrale diagnostiek.
VGZ heeft mij laten per 2020 over te zijn gegaan naar selectieve inkoop
per regio. Om diagnostiek op regionaal niveau te organiseren, heeft VGZ
voor 2020 een selectief inkooptraject uitgezet. Het doel van het offerte1

kst-29689-1049
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Laboratoriumdiagnostiek (klinische chemie en hematologie), medische microbiologie,
pathologie, beelddiagnostiek, functiediagnostiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 689, nr. 1049

1

traject was één verantwoordelijke partij voor integrale digitale diagnostiek
voor minimaal de eerste lijn per Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) te contracteren, die verantwoordelijkheid draagt
voor de geleverde diagnostiek binnen de regio. Vanwege de infrastructurele verschillen met de overige diagnostieksoorten, heeft VGZ beeld- en
functiediagnostiek voor de eerste lijn nog niet selectief per GHOR-regio
ingekocht voor 2020. Als integrale digitale diagnostiek in een regio wordt
gecontracteerd, dan is deze contractant als regievoerder verantwoordelijk
voor alle diagnostische verrichtingen in ieder geval de eerste in die regio.
Om de kwaliteit van de zorg te borgen heeft VGZ kwaliteitseisen gesteld.
Deze kwaliteitseisen zijn gelijk aan de door de beroepsgroep opgestelde
kwaliteitseisen.
Stand van zaken
VGZ heeft mij laten weten in tien van de 25 GHOR-regio’s een zorgaanbieder (in samenwerking met andere zorgaanbieders) gecontracteerd te
hebben voor de eerstelijnsdiagnostiek en trombosezorg waarbij er
verbinding wordt gemaakt met de tweedelijnszorg. In vijf regio’s heeft
VGZ een regievoerder voor alleen de eerstelijnsdiagnostiek gecontracteerd. In de overige regio’s is door middel van een open inschrijving
grofweg hetzelfde diagnostiekaanbod gecontracteerd als in 2019.
De regievoerende zorgaanbieder heeft samenwerkingsafspraken en
contracten gesloten met de diagnostiek verlenende partijen in de regio,
om gezamenlijk invulling te geven aan en afspraken te maken over de
situatie met ingang van 2020. Alle informatie over de samenwerking en
contracten betreffende de diagnostiek verlenende partijen wordt gedeeld
op de website van VGZ2. Daarnaast zijn er afspraken vastgelegd in een
door alle aanvragende partijen (zoals huisartsen en verloskundigen)
ondertekende overeenkomst (Service Level Agreement). Hierbij valt te
denken aan afspraken over patiënt- en aanvragertevredenheidsonderzoeken, faciliteren van digitaal aanvragen, terugkoppelen van aanvraaggedrag, consultverlening, informatiedeling tussen
partijen ter voorkoming van dubbele diagnostiek, tijdige uitslagen van
onderzoeken, tijd tot afname/uitvoer van onderzoeken en de toegang tot
het priknetwerk. VGZ geeft aan de afgelopen weken met elke regievoerder
te hebben gesproken. Op basis van signalen over samenwerking benadert
VGZ de regievoerende zorgaanbieder proactief.
Voor een aantal bestaande aanbieders loopt het contract nog door in 2020
(en verder). Deze contracten worden door VGZ gerespecteerd. In de
overige regio’s worden aanbieders per deelsoort voor eerstelijnsdiagnostiek en trombosezorg gecontracteerd. VGZ heeft alleen zorgaanbieders
gecontracteerd die voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen.
Meldingen
Er zijn in september 2019 twee meldingen gedaan ten aanzien van de
uitvoering van het beleid van VGZ bij zowel de Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ) als de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Specifiek hebben
de melders aangegeven dat op het niveau van de regio-indeling (GHOR)
nog geen organisaties of samenwerkingsverbanden per 1 januari 2020
actief waren. In de vragen van het Kamerlid Van Gerven (SP) over het
VGZ-contracteerbeleid 2020 en verder met betrekking tot de antistollingszorg door trombosediensten van 11 oktober 20193 is de regio2

VGZ, overeenkomsten diagnostiek en trombosezorg. https://www.cooperatievgz.nl/
zorgaanbieders/diagnostiek-en-trombosezorg/overeenkomsten.
3
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 342.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 689, nr. 1049

