Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 923

Werken in het onderwijs

Nr. 103

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 11 november 2010
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1,
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, mw. Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 19 juli 2010 over de
stand van zaken van de omvorming van de Stichting Beroepskwaliteit
Leraren en ander onderwijspersoneel (SBL) tot een coöperatie en over de
beëindiging van het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO)
(Kamerstuk 27 923, nr. 98). Bij brief van 11 november 2010 heeft de
staatssecretaris deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hierna
afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove

1

Samenstelling:
Leden: Rouwe, S. de (CDA), Ham, B. van der
(D66), Bochove, B.J. Van , CDA), Voorzitter,
Miltenburg, A. van (VVD), Bosma, M. (PVV),
Voordewind, J.S. (CU), Dijk, J.J. van (SP),
Ouwehand, E. (PvdD), Wolbert, A.G. (PvdA),
Ondervoorzitter, Biskop, J.J.G.M. (CDA),
Smits, M. (SP), Elias, T.M.Ch. (VVD), Beertema,
H.J. (PVV), Dijkstra, P.A. (D66), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Jadnanansing, T.M. (PvdA),
Dekken, T.R. van (PvdA), Dijkgraaf, E. (SGP),
Çelik, M. (PvdA), Lucas, A.W. (VVD), Klaveren,
J.J. van (PVV), Klaver, J.F. (GL) en Liefde, B.C.
de (VVD).
Plv. leden: Bijleveld-Schouten, A.T.B. (CDA),
Koşer Kaya, F. (D66), Ferrier, K.G. (CDA), Boer,
B.G. de (VVD), Dille, W.R. (PVV), Rouvoet, A.
(CU), Kooiman, C.J.E. (SP), Thieme, M.L.
(PvdD), Dam, M.H.P. van (PvdA), Toorenburg,
M.M. van (CDA), Wit, J.M.A.M. de (SP),
Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD), Mos, R. de
(PVV), Pechtold, A. (D66), Gent, W. van (GL),
Dijsselbloem, J.R.V.A. (PvdA), Klijnsma, J.
(PvdA), Staaij, C.G. van der (SGP), Hamer, M.I.
(PvdA), Harbers, M.G.J. (VVD), Gerbrands, K.
(PVV), Peters, M. (GL) en Lodders, W.J.H.
(VVD).

kst-27923-103
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Adjunct-griffier van de commissie,
Bošnjaković-van Bemmel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 923, nr. 103

1

Inhoudsopgave
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
– Omvorming SBL
– Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO)
II Reactie van de staatssecretaris

2
2
2
3

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Omvorming SBL
De leden van de PvdA-fractie hebben met enige zorg kennisgenomen van
de onderhavige brief. Zij signaleren dat de Stichting Beroepskwaliteit
Leraren en ander onderwijspersoneel (SBL) niet krachtig geworteld is bij
de man of vrouw die als professional voor de klas staat. Daarom staat of
valt de waarde van een coöperatie voor onderwijspersoneel met de mate
waarin de leraren zichzelf in deze organisatie herkennen. Deze leden
menen dat deze organisatie niet mag verworden tot weer een extra
leemlaag die zaken oplegt aan het onderwijsveld, maar dat ze moet gaan
leven als een vereniging voor en door leraren, die zelf uit beroepstrots
zekere bekwaamheidseisen wensen te formuleren en te handhaven. Deelt
de staatssecretaris deze visie? Welke consequenties verbindt zij daaraan
voor het nut en de noodzaak van de coöperatie, zo vragen de leden.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het besluit tot
beëindiging van de werkzaamheden van het Landelijk Platform Beroepen
in het Onderwijs (LPBO) per 1 januari 2011. Dit besluit bevreemdt deze
leden enigszins. Zij wijzen op de hoge kwaliteit van de adviezen van het
LPBO, de grote waardering die het platform hiermee oogst en de
toegenomen politieke aandacht voor de positie van de leraar. Waarom
wordt dan toch besloten tot beëindiging? Hoe zorgt de staatssecretaris
ervoor dat de bij het LPBO aanwezige expertise niet vervliegt, zo vragen
deze leden.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de werkzaamheden met betrekking tot de omvorming van de SBL. Zij
hebben nog enkele vragen over de beëindiging van het LPBO.
Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO)
De leden van de PvdA-fractie vinden het van belang dat leraren hun vak
terugkrijgen en zij waarderen het dat onderwijspersoneel zelf hecht aan de
beroepskwaliteit en dat het daartoe bekwaamheidseisen expliciteert. Deze
leden roepen echter de constatering van de commissie-Dijsselbloem1 in
herinnering dat in het verleden de pedagogisch-didactische aspecten van
het leraarschap in vergelijking met de vakinhoud een te zwaar accent
kregen. Wat dat betreft, is het van belang dat de vakinhoudelijke verenigingen, die immers worden gedragen door leraren die nog in de
dagelijkse lespraktijk staan, bij de formulering van de bekwaamheidseisen
voldoende zeggenschap krijgen over hun vak. Op welke wijze wil de
staatssecretaris een dergelijke zeggenschap waarborgen, zo vragen de
leden.
Het verbaast de leden dat de staatssecretaris enerzijds het werk dat het
LPBO de afgelopen jaren heeft verzet «uitstekend» noemt, maar zij
anderzijds deze instelling opheft, nog zonder dat men kan weten of de
beoogde coöperatie aan haar doelstellingen zal gaan voldoen en
geworteld zal raken in het onderwijsveld. Kan de staatssecretaris nader
toelichten welke overwegingen ten grondslag liggen aan haar voortvarendheid? Heeft zij bijvoorbeeld ook overwogen of in plaats van de SBL,
1

