Het behandeltraject van jongeren
in LSG Rentray en LSG Rentray
Onderwijs
Stap 3 van het stapsgewijs toezicht op basis van
het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg

Instellingsrapport

Inspectie voor de Gezondheidszorg
Inspectie Jeugdzorg
Inspectie van het Onderwijs
Utrecht, oktober 2013

2

Samenvatting

De Inspectie Jeugdzorg doet stapsgewijs onderzoek naar de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg.
Vanaf 2009 heeft zij stap 1 van het stapsgewijze toezicht uitgevoerd. Dit was het toezicht op de
rechtspositie van jongeren in de jeugdzorgPLUS, omdat waar jongeren vergaand in hun rechten
kunnen worden beperkt, hun rechtspositie goed geregeld moet zijn.
Stap 2 werd uitgevoerd vanaf 2010 en is gericht op het leefklimaat van de jongeren, omdat een
goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde is voor hun behandeling en omdat in de
jeugdzorgPLUS jongeren tegen hun wil kunnen worden opgenomen. Samen met de Inspectie van het
Onderwijs heeft de inspectie bij stap 2 ook de samenwerking tussen instellingen en scholen
onderzocht, omdat onderwijs een essentieel onderdeel vormt van de dagprogrammering en van
groot belang is voor het perspectief van de jongeren.
Vanaf 2012 voeren de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie
van het Onderwijs stap 3 uit, gericht op het behandeltraject van de jongeren in de instelling en in
de bijbehorende school.
In dit rapport geven de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie
van het Onderwijs samen antwoord op de vraag in hoeverre de instelling en de school in staat zijn
om de jongeren een toereikend behandeltraject te bieden. Bij Rentray wordt het onderwijs binnen
de instelling verzorgd door LSG Rentray Onderwijs (voorheen de Suringarschool).
Eindoordeel
De inspecties oordelen dat de kwaliteit van het behandeltraject voor jongeren in de gesloten
groepen van LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs voldoende is.
LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs zorgen voor planmatigheid in de behandeling en het
onderwijs. Hiermee zijn de voorwaarden voor een toereikend behandeltraject gerealiseerd. Ook
leveren de instellingen zichtbaar inspanningen om de jongeren behandeling en scholing te bieden.
Voor de jongeren uit de regio Oost is dit met inzet van een trajectregisseur voor het traject dat na
afloop van de behandeling volgt. Dit geldt echter niet voor de jongeren uit de regio Zuid-West.
Voor deze jongeren zijn de voorwaarden voor een goede aansluiting met vervolgzorg vooral
afhankelijk van de inzet van individuele gezinsvoogden.
Verbetermaatregelen
De inspecties vinden het voor het perspectief van de jongeren van belang dat behandeling en
onderwijs direct starten na plaatsing van de jongeren. De inspecties verwachten dat LSG Rentray
en LSG Rentray Onderwijs binnen drie maanden zorgen dat de jongeren binnen enkele dagen na
binnenkomst naar school kunnen.
Daarnaast dient LSG Rentray ervoor te zorgen dat de trajectregie voor de jongeren uit de regio
Zuid-West in ieder geval van een vergelijkbare inzet en kwaliteit is als die voor de overige
jongeren.
De inspectie verzoekt het ministerie van VWS hierop toe te zien en een andere oplossing te zoeken
tot 2015 als LSG Rentray dit niet kan realiseren.

3

Nabeschouwing
De staatssecretaris van VWS heeft de trajectaanpak van de instellingen voor jeugdzorgPLUS
uitgewerkt in het ‘Beleidskader trajecten JeugdzorgPLUS ‘ en het ‘Pilotkader zorgtrajecten
JeugdzorgPLUS ‘ en er een trajectfinanciering aan verbonden. Uitgangspunt van de trajectbenadering
is dat instellingen voor jeugdzorgPLUS samenwerken met het onderwijs, terwijl instelling en school ook
samenwerken met ketenpartners om de aansluiting van de jongeren na de jeugdzorg PLUS goed te
laten verlopen.
Het toezicht vindt plaats in een periode dat instellingen landelijk nog bezig zijn met de uitvoering
van een pilot op het gebied van de trajectaanpak. Daarom willen de inspecties hieraan aandacht
geven in een nabeschouwing.
In 2012 startte het merendeel1 van de pilots trajectaanpak bij de jeugdzorgPLUS instellingen en de
scholen die daaraan zijn verbonden. De inspecties hebben bij hun toezicht naar de behandeling een
‘work in progress’ aangetroffen. Er is een adequate gedeelde visie, maar deze is nog niet volledig
geïmplementeerd. De beoordeling van de meeste criteria is bij Rentray voldoende. Dat wil niet
zeggen dat er geen verdieping en verdere uitwerking van de criteria mogelijk is. Daarvoor is meer
tijd nodig dan de tijd die de pilotfase tot nu toe bood.
Daarnaast hebben de inspecties geconstateerd dat er niet altijd sprake is van continuïteit van het
zorgtraject, waarbij de jongere zonder tijdverlies kan doorstromen naar de meest passend geachte
verblijfplaats en onderwijssituatie. Naast de instelling en de school spelen ook ketenpartners hier
een belangrijke rol. Juist ook op dit punt is nog tijd nodig zodat partijen elkaar steeds beter kunnen
vinden in de zorg en het onderwijs voor de jongeren. Scholen en instellingen waarnaar de jongeren
doorstromen, moeten hun verantwoordelijkheid gaan nemen. Partijen moeten elkaar erkennen als
ketenpartners en elkaars expertise vertrouwen. Voorwaarde is dat de contacten zijn gelegd en de
afspraken zijn gemaakt, dan is verdieping en verdere uitwerking mogelijk en nodig. In de landelijke
eindrapportage die de inspecties na afloop van hun toezicht zullen opstellen, zullen zij nader ingaan
op het probleem rond de continuïteit van de zorg en het onderwijs.

1

4

Bij een deel van de instellingen kwam de financiering voor de pilot pas in 2013 tot stand.