2

indeling aan de orde gekomen omdat de aanbesteding per GHOR-regio
een andere wijze van geografische gebiedsindeling geeft dan de huidige
gebieden waarin de zorgketens zijn georganiseerd.
De IGJ en de NZa hebben een verkennend onderzoek naar de meldingen
ingesteld4. Op 7 november 2019 hebben de IGJ en de NZa de meldingen
beoordeeld. In de brief met de beoordeling geven zij aan dat de IGJ een
potentieel risico ziet voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg bij de
overgang van de huidige regionale netwerken naar het organiseren van
trombosezorg op GHOR-niveau. Daarbij zien de IGJ en NZa geen redenen
om aan te nemen dat VGZ niet aan haar zorgplicht zal voldoen.
Andere samenwerkingspartners, praktische werkafspraken en communicatielijnen zullen een beroep doen op extra inzet van zorgaanbieders en
het aanpassingsvermogen van patiënten en zorgverleners. Hierbij is het
van belang dat dit veranderproces gecontroleerd en niet onder al te grote
tijdsdruk plaats vindt. De IGJ en NZa concluderen dat VGZ dit risico heeft
opgevangen door het tijdig (laten) maken van goede operationele
samenwerkingsafspraken met onderaannemers en ketenpartners
(huisarts, apotheek, polikliniek). Daarnaast heeft VGZ ook de eerste drie
maanden van het jaar 2020 zorgaanbieders tijd en ruimte gegeven
dossieroverdrachten zorgvuldig te laten plaatsvinden en zijn de verzekerden van VGZ geïnformeerd. De IGJ en de NZa houden de ontwikkelingen in het veranderproces goed in de gaten en zullen indien nodig
partijen aanspreken op de kwaliteit en continuïteit van zorg.
De IGJ en NZa concluderen dat er met de nieuwe contractering een
fijnmazig netwerk van prikposten behouden blijft, waardoor patiënten
gemiddeld genomen niet verder zullen hoeven reizen. VGZ bevestigt
desgevraagd dat het beleid niet tot doel heeft medisch inhoudelijke
veranderingen door te voeren in de trombosezorg. Daarbij moet men
denken aan de (medisch geïndiceerde) frequentie van de INR-bepalingen
of de verhouding tussen zelfdoserende/zelfmetende patiënten en
patiënten die worden geprikt en intensieve begeleiding nodig hebben.
Doseeradviseurs en stollingsartsen zullen als gevolg van het VGZ
inkoopbeleid hun werk mogelijk over grotere afstanden doen, maar de
capaciteit die voor de patiënt beschikbaar is, verandert niet.
Diagnostiek en trombosezorg in de regio
In mijn reactie op de vragen van het Kamerlid Van Gerven van 11 oktober
2019 heb ik het belang van een doelmatige inkoop waarbij toegankelijkheid en kwaliteit geborgd zijn aangegeven. Selectieve inkoop kan
hieraan bijdragen, mits verdere uitwerking leidt tot borging van de
samenwerkingsafspraken en de kwaliteit van zorg.
Ik heb destijds al het belang van een landelijke dekkend netwerk met
voldoende expertise aangegeven. Hiervoor is regionale samenwerking
noodzakelijk. Hoe een zorgverzekeraar dit in samenspraak met de
aanbieders vormgeeft, is aan hen. Voor mij is van belang dat mensen de
zorg krijgen die ze nodig hebben, en dat ook tegen een betaalbare premie.
Ik constateer dat het inkoopbeleid van VGZ ervoor zorgt dat in ieder geval
in de 15 regio’s waar één zorgaanbieder is gecontracteerd (al dan niet met
de tweedelijnszorg), er vorm wordt gegeven aan regionale samenwerking.
Daarnaast heeft VGZ mij laten weten dat er geen harde grenzen worden
gesteld met betrekking tot de afbakening van de GHOR-regio. Er zal altijd
sprake zijn van enig grensoverschrijdend verkeer. Voorbeelden hiervan
4

NZa, meldingen zorginkoopbeleid eerstelijnsdiagnostiek en trombosezorg.
https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_294868_22/1/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 689, nr. 1049

3

zijn: een zorggroep die op het grensvlak van twee regio’s ligt en ervoor
kiest om in zijn geheel bij een zorgaanbieder aan te sluiten; en gebieden
die door de patiëntenstroom niet logisch in te delen zijn (hier geeft VGZ
akkoord op afspraken tussen zorgaanbieders). VGZ heeft mij laten weten
in het belang van de patiënt coulant om te gaan met regiogrensoverschrijdend verkeer. Mijns inziens komt de uitvoering van het VGZ-beleid
tegemoet aan de ontstane zorgpunten van partijen over de gehanteerde
regio-indeling.
Ik kan de conclusies van de IGJ en de NZa volgen met betrekking tot het
potentieel risico voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg bij de
overgang van de huidige regionale netwerken naar het organiseren van
trombosezorg op GHOR-niveau, maar ook de conclusie dat VGZ dit heeft
opgevangen door het tijdig (laten) maken van goede operationele
samenwerkingsafspraken met onderaannemers en ketenpartners. Daarbij
heeft VGZ ook de eerste drie maanden van het jaar 2020 zorgaanbieders
tijd en ruimte gegeven dossieroverdrachten zorgvuldig te laten plaatsvinden en zijn de verzekerden van VGZ geïnformeerd. Nu de contractafspraken enkele maanden van toepassing zijn, blijken er geen nieuwe
signalen of meldingen bij de IGJ te zijn gedaan die gerelateerd zijn aan
het VGZ beleid.
Het proces heeft ook in 2020 nog de aandacht. De IGJ en NZa hebben
aangegeven de ontwikkelingen in het gecontracteerde zorgaanbod
eerstelijnsdiagnostiek en trombosezorg nauwgezet te blijven volgen. Ook
ik zal dat doen.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 689, nr. 1049

4