Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

17 050

Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied
van belastingen, sociale zekerheid en subsidies

Nr. 427

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 maart 2013
Tijdens het algemeen overleg arbeidsmigratie van 17 januari jl. heb ik
toegezegd u in maart te informeren over de voortgang van de aanpak van
malafide uitzendbureaus (AMU).1
Het einddoel van de aanpak is helder: een einde maken aan het
verschijnsel van malafide uitzendbureaus. De overheid kan dit niet alleen.
Daarom is een gezamenlijke aanpak met de sector van groot belang.2
In mijn brief van 10 september 2012 (Kamerstukken II 2011/12, 17 050,
nr. 419) heeft u een analyse van de problematiek van malafide uitzendbureaus ontvangen. Malafide uitzendbureaus3 vormen een zeer hardnekkig
probleem. Dit komt onder andere door de vluchtigheid van het ondernemerschap, de wijze van opereren in allerlei complexe, vaak frauduleuze
constructies en het internationale karakter ervan. Deze malafide bureaus
maken grote winsten door wet- en regelgeving te overtreden, uitbuiting
van afhankelijke werknemers, zij brengen de samenleving financiële
schade toe, bezoedelen het imago van de branche, beperken de kansen
van Nederlandse werkzoekenden op een baan en concurreren zo op
oneerlijke wijze.
Deze analyse en de gesprekken met onze ketenpartners laten zien dat de
sleutel voor een effectieve aanpak van malafide uitzendbureaus ligt in:

1

Verslag van een algemeen overleg, Kamerstukken II, 2012/13, 29 407, nr. 161.
Ik werk hierbij samen met de brancheorganisaties (ABU, NBBU en VIA), de Stichting naleving
cao’s voor uitzendkrachten (SNCU), de Stichting normering arbeid (SNA), de overkoepelende
werkgeversorganisaties (VNO-NCW/MKB-Nederland en LTO) de vakorganisaties (FNV en CNV),
de verschillende departementen, Belastingdienst, Functioneel Parket, KvK, UWV, SVB, IND,
VNG en diverse gemeenten.
3
Malafide uitzendbureaus kenmerken zich door moedwillige en systematische overtreding van
wet- en regelgeving, waaronder arbeids- en fiscale wet- en regelgeving.
2

