Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1832
Vragen van het lid Vestering (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over de onjuiste beantwoording van Kamervragen over het
gebrek aan ventilatie in varkensstallen, met gevaarlijk hoge concentraties CO2
en ammoniak als gevolg (ingezonden 15 februari 2023).
Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 13 maart 2023)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de waarschuwing van een agrarisch adviseur op
het gebied van stalklimaat, tevens lid van het Klimaatplatform Varkenshouderij, dat veel varkenshouders geneigd zijn de ventilatie te laag in te stellen om
te besparen op stookkosten met als gevolg dat de concentraties ammoniak en
CO2 gevaarlijk hoog kunnen oplopen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat u dit anderhalve week geleden nog ontkende, in
antwoord op onze schriftelijke vragen over precies dit soort signalen, waarbij
u schreef »het uitvoeren van extra controles heeft niet zoveel zin, omdat ({) er
niet minder wordt geventileerd»?2
Antwoord 2
Ik heb in mijn beantwoording aangegeven dat in het begin van de energiecrisis op vele bedrijven en in de vakpers (ook bij andere sectoren) aandacht is
geweest voor energiebesparing. Er is in de vakpers en op klimaatdagen
georganiseerd door het Klimaatplatform voor Varkenshouderij en de
Productenorganisatie Varkenshouderij (POV) aangegeven wat de gevolgen
zijn voor het stalklimaat als er minder geventileerd wordt. Deze zien zowel op
het thermocomfort en impact voor de varkens, als op negatieve gevolgen
voor het economisch rendement. Er zijn verder geen concrete signalen of
informatie bekend dat er minder wordt geventileerd in varkensstallen om te

1

Nieuwe Oogst, 13 februari 2023, «DLV: pas op met minimale ventilatie varkensstal» (https://
www.nieuweoogst.nl/nieuws/2023/02/13/dlv-pas-op-met-minimale-ventilatie-varkensstal)
2
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1446.

ah-tk-20222023-1832
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

besparen op stookkosten. Om deze reden heeft het uitvoeren van extra
controles, in mijn optiek, weinig toegevoegde waarde. Tevens controleert de
NVWA bij reguliere inspecties in varkensstallen het stalklimaat, inclusief de
concentratie van ammoniak. Wel is gebleken dat aanscherping van het
huidige handhavingsprotocol nodig is om effectief te kunnen handhaven. Dit
heb ik ook in de beantwoording aangegeven.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat u hierbij niet eens bereid was om in kaart te brengen
hoe hoog de ammoniakconcentraties in Nederlandse varkensstallen op dit
moment liggen?
Antwoord 3
Ja, dat klopt. Het Klimaatplatform voor Varkenshouderij en de POV zetten zich
al in om de kennis over het belang van een goed stalklimaat en ventilatie
onder varkenshouders te verbeteren. Ook werkt LNV samen met de NVWA
aan de invulling van de open norm rondom het stalklimaat van varkens. Het
in kaart laten brengen van de hoogte van ammoniakconcentraties bij
Nederlandse varkensstallen is een kostbaar en tijdrovend proces. De vraag is
wat het in kaart brengen van de ammoniakconcentraties precies aan extra
informatie ten behoeve van verdere verbetering van het stalklimaat oplevert,
gezien de acties die al worden uitgevoerd.
Vraag 4
Op basis van welke informatie heeft u deze antwoorden gegeven?
Antwoord 4
Op basis van beschikbare kennis binnen mijn departement, waarbij voor de
beantwoording tevens informatie is opgehaald bij de NVWA, Wageningen
University and Research en de secretaris van het Klimaatplatform Varkenshouderij en bij de Producentenorganisatie Varkenshouderij.
Vraag 5
Heeft u, voordat u de beantwoording naar de Kamer stuurde, ook navraag
gedaan naar de daadwerkelijke situatie in varkensstallen op dit moment? Zo
ja, hoe en bij wie?
Antwoord 5
Ik heb mij een beeld gevormd van de situatie in varkensstallen op basis van
de informatie die de partijen die zijn bevraagd mij konden verstrekken.
Vraag 6
Deelt u de mening dat u de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd? Hoe
beoordeelt u dit?
Antwoord 6
Nee, die mening deel ik niet. In de beantwoording van de vorige Kamervragen heb ik aangegeven dat er aandacht is geweest, en ook nog steeds is,
voor het belang van goed ventileren in varkensstallen. Vanuit de signalen die
ik heb ontvangen, onder andere uit navraag bij de eerder genoemde partijen,
zijn er geen concrete voorvallen bekend van varkenshouders die te minimaal
ventileren om te besparen op stookkosten en elektriciteitskosten. Mede omdat
dit, naast een negatief effect op het dierenwelzijn, óók een negatief effect
heeft op het economische rendement. Dat wil niet zeggen dat met alle
zekerheid gesteld kan worden dat het nooit gebeurt. Daarom vind ik het goed
dat ook de sector en de vakpers aandacht blijft vragen voor het belang van
goede ventilatie.
Vraag 7
Erkent u dat miljoenen varkens deze winter mogelijk extra hebben geleden
door giftige staldampen als gevolg van gebrekkige ventilatie? Gaat u alsnog
actie ondernemen om dit vanaf nu te voorkomen, bijvoorbeeld door extra
controles te laten uitvoeren op schadelijke ammoniakconcentraties in
varkensstallen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Houders van varkens dienen zorg te dragen voor een goed stalklimaat, zij zijn
daarvoor verantwoordelijk. Ik verwacht van hen dat zij hier voldoende
aandacht aan besteden, in het belang van dierenwelzijn en diergezondheid.
Dit is uiteraard ook het belang van hun eigen gezondheid en dat van hun
medewerkers. Mijn Ministerie werkt samen met de NVWA aan het invullen
van de open norm rondom stalklimaat. De WUR onderzoekt, in opdracht van
LNV, de mogelijkheden om het huidige handhavingsprotocol aan te scherpen
en te verduidelijken. Zodat NVWA-inspecteurs beter kunnen vaststellen of het
stalklimaat al dan niet schadelijk is. De uitkomst van dit onderzoek wordt eind
Q1 verwacht. Het is de inzet voor de zomer de open norm nader ingevuld te
hebben. Mijn inziens wordt hiermee duidelijkheid gecreëerd met betrekking
tot de vereisten voor stalklimaat voor varkens. In het belang van de houders,
die hun verantwoordelijkheid, waar nodig, beter kunnen nemen en ten
behoeve van de handhaafbaarheid. Op deze manier kan het stalklimaat voor
varkens structureel verbeteren. Mijn inziens zullen deze genoemde concrete
activiteiten meer effect hebben op het verbeteren van het stalklimaat voor
varkens, dan het in kaart brengen van de huidige ammoniakconcentraties.
Vraag 8
Kunt u deze vragen ieder afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn van
drie weken beantwoorden?
Antwoord 8
Ik heb mijn best gedaan de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3