Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

781
Vragen van de leden Van Wijngaarden en Weverling (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de artikelen «Asielzoekers uit
veilige landen terroriseren Harderwijk» en «Harderwijk is diefstallen door
asielzoekers beu» (ingezonden 2 oktober 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid), mede
namens de ministers van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 21 november 2019) Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 487.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de artikelen «Asielzoekers uit veilige landen
terroriseren Harderwijk»1 en «Harderwijk is diefstallen door asielzoekers
beu»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
In hoeverre herkent u de cijfers en percentages die in de artikelen worden
genoemd over de criminaliteit die wordt gepleegd door veilige landers?
In hoeverre is klopt het dat deze mensen uit Marokko, Algerije en Albanië
komen? Uit welke landen nog meer?
Antwoord 2 en 3
Jaarlijks informeer ik uw Kamer over incidenten door middel van het
incidentenoverzicht in de Rapportage Vreemdelingenketen (RVK). Dit is een
landelijk overzicht, cijfers op gemeenteniveau worden door het lokale
bevoegd gezag verstrekt. Ik kan dan ook niet ingaan op de specifieke situatie
in Harderwijk. Wel kan ik ingaan op het landelijke beeld.
In de RVK 20183 is een overzicht (3.15) opgenomen dat gegevens van politie
bevat omtrent geregistreerde incidenten van asielzoekers die in deze periode
1

https://www.telegraaf.nl/nieuws/489471890/asielzoekers-uit-veilige-landen-terroriserenharderwijk
2
https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2425554/Harderwijk-is-diefstallen-doorasielzoekers-beu
3
Kamerstuk 19 637, nr. 2493

ah-tk-20192020-781
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

– geheel of gedeeltelijk – in een COA-locatie verbleven en die bijvoorbeeld als
verdachte van een misdrijf zijn aangemerkt en/of zijn veroordeeld. In de RVK
is aangegeven dat bijna de helft van de verdachten bij de politie en het OM in
2018 afkomstig waren uit Algerije en Marokko. Op afstand volgden onderdanen uit Libië en Tunesië. Voor een nadere duiding van deze incidentcijfers
verwijs ik u verder naar mijn brief van 1 juli 20194.
Vraag 4
Welk deel van de veilige landers vertrekt met onbekende bestemming? Hoe
bent u van plan dit deel te verkleinen?
Antwoord 4
Van de circa 4.830 vreemdelingen afkomstig uit een veilig land van herkomst
die in de periode van 1 januari 2019 tot en met 30 september 2019 zijn
vertrokken, zijn circa 2.640 vreemdelingen zelfstandig vertrokken zonder
toezicht van de rijksoverheid.
Dat een groot deel van de vertrekplichtige vreemdelingen vertrekt buiten het
toezicht is onwenselijk, aangezien niet kan worden uitgesloten dat een deel
van hen buiten het zicht van de overheid in Nederland blijft. Gecontroleerd
vertrek heeft daarom de voorkeur. Dit wordt ten eerste bevorderd door
vrijwillig vertrek te bevorderen door middel van programma’s en projecten
voor terugkeer- en herintegratieondersteuning, bijvoorbeeld door de
Internationale Organisatie voor Migratie of ngo’s. Indien vreemdelingen niet
vrijwillig vertrekken, komt gedwongen vertrek in beeld. Het kabinet zet zich in
voor het wegnemen van belemmeringen voor gedwongen vertrek, door
enerzijds medewerking van herkomstlanden te bevorderen en anderzijds
binnen de EU te pleiten voor aanpassing van regelgeving die te beperkend is
voor het toepassen van vreemdelingenbewaring.
Vraag 5
Welk deel van de veilige landers zonder recht op asiel keert aantoonbaar
weer terug naar het eigen land? Welk deel van de criminaliteit komt voor
rekening van veilige landers?
Antwoord 5
Van de circa 4.830 vreemdelingen afkomstig uit een veilig land van herkomst
die in de periode van 1 januari 2019 tot en met 30 september 2019 zijn
vertrokken uit Nederland, zijn circa 2.190 vreemdelingen aantoonbaar
vertrokken. Dit is inclusief de gevallen waarbij sprake is van overdracht naar
een andere EU-lidstaat in het kader van de EU-Dublinverordening. Circa 1.660
vreemdelingen zijn vertrokken naar het land van herkomst. In deze aantallen
valt – binnen de termijn die staat voor de beantwoording van deze vragen –
geen onderscheid te maken tussen vreemdelingen met of zonder asielachtergrond.
Welk deel van de criminaliteit voor rekening komt van personen met de
nationaliteit van een veilig land is tot nu toe niet opgenomen in het incidentenoverzicht van de RVK. Ik beraad mij op de manier waarop het eerstvolgende incidentenoverzicht wordt vormgegeven. Dit incidentenoverzicht wordt
in het voorjaar 2020 aan uw Kamer aangeboden.
Vraag 6
Welke beleidskeuzes gaat u de komende zes maanden omzetten in gerichte
actie teneinde met landen van herkomst bilaterale, multilaterale dan wel
Europese afspraken te maken over het daadwerkelijk terugnemen van eigen
onderdanen?
Antwoord 6
Het kabinet zet zich in om de samenwerking met belangrijke herkomst- en
transitlanden te intensiveren langs de lijnen van de integrale migratieagenda
(voorkomen irreguliere migratie, versterken opvang en bescherming in de
regio, solidair asielstelsel binnen de EU en in NL, meer terugkeer, bevorderen
legale migratie en stimuleren van integratie en participatie). Hiervoor wordt
de brede bilaterale relatie benut. Door kabinetsbreed naar de bilaterale relatie
4