kst-17050-427
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

1

1. het verder versterken van de handhaving en de opsporing; en
2. het vergroten van de transparantie van de uitzendbranche.
In dit kader heb ik meerdere maatregelen aangekondigd. Met deze brief
informeer ik u over de stand van zaken van de aangekondigde maatregelen en kom daarmee de gedane toezeggingen na.
Relatie tot schijnconstructies
Zoals u weet, heb ik toegezegd om voor 1 mei met een integrale aanpak
van schijnconstructies te komen. Daarin zet ik in ieder geval in op
handhaving van geldende arbeidsvoorwaarden, het terugdringen van
schijnzelfstandigheid, het aanpakken van malafide bemiddelings- en
uitzendbureaus en de verdringing van arbeid.4 De aanpak van schijnconstructies is breder dan de aanpak van malafide uitzendbureaus. Dat neemt
niet weg dat we ook in de uitzendsector dergelijke constructies zien en
beide aanpakken elkaar kunnen versterken. De kennis die tot nu toe is
opgedaan met het programma AMU zet ik in ten behoeve van de aanpak
schijnconstructies.
1. Versterken van de handhaving en opsporing
1.1 Maatregelen faillissementsfraude, natuurlijke personen en katvangers
De uitzendsector kenmerkt zich door een grote mate van vluchtigheid.
Juist daarom is het van belang om meer te weten te komen over de
natuurlijke personen achter het uitzendbureau. Hiertoe is vorig jaar een
risicoanalyse uitgevoerd op basis van bestanden van de Kamer van
Koophandel (KvK), de Belastingdienst, kadaster, e.a.
Uit het bestand van de KvK blijkt dat ongeveer 20% van het totale bestand
jaarlijks muteert. Deze dynamiek ontstaat mede doordat een groot aantal
ondernemingen na een controle of boete van bijvoorbeeld de Belastingdienst, de Inspectie SZW of de Stichting naleving cao’s voor uitzendkrachten (SNCU) failliet gaat en vervolgens doorstart in een nieuwe
onderneming. Failliete uitzendbureaus laten vaak een spoor van oninbare
vorderingen achter. Doordat de Inspectie SZW de boetes aan de rechtspersonen oplegt, blijven de eigenaren of feitelijk leidinggevenden vaak buiten
schot en worden zij niet (financieel) aangepakt. Het kabinet heeft daarom
de volgende maatregelen genomen om deze personen aan te pakken:
– de Inspectie SZW legt waar mogelijk, naast het uitzendbureau, ook een
boete op aan de feitelijk leidinggevende in het kader van de aanpak
malafide uitzendbureaus;
– de Inspectie SZW houdt sinds kort een lijst van ondernemers (natuurlijke personen) met een verhoogd risicoprofiel bij. De KvK houdt
vervolgens door middel van de inschrijvingen in het Handelsregister
bij wanneer iemand van deze lijst een nieuw bedrijf begint of deelneemt in een bestaand bedrijf. Dit geeft de KvK door aan de Inspectie
SZW. Dit risicosignaal kan een reden zijn voor een bezoek van de
Inspectie SZW en/of de Belastingdienst; en
– de Belastingdienst heeft naar aanleiding van de informatie uit de
risicoanalyse het protocol bij zijn startersgesprekken5 met uitzendbureaus aangescherpt. De Belastingdienst kijkt alvorens op gesprek te

4
5

Motie Kerstens en Azmani, Kamerstukken II 2012/13, 33 400 XV, nr. 40.
Sinds 2012 bezoekt de Belastingdienst landelijk op uniforme wijze alle startende uitzendbureaus. Na het startersbezoek vindt na ongeveer 8 maanden een actualiteitsbezoek (tweede
bezoek) plaats. Eerder kan ook als signalen daar aanleiding toe geven. Net als de gewone
starters volgt de Belastingdienst ook alle startende uitzendbureaus drie jaar lang. Door het
bezoeken van alle startende uitzendbureaus, kan het aantal doorstarters dalen, omdat fouten
aan de voorkant voorkomen kunnen worden of er tijdig kan worden bijgestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

