Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1571

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 februari 2013
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij drie fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Verordening einde-afval-criteria koperschroot (Kamerstuk 22 112,
nr. 1569)
Fiche 2: Mededeling over douanerisico beheer en beveiliging van de
Toeleveringsketen (Kamerstuk 22 112, nr. 1570)
Fiche 3: Mededeling Ondernemerschap 2020
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1571
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

1

Fiche: Mededeling Ondernemerschap 2020
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het
Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s:
«Actieplan Ondernemerschap 2020» (Entrepreneurship 2020 Action Plan).
Datum ontvangst Commissiedocument
9 januari 2013
Nr. Commissiedocument
COM (2012) 795
Pre-lex
http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/promoting-entrepreneurship/
index_en.htm
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld
Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken
2. Essentie voorstel
In de mededeling over het actieplan Ondernemerschap 2020 benadrukt de
Commissie dat in de huidige crisis startende en jonge ondernemers een
belangrijke factor zijn voor meer werkgelegenheid in Europa. Het
actieplan Ondernemerschap 2020 is bedoeld om het ondernemerschapspotentieel van Europa te ontsluiten, de huidige barrières voor
ondernemen te verwijderen en om een cultuuromslag te realiseren in het
Europees ondernemerschap. Het actieplan Ondernemerschap 2020 is een
vervolg op de herziening van de Small Business Act uit april 2011 en de
mededeling over het Europese Industriebeleid van oktober 2012. De
Commissie zal het actieplan Ondernemerschap 2020 monitoren via het
mededingings- en industriebeleid en via de governance mechanismen
van de Small Business Act. Hierbij vraagt de Commissie de lidstaten
verslag uit te brengen over de vorderingen van de belangrijkste acties van
deze mededeling op nationaal niveau in de context van hun nationale
hervormingsprogramma’s in het kader van het Europees semester.
Het actieplan Ondernemerschap 2020 richt zich op drie actiepijlers:
1. ondernemerschaponderwijs en -training om groei en bedrijfsoprichting te stimuleren;
2. het ondernemersklimaat verbeteren door huidige structurele barrières
op te heffen en ondernemers te ondersteunen in cruciale fases van de
levenscyclus van een bedrijf;
3. het dynamischer maken van de ondernemerschapscultuur in Europa
door het aanmoedigen van een nieuwe generatie ondernemers met
aandacht voor rolmodellen en speciale groepen potentiële ondernemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

2

Ad 1 Ondernemerschaponderwijs en -training om groei en oprichting van
ondernemingen te stimuleren
Teneinde het ondernemerschapsonderwijs potentieel te benutten doet de
Commissie voorstellen voor acties vanaf de basisschool tot aan het hoger
onderwijs. De Commissie zal hiertoe zelf succesvolle mechanismen van
ondernemingscreatie via universiteiten (bijv. spin-offs) ondersteunen. De
Commissie nodigt de lidstaten uit om nationaal beleid te voeren.
Bijvoorbeeld door het opnemen van ondernemerschap in het curriculum
van het basis-, voortgezet-, beroeps-, hoger- en volwassenenonderwijs en
door jongeren ten minste één ondernemerservaring te bieden voordat ze
het verplicht onderwijs verlaten.
Ad 2 Het versterken van de randvoorwaarden voor ondernemerschap,
door huidige structurele barrières te verwijderen en hen te ondersteunen
in cruciale fases van de ondernemingslevenscyclus
In het actieplan Ondernemerschap 2020 identificeert de Commissie zes
gebieden waar maatregelen vereist zijn om barrières te verwijderen die de
creatie en groei van ondernemingen belemmert. Het gaat hierbij om:
1. betere toegang tot financiering. Om de toegang tot financiering te
verbeteren wil de Commissie programma’s financieren die gericht zijn
op het ontwikkelen van een microfinancieringsmarkt in Europa. De
Commissie vraagt de lidstaten om eventueel hun nationale regelgeving aan te passen teneinde alternatieve vormen van financiering
mogelijk te maken zoals crowdfunding.
2. Steun voor ondernemers in de cruciale fasen van de levenscyclus van hun bedrijf en van hun groei. De Commissie zal in dit
kader onder andere Best Practices in de lidstaten identificeren en
promoten, het partnerschap van het Enterprise Europe Network
versterken en het Erasmus-programma voor jonge ondernemers
verder ontwikkelen. De Commissie vraagt de lidstaten met name
maatregelen te nemen om het fiscale klimaat te verbeteren voor
(startende) ondernemers en belastingaangiften en -betalingen te
vereenvoudigen door uitbreiding van de toepassing van elektronische
hulpmiddelen, inclusief het versnellen van de volledige implementatie
van de digitale interne markt.
3. Het creëren van nieuwe ondernemingskansen in het digitale
tijdperk. De Commissie zal hiervoor met name netwerkvorming
vereenvoudigen, bewustzijn creëren en kennis delen over digitale
ontwikkelingen. De Commissie vraagt de lidstaten om de steun voor
startende en digitale webondernemingen te versterken en alternatieve
financiering zoals ICT innovatievoucherprogramma’s te stimuleren.
4. Bedrijfsoverdracht. De Commissie heeft een expertgroep opgericht
met vertegenwoordigers uit de lidstaten die als doel heeft een
inventarisatie te maken van de barrières bij bedrijfsoverdracht en
aanbevelingen te doen om deze barrières op te heffen. De Commissie
vraagt de lidstaten om de juridische, administratieve en fiscale
voorschriften voor bedrijfsoprichtingen te verbeteren en om te
overwegen de fiscale regelgeving te herzien ten aanzien van de
effecten ervan op de liquiditeit van een MKB’er bij de overdracht van
een familiebedrijf.
5. Faillissementsprocedures en tweede kans voor eerlijke
ondernemers. De Commissie gaat een openbare raadpleging houden
om nieuwe standpunten te verzamelen over het geven van een tweede
kans aan eerlijke ondernemers die failliet zijn gegaan en het verkorten
en stroomlijnen van de periode van schuldsanering na een faillissement. De Commissie vraagt de lidstaten om, waar mogelijk, de
benodigde tijd voor kwijtschelding en schuldherschikking voor een
eerlijke ondernemer na faillissement te verlagen tot een maximum van
drie jaar. Ook wordt de lidstaten gevraagd om adviesdiensten te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

