Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2021Z03439
Vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de Ministers van Infrastructuur en
Waterstaat, van Economische Zaken en Klimaat en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de bouwprojecten op Bonaire die
koraalvernietiging/ecocide kunnen veroorzaken (ingezonden 19 februari 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Verzet tegen nieuwe vrachthaven Bonaire,
aanleg zou «ecocide» zijn» in de Volkskrant van 4 februari 2021 en
«Beschermd koraal bij Bonaire in gevaar door plan nieuwe haven waar
Nederland aan meebetaalt, natuurorganisaties slaan alarm» van EénVandaag
van 17 februari 2021?1
Vraag 2
Klopt het dat er momenteel op Bonaire twee bouwprojecten lopen: de
tijdelijke laad- en losfaciliteit voor olie (hierna: de pier) bij Karpata in het
Koning Willem Alexander Natuurreservaat en de vrachthaven bij Hato?
Vraag 3
Beaamt u dat zowel het koraal op locatie als het koraal elders door de
projecten wordt aangetast, gezien de Raad voor Rechtshandhaving2 stelt dat
«bouwprojecten { langs de kust van Bonaire negatieve gevolgen kunnen
hebben voor het koraal in het Bonaire National Marine Park» welke tussen de
Karpata en Hato is gelegen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u, in afwachting van het onderzoek naar de wenselijkheid van een nieuwe haven, bereid
om de bouwplannen tijdelijk te stoppen?

1

Volkskracht, 4 februari 2021, Verzet tegen nieuwe vrachthaven Bonaire, aanleg zou «ecocide»
zijn (Verzet tegen nieuwe vrachthaven Bonaire, aanleg zou «ecocide» zijn | De Volkskrant);
Eenvandaag, 17 februari 2021, Bescherm koraal bij Bonaire n gevaar door plan nieuwe haven
waar Nederland aan meebetaalt, natuurorganisaties slaan alarm (https://
eenvandaag.avrotros.nl/item/beschermd-koraal-bij-bonaire-in-gevaar-door-plan-nieuwe-havenwaar-nederland-aan-meebetaalt-natuurorganisaties-slaan-alarm/)
2
Rapport blz. 45 – Handhaving Natuur- En Milieuwetgeving In Caribisch Nederland – https://
www.raadrechtshandhaving.com/nl_NL/handhaving-natuur-en-milieuwetgeving-caribischnederland-onder-de-maat/

kv-tk-2021Z03439
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

1

Vraag 4
Hoe garandeert u dat een nieuwe haven en pier niet tot ecocide (moedwillige
vernietiging van koraal, natuur en habitat voor dieren, zoals zeeschildpadden)
zal leiden? Kunt u dit uitsplitsen per bouwproject?
Vraag 5
Kunt u bevestigen dat op Bonaire dezelfde regels gelden als in Nederland
voor het aanleggen van een containerhaven direct gelegen tegen een
woongebied en vakantieresort? Beaamt u dat voor het bouwen van de
containerhaven en de pier ontheffingen zullen moeten worden afgegeven
voor wat betreft de Wet natuurbescherming en geluidsnormen en dergelijke?
Zo nee, kunt u aangeven waarom er geen ontheffingen nodig zijn? Kunt u dit
uitsplitsen per bouwtraject?
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat de vergunningen voor beide bouwtrajecten voldoen
aan de nodige voorwaarden, aangezien de Raad voor Rechtshandhaving3
stelt dat vergunningen niet altijd voldoen aan de nodige voorwaarden en dat
het lastig is of zelfs onmogelijk om handhavend op te treden?
Vraag 7
Wordt in het onderzoek naar de wenselijkheid van een nieuwe haven ook het
feit betrokken dat de handhaving van natuur- en milieuwet- en regelgeving
niet op orde is op Bonaire? Zo ja, hoe wordt dit betrokken? Zo nee, waarom
niet?
Vraag 8
Hoe wordt de financiering van de haven geregeld? Bent u van mening dat
een investering van bepaalde partijen, bijvoorbeeld cruiserederijen, onwenselijk is? Waarom en van welke partijen zou u financieringen onwenselijk
vinden? Zo niet, waarom niet?
Vraag 9
Hoe voorkomt u dat partijen door middel van financiering ongewenste
invloed op het havenbeleid kopen?
Vraag 10
Kunt garanderen dat de personen die sturend/leidend zijn bij de te maken
keuzes voor al dan niet een nieuwe vrachthaven géén persoonlijk gewin
hebben bij deze keuzes? Zo ja, heeft u dit onderzocht? Zo nee, vindt u dit een
acceptabele situatie?
Vraag 11
Bent u van mening dat het havenbedrijf tot de vitale infrastructuur behoort?
Waarom vindt u privatisering wenselijk, terwijl Bonaire voor de vracht
volledig afhankelijk is van het havenbedrijf dat door privatisering in handen
van derden komt? Hoe voorkomt u monopolievorming?
Vraag 12
Kunt u garanderen dat een nieuwe haven producten goedkoper zal maken?
Waarop baseert u dat?
Vraag 13
Klopt het dat een nieuwe vrachthaven nauwelijks prijsvoordeel voor de
consumenten op Bonaire gaat bewerkstelligen (Ecorys rapport. d.d. 13-72017)? Zo ja, kan dit geld dan niet beter aan meer urgente problemen op
Bonaire besteed worden, zoals duurzame energie? Zo nee, klopt dit rapport
dan niet?4

