Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

26 419

Toerisme en recreatie

Nr. 34

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juni 2008
Hierbij bied ik u, mede namens de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, de Toerismebrief aan.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk

KST119395
0708tkkst26419-34
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

1

TOERISMEBRIEF
Holland, meesterwerk aan het water
1 Inleiding
Nederland heeft de toerist uit eigen land en uit het buitenland veel te
bieden. Van de klassieke klompen en tulpen tot grote attractieparken, van
hoogstaande moderne architectuur tot musea waar werk van de oude
meesters wordt tentoongesteld en van brede zandstranden tot aantrekkelijke grote steden en bijzondere cultuurlandschappen. Voor veel doelgroepen is er een geschikte bestemming in Nederland.
In deze beleidsbrief presenteer ik het toeristisch beleid voor de komende
jaren1. De toeristische reismarkt ontwikkelt zich snel en blijft groeien. Voor
de periode tot en met 2020 verwacht de UNWTO een groei in West-Europa
van gemiddeld 2,6% per jaar2. In de opkomende markten als China en
India krijgen steeds meer mensen de mogelijkheid te gaan reizen. Door de
vergrijzing in Europa komt veel vrije tijd en geld voor toerisme beschikbaar. Op deze ontwikkelingen moeten we inspelen. Nederland is er bij
gebaat dat optimaal geprofiteerd wordt van de groei die in de wereldwijde
markt zit. Want met een bijdrage aan het BNP van 3,0%3 in 2006 en een
werkgelegenheid van 375 000 banen in 2005 is toerisme en recreatie een
belangrijke economische sector. Naast de positieve effecten van toerisme
op de werkgelegenheid, hebben bestedingen van toeristen ook een positief extern effect op het voorzieningenniveau van de bestemming.
De focus van de beschikbare promotiemiddelen leg ik op het versterken
van het inkomend toerisme. De toeristische promotiestrategie wordt
aangepast op nieuwe ontwikkelingen. De toeristische promotie wordt
steviger verbonden aan de bredere economische promotie van Nederland. Deze nieuwe aanpak wordt in de opkomende markten India en China
geconcretiseerd in een meerjarig programma. Van deze landen wordt op
de middellange termijn grote economische groei verwacht en om in deze
gigantische landen promotioneel een vuist te kunnen maken, is intensievere samenwerking nodig tussen de EVD en het Nederlands Bureau voor
Toerisme en Congressen (NBTC). Synergie is mogelijk omdat in India en
China de doelgroepen van het acquisitiebeleid, de handelsbevordering en
de toeristische promotie deels overlappen: het is de zakelijke elite in deze
landen die beslist over de plaats voor nieuwe vestigingen in Europa, die
zich buitenlandse vakanties kan veroorloven en die beslist over im- en
export.

1

Onder toerisme wordt verstaan het
reisverkeer met een vakantie- of zakelijk
motief met tenminste één overnachting.
2
Tourism 2020 Vision, United Nations World
Tourism Organization.
3
Toerisme in macro-economisch perspectief,
2001–2006 (Satellietrekeningen Toerisme),
CBS, 2008.

Het Kabinet heeft in zijn beleidsprogramma een accent gelegd op het
belang van innovaties en aandacht voor duurzaamheid in de Nederlandse
economie. Deze thema’s zijn voor de toeristische sector zeker ook relevant
en deze aspecten worden steviger in het toeristisch beleid verankerd. Het
is noodzakelijk om de internationale gasten te blijven interesseren voor
Nederland en ook de eigen inwoners een interessant product te blijven
bieden. Consumentenpreferenties veranderen, eisen worden hoger en er
is wereldwijd steeds meer keuze om de vakantie door te brengen. Het
Nederlands toeristisch product moet concurrerend blijven, de sector moet
de komende jaren blijven vernieuwen. Bij productvernieuwing is – in
tegenstelling tot bij promotie – het onderscheid tussen inkomend
toerisme en binnenlands toerisme minder scherp: binnenlandse en
buitenlandse toeristen maken immers deels gebruik van hetzelfde
product.
Beleidsinitiatieven op een veelheid aan terreinen hebben invloed op de
toeristische sector. Raakvlakken zijn er in de eerste plaats natuurlijk met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

2

recreatie, het bredere vrijetijdscluster en daarmee met het binnenlands
toerisme, maar ook wordt in toenemende mate een relatie gelegd met
bijvoorbeeld de zorg. Terecht geeft het toeristisch en recreatief bedrijfsleven aan dat de overheden bij de beleidsvorming op deze ontwikkeling
moeten inspelen1. Het is mijn ambitie om nadrukkelijk de verbindingen
tussen sectoren te zoeken want deze bieden kansen voor innovatieve
toeristische productontwikkeling. Het concept van de «regionale beeldverhalen» van de VROMRaad2 is hierbij interessant. Samen met LNV, VROM,
de provincies en het bedrijfsleven wil ik hiermee aan de slag. Ook moet
het belang van toerisme en recreatie worden verbonden aan beleidsinitiatieven die invloed hebben op de sector of ontwikkelingskansen
bieden. Een goed voorbeeld vind ik het Nota Ruimte project «Waterdunen» waar de strijd tegen het water mogelijkheden schept voor
toerisme en recreatie.
Het georganiseerde bedrijfsleven, vertegenwoordigd door het Platform
Toerisme en Recreatie (PTR)3, speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van dit beleid. Ik heb veel waardering voor de inbreng vanuit de
sector. De minister van LNV en ik zullen jaarlijks overleg voeren met het
PTR. Samen met de minister van LNV wil ik de komende jaren gaan
werken aan een klimaat voor vernieuwend en duurzaam ondernemen in
de sector toerisme en recreatie. Om die reden ontvangt u deze brief mede
namens de minister van LNV, die op rijksniveau eerstverantwoordelijk is
voor het recreatiebeleid in ons land. Het is onze ambitie om te komen tot
een intensieve samenwerking tussen het Rijk4, de provincies en het
bedrijfsleven. Vanuit mijn portefeuille wordt daarbij ook nadruk gelegd op
het verminderen van de regeldruk in de sector.
In de komende drie hoofdstukken werk ik mijn beleid verder uit. In hoofdstuk 2 wordt de aangescherpte promotiestrategie gepresenteerd. Hoofdstuk 3 beschrijft de manier waarop ik het ondernemingsklimaat wil verbeteren en het 4e hoofdstuk staat in het teken van vernieuwing,
verduurzaming en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
2 Promotiestrategie
In paragraaf 2.1 presenteer ik de toeristische promotiestrategie. Vervolgens wordt in paragraaf 2.2 ingegaan op de relatie tussen de toeristische
Holland Promotie en de bredere economische Holland Branding5 en de
mogelijke synergie hiertussen.
2.1 Toeristische Holland Promotie
Coördinatie en bundeling van toeristische promotiemiddelen

1

PTR, Welkom in Nederland! Visie voor
2007–2010 van ondernemers in toerisme en
recreatie, november 2006.
2
VROMRaad, Groeten uit Holland, advies
over vrije tijd, toerisme en ruimtelijke
kwaliteit, oktober 2006.
3
PTR, Welkom in Nederland! Visie voor
2007–2010 van ondernemers in toerisme en
recreatie, november 2006.
4
Bij de totstandkoming van deze toerismebrief waren de ministeries van LNV, VROM,
V&W, OC&W en VWS betrokken.
5
De economische Holland Branding (Pioneers
in International Business) is met name gericht
op internationaal ondernemen.

