Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 746

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 juli 2010
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de Ecofin Raad van
12 en 13 juli 2010 en de Van Rompuy werkgroep van 12 juli 2010 te
Brussel. De voorlopige agenda van de Van Rompuy werkgroep, Eurogroep
en Ecofin Raad van 6 en 7 september 2010 te Brussel is nog niet bekend.
Kort voor de Ecofin Raad zal zoals gebruikelijk, de geannoteerde agenda
aan uw Kamer worden gezonden.
De minister van Financiën a.i.,
E. M. H. Hirsch Ballin

kst-21501-07-746
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

1

Verslag Eurogroep en Ecofin Raad 12 en 13 juli te Brussel
Algemeen
Op maandag 12 en dinsdag 13 juli vonden de vergaderingen van de
Eurogroep en de Ecofin Raad plaats te Brussel. Minister De Jager was hier
namens Nederland aanwezig. Het was de eerste Ecofin Raad onder
Belgisch voorzitterschap, dat tot en met december 2010 zal duren.
De voorzitter heeft haar werkprogramma voor de komende zes maanden
gepresenteerd. De Ecofin Raad heeft officieel ingestemd met de toetreding van Estland tot de eurozone en heeft tijdens de Raad de wisselkoers
vastgesteld. Daarnaast is er gesproken over de effectieve actie die een
groot aantal lidstaten hebben genomen in het kader van de buitensporigtekortprocedures. Ook zijn er raadsopinies aangenomen over de excessieve tekort procedures van Cyprus, Finland, Denemarken en Bulgarije. De
kapitaaleisenrichtlijn (CRD 3) is zonder discussie als A-punt aangenomen.
De Raad heeft groen licht gegeven voor de invoering van een Europees
semester om de begrotingssystematiek van de lidstaten beter te kunnen
monitoren. Verder is er gesproken over de hervorming van het Europees
Financieel toezicht en de stress testen van Europese banken die op 23 juli
door CEBS gepubliceerd zullen worden.
Het officiële verslag van het Voorzitterschap vindt u via onderstaande link:
http://consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/fr/ecofin/
115800.pdf
Er is tevens besloten dat er op 7 september een extra Ecofin Raad zal
plaatsvinden in Brussel. Op 6 september is de volgende Van Rompuy
Werkgroep.
Competitiveness review Spanje en Finland
In de Eurogroep is gesproken over de concurrentiekrachtontwikkelingen
van Spanje en Finland. Lidstaten hebben gesproken over de uitdagingen
op het gebied van concurrentievermogen en macro-economische
onevenwichtigheden en mogelijkheden om dit te verbeteren. Finland
heeft een groot overschot op de lopende rekening, voor Spanje geldt dat
het voor de crisis het grootste tekort kende van de ontwikkelde landen na
de VS. Dit verschil was ook een reden om deze twee landen samen te
bespreken. De Finse export is in hoge mate afhankelijk van gespecialiseerde sectoren, zoals metaal en elektronica. Finland zou haar concurrentiekracht o.a. kunnen verbeteren door diversificatie van de economie. Het
lopende rekening tekort van Spanje is in de crisis iets teruggelopen, maar
dit lijkt niet structureel te zijn en vooral veroorzaakt te worden door uitval
van zowel nationale als internationale vraag. De Spaanse economie heeft
een structurele verbetering nodig in haar concurrentiekracht wil het tekort
op de lopende rekening duurzaam teruggebracht kunnen worden.
Er is afgesproken dat na elkaar steeds twee lidstaten zullen worden
besproken en in de afgelopen Eurogroep waren dit Spanje en Finland. In
september zullen naar verwachting Italië en Luxemburg aan de orde
komen, in oktober staan Portugal en Duitsland op de agenda.
Griekenland
De Eurogroep heeft gesproken over de resultaten van de eerste onofficiële
review van Griekenland die half juni heeft plaatsgevonden. De algemene
conclusie van de review is dat Griekenland in grote lijnen «on track» is
wat betreft de implementatie van de overeengekomen beleidscondities.
De nodige wetten worden volgens schema doorgevoerd. Het begrotings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