2

gaan of er sprake is van een starter of een doorstarter. Bij een
doorstarter kijkt de Belastingdienst in de risicoanalyse of er sprake is
van een bonafide of verdachte doorstart. Indien dat laatste het geval is,
wordt het uitzendbureau overgedragen aan toezicht voor een
repressief onderzoek. Zo kan bijvoorbeeld een volgend faillissement
worden tegengegaan of kan (een deel van) de openstaande vordering
alsnog worden geïnd.
Verder werkt het kabinet de volgende maatregelen uit:
– hoe en per wanneer het instrument naming & shaming het beste kan
worden ingezet;
– voorbereiding van de introductie van een civielrechtelijk bestuursverbod (CRBV) als onderdeel van het programma herijking faillissementsrecht (minister van V&J).6 Een voorontwerp van wetgeving is in
consultatie gebracht. Met dit instrument kan een bestuursverbod
worden opgelegd aan een natuurlijk persoon die zich schuldig heeft
gemaakt aan faillissementsfraude of aanzienlijke schuldeiserbenadeling in de aanloop naar een faillissement. Het CRBV is daarmee een
nieuw instrument om faillissementsfraudeurs effectief de pas af te
kunnen snijden en helpt daarmee bij de bestrijding van malafide
uitzendbureaus; en
– wettelijke taak voor het Handelsregister bij het voorkomen en
bestrijden van criminaliteit. Dit is onderdeel van de kabinetsreactie op
de evaluatie van de Handelsregisterwet die de minister van EZ op
25 februari jl. naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.7 Hierdoor kan de
KvK bijvoorbeeld actief signalen die duiden op fraude doorgeven aan
organisaties als de Belastingdienst en de Inspectie SZW.
1.2 Aanpak via interventieteam AMU (IT AMU)
Tijdens het algemeen overleg arbeidsmigratie heb ik u toegezegd de
resultaten van het interventieteam AMU8 te zullen geven. Het interventieteam selecteert zaken vooral op basis van de risicoanalyse. Het
interventieteam controleert zowel uitzendbureaus met een hele hoge als
uitzendbureaus met een hele lage score op deze lijst. De hoogte van de
score is niet per definitie maatgevend voor de kans op malafiditeit. Een
doorstartend uitzendbureau, van bijvoorbeeld een opzettelijk failliet
gegaan uitzendbureau, zal een lage score hebben omdat hier nog weinig
gegevens over bekend zijn. Vanwege het gedrag van de bestuurder zal het
interventieteam deze doorstarters juist selecteren voor onderzoek.
Ik heb toegezegd de 100 in potentie meest malafide uitzendbureaus aan te
zullen pakken. Tot nu toe heeft het interventieteam 42 bestuursrechtelijke
onderzoeken opgestart. In deze onderzoeken zijn ten minste 66 uitzendbureaus9 en 116 inleners uit diverse sectoren betrokken. Het interventieteam
heeft inmiddels in tien onderzoeken overtredingen vastgesteld waarvoor
boeterapporten voor illegale tewerkstelling en onderbetaling worden
opgemaakt. Vanwege de complexiteit van de onderzoeken lopen sommige
zaken nog. Verder heeft het team drie strafrechtzaken afgerond voor
valsheid in geschrifte en arbeidsuitbuiting. Het wederrechtelijk verkregen
6

Zoals toegezegd in de brief van 26 november 2012 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II
2012/13, 29 911, nr. 74).
7
Kamerstukken II 2012/13, 33 562, nr. 1
8
Een Interventieteam is een samenwerkingsverband van verschillende organisaties die
handhavings- en controleactiviteiten verrichten op het terrein van onder andere belastingen,
sociale zekerheid en arbeidsmarkt. In dit interventieteam werken verschillende partijen samen
zoals de Belastingdienst, UWV, gemeenten en de nationale politie.
9
Hieronder versta ik alle bedrijven die in het Handelsregister geregistreerd staan als uitzendbureau, arbeidsbemiddelaar, uitleenbureau, payroller, of dienstverlening voor akker en/ of
tuinbouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

