Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

974
Vragen van het lid Kahraman en het lid Veldkamp (Nieuw Sociaal Contract)
aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie over de Turkse
militaire aanvallen in Syrië en Irak (ingezonden 4 januari 2024).
Antwoord van Minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken) en Minister
Ollongren (Defensie), mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
(ontvangen 7 februari 2024).
Vraag 1
Kent u de berichten over aanvallen van Turkije in Syrië en Irak in de
afgelopen jaren en recent nog op maandag 25 december 2023 (eerste
kerstdag)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat bij deze recente Turkse luchtaanvallen meerdere
burgerdoden en gewonden gevallen zijn?
Antwoord 2
In de periode 23 t/m 29 december 2023 hebben meerdere Turkse drone- en
luchtaanvallen in Syrië en Noord-Irak plaatsgevonden. De Turkse operaties
richtten zich tegen de Syrian Democratic Forces (SDF) en de Koerdische
Arbeiderspartij (PKK). Volgens verschillende openbare bronnen zijn hierbij
diverse SDF en PKK-strijders omgekomen. In openbare bronnen wordt
regelmatig melding gemaakt van burgerslachtoffers.
Vraag 3
Kunt u ook bevestigen dat er bij deze luchtaanvallen kritische burgerinfrastructuur als waterverdeelstations, elektriciteitscentrales en ziekenhuizen zijn
getroffen?2 Zijn dergelijke burgerdoelen vanuit internationaal recht gerechtvaardigde doelen?

1
2

ah-tk-20232024-974
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

https://www.reuters.com/investigates/special-report/iraq-turkey-airstrikes/
https://apnews.com/article/turkey-kurds-syria-iraq-pkk-airstrikes-00461f30fa00d0b3326143
7991650e3d

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het kabinet heeft niet eigenstandig kunnen verifiëren of bij de drone- en
luchtaanvallen kritieke civiele infrastructuur is getroffen. Wel staat vast dat
civiele infrastructuur (o.a. industrie) is beschadigd als gevolg van de
aanvallen. Het leefgebied van burgers in de grensstreek staat als gevolg van
de aanvallen onder druk.
Volgens het humanitair oorlogsrecht zijn militaire doelen uitsluitend die
objecten die naar hun aard, ligging, bestemming of gebruik een daadwerkelijke bijdrage tot de krijgsverrichtingen leveren en waarvan de gehele of
gedeeltelijke vernietiging, verovering of onbruikbaarmaking onder de
omstandigheden van dat moment een duidelijk militair voordeel oplevert.
Gezien het ontbreken van de benodigde informatie over de specifieke
omstandigheden en afwegingen van Turkije, is het zeer complex om een
oordeel te vormen over de naleving van het humanitair oorlogsrecht door
Turkije in deze situatie.
Vraag 4
Daar waar NAVO-lid Turkije stelt dat de luchtaanvallen legitieme militaire
(zelfverdediging)acties zijn tegen (terreur)dreigingen van de Koerdische
Arbeiderspartij (PKK) vanuit Syrië en Irak, in hoeverre zijn volgens u deze
Turkse claims gerechtvaardigd? Hoe verhoudt zich deze claim met de
structurele Westerse samenwerking met de Syrian Democratic Forces (SDF)
in de strijd tegen ISIS?
Antwoord 4
Het kabinet erkent de veiligheidszorgen van Turkije in de grensregio met
Syrië en Irak. Het land beroept zich op het recht van zelfverdediging en stelt
dat de operaties gericht zijn op het tegengaan van aanvallen van PKK en YPG
op Turks grondgebied. Daarbij stelt het kabinet voorop dat alle landen en dus
ook Turkije moeten handelen conform het internationaal recht, zodoende met
de aantoonbare inachtneming van de eisen van noodzakelijkheid en
proportionaliteit. Daarnaast is het van groot belang dat burgerslachtoffers
worden vermeden. Dit benadrukt het kabinet ook in gesprekken met de
Turkse autoriteiten.
Nederland blijft, evenals andere bondgenoten, ook met Turkije in gesprek
over de impact van de Turkse militaire acties in Noordoost Syrië op de
capaciteit van de SDF om ISIS te bestrijden en om detentiecentra en
vluchtelingenkampen waar Foreign Terrorist Fighters (FTFs) en hun familieleden zich bevinden te beveiligen.
Vraag 5
Gelet op het feit dat Amerikaanse militairen die gestationeerd zijn in Syrië,
een Turkse drone hebben neergehaald die zich te dicht bij de Amerikaanse
troepen bevond3, hoe voorkomen NAVO-leden dat ze tegenover elkaar komen
te staan in Syrië en Irak als Turkije deze aanvallen blijft uitvoeren?
Antwoord 5
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 voert Turkije operaties uit in
Noord-Irak en Syrië vanwege veiligheidszorgen in de grensregio.
Naar aanleiding van het neerhalen van de Turkse drone door de VS hebben
de Ministers van Defensie van de VS en Turkije beiden benadrukt dat nauwe
coördinatie in de regio van belang is. Nederland brengt de Turkse activiteiten,
het belang van aandacht voor mogelijke consequenties en het belang van
onderlinge coördinatie tussen Turkije en de bondgenoten regelmatig op in
bilaterale gesprekken met Turkije.
Vraag 6
Hebben deze militaire bombardementen door Turkije in Noord-Irak consequenties voor de Nederlandse militaire inzet voor de NAVO-missie in Irak
(NMI)?4 Hoe borgt Nederland dat onze militairen, die in het noorden van Irak
worden gestationeerd, geen slachtoffer worden van deze bombardementen?