Inhoudsopgave
Samenvatting .................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Inleiding ........................................................................................................ 7
Hoofdstuk 2 Het behandeltraject in LSG Rentray .................................................................. 11
2.1

Planmatigheid .................................................................................................... 11

2.2

Perspectief ........................................................................................................ 14

2.3

Resultaat .......................................................................................................... 17

Hoofdstuk 3 Eindoordeel en nabeschouwing ........................................................................ 19
3.1

Eindoordeel ....................................................................................................... 19

3.2

Nabeschouwing .................................................................................................. 19

Bijlage 1 – Toetsingskader inspecties met de scores van instelling en school ............................. 21
Bijlage 2 – Het onderzoek van de inspecties ......................................................................... 25

5

6

Hoofdstuk 1

Inleiding

JeugdzorgPLUS is de naam die de zorgaanbieders zelf hebben gegeven aan de sinds 2008 nieuwe
vorm van gesloten jeugdzorg aan kinderen en jongeren met zeer zware gedragsproblemen. Met
deze naam geven zij aan dat de geslotenheid maar één van de aspecten is van de intensieve
behandeling die aan de zeer problematische jongeren wordt geboden.
Stapsgewijs toezicht op basis van het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg
In september 2008 heeft de MOgroep Jeugdzorg (inmiddels Jeugdzorg Nederland) het
Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg vastgesteld. Het Kwaliteitskader bevat veldnormen voor de
sector en is opgesteld door afgevaardigden van de aanbieders van jeugdzorgPLUS samen met de
betrokken inspecties; naast de Inspectie Jeugdzorg zijn dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg
en de Inspectie van het Onderwijs.
Een nieuwe vorm van zorg heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen. Dit was door de sector voorzien
en gepland in het Kwaliteitskader. Daarom staan in het Kwaliteitskader drie stadia waarin de
aanbieders van jeugdzorgPLUS moeten gaan voldoen aan deze normen. In navolging hiervan heeft
de Inspectie Jeugdzorg toezicht in drie stappen gepland. Zij noemt dit het stapsgewijze toezicht,
dat zij in 2008 op verzoek van de toenmalige minister voor Jeugd en Gezin is gestart bij alle
instellingen voor jeugdzorgPLUS en dat loopt tot en met 2013.
De Inspectie Jeugdzorg heeft in 2009 en 2010 stap 1 van het stapsgewijze toezicht uitgevoerd. Dit
was het toezicht op het thema Gesloten Leefomgeving in het Kwaliteitskader. Dit toezicht was
toegespitst op de rechtspositie van jongeren in de jeugdzorgPLUS, omdat waar jongeren vergaand in
hun rechten kunnen worden beperkt, hun rechtspositie goed geregeld moet zijn.
In 2010 en 2011 was de uitvoering van stap 2 van het stapsgewijze toezicht aan de beurt naar
normen uit de thema’s Opvoeding, Dagprogrammering en Personeel van het kwaliteitskader. De
Inspectie Jeugdzorg heeft dit toezicht toegespitst op het leefklimaat van de jongeren, omdat een
goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde is voor hun behandeling en omdat in de
jeugdzorgPLUS jongeren tegen hun wil kunnen worden opgenomen.
Samen met de Inspectie van het Onderwijs heeft de inspectie bij stap 2 ook de samenwerking
tussen instellingen en scholen onderzocht, omdat onderwijs een essentieel onderdeel vormt van de
dagprogrammering en van groot belang is voor het perspectief van de jongeren.
Stap 3 Behandeltraject van de jongere
In 2012 en 2013 komen de laatste thema’s uit het Kwaliteitskader aan de beurt. Deze thema’s,
Behandeling en Ketensamenwerking, zijn belangrijke thema’s in de trajectbenadering.
De staatssecretaris van VWS sloot hierop aan in het ‘Beleidskader trajecten Jeugdzorg PLUS ‘ van
13 april 2011 en in het ‘Pilotkader zorgtrajecten JeugdzorgPLUS ‘ van 20 december 2011 en verbond
er ook een trajectfinanciering aan. In 2012 startte het ministerie van VWS met het financieren van

7

de pilots. Een deel van de instellingen ontving de financiering in 2013. In deze pilots werken de
instellingen voor jeugdzorgPLUS uit hoe zij in trajecten willen werken.
De behandeling in een instelling voor jeugdzorgPLUS kan niet los gezien worden van een langer
durend traject dat erop gericht is de jongere weer succesvol te laten participeren in de
maatschappij. Dat betekent dat vanaf de start van de behandeling duidelijk moet zijn wat de
jongere en zijn gezin aan behandeling en begeleiding nodig hebben om zover te komen. Het gaat
om professionele individuele behandeling op basis van de behandelvraag of –behoefte van de
jongere. Onder individuele behandeling verstaan de inspecties meer dan een structuur op de
leefgroep. Bovendien hoort een individuele behandeling niet los te staan van de omgeving van de
jongere: van zijn leefgroep, zijn gezin en zijn school. Een goede uitwisseling tussen de behandeling
en die omgeving zorgt ervoor dat de behandeling effectief is.
De behandeling van de jongere moet worden vastgelegd in een plan, waarin ook is opgenomen hoe
de ouders en de school betrokken zijn bij de behandeling.
Uitgangspunt van de trajectbenadering is dat instellingen voor jeugdzorgPLUS samenwerken met het
onderwijs, de jeugd-GGZ, de zorg voor licht verstandelijk beperkte jongeren en collegajeugdzorginstellingen om jongeren perspectief te bieden op een succesvolle terugkeer in de
samenleving. In de trajectaanpak ligt de focus op wat jongeren nodig hebben. Wanneer een jongere
in een instelling voor jeugdzorgPLUS wordt geplaatst, wordt tijdens de behandeling al rekening
gehouden met het hele verdere traject en wordt bepaald welke behandeling in de jeugdzorgPLUS de
jongere nodig heeft opdat hij verder kan in het traject.
Waar nodig krijgen jongeren in hun behandeltraject na de behandeling in de jeugdzorgPLUS (intensief)
nog (lichtere vormen van) begeleiding en behandeling. Het is mogelijk dat de instelling voor
jeugdzorgPLUS nog enige tijd begeleiding biedt, maar de begeleiding kan ook aangeboden worden
door andere hulpverleners. Om de aansluiting goed te laten verlopen is samenwerking in de keten
belangrijk.
Trajectfinanciering houdt in dat niet meer iedere hulpverleningsfase apart geregisseerd en
gefinancierd wordt, maar het gehele traject vanaf jeugdzorgPLUS tot en met de uitstroom uit de
jeugdzorg.
De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie van het Onderwijs
voeren het toezicht stap 3 samen uit. De inspecties beoordelen aan de hand van een
toetsingskader of het behandeltraject toereikend is. De thema’s behandeling en
ketensamenwerking zijn in het toetsingskader uitgewerkt in de thema’s planmatigheid, perspectief
en resultaat.
Het toetsingskader dat de inspecties hanteren is een uitwerking van de normen uit het
Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg. De inspecties hebben deskundigen uit de wetenschap
geraadpleegd om te komen tot een toetsingskader met een aantal meetbare criteria dat zich richt
op een toereikend behandeltraject. Over de invulling van dit toetsingskader hebben de inspecties
vervolgens nauw overleg gehad met (vertegenwoordigers van) de instellingen en de scholen, zodat
het gaat om zoveel mogelijk gedeelde opvattingen over wat een toereikend behandeltraject is.