3

voordeel in deze drie zaken is berekend op ongeveer € 450.000. Het team
heeft nog zes strafrechtelijke onderzoeken in behandeling.
1.3 Reguliere inzet Inspectie SZW en Belastingdienst
Naast het IT AMU verricht de Inspectie SZW reguliere controles bij
uitzendbureaus. In 2012 zijn 351 uitzendbureaus10 geïnspecteerd waarbij
54 uitzendbureaus zijn beboet voor overtreding van de Wet arbeid
vreemdelingen, de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag en/of
de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs. Bij 27% van de
inspecties bij uitzendbureaus en hun inleners is een overtreding geconstateerd. In 2012 is voor ruim € 2,5 miljoen aan boetes opgelegd.
De directie Opsporing heeft tussen begin 2012 tot maart 2013 in totaal 14
meldingen ontvangen die te relateren zijn aan uitzendbureaus. Zes
hebben geleid tot een strafrechtelijk onderzoek. Drie zijn nog operationeel
en drie zijn afgerond (illegale tewerkstelling, gefingeerde dienstverbanden, notificatieplicht en het ontbreken van veiligheidscertificaten
(VCA’s)). De resultaten hiervan zijn ingediend bij het Openbaar Ministerie
in afwachting van verdere vervolging. Tot slot wordt van vijf meldingen
nu beoordeeld om deze in onderzoek te nemen.
De Belastingdienst heeft in 2012 naast zijn activiteiten in het interventieteam 953 uitzendbureaus bezocht. In bijna de helft (475) van alle
bezoeken/contacten met uitzendbureaus, betrof dit een boekenonderzoek,
waarin een oordeel omtrent de ingediende aangiften werd gegeven.
Hieruit zijn 1676 correcties op aangiftes voor de inkomstenbelasting,
loonheffing, omzetbelasting e.d. voortgevloeid voor een (te betalen)
bedrag van bijna € 26,5 miljoen. Aan bijkomende boetes heeft de
Belastingdienst ongeveer € 2.600.000,– opgelegd. In januari 2013 heeft de
Belastingdienst, vanuit de gezamenlijke risicoanalyse, 260 onderzoeken
uitgezet bij de regiokantoren. Ook bij deze controles werken de Inspectie
SZW en de Belastingdienst zoveel mogelijk samen. Voor 2013 heeft de
Belastingdienst € 4.831.000 gecorrigeerd exclusief bijbehorende boetes
(stand 15 februari 2013). Dit is gedaan op basis van risicovolle posten uit
de analyse.
1.4 Samenwerking i.v.m. risicoanalyse en signaleren van misstanden
De risicoanalyse van AMU biedt ook voor andere diensten mogelijkheden
om meer zicht te krijgen op mogelijke fraudeconstructies. Door informatie
van dergelijke diensten weer te verwerken in de risicoanalyse krijgen we
steeds meer zicht op specifieke malafide praktijken en de omvang daarvan
binnen het netwerk van natuurlijke personen achter het uitzendbureau. In
de afgelopen periode heeft de Inspectie SZW daarom bestandskoppelingen uitgevoerd tussen de risicoanalyse AMU en de analyses van de
nationale politie (in het kader van mensenhandel), UWV en IND.
Uit de bestandsvergelijking tussen UWV en de risicoanalyse blijkt dat er
212 personen die voorkomen in de risicoanalyse in de achterliggende
periode een uitkering van UWV hebben ontvangen. Naar 71 daarvan is
eerder door UWV al onderzoek ingesteld in verband met fraudesignalen.
Van die 71 personen is bij ongeveer 30% witte en zwarte fraude geconstateerd.11 Naar de overige personen stelt UWV nader onderzoek in.
10

Hieronder versta ik alle bedrijven die in het Handelsregister geregistreerd staan als uitzendbureau, arbeidsbemiddelaar, uitleenbureau, payroller, of dienstverlening voor akker en/ of
tuinbouw.
11
Witte fraude betreft voornamelijk het verzwijgen van wit werken. Zwarte fraude betreft het
verzwijgen van overige inkomsten en het fingeren van de verzekerde status.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

