Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

606
Vragen van de leden Amhaouch, Van den Berg en Von Martels (allen CDA)
aan de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat, de Minister voor
Medische Zorg en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over
het feit dat ASML in België medische isotopen gaat ontwikkelen (ingezonden
23 oktober 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister voor Medische Zorg (ontvangen 13 november 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht «Belgen kapen Nationaal Icoon van ASML»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat, ondanks dat de Nederlandse overheid een kernafvalarme productiemethode van medische isotopen (Lighthouse) uitriep tot
Nationaal Icoon en Nederland een vooraanstaande positie in de productie van
medische isotopen heeft, de ontwikkeling van het project toch over de grens
naar België verdwijnt?
Antwoord 2
Het kabinet vindt het positief dat een potentiële doorbraaktechnologie als die
van Lighthouse verder tot ontwikkeling wordt gebracht. Het draagt daarmee
bij aan het oplossen van wereldwijde opgaven. Bij de verdere ontwikkeling
door het Belgische IRE spelen ASML en andere Nederlandse high-tech
bedrijven een zeer grote rol. De Belgische overheid verleent hiervoor een
subsidie van € 52 miljoen. Een eerste productielijn wordt vervolgens in
België gerealiseerd. Het heeft uiteraard onze voorkeur dat Iconen in Nederland worden gerealiseerd, maar het belangrijkste is dat ze kwalitatief goede
partners en investeerders vinden.

1

ah-tk-20182019-606
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://fd.nl/achtergrond/1274062/belgen-kapen-innovatieve-asml-productie-isotopen-vannederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Zal Lighthouse de status van Nederlands Icoon behouden nu de ontwikkeling
van het project over de grens verdwijnt? Zo ja, hoe zal dat nu in de praktijk
eruit gaan zien?
Antwoord 3
Ja, Lighthouse behoudt de status van Nationaal Icoon. Het is een eretitel die
door het kabinet is toegekend aan iconische technologieën, diensten of
producten die in Nederland zijn bedacht of ontwikkeld. Daar verandert niets
aan.
Vraag 4
Wat is de reden dat het project Lighthouse tot op heden geen investering kon
krijgen in Nederland?
Antwoord 4
Na de verkiezing tot Nationaal Icoon heeft de Nederlandse overheid samen
met Lighthouse met diverse partijen gesproken over een mogelijke investering in het project. Ondanks dat er veel belangstelling was voor deze
vernieuwende technologie en de toepassingsmogelijkheden daarvan, vonden
deze partijen de risico’s van de benodigde investering te hoog, omdat de
technische haalbaarheid door Lighthouse nog niet was aangetoond. Uit deze
gesprekken werd duidelijk dat het in deze eerste fase lastig was in de markt
de benodigde financiering te verkrijgen. Het Belgische IRE, sinds lange tijd
actief in de productie van medische isotopen, heeft een andere afweging
gemaakt.
Vraag 5
Via welke financiële instrumenten is geprobeerd de investering los te krijgen
en waarom lukte dat niet? Zijn er voldoende geschikte financiële instrumenten in Nederland om dit soort investeringen los te krijgen?
Antwoord 5
Het reguliere EZK-instrumentarium is gericht op (innovatieve) projecten die
niet geheel uit eigen middelen of door de markt gefinancierd kunnen worden.
Voor Lighthouse is er naar verschillende financiële instrumenten gekeken
zoals de PPS-toeslag, de WBSO, het innovatiekrediet en vroege fase
financiering van het Toekomstfonds. Voor de inzet van deze instrumenten
voor een project van dergelijke omvang waarvan de technische haalbaarheid
nog niet was aangetoond, is een aanzienlijke bijdrage van een private
investeerder vereist. Private partners en investeerders in Nederland waren
niet bereid in deze vroege fase de benodigde investering te doen. Met de
nieuwe nationale investeerder Invest-NL ontstaat er een partij die dit type
investeringen in nieuwe markten of technologieën, wel zou kunnen doen.
Vraag 6
Lag het in het vooruitzicht dat op termijn het wel zou lukken om een
investering rond Lighthouse in Nederland rond te krijgen?
Antwoord 6
Er was potentiële belangstelling voor financiering door Nederlandse
investeerders in latere fasen van dit project. Voor de financiering van de
vroege fase was, zoals ik al aangaf in antwoord op vraag 5, echter geen
bereidheid van private partners en investeerders om de benodigde investeringen te doen.
Vraag 7
Was de Nederlandse regering op de hoogte dat België ook interesse had in
het project en was de inschatting dat België op korte termijn zou kunnen
gaan toehappen? Zo ja, sinds wanneer kwamen deze signalen?
Antwoord 7
Vanaf de verkiezing van Lighthouse tot Nationaal Icoon is er veelvuldig en
constructief overleg geweest tussen Lighthouse, ASML en de Nederlandse
overheid. Ook is er overleg geweest met IRE, de Belgische partner. In januari
2018 is reeds bekend geworden dat ASML in het Belgische IRE een partner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