8

Dit rapport
De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie van het Onderwijs
geven in dit rapport antwoord op de vraag of de jongeren die verblijven in de gesloten groepen van
LSG Rentray Eefde een toereikend behandeltraject krijgen. Daarbij wordt ook aangegeven hoe ver
de instelling is met de uitvoering van de pilot ‘traject jeugdzorgPLUS’.
Over LSG Rentray
LSG Rentray Eefde heeft 95 behandelplaatsen, waarvan er sinds januari 2012 30 zijn gereserveerd
voor de regio Zuid-West (provincie Zuid-Holland en de stadregio’s Haaglanden en Rotterdam) en de
overige plaatsen voor de zorgregio Oost (de provincies Gelderland, Overijssel en Flevoland).
De leefgroepen zijn zowel ongemengd als gemengd. Tijdens het toezicht zijn er 24 jongeren uit de
regio Zuid-West en 71 jongeren uit de regio Oost. De 24 plekken voor jongeren uit de regio ZuidWest zijn op verzoek van het Ministerie van VWS, wegens plaatsgebrek in Zuid-West, beschikbaar
gesteld. In 2014 worden nog 15 plekken beschikbaar gesteld voor jongeren uit de regio Zuid-West.
Voor de periode daarna (2015) zijn geen nieuwe afspraken gemaakt voor de opvang van jongeren
uit een andere regio. Voor de jongeren uit de regio Oost is een trajectregisseur beschikbaar voor
het vervolgtraject. Voor de jongeren uit de regio Zuid-West is dit niet het geval.
Het onderwijs bij LSG Rentray in Eefde wordt verzorgd door LSG Rentray Onderwijs (voorheen de
Suringarschool). Op deze school kunnen jongeren een diploma of certificaten halen en worden ze
voorbereid op de arbeidsmarkt.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de bevindingen van de inspecties over het behandeltraject van de jongeren in
de instelling en de school die hebben geleid tot het oordeel.
Hoofdstuk 3 bevat het eindoordeel van de inspecties, de noodzakelijke verbetermaatregelen en een
nabeschouwing.
In bijlage 1 is het toetsingskader opgenomen. Hierin worden de thema’s beschreven waarop de
inspecties toetsen met de criteria (verwachtingen) en indicatoren (hoe meten de inspecties).
In bijlage 2 wordt de onderzoeksopzet van de inspecties beschreven.

9

10

Hoofdstuk 2

Het behandeltraject in LSG Rentray

In het onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de
Inspectie van het Onderwijs toetsen de inspecties het behandeltraject voor de jongeren aan de
hand van drie thema’s. De verwachtingen van de inspecties (criteria) staan in het toetsingskader,
dat in bijlage 1 is opgenomen. De criteria zijn uitgewerkt in indicatoren.
De thema’s zijn:
-

planmatigheid; omdat de behandeling vanuit een gezamenlijke visie en een gezamenlijke
planningscyclus moet plaatsvinden (uitgewerkt in drie criteria)

-

perspectief; omdat het perspectief van de jongere bepalend moet zijn voor de behandeling
en het gehele traject (uitgewerkt in zeven criteria)

-

resultaat; omdat de behandeling moet leiden tot resultaat en dit moet aansluiten op het
vervolg van het traject (uitgewerkt in twee criteria).

Dit hoofdstuk bevat drie paragrafen die gewijd zijn aan de drie thema’s.
Elke paragraaf bevat een tabel met de scores van de inspecties per criterium op een
tweepuntsschaal: ‘ja, voldoende’ of ‘nee, onvoldoende’. Wanneer enkele criteria niet voldoende
zijn, kan het behandeltraject nog wel als voldoende toereikend worden beoordeeld, maar dan zijn
verbetermaatregelen nodig, opdat de instelling bij alle criteria naar verwachting handelt. De wijze
van beoordelen staat toegelicht in het toetsingskader, in bijlage 1.

Criteria
Instelling en school hebben en hanteren gezamenlijk een adequate visie op de
behandeling en het onderwijs van de jongeren
Instelling en school organiseren gezamenlijk de behandeling cyclisch
Instelling en school organiseren adequate structurele samenwerking met
ketenpartners

Nee,
onvoldoende

Planmatigheid

Ja,
voldoende

2.1

√
√
√

11

Toelichting
LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs hebben en hanteren gezamenlijk een adequate
visie op de behandeling van jongeren “Samen naar een betekenisvol bestaan”
Eind 2012 heeft LSG Rentray een nieuwe strategische koers vastgesteld “Samen naar een
betekenisvol bestaan”. De nieuwe visie en missie zijn opgesteld na de toetreding van de
Zonnehuizen en samen met interne en externe partijen bepaald. Uit de strategische koers 2013:
“In 2013 zullen wij de organisatie zo inrichten dat kinderen en jongeren op hun weg naar
perspectief professionals tegenkomen die professioneel en resultaatgericht naast ze gaan staan en
hulp op maat bieden om het beoogde perspectief te bereiken. Waarbij leidinggevenden en
ondersteunende medewerkers naast de hulpverleners gaan staan om die, op hun beurt, optimaal te
faciliteren in hun werk. Zo zal iedereen dienstverlenend en professioneel een bijdrage kunnen
leveren aan het resultaat voor de kinderen en jongeren. Wij zullen de organisatie in 2013 opnieuw
vormgeven…… De organisatie zal bestaan uit vier hoofdonderdelen, te weten Weg naar het
Perspectief, Bouwstenen, Wonen en Opgroeien, Onderwijs en Arbeidstoeleiding”.
LSG Rentray is deze strategische koers vanaf 1 april 2013 aan het invoeren. 2013 is een
transformatiejaar om de nieuwe visie op behandeling en onderwijs/praktijk te implementeren.
LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs organiseren gezamenlijk de behandeling cyclisch
De instelling en de school hebben op niveau van de jongeren een behandelcyclus waarin de
gedragswetenschappers veelvuldig contact hebben met elkaar over de behandeling en hoe deze
gezamenlijk aangepakt kan worden. Voorafgaand aan en bij de totstandkoming van het trajectplan
is er onderling overleg naar aanleiding van het opnamegesprek en het zorgovereenkomstgesprek.
Op de dag van binnenkomst heeft de behandelcoördinator van de instelling een intakegesprek met
de jongere. De intake op school volgt zo spoedig mogelijk, maar dat kan enkele dagen duren.
Binnen twee weken volgt het zorgovereenkomstoverleg met de ouders, de gezinsvoogd en de
jongere. Afhankelijk van de noodzaak om een persoonlijkheidsonderzoek (PO) af te nemen is er
binnen zes tot tien weken een multidisciplinair overleg (MDO) waarbij instelling en school aanwezig
zijn en wordt vervolgens een trajectplan opgesteld. Dit is binnen acht of, in geval er een PO wordt
afgenomen, binnen twaalf weken gereed. Het Onderwijs Perspectief Plan (OPP) is er binnen zes
weken. De school geeft aan dat de verschillende start- en doorlooptijden van deze plannen een
knelpunt zijn. Het OPP bevat twee sociaal-emotionele doelen die de school en de instelling
gezamenlijk opstellen. Beide partijen kunnen nu in het digitale systeem SIRIUS hun informatie
geven en de informatie van de ander lezen.
Verder zijn er om het half jaar trajectbesprekingen, ook samen met de jongere, diens ouders en de
gezinsvoogd. De trajectregisseur is bij deze trajectbesprekingen de voorzitter.
LSG Rentray heeft de dagelijkse overdracht van jongeren van en naar de groep uitgebreid met het
zogenoemde 10-minutengesprek tussen de jongere, zijn groepsleider-mentor en zijn docentmentor. Op initiatief van ofwel de groepsleider ofwel de docent spreken ze eenmaal per twee
maanden samen met de jongere de stand van zaken door. Op deze manier is iedere betrokkene
goed op de hoogte van het verloop van het behandeltraject.