4

Uit signalen van de IND blijkt dat er mogelijk sprake is van schijnconstructies in de vorm van identiteitsfraude en afgeven van valse
werkgeversverklaringen/loonopgaven door uitzendbureaus om op deze
wijze een geldige verblijfsstatus te verkrijgen. Daarom koppelen we de
bestanden van de IND en de risicoanalyse AMU. De bestandsvergelijking
moet inzicht opleveren in de aard en omvang van de personen/
ondernemingen die in beide bestanden voor komen. De uitkomsten
komen eind maart beschikbaar.
Signalen van mogelijke malafiditeit komen niet alleen uit de risicoanalyse
naar voren. Intensivering van de publiek-private samenwerking heeft er
toe geleid dat ook private (handhavings)partijen de Inspectie steeds beter
weten te vinden. En ook het meldpunt malafide uitzendbureaus (0800–
5151), dat in maart vorig jaar bij de Inspectie SZW is opgericht, helpt
hierbij. De extra aandacht voor het meldpunt leidt er toe dat het aantal
meldingen toeneemt (zie ook par. 1.7 Communicatie). Inmiddels zijn er bij
het meldpunt bijna 700 meldingen binnengekomen; tot 15 juli 2012 waren
dat er 157. De meeste meldingen die binnen komen, gaan over onderbetaling, afspraken over salaris, inhoudingen, ziektekosten, etc. die niet
worden nagekomen en illegale tewerkstelling en/of zwart werk.
1.5 Gegevensuitwisseling
Samenwerken is effectiever als er kennis en ervaring kan worden gedeeld.
Dit gebeurt meer en meer, ook met private partijen.
– Om private partijen meer handvatten te geven, is het wenselijk dat de
SNCU ter bevordering van de handhaving van de cao gebruik kan
maken van het liaisonbureau van de Inspectie SZW. De bevoegdheid
om die handhavinginformatie te delen, regel ik in een binnenkort in te
dienen voorstel tot wijziging van de wet SUWI en enkele andere
wetten op het punt van gegevensuitwisseling. Langs deze weg kan de
SNCU eveneens informatie krijgen uit andere lidstaten.
– De Inspectie SZW werkt samen met sociale partners aan het versterken
van de publiekprivate samenwerking bij de (cao-)handhaving. Met de
FNV en SNCU is gesproken over de mogelijkheden die de wet AVV
biedt in het kader van mogelijke cao-overtredingen door uitzendbureaus.12 De Inspectie SZW heeft inmiddels een pilotproject gestart in
de Eemshaven.
– De Inspectie SZW, de Belastingdienst, Stichting Normering Arbeid
(SNA) en de SNCU controleren uitzendbureaus ieder vanuit hun eigen
expertise en verantwoordelijkheid. Ze geven daarbij signalen en
informatie aan elkaar door. Zeer recent heb ik een expertmeeting laten
organiseren, waarbij specialisten van de Inspectie SZW training geven
aan inspecteurs van SNA en SNCU over controles van de Wet
minimumloon en minimum vakantiebijslag. Door inspecteurs van
elkaar te laten leren, kunnen zowel private als publieke controles
versterkt worden. Als private instellingen kwalitatief betere signalen
gaan doorgeven, heeft dit ook meerwaarde voor de Inspectie SZW.
– De gemeente Rotterdam heeft op 5 november 2012 het startschot
gegeven voor een Rotterdamse aanpak van malafide uitzendbureaus.
Deze aanpak sluit aan bij mijn landelijke aanpak. Hierbij zijn meerdere
afspraken gemaakt. Zo is de AMU-risicoanalyse gespecificeerd op in
Rotterdam gevestigde uitzendbureaus. Hieruit is een selectie gemaakt
van uitzendbureaus die de Belastingdienst, Inspectie SZW en
gemeente Rotterdam gezamenlijk gaan aanpakken. Het ministerie
werkt verder mee aan de organisatie van vier voorlichtingsbijeenkomsten met de gemeente Rotterdam in samenwerking met de ABU, de
12

Artikel 10 van de Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van
bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

5

–

SNCU, de KvK Rotterdam en de FNV. De bijeenkomsten richten zich op
inleners, uitzendbureaus en arbeidsmigranten.
Ik heb ook afspraken gemaakt met Den Haag, Eindhoven en Amsterdam om een vergelijkbare samenwerking als met Rotterdam mogelijk
te maken. Deze afspraken worden de komende periode geconcretiseerd.