2

tekort blijft tot nu toe binnen de overeengekomen parameters. De eerste
officiële «review» vindt in september 2010 plaats. Op basis van deze
review zal met unanimiteit in de Eurogroep worden besloten over een
volgende leningentranche voor Griekenland. Nederland zal het belang van
een regelmatige en hele zorgvuldige monitoring blijven benadrukken,
waarbij de expertise van het IMF erg belangrijk is.
Aan het leningenpakket dat aan Griekenland beschikbaar is gesteld door
de landen van het eurogebied en het IMF (leningen van respectievelijk 80
miljard euro en 30 miljard euro) zijn zeer strikte beleidscondities gekoppeld. Ieder kwartaal zal een team samengesteld uit vertegenwoordigers
van het IMF, de Europese Commissie en de ECB naar Athene afreizen om
te beoordelen of Griekenland aan de voorwaarden voldoet en of uitkering
van een volgende tranche geoorloofd is.
European Financial Stability Facility (EFSF)
Tijdens de Eurogroep is EFSF kort aan de orde geweest. EFSF is op 7 juni
2010 opgericht. Via EFSF kunnen tot en met 30 juni 2013 leningenprogramma’s gestart worden voor landen van de eurozone in financiële
moeilijkheden. De landen van de eurozone staan voor 440 miljard euro
borg voor de verplichtingen die EFSF aangaat voor de financiering van
deze leningenprogramma’s. De Europese Commissie en het IMF beoordelen samen met de ECB aanvragen voor leningenprogramma’s. Per 1 juli
2010 is Klaus Regling benoemd als CEO van EFSF. Tevens is gesproken
over de voortgang in het goedkeuringsproces voor deelname in de
garanties voor EFSF. Alle landen van de eurozone, behalve Slowakije,
hadden voorafgaand aan de Eurogroep goedkeuring gegeven voor
deelname in de garanties voor EFSF. Naar aanleiding van de Eurogroep
werd verwacht dat de Slowaakse regering op korte termijn ook zijn
goedkeuring zou kunnen geven. Dit laatste is inmiddels gebeurd op 15 juli
2010.
Werkprogramma Belgisch voorzitterschap
België heeft per 1 juli 2010 het halfjaarlijks roulerend voorzitterschap van
de Raad van Ministers overgenomen. De Belgische minister van Financiën, Didier Reynders, heeft een presentatie gegeven van het werkprogramma voor het komende half jaar. De prioritaire thema’s voor de Ecofin
Raad zijn de hervormingen van de financiële sector en de maatregelen
met betrekking tot het begrotingsbeleid. Het Belgisch voorzitterschap
streeft ernaar de onderhandelingen over de nieuwe toezichtstructuur en
de AIFM-richtlijn af te ronden. Ook zal gezocht worden naar manieren om
de financiële sector een bijdrage te laten leveren aan de financiering van
de crisis. De Ecofin Raad zal, op basis van de adviezen van de Van
Rompuy werkgroep besluiten nemen over de benodigde hervormingen
van het Stabiliteits- en Groeipact, macro-economische onevenwichtigheden en crisisresolutie. Andere onderwerpen die het voorzitterschap
heeft geagendeerd zijn groei en concurrentievermogen (EU2020),
innovatieve financieringen (o.a. bankenbelastingen), de lopende fiscale
dossiers, de externe rol van de EU en de EU-begroting.
Europees Financieel Toezicht
De Ecofin Raad heeft gesproken over het pakket van voorstellen voor
hervorming van het Europees financieel toezicht. Het gaat om de
voorstellen met betrekking tot de oprichting van de European Systemic
Risk Board (ESRB) en de drie European Supervisory Authorities (ESAs).
Voor de oprichting van deze instellingen moet volgens de codecisie
procedure een akkoord worden gevonden tussen de Raad en het Euro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

3

pees Parlement. De Raad onderhandelt op dit moment met het Europees
Parlement om een akkoord te bereiken in de eerste lezing zodat de ESRB
en de ESA’s op 1 januari 2011 in werking kunnen treden.
Er is een politiek akkoord bereikt op basis waarvan het voorzitterschap
verder kan onderhandelen met het Europees Parlement. Er is inmiddels
op een groot aantal punten overeenstemming tussen het Parlement en de
Raad, maar er is nog geen akkoord over alle punten. Het Parlement heeft
daarom op 8 juli besloten de stemming uit te stellen naar september om
zo de mogelijkheid open te houden voor het bereiken van een akkoord in
de eerste lezing. Het voorzitterschap heeft op 13 juli van de Raad een
mandaat gekregen om de onderhandelingen met het EP voort te zetten
met het oog op de afronding van de onderhandelingen in september. De
Raad heeft het voorzitterschap in het nieuwe mandaat ruimte gegeven om
er op een aantal gevoelige onderwerpen met het EP uit te komen.
Spoedige afronding is nodig om de instellingen per 1 januari 2011
operationeel te laten zijn.
Follow-up van de Europese Raad
De Commissie heeft een terugkoppeling gegeven van de Europese Raad
(ER) die plaatsvond op 17 juni jl. De regeringsleiders hebben tijdens de ER
onder andere gesproken over de voortgang van het werk van de Van
Rompuy werkgroep en de stand van zaken op het gebied van regelgeving
voor de financiële sector. De Ecofin Raad heeft gesproken over wat er de
komende maanden op beide gebieden zou moeten worden ondernomen
naar aanleiding van de discussies in de ER.
In het kader van de follow-up van de ER is tijdens de Ecofin Raad
eveneens van gedachten gewisseld over het EU-semester. Alle lidstaten
kunnen instemmen met het huidige concept. In de komende tijd zullen de
technische details van het EU-semester verder worden uitgewerkt door de
Commissie, i.s.m. de lidstaten. Het EU-semester gaat gelden voor alle
lidstaten, niet alleen voor eurolanden. In grote lijnen betekent de
invoering van het EU-semester dat de Stabiliteits- en Convergentieprogramma’s (in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact) en Nationale
Hervormingsprogramma’s (in het kader van EU2020) in het voorjaar bij de
Commissie aangeleverd zullen gaan worden. De Commissie zal op basis
van beide programma’s beleidsaanbevelingen opstellen die de door de
Ecofin Raad moeten worden vastgesteld. Na vaststelling van de opinies
en aanbevelingen door de Ecofin Raad en bekrachtiging ervan door de
Europese Raad worden lidstaten geacht de opinies en aanbevelingen mee
te nemen bij van de begrotingsvoorbereidingen.
Stabiliteits- en Groeipact: effectieve actie
De Commissie heeft de beoordeling van effectieve actie gepresenteerd in
de Ecofin Raad. Op 15 juni jl. heeft de Commissie een mededeling
gepubliceerd waarin ze oordeelt dat Oostenrijk, België, Tsjechië, Frankrijk,
Duitsland, Ierland, Italië, Nederland, Portugal, Slowakije, Slovenië en
Spanje effectieve actie hebben genomen in het kader van de buitensporigtekortprocedures waarin ze zich momenteel bevinden. Nederland moet in
2013 het begrotingstekort hebben teruggebracht onder de 3% van het BBP
en moet een structurele verbetering laten zien van gemiddeld ¾%-punt
BBP per jaar vanaf 2011.
De beoordeling van effectieve actie gebeurt zes maanden nadat een
lidstaat van de Ecofin Raad aanbevelingen en een deadline heeft gekregen
in het kader van een buitensporigtekortprocedure. Bij de beoordeling van
effectieve actie moeten lidstaten laten zien dat ze met concrete maatre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

4

gelen gehoor geven aan de aanbevelingen van de Ecofin Raad. De
vaststelling van effectieve actie gebeurt door de Europese Commissie.
Stabiliteits- en Groeipact: buitensporigtekortprocedures
Tijdens de Ecofin Raad in juni jl. is vastgesteld dat er een buitensporig
tekort bestaat voor Cyprus, Finland, Denemarken en Bulgarije. De Ecofin
Raad heeft op basis van het advies van de Commissie Raadsaanbevelingen met het oog op de correctie van de buitensporige tekorten. Voor
Cyprus is de deadline voor correctie vastgesteld op 2012, voor Denemarken op 2013. Het Finse tekort zal naar verwachting in 2011 weer onder
de 3%-grens van het Stabiliteits- en Groeipact komen. Op 22 juni heeft
Bulgarije een nieuw tekortcijfer genotificeerd. Het tekort valt hoger uit dan
verwacht en komt uit op 3,8% BBP voor 2009. Daarom is er voor Bulgarije
ook een buitensporigtekortprocedure gestart en heeft de Ecofin Raad
aanbevelingen hierover aangenomen. De deadline voor Bulgarije voor het
terugdringen van het tekort is 2011.
Euro-invoering Estland
De ministers van Financiën hebben officieel ingestemd met het toetreden
van Estland als zeventiende land tot het eurogebied. De wisselkoers is
vastgesteld op 15,6466 kroon. Estland zal per 1 januari opverstappen op
de euro. Lidstaten hebben Estland gefeliciteerd.
Kapitaaleisenrichtlijn (CRD 3)
De Europese kapitaaleisenrichtlijn1 vormt de Europese verankering van
het Bazel II kapitaalraamwerk. Naar aanleiding van de kredietcrisis is en
wordt deze kapitaaleisenrichtlijn op meerdere onderdelen aangescherpt
d.m.v. wijzigingsrichtlijnen. Deze wijzigingsrichtlijnen worden ook wel
aangeduid als CRD 2, CRD 3 en CRD 4. CRD 2 is in september 2009
aangenomen en dient op 31 december 2010 in werking te treden. De
definitieve voorstellen (CRD 4) worden eind dit jaar verwacht en verwerkt
in de Europese kapitaaleisenrichtlijn.
Tijdens de Ecofin Raad is de wijzigingsrichtlijn CRD 3 zonder discussie
aangenomen. CRD 3 gaat specifiek in op het terrein van beloningen,
kapitaaleisen voor handelsboekposities en securitisaties en de verlenging
van de Bazel I transitievloer. De beloningsbepalingen hebben betrekking
op medewerkers die activiteiten uitvoeren met een materiële impact op
het risicoprofiel van de onderneming, zoals senior management en
medewerkers in risiconemende en controlerende functies. Deze beloningsbepalingen komen in belangrijke mate overeen met beloningsprincipes van de Financial Stability Board en de Aanbevelingen van de
Europese Commissie uit april 2009. Voor handelsboekposities en
resecuritisaties dienen banken voortaan ook meer kapitaal aan te houden.
Dit kapitaalbeslag dient onder meer gebaseerd te zijn op de stress
scenario’s zoals we deze gedurende de crisis hebben meegemaakt. Ook
zal de Bazel I transitievloer worden doorgetrokken. Deze «vloer» belet
banken om de kapitaaleis volledig te berekenen op basis van de eigen
interne modellen.
Stresstesten
1

Richtlijn 2006/48/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie
van 14 juli 2006 betreffende de toegang tot en
de uitoefening van de werkzaamheden van
kredietinstellingen (Pb EU L177/1).

De ministers hebben de laatste stand van zaken rondom de stresstesten
besproken. De uitkomsten zullen 23 juli worden gepubliceerd op het
niveau van de 91 individuele instellingen. Met de publicatie van alle
individuele instellingen geeft de Ecofin Raad zo veel transparantie als
mogelijk is. Hiermee wordt maximaal vertrouwen gegeven aan de markt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

5

met betrekking tot de geloofwaardigheid van de test. Nederland heeft zich
constant voor maximale transparantie ingezet.
De Ecofin Raad heeft tegelijkertijd met de beslissing van maximale
transparantie erkend dat de resultaten op korte termijn negatieve effecten
zouden kunnen hebben op individuele instellingen. Om deze effecten te
mitigeren zullen overheden bereid blijven om te doen wat nodig is om de
financiële stabiliteit te bewaren, dit commitment is afgegeven.
Presentatie Public Finance Report
De voorzitter van het Economisch en Financieel Comité (EFC) heeft in de
Ecofin Raad een presentatie gegeven van de belangrijkste elementen uit
het public finance report dat op 16 juni jl. door de Commissie is gepubliceerd. Dit rapport wordt jaarlijks opgesteld door de Commissie en gaat in
op budgettair beleid, schuldreductie en de relatie tussen budgettair beleid
en externe onevenwichtigheden. Het volledige rapport vindt via de
volgende link: http://ec.europa.eu/economy_finance/articles/
eu_economic_situation/2010-06-16-public_finances_2010_en.htm
Verslag Van Rompuy Werkgroep 12 juli te Brussel
Voorafgaand aan de Eurogroep is de Van Rompuy Werkgroep voor de
derde keer bijeen gekomen. Op basis van de uitkomsten van de ER en de
mededeling van de Commissie van 12 mei en 30 juni jl. is gediscussieerd
over de versterking van het budgettaire toezicht en over macro-economische onevenwichtigheden. De mededeling van de Commissie van
30 juni hebben wij uw Kamer toegezonden op 2 juli jl.
Met betrekking tot de versterking van het Stabiliteits- en Groeipact is
gesproken over de rol van schuld en de middellangetermijndoelstellingen
(MTO), sancties en het Europees semester. Ministers waren het er over
eens dat schuld een belangrijkere rol moet gaan spelen bij de vaststelling
van budgettaire doelstellingen. In praktijk zal dit betekenen dat landen met
een hoge schuld, ambitieuzere budgettaire doelen moeten stellen. Ook in
buitensporigtekortprocedures zal het schuldcriterium zwaarder meewegen
dan voorheen. In de toekomst zal het mogelijk worden gemaakt om ook
een buitensporigtekortprocedure te starten op basis van het schuldcriterium. Dit betekent dat een lidstaat in een procedure kan komen als de
schuld boven de 60% BBP is en niet voldoende afnemend, en het tekort
kleiner is dan 3% BBP. Bij de berekening van de middellangetermijndoelstellingen zal de bestaande definitie en methode van berekening worden
gebruikt. De meeste lidstaten zijn (net als Nederland) voorstander om ook
de MTO beter afdwingbaar te maken door ook hier een sanctiemechanisme op te zetten. Dit zal in de komende maanden verder worden
uitgewerkt.
Er was brede overeenstemming dat de bestaande sancties effectiever
moeten worden. Er was bij veel lidstaten steun voor een vorm van
automatische of semi-automatische sancties. Zo wordt onder meer er
gekeken naar de mogelijkheid om de besluitvormingsprocedure om te
draaien (gekwalificeerde minderheid i.p.v. gekwalificeerde meerderheid
voor het inzetten van sancties), mogelijkheden binnen de EU-begroting
om sancties toe te passen door bijvoorbeeld EU subsidies niet uit te keren
en mogelijkheden voor niet-financiële sancties, zoals naming and
shaming. Nederland is van mening dat sancties al in een eerder stadium
van het proces moeten kunnen worden ingezet (bijv. in de preventieve
arm van het SGP) en meer «rules-based», c.q. automatischer moeten
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

6

Net als in de Ecofin Raad is er ook in de Van Rompuy Werkgroep gesproken over het EU-semester. In principe zijn alle lidstaten op hoofdlijnen
akkoord met het voorstel zoals het er nu ligt. In de komende tijd moet één
en ander verder worden geconcretiseerd en moeten technische details
worden uitgewerkt. Nederland is voorstander van betere ex-ante
informatievoorziening op hoofdlijnen en het EU-semester heeft daarom
de instemming van Nederland. Daarnaast is het belangrijk dat bij de
vormgeving van het proces rekening wordt gehouden met nationale
begrotingsprocedures. Gezien de meerjarensystematiek die Nederland
kent, verwacht Nederland aan de voorgestelde informatieverplichting te
kunnen voldoen zonder het nationale begrotingsproces aan te passen. Het
EFC zal de komende weken de details uitwerken zodat de Ecofin Raad
hierover een besluit kan nemen.
Het is wat Nederland betreft belangrijk dat nationale budgettaire
raamwerken worden versterkt. Positief is dat de Commissie hier ook
uitgebreid aandacht aan besteed in de mededeling van 30 juni en dat
lidstaten het met elkaar eens zijn dat er minimumeisen moeten worden
gesteld aan het begrotingsproces zoals de invoering van een meerjarenraamwerk en het opstellen van de begroting in ESA95 termen. Nederland
voldoet al aan bovenstaande minimumeisen. Nederland heeft in de Van
Rompuy groep de overeenstemming die er in algemene termen is op
versterking SGP verwelkomd. Echter moet er wat Nederland betreft nu
wel een slag gemaakt worden om de algemene termen verder te
concretiseren.
In het tweede deel van de vergadering is gesproken over de versterking
van de het toezicht op macro-economische onevenwichtigheden. Er was
brede consensus over de voorgestelde toezichtprocedure van de
Commissie. In deze procedure vindt er een jaarlijkse analyse plaats van
enkele sleutelindicatoren (een zogenoemd scorebord) die kunnen wijzen
op het bestaan, ontstaan of verergeren van onevenwichtigheden. Als op
basis van deze analyse blijkt dat er mogelijk onevenwichtigheden
ontstaan in een lidstaat, voert de Commissie een nadere analyse uit.
Indien nodig, zal de Commissie de Raad adviseren om te besluiten dat een
lidstaat «buitensporige onevenwichtigheden» kent, en aan de lidstaat
vragen om actie te ondernemen om deze onevenwichtigheden aan te
pakken en desgewenst hiertoe aanbevelingen te doen. De Commissie stelt
voor om voor eurolanden een mechanisme op te zetten om actie af te
dwingen indien deze landen zich niet aan de aanbevelingen van de Raad
houden, maar laat in het midden hoe dit mechanisme eruit kan zien. In de
Van Rompuy groep is over het afdwingen van aanbevelingen wel van
gedachten gewisseld, maar het gebrek aan concrete voorstellen of
handvatten hiervoor maakt het complex om over de noodzaak en
vormgeving van afdwingbaarheid te besluiten.
De volgende bijeenkomst van de Van Rompuy werkgroep zal plaatsvinden
op 6 september a.s. In oktober zal er een eindrapportage komen die voor
zal liggen in de Europese Raad van 28 en 29 oktober a.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 746

7