12

LSG Rentray monitort de uitkomsten van 40 zorgtrajecten. Daarnaast vullen de instellingen voor
jeugdzorgPLUS sinds 2012 de monitor jeugdzorgPLUS in. Hiermee verzamelen de instellingen voor
jeugdzorgPLUS gedurende een langere periode gegevens van en over de jongere om onder andere
zicht te krijgen op het resultaat van de begeleiding en de behandeling. De resultaten hiervan zijn
nog niet beschikbaar.
De school en de instelling organiseren de samenwerking met ketenpartners in de regio
Zuid-West niet structureel
LSG Rentray Eefde heeft op een adequate manier structurele samenwerking georganiseerd met
ketenpartners in de regio Oost. De samenwerking met de ketenpartners in de regio Zuid-West voor
vervolgzorg voor de jongeren uit die regio2 gaat niet via LSG Rentray, maar via de gezinsvoogden
van de jongeren. LSG Rentray heeft in de regio Zuid-West geen structurele samenwerking
georganiseerd. Om die reden beoordelen de inspecties het criterium als onvoldoende.
LSG Rentray werkt structureel samen met ketenpartners zoals GGZ Traverse en Ambiq
(specialistische zorg voor LVB-jongeren), Tactus verslavingszorg en verschillende therapeuten. Dit
zijn ketenpartners uit de regio waar de instelling gevestigd is. Tijdens de behandeling kunnen deze
ketenpartners worden ingezet voor de behandeling. Dit gebeurt onder regie van de
behandelcoördinatoren en kan voor alle jongeren, ongeacht uit welke regio zij komen, ingezet
worden. Daarbij wordt gedurende de behandeling informatie uitgewisseld tussen de ketenpartner
en LSG Rentray over de voortgang van de behandeling en waar nodig worden doelen en inzet van
ketenpartners bijgesteld. GGZ Traverse kan direct in SIRIUS informatie uitwisselen met LSG
Rentray. Er is structureel casuïstiek overleg met ketenpartners voor vervolgzorg in Twente en
Salland.
Als het gaat om het vervolgtraject dan is het de trajectregisseur die voor de jongeren uit de regio
Oost het voortgangsproces bewaakt en daarover contact onderhoudt met de ketenpartners. De
trajectregisseur werkt niet voor de jongeren uit Zuid-West. LSG Rentray maakt per jongere uit
Zuid-West de afspraak met diens gezinsvoogd dat deze het vervolgtraject regelt.

2

De opvang en behandeling van jongeren uit deze regio is een tijdelijke zaak, in 2013 gaat het om 24 jongeren

en in 2014 om 15 jongeren.

13

Criteria
Iedere jongere heeft een individueel trajectplan van instelling en school
gezamenlijk: één jongere, één leerling, één plan
Het trajectplan is voldoende gericht op perspectief
Het trajectplan van de jongere is gebaseerd op een analyse van de
problematiek en een hypothese voor de behandeling
Behandeling en onderwijs starten direct na de plaatsing van de jongere
De doelen van behandeling en onderwijs van de jongere uit het trajectplan
zijn SMART uitgewerkt
De jongere heeft voldoende zicht op de voortgang van zijn behandeling en
onderwijs
Instelling en school betrekken het gezinssysteem adequaat bij behandeling en
onderwijs (mits jongere van 16 jaar en ouder hiermee instemt)

Nee,
onvoldoende

Perspectief

Ja,
voldoende

2.2

√
√
√
√
√
√
√

Toelichting
Iedere jongere heeft een individueel trajectplan van LSG Rentray en LSG Rentray
Onderwijs gezamenlijk
Iedere jongere heeft binnen de acht of twaalf weken een individueel trajectplan. Dit plan wordt
door school en instelling gezamenlijk opgebouwd en opgesteld en is opgenomen in het digitale
systeem SIRIUS waarin beide kunnen werken. Het plan bevat zowel de doelen voor de behandeling
als voor het onderwijs. School en instelling formuleren samen twee gezamenlijke doelen. Deze
doelen worden verder concreet uitgewerkt in het plan voor de groep en in het Onderwijs
Perspectief Plan (OPP) dat de school binnen zes weken opstelt en dat onderdeel uitmaakt van het
trajectplan.

Het trajectplan is voldoende gericht op perspectief
Binnen twee weken na binnenkomst van de jongere is er een zorgovereenkomstoverleg met
jongere, ouders en gezinsvoogd waarin ook het uitstroomperspectief voor wat betreft wonen en
onderwijs/werk aan de orde komt. Onderwijs- en behandelperspectief worden vervolgens in de
zorgovereenkomst opgenomen en in de weken die volgen verder uitgelijnd. Tijdens het eerste
MDO, na zes of tien weken, wordt het perspectief geëvalueerd door instelling en school
gezamenlijk. School en instelling komen tot een gezamenlijk beeld, dat wordt besproken met de
jongere, de ouders en de gezinsvoogd, waarna het uiteindelijke perspectief wordt vastgesteld in
het trajectplan. Hierin staat in ieder geval de beoogde woonplek en het beoogde onderwijs/werk.
Op het gebied van vrije tijd wordt het perspectief volgens de behandelcoördinatoren niet altijd
ingevuld in het trajectplan. De behandelcoördinatoren maken daarbij onderscheid tussen een
uitstroomperspectief naar vervolgzorg of naar huis. In geval van vervolgzorg is aandacht voor
vrijetijdsbesteding meestal gegarandeerd alsook de begeleiding daarbij. Voor terug naar huis
vinden de behandelcoördinatoren het wel belangrijk dat de jongere een zinvolle vrijetijdsbesteding