3

bieden aan failliet verklaarde ondernemers voor het beheer van
schulden.
6. Verminderen van regeldruk. De Commissie zal de vermindering van
de regeldruk blijven nastreven en zal wetgeving voorstellen voor de
afschaffing van hinderlijke vereisten voor de autentificatie van
openbare documenten die MKB’ers moeten overleggen bij grensoverschrijdende handel binnen de interne markt. De Commissie vraagt de
lidstaten onder andere om eind 2015 de benodigde tijd voor vergunningverlening en andere noodzakelijke autorisaties voor het starten
van een bedrijfsactiviteit te reduceren tot een maand. Ook vraagt de
Commissie de lidstaten om hun arbeidsmarkten verder te moderniseren door arbeidswetgeving te vereenvoudigen en flexibele arbeidsregelingen te ontwikkelingen met inbegrip van werktijdverkortingsregelingen.
Ad 3 Dynamischer maken van de ondernemerschapscultuur in Europa
door het aanmoedigen van een nieuwe generatie ondernemers met
aandacht voor rolmodellen en speciale groepen potentiële ondernemers.
De Commissie vindt een belangrijke factor voor een verandering in
ondernemerschapscultuur het veranderen van de perceptie over
ondernemers. De Commissie wil daarom bewustzijn bij met name
jongeren creëren door een ondernemerschapsdag te organiseren en om
jongeren in het laatste jaar van hun secundair onderwijs met ondernemerschap in aanraking te brengen. De Commissie vraagt de lidstaten om
bekende ondernemers als ondernemerschapsambassadeurs aan te stellen
om «het gezicht van ondernemerschap′in hun land te worden.
De Commissie ziet een groot onbenut ondernemerspotentieel in Europa
bij vrouwen, senioren, migranten en werkloze jongeren. De Commissie
stelt een aantal maatregelen voor om het aandeel van ondernemende
vrouwen te verhogen en vraagt de lidstaten om nationale strategieën voor
vrouwelijk ondernemerschap te ontwikkelen. De Commissie vraagt de
lidstaten om senior ondernemers die hun know how willen overdragen
aan startende ondernemers aan te moedigen en hen te koppelen aan de
onervaren ondernemers. De Commissie wil ook het potentieel onder
migrantenondernemers verhogen door beleidsinitiatieven voor te stellen
om migrantenondernemers aan te trekken. Voorts worden de lidstaten
verzocht juridische hindernissen voor de oprichting van bedrijven door
legale migrantenondernemers weg te nemen, initiatieven te nemen om
gekwalificeerde immigrantenondernemers en afgestudeerde immigranten
aan een Europese instelling van universitair niveau een duurzame
verblijfsvergunning te verlenen. De Commissie wil gezien het aantal
werklozen in heel Europa steunregelingen voor ondernemerschap
invoeren om de oprichting van ondernemingen als oplossing voor
werkloosheid te stimuleren. Hierbij wil de Commissie dat deze steunmaatregelingen met name op de jongeren gericht zijn. Hiertoe zal de
Commissie onder andere in 2014 de microfaciliteit voortzetten- als
onderdeel van het programma voor sociale verandering en innovatie- die
gericht zal zijn op kwetsbare groepen, met in begrip van werklozen. De
Commissie nodigt de lidstaten uit om diverse programmas te starten om
ondernemerschap bij werklozen te stimuleren, opleidingsprogramma’s
over bedrijfsvoering en programma’s om financiële steun te bieden voor
het starten van een onderneming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

