2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

36 410 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2024

Nr. 21

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 25 januari 2024
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
De begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV) voor het jaar 2024 komt te luiden:
Vastgestelde begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) voor het jaar 2024 (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

Vastgestelde begroting
Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Totaal

6.453.959

3.929.261

77.875

21
22
23
24

Beleidsartikelen
Land- en tuinbouw
Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
Kennis en innovatie
Uitvoering en toezicht

6.177.919
3.047.083
2.275.145
328.288
527.403

3.653.221
1.299.109
1.447.043
379.608
527.461

73.513
31.780
34.190
7.543

50
51

Niet-beleidsartikelen
Apparaat
Nominaal en onvoorzien

276.040
229.031
47.009

276.040
229.031
47.009

4.362
4.362

TOELICHTING
Algemeen
Deze nota van wijziging wijzigt het wetsvoorstel Begroting van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, vanwege budgettaire ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden na het indienen van het
oorspronkelijke voorstel. De wijzigingen hebben betrekking op de raming
van de verplichtingen en de uitgaven.

kst-36410-XIV-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XIV, nr. 21

1

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
Artikel 21 Land- en tuinbouw
Subsidies
Landelijke beëindigingsregelingen veehouderijlocaties
Voor de eerste openstelling van de Landelijke beëindigingsregeling
veehouderijlocaties (Lbv) en Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) worden de uitgaven verhoogd.
Deze uitgaven worden verhoogd in verband met het hoge aantal
inschrijvingen voor beide regelingen waardoor de oorspronkelijke
subsidieplafonds van beide regelingen overschreden worden. Voor de Lbv
wordt meerjarig in totaal € 612 mln. toegevoegd. Deze middelen zijn
afkomstig uit de gereserveerde middelen voor de structurele aanpak
stikstof op de aanvullende post. Voor de Lbv-plus wordt meerjarig in
totaal € 850 mln. toegevoegd. Deze middelen zijn afkomstig uit de
reservering voor het Transitiefonds op de aanvullende post.
Verplaatsingsregeling
Voor de Landelijke verplaatsingsregeling veehouderijen met piekbelasting (LVVP) wordt meerjarig in totaal € 115 mln. overgeheveld vanuit
de reservering voor het Transitiefonds op de aanvullende post. De
regeling gaat financiële ondersteuning bieden voor veehouders met een
locatie die voldoet aan de criteria van de aanpak piekbelasting en die hun
bedrijf willen verplaatsen. Verplaatsing van piekbelasters was onderdeel
van het advies Remkes, dat door het kabinet integraal is overgenomen.
Ecoregeling
Ter compensatie van de korting op de tarieven van de ecoregeling
(Europees gefinancierd uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid)
wordt € 50 mln. beschikbaar gesteld uit de reservering voor het Transitiefonds op de aanvullende post. Door de hoge deelnamebereidheid onder
agrariërs voor het uitvoeren van eco-activiteiten bleken de Europese
middelen (ELGF) ontoereikend te zijn voor een volledige vergoeding van
de geleverde ecosysteemdiensten. Omdat een korting een negatief effect
heeft op de deelnamebereidheid voor komende jaren en liquiditeit van
landbouwbedrijven in gevaar kan brengen, heeft het kabinet besloten tot
compensatie van de tariefkorting, met middelen uit de reservering voor
het Transitiefonds (Kamerstuk 2024D00852). Aangezien er nog geen
definitieve goedkeuring is afgegeven vanuit de Europese Commissie (EC)
voor het compenseren met nationale middelen, zullen de middelen
terugvloeien naar de reservering voor het Transitiefonds als het niet
mogelijk is deze in te zetten voor compensatie van de tariefkorting voor de
ecoregeling.
Artikel 22 Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
Bijdrage aan medeoverheden
Uitvoeringskosten provincies
De ophoging van het budget voor de uitvoeringskosten van de
medeoverheden voor de opgaven in het landelijk gebied bedraagt
€ 36,1 mln., die worden overgeheveld vanuit de reservering voor het
Transitiefonds op de aanvullende post. De medeoverheden hebben in
2022 en 2023 een voorschot ontvangen ter dekking van de apparaats-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XIV, nr. 21