14

heeft. De behandelcoördinatoren geven aan dat zij als het gaat om het regelen van een
vrijetijdsbesteding vooral ook een rol voor de ouders zien en dit met hen bespreken. De
trajectregisseurs hebben hierin ook een rol.
Op de groep is het zinvol invullen van de vrije tijd een belangrijk aandachtspunt waaraan in de
verschillende fases van de behandeling en bij verlof aandacht wordt besteed.
Het trajectplan van de jongere is gebaseerd op analyse van de problematiek en een
hypothese voor de behandeling
Als het dossier van eerdere hulpverlening er al is voordat de jongere start, maakt de
behandelcoördinator een analyse op grond van de informatie uit eerdere hulpverlening. Indien het
dossier er nog niet is, gebeurt dat zodra de informatie binnen is, dat wil zeggen binnen een paar
dagen na binnenkomst van de jongere. Daarnaast heeft de behandelcoördinator op de dag van
binnenkomst een gesprek met de jongere. Op grond van dit gesprek maakt hij een risicotaxatie en
voorlopig beeld van de jongere en bepaalt hij welke wettelijke beperkende maatregelen bij de
betreffende jongere mogen worden toegepast. De informatie wordt gedeeld met de
gedragswetenschapper van school, die later een nadere intake doet en met de groepsleiders van de
groep, zodat school en groepsleiders weten hoe de eerste dagen met de jongere om te gaan.
Vervolgens volgt binnen twee weken een zorgovereenkomstgesprek van gedragswetenschappers
van school en instelling met de jongere, de ouders en de gezinsvoogd. Tijdens dit gesprek worden
de zorgvragen geïnventariseerd en de problematiek besproken. Wanneer het beeld niet duidelijk is,
wordt in dit overleg besloten tot (persoonlijkheids)onderzoeken en/of nadere observatievragen. Bij
het zorgovereenkomstgesprek worden ook de wensen van jongere en ouders ten aanzien van het
uitstroomperspectief vastgelegd. In dit overleg kan ook worden bepaald welke behandeling al kan
starten in verband met het geformuleerde uitstroomperspectief dan wel of bijvoorbeeld al door
middel van verlof geoefend kan worden. Systeembegeleiding kan, maar wordt niet standaard
ingezet. Bij het MDO na zes tot tien weken komt alle informatie die tot dan verzameld is samen en
moet het duidelijk zijn of het in eerste instantie geformuleerde perspectief haalbaar is. Alle
informatie wordt in het MDO door instelling en school besproken en geanalyseerd en vervolgens
met ouders, jongere en gezinsvoogd besproken. Dit leidt tot een definitief trajectplan binnen acht
tot twaalf weken.
Onderwijs start niet direct na de plaatsing van een jongere
Het merendeel van de jongeren die de inspecties gesproken hebben, geeft aan dat het even duurde
voor ze naar school konden. LSG Rentray Onderwijs probeert zo snel mogelijk - binnen één of twee
weken - de jongeren op school te laten beginnen. De voorkeur is binnen enkele dagen, maar deze
periode is afhankelijk van de beschikbare informatie van de school van herkomst en de afname van
toetsen om het onderwijsniveau en de klas te bepalen. De orthopedagoog verzamelt eerst alle
informatie voordat een jongere geplaatst wordt. LSG Rentray Onderwijs neemt liever iets langer de
tijd dan dat de jongere binnen korte tijd naar een andere klas moet overstappen.
Het komt voor dat jongeren op de groep onderwijsmateriaal krijgen, omdat zij een maximaal
beveiligde omgeving nodig hebben.
Op de groep wordt direct gestart met algemene doelen en observatie. Na het zorgovereenkomstoverleg kunnen de doelen vaak al meer specifiek gemaakt worden.

15

De doelen zijn SMART3 uitgewerkt
De doelen die na evaluatie in het eerste MDO en na overleg met de jongere, ouders en gezinsvoogd
in het trajectplan worden geformuleerd, zijn gericht op het onderwijs, de behandeling in de
instelling en het gezinssysteem. De doelen worden niet te specifiek geformuleerd, omdat ze voor
zowel school als instelling hanteerbaar moeten zijn. Op de groep en op school worden de doelen
vervolgens weer uitgewerkt in subdoelen op maat, die wel SMART zijn.
Behandelcoördinatoren geven aan dat het perspectief snel helder is en ook de termijn waarbinnen
doelen gerealiseerd moeten zijn om verder te kunnen. Er wordt gericht gewerkt. De focus ligt op de
doelen die nodig zijn om verder te kunnen in het traject. Welke doelen dat zijn, hangt af van het
perspectief. Als een jongere naar kamertraining gaat, zijn bepaalde competenties nodig die niet
altijd nodig zijn als een jongere naar huis gaat. De behandelcoördinatoren houden het aantal
doelen beperkt omdat het ook haalbaar moet zijn. De tijd van verblijf vinden de
behandelcoördinatoren kort als ze in aanmerking nemen welke problematiek de jongeren vaak
hebben.
De jongere heeft voldoende zicht op de voortgang van zijn behandeling en onderwijs
Alle jongeren weten wanneer hun machtiging verloopt en het is voor bijna alle jongeren duidelijk
waar ze concreet naartoe gaan na hun verblijf bij LSG Rentray. De meeste jongeren die de
inspectie gesproken heeft, vinden dat zij vanaf de intake kunnen meepraten over de behandeling
en het onderwijs en geven aan dat er daarbij ook naar hen geluisterd wordt. Wekelijks bespreken
de jongeren met hun mentor of en in hoeverre zij vooruitgaan. Tweemaandelijks vinden
tienminutengesprekken plaats tussen de jongere, de mentor van de groep en de mentor van
school. Daarnaast praten de jongeren mee in de bijeenkomsten waarin het trajectplan wordt
opgesteld en geëvalueerd.
LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs betrekken het gezinssysteem voldoende bij de
behandeling en het onderwijs
Ouders worden actief betrokken bij het tot stand komen van de zorgovereenkomst en het
trajectplan en bij de evaluaties. Voor de jongeren uit de regio Oost houdt de trajectregisseur
contact met de ouders over het hele traject. De trajectregisseur is al bij de intake betrokken. De
ouders met wie de inspecties gesproken hebben zijn vooral erg tevreden over de trajectregisseur.
Het contact met de ouders uit de regio Zuid-West wordt onderhouden door de behandelcoördinator
van de jongere.
De ouders kunnen contact opnemen met de groepsleiding wanneer ze vragen hebben. Over zaken
als het verloop van het verlof is regelmatig, standaard contact. Ook met de school is regelmatig
contact. Er is een rondleiding en een bespreking op school bij de start van de behandeling. De
docenten bellen de ouders over het OPP en geven uitleg. Na een leerling-bespreking waarbij de
docent, de behandelcoördinator, de gedragswetenschapper, de zorgcoördinator en de
orthopedagoog de ontwikkeling en de vorderingen bespreken, neemt de mentor van school contact
op met de ouders.

3

Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden

16

Criteria
De individuele jongere krijgt de behandeling die en het onderwijs dat leidt tot
het beoogde resultaat
Instelling en school zorgen voor continuïteit in behandeling en onderwijs in de
keten

