2011D56821

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over het van de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, d.d. 11 oktober 2011, inzake de nieuwe islamitische school
voor voortgezet onderwijs in Amsterdam en de huidige wetgeving voor
het stichten van nieuwe scholen (Kamerstuk 33 000 VIII, nr. 10).
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie,
Thomassen

nds-tk-2011D56821

1

Inhoudsopgave
I. Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Inleiding
2. Stichting Islamitisch Onderwijs Amsterdam e.o
3. Wettelijke mogelijkheden bij stichting van nieuwe
scholen
4. Initiatiefwetsvoorstel van het oud-lid Jan Jacob van Dijk
5. Reparatiewetgeving om «een tweede ICA te voorkomen»
II.

Reactie van de minister

I. Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van de brief van de minister waarin zij, onder meer naar
aanleiding van mondelinge vragen van het lid Elias1, ingaat op de huidige
wetgeving rond het stichten van een nieuwe school en mogelijkheden tot
het stellen van één of meer extra voorwaarden aan het stichten van een
school. De genoemde leden zien aanleiding tot het stellen van vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met enige zorg kennisgenomen van
de onderhavige brief. Zij vinden het in het belang van elk kind dat het
onderwijs krijgt van voldoende kwaliteit en het drama van het Islamitisch
College Amsterdam (ICA) is voor hen niet voor herhaling vatbaar.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
minister omtrent de nieuwe islamitische school voor voortgezet onderwijs
in Amsterdam en willen haar nog een enkele vraag voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben altijd het stichten van nieuwe scholen
van harte ondersteund en blijven dat doen. Het is een van de grondwettelijke rechten om onderwijs aan te bieden gebaseerd op een levensovertuiging die past bij de ouders, zo menen de leden.
De leden van de SP-fractie hebben de brief van de minister gelezen over
de nieuw te stichten school voor islamitisch onderwijs en hebben
verscheidene vragen.
2. Stichting Islamitisch Onderwijs Amsterdam e.o.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister heeft kennisgenomen
van de tevredenheid die de bestuursvoorzitter van de Stichting Islamitisch
Onderwijs (SIO) heeft geuit over de onderwijsresultaten die hij als rector
boekte in het laatste jaar voordat het ICA werd gesloten? Wordt er hier
naar het oordeel van de minister in feite geen doorstart gerealiseerd van
het ICA? In welke mate wil de minister borgen dat de leerlingen niet
opnieuw worden geconfronteerd met een sluiting, waardoor de leerlingen
opnieuw opzoek moeten gaan naar een nieuwe school, zo vragen deze
leden.

1

Gesteld tijdens het mondelinge vragenuur
van 27 september 2011.

De leden van de PVV-fractie vragen wat de stand van zaken is na de
goedkeuring die reeds is verleend aan de SIO. Graag willen de leden zicht
hebben op de geleding van het bestuur en de onderwijskwaliteit van de
islamitische school voor voortgezet onderwijs.

2

De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het niet verbazingwekkend is dat na het sluiten van het ICA er een initiatief is ontstaan om
opnieuw islamitisch voortgezet onderwijs aan te kunnen bieden aan
leerlingen. De leden begrijpen de opstelling van de minister om
goedkeuring te verlenen aan het initiatief om te komen tot een school
voor voortgezet onderwijs in Amsterdam op islamitische grondslag, mits
wordt voldaan aan de in de wet opgenomen stichtingsnormen. Dat zijn
immers de normen op basis waarvan de minister moet besluiten of de
nieuwe school kan worden gesticht of niet. Niet meer en niet minder.
Belangrijk voor de leden is daarbij wel dat de betreffende school
kwalitatief goed onderwijs geeft. De leden hebben dan ook begrip voor de
zorgen die zijn geuit, nu het lijkt alsof de zojuist gesloten school weer
onder gelijke omstandigheden opnieuw leven ingeblazen wordt. De
school werd dan weliswaar gesloten vanwege te weinig leerlingen, maar
dat kwam omdat de school problemen had om onderwijs van goede
kwaliteit te leveren, waardoor in toenemende mate leerlingen wegbleven.
De leden vragen dan ook of met de stichting van de nieuwe school ook de
problemen waaraan het ICA ten onder is gegaan, opnieuw geïntroduceerd
worden.
De leden van de SP-fractie constateren dat de minister aangeeft dat zij niet
kan voorkomen dat een nieuwe islamitische school wordt gesticht door
mensen die eerder in het bestuur zaten van het ICA dat onderwijs
aanbood dat onvoldoende kwaliteit leverde en mede daarom werd
gesloten. Deelt de minister de mening van deze leden dat bij leerplichtig
onderwijs kwaliteit altijd voorop moet staan? In de praktijk wordt de
oprichting van een school voorafgegaan door gesprekken tussen het
bestuur en de onderwijsinspectie als daar aanleiding toe is en worden al
afspraken gemaakt. Is een dergelijk gesprek geweest tussen de onderwijsinspectie en SIO? Zo neen, waarom niet? Zo ja, wat werd gewisseld in dit
gesprek? Wat was de opstelling van SIO? Zijn zij bereid het onderwijs
anders te organiseren dan het ICA? Zijn er afspraken gemaakt tussen het
nieuwe schoolbestuur en de onderwijsinspectie? Wat voor afspraken zijn
dit? Zo neen, waarom niet? Als er wel afspraken zijn gemaakt, zullen deze
afspraken voorkomen dat er onderwijs wordt gegeven dat onder de maat
is? Zullen deze afspraken ervoor zorgen dat het bestuur op een deugdelijke wijze het onderwijs regelt, zo vragen de leden.
3. Wettelijke mogelijkheden bij stichting van nieuwe scholen
De leden van de VVD-fractie constateren dat de minister stelt dat de
huidige wet geen ruimte biedt om bij de aanvraag tot het stichten van een
nieuwe school de samenstelling van het bestuur invloed te laten hebben
op het besluit. Doelt zij hiermee op het besluit tot oprichting van de
rechtspersoon, het besluit tot toestemming aan de rechtspersoon om een
school te stichten of allebei, zo vragen de leden?
De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat de ontwikkelingen rond het
ICA de achtergrond vormde van de vraag die het toenmalige lid Depla
stelde aan de staatssecretaris Dijksma tijdens het mondelinge vragenuur
op 31 maart 2009: «Wil de staatssecretaris in de aanloop tot de behandeling van het wetsvoorstel [goed bestuur] op zijn minst uiteenzetten wat
de juridische mogelijkheden zijn om in te kunnen grijpen met als
uitgangspunt dat een schoolbestuur dat slechte scholen heeft, er eerst
voor moet zorgen dat die scholen goed zijn voordat het nieuwe scholen
opricht. Kunt u ons erover informeren of wij daarmee in wetgevende zin
meteen iets kunnen doen?» Staatssecretaris Dijksma stond daar destijds
niet afwijzend tegenover maar verwees naar het aangekondigde initiatiefwetsvoorstel Van Dijk inzake de aanscherping van het toezicht bij nieuw
bekostigde scholen. De leden van genoemde fractie hebben sindsdien ook