Het is om twee redenen belangrijk dat de Rijksoverheid investeert in de
promotie van het inkomend toerisme. Het inkomend toerisme naar Nederland heeft complexe externe effecten. Een toerist bezoekt een bestemming, logeert in een accommodatie, koopt bij de detailhandel, eet in
restaurants en bezoekt musea. Een groot scala aan bedrijven op de
bestemming profiteert van het toerisme. Wanneer de promotie van Nederland niet gecoördineerd wordt, is dat niet efficiënt en ontstaat geen helder
toeristisch imago. Dan zouden we minder bezoekers trekken en zouden de
positieve externe effecten van het toerisme niet optimaal zijn. Daarnaast
wil ik met de investering in de promotie van Nederland als toeristische en
zakelijke reisbestemming, het Nederlands bedrijfsleven een redelijk level
playing field bieden ten opzichte van de concurrentie in omringende
landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

3

Ook decentrale overheden – steden, provincies, regio’s – en het bedrijfsleven investeren in toeristische promotie. De middelen die zij beschikbaar
hebben voor internationale promotie, moeten zo effectief mogelijk ingezet
worden. Er moet goed worden samengewerkt tussen de verschillende
toeristische bestemmingen in Nederland (steden en regio’s), het Rijk en
bedrijfsleven om versnippering van promotiemiddelen te voorkomen. Ik
vraag van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC)
om samen met de toeristische partners promotieactiviteiten te initiëren,
coördineren en uit te voeren in het buitenland met als doel het aantrekken
van buitenlandse toeristen en zakelijke bezoekers naar Nederland.
Ik maak mij sterk om provincies, regio’s en steden – via hun promotiebureaus – actief de samenwerking met het NBTC te laten zoeken en zo
versnippering van promotiebudgetten tegen te gaan. De motie Van der
Ham/Aptroot1 vraagt hier terecht aandacht voor. Ook op de markt voor het
binnenlands toerisme vervult het NBTC, net als de afgelopen jaren het
geval is geweest, een coördinerende en bundelende rol en voert het
promotieacties ter stimulering van «lekker weg in eigen land» uit. Via het
NBTC wordt de regio’s en steden de mogelijkheid geboden zich op effectieve wijze op de buitenlandse markten te richten en een manier om
campagnes gericht op stimulering van het binnenlands toerisme gezamenlijk uit te voeren.
Aangescherpte promotiestrategie inkomend toerisme
De promotiestrategie is gericht op het verder vergroten van de bijdrage
van het inkomend toerisme aan de economie. Hiervoor zijn een groei in
volume van het inkomend toerisme en een groei van de bestedingen van
de buitenlandse gasten in Nederland noodzakelijk.
Ik wil de promotiestrategie aanpassen aan de marktontwikkelingen van de
afgelopen jaren. De nadruk van het toeristisch beleid van het Rijk lag de
afgelopen jaren op de groei van het volume van het inkomend toerisme2.
Dat is goed gelukt: het aantal buitenlandse toeristen dat Nederland
bezocht, steeg van 9.2 miljoen in 2003 tot een record van 11 miljoen in
2007. Ook in de buurlanden groeide het toerisme gemiddeld erg snel.
Duitsland en het Verenigd Koninkrijk groeiden sneller, België en Denemarken langzamer. In tabel 1 staat de internationale ontwikkeling weergegeven.
Tabel 1. Ontwikkeling van het inkomend toerisme in Noordwest Europa, 2003–2006

Verenigd Koninkrijk
Duitsland
Nederland
België
Denemarken

2003

2004

2005

2006

Groei
2003–2006
in %

22.8
18.4
9.2
6.7
9.8

25.6
20.1
9.6
6.7
9.4

28.0
21.5
10.0
6.7
9.3

30.1
23.6
10.7
7.0
9.6

32
28
17
5
–3

Bron: Nationale Bureaus voor Statistiek

1

Kamerstukken II, 2007–2008, 31 200 XIII,
nr. 39.
2
Vernieuwde Toeristische Agenda. Kamerstukken II 2003–2004, 26 419, nr. 11.
3
De hotelbezettingsgraad in Amsterdam was
volgens de hotelbenchmark van Deloitte in
2006 81,6% en in piekmaanden boven de 90%.
Erg hoog, ook in internationaal opzicht.
4
Voor eind 2010 zijn 2 670 van de nagestreefde 9 000 extra kamers al gereed.

De volumestijging leidt in met name Amsterdam tot capaciteitsknelpunten3. Amsterdam is goed voor circa 44% van het toerisme naar
Nederland en dus belemmeren de capaciteitsknelpunten van Amsterdam
op de korte termijn ook de nationale groei. De gemeente Amsterdam
presenteerde eind 2007 een ambitieus hotelbeleid dat moet leiden tot een
stijging van het aantal hotelkamers van circa 18 000 tot circa 27 000 in
20154. De gemeente acht deze stijging van 9000 kamers noodzakelijk om
de verwachte groei van het aantal overnachtingen van gemiddeld 4 % per
jaar tot 2015, te kunnen accommoderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

4

Voor de komende jaren is alleen volumegroei niet de beste manier om de
optimale economische effecten van het toerisme te kunnen realiseren. Ik
wil de promotie van Nederland de komende jaren dan ook baseren op een
optimale mix van volume en klantwaarde1 van specifieke doelgroepen. Dit
wordt de missie van het NBTC. Het aantal toeristen dat Nederland bezoekt
moet groeien en bij voorkeur onder de meest waardevolle segmenten. In
Tabel 2 staat de segmentatie van het inkomend toerisme weergegeven
voor het jaar 2005.
Tabel 2. Grootte PMPC’s, gemiddelde bestedingen per verblijf en klantwaarde
Land/PMPC 2005

Gemiddelde
bestedingen
per verblijf (€)

Totaal
inkomende
gasten

Klantwaarde

Holland City Style
Holland Classics
Holland the Good life
Holland Beach Life
Holland Country Fun
Overig Leisure
Totaal Leisure

427
387
299
238
211
292
322

2 000 000
850 000
240 000
1 190 000
1 200 000
840 000
6 330 000

854 000 000
328 950 000
71 760 000
281 455 000
253 200 000
245 280 000
2 034 645.000