Nee,
onvoldoende

Resultaat

Ja,
voldoende

2.3

√
√

Toelichting
De individuele jongere krijgt de behandeling die en het onderwijs dat leidt tot het
beoogde resultaat
Door de gezamenlijke besprekingen, zoals de leerlingbesprekingen en evaluaties, is er voldoende
zicht op de voortgang. Daarnaast wordt het OPP aan het eind van het schooljaar geëvalueerd.
Vanaf het eind van het OPP tot twee jaar na vertrek monitort de uitstroomcoördinator de
ontwikkelingen van de jongere. Docenten verwachten een terugkoppeling indien het misgaat op de
nieuwe school.
Er wordt nauwlettend gekeken of de jongere door kan naar de volgende fase en uiteindelijk
voldoende klaar is om uit te stromen. Aan het eind van het traject vindt een afsluitend gesprek
plaats waar onder andere de ouders bij aanwezig zijn. In dit eindverslag staat in hoeverre de
doelen zijn behaald en waarnaar de jongere doorstroomt. Volgens de instelling haalt een belangrijk
percentage van de jongeren de doelen die nodig zijn om de vervolgstap te maken. De jongeren die
al bijna 18 jaar zijn wanneer zij bij Rentray starten, vormen een moeilijk te motiveren groep, die
minder vooruitgang boekt.
De trajecten worden korter en er zijn minder verlengingen van de gesloten maatregelen. De
insteek van de zorg is veranderd. Het perspectief is er, overeenkomstig de wens van jongere en
ouders, vaker op gericht dat de jongere weer naar huis gaat. Nu LSG Rentray ook jongeren met
een LVB-problematiek opneemt, valt op dat deze jongeren vaak meer tijd nodig hebben dan ze
volgens de machtiging krijgen. Die jongeren hebben nog wel eens een terugval na uitstroom en
komen in dat geval vaak terug naar LSG Rentray. Voor de jongeren geldt dat zij kunnen terugkeren
wanneer het op de vervolgplek nog niet gaat. Om ervoor te zorgen dat jongeren minder vaak terug
komen zijn de contacten met de vervolgsetting geïntensiveerd.

LSG Rentray zorgt onvoldoende voor continuïteit in behandeling van jongeren uit de
regio Zuid-West
De trajectregisseurs werken niet aan het vervolgtraject voor de 24 jongeren uit de regio Zuid-West
die bij LSG Rentray hun behandeling krijgen. De jongeren uit deze regio zijn aangewezen op de

17

inspanningen die hun gezinsvoogd hiervoor wil en kan verrichten. Die zijn nogal verschillend per
gezinsvoogd. Voor de 24 jongeren uit de regio Zuid-West moeten anderen dan LSG Rentray zorgen
voor de continuïteit in wonen en zorg. LSG Rentray heeft niet geborgd dat de kwaliteit van de inzet
voor continuïteit in behandeling voor deze jongeren vergelijkbaar is met die van de
trajectregisseurs. Om deze reden beoordelen de inspecties dit criterium als onvoldoende.
Voor de overige jongeren spelen de trajectregisseurs van LSG Rentray een belangrijke rol in het
regelen van een vloeiende aansluiting met de vervolgzorg. De trajectregisseurs gaan aan de slag
met de beoogde vervolgverblijfplaats en blijven na afloop van de behandeling nog zes maanden
volgen hoe het gaat. Het perspectief van de jongere is snel duidelijk. Als het perspectief
vervolgzorg is, moet de jongere daar direct voor worden ingeschreven. Soms is het lastig door
wachtlijsten, maar het lukt de trajectregisseurs meestal wel. De trajectregisseurs participeren in
een zorgtafeloverleg over moeilijke casussen en doen ook mee aan een pilot waarin Rentray bij
wijze van preventie wordt geconsulteerd over problematische jongeren met als doel handvatten te
geven zodat zij binnen de reguliere zorg kunnen blijven en niet hoeven doorstromen naar
jeugdzorgPLUS.
De uitstroomcoördinator van school regelt de vervolgplekken in het onderwijs wel voor alle
jongeren die bij LSG Rentray behandeld worden. Doorstroming naar het speciaal onderwijs lukt
meestal goed, naar regulier onderwijs is het moeilijker. Niet elke school neemt de jongeren aan,
soms worden er te hoge eisen aan de jongere gesteld. LSG Rentray Onderwijs heeft een
functionaris aangesteld om de jongeren te kunnen volgen op hun vervolgschool. Dat er maar een
paar instroommomenten zijn in het reguliere onderwijs is niet goed voor deze jongeren; ze raken
uit hun schoolritme en er is een risico dat ze terugvallen. Zeker wanneer jongeren nog niet kunnen
instromen in het vervolgonderwijs vinden de trajectregisseurs een goede dagbesteding heel
belangrijk; ze zoeken met de jongeren naar een hobby, een baantje en/of vrijwilligerswerk.

18

Hoofdstuk 3

Eindoordeel en nabeschouwing

In dit hoofdstuk oordelen de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de
Inspectie van het Onderwijs in hoeverre instelling en school in staat zijn een toereikend
behandeltraject aan de jongeren te bieden.
Dit hoofdstuk bevat twee paragrafen. In paragraaf 3.1 staan het eindoordeel van de inspecties en
de verbetermaatregelen. Paragraaf 3.2 bevat een nabeschouwing van de inspecties over het
toezicht.

3.1

Eindoordeel

Eindoordeel
De inspecties beoordelen 9 van de 12 criteria als voldoende en komen daarmee tot het eindoordeel
dat de kwaliteit van het behandeltraject voor jongeren in de gesloten groepen van LSG Rentray en
LSG Rentray Onderwijs voldoende is.
LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs zorgen voor planmatigheid in de behandeling en het
onderwijs. Hiermee zijn de voorwaarden voor een toereikend behandeltraject gerealiseerd. Ook
leveren de instellingen zichtbaar inspanningen om de jongeren behandeling en scholing te bieden.
Voor de jongeren uit de regio Oost is dit met inzet van een trajectregisseur voor het traject dat na
afloop van de behandeling volgt. Dit geldt echter niet voor de jongeren uit de regio Zuid-West.
Voor deze jongeren zijn de voorwaarden voor een goede aansluiting met vervolgzorg vooral
afhankelijk van de inzet van individuele gezinsvoogden.
Verbetermaatregelen
De inspecties vinden het voor het perspectief van de jongeren van belang dat behandeling en
onderwijs direct starten na plaatsing van de jongeren. De inspecties verwachten dat LSG Rentray
en LSG Rentray Onderwijs binnen drie maanden zorgen dat de jongeren binnen enkele dagen na
binnenkomst naar school kunnen.
Daarnaast dient LSG Rentray ervoor te zorgen dat het organiseren van vervolgzorg voor de
jongeren uit de regio Zuid-West in ieder geval van een vergelijkbare inzet en kwaliteit is als die
voor de overige jongeren.
De inspectie verzoekt het ministerie van VWS hierop toe te zien en een andere oplossing tot 2015
te zoeken wanneer LSG Rentray dit niet kan realiseren.

3.2

Nabeschouwing

Aangezien het toezicht plaatsvindt in een periode dat instellingen landelijk nog bezig zijn met de
uitvoering van een pilot op het gebied van de trajectaanpak, willen de inspecties hieraan aandacht
geven in deze nabeschouwing.