4

3. Wat is de Nederlandse grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit van
deze mededeling en de eventueel daarin aangekondigde concrete
wet- en regelgeving? Hoe schat Nederland de financiële gevolgen
in, alsmede de gevolgen op het gebied van regeldruk en administratieve lasten?
Bevoegdheidsvaststelling
De drie actiepijlers van het actieplan vallen binnen het bereik van artikel 6,
onderdelen b (industrie) en e (onderwijs) en gedeeltelijk binnen artikel 4,
tweede lid, onderdeel a (interne markt) van het VWEU. Op basis van
artikel 6, onderdelen b en e, is de Unie bevoegd om het optreden van de
lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen. In het geval van
de interne markt heeft de Unie samen met de lidstaten een gedeelde
bevoegdheid. De Commissie is dan ook bevoegd tot het uitbrengen van
een mededeling op dit terrein. Daarnaast kondigt de Europese Commissie
nieuwe wetsvoorstellen aan, waaronder een inzake de afschaffing van
hinderlijke vereisten voor de authentificatie van openbare documenten die
MKB’ers moeten overleggen bij grensoverschrijdende handel binnen de
interne markt. Ten aanzien van deze aangekondigde maatregelen zal te
zijner tijd per voorstel de bevoegdheidsverdeling worden beoordeeld.
Subsidiariteit en proportionaliteit
De maatregelen die de Commissie voorstelt zelf te nemen voldoen
volgens Nederland aan de subsidiariteitstoets. Deze richten zich met name
op terreinen waarop Europese Unie toegevoegde waarde heeft, namelijk
versterken van de interne markt en het verbeteren van toegang tot
financiering. Op overige terreinen voor ondernemerschap betreffen de
activiteiten met name het verzamelen van informatie, delen van best
practices en stimuleren van netwerkvorming. Nederland ziet hierin een
duidelijke toegevoegde waarde voor een gecoördineerd optreden op EU
niveau.
Voor wat betreft de voorstellen aan lidstaten op het gebied van fiscaliteit
acht Nederland de subsidiariteit negatief. Nederland ziet geen noodzaak
tot het gedetailleerd aan lidstaten voorschrijven van zaken die tot de
fiscale soevereiniteit van lidstaten behoren en waarbij lidstaten zelf de
vormgeving van hun regelgeving bepalen. De aanbevelingen gaan
bovendien verder dan noodzakelijk is om de gestelde doelen te bereiken.
Aangezien de fiscale voorstellen als niet subsidiair zijn beoordeeld zijn
deze niet meegenomen in het proportionaliteitsoordeel. De overige
aangekondigde maatregelen gaan voor het merendeel niet verder dan
noodzakelijk om het nationale beleid te ondersteunen, te coördineren of
aan te vullen. De acties die de Commissie zelf kan nemen zijn volgens
Nederland proportioneel.
Wel acht Nederland de uitnodigingen aan de lidstaten te specifiek
geformuleerd, en daardoor niet proportioneel. De aanbevelingen laten te
weinig ruimte aan de lidstaten voor een nationale invulling die afgestemd
is op de specifieke situatie in de betreffende lidstaat. Zo vraagt de
Commissie de lidstaten allerlei bestuursrechtelijke en wetgevingsmaatregelen te nemen, zoals het reduceren van de termijnen voor vergunningverlening en voor andere autorisaties om een onderneming te beginnen
tot één maand. Ook vraagt de Commissie de lidstaten om ondernemerschap voor het einde van 2015 als verplicht onderdeel in het curriculum
op te nemen en om allerlei maatregelen te nemen op het gebied van
doelgroepen (zoals migranten en vrouwen). Nederland is van mening dat
de Commissie zich had moeten beperken tot het benoemen van meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