Let’s Meet
Be Inspired
Overig zakelijk
Totaal zakelijk

658
564
401
437

380 000
100 000
2 650 000
3 130 000

250 040 000
56 400 000
1 062 650.000
1 369 090.000

Overig overig

270

625 000

168 750 000

Totaal

354

10 085 000

3 564 780 000

Bron: NBTC, destinatie Holland 2005

Het aantal buitenlands gasten dat Nederland bezoekt, is op te delen in de
zeven Product Markt Partner Combinaties (PMPC’s zie bijlage 2). Per PMPC
weten we wie deze consumenten zijn, welk product ze willen, wanneer ze
op vakantie willen, waar ze willen overnachten en dankzij de Statistiek
Inkomend Toerisme weten we hoeveel ze gemiddeld per verblijf in Nederland besteden. Dit raamwerk is de basis van de toeristische promotiestrategie. Het doel is om de marketing zo in te richten dat het totaal aan
bestedingen vanuit het inkomend toerisme wordt vergroot. Dat betekent
inzetten op de volumineuze bezoekerssegmenten als bijvoorbeeld kusttoeristen en backpackers en ook aandacht voor de kleinere, goedbestedende niches als bijvoorbeeld de zakelijke markt of de cruisemarkt. Het
inkomend toerisme is export en draagt direct bij aan de Nederlandse
economie en werkgelegenheid.
Overheden en het bedrijfsleven hebben voor een goede toeristische
promotie een up-to-date inzicht nodig in de ontwikkelingen van de
consumentenpreferenties van de internationale toeristen. Het NBTC en
het CBS onderzoeken periodiek hoe het inkomend verblijfsbezoek is
samengesteld qua bezoek- en bezoekerskenmerken (de Statistiek Inkomend Toerisme). Ik zal ze bij dit onderzoek ondersteunen en zal het onderzoek laagdrempelig aan de regionale overheden en het bedrijfsleven ter
beschikking stellen.
Zakelijk toeristische markt

1

Met klantwaarde worden de gemiddelde
bestedingen van specifieke doelgroepen
bedoeld.

Ik wil me extra inspannen om internationale congressen en beurzen naar
Nederland te halen die het innovatiebeleid kunnen versterken. Wanneer
we congressen naar Nederland kunnen trekken die een relatie hebben met
de sleutelgebieden, zetten we Nederland als innovatieland op de kaart en
versterken we de exportpositie van de betreffende sectoren. Daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

5

trekken we een flinke groep goed bestedende toeristen naar ons land:
congresgangers zijn een interessant segment toeristen vanwege de relatief hoge bestedingen die deze zakelijk toerist doet. Het NBTC zal naast
volumegroei van het aantal congressen een accent leggen op congresacquisitie in en rond genoemde sleutelgebieden. Ik zal de samenwerking
zoeken met – naast het NBTC – het Innovatieplatform, de CLC1 en zal
indien nuttig ook andere departementen betrekken. Een mooi succes dat
is behaald door gezamenlijke acquisitie is het World Congress on IT
(WCIT) dat in 2010 – ondanks stevige internationale concurrentie – in
Nederland zal plaatsvinden.
Internationaal aansprekende evenementen
Mijn ambitie is dat gemiddeld eens in de twee jaar een groot internationaal aansprekend evenement in Nederland plaatsvindt dat in staat is
additionele toeristenstromen naar ons land te genereren. In 2009 en 2010
is dit het evenement «Holland Art Cities» dat het ministerie van OC&W en
EZ mogelijk hebben gemaakt. Dit evenement wordt door de grote musea,
de vier grote steden en hun marketingorganisaties en het NBTC georganiseerd met als doel ons culturele aanbod internationaal voor het voetlicht
te brengen en zo extra bezoek naar Nederland te genereren. Internationaal
aansprekende evenementen leveren een belangrijke bijdrage aan de
toeristische doelstellingen. Een goed voorbeeld is het evenement
Rembrandt 400 dat in 2006 is georganiseerd2.
Het kabinet heeft tevens middelen ter beschikking gesteld voor haalbaarheidsonderzoeken naar het WK voetbal 2018 en de Olympische Spelen
2028. Grote sportevenementen en tentoonstellingen als de Floriade
zorgen voor inkomend internationaal bezoek en een grote internationale
zichtbaarheid van ons land. Wanneer een sportevenement zich hiervoor
leent, zal deze ook worden aangegrepen om ons land toeristisch en
economisch te promoten.
De Wereld Tuinbouw Tentoonstelling Floriade is een eens in de tien jaar
terugkerend fenomeen en zal in 2012 weer worden georganiseerd. De
Floriade is een goed voorbeeld van een evenement dat een positief effect
heeft op de export en ook interessant is voor binnenen buitenlandse
toeristen en recreanten.
Evenementen die in Nederland plaatsvinden en in het buitenland veel
aandacht krijgen, zal ik ook gebruiken voor toeristische en economische
promotie. Dat is gedaan bijvoorbeeld in 2005 rondom de uitreiking van de
«Bollywood Oscars» in Amsterdam. In het najaar van 2008 biedt het India
festival in Amsterdam goede mogelijkheden om in India publiciteit te
genereren.
2.2 Economische Holland Branding

1

CLC, Centrum voor live communication, is
de brancheorganisatie voor de beurs-,
congres- en evenementenindustrie.
2
Circa 190 000 buitenlandse toeristen zijn in
2006 speciaal voor Rembrandt 400 naar
Nederland gekomen, aangetrokken door internationale toptentoonstellingen als bijvoorbeeld Rembrandt & Caravaggio.
3
Kamerstukken II, 2007–2008, 31 200 XIII,
nr. 39.

De motie Van der Ham/Aptroot3 verzoekt te komen tot een meer geïntegreerde aanpak van de promotie van Nederland. De manier waarop in de
toeristische promotie versnippering tegen wordt gegaan, is in paragraaf 2.1 beschreven. Daarnaast zoek ik synergie tussen de toeristische
Holland Promotie en de bredere economische Holland Branding.
De economische Holland Branding is gericht op het versterken van het
(positief) imago van Nederland. Achterliggende doelstellingen zijn:
1. Het versterken van het marktaandeel op de buitenlandse markten
(focus op prioritaire landen en sleutelgebieden); Holland Branding
wordt o.a. ingezet bij economische missies, evenementen en beurzen
en activiteiten van de Nederlandse posten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