19

In 2012 startte het merendeel4 van de pilots trajectaanpak bij de jeugdzorgPLUS instellingen en de
scholen die daaraan zijn verbonden. Ook LSG Rentray en LSG Rentray Onderwijs zijn in 2012 met
de pilot gestart. De inspecties hebben bij hun toezicht naar de behandeling een ‘work in progress’
aangetroffen. Er is een adequate gedeelde visie. Zoals aangegeven is de beoordeling van de
meeste criteria bij LSG Rentray voldoende. Dat wil niet zeggen dat er geen verdieping en verdere
uitwerking tussen onderwijs en behandeling mogelijk is. Daarvoor is meer tijd nodig dan de tijd die
de pilotfase tot nu toe bood.
Daarnaast hebben de inspecties geconstateerd dat er niet altijd sprake is van continuïteit van het
zorgtraject, waarbij de jongere zonder tijdverlies kan doorstromen naar de meest passend geachte
verblijfplaats en onderwijssituatie. Naast de instelling en de school spelen ook ketenpartners hier
een belangrijke rol. Voorzieningen die de jongeren een woonplek zouden kunnen bieden, zijn nog
niet altijd bereid om hen te accepteren. Hetzelfde geldt voor scholen. Juist ook op dit punt is nog
tijd nodig zodat partijen elkaar steeds beter kunnen vinden in de zorg en het onderwijs voor de
jongeren. Scholen en instellingen waarnaar de jongeren doorstromen, moeten hun
verantwoordelijkheid gaan nemen. Partijen moeten elkaar erkennen als ketenpartners en elkaars
expertise vertrouwen. Voorwaarde is dat de contacten zijn gelegd en de afspraken zijn gemaakt,
dan is verdieping en verdere uitwerking mogelijk en nodig. In de landelijke eindrapportage die de
inspecties na afloop van hun toezicht zullen opstellen, zullen zij nader ingaan op het probleem rond
de continuïteit van de zorg en het onderwijs.

4

Bij een deel van de instellingen kwam de financiering voor de pilot pas in 2013 tot stand.

20

Bijlage 1 – Toetsingskader inspecties met de scores van instelling en school

Wijze van beoordelen
De inspecties formuleren hun verwachtingen per thema in criteria met bijbehorende indicatoren. De inspecties beoordelen per indicator met voldoende of
onvoldoende. Bij elk thema moet het volgende minimale aantal criteria voldoende zijn om over de gehele toets als voldoende beoordeeld te worden:
-

in thema ‘planmatigheid’ minimaal 2 criteria,

-

in thema ’ perspectief’ minimaal 4 criteria,

-

in thema ‘resultaat’ minimaal 1 criterium.

Tegelijkertijd mogen in totaal maximaal drie criteria onvoldoende zijn voor een eindoordeel voldoende.
De inspecties weten dat de trajectbenadering in 2012-2013 nieuw is voor de instellingen.
De inspecties verwachten dan ook niet dat het thema ‘planmatigheid’ volledig operationeel is. In de waardering van de indicatoren zullen de inspecties
onderscheid maken. De indicatoren die cursief zijn aangegeven, moeten operationeel zijn. De indicatoren die niet cursief zijn beoordelen de inspecties als
voldoende wanneer duidelijk wordt in het toezicht dat er een start is gemaakt door de instelling. Dat wil zeggen: er is een beleidsdocument, er is een
verantwoordelijke en er is sprake van een begin van implementatie.
De inspecties verwachten dat het thema ‘perspectief’ volledig operationeel is. Zij verwachten dat het thema ‘resultaat’ eveneens volledig operationeel is,
maar hierbij tekenen zij aan dat zij het als voldoende beoordelen als de instellingen en de scholen zichtbaar inspanningen laten zien in het netwerk.
Toelichting op het toetsingskader: leeswijzer
De thema’s van het onderzoek staan telkens boven de criteria, indicatoren en bronnen van dat thema.
In de eerste kolom staan de criteria (normen) geformuleerd aan de hand waarvan de inspecties het handelen van de instellingen beoordelen. In de
criteria staat wanneer de inspecties het goed vinden. In de tweede kolom zijn de indicatoren benoemd aan de hand waarvan de inspecties nagaan in
hoeverre aan de criteria wordt voldaan. In de indicatoren staat dus waaraan de inspecties kunnen zien in hoeverre aan de criteria wordt voldaan.
In de derde kolom staat welke onderzoeksbronnen de inspecties gebruiken.
In de laatste kolom hebben de inspecties de scores van instelling en school toegevoegd. Een √ betekent voldoende voor die indicator.

21

Planmatigheid
in behandeling en onderwijs
Voorwaarden voor een toereikend behandeltraject zijn gerealiseerd
Criteria
Wanneer is het goed?

Indicatoren
Waar zien we dat aan?

Instelling en school hebben
en hanteren gezamenlijk
een adequate visie op de
behandeling en het
onderwijs van de jongeren

Er is een gezamenlijk beleidsdocument van de school en de instelling met daarin:
 afspraken over doelen gericht op het traject van de jongeren
 afspraken over behandeling en onderwijs
 afspraken over een overlegstructuur op alle niveaus
 afspraken over verantwoordelijkheden en bevoegdheden

Instelling en school
organiseren gezamenlijk de
behandeling cyclisch en
handelen overeenkomstig

Instelling en school hebben een gezamenlijke behandelcyclus voor jongeren vastgesteld (pdca):
 op individueel niveau jongere, met daarin:
o registratie (plannen, meten van resultaat)
o analyse en evaluatie
o verbetering en aanpassing
 op organisatieniveau, met daarin:
o resultaten van de behandeling en het onderwijs
o analyse en evaluatie
o verbetering en aanpassing
o resultaten langere termijn (minimaal 0.5 jaar)

Instelling en school
organiseren adequate
structurele samenwerking
met ketenpartners

Er is structurele samenwerking met ketenpartners op individueel niveau jongere:
 er is overeenstemming over te bereiken doelen
 er is overeenstemming over informatie uitwisseling
 afspraken worden geëvalueerd en zo nodig bijgesteld
Er is structurele samenwerking met ketenpartners op organisatieniveau, er zijn:
 afspraken met BJZ en instellingen voor jeugdzorg
 afspraken met extramurale behandelaars (LVB-zorg, GGZ-zorg, verslavingszorg)
 afspraken met toeleverende scholen en vervolgscholen (V(S)O, ROC)
 afspraken met arbeidsbureau/werkvoorziening

22

Perspectief
De individuele jongere krijgt behandeling en onderwijs gericht op zijn perspectief
Criteria
Wanneer is het goed?

Indicatoren
Waar zien we dat aan?

Iedere jongere heeft een
individueel trajectplan van
instelling en school
gezamenlijk: één jongere,
één leerling, één plan

Er is een fysiek individueel plan per jongere van school en instelling samen

Het trajectplan is voldoende
gericht op perspectief

Het plan stuurt minimaal aan op het realiseren van:
 een verblijfplaats
 een plaats in het onderwijs en/of werk
 vrijetijdsbesteding
 verbetering van het gedrag (bijv.wegnemen van verslaving, afhankelijkheid, criminaliteit)

Het trajectplan van de
jongere is gebaseerd op
analyse van de
problematiek en een
hypothese voor de
behandeling

Het trajectplan is gebaseerd op:
 een gezamenlijke intake
 een gezamenlijke analyse van de problematiek
 een werkhypothese voor de behandeling
 de jongere en het (gezins)systeem

Behandeling en onderwijs
starten direct na de
plaatsing van de jongere

De jongere start uiterlijk op de 2e werkdag na de plaatsing met onderwijs

De doelen van behandeling
en onderwijs van de jongere
uit het trajectplan zijn
SMART uitgewerkt