3

Rapport blz. 45 – Handhaving Natuur- En Milieuwetgeving In Caribisch Nederland – https://
www.raadrechtshandhaving.com/nl_NL/handhaving-natuur-en-milieuwetgeving-caribischnederland-onder-de-maat/
4
Website Ecorys, Onderzoek naar de prijzen van levensmiddelen op Caribisch Nederland (https://
www.ecorys.com/nl/nederland/our-work/onderzoek-naar-de-prijzen-van-levensmiddelen-opcaribisch-nederland)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

2

Vraag 14
Klopt het dat aan de grondslag van de wens om een nieuwe haven te
bouwen het faciliteren van extra cruisetoerisme staat? Kunt u de stukken
overleggen?
Vraag 15
Klopt het dat zowel Bonaire als het kabinet ernaar streven om het aantal
cruisetoeristen in te dammen en dat dit beleid schijnbaar tegenstrijdig is aan
de grondslag om een nieuwe haven te bouwen? Zo nee, hoe verklaart u het
dat de gouverneur van Bonaire dit wél in Trouw verkondigde?5 Zo ja, hoe
gaat u voorkomen dat een nieuwe haven niet gaat leiden tot meer cruisetoeristen?
Vraag 16
Bent u van mening dat het predicaat «Bonaire blue destination» misleidend is
met de plannen voor de olie-inlaat pier in een beschermd natuurgebied bij
Karpata, de mogelijke koraalvernietiging bij de vrachthaven bij Hato, de
dreiging van nog meer cruiseschepen en bijvoorbeeld het niet of amper
beperken van sedimentinstroming in zee? Zo nee, waarom niet?
Vraag 17
Kunt u bevestigen dat ecotoerisme op Bonaire niet samengaat met een sterke
toeristische groei, omdat meer toerisme meestal hand in hand gaat met meer
vervuiling en minder ruimte voor natuur? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid
de negatieve impact van toerisme te onderzoeken vóórdat u plannen voor
een nieuwe haven doorgang laat vinden?
Vraag 18
Klopt het dat veruit het meeste afval op Bonaire nog steeds wordt gestort?
Kan de afvalverwerking op Bonaire nog meer goederen aan? Hoe past een
nieuwe vrachthaven, die een grotere toestroom van goederen naar het eiland
mogelijk gaat maken, binnen het streven van het kabinet naar een circulaire
economie op Bonaire?
Vraag 19
Klopt het dat de overheid van plan is een tijdelijke laad- en losfaciliteit voor
olie in het Koning Willem Alexander Natuurreservaat te maken? Zo ja, hoe
lang zou de pier moeten functioneren?
Vraag 20
Is er onderzoek gedaan naar de wenselijkheid van een tijdelijke pier? Zo ja,
wat waren de uitkomsten? Zo nee, waarop baseert u de wenselijkheid op?
Vraag 21
Onderschrijft u dat het aanleggen van een tijdelijke pier in een gebied waar
het koraal vernietigd wordt, waarna het de komende 100 jaar niet terugkomt,
niet wenselijk is? Zo ja, ben u bereid om te voorkomen dat deze pier er komt?
Zo nee, wat is de reden om de pier toch te bouwen?
Vraag 22
Beaamt u dat het aanleggen van een tijdelijke pier voor stookolie, een
fossiele brandstof, niet past bij het behalen van de klimaat- en biodiversiteitsdoelstellingen van de Nederlandse overheid?
Vraag 23
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de bouw van een tijdelijke laaden losfaciliteit voor olie en het vergeven van vergunningen?
Vraag 24
Kunt u aangeven of er al begonnen is met de bouw van de pier of wanneer
er begonnen zal worden?

5

Trouw, 14 februari 2021, Edison Rijna, gezaghebber van Bonaire: «We zijn ons eiland aan het
prostitueren» (https://www.trouw.nl/nieuws/edison-rijna-gezaghebber-van-bonaire-we-zijn-onseiland-aan-het-prostitueren~b9be08de/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