had gevonden voor de verdere ontwikkeling van de Lighthouse-technologie.
IRE is reeds een grote speler op de markt van medische isotopen en heeft de
fase van technische risicomitigatie zelf gefinancierd.
In mei 2018 hebben bovengenoemde partijen reeds de intentie uitgesproken
dat na de verdere ontwikkeling de uiteindelijke bouw van de eerste productielijn in Wallonië op de site van IRE zal plaatsvinden. Daarbij is ook aangegeven dat men de verwachting had dat de Belgische overheid daar op korte
termijn financiële steun voor zou verlenen.
Vraag 8
Kunt u aangeven welke afspraken België gemaakt heeft voor levering van
molybdeen-99 aan hun ziekenhuizen en welke mogelijkheden u ziet dat
Nederland ook afspraken maakt met betrekking tot het leveren van
molybdeen-99?
Antwoord 8
Net als in Nederland zijn er in België momenteel afspraken over de levering
van molybdeen-99 aan het einde van de productieketen, namelijk tussen de
farmaceuten en ziekenhuizen. Deze afspraken hebben onder andere betrekking op de hoeveelheden en momenten van levering. De vestiging en
ontwikkeling van Lighthouse in België, zou een extra productiefaciliteit aan
het begin van de productieketen betekenen. Dit is vooralsnog geen aanleiding
tot wijziging van de staande afspraken tussen farmaceuten en ziekenhuizen.
Vraag 9
Voldoen de afspraken tussen Lighthouse en de Belgische overheid aan de
regels voor het geven van staatssteun?
Antwoord 9
De Nederlandse overheid heeft geen kennis over de eventuele afspraken
tussen IRE, Lighthouse Isotopes B.V. en de Belgische overheid. Het is aan de
Belgische overheid om te zorgen dat de afspraken voldoen aan de Europese
staatssteunregels.
Vraag 10
Heeft het besluit tot ontwikkeling in België gevolgen voor op welke manier de
technologie in Nederland straks kan worden toegepast? Zo ja, welke?
Antwoord 10
De kennis blijft eigendom van ASML, die een samenwerking is aangegaan
met IRE. IRE gaat de verdere ontwikkeling en bouw van de faciliteiten
realiseren. De verdere toepassing van de technologie in Nederland hangt af
van de intenties van ASML, en van de voorwaarden opgesteld voor deze
samenwerking. Dat is aan beide partners in de overeenkomst.
Vraag 11
Welke samenwerking had precies kunnen ontstaan tussen Lighthouse en
Pallas? Kunt u aangeven in hoeverre de komst van Lighthouse net over de
grens gevolgen kan hebben voor het aantrekken van een investeerder in
Pallas?
Antwoord 11
Een samenwerking tussen het Lighthouse initiatief en de Stichting Pallas was
in eerste instantie voor de hand liggend. De samenwerkingsmogelijkheden
zijn ook door beide initiatieven uitvoerig besproken, waarbij ook diverse
knelpunten aan de orde kwamen. Op initiatief van de hoogambtelijke
werkgroep nucleair landschap is door het consultancybureau Strategy&
onderzocht of samenwerking tussen beide partijen mogelijk zou zijn.
Strategy& heeft geconcludeerd dat er weinig synergievoordelen zouden
optreden wanneer beide initiatieven werden gebundeld. Dit komt doordat bij
samenwerking tussen beide initiatieven er maar beperkt sprake is van
kostenreducties of andere voordelen. Volgens Strategy& is een combinatie
van Pallas en Lighthouse daarmee minder aantrekkelijk voor private
financiers. Daarnaast was de verwachting van Strategy& dat integratie van
beide initiatieven tot uitdagingen op het terrein van mededinging zou leiden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

(Kamerstuk 25 422, nr. 220. Vervolgonderzoeken hoogambtelijke werkgroep
nucleair landschap).
Nu het Lighthouse initiatief net over de grens gerealiseerd zal worden in
plaats van in Nederland maakt het in principe geen verschil voor het
aantrekken van private investeerders. De markt voor diagnostische en
therapeutische medische isotopen is internationaal en Pallas beoogt dan ook
aan landen in Europa en daarbuiten te gaan leveren.
Vraag 12
Wat is de stand van zaken rond investeringen van andere projecten die zijn
uitgeroepen tot Nationale Iconen? Bestaat hier ook het risico dat deze over de
grens zullen worden ontwikkeld?
Antwoord 12
De Nationale Iconen bevinden zich in verschillende fasen van ontwikkeling.
Als het mogelijk is de Iconen vanuit Nederland hun bedrijvigheid te laten
opbouwen, heeft dat uiteraard de voorkeur en daarop zijn de inspanningen
van de overheid in eerste instantie ook op gericht. Aan de verkiezing tot
Nationale Icoon zit echter geen additionele financiering verbonden. Wel
kunnen Iconen, net als andere bedrijven, gebruik maken van het bestaande
overheidsinstrumentarium (zoals subsidies, kredieten en garantstellingen). Als
deze Iconen er in slagen om internationaal de aandacht op zich te vestigen en
internationale investeerders aan te trekken, en daardoor tot verdere ontwikkeling te komen, is dat positief. Iconen worden immers mede geselecteerd op
hun internationale potentie, het «risico» van over de grens gaan hoort daar
dan bij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4