Kamerstuknummer: 31 007, nr. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 923, nr. 103

2

het LPBO kon worden omgevormd tot een beroepsvereniging voor en
door leraren? Zo neen, waarom niet, zo vragen de leden.
De leden van de SP-fractie ontvangen graag een reactie van de staatssecretaris op de brief1 die het Platform voor Vakinhoudelijke Verenigingen
Voortgezet Onderwijs (VVVO) aan u heeft gestuurd over de beëindiging
van het LPBO. Hoe wordt voorkomen dat de taken van het LPBO komen te
liggen bij mensen die niet zelf onderwijs geven? Hoe komt het bestuur
van de nieuw te vormen coöperatie eruit te zien? Op welke manier komt
deze tot stand? Kan de staatssecretaris garanderen dat een aanzienlijk
deel hiervan bestaat uit leraren, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie vragen of de staatssecretaris de noodzaak
kan beargumenteren van het opheffen van het LPBO, aangezien zij in
lovende termen spreekt over het uitstekende functioneren van het LPBO.
Verdient het niet de voorkeur dit goed functionerende platform te
continueren en onnodige structuurwijzigingen achterwege te laten, zo
vragen zij.
De leden vragen een toelichting op de kritiek dat bij de beëindiging van
het LPBO onzorgvuldig is omgesprongen met participerende personen.
Zij vragen op welke wijze niet alleen de voorzitter, maar ook overige
betrokkenen bij het LPBO worden ingezet bij de nieuwe coöperatie.
De leden vragen een reactie op de analyse van het platform VVVO dat
binnen de nieuwe coöperatie op termijn het risico kan ontstaan dat
leraren die in de dagelijkse lespraktijk staan, vervangen worden door
bestuurders van onderwijsorganisaties.
II Reactie van de staatssecretaris
Een aantal vragen is door meerdere fracties gesteld. Deze vragen
beantwoord ik in gezamenlijkheid. Ik zal uw vragen hiernavolgend
beantwoorden, waarbij ik zoveel mogelijk de volgorde van de gestelde
vragen aanhoud.
De leden van de PvdA-fractie menen dat de nieuwe coöperatie voor
onderwijspersoneel niet mag verworden tot een extra leemlaag die zaken
oplegt aan het onderwijsveld, maar dat ze moet gaan leven als een
vereniging voor en door leraren, die zelf uit beroepstrots zekere bekwaamheidseisen wensen te formuleren en te handhaven. Ik deel de visie van
deze leden dat de coöperatie niet een extra leemlaag moet zijn. Deze
leden vragen welke consequenties ik daaraan verbind voor het nut en de
noodzaak van de coöperatie. De omvorming van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel (SBL) tot een coöperatie
beoogt het tot stand komen van een netwerkorganisatie voor en door
leraren. De leden van de in de coöperatie verenigde beroepsorganisaties
geven gezamenlijk uitvoering aan de ambities om de kwaliteit van de
leraar te verbeteren en de waardering, erkenning en inspiratie voor de
leraar te vergroten. Uitgangspunt is wat mij betreft dat de coöperatie mij
voorstellen doet voor het ontwikkelen en herijken van de bekwaamheidseisen voor leraren in het primair, voortgezet en beroepsonderwijs.