Kamerstuk 19 637, nr. 2509

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

met een herkomstland te kijken, wordt duidelijk waar mogelijkheden liggen
voor het realiseren van meer terugkeer5. Voor de komende zes maanden zijn
er bilaterale en EU-bezoeken gepland aan en van een aantal van deze
relevante landen, met als doel om te investeren in een brede relatie en
gevoeligheden rondom terugkeersamenwerking ter sprake te brengen.
Vraag 7
Klopt het dat in het regeerakkoord staat dat om de gecontroleerde migratiestroom naar Europa te reguleren, overeenkomsten met betrekking tot
migratie gesloten worden met veilige landen, die materieel voldoen aan de
voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag en dat via deze overeenkomsten
in EU-verband afspraken worden gemaakt met transitlanden over de opvang
en het terugnemen van asielzoekers, zowel van eigen onderdanen als van
andere landen uit de regio? Welke vormen van ontwikkelingssamenwerking
of andere vormen van samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van
handelsrelaties en personen- goederen en dienstenverkeer, zijn er tot nu
afhankelijk gemaakt van medewerking door een veilig land aan de effectieve
en soepele terugkeer van de eigen onderdanen?
Antwoord 7
Het Regeerakkoord stelt dat deze overeenkomsten gesloten kunnen worden,
bij voorkeur in Europees verband, om de ongecontroleerde migratiestroom
naar Europa te reguleren, het verdienmodel van mensensmokkelaars te
breken en een einde te maken aan de talloze verdrinkingen op de Middellandse Zee. Deze overeenkomsten moeten materieel voldoen aan de
voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag. Het gaat hierbij dus om
afspraken om de migratiesamenwerking in den brede te bevorderen. Via deze
overeenkomsten moeten in EU-verband afspraken worden gemaakt met
transitlanden en landen in de regio over de opvang en het terugnemen van
personen die geen recht op verblijf in de EU hebben, zowel van eigen
onderdanen als van andere landen uit de regio, aldus het Regeerakkoord.
Zoals eerder met uw Kamer gecommuniceerd6, is terugkeer ook voor de EU
een beleidsprioriteit, waarbij een «more for more» en «less for less»-aanpak
wordt gehanteerd. Een voorbeeld van het inzetten van verschillende
instrumenten is de (onder meer door Nederland gesteunde) aankondiging
door de EU over mogelijke maatregelen op het terrein van het visumbeleid
ten aanzien van Bangladesh. Dit heeft geleid tot verbetering van de terugkeersamenwerking met dit land. Met gezamenlijk optreden van de EU kunnen dus
resultaten op terugkeer worden bereikt. Net als bij alle maatregelen binnen
de strategische landenbenadering is de inzet maatwerk. Er zal bij het inzetten
van negatieve prikkels oog moeten worden gehouden voor potentieel
negatieve impact op belangen van zowel Nederland als van de EU en
mogelijke repercussies in de relaties.
Vraag 8
Welke belemmeringen staan in de weg bij het maken van afspraken met
veilige landen over een effectieve terugkeer naar deze landen?
Antwoord 8
De gebrekkige medewerking van een aantal herkomstlanden bij terugname
van hun eigen onderdanen verdient onverminderd aandacht. Er ligt een
heldere en samenhangende beleidsinzet ten aanzien van prioritaire migratielanden conform het principe van «more for more, less for less». Deze is
gericht op gecontroleerde escalatie/de-escalatie, zodat herkomstlanden
worden gestimuleerd hun eigen onderdanen terug te nemen. Belangrijke
voorwaarde daarbij is dat er steeds dient te worden geanticipeerd op
belemmeringen «in eigen huis», voortvloeiend uit Europese en nationale weten regelgeving, voor de uitvoering van het terugkeerbeleid. Vanwege deze
belemmeringen gebeurt het regelmatig dat een persoon zonder recht op
verblijf, ondanks verkregen medewerking van het herkomstland, niet meer
uitzetbaar of beschikbaar is.

5
6

Kamerstuk 19 637, nr. 2375.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2162.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 9
Op welke wijze kunnen veilige landen beloond dan wel gesanctioneerd
worden indien zij niet alsnog aan hun verplichting voldoen om hun eigen
onderdanen terug te nemen? In welke mate en bij welke landen is dit al
gebeurd?
Antwoord 9
Zoals gesteld in de integrale migratieagenda van dit kabinet, kan door
kabinetsbreed naar de bilaterale relatie met een herkomstland te kijken
duidelijk worden waar mogelijkheden liggen voor het realiseren van meer
terugkeer. Gedacht kan worden aan bilaterale samenwerking of capaciteitsopbouw op terreinen als rechtshulp en politie en grensbewaking. Daarnaast
behoort ook het beter benutten van bestaande legale migratiekanalen – zoals
het aanbieden van studiebeurzen – tot de mogelijkheden. Naast «more for
more»-samenwerking zet het kabinet ook in op de «less for less»-aanpak
gericht op het daadwerkelijk bewerkstelligen van terugkeer, bijvoorbeeld door
het treffen van visummaatregelen. De invoering van de gewijzigde EU
visumcode per 2 februari 2020 biedt wat dat betreft extra mogelijkheden.
Welke aanpak werkt, blijft maatwerk.
Vraag 10
Bent u bereid deze vragen afzonderlijk en voor het algemeen overleg over het
vreemdelingen en asielbeleid te beantwoorden?
Antwoord 10
Vraag 2 en 3 liggen in elkaars verlengde. In het belang van een overzichtelijke
beantwoording heb ik deze vragen gezamenlijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4