1.6 Internationale samenwerking
In mijn vorige brief en tijdens het algemeen overleg arbeidsmigratie heb
ik aangegeven groot belang te hechten aan internationale samenwerking.
Ik wil de mogelijkheden die er zijn optimaal benutten. Hierbij betrek ik ook
de aanpak van schijnconstructies.
– Begin februari heeft de Inspectie SZW in Warschau concrete afspraken
gemaakt met de Poolse arbeidsinspectie ter versterking van de
gegevensuitwisseling.
– Als er concrete aanwijzingen of omstandigheden zijn die duiden op
misstanden wil ik, naast het voldoen aan informatieverzoeken, ook
richting Polen gegevens verstrekken als risicosignaal.
– Bovenstaande afspraken wil ik ook maken met andere Europese
lidstaten, zoals Roemenië en Bulgarije.
– Op Europees niveau zet ik me vooral in om de kaders voor samenwerking op dit terrein te versterken, bijvoorbeeld met beter gedefinieerde
voorwaarden voor boete-inning in andere lidstaten.
1.7 Communicatie
Ook op het gebied van voorlichting en communicatie werken we samen
met onze publieke en private partners. Ik wil bereiken dat uitzendbureaus,
inleners en werknemers/arbeidsmigranten weten aan welke wet- en
regelgeving zij zich moeten houden en wat hun rechten en plichten zijn.
Daarnaast wil ik dat partijen weten waar ze misstanden met uitzendwerk
kunnen melden en dat zij dit ook doen. Verder wil ik de gepercipieerde
pakkans verhogen.
Ik heb daarom de volgende stappen gezet:
– om te zorgen dat inleners weten wat hun rechten en plichten zijn bij
het zaken doen met een uitzendbureau, heb ik hiervoor samen met de
brancheorganisaties een brochure ontwikkeld. Verder is een brochure
gemaakt om (potentiële) arbeidsmigranten te wijzen op hun rechten;
– daarnaast heeft de Inspectie SZW tijdens het bezoek aan Warschau
afspraken gemaakt om samen met Polen een gezamenlijke communicatiestrategie op te zetten;
– verder zijn er afspraken met onze publieke en private partners gemaakt
om elkaar te informeren over op handen zijnde communicatiemomenten en waar mogelijk af te stemmen. Op deze manier bereiken we
gezamenlijk een grotere doelgroep;
– ik bevorder het melden van misstanden. Bekendheid van overtredingen, maakt het mogelijk dat de Inspectie SZW hier beter tegen kan
optreden. Zo wordt het meldpunt van de Inspectie SZW verder onder
de aandacht via een online campagne en een flyer. De flyer is
verstuurd naar Poolse, Bulgaarse en Roemeense winkels, kerken, cafés
in Nederland en ambassades;
– tot slot gaat de Belastingdienst in 2013 een groot deel van alle inleners
(circa 19.500) informeren over de voor hen relevante wet- en regelgeving (gebruik G-rekening, Wet ketenaansprakelijkheid, vrijwaring, e.a.).
De Belastingdienst bepaalt de wijze van informeren (brief, telefoon,
bezoek) aan de hand van het uitzendbureau waarmee de betreffende
inlener zaken doet (hoog- of laagscorend op de risicoanalyse).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