6

2. Het aantrekken van buitenlandse investeringen naar Nederland (acquisitie); hier gaat het om presentaties over het Nederlandse vestigingsklimaat, evenementen, media-acties en activiteiten van de Randstadpartners via het HBPO.
3. Het aantrekken van talent (o.a. kennismigranten) en zakelijke reizigers;
Holland Branding komt hier tot uiting in bijvoorbeeld de Holland
Gateway op Schiphol, via expatdesks bij gemeenten en via
congressen.
De economische Holland Branding is gebaat bij een eenduidige boodschap en voor een efficiënte inzet van beschikbare middelen is samenwerking vereist. Publieke en private partners, zoals bijvoorbeeld verenigd in
de Dutch Trade Board1, werken daartoe samen onder de vlag «Pioneers in
International Business». Hiermee gaan we door en de strategie wordt
breder uitgerold richting gemeenten, provincies en innovatiepartners.
Daarbij wil ik sterker focussen op zaken waar Nederland in het buitenland
herkenbaar sterk in is, zoals de sleutelgebieden als water en maritiem, de
creatieve industrie (design, mode en architectuur) en agro-business. Door
nieuwe partners bij de «Pioneers in International Business» te betrekken,
wordt versnippering tegen gegaan.
Ook het Innovatieplatform (IP) heeft Holland Branding als één van zijn
werkterreinen benoemd. In dit verband werken het IP en EZ gezamenlijk
aan aansprekende acties om het imago van Innovatief en Ondernemend
Nederland te versterken. Zo lanceren we nog dit jaar de «Make the World
Orange contest» om Nederland in de wereld prominenter op de kaart te
zetten. Prijs van deze competitie is een substantieel budget om het
winnende voorstel daadwerkelijk te realiseren. Ook geven we vorm aan
een programma «Dutch Diaspora» om Nederlanders in het buitenland
meer te betrekken bij Holland promotie en zet het kabinet een visitorsprogramma op.
Samenwerking in de Randstad
De HBPO is een belangrijk middel om synergie te realiseren tussen de
diverse economische promotieactiviteiten van de Randstad-partners
onderling en de nationale activiteiten. De HBPO is eind 2006 opgericht om
in de Randstad de samenwerking2 te bevorderen. HBPO initieert, coördineert en ondersteunt marketing- en promotionele activiteiten die de Randstad internationaal als economische topregio positioneert en sluit hiervoor volledig aan bij de economische Holland Brandingstrategie.
Synergie tussen economische Holland Branding en toeristische Holland
Promotie
Ik zie mogelijkheden voor synergie tussen de economische Holland Branding en de toeristische Holland promotie langs drie lijnen. Vervolgens
wordt dit geconcretiseerd in een programmatische aanpak met de nadruk
op samenwerking in India en China.
De drie lijnen waarlangs de verschillende onderdelen worden verbonden
zijn:
1

De Dutch Trade Board (DTB) is in 2004 in het
leven geroepen om de positie en concurrentiekracht van Nederlandse ondernemingen in het
buitenland te versterken, met name door een
publiekprivate samenwerking.
2
Het HBPO is opgericht door 12 partners: de
vier grote steden, de provincies Noord
Holland, Zuid Holland, Utrecht en Flevoland,
Schiphol, Havenbedrijf Rotterdam, de Vereniging van Bloemenveilingen Nederland en EZ.

1

Toeristische Holland promotie in economische missies
De economische missies die ik naar het buitenland onderneem,
worden ingezet voor alle onderdelen van de promotie van Nederland:
handelsbevordering, het aantrekken van buitenlandse investeringen,
het aantrekken van buitenlandse kenniswerkers en toeristische
promotie. Missies die buitenlandse delegaties naar Nederland ondernemen, worden ook gebruikt voor toeristische promotie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

7

2

Toeristische Holland promotie tijdens grote evenementen in het
buitenland
De brede economische promotie van Nederland verbind ik aan grote
evenementen in het buitenland als de Olympische Spelen in Beijing in
2008, de Business of Design Week in Hong Kong in 2008, de Shanghai
Creative Week 2008, de Wereldtentoonstelling Shanghai 2010 en Henry
Hudson 400 in 2009 in de Verenigde Staten.

3

Samenwerking door Nederlandse posten in het buitenland
De Nederlandse posten in het buitenland – ambassades, consulaten,
NBSO’s1, NFIA2-kantoren, TWA’s en de NBTC-kantoren – werken allen
vanuit hun specifieke invalshoek aan de versterking van het merk
Holland. Waar mogelijk zullen deze posten samenwerken op dit terrein
en elkaar wederzijds versterken. Concreet kan dit bijvoorbeeld betekenen dat gezamenlijk wordt opgetrokken richting media en free publicity wordt gerealiseerd.

Van de TRICG3 landen zijn China en India voor het inkomend toerisme
naar Nederland het meest interessant. Het zijn de grootste landen en
maken de snelste economische ontwikkeling door. China en India bieden
veel kansen voor de export, het aantrekken van investeringen en kenniswerkers naar Nederland en kunnen op termijn uitgroeien tot belangrijke
markten voor inkomend toerisme. Het zijn allebei landen met enorme
bevolkingsaantallen, een grote geografische oppervlakte en een veelheid
aan culturen binnen de landgrenzen. In deze relatief nieuwe markten voor
inkomend toerisme zal de toeristische promotie logischerwijs anders
worden ingericht dan in markten waar men al langer en beter bekend is
met Nederlandse bestemmingen. De programmatische aanpak in deze
landen verschilt dus van de toeristische promotiestrategie zoals
beschreven in paragraaf 2.1. Meer dan in de markten vanwaar vakantiegangers Nederland al lang weten te vinden, zal de gezamenlijke aanpak in
China en India worden gericht op algemene naamsbekendheid van Nederland en het beeld dat men in deze landen heeft van Nederland. Dit biedt
mogelijkheden voor het creëren van synergie want ook de internationale
handelsrelaties en het Nederlands vestigingsklimaat zijn gebaat bij een
goede naamsbekendheid en imago van Nederland. Daarbij komt dat in
China en India de doelgroepen van het acquisitiebeleid, de handelsbevordering en de toeristische promotie deels overlappen. De zakelijke
elite in deze landen neemt namelijk beslissingen over het vestigen van
nieuwe kantoren in Europa, beslist over im- en exporteren en kan het zich
permitteren naar het buitenland te gaan voor vakanties. Met specifieke
marketing kunnen we deze doelgroep bereiken. De EVD en het NBTC
werken samen met andere relevante partijen een programmatische
aanpak uit voor China en India. In onderstaande tabel zijn enkele cijfers
opgenomen die de potentie van India en China weergeven.
Tabel 3. Voorspelling ontwikkeling toerisme India en China

Bevolking in 2008 (miljard)
Economische groei 2008–2010
Groei uitgaand toerisme naar Nederland
2008–2010
Aankomsten in Nederland 2010 (x 1000)

India

China

1,15
8% per jaar

1,33
8% per jaar

38%
58

44%
159

Bron: CIA Factbook, NBTC
1

Netherlands Business Support Office.
Netherlands Foreign Investment Agency.
3
De landen met hoge economische groei:
Turkije, Rusland, India, China en de Golfstaten.
Zie de brief Internationaal Ondernemen,
Kamerstukken II, 2007–2008, 31 380, nr. 1.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