2

kosten die samenhangen met de uitvoering van het Nationaal Programma
Landelijk Gebied (NPLG). In 2023 is er onderzoek gedaan naar de
daadwerkelijke aanvullende kosten die gemaakt worden door de
medeoverheden in het kader van de transitie. Gelet op de noodzaak om
verder tot uitvoering te komen en de nodige voorbereidingen te treffen
voor uitvoering van de maatregelpakketten, is het van belang dat het
voorschot gecorrigeerd en opgehoogd worden met € 28,3 mln. Daarnaast
vindt een correctie plaats over de toekenning van het bedrag voor de
uitvoeringskosten van 2024. Het beschikbare budget wordt daarmee
opgehoogd met € 7,8 mln.
Financiering maatregelpakketten
Voor de financiering van de door de provincies ingediende maatregelpakketten in het kader van de Provinciale Programma’s Landelijk Gebied
wordt € 1,28 mld. gereserveerd op de LNV begroting. De middelen
worden overgeheveld vanuit de reservering voor het Transitiefonds op de
aanvullende post. Dit bedrag is onderbouwd met de appreciatie door
Wageningen Economic Research (WEcR), naar maatregelen gericht op de
meest urgente gebieden (veenweide, beekdalen, overgangsgebieden),
natuur of dragen bij aan meerdere NPLG-doelen die zij als low regret
beoordelen. Daarnaast zijn de middelen bedoeld voor de opstart van
gebiedsprocessen, randvoorwaardelijk voor de gebiedsgerichte aanpak,
om in de gebieden én samen met gebiedspartijen tot uitvoerbare keuzes
te komen. Provincies worden gevraagd de adviezen van WEcR te
verwerken en uiterlijk 1 april 2024 aangepaste maatregelpakketten in te
dienen, die wederom integraal door het Rijk worden getoetst. Middels
deze nota van wijziging wordt het naar verwachting mogelijk om in Q2
2024 middelen beschikbaar te stellen aan de provincies en te zorgen dat
alle provincies in 2024 maatregelen met doelbereik kunnen gaan
uitvoeren. Daarmee wordt ook gezorgd dat alle partijen gezamenlijk
voortgang boeken in de aanpak van de natuur-, stikstof-, water- en
klimaatopgaven in het landelijk gebied en niet stilvallen.
Agroprogramma Groningen (PEGA)
Voor het Agroprogramma Groningen wordt de LNV begroting met
€ 221 mln. opgehoogd vanuit de reservering op de aanvullende post voor
de kabinetsreactie op het eindrapport van de Parlementaire Enquêtecommsie Groningen Aardgaswinning (PEGA). Dit bedrag komt bovenop
de al beschikbare € 19 mln. De ophoging zal verspreid over vijf jaar
beschikt worden aan de provincie, waarbij de eerste tranche van € 64 mln.
in 2024 beschikbaar wordt gemaakt. Het Agroprogramma is onderdeel
van het herstelplan naar aanleiding van de PEGA. Het beschikbaar maken
van de middelen is onderdeel van het Agroconvenant dat in juni van 2023
is getekend met de agrarische sector, aardbevingsgemeenten en de
provincie Groningen. De maatwerkregeling heeft als doel agrariërs in het
aardbevingsgebied te helpen met schadeafhandeling, versterkingsoperaties en investeringen. Deze is in december 2023 al opengesteld om
schrijnende gevallen te kunnen helpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XIV, nr. 21

3

Meerjarige doorwerking
In de onderstaande tabellen is de meerjarige doorwerking per artikel
opgenomen.
Tabel 2 Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art

Omschrijving

21

22

Totaal

2024

2025

2026

2027

2028

Land- en tuinbouw
Stand vóór nota van wijziging
Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv)
Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv-plus)
Verplaatsingsregeling
Ecoregeling
Stand na nota van wijziging

1.540.083
612.000
825.000
20.000
50.000
3.047.083

593.906
0
25.000
30.000

538.993
0
0
30.000

365.797
0
0
20.000

292.501

648.906

568.993

385.797

307.501

Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
Stand vóór nota van wijziging
Uitvoeringskosten provincies
Financiering maatregelpakketten
Agroprogramma Groningen
Stand na nota van wijziging

737.688
36.057
1.280.400
221.000
2.275.145

604.307

503.512

499.597

495.866

604.307

503.512

499.597

495.866

3.409.502
1.507.000

2.214.016
55.000

2.002.378
30.000

1.831.988
20.000

1.746.381
15.000

1.537.457
6.453.959

0
2.269.016

0
2.032.378

0
1.851.988

0
1.761.381

2024

2025

2026

2027

2028

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Stand vóór nota van wijziging
Lbv, Lbv-plus en ecoregeling (art. 21)
Uitvoeringskosten provincies, financiering maatregelpakketen
en agroprogramma Groningen (art. 22)
Stand na nota van wijziging

15.000

Tabel 3 Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art

Omschrijving

21

Land- en tuinbouw
Stand vóór nota van wijziging
Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv)
Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv-plus)
Verplaatsingsregeling
Ecoregeling
Stand na nota van wijziging

909.109
150.000
170.000
20.000
50.000
1.299.109

1.345.856
375.000
450.000
25.000

695.407
75.000
180.000
30.000

347.550
12.000
50.000
25.000

245.154
0

2.195.856

980.407

434.550

260.154

Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
Stand vóór nota van wijziging
Uitvoeringskosten provincies
Financiering maatregelpakketten
Agroprogramma Groningen
Stand na nota van wijziging

770.485
36.057
576.200
64.301
1.447.043

624.738

502.324

499.158

495.850

525.000
59.174
1.208.912

179.200
62.650
744.174

18.575
517.733

16.300
512.150

2.862.703
390.000

3.057.685
850.000

2.207.798
285.000

1.846.430
87.000

1.710.731
15.000

676.558
3.929.261

584.174
4.491.859

241.850
2.734.648

18.575
1.952.005

16.300
1.742.031

22

Totaal

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Stand vóór nota van wijziging
Lbv, Lbv-plus en ecoregeling (art. 21)
Uitvoeringskosten provincies, financiering maatregelpakketen
en agroprogramma Groningen (art. 22)
Stand na nota van wijziging

15.000

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XIV, nr. 21

4