6

2. Vergroten transparantie
Om malafiditeit in de uitzendsector tegen te gaan, wil ik de transparantie
in de sector vergroten (zie bijlage 1). Dit betekent bijvoorbeeld dat er
helderheid komt over betalingsstromen, informatie over personeel, maar
ook over de kwaliteit van uitzendondernemingen.
2.1 G-rekening
Om de transparantie van de sector te vergroten, heb ik samen met de
staatssecretaris van Financiën onderzocht of het mogelijk is om uitzendbureaus die niet gecertificeerd zijn, te verplichten om gebruik te maken
van een G-rekening. Dit is een geblokkeerde rekening waarop de inlener
een deel van de factuursom stort voor de afdracht van loonheffingen. De
verplichting moet ook gelden voor inleners die zaken doen met
niet-gecertificeerde uitzendbureaus. Deze maatregel is besproken met
onze samenwerkingspartners. Mijn collega en ik zijn van mening dat een
verplichte G-rekening bijdraagt aan een verbeterde premieafdracht in de
uitzendbranche en een vergrote transparantie van de sector. We zullen
daarom voorstellen doen om dit per 1 januari 2015 te realiseren.13
2.2 Meldingsplicht
In de vorige brief schreef ik te overwegen om voor risicosectoren (tijdelijk)
extra regels te stellen die de handhaving versterken en het gebruik van
malafide constructies bemoeilijken. Hierbij werd gedacht aan een
meldingssysteem voor werkenden, zoals het Belgische Limosa. De
Belastingdienst, de Inspectie SZW, UWV en SVB zagen onvoldoende
meerwaarde voor de handhaving om de extra administratieve lasten voor
werkgevers van een dergelijk meldingssysteem te rechtvaardigen. Verder
heeft het Europese Hof van Justitie onlangs geoordeeld dat de Belgische
meldingsplicht in strijd is met het vrije dienstenverkeer, voor zover het
gaat om de registratie van zelfstandigen.14 Hierdoor kunnen schijnzelfstandigen niet door middel van een meldingsplicht worden getraceerd.
Op grond van bovenstaande concludeer ik dat een meldingssysteem geen
toegevoegde waarde heeft.
Het kabinet onderzoekt niettemin andere mogelijkheden. Een aantal
Scandinavische landen kent een privaat systeem genaamd ID-06. Het is
gebaseerd op een identiteitspas die in verschillende branches wordt
gebruikt ter voorkoming van illegale arbeid, belasting- en premieontduiking en oneerlijke concurrentie. De pas is op verzoek van de branches
ingevoerd. Na invoering in Zweden is de malafiditeit in de bouwbranche
met 25% verminderd.15 Begin maart is een delegatie van de Belastingdienst en Inspectie SZW naar Zweden geweest om meer informatie over
dit systeem in te winnen en te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn
voor toepassing in Nederland.
2.3 Zelfregulering in de sector
In mijn vorige brief heb ik aangegeven dat het huidige systeem van
zelfregulering met het SNA certificaat in de uitzendsector versterkt moet
worden. Het certificaat is nog onvoldoende onderscheidend. Ook in het
algemeen overleg arbeidsmigratie kwam dit aan de orde. Ik heb daar
gezegd dat ik nog niet 100% tevreden ben over de certificering. De sector
heeft een jaar de tijd gekregen om:
13

Vanaf 2014 zal de private G-rekening worden omgezet in een publieke Depotrekening die
wordt beheerd door de Belastingdienst.
14
Kamerstukken II 2012–2013, 29 407, nr. 153.
15
Bron: Zweedse Belastingdienst (Skatteverket).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

7

1.
2.
3.
4.

de kwaliteit van het certificaat te vergroten;
het keurmerk meer onderscheidend te maken;
ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk uitzendbureaus zich gaan
certificeren;
en het aantal overtredingen van gecertificeerde uitzendondernemingen te verlagen.

Aan het eind van het jaar maak ik de balans op. Tot nog toe heeft de
sector al meerdere stappen gezet. Ik noem hier in mijn ogen de belangrijkste:
– met ingang van november 2012 zijn de contracten en het «reglement
inspectie-instellingen»16 aangescherpt. Hierdoor mag o.a. een
inspecteur van een inspectie-instelling maximaal twee keer achtereenvolgend eenzelfde uitzendbureau inspecteren en is het mogelijk een
inspectie-instelling uit te sluiten wanneer deze herhaaldelijk de
aanwijzigen van SNA niet opvolgt.
– de SNA ontvangt sinds 1 januari alle inspectierapporten en controleert
deze steekproefsgewijs. Indien nodig worden inspectie-instellingen
aangesproken op hun kwaliteit of krijgen zij een aanwijzing.
– naar aanleiding van signalen van de Inspectie SZW en de Belastingdienst heeft de SNA de inspectie-instellingen opdracht gegeven tot
nader onderzoek bij de beboete bedrijven. Dit is een continu proces.
– in 2012 is bij 386 ondernemingen het certificaat ingetrokken. Onderstaande figuur laat zien dat hier een behoorlijke toename is te
constateren.