3

zelf verkend hoe juridisch kon worden voorkómen dat bepaalde
bestuurders zich telkens weer in nieuwe onderwijsavonturen zouden
kunnen storten, terwijl zij aantoonbaar faalden bij het waarborgen van
onderwijs van voldoende kwaliteit. Deze leden menen dat schoolbestuurders die hebben gefaald en die te maken hebben gekregen met een
bekostigingssanctie in verband met tekortschietende onderwijsresultaten,
geen zitting mogen hebben in het bestuur van een nieuw op te richten
school. Hiervoor is geen uitputtende lijst van alle onderwijsbestuurders
nodig want het aantal falende schoolbestuurders waarvoor dit opgaat, zal
eindig en overzichtelijk zijn. De leden overwegen op korte termijn een
initiatiefwetsvoorstel in te dienen om de Wet goed bestuur, goed
onderwijs zodanig te wijzigen dat een schoolbestuur dat slechte scholen
heeft, eerst ervoor moet zorgen dat die scholen goed zijn voordat het
nieuwe scholen opricht en dat bestuurders die verantwoordelijk zijn of
waren voor een school met grote kwaliteitsproblemen, niet wordt
toegestaan om nieuwe scholen te stichten. De zorg van genoemde leden
komt voort uit het feit dat het (deels) om dezelfde mensen gaat die
opnieuw een school willen stichten na het mislukken van het ICA.
Natuurlijk begrijpen deze leden dat de minister zich nu moet houden aan
de geldende wet en dat haar mogelijkheden om een aanvraag af te wijzen
beperkt zijn. De minister laat echter het oordeel over aan de Kamer inzake
de suggestie die in het verleden vanuit de Kamer werd gedaan om een
aanvraag niet in behandeling te nemen indien die wordt gedaan door een
bestuur waarin personen zitting hebben die eerder betrokken zijn geweest
bij een school die is opgeheven vanwege slechte kwaliteit. Wat motiveert
de minister tot deze afzijdige houding, zo vragen de leden.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat alle leerlingen in
Nederland recht hebben op goed onderwijs. Daarbij zou het helpen als
falende schoolbesturen niet meer de kans krijgen om nieuwe scholen te
stichten. Deelt de minister deze visie? Wat zijn de huidige wettelijke
belemmeringen hierin, zo vragen de leden.
4. Initiatiefwetsvoorstel van het oud-lid Jan Jacob van Dijk
De leden van de PVV-fractie zijn er voorstander van dat de behandeling
van het initiatiefvoorstel wijziging van de Wet op het onderwijstoezicht
inzake de aanscherping van het toezicht bij nieuw bekostigde scholen1
spoedig wordt voortgezet.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de minister in de brief ingaat
op het initiatiefwetsvoorstel van het oud-lid Jan Jacob van Dijk, dat
ondertussen is overgenomen door het lid Biskop van de CDA-fractie,
betreffende een verscherpt toezicht op nieuw te stichten scholen. Bij de
behandeling van het initiatiefwetsvoorstel is ook gediscussieerd over
eventuele beperkende maatregelen wat betreft de kwaliteit van de
bestuurders die een aanvraag doen, dan wