Tweede Kamer Totaal

Augustus 2021
Versie 1.3

• • • Triple i
Capital
• SHuman
S

Tweede Kamer
DER STATEN-GENERAAL

428 1

Achtergrond van het werkbelevingsonderzoek
In september 2018 is het Werkbelevingsonderzoek (WBO) voor het
eerst onder de ambtelijke medewerkers van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit twee
4.1.1
onderdelen,
namelijk
en
ongewenste
omgangsvormen. In juni 2021 is het onderzoek herhaald. In deze
rapportage worden de resultaten van de totale onderzoeksgroep
weergegeven, vergeleken met 2018.
Leeswijzer
De resultaten die in deze rapportage worden teruggekoppeld zijn ingedeeld op basis
van de opbouw van de vragenlijst. Daarom bestaat de rapportage uit 2 onderdelen:
Werkbeleving en Ongewenste Omgangsvormen.
4.1.1

Het laatste onderdeel
van de rapportage betreft Ongewenste Omgangsvormen.
4.1.1

Benchmarks
De resultaten worden op de verschillende vragenlijstonderdelen weergegeven in
gemiddelde cijferscores of percentages van het totaal aantal deelnemers aan het
onderzoek. Voorts worden de resultaten in grafieken weergegeven in relatie tot de
score van de ambtenaren van de Tweede Kamer in 2018 en de score van de gemiddelde
Nederlandse werknemer (NL).
Anonimiteit
Individuele onderzoeksresultaten worden in geen geval met derden gedeeld en er
worden alleen groepsrapportages aangeboden van groepen waarvan minimaal 7 leden
de vragenlijst hebben ingevuld. Hierdoor is anonimiteit gegarandeerd.

• • • Triple i
O I

U Human Capital

2

437 1

Respons
De respons binnen de totale groep ambtelijke medewerkers van de Tweede Kamer was
62%. Dit is een lagere respons dan de 74% van 2018. Dit ondanks het feit dat de
invultermijn met ruim een week werd verlengd. Waarschijnlijk is de timing van het
onderzoek — zo kort voor de verhuizing en het reces — debet aan de wat minder hoge
respons in vergelijking tot drie jaar geleden. Ook zou een gebrek aan vertrouwen in
het natraject bij sommigen voor een lagere respons kunnen hebben gezorgd. Dit
laatste Iegt extra nadruk op het volgen van een serieus en enthousiasmerend natraject
bij alle diensten.
Directie
Directie Huisvesting Renovatie en Facilitair
IIIIII
Informatie en CIO
Stafdiensten
Iota al

Tota • I
220
178
200
65
663

e • cons Illiniall
106
48%
121
68%
136
68%
51
78%
414
62%

De respons is bij Directie
Informatie en CIO en de Stafdiensten (ruim)
voldoende. Binnen de Directie Huisvesting Renovatie en Facilitair (HRF) is de respons
matig, maar voldoende om met enige voorzichtigheid en flexibiliteit te interpreteren.

Interpretatie van resultaten
In het vervoig van deze rapportage worden de resultaten van de Tweede Kamer vergeleken
met de score uit 2018 en de Nederlandse benchmark.
De gebruikte vragen hebben overwegend 5 antwoordmogelijkheden (score 1-5). Bij het
interpreteren van de resultaten staat een verschil van 0,3 of meer tussen de huidige score van
de Tweede Kamer en de vergelijkingsscore voor een betekenisvol verschil. Een verschil van 0,2
kan als indicatief verschil worden getypeerd. Alle scores die minder dan 0,2 afwijken van de
benchmark kunnen evenzeer door toeval worden veroorzaakt en kunnen daarom het beste als
een gelijke score geInterpreteerd worden. Bij percentages wordt een verschil van minimaal 5%
als betekenisvol verschil aangehouden.

Tip: lees de definities van de verschillende vragenlijstonderwerpen (bijv. `werkdruie) door
om een gevoel te krijgen van wat het betreffende onderwerp behelst.

0

• • Triple i
1 I Human Capital

5

3

Onderdeel Ongewenste Omgangsvormen
In de onderstaande grafieken staat beschreven hoe vaak de verschillende vormen van
ongewenste omgangsvormen bij de Tweede Kamer zijn gerapporteerd in het WBO,
vergeleken met de Nederlandse benchmark. Deze benchmark is afkomstig van de
Nationale Enquete Arbeidsomstandigheden (TNO, 2020; Voor discriminatie: 2019 en
bovendien zonder specificatie 'collega's/ anderen'). Met 'collega's' worden in de
onderstaande grafieken de ambtelijke collega's en leidinggevenden bedoeld. Met
'anderen' worden burgers, externen en kamerbewoners, niet zijnde ambtelijke
collega's, bedoeld.

Pesten - 18 personen

Bedreiging/ Agressie - 14 personen
17,5%

8,5%

7,2%

6,6%

2,7%
1.111
Door college's

4,6%

4,1%

3,6%

111
Door college's

III Mill
i "
Door anderen

NL

NL aTK 2018 ETK 2021

5,3%
2,7%
1,4%
11111 EMI.
Door anderen
2018 ■TK 2021

Discriminatie- 14 personen

Seksuele intimidatie - 7 personen

7,6%
4,6%
1,9% 1,2% 1,0%

4.3%
0,7% 0,5%

3,4%

101.101010 ••••••••••

Door college's

Door anderen
NL

NL .71( 2018 NU 2021

TK 2 8 01-K 2021

Uit de resultaten blijkt dat er binnen de ambtelijke organisatie van de Tweede Kamer
weinig en dus niet structureel sprake is van ongewenst gedrag. In alle gevallen is er
ten opzichte van 2018 van een dating sprake, die meestal klein is en voor
bedreiging/agressie zelfs groot.

• • • Triple i
• 1111 II Human Capital

18

16

Verschillen tussen Directies op ongewenste omgangsvormen
In de bijiagen staan alle uitsplitsingen voor ongewenste omgangsvormen (bijlage 1)
en het omgaan ermee (bijlage 2) weergegeven. Hieronder staan de belangrijkste
conclusies weergegeven.
Het aantal meldingen van ongewenste omgangsvormen verschilt per directie. Over
het algemeen zien we dat medewerkers van de Directie Huisvesting, Renovatie en
Facilitair meer melding maken van pesten en discriminatie dan hun collega's bij de
andere directies en men bij Stafdiensten ook hoger scoort op deze onderdelen. Op de
overige vormen van ongewenste omgangsvormen scoren alle directies ongeveer gelijk
(op een laag niveau), waarbij er bij Directie Griffier helemaal geen meldingen van
seksuele intimidatie zijn geweest.
Nergens zijn overigens scores gevonden die boven het Nederlandse gemiddelde
uitkomen. Pesten door collega's, discriminatie en seksuele intimidatie scoren bij HRF
wel rand het gemiddelde voor Nederland. Hier is het dus aan te raden om meer
aandacht te besteden aan omgangsvormen onder collega's.
Hieronder warden het aantal meldingen weergegeven in percentages per onderdeel
ten opzichte van het totaal aantal respondenten van dat onderdeel. Bij HRF hebben
106 respondenten deelgenomen, bij I&CIO 136, bij Directie Griffier 121 en bij
Stafdiensten 51. Houd er daarom rekening mee dat bijvoorbeeld een enkele melding
bij Stafdiensten correspondeert met 2%.
Bedreiging/ Agressie

Pesten

I
6,5%

3,7%
I
2,2% 2:% 1,041,
m

III
Door collega's

2,8%

2,2%

1
III 0,0% 0 , 0 %

Door anderen

as HRF 41800 orC,riffier •Stardiensten

3,9%

3,7%

2,2% 2,3%

0,8%.
2,0%

0,0% Ble%

i

Door collega's

Door anderen

• 14RF .18.00 erGriffiet saStardiensten

Seksuele intimidatie

Discriminatie

6,7%
3,9%
2,0%

1,9%

MI

0,7%
NM 0,0%.
Door collega's

0,9% 0,7%

am ami 0,0% 0,0%

■

Door anderen

Door collega's

• 14RS 11800 al Griffier •Stafdiensten

• • • Triple i
S I I

Human Capital

0,0%0,0%

Door anderen

asHRF •1800 tsGriffier •Stafdiensten

19

17

437

Tevredenheid met reactie
Van degenen die persoonlijk met ongewenste omgangsvormen te maken hebben
gehad geeft 30 tot 90% aan dat ook aan leidinggevende, vertrouwenspersoon of
professional (bedrijfsmaatschappelijk werker, bedrijfsarts) te hebben gemeld. Relatief
de meeste meldingen kwamen binnen over pesten en bedreiging/agressie (rond 85%)
en de minste over discriminatie en seksuele intimidatie (rond 35%). Bij deze laatste
twee categorieen valt bovendien op dat in zo'n 40% van de gevallen niets werd gedaan
door degene die het betrof.
Over het algemeen was men relatief ontevreden over de reactie van degene bij wie de
melding werd gedaan, varierend van rond 40% ontevreden bij pesten en bedreiging/
agressie tot 100% ontevreden bij seksuele intimidatie en discriminatie. Ten opzichte
van 2018 is men overigens wel meer tevreden met de omgang in de organisatie met
meldingen over pesten en bedreiging/agressie, maar minder tevreden met de omgang
met meldingen over discriminatie.

Bekendheid met beleid
Het overgrote deel van de ambtelijke medewerkers kent de gedragscodes (internet en
e-mailgebruik; sociale media; integriteit). Ongeveer een derde geeft ook aan te weten
wat er in de codes staat. De situatie is ten opzichte van 2018 op dit vlak weinig
veranderd. Ook de klokkenluidersregeling is onder velen bekend, net als de informatie
die op Plein 2 staat over ongewenste omgangsvormen. De bekendheid van deze beider
zaken is ook iets gestegen ten opzichte van 2018.
Als het gaat over waar men behoefte aan heeft in het kader van het omgaan met
ongewenste omgangsvormen, dan heeft men (nog steeds) de meeste behoefte aan
voorlichting over gedragscodes, regelingen en rechten en plichten. Aan training op de
thema's omgaan met agressie en omgaan met (integriteits-) dilemma's is minder
behoefte, hoewel er best een aantal klasjes te vullen zijn met geInteresseerden.
Het bestaan van de vertrouwenspersonen (resp. voor integriteit en ongewenste
omgangsvormen) is bij meer dan 90% van de respondenten bekend, wat een flinke
stijging is ten opzichte van 2018. Ook geeft een iets groter deel dan in 2018 aan van
hen gebruik te zullen maken als daar aanleiding voor is. De klachtencommissie
ongewenste omgangsvormen is ook in bekendheid gestegen. En ook hiervan zou
driekwart gebruik maken als er aanleiding voor is.

• • • Triple i
• I I Human Capital

20

18

437 1

Management Samenvatting
Werkbelevingsonderzoek 2021
In juni 2021 is — evenals in september 2018 — onder alle ambtelijke
medewerkers van de Tweede Kamer der Staten-Generaal een
werkbelevingsonderzoek uitgevoerd met een onderdeel
Werkbeleving en een onderdeel Ongewenste Omgangsvormen. De
respons was met 62% lager dan in 2018 (70/0), maar nog steeds
ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen.
Over het algemeen scoort de organisatie gunstiger dan in Nederland gebruikelijk is en
zijn er veel verbeteringen ten opzichte van 2018 waar te nemen. Dat geldt niet zozeer
voor zaken die de inhoud van het werk betreffen, die zijn over het algemeen niet of
nauwelijks veranderd, maar vooral voor de sociale situatie, organisatie en het
leiderschap.
Wat mentale energie betreft werken bij de Tweede Kamer meer bevlogen medewerkers
dan in Nederland te doen gebruikelijk is. Ten opzichte van 2018 is de mentale energie
heel licht verbeterd en is een stijging van 2% in bevlogenheid (van 21% naar 23%) en
een daling van 3% van burnoutklachten (van 9% naar 6%) te zien.
Ook worden ongewenste omgangsvormen minder gerapporteerd dan in Nederland
gebruikelijk is en is er van een lichte daling ten opzichte van 2018 sprake. Opvallend
is de grote daling van bedreiging/agressie door collega's van 7,2% in 2018 naar 2,7%
in 2021.
4.1.1

0,5

• • Triple i
I

I

Human Capital

21

19

437 1

Ongewenste omgangsvormen
Alle ongewenste omgangsvormen (bedreiging/agressie, pesten, discriminatie en
seksuele intimidatie) komen duidelijk minder voor dan in Nederland gebruikelijk is.
Bovendien is er overal een dating opgetreden ten opzichte van 2018. Het sterkst was
deze voor bedreiging/agressie door collega's. Daar staat tegenover dat diegenen die
melding hebben gemaakt van ongewenste omgangsvormen vaak ontevreden zijn over
de manier waarop daar door de organisatie mee is omgegaan.
Het voorkomen van ongewenste omgangsvormen verschilt overigens wel per directie,
al moeten deze verschillen gelet op de geringe percentages ook weer niet overdreven
worden. Opvallend is dat dat zowel pesten als discriminatie relatief vaak bij de Directie
Huisvesting, Renovatie en Facilitair voorkomt.
Het overgrote deel van de medewerkers is bekend met de gedragscode
omgangsvormen op de werkvloer en met het bestaan van vertrouwenspersonen. Met
name de bekendheid met het laatste is ten opzichte van 2018 sterk gestegen.

• • • Triple i
II

Human Capital

23

21

Bijlage I: Verdieping Ongewenste Omgamgsvormen
Pesten - bron en frequentie

20)8 - Burgers

,
19„,

202)- Externen

;17, ,fitrt •,arc
' ...,
, x4,-x•i-

2018 - EXtemen
2021- leidinggevenden

2018 - teidinggevenden
2021 - Kamerbewoners (niet-ambtelijk)

Va4xTOMON4tratiMitMrejaneffavell.M

2018 - Kamerbewoners (niet-arnbtelijk)

,„WANKMAKENNall...
MeanteraW

2021 - Kamerbewoners (ambtelijk) wagavomszmattwisammimm
20)8 - Kamerbewoners (ambtelijk)
*nee eja, enkele keer

vaak Ilia, zeer vaak

Pesten -Attie genomen?

Pesten -specificering
Belastend mat&a words irdemet 0
verspreid
11111 2
Spullen warden stukgenviakt,afgepakt of
verstopt
Het werken extra bemcei9cen o
onamgenaam maken

Besproken met een professional (BMW, BA) 11111.1

0

5

Gemeld bij de vertrouwenspersoon
6

11111111111111116..

Aangekaart bij mljn leidingsevende

13

Negeren of bilitengesloten warden door 1111111116
Erover gepraat met niet-karnerbewoners
a nderen op het week
12
.=
8
a

flauwe grappen

Eraser gepra at met kamerbewoners

9

13

ILEN
11111111116..

Heb de dader amgesproken 111M

Roddden

Is

10

Bespotten, beIashelik maken. kleineren

10

6

Niels gedaan

13

II 2021 I12018

• 202) *2018

Tevredenheid over de reactie van leiding, vertrouwenspersoon of professional na
genomen actie
2021
20)8

=leer ontevreden

• • • Triple i

• U I Human Capital

on tevreden wneutraal wtevreden .zeer tevred en

24

22

Discriminatie - bron en frequentie

2018 - Burgers

MSPSIVZSTZ%WSMitraMk%SiitMEMII4
gla3
ALiefd*Ziti.1111th

2021- Externen

V,MISMIUMMIM V-

2021 - Burgers

mee&
-vipmw-mmega
WkINAVATANAMMONNOMME11114
2018 - Leidinggevenden RICAVOlfaiWalfaiROMISMIttiONAMININNIII
2021 - Kamerbewoners (riiet-ambtelijk) igia.AA:3,SIAVI*14-11Frig
r r'• ';)t-rg -'70'Ntaffitafiniib
2018 - Kamerbewoners (niet-ambtelijk) rAt4M-MMTAiftkaf -.0.11111111114
2018 - Extemen

2o21- Leidinggeve nd en

2021 - Kamerbewoners (ambteli*) FIEVARUSSISFORMSIME

N1/111,

2018 - Kamerbewoners (ambtelijk)
knee ■ja, enkele keer kja,vaak

Discriminatie -Attie genomen?

Discriminatie -specificering

Besproken met een professional (BMW BA) 11160.
0

Vanwege mijn politieke over-ridging
Vanwege mijn handicap of chronisthe 2iN¢e WEE 3
Varwege mijn leeftijd
Vanwege mijn seksuele geaardhe id/ voorkeur

zeer vaak

Gemeld bij de vett rouwenspersoon
Aangekaart bij mijn leidinggevende 1 I I

I I I I I IIII r
iI 6

116

Erover gepraat met niet-kamerbewthers

Vanwege mijn geloofsovertuiging 111116...

Vanwege mijn geslacht

I
• •im 6

2
2

Erover gepraat met kamerbewoners

5

Varwege mijn huklskleur 11.1.1116.

2

6
4

I-leb de dader aangesproken 111111116.....

7

Hies gedaan

4
4

6
6

12021 12018

III 2021 • 2018

Tevredenheid over de reactie van leiding, vertrouwenspersoon of professional na
genomen actie

2021
2018
• zeer ontevreden rontevreden

• • • Triple i
a

I III

Human Capital

neutraal ratevreden sszeertevreden

25

23

Bedreiging/ Agressie - bron en frequentie
2021 - Burgers

11111111111111111•111111111111111111111111111111111111111111111111111111111,

2018 - Burgers 11.211111.11111111111
2011- Extemen 11111111111.111111111111111111111111111111111111.MMI

2018 - Extemen 111M11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111,
2021- Leidinggevenden 11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111.111111.
2018 Leidinnevenden 111111.1111/111111111111111111111111111111111111111111.11111111.1

2021 - Kamerbevoners (nlet-amble1111)
2018 - Kamerbewoners (niet-ambtelijk) 11111111.11111MIMMIIIIIIIIMM*.
2021 - Kamerbewoners (ambtelik)

aminsimmiminammummie,

2018 - Kamerbewoners (ambtelijk)
n nee 8 ja, enkele keer 1ja, vaak

Bedreiging/ Agressie -Actie genomen?

Bedreiging/ Agressie -specificering
Smitten

16 2

8esproken met een professional

Beichadfgen van eigendornmen 11111
.

4

Aangekaart bij mijn leidinggevende

Oceigen met geareld .114
manier, emotionele chatage

BA) Ram

Gemeld bij de vertrouwenspersoon °

Daadwerkeliik geweld

Onder dn.ik warden gezet op onaanvaantare

zeer vaak

(rover gepraat met niet-kamerbewoners

11111111111111..iming 17

Telefonische bedreiging, intimidatie d
scheiden

Erover gepraat met kanarbewoners

7
7

Heb de dada aangesproken

Bedreiging, intimidatie of schelden via social o
media
all 2
'Rate mails' of nare brieven e

4

1111116.=
1111116mamme 13

Him gedaan
2

• 2021 12018

7

12021 12018

Tevredenheid over de reactie van leiding, vertrouwenspersoon of professional na
genomen actie
2021
2018
■zeer on tevreden n on tevrede n

• • • Triple i
III

Human Capital

neutraal sxtevreden vszeertevreden

26

24

Seksuele intimidatie- bron en frequentie
2021 - Burgers

S1.06:4460:014*S111111111111116

2018 - Burgers
2021- Externen

2018 - Extemen gagSVENOVEOWSSMONMORMallill.

-

2021- Leidinggevenden

2018- Leidinggevenden gagagaiXAMMWWVIB
2021 - Kamerbewoners (Met-ambtelij1) regmoiamoo-gpaggq-

I

2018 - Kamerbewoners (niet-ambtelijk) anliNage-ggriMMTAWAVannfailliMMIs

movagovagay,k&'..f:•m4"..2018 - Kamerbewoners (ambtelijk) gsr
Th.
2021 - Kamerbewoners (ambteli)k)

tame

ja, enkete keer ■ ja, vaak oja, zeer vaak

Seksuele intimidatie -Attie genomen?

Seksuele intimidatie -specificering

Besproken met een professional (BMW, BA)

Torten van pornografie (cok via mail, etc)au
°

°

Gemeld bij de vertrouwenspersoon °

Verkrachting of aanranding au
°

Aangekaart bij mijn leidinggevende

2

Seksu toenadering
Erover gepraat met niet-kamerbewoners
Betasting

simailim

Seksueel getinte opmerkingen over mijn
uiterlip lichaam

4

tenser gepraat net kamerbewoners

4

3

Heb de darter aangesproken

3

Seksueel getintegrapjes

Niets gedaan

2

II 2021 12018

• 2021 •2018

Tevredenheid over de reactie van leiding, vertrouwenspersoon of professional na
genomen actie
2021

2018

rozeer antevreden • ontevreden

• • •• Triple i
1
$

Human Capital

neutraal satevreden stzeer tevred en

27

25

4371

Bijlage II Bekendheid met beleid
2018 - gedragscode Internet- en e-mailgebruik 111116611101100
2021 — gedragscode Internet- en e-rnallgebruik

37%

1111110111111111111111‘,

36%

2021 — gedragscode sociale media

amismanamiiim 31%

2 018 — gedragscode sociale media

ummaingasamigt 31%
Arlo

2 021 — gedragscode integriteit Ito

42%
39%

2018 - gedragscode integriteit
Illinooit van gehoord

oweet dat deze bestaat

Sweet water in de code staat

Informatie over ongewenste
omgangsvormen op Plein 2

lk weet wat er in de regeling staat

1k ken de nhoud van deze informatie
op Plein 2
Ik weet dat deze bestaat

Klokkenluidersregeling

50%

lk weet dat deze bestaat

67%

64%

War heb it nooft van gehoord

Daar heb & nook van gehoord

79%

12%

112021 is 2018

• 2021 at 2018

2018 - Bekend met bestaan van ...

2021 — Bekend met bestaan van ...

1111111WWWIS
.

de vertrouwenspersoon
integriteit

de vertrouwenspersoon de ldachterrommissie
origewenste
ongewenste
omgangsvormen
omgangsvanten

de vertrouwenspersoon
integriteit

a nee up

••
in Triple i
111 I

Human Capital

de vertrouwenspersoon de klachterrommissie
ongewenste
ongewenste
omgangswrinen
omgangs‘ormen
.nee wja

28

26

2018 - Zou je gebruik maken van ...

2021 — Zou je gebruik maken van

de vertrouwenspersoon de vertrouwenspersoon de klachtencommissie
integriteft
ongewenste
ongewenste
orngangs‘ormen
omgangssormen

de vertrouwenspersoon de vertrouwenspersoon de kladuencommissie
integriteit
ongewenste
ongewenste
omgangs%ormen
omgangsvormen

■nee uja

a nee Kija

2021 — Heb je behoefte aan

2018 - Heb je behoefte aan

training omgaan training omgaan training geven van voodichting over
met (integriteits-)
met agressie
feedback /je
gedragscodes,
dilemma's
uitspreken over
regelgeving,
zaken
rechten en plichten

training omgaan training ontgaan training geven van voodichting over
met (integriteits-)
met agressie
feedback /je
gedragscodes,
dilemma's
uitspreken over
regelgeving,
zaken
rechten en Often

■nee ja

■nee ja

•• 1 up• Triple i

Human Capital

29

27