Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

24 804

Veiligheidsbeleid Burgerluchtvaart

Nr. 62

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 februari 2009
Op 27 januari 2009 heb ik Uw Kamer een brief gezonden over een onderzoek van de Koninklijke Marechaussee naar criminaliteit rond het
luchtvrachtproces op vijf Europese luchthavens, waaronder Schiphol
(Kamerstuk 24 804, nr. 61). Tijdens de Regeling van werkzaamheden d.d.
27 januari 2009 heeft Uw Kamer mij om aanvullende informatie verzocht.
Het rapport van het Expertise Centrum Luchthavens (ECL) van de Koninklijke Marechaussee vormt de weerslag van een uitgevoerd verkennend
onderzoek naar kwetsbaarheden in het luchtvrachtafhandelingsproces die
kunnen leiden tot criminaliteit. Hoewel in de mediaberichtgeving de
onderzoeksresultaten steeds worden toegeschreven aan de luchthaven
Schiphol, is in het rapport uitdrukkelijk voorkomen te wijzen in de richting
van een specifieke luchthaven.
Met het oog op het verbeteren van de veiligheid op en rond de luchthaven
Schiphol zijn in de afgelopen jaren veel maatregelen getroffen. Tussen de
betrokken private (vrachtsector, luchtvaartmaatschappijen, afhandelingsbedrijven, Schiphol Group) en publieke partijen (m.n. de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, Douane, Koninklijke Marechaussee en het
Openbaar Ministerie Haarlem) is de samenwerking sterk verbeterd. De
partijen werken intensief samen in het kader van de Beveiliging en
Publieke Veiligheid Schiphol (BPVS). De samenwerking is gericht op het
verbeteren van de beveiliging en de criminaliteitsbeheersing. Onderwerpen als het verbeteren van de veiligheid binnen de vrachtsector Schiphol komen structureel aan de orde. Ook het onderhavige rapport zal –
voorzien van aanbevelingen toegespitst op de Nederlandse situatie –
worden besproken in het kader van BPVS. Zoals ik in mijn brief van
27 januari jl. heb aangegeven zie ik dan ook op dit moment geen aanleiding tot het treffen van aanvullende maatregelen. Ik zal Uw Kamer over de
uitkomsten van deze bespreking in een later stadium informeren.

KST127902
0809tkkst24804-62
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 804, nr. 62

1

Hieronder ga ik in op een aantal specifieke punten.
1. Inzet en kennispositie Koninklijke Marechaussee
Met betrekking tot de inzet van de Koninklijke Marechaussee op het
gebied van criminaliteitsbestrijding in de vrachtsector zijn sinds eind 2007
afspraken gemaakt over het verder verbeteren van de samenwerking,
waaronder begrepen de uitwisseling van informatie. Met het oog hierop is
binnen het kader van BPVS een projectgroep Cargocriminaliteit samengesteld met vertegenwoordigers van de vrachtsector, de Koninklijke Marechaussee en Schiphol Group. Strafrechtelijke onderzoeken naar incidenten
op Schiphol worden onder gezag van het parket Haarlem uitgevoerd door
de Koninklijke Marechaussee, waarbij in verschillende samenwerkingsverbanden ook de Douane en FIOD-ECD zijn betrokken. Het OM kent hoge
prioriteit toe aan concrete projectvoorstellen voor strafrechtelijke onderzoeken in de vrachtsector.
De kennispositie van de Koninklijke Marechaussee heeft een belangrijke
impuls gekregen met de vorming van het Expertisecentrum Luchthavens.
De Koninklijke Marechaussee zal de kennispositie verder verbeteren o.a.
door voortgezette gerichte informatieinwinning over het luchtvrachtafhandelingsproces en overige logistieke processen op een luchthaven, en
het voortzetten van informatie-uitwisseling binnen de structuur van het
BPVS.
2. De Europese regelgeving
De beveiliging van de burgerluchtvaart wordt grotendeels gereguleerd
door de Europese Unie. Verordening (EG) nr. 300/2008 behelst een groot
aantal beveiligingsmaatregelen waaronder de beveiliging van luchthavens, luchtvaartpassagiers, personeel, bagage en vracht. De Europese
Commissie heeft op basis van deze verordening bevoegdheden om
nadere uitvoeringsbepalingen vast te stellen volgens de regelgevingsprocedure zoals vastgelegd in het Comitologiebesluit (1999/468/EG). Voor
de beveiliging van vracht wordt uitgegaan van de ketenbeveiliging. Dit
betekent dat de aanbieder en vervoerder van vracht moeten voldoen aan
beveiligingsmaatregelen, waaronder het beschermen van vracht tegen
manipulatie en het aannemen van betrouwbaar personeel.
Een belangrijke graadmeter voor de kwaliteit van de beveiliging zijn de
inspecties van de Europese Commissie. De Nederlandse luchthavens,
waaronder Schiphol, worden regelmatig geïnspecteerd door de Europese
Commissie, waarbij alle aspecten van de beveiliging van de burgerluchtvaart en detail worden beoordeeld. Gelet op de resultaten van deze
inspecties meen ik dat de beveiliging in overeenstemming met de Europese regelgeving wordt uitgevoerd en in zijn algemeenheid goed is. Een
absolute veiligheid valt echter nooit te garanderen, ook niet in Nederland.
Beveiliging is een continu proces waarbij de inspanningen nationaal en
internationaal erop gericht zijn om de kwaliteit van de beveiliging in stand
te houden en waar nodig te verbeteren.
In het Communautair Douanewetboek (Verordening (EEG) nr. 2913/92)
staan de voorschriften, regelingen en procedures die van toepassing zijn
op het goederenverkeer tussen de EG en derde landen. In 2005 werden in
dit Douanewetboek de veiligheidsvoorschriften in het internationale
goederenverkeer aangescherpt. Zo worden bedrijven verplicht de douane
informatie te verstrekken voordat zij goederen in de EU invoeren of uit de
EU uitvoeren. Het handelsverkeer wordt vereenvoudigd met de invoering
van het concept van Authorised Economic Operator (AEO). De lidstaten
kunnen de status van AEO toekennen aan ieder bedrijf dat voldoet aan
gemeenschappelijke criteria. Deze hebben betrekking op veiligheid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 804, nr. 62

2

controlesystemen, financiële solvabiliteit en de staat van dienst van het
bedrijf op het gebied van de nakoming van de regels. De lidstaten moeten
risicoanalysetechnieken gaan toepassen. Nederland voldoet hier reeds
aan. Met het oog op de controles is er een mechanisme opgezet om
uniforme EG-criteria vast te stellen voor de selectie van risico’s. Dit
mechanisme berust op geautomatiseerde systemen.
3. Andere vliegvelden en havens
Zoals ik al aangaf, beperkt het rapport van het ECL van de Koninklijke
Marechaussee zich tot mogelijke kwetsbaarheden op het gebied van
criminaliteit en veiligheid in het luchtvrachtafhandelingsproces op vijf
Europese luchthavens, waaronder de luchthaven Schiphol. Het uitvoeren
van analyses vormt onderdeel van de taakuitoefening van de Koninklijke
Marechaussee en vormt onderdeel van het concept van informatiegestuurd optreden. Op basis van de analyses worden door de Koninklijke
Marechaussee in overleg met betrokken partijen aanbevelingen opgesteld. De specifieke invalshoek van diverse analyses kan verschillen. In
algemene zin kan gesteld worden dat de analyses tot doel hebben, risico’s
van verschillende vormen van criminaliteit en werkelijke of potentiële
kwetsbaarheden van specifieke sectoren of branches in beeld te brengen.
Aan de hand van de analyses en aanbevelingen kan vervolgens worden
besloten tot het opwerpen van barrières tegen criminele gedragingen
en/of het verbeteren van de beveiliging.
Voor wat betreft de veiligheidssituatie op andere vliegvelden verwijs ik
naar hetgeen ik onder punt 2 heb vermeld. Voor een recente analyse van
de veiligheidssituatie in de Nederlandse havens verwijs ik naar mijn brief
d.d. 17 november 2008 (TK 2008–2009, 30 315, nr. 7) inzake het gebruik
van grenscontroles bij Terrorismebestrijding.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 804, nr. 62

3