Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2531
Vragen van het lid Van der Staaij (SGP) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het afdwingen van euthanasie bij
patiënten die volgens de behandelend arts wilsonbekwaam zijn (ingezonden
28 april 2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 12 juni 2015) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 2265
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichten dat de Levenseindekliniek het
oordeel van de behandelaar in een verpleeghuis niet respecteert?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe verhoudt bij een verzoek om euthanasie in het algemeen de behandelrelatie tussen arts en patiënt zich ten opzichte van een arts die de situatie
nauwelijks kent? Moet er niet erg veel waarde gehecht worden aan het
oordeel van degenen die de omstandigheden wel goed kennen?
Antwoord 2
Bij een verzoek tot euthanasie is van belang dat de arts een goed beeld krijgt
van de patiënt, diens gezondheidstoestand en het verzoek, ook als deze arts
niet de behandelend arts is. Het gaat erom te kunnen beoordelen of aan de
zorgvuldigheideisen uit de wet wordt voldaan. Er is niet in zijn algemeenheid
een grens te trekken tussen wat wel en wat niet voldoende is om een verzoek
om euthanasie of hulp bij zelfdoding goed te kunnen beoordelen. Het hangt
mijns inziens vooral af van de intensiteit en de zorgvuldigheid van het proces.
Vraag 3
Zijn u meer gevallen bekend van situaties waarin euthanasie gepleegd wordt,
terwijl de behandelend artsen van mening zijn dat de persoon niet of niet
meer wilsbekwaam is?

1

ah-tk-20142015-2531
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2015/april/23/om-haar-euthanasie-werd-gevochten-1491718

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Er zijn mij hierover geen specifieke gevallen bekend.
Vraag 4
Op welke wijze is in de wettelijke regels en protocollen geregeld wie een
oordeel moet geven over de wilsbekwaamheid van een patiënt? Kan dit
oordeel steeds weer aan een andere arts of behandelaar gevraagd worden?
Antwoord 4
Iedere zorgverlener maakt dagelijks inschattingen of een patiënt in staat is de
informatie die wordt gegeven te begrijpen, en zo nodig daarop een bekwame
beslissing te nemen. Dit kan gaan om keuzes qua kleding en voeding, maar
ook liggen op het terrein van ziekte-inzicht, de keuze voor diagnostiek of een
behandeling of gaan over het al dan niet afzien van een behandeling of het
beëindigen van een behandelrelatie. De wilsbekwaamheid zal voor iedere
afzonderlijke beslissing moeten worden vastgesteld, zodat het mogelijk is dat
een patiënt wilsbekwaam kan worden geacht ten aanzien van sommige
vragen, en ten aanzien van andere niet.
Dit zijn over het algemeen geen eenvoudige inschattingen. Daarom heeft de
KNMG ter ondersteuning van hulpverleners een stappenplan ontwikkeld om
te beoordelen of iemand wilsbekwaam is. Soms kan het echter een meerwaarde hebben om specifieke deskundigheid in te roepen om de wils(on)bekwaamheid vast te stellen.
De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding stelt dat
de arts die uitvoering geeft aan de euthanasie of hulp bij zelfdoding tot de
overtuiging moet zijn gekomen dat er sprake was van een vrijwillig en
weloverwogen verzoek. De patiënt dient dus ten tijde van het indienen van
het verzoek in staat te zijn tot een redelijke inschatting van zijn of haar
belangen ter zake. De wet stelt daarnaast dat de arts een onafhankelijk arts
moet raadplegen bij een euthanasieverzoek die een oordeel moet geven over
de eerste vier zorgvuldigheidseisen uit de wet. De Regionale toetsingscommissies euthanasie (Rte) toetsen ten slotte of de uitvoerend arts heeft
gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen uit de wet. Zie hiervoor
ook pagina’s 11 en 12 van de recent gepubliceerde Code of Practice van de
Rte.
Vraag 5
Hoe moet het oordeel van de rechter gezien worden, als er voorbij gegaan
wordt aan het oordeel over de wilsbekwaamheid dat door de behandelende
artsen en betrokken verpleegkundigen is gegeven? Wat betekent dit in het
algemeen voor de waarde die gehecht moet worden aan het oordeel over de
wilsbekwaamheid door behandelend artsen?
Antwoord 5
De kern van het kort geding was of en hoe deze mevrouw haar behandelrelatie met de zorginstelling kon opzeggen. Daarover zijn twee rechterlijke
procedures gevolgd. De uitkomst bij beide procedures was dat mevrouw
wilsbekwaam was om haar behandelrelatie op te zeggen. De zorgverleners
van het verpleeghuis waren eerder tot een andere conclusie gekomen. De
onderzoeken die zij hebben gedaan om dit vast te stellen waren echter,
gezien de uitspraken van de beide rechters, niet voldoende.
Het oordeel van de rechter ziet op deze specifieke casus met de omstandigheden van het geval. Het is niet altijd te voorkomen dat zorgverleners verschillen van inschatting ten aanzien van de wilsonbekwaamheid van een patiënt.
In een uitzonderlijke situatie als deze is het kennelijk nodig geweest dat er
een rechter aan te pas kwam om het geschil te beslechten. Ik ga ervan uit dat
in voorkomende gevallen de betrokken partijen alles in het werk stellen om
een gerechtelijke procedure te voorkomen en om een oplossing te vinden die
recht doet aan de wensen en belangen van de patiënt en diens familie,
bijvoorbeeld door het inroepen van een onafhankelijke deskundige.
Vraag 6
Bent u bereid de Kamer te informeren over de beoordeling van deze casus
door de regionale toetsingscommissie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Artikel 14 van de Wtl stelt dat de Rte tot geheimhouding zijn verplicht. Het is
dan ook niet mogelijk om uw Kamer te informeren over het oordeel van de
Rte in een specifieke casus. Zoals u bekend is, publiceren de Rte een
belangrijk deel van hun oordelen geanonimiseerd op hun website en in hun
jaarverslag. Hiertoe behoren in ieder geval de oordelen over complexe en
richtinggevende zaken, waardoor deze voor eenieder toegankelijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3