8

3 Een concurrerend ondernemingsklimaat
3.1 Aanspreekpunt voor de sector
Met de minister van LNV wil ik voor het bedrijfsleven vanuit het Rijk het
aanspreekpunt zijn voor zaken die invloed hebben op de toeristischrecreatieve sector in Nederland en, waar dit van toegevoegde waarde is,
samenwerken met andere departementen. Het georganiseerde toeristischrecreatief bedrijfsleven heeft terecht gevraagd om een helder aanspreekpunt1.
Ik zal ervoor zorgdragen dat de belangen van het toerisme naast andere
belangen worden meegewogen in het beleid van het Rijk, de Europese
Commissie en andere internationale organisaties.
In goede dialoog met onder meer het Platform Toerisme en Recreatie
(PTR) wil ik me richten op het aanpakken van kansen en knelpunten in het
ondernemingsklimaat die specifiek zijn voor het Nederlandse toeristischrecreatief bedrijfsleven. In november 2006 heeft het PTR haar visie op de
sector beschreven en een aantal voorstellen gedaan ter verbetering van
het ondernemingsklimaat in de sector2. In de bestaande overlegstructuur
van LNV en EZ met de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven zijn en
worden deze voorstellen betrokken. Zo is bijvoorbeeld de toeristische
bewegwijzering – één van de punten uit de PTR visie – door het CROW3 en
Rijkswaterstaat met de sector besproken. Vanuit de behoefte aan een
vlotte en veilige verkeersafwikkeling door heldere toeristische bewegwijzering, hebben het CROW en de gezamenlijke wegbeheerders een nieuwe
richtlijn voor eenduidige toeristisch-recreatieve bewegwijzering opgesteld. Eind juni 2008 zal deze richtlijn worden gepresenteerd. LNV en EZ
zien het als hun taak om ook andere departementen en organisaties te
betrekken bij het overleg met de sector.
3.2 Regeldruk
Belangrijk thema dat het georganiseerde bedrijfsleven benadrukt, is het
verminderen van regeldruk4. Ik ben het zeer met het bedrijfsleven eens
dat het verminderen van regeldruk noodzakelijk is om het ondernemingsklimaat in de sector te verbeteren. De afgelopen jaren zijn al veel verbeteringen doorgevoerd voor de sector maar het werk is nog niet gedaan. Er
verschenen al een horeca- en een recreatiekompas, een branchewijzer
voor de horeca en voor de verblijfsrecreatie en ook werd eenduidig
toezicht op de horeca ingevoerd («één inspectie plus» per jaar). Op lokaal
niveau heeft de gemeente Soest een slimme manier bedacht om de administratieve lasten te verminderen die gepaard gaan met de toeristenbelasting. In een convenant van gemeente en ondernemers zijn de ondernemers een inspanningsverplichting aangegaan om een bepaald bedrag
aan toeristenbelasting op te brengen. De gemeente heft de belasting niet
bij de verschillende ondernemers afzonderlijk en dit bespaart administratieve lasten voor zowel de ondernemers als de gemeente5.

1

PTR, Welkom in Nederland! Visie voor
2007–2010 van ondernemers in toerisme en
recreatie, november 2006.
2
Idem.
3
Kennisplatform voor infrastructuur, verkeer,
vervoer en openbare ruimte.
4
PTR, Welkom in Nederland! Visie voor
2007–2010 van ondernemers in toerisme en
recreatie, november 2006.
5
Zie voor meer best-practices aangaande de
toeristenbelasting www.recron.nl.
6
Kamerstukken II, 2006–2007, 29 515, nr. 202.

De staatssecretaris van Financiën en ik hebben op 19 juli 2007 uw Kamer
het Kabinetsplan aanpak administratieve lasten aangeboden6. We hebben
onszelf ten doel gesteld de regeldruk voor ondernemers merkbaar te
verminderen voor het einde van 2011. Generieke maatregelen zoals het
verminderen van de administratieve lasten met netto 25 %, de verbetering
van de dienstverlening van de overheid aan de ondernemer en de versnelling van vergunningverlening moeten de regeldruk voor ondernemers
merkbaar verminderen. Voorbeelden van deze generieke maatregelen zijn
het invoeren van de statistiekvakantie voor het kleinbedrijf, en het
afschaffen van de ERBO-enquête van de Kamers van Koophandel
(Enquête Regionale Bedrijfsontwikkeling). Daarnaast is in het werk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

9

programma regeldruk een lijst van concrete problemen opgenomen die
het kabinet de komende jaren wil oplossen. Aan bijvoorbeeld de volgende
problemen, die ook relevant zijn voor de sector toerisme en recreatie,
wordt nu gewerkt: de meerdere vergunningen die rondreizende theaters
of podia moeten aanvragen voor dezelfde activiteit, de inflexibiliteit door
de eerstedagmelding waar met name ondernemers in de Horeca last van
hebben, de exploitatievergunning die naast de horeca- en drankvergunningen moet worden aangevraagd en de klachten van ondernemers over de intransparante rekeningen voor auteursrechten. Het werkprogramma is een lopend programma en ik verzoek ondernemers en het
georganiseerde bedrijfsleven scherp te blijven op mogelijke verbeteringen
en deze bij mij aan te geven.
Gemeenten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de aanpak van
de regeldruk en het verbeteren van de dienstverlening van de overheid.
Om gemeenten te stimuleren deze zaken aan te pakken hebben het
kabinet en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) de Taskforce
Vermindering Regeldruk Gemeenten in het leven geroepen. Het kabinet
heeft daarnaast met een tijdelijke voucherregeling gemeenten gestimuleerd om hun regelgeving door te lichten en een maatregelenplan op te
stellen. Het is van belang dat ook het bedrijfsleven het gesprek met de
verschillende gemeenten aangaat over mogelijke merkbare verbeteringen
in regelgeving en dienstverlening.
4 Stimulering van vernieuwing en verduurzaming
Continue aandacht voor productontwikkeling is noodzakelijk voor een
groei van het toerisme en recreatie. De markt voor het internationaal
toerisme groeit, de consumenten krijgen steeds meer keuzemogelijkheden, hun preferenties veranderen en er is stevige concurrentie vanuit
andere landen. Nederlandse bestemmingen moeten interessant blijven
voor inkomend toerisme en voor binnenlands toerisme en recreatie. In de
reactie op het VROMRaad advies «Groeten uit Holland»1 heeft het kabinet
aangegeven dat innovatie binnen de vrijetijds- en toeristische sector
essentieel is om de economische potenties te benutten en een positieve
bijdrage te kunnen leveren aan de ontwikkeling van ruimtelijke kwaliteit.
4.1 Sectorale benadering
Het bedrijfsleven zelf heeft in eerste instantie de verantwoordelijkheid
voor het vernieuwen van het toeristisch-recreatief aanbod. Het georganiseerde bedrijfsleven en een aantal vernieuwende ondernemers ontplooien
initiatieven om de innovatie en verduurzaming bij de ondernemers aan te
jagen. Het generieke innovatie-instrumentarium van EZ gericht op het
MKB, zoals de innovatievouchers en de innovatieprestatiecontracten,
biedt mogelijkheden tot ondersteuning door de overheid. Samen met het
georganiseerde bedrijfsleven zal ik de mogelijkheden uitdragen die het
generieke instrumentarium van EZ biedt. Daarnaast worden op projectmatige basis vanuit mijn toeristisch beleid initiatieven van het georganiseerde bedrijfsleven mogelijk gemaakt. De RECRON ontving bijvoorbeeld
een subsidie van EZ voor de implementatie van het Alert systeem dat
HISWA heeft ontwikkeld. Dit systeem attendeert ondernemers op vergunningen die ze aan moeten vragen en dit vermindert de administratieve
lasten in de sector.