3

Vraag 25
Klopt het dat Bonaire al maanden gebruik maakt van een tijdelijke oplossing
met betrekking tot de aanvoer van olie? Zo ja, klopt het dan ook dat er
momenteel geen noodsituatie is die oproept tot versneld vergeven van
vergunningen en uitrollen van de pier? Zo nee, waarom niet?
Vraag 26
Beaamt u dat de huidige (tijdelijke) oplossing tenminste 20 jaar mee kan gaan
voor dezelfde kosten als de bouw van een tijdelijke laad- en losfaciliteit? Zo
nee, waarom niet en kunt u uw berekening met de Kamer delen?
Vraag 27
Klopt het dat er momenteel gebruik wordt gemaakt van een duurdere
brandstof met hoger rendement? Is het (mogelijk versneld) uitrollen van de
pier gerelateerd aan het feit dat de huidige brandstof meer kost? Zo nee,
waarom niet?
Vraag 28
Maakt de bouw van de pier onderdeel uit van de vitale infrastructuur die
volgens het kabinet in handen moet komen van de 100% beleidsdeelneming
Bonaire Brandstof Terminals B.V., die het kabinet wil oprichten? Zo ja, kunt u
bevestigen dat de bouw van de pier nog niet kan beginnen, aangezien de
Tweede Kamer zich erover heeft uitgesproken dat zij nog niet voldoende is
geïnformeerd over de voorgenomen oprichting van de 100% beleidsdeelneming Bonaire Brandstof Terminals B.V.?
Vraag 29
Kunt u bevestigen dat de laatste dagen van Bopec geteld zijn6? Wat is de
kans dat Bopec failliet gaat? Kunt u op de dag dat u de beantwoording van
de vragen aangaande de brandstof opslagterminal naar de Kamer stuurt, het
antwoord op deze vraag updaten?
Vraag 30
Wordt bij een faillissement van Bopec de pachtovereenkomst van het perceel
beëindigd? Zo nee, waarom niet?
Vraag 31
Kunt u bevestigen dat de veiligheids- en milieurisico’s van de op- en
overslagfaciliteiten van Bopec zo groot zijn dat de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) heeft moeten ingrijpen om onder andere lekkage van de tanks
te voorkomen?
Vraag 32
Waarom mag Bopec blijven voortbestaan op Bonaire, terwijl de faciliteiten
ver beneden de geldende standaarden zijn?
Vraag 33
Kunt u garanderen dat de bodem op het Bopec-terrein niet gesaneerd hoeft
te worden? Zo nee, wie draait er voor deze mogelijke kosten op bij een
faillissement van Bopec? Zo ja, heeft u hier onderzoeksrapporten van en kunt
u deze met de Kamer delen?
Vraag 34
Klopt het dat de rioolwaterzuiveringsinstallatie op Bonaire nog steeds niet af
is? Hoe wordt het afvalwater van Bonairiaanse huishoudens verwerkt? Klopt
het dat het oppervlaktewater/regenwater nog structureel en veelvuldig de zee
instroomt, dat het sediment meeneemt de zee in en dat dit zeer schadelijk is
voor het koraal? Zo nee, waar baseert u dat op? Zo ja, wat gaat u hier aan
doen?

6

Antilliaanse Dagblad, Dagen Bopec lijken geteld, 7 januari 2020 (https://antilliaansdagblad.com/
bonaire/20732-dagen-bopec-lijken-geteld)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

4

Vraag 35
Zijn deze problemen opgelost als de rioolwaterzuiveringsinstallatie op
Bonaire klaar is? Wanneer verwacht u dat deze klaar is? Hoe zou u dit proces
kunnen versnellen gezien de urgentie voor Bonairianen en het koraal? Bent u
bereid versnellende maatregelen te nemen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 36
Is het correct dat in de plannen voor de komende twee jaar, er maar twee
straten van afwatering voorzien worden en dat het tien jaar gaat duren voor
dat dit overal gedaan is? Zo ja, beaamt u dat afwatering een hogere prioriteit
zou moeten hebben dan het faciliteren van cruisetoerisme met een nieuwe
vrachthaven? Zo nee, waarom niet?
Vraag 37
Beaamt u dat Nederland miljoenen uittrekt voor het beschermen van koraal,
maar dat dit dweilen met de kraan open is, wanneer afwateringsproblemen
en rioolwaterzuivering niet worden aangepakt? Zo nee, waarom niet?
Vraag 38
Bent u het eens dat dit soort zeer fundamentele problematiek zoals het niet
hebben van een gedegen riolering of gebrekkige afvalverwerking de hoogste
prioriteit moeten hebben, aangezien Bonaire dezelfde standaarden mag
verwachten als Europees-Nederland? Zo ja, wat bent u van plan hieraan te
doen?
Vraag 39
Onderschrijft u de conclusie uit het rapport van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat uit 2017 «Duurzame en betaalbare energie in Caribisch
Nederland» dat Ocean Thermal Energy Conversion (OTEC) kan bijdragen aan
volledige verduurzaming van de energievoorziening op Bonaire? Bent u
bereid om de haalbaarheidsstudie naar OTEC, die al in 2017 aan de Kamer
was aangekondigd, alsnog uit te voeren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, per
wanneer?
Vraag 40
Bent u bereid om bescherming van het koraal de hoogste prioriteit te geven,
ook gezien de boodschap van Minister-President Rutte tijdens de Biodiversity
Summit van vorig jaar, waarin hij stelt dat Nederland investeert in de
bescherming van het koraal?7

7

Biodiversity Summit video message PM Mark Rutte – YouTube

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

5