Doelen zijn:
 specifiek
 meetbaar
 acceptabel
 realistisch
 tijdgebonden
(kleine stappen, gekoppeld aan interventie)

De jongere heeft voldoende
zicht op de voortgang van
zijn behandeling en

De jongere weet:
aan welke doelen hij moet werken
hoe lang hij nog in de jeugdzorg+ zit (of: aflopen machtiging)

Werkhypothese behandeling is binnen 2 weken na plaatsing beschikbaar

23

onderwijs

waar hij na verblijf binnen de instelling naar toe gaat
hoe de voortgang is van behandeling/onderwijs
(aandachtspunt: plan in de taal van de jongere)
Besluiten over behandeling/onderwijs worden altijd in samenspraak met jongere gemaakt:
 de jongere is aanwezig bij trajectplanbesprekingen

Instelling en school
betrekken het
gezinssysteem
adequaat bij behandeling en
onderwijs

Ouders/wettelijke vertegenwoordigers worden in de gelegenheid gesteld om aanwezig te zijn bij besprekingen
Ouders/wettelijke vertegenwoordigers worden in de gelegenheid gesteld om mee te beslissen over
behandeling/onderwijs

(mits jongere van 16 jaar
en ouder hiermee instemt)

Resultaat
Behandeling jongere en scholing leerling hebben resultaat
Criteria
Wanneer is het goed?
De individuele jongere krijgt
de behandeling die en het
onderwijs dat leidt tot het
beoogde resultaat

Indicatoren
Waar zien we dat aan?
De uitstromende jongere heeft de behandeldoelen behaald
De uitstromende jongere heeft de onderwijsdoelen behaald
De vervolgwoonsituatie sluit aan bij de uitstroomsituatie van de jongere
Het vervolgonderwijs sluit aan bij de uitstroomsituatie van de jongere

Instelling en school zorgen
voor continuïteit in
behandeling en onderwijs in
de keten

De jongere kan zonder tijdverlies door naar de volgende woon/behandelsituatie (doorgaande zorglijnen)
De jongere kan zonder tijdverlies door naar het volgende onderwijs/dagbestedingsprogramma
(doorgaande leerlijnen)
De instelling en de school weten na uitstroom waar de jongeren wonen en werken/leren
Er is zo nodig vervolgzorg op maat gerealiseerd voor het gezin, om te zorgen voor continuïteit

24

Bijlage 2 – Het onderzoek van de inspecties

Vraagstelling
De inspecties hebben de volgende vraagstelling voor het onderzoek geformuleerd:
Krijgen de jongeren een toereikend behandeltraject in de instellingen en scholen voor
jeugdzorgPLUS?

Toetsingskader
De verwachtingen van de inspecties in het toetsingskader zijn gebaseerd op de in 2008
ontwikkelde ‘veldnormen’, het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg. Omdat het deels open normen
betreft, hebben de inspecties zich laten inspireren door:
het boek “JeugdzorgPlus Trajectzorg voor jeugdigen met ernstige gedragsproblemen. Een
quick scan van de literatuur”5;
een bijeenkomst met deskundigen uit de wetenschap in april 2012 om te bepalen wat de
belangrijkste thema’s en criteria (en indicatoren) zijn;
een werkbijeenkomst waarvoor alle instellingen en scholen zijn uitgenodigd in mei 2012
om de indicatoren te bepalen en nader in te vullen tot ‘waaraan zie je dit in de praktijk’.
Tot slot zijn in september 2012 vertegenwoordigers van instellingen en scholen uitgenodigd om te
reageren op het toetsingskader en de daarin opgenomen paragraaf ‘wijze van beoordelen’.
Toen de inspecties na de drie raadplegingen het toetsingskader hadden vastgesteld, ontwikkelden
zij de instrumenten voor het toezicht. In een pilot in november 2012 zijn het toetsingskader en de
instrumenten getest en waar nodig aangepast. Daarna volgde uitvoering van het
praktijkonderzoek in de instellingen en scholen.
Uitvoering toezicht
De inspecties voeren het toezicht uit in 2013 bij alle bestaande instellingen en interne scholen voor
jeugdzorgPLUS waar het toezicht stap 1 en stap 2 is afgerond. Bij instellingen met meerdere
vestigingen beperken de inspecties zich in principe tot uitvoering van het praktijkonderzoek in één
vestiging, tenzij een instelling in een vestiging een van de bezochte vestiging afwijkende
behandelaanpak heeft ingericht, bijvoorbeeld voor een specifieke doelgroep; in dit laatste geval
bezoeken de inspecties ook de vestiging met de afwijkende behandelaanpak. Is hiervan geen
sprake, dan streven de inspecties naar toetsing van die vestiging die zij in stap 2 niet bezocht
hebben.
Het onderzoek per instelling en school bestaat uit een analyse van documenten en een
praktijktoets. Dit onderzoek duurt per instelling en school anderhalve dag.

5

Onder redactie van Leonieke Boendermaker, 2011.

25

Er zit een vaste volgorde in het onderzoek:
1.

presentatie van instelling en school waarin zij aangeven hoe zij de trajectaanpak
georganiseerd hebben, met aandacht voor de thema’s uit het toetsingskader; beleid is ter
inzage aanwezig;

2.

analyse cliënten-/leerlingendossiers, toegelicht door gedragswetenschapper en/of behandelaar
instelling en school;

3.

interviewcarrousel met jongeren (twee rondes, totaal 14 tot 20 jongeren);

4.

interview met trajectbegeleiders/-regisseurs instelling en school;

5.

interviews met groepsleiders/mentoren en leraren/mentoren (vier maal);

6.

gesprekken met ouders;

7.

onderzoek dossiers jongeren/leerlingen;

8.

terugkoppeling aan de (locatie)directie.

De inspecties selecteren tijdens het onderzoek zelf de dossiers. De medewerkers, ouders en
jongeren worden door de instelling en de school geselecteerd.
Rapportage
De gezamenlijke inspecties maken voor elke instelling en interne school een rapportage van het
onderzoek. In deze rapportage spreken de inspecties op basis van de bevindingen in de instelling
en in de school hun oordeel uit.
De inspecties vragen elke instelling en school of het conceptrapport feitelijke onjuistheden bevat.
Na verwerking van de reacties van de instellingen en scholen stellen de inspecties de rapportages
vast. In het vastgestelde rapport nemen de inspecties de verbetermaatregelen op die zij verlangen
als de kwaliteit in instelling en/of school tekort schiet.
Als de inspecties de rapportages hebben vastgesteld, bieden zij deze aan aan de staatssecretaris
van VWS en aan de instellingen en scholen zelf. De inspecties plaatsen de vastgestelde rapporten
op hun websites.
De inspecties schrijven na het toezicht stap 3 een geaggregeerd rapport (het slotbericht) over de
resultaten van het toezicht stap 3 dat zij aanbieden aan de staatssecretaris van VWS, de minister
van VWS en de minister van OC&W.
Hertoetsen
Eventuele hertoetsen zullen plaatsvinden in 2014.

26