1

Kamerstukken II, 2007–2008, 26 419, nr. 33.

Ook initiatieven vanuit de sector gericht op verduurzaming van het toeristisch product en het versterken van het maatschappelijk verantwoord
ondernemen wil ik ondersteunen. Eind 2007 is de Travel Foundation
Netherlands (TFNL) opgericht door een aantal reisorganisaties met financiële steun van LNV en EZ. De TFNL spreekt de consument aan op verant-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

10

woordelijk gedrag op vakantie en genereert door bijdragen van de reisorganisaties en consumenten middelen voor verduurzamingsprojecten in
buitenlandse bestemmingsgebieden. Een ander goed voorbeeld van
maatschappelijk verantwoord ondernemen is de actie van een aantal
attractieparken om gezonder voedsel aan te bieden aan de consumenten
(de campagne «Friss Fruit»). Dit soort MVO-initiatieven juich ik van harte
toe, wil ik steunen en op positieve wijze voor het voetlicht brengen. Ik doe
dit samen met de minister van LNV voor wie voedselkwaliteit een belangrijk speerpunt van beleid is. Wij zullen bijvoorbeeld samen een symposium mogelijk maken waar goede voorbeelden worden uitgedragen van
manieren waarop bedrijven in de sector toerisme en recreatie gezondere
voeding kunnen aanbieden.
Een goed voorbeeld van gezamenlijke publiek private inzet voor verduurzaming is het convenant duurzame hotels Amsterdam-centrum dat in
2006 is gesloten1. De deelnemende hotels hebben zich ingezet voor
verduurzaming van de bedrijfsvoering aan de hand van het milieukeurmerk «Green Key». Het stadsdeel Amsterdam-centrum en de Dienst
Milieu- en Bouwtoezicht van Amsterdam controleren de deelnemende
hotels minder frequent op duurzaamheidsaspecten. Het project levert
winst op voor het milieu, kostenbesparing voor de hotels en minder
toezichtslasten. Ik zal me er sterk voor maken dat dit project navolging
krijgt in andere steden waar zich veel hotels bevinden.
Een aantal vooruitstrevende ondernemers heeft met het Manifest van
Hattem het initiatief genomen om tot een «innovatieagenda Recreatie en
Ruimte» te komen. De minister van LNV faciliteert de ondernemers met de
organisatie van «Innovatietafels Recreatie en Ruimte» en de inzet van het
Innovatienetwerk2. EZ is nauw betrokken vanwege de sterke banden
tussen de recreatie en het toerisme en vanwege het mogelijk inzetten van
het generieke innovatie-instrumentarium van EZ.

1

De convenantpartners zijn stadsdeel
Amsterdam-centrum, de Stichting Keurmerk
Milieu, Veiligheid en Kwaliteit (SKMVK) en een
aantal hotels.
2
InnovatieNetwerk is een door LNV geïnitieerde organisatie met als doel het ontwikkelen en naar de praktijk brengen van grensverleggende vernieuwingen. Het gaat om
vernieuwingen gericht op meer duurzaamheid
bij ondernemingen in de agrosector en op het
platteland, bij het gebruik van onze ruimte en
bij het bevorderen van een gezonde samenleving. Het Innovatienetwerk ontvangt een
basissubsidie van het ministerie van LNV.

Vernieuwing staat ook centraal in de Strategische Dialoog Recreatie die de
minister van LNV dit jaar start. Het kabinet is van mening dat het
recreatiebeleid nauwer aan moet sluiten bij belangrijke maatschappelijke
ontwikkelingen. De invulling van het recreatiebeleid draagt bij aan essentiële maatschappelijke doelen zoals gezondheid en integratie van
bevolkingsgroepen, plattelandseconomie en leefbaarheid van landelijke
en stedelijke gebieden. De afgelopen jaren zijn ook nieuwe private partijen
actief geworden in de sector. Op basis van de uitkomsten van de strategische dialoog zal worden bezien of èn hoe het recreatiebeleid beter kan
worden toegesneden op deze maatschappelijke opgaven en ontwikkelingen. De minister van LNV zal het bedrijfsleven en andere departementen – waaronder EZ – nauw betrekken bij de herijking van het
recreatiebeleid. VenW voert in dit kader in nauwe samenwerking met LNV
een verkenning waterrecreatie uit, die ook een bouwsteen zal zijn voor het
op te stellen Nationaal Waterplan. Daarnaast zal daarbij aandacht worden
geschonken aan de toekomst van het landelijke basisrecreatietoervaartnet
(BRTN) in ons land. Ten behoeve van een verdere kwaliteitsverbetering
van dit unieke toeristisch-recreatieve netwerk, boven op hetgeen voor de
realisering van het landelijk toervaartnet reeds is afgesproken tussen Rijk
en provincies in de ILG-uitvoeringsovereenkomsten 2007–2013, zal de
minister van LNV in de zomer van 2008 een onafhankelijke groep van
deskundigen de opdracht geven om de technische en bestuurlijke haalbaarheid te verkennen van het instellen van een watersportbijdrage in ons
land.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

11

4.2 Gebiedsgerichte benadering
Op nationaal en regionaal schaalniveau moet het belang van toerisme en
recreatie integraal worden meegenomen in de bredere regionaaleconomische en ruimtelijke ontwikkelingstrajecten. In de Nota Ruimte is
gebiedsontwikkeling als een centrale werkwijze voor ruimtelijke ontwikkelingen gepresenteerd. Een voorbeeld waarbij toerisme integraal deel
uitmaakt van gebiedsontwikkeling is het project «Waterdunen». Dit project
combineert het creëren van zoutwaternatuur, de versterking van de kustverdediging en de ontwikkeling van recreatie. Een ander project waarbij
één van de doelen het stimuleren van toerisme en recreatie is, is de integrale aanpak van de Scheveningse kuststrook waarin de herstructurering
van de Boulevard is opgenomen.
De ontwikkeling van Nationale Landschappen, Nationale Parken en de
investering in de renovatie van het Rijksmuseum zijn enkele voorbeelden
van investeringen die het Rijk doet in productontwikkeling in toerisme en
recreatie. Het bedrijfsleven, steden, provincies en het Rijk hebben in de
toeristische productontwikkeling alle een eigen verantwoordelijkheid. Op
Rijksniveau investeert het kabinet in de verbetering van de bereikbaarheid, de kwaliteit van het landschap, plattelandsontwikkeling, de sport, in
stedelijke vernieuwing en in de culturele sector. Vanuit EZ wordt bijvoorbeeld vanuit het gebiedsgericht economisch programma Pieken in de
Delta1, het Grotestedenbeleid en de Structuurfondsen geïnvesteerd in het
toeristisch product. In Zeeland en Noord Brabant is men bijvoorbeeld
recent, mede gefinancierd vanuit Pieken in de Delta, gestart met een
traject om «regionale beeldverhalen» te ontwikkelen.
Binnen het programma Randstad Urgent werkt het kabinet in het project
«Ruimte voor kunst en cultuur in de Randstad» aan het versterken van de
rol van kunst en cultuur. Het culturele aanbod is voor veel toeristen een
belangrijke reden om de steden in de Randstad – en in Nederland – te
bezoeken. Met de langetermijnvisie Randstad 2040 zal het kabinet zich
erop richten de aanwezige krachten in de Randstad te benutten en te
versterken. De positie van Amsterdam als één van de top toeristensteden
in Europa is één van die krachten die kan bijdragen aan de internationale
concurrentiepositie van de Randstad als geheel. Ook een aantal andere
toeristisch-recreatieve potenties in de Randstad zal naar verwachting
aandacht krijgen in de genoemde langetermijnvisie.
Samen met de ministers van LNV en VROM, de regionale overheden, het
bedrijfsleven en andere partners wil ik op een vernieuwende manier aan
de slag met gebiedsgerichte productontwikkeling. Het concept van de
«regionale beeldverhalen» dat de VROMRaad beschrijft in het advies
«Groeten uit Holland»2 is erg interessant. In een reactie op het advies
heeft het kabinet aangegeven de regio’s te willen stimuleren en faciliteren
om met dit concept aan de slag te gaan3.