5

algemene uitdagingen, met respect voor de autonomie van onderwijsinstellingen.
De uitnodigingen aan de lidstaten betreffen echter een juridisch
niet-bindende handeling. Nederland ziet deze uitnodigingen dan ook als
een inspanningsverplichting waarbij lidstaten de volledige vrijheid op het
terrein van ondernemerschapsbeleid houden om deze door nationaal
beleid invulling te geven.
Financiële gevolgen
De Commissie kondigt aan dat middelen voor dit actieplan vanuit de
betreffende onderdelen van het meerjarig financieel kader (MFK)
2014–2020 worden gefinancierd, waarbij het gaat om programma’s als
Horizon 2020, COSME en structuurfondsen. Over de Nederlandse inzet ten
aanzien van de financiële gevolgen van deze programma’s bent u
geïnformeerd in de fiches over de desbetreffende programma’s (Horizon
2020: Kamerstuk 22 112, nr. 1310; COSME: Kamerstuk 22 112, nr. 1326;
structuurfondsen: 22 112, nr. 1246)).
Nederland is van mening dat de financiële middelen gevonden dienen te
worden binnen de bestaande financiële kaders van de EU-begroting.
Budgettaire gevolgen worden ingepast op de begroting van het/de
beleidsverantwoordelijk(e) departement(en), conform de regels van de
budgetdiscipline.
Regeldruk en administratieve lasten
Terugdringing van administratieve lasten vormt één van de zes gebieden
waar maatregelen vereist zijn om barrières te verwijderen die de creatie
en groei van ondernemingen belemmert. De door de Commissie
aangekondigde maatregelen op dit gebied zullen naar verwachting ook
leiden tot verlaging van de lasten voor met name het bedrijfsleven. Over
de overige maatregelen van het actieplan, en het actieplan in zijn totaliteit
is de regeldruk moeilijk in te schatten. Dit doordat de Commissie geen
Impact Assesment heeft uitgevoerd wat de voorgestelde maatregelen
daadwerkelijk opleveren voor ondernemers dan wel betekenen voor de
lidstaten.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Ondernemerschapsbeleid vereist maatwerk
Nederland onderkent het belang van ondernemerschap voor zowel
nationale als Europese economische groei. Nederland vindt het dan ook
positief dat de Commissie aandacht vraagt voor de kleine ondernemer,
het MKB en starters. De drie pijlers van het actieplan Ondernemerschap
ziet Nederland als belangrijke pijlers om ondernemerschap nationaal te
bevorderen. Nederland hecht eraan dat acties op Europees niveau een
duidelijke toegevoegde waarde en impact hebben boven een nationale
aanpak. Het ondernemerschapsbeleid is in eerste aanleg een nationale
aangelegenheid. Elke lidstaat heeft zijn eigen uitdagingen ten aanzien van
ondernemerschap en dient die conform zijn situatie te adresseren.
Nederland ziet met name een toegevoegde waarde van een Europees
aanpak bij het verminderen van administratieve lasten, het versterken van
de (digitale) interne markt, het verbeteren van toegang tot financiering,
het stimuleren van innovatie en het creëren van open markten. Daarnaast
kan de Commissie het beleid van de lidstaten ondersteunen in de
bewustmaking en het verzamelen en delen van best practices.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