1
De vaste Kamercommissie voor Onderwijs
heeft een afschrift van deze brief ontvangen,
documentnummer: 2010D34264. Zie:
www.platformvvvo.nl/brieven/313-brief-aanstaatssecretaris-over-beeindiging-lpbo.html

De leden van de PvdA-, SP- en SGP-fractie vragen of ik het besluit tot
beëindiging van het LPBO nader wil toelichten, gezien de hoge kwaliteit
van het werk van het LPBO en de waardering die het LPBO geniet. De
leden van de SGP-fractie vragen of het niet de voorkeur verdient dit goed
functionerende platform te continueren en onnodige structuurwijzigingen
achterwege te laten. Het LPBO heeft in de afgelopen jaren een krachtige
impuls gegeven aan de kwalificatiestructuur van onderwijsberoepen in
Nederland. Het LPBO heeft inzichtelijk gemaakt welke onderwijsberoepen
er te onderscheiden zijn en welke competentieprofielen daarbij horen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 923, nr. 103

3

Tevens heeft het LPBO zich uitgesproken over de onderwijsberoepen
waarvoor bekwaamheidseisen moeten worden vastgelegd en heeft hij
criteria opgesteld waaraan (herijking van) bekwaamheidseisen zou(den)
moeten voldoen die, als het gaat om leraren, door het LPBO op voorstel
van SBL aan mij worden aangeboden. Daarmee heeft het LPBO zijn
belangrijkste taak volbracht. Een van de andere taken van het LPBO was
om op verzoek van de minister uitspraken te doen over actuele onderwerpen over onderwijsberoepen, de competentieprofielen en de
bekwaamheidseisen. Het LPBO heeft daaraan gevolg gegeven. Er is thans
geen behoefte meer aan een permanente functie voor het LPBO. Zoals in
de brief van 19 juli jl.1 is aangegeven kan incidenteel advies gevraagd
worden aan de coöperatie van leraren (de huidige SBL), de Stichting van
het Onderwijs of de Onderwijsraad.
De leden van de SP-fractie vragen hoe voorkomen kan worden dat
expertise van het LPBO niet vervliegt. De opgebouwde expertise van het
LPBO heeft zijn weerslag gekregen in een aantal rapporten van het LPBO.
Deze zijn en blijven op papier en digitaal (op de website van de Rijksoverheid) toegankelijk.
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze ik de zeggenschap
van vakinhoudelijke verenigingen bij de formulering van de bekwaamheidseisen kan waarborgen. Vanzelfsprekend deel ik het standpunt dat de
leraren binnen de aangesloten beroepsverenigingen zelf betrokken dienen
te zijn bij de formulering van de bekwaamheidseisen. Het is aan de
coöperatie met de daarin samenwerkende lidorganisaties (o.a. de
vakinhoudelijke verenigingen) om daaraan handen en voeten te geven.
Zoals in mijn brief van 19 juli jl.1 aangegeven zijn er twee onafhankelijke
wegbereiders aangesteld om deze taak uit te voeren. Zij zijn daarmee
voortvarend aan de slag. Het uiteindelijk vastleggen van de bekwaamheidseisen is een taak van de regering. De bekwaamheidseisen moeten
adequaat zijn en bij de leraren een breed draagvlak hebben. Bovendien
moet uit het voorstel dat de beroepsgroep doet, blijken dat er ook
draagvlak is bij andere relevante partijen zoals bevoegde gezagsorganen,
ouders en deelnemers.
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik heb overwogen of het LPBO kan
worden omgevormd tot een beroepsvereniging voor en door leraren in
plaats van de SBL. Ik heb dat om twee redenen niet overwogen. De eerste
reden is dat de SBL nu en na omvorming tot de coöperatie een (netwerk)organisatie voor leraren is. Het LPBO is een geheel andere organisatie,
waarin niet enkel leraren zitting hebben. De tweede en doorslaggevende
reden is dat het niet aan mij is om in de omvorming tot een beroepsvereniging voor en door leraren handelend op te treden. Organisaties van
leraren zijn vertegenwoordigd in het bestuur van SBL. Zij moeten zelf het
initiatief hebben op dit punt en de omvorming dragen. Ik kan daarbij
alleen steun verlenen, niet meer en niet minder.