1

Kamerstukken II, 2003–2004, 29 697, nr. 1.
VROMRaad, Groeten uit Holland, advies
over vrije tijd, toerisme en ruimtelijke
kwaliteit, oktober 2006.
3
Kamerstukken II, 2007–2008, 26 419, nr. 33.
4
De VROMRaad spreekt van het cluster vrije
tijd en toerisme waartoe toerisme, de sport en
entertainment, de kunst en cultuur en de
natuur en recreatie worden gerekend.
2

Met de «regionale beeldverhalen» ontwikkelen regionale overheden en
marktpartijen vanuit een gezamenlijke gebiedsvisie een gewenst
toekomstbeeld voor de regio, een herkenbare regionale identiteit. Deze
geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van de regio en aan productontwikkeling door ondernemers. De ruimtelijke kwaliteiten van het gebied,
de aanwezige natuur- en landschapswaarden en de cultuurhistorische
waarden worden gekoppeld aan economische ontwikkelingskansen voor
diverse sectoren waaronder met name het cluster vrije tijd en toerisme4.
Het voorbeeld van Limburg, waar men met de «Helende Hellingen» landschap en cultuurhistorie koppelt aan zorgtoerisme en een Bourgondische
levensstijl, is een inspirerend voorbeeld voor andere regio’s. Dit verdient
navolging en daarom heb ik mede namens LNV en VROM de gedepu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

12

teerden verantwoordelijk voor Toerisme en Recreatie uitgenodigd om
samen te kijken of we meer initiatieven kunnen starten. De ontwikkeling
van «regionale beeldverhalen» schept nieuwe kansen voor toerisme en
recreatie. Wanneer de regio’s hun bestemming, hun product, goed definiëren is dit ook beter in het buitenland toeristisch te promoten. Een
«regionaal beeldverhaal» rond de Zeeuwe Delta past bijvoorbeeld binnen
de PMPC «Holland Beach Life»; een «regionaal beeldverhaal» rond de
Veluwe zou binnen de PMPC «Holland Country Fun» of «Holland The
Good Life» passen.
Het is belangrijk dat bij gebiedsgerichte productontwikkeling wordt
gewerkt vanuit een gebied dat de toerist en recreant herkennen als een
«bestemming». Bij de ontwikkeling van «regionale beeldverhalen» moet
hier rekening mee gehouden worden. Goede voorbeelden van bestemmingen in Nederland zijn «de Veluwe» of «de Friese Meren». In de Blauwdruk «de toeristische marketingorganisatie nieuwe stijl» geeft het georganiseerde bedrijfsleven hierover nuttige adviezen richting decentrale
overheden1. Definiëring van toeristische gebieden – bestemmingen –
moet worden gedaan vanuit de ogen van de consument. Grenzen lopen
niet per definitie, en zelfs grotendeels niet, gelijk aan de bestuurlijke
grenzen. Ondernemers moeten in de productontwikkeling en promotie
aan kunnen haken bij de bestemming waarin ze ondernemen. Door samen
op gebiedsniveau de promotie op te pakken en gezamenlijk te investeren
in een herkenbare regionale identiteit – waar ook de productontwikkeling
op af kan worden gestemd – worden investeringen in productontwikkeling
en promotie efficiënter benut.
5 Afsluitend
In deze brief is aangegeven hoe ik de ontwikkeling van het toerisme wil
stimuleren. Het is noodzakelijk om op de korte termijn concurrerend te
blijven en te profiteren van de groei van het internationaal toerisme.
Daarbij moeten we aandacht hebben voor innovatie en verduurzaming.
Het is hiervoor nodig dat er stevig wordt samengewerkt tussen het Rijk,
de regionale overheden en het bedrijfsleven. Gezien de reacties die ik
ontvangen heb, heb ik er alle vertrouwen in dat ik samen met deze
partijen de toerismebrief succesvol kan implementeren.

1

Marktplan, Blauwdruk, de toeristische
marketingorganisatie «nieuwe stijl», 2006.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

13

Bijlage 1

OVERZICHT ACTIEPUNTEN
ACTIEPUNT 1: Synergie tussen EVD en NBTC
De economische Holland Branding en toeristische Holland Promotie wil ik
steviger verbinden. De EVD en het NBTC werken specifiek voor India en
China een programmatische aanpak uit.
Tijdpad: 2008
Actoren: EVD, NBTC
ACTIEPUNT 2: Koppelen congresmarkt aan sleutelgebieden
Ik wil me extra inspannen om internationale congressen en beurzen naar
Nederland te halen die het innovatiebeleid kunnen versterken. Met het
aantrekken van deze congressen en beurzen, zetten we Nederland als
innovatieland op de kaart en trekken we daarbij goed bestedende zakelijk
toeristen naar ons land.
Tijdpad: continu
Actoren: Innovatieplatform, NBTC, Centrum voor live communication
ACTIEPUNT 3: Holland Art Cities
In 2009 en 2010 zal het evenement Holland Art Cities plaats vinden.
Holland Art Cities zal primair een samenwerking zijn tussen de Ministeries
van OC&W, EZ, NBTC, de vier grote steden en hun marketingorganisaties
en de culturele instellingen met als doel ons culturele aanbod internationaal voor het voetlicht te brengen en zo extra bezoek naar Nederland te
genereren.
Tijdpad: 2008–2010
Actoren: EZ, OC&W, G4, musea, NBTC
ACTIEPUNT 4: Regionale Beeldverhalen
Regionale beeldverhalen geven richting aan de ruimtelijke ontwikkeling
van de regio en aan (toeristisch-recreatieve) productontwikkeling. Samen
met LNV en VROM zal ik de provincies stimuleren en faciliteren om
«regionale beeldverhalen» te ontwikkelen.
Tijdpad: 2008–2010
Actoren: Provincies, toeristische bestemmingen, EZ, LNV, VROM, georganiseerde bedrijfsleven
ACTIEPUNT 5: Aanspreekpunt sector
Samen met de minister van LNV ben ik voor het bedrijfsleven het primaire
aanspreekpunt vanuit het Rijk voor zaken die invloed hebben op de
toeristisch-recreatieve sector. Er zal jaarlijks een bestuurlijk overleg met
het PTR plaatsvinden.
Tijdpad: continu
Actoren: EZ en LNV in nauwe samenwerking met andere relevante departementen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