3
4

https://www.theguardian.com/world/2023/oct/05/us-shoots-down-turkish-drone-syria
https://www.defensie.nl/onderwerpen/missie-in-irak-en-oost-syrie/militaire-bijdrage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Heeft Turkije contact met zijn NAVO-bondgenoten over deze bombardementen en worden ze vooraf gewaarschuwd?
Antwoord 6
De Turkse militaire operaties vinden plaats in het grensgebied van Turkije met
Noord-Irak. De Turkse militaire activiteiten hebben vooralsnog geen consequenties voor de Nederlandse militaire inzet voor de NMI. NMI is niet actief
in Noord-Irak.
Nederland heeft sinds de redeployment van de Force Protection eenheid die
ten behoeve van Operation Inherent Resolve (OIR) gestationeerd was in Erbil
nog enkele militairen gestationeerd op de bases van de Anti-ISIS Coalitie in
omgeving Erbil. De Nederlandse militairen in Erbil bevinden zich niet in het
gebied waar de Turkse operaties worden uitgevoerd. Het kabinet voorziet dan
ook geen consequenties voor de Nederlandse militairen ter plaatse.
Ten aanzien van Turkse contacten met NAVO-bondgenoten verwijs ik u naar
het antwoord op vragen 4 en 5.
Vraag 7
Zijn er in internationaal verband gesprekken met Turkije over deze militaire
aanvallen in deze twee landen, bijvoorbeeld in NAVO-verband? Kunt u
aangeven wat de houding is van Turkije in deze gesprekken?
Antwoord 7
De situatie in Noordoost Syrië en Irak is regelmatig onderwerp van gesprek in
verschillende internationale fora, waaronder de EU en de Anti-ISIS-coalitie.
Zorgen over de mogelijke gevolgen van deze militaire operaties worden
daarin besproken. In bilaterale gesprekken met de Turkse autoriteiten worden
de Turkse operaties in Noord-Irak en Syrië regelmatig besproken langs de
lijnen van het antwoorden op vraag 4 en 5. De Turkse militaire operaties zijn
binnen de NAVO geen onderwerp van gesprek.
Vraag 8
Aangezien de grootste instroom van asielzoekers in Nederland komt vanuit
Syrië (12.625 personen) en gelet op het feit dat Irak ook in de top 10 staat5,
kunt u duiden wat de bombardementen door Turkije in deze twee landen
voor impact hebben op de asielinstroom in Nederland vanuit deze landen?
Antwoord 8
Het valt niet te voorspellen wat de impact van de Turkse militaire operaties in
Noord-Irak en Syrië is op de asielinstroom in Nederland. De asielinstroom in
Nederland van personen met de Syrische en Iraakse nationaliteit in de
afgelopen jaren is niet direct te relateren aan de diverse geweldsincidenten in
Irak or Syrië.
Vraag 9
Op welke wijze zet Nederland zich in voor de minderheden in de gebieden
waar Turkije bombardementen uitvoert, zoals Jezidis en Arameeërs, Assyriërs
en Chaldeeërs, en voor leniging van de humanitaire nood in Syrië?
Antwoord 9
Het kabinet blijft zich inzetten voor de bescherming van kwetsbare minderheden in Noord-Irak, waaronder jezidi’s en christenen. Het kabinet doet dit door
deze gemeenschappen te ondersteunen met het streven naar gerechtigheid,
het verlenen van psychosociale en geestelijke hulp (MHPSS), en het bijdragen
aan een sociaaleconomisch toekomstperspectief.
De humanitaire noden in Syrië zijn zeer groot. Nederland is sinds aanvang
van het conflict een grote humanitaire donor in Syrië. Hulpbijdragen worden
ter beschikking gesteld via vaste kanalen, zoals de VN humanitaire fondsen
en de Dutch Relief Alliance. Nederland behoort tot de top-3 donoren van het
mondiale VN-noodhulpfonds Central Emergency Response Fund (CERF).

5

https://ind.nl/nl/documenten/12-2023/at-november-2023-hoofdrapport.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3