1

Tweede Kamer 2009–2010, 27 923, nr. 98.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

2

Zoals verzocht door de leden van de SP-fractie ontvangt u2 mijn reactie op
de brief van het Platform voor Vakinhoudelijke Verenigingen Voortgezet
Onderwijs (Platform VVVO) over de beëindiging van het LPBO. De leden
van de SGP-fractie vragen een toelichting op de kritiek dat bij beëindiging
van het LPBO onzorgvuldig is omgesprongen met participerende
personen. De benoemingstermijn van de platformleden eindigde op
31 december 2009. In 2009 is aan de daartoe aangewezen organisaties
gevraagd nieuwe platformleden voor te dragen. Dat lag voor de hand. Er
was immers op dat moment geen besluit genomen dat het LPBO zo
spoedig zou eindigen. Deze werving heeft in 2010 niet kunnen leiden tot
definitieve selectie van nieuwe platformleden, omdat inmiddels wel de
vraag aan de orde was of het LPBO zou moeten voortbestaan. De zittende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 923, nr. 103

4

en kandidaat platformleden zijn zodra dat kon op de hoogte gesteld van
de inhoud van de gesprekken die met de voorzitter van het platform zijn
gevoerd over het voortbestaan. Toen eenmaal besloten was tot beëindiging van het LPBO en ik uw Kamer daarover heb bericht, hebben alle
zittende en kandidaat platformleden een brief ontvangen waarin hen dat
besluit is meegedeeld en waarin zij worden bedankt voor hun inzet dan
wel belangstelling.
De leden van de SGP-fractie vragen op welke wijze niet alleen de
voorzitter, maar ook overige betrokkenen bij het LPBO worden ingezet bij
de nieuwe coöperatie. De wegbereiders werken de omvorming van SBL
tot een coöperatie nu uit. Of en, zo ja, op welke wijze zij platformleden bij
die nieuwe coöperatie willen inzetten, is mij niet bekend. Het is aan de
coöperatie zelf om hierover te beslissen.
De doorlopende taak van het LPBO, de ontwikkeling en herijking van de
bekwaamheidseisen, zal door de beroepsgroep ter hand worden
genomen. Het LPBO heeft daarvoor een goede basis gelegd. Door de
wegbereiders voor de coöperatie voor leraren wordt nu gewerkt aan een
structuur waarin leraren volop zullen participeren en zorgen voor
draagvlak. In afwachting van de resultaten van het omvormingstraject kan
ik nu nog geen antwoord geven op de vragen van de SP over de samenstelling van het bestuur van de nieuwe coöperatie en de manier waarop
deze samengesteld wordt. Bovendien wil ik wijzen op de eigen verantwoordelijkheid van de nieuw te vormen coöperatie. De coöperatie is er
zelf voor verantwoordelijk dat leraren direct en indirect (via hun organisaties) heel nadrukkelijk betrokken zijn bij het werk van de coöperatie en
het resultaat ervan en zich daarin zullen herkennen. Ik ga ervan uit dat de
wegbereiders dan ook bezien wat dat betekent voor de samenstelling van
het bestuur en de betrokkenheid bij dat bestuur. Ik heb er het volste
vertrouwen in dat zij op dat punt goede voorstellen zullen doen. Hiermee
is tevens de vraag van de SGP-fractie over het risico dat leraren worden
vervangen door bestuurders beantwoord. In de vraag van de SP-fractie
hoe voorkomen wordt dat taken van het LPBO komen te liggen bij mensen
die niet zelf onderwijs geven lijkt een zorg besloten te liggen. Deze zorg
deel ik gezien geschetste ontwikkelingen niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 923, nr. 103

5