14

ACTIEPUNT 6: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Initiatieven die het maatschappelijk verantwoord ondernemen in de
toeristisch-recreatieve sector stimuleren, zal ik steunen. In samenwerking
met de minister van LNV zal worden begonnen met het verspreiden van
goede voorbeelden van manieren waarop gezond eten wordt aangeboden
door toeristisch-recreatieve bedrijven.
Tijdpad: 2008–2010
Actoren: EZ, LNV, georganiseerd bedrijfsleven, private initiatiefnemers
ACTIEPUNT 7: Verduurzaming hotels
Het project «duurzame hotels Amsterdam-centrum» verdient navolging. Ik
zet mij ervoor in dat in andere steden waar zich veel hotels bevinden
dergelijke projecten worden gestart.
Tijdpad: 2009
Actoren: EZ, SKMVK, grote steden
ACTIEPUNT 8: Stimuleren innovatie en verduurzaming
De minister van LNV en ik zullen de mogelijkheden communiceren die het
generieke innovatie-instrumentarium biedt voor de sector toerisme en
recreatie. Op projectmatige basis zal ik samen met het georganiseerde
bedrijfsleven innovatie- en verduurzamingsprojecten uitvoeren.
Tijdpad: 2008–2010
Actoren: EZ, LNV, georganiseerde bedrijfsleven
ACTIEPUNT 9: Subsidierelatie NBTC
Ik ga op basis van het Stategisch Marketingplan 2008–2010 een subsidierelatie aan met het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen voor
de jaren 2008–2010. De promotieaanpak heeft als doel een optimale
economische bijdrage van het inkomend toerisme naar Nederland te
realiseren.
Tijdpad: 2008–2010
Actoren: NBTC
ACTIEPUNT 10: Statistiek Inkomend Toerisme
Om te zorgen voor up-to-date informatie over het inkomend toerisme, zal
ik in 2008 het NBTC en het CBS ondersteunen om een groot onderzoek te
doen naar de ontwikkelingen in het gedrag en de wensen van de internationale toeristen in Nederland. Voorwaarde die EZ hieraan stelt is dat het
onderzoek laagdrempelig beschikbaar wordt gesteld aan het bedrijfsleven
en decentrale overheden.
Tijdpad: 2008, 2009
Actoren: NBTC, CBS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

15

Bijlage 2

Het product Holland
Hippe Londenaren proberen in een low cost carrier te lokken voor een
lang weekend naar de Rotterdamse dansclubs. Dit is een Product-MarktPartner-Combinatie (PMPC). Aan de hand van PMPC’s promoot het NBTC
Holland als destinatie, waarbij het merk Holland centraal staat.
Campagnes worden op een specifieke doelgroep gericht en uitgevoerd
met strategische partners als vliegtuigmaatschappijen en decentrale overheden, in dit voorbeeld Rotterdam.
Het NBTC heeft momenteel voor de zakelijke reismarkt twee en voor de
toeristische reismarkt vijf van deze PMPC’s gedefinieerd op basis van
relevante aanbodproposities c.q. bezoekmotieven en de meest waardevolle bezoekersgroepen:
Toeristische reismarkt
Holland Classics
Nederland is de ideale bestemming voor doelgroepen, die op zoek zijn
naar het cultureel erfgoed van een (Europees) land. Vooral vanwege het
veelzijdige en sterke aanbod in Holland aan iconen, zoals tulpen, klompen,
windmolens en kaas. Daarnaast is Nederland bekend om het culturele
erfgoed uit de Gouden Eeuw zoals Rembrandt, VOC, grachtenpanden en
diverse klassieke locaties zoals Volendam & de Zaanse Schans en attracties als Kinderdijk en de Keukenhof. De intercontinentale consument
bezoekt Nederland voornamelijk als onderdeel van een reis in Europa.
Holland City Style
Deze strategie haakt in op het groeiende aantal korte trips en gaat uit van
de veelzijdigheid van de Nederlandse steden: van cultuur tot eten en
drinken, van architectuur & design tot mode en shoppen en het bruisende
nachtleven.
Holland Beach Life
Nederland is door de nabijheid (vanuit de belangrijkste markten Duitsland
en België), het familievriendelijke aanbod en het gevarieerde product de
ideale familiebestemming voor een lang (in de zomer) en/of kort (voor- en
najaar) verblijf aan de Nederlandse kust. Zee, strand, duinen, strandtenten, entertainment en (familie)attracties achter de kust zoals Madurodam, Duinrell en Neeltje Jans is de ideale combinatie voor een heerlijk
verblijf aan de kust.
Holland Country Fun
Nederland biedt veelzijdige entertainmentproducten midden in de natuur.
Door de ligging direct achter de grens is dit aantrekkelijk voor de belangrijkste markten Duitsland en België. Hierdoor is Nederland de ideale
familiebestemming voor een kort verblijf in het groene achterland.
Fietsen, wandelen, het bezoeken van (familie)attracties zoals dierentuinen,
themaparken en speeltuinen, dit kan allemaal worden beleefd in het
groene achterland. Het voor- en naseizoen zijn de belangrijkste periode
voor een korte vakantie.
Holland The Good Life
Nederland heeft een breed aanbod aan «groene» natuur, hierdoor is het
de ideale vakantiebestemming voor een kort verblijf in het achterland. De
doelgroep wil genieten (ontspannen en actief zijn) middels diverse activiteiten zoals lekker eten en drinken, wandelen en fietsen en het bezoeken
van beautycentra. De doelgroep komt voornamelijk uit Duitsland, België
en Engeland en geeft de voorkeur aan een korte vakantie in het voorof
najaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

16

Zakelijke reismarkt
Let’s Meet in Holland
Nederland als ideale destinatie voor internationale bijeenkomsten met een
zakelijk doel (corporate meetings, product launches, trainingen, incentives
etc.) waarbij het initiatief altijd wordt genomen vanuit het bedrijfsleven.
De sterke punten van Nederland voor deze markt zijn: goede verbindingen, gekoppeld aan moderne meeting faciliteiten en modern veelzijdig
entertainment.
Be Inspired!
Nederland als ideale destinatie voor internationale congressen- en
vaktentoonstellingen waarbij de werving van congressen wordt gerealiseerd via het bevorderen van kandidaatstellingen door Nederlandse
verenigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 419, nr. 34

17