Figuur 1. Ontwikkelingen doorgehaalde ondernemingen (2007–2012)

16

SNA maakt gebruik van zeven geaccrediteerde inspectie-instellingen. Zij verrichten onderzoek
met als doel vast te stellen of een onderneming voldoet aan de eisen van het SNA-certificaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

8

–

de SNA heeft 4000 geregistreerde maar niet gecertificeerde ondernemingen aangeschreven om ze te stimuleren zich alsnog te laten
certificeren. Andere nog niet-gecertificeerde uitzendondernemingen
worden gefaseerd aangeschreven. Het aantal ondernemingen dat
gecertificeerd is, is inmiddels gestegen naar 3281 (per 1 maart 2013),
een toename van zo’n 360 in een half jaar tijd (zie figuur 2).

Figuur 2. Gecertificeerde ondernemingen (juli 2012–januari 2013)

De SNA werkt een aantal maatregelen dit jaar nader uit. Zo test de SNA
op dit moment, via een pilot, de mogelijkheid van controles op de
werkplek. Op deze manier wordt ook de feitelijke situatie meegenomen in
de inspectie. Als deze pilot succesvol is, gaat de SNA dit instrument
structureel inzetten. Verder zullen in de loop van het jaar in de norm voor
het eerst ook enkele cruciale cao- elementen worden opgenomen (zoals
premieafdracht aan het pensioenfonds). Hierdoor krijgt het SNA certificaat
een bredere grondslag en wint daarmee aan waarde. En door functie- en
competentieprofielen (persoonscertificatie) voor inspecteurs van
inspectie-instellingen aan te scherpen, verbetert de kwaliteit.
3. Tot slot
Het afgelopen half jaar zijn goede stappen gezet. Partijen, zowel publiek
als privaat, weten tot mijn tevredenheid elkaar beter te vinden, het
instrumentarium wordt beter benut en verder uitgebreid. Maar veel
maatregelen moeten nog effect gaan sorteren. De komende tijd zal ik
samen met mijn samenwerkingspartners stevig blijven inzetten op de
aanpak van malafide uitzendbureaus. Het kabinet neemt daarbij ook een
aantal maatregelen die het ondernemerschap bemoeilijken, maar gezien
de ernst van de problematiek is een stevige en integrale aanpak noodzakelijk. In het regeerakkoord is niet voor niets afgesproken de ingezette
aanpak met kracht uit te voeren. Ik ben zeer gemotiveerd om dit te doen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

9

BIJLAGE 1

MATE VAN TRANSPARANTIE VAN DE UITZENDBRANCHE
De mate van transparantie in een sector is een risico-indicator voor de
Inspectie SZW. Aangrijpingspunten hiervoor zijn de volgende:
1.
2.

3.

4.

uitzendondernemers moeten zich als ondernemer inschrijven in het
handelsregister van de Kamer van Koophandel.
op grond van de Wet Allocatie Arbeidskrachten Door Intermediairs
(Waadi) moet elke onderneming of rechtspersoon die arbeidskrachten ter beschikking stelt dit registreren in het Handelsregister. Deze
registratieplicht maakt ondernemingen die arbeid ter beschikking
stellen «zichtbaar» voor controlerende instanties en vergemakkelijkt
de controle op fraude en misstanden en draagt zo bij aan een betere
bescherming van werknemers en de bevordering van eerlijke
concurrentie. De Inspectie SZW heeft een aantal zaken in voorbereiding waarbij overtreding van de Waadi is geconstateerd.
het SNA-certificaat is een keurmerk voor uitzendorganisaties.
Gecertificeerde ondernemingen laten met het SNA-keurmerk onder
andere zien dat hun (personeels)administratie op orde is, dat zij op
tijd belastingen en sociale verzekeringspremies betalen en dat hun
medewerkers gerechtigd zijn om arbeid in Nederland te verrichten.
tot slot controleren brancheorganisaties op cao-naleving, stellen zij
kwaliteitscriteria aan hun leden en helpen zij hen bij deskundigheidsbevordering.

Het kabinet en haar samenwerkingspartners hebben op alle niveaus acties
in gang gezet die de transparantie verder versterken. Hieronder staat een
aantal van de belangrijkste acties beschreven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 17 050, nr. 427

10