6

Nederland heeft dan ook veel van de maatregelen die de Commissie de
lidstaten vraagt te nemen reeds ingevoerd en ziet daarom het actieplan
Ondernemerschap als een onderschrijving van het Nederlandse beleid.
Nederland hecht er daarbij wel aan dat de acties waartoe lidstaten worden
uitgenodigd voldoende ruimte laat voor een nationale invulling die
afgestemd is op de specifieke situatie in de betreffende lidstaat.
Suggesties van de Commissie aan de lidstaten op de het gebied van
ondernemerschap kunnen daarom niet te specifiek zijn en moeten in
principe door de nationale beleidsmakers en stakeholders worden
gemaakt. In een aantal maatregelen van het plan gaat de Commissie te
ver in het specificeren van de maatregelen die de lidstaten moeten
nemen.
Zo heeft Nederland in het kader van de eerste pijler van het actieplan
Ondernemerschap 2020, Ondernemerschap in het Onderwijs, reeds met
het Actieprogramma Onderwijs en Ondernemerschap ingevoerd. Echter,
gelet op de autonomie van de onderwijsinstellingen is de oproep van de
Commissie aan de lidstaten om ondernemerschap als verplicht onderdeel
in het curriculum op te nemen niet wenselijk. De toegevoegde waarde van
de EU zit met name in bewustmaking dat de verankering van ondernemerschap in het onderwijs belangrijk is en in het verzamelen en delen van
Best Practices.
Nederland is ook kritisch ten aanzien van de te specifieke maatregelen die
de Commissie voorstelt ten aanzien van doelgroepenbeleid in de derde
pijler van het actieplan Ondernemerschap 2020.
Elke lidstaat heeft verschillende uitdagingen ten aanzien van doelgroepen
in hun land en moeten hun beleid dan ook conform hun nationale situatie
vormgeven. Het oproepen tot specifieke strategieën voor vrouwelijk
ondernemerschap en het verzamelen van data over de ontwikkelingen
voor deze doelgroep acht Nederland dan ook te ver gaan. Ook het
oproepen tot oprichten van centra voor migranten acht Nederland te
specifiek. Nederland heeft een generiek ondernemerschapsbeleid die inzet
op het vergroten van het bereik van het bestaande instrumentarium bij
vrouwelijke en etnische ondernemers. De gedachtegang hierachter is dat
sekse of etniciteit van ondergeschikt belang is bij ondernemersprestaties.
Ten aanzien van werklozen, met name bij jongeren streeft Nederland met
het programma Ondernemerschap in het Onderwijs ernaar dat potentiële
succesvolle jongeren kiezen voor ondernemerschap en dat jongeren een
ondernemende houding aanleren waardoor ze beter inzetbaar zijn op de
arbeidsmarkt.
Nederland vindt het van belang dat een eventueel actie op Europees
niveau wordt geplaatst binnen het kader van de Small Business Act. De
Small Business Act is immers de lange termijn strategie ter stimulering
van ondernemerschap en het MKB.
Een EU actieplan moet zich richten op beter ondernemerschap
Het actieplan Ondernemerschap 2020 richt zich met name op het
bevorderen van de groei van het aantal ondernemers. Het aantal
ondernemers is in Nederland echter helemaal geen probleem. De
ondernemersquote is tussen 2001 en 2011 gestegen van 10,3% naar
12,1%. Recente onderzoeken laten zien dat dit niveau optimaal is voor
economische groei. Nederland scoort ook als 3e van de wereld als het
gaat om het aantal aankomende en pas gestarte ondernemers. Het
Ondernemerschapsbeleid van Nederland zal zich de komende tijd dan ook
richten op het bevorderen van groei, met name bij bedrijven die een hoog
groeipotentieel hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

7

De economie profiteert vooral van ondernemers die (ambitie hebben om
te) groeien en innoveren. Op deze punten scoort Nederland minder goed.
Tijdens de informele Raad voor Concurrentievermogen van 16 en 17 juli
2012, gaf de Commissie aan dat 11% van de Europeanen ondernemers
zijn. Dit ligt al heel dicht aan tegen de optimale score van circa 12%.
Bovendien leiden brede stimuleringsprogramma’s vaak eerder tot meer
zzp’ers dan tot ambitieuze en innoverende ondernemers. Nederland is dan
ook van mening dat een actieplan Ondernemerschap voor Europa zich
daarom niet moet richten op het aantal ondernemers, maar juist op
kwalitatieve aspecten als ambitie van ondernemers, groei en innovatie.
Alleen een toename in het aantal ondernemers zal niet leiden tot een
hogere productiviteit. Nederland zal daarom aandacht vragen om de
kwalitatieve aspecten van ondernemerschap in het Europese beleid mee
te nemen. Te denken valt hierbij aan het delen van best practices op het
gebied van ondernemerschapsonderwijs gericht op groei en internationalisering van bedrijven, mentoring en coaching en het versterken van
internationale netwerken rondom ambitieuze ondernemers.
Nederland is geen voorstander van het opnemen van ondernemerschapsplan in het Europees semester
De Commissie verzoekt de lidstaten over de maatregelen te rapporteren
via de governance mechanismen van de Small Business Act en de
mededeling over het Europees Industriebeleid. De Commissie stelt ook
voor dat de lidstaten verslag uitbrengen over de vorderingen van de
belangrijkste acties van deze mededeling op nationaal niveau in de
context van hun nationale hervormingsprogramma’s in het kader van het
Europees semester. In de nationale hervormingsprogramma’s rapporteren
landen over de voortgang richting hun nationale Europa 2020 doelstellingen en over de invulling van de aanbevelingen die door de Europese
Raad zijn vastgesteld op voordracht van de Commissie. Nederland acht
het van belang dat de nationale hervormingsprogramma’s zich ook
hoofdzakelijk blijven richten op deze voortgang en de invulling van de
landenspecifieke aanbevelingen. Nederland is er daarom geen
voorstaander van dat lidstaten in het kader van het Europees semester
moeten rapporteren over de implementatie in hun land van de acties uit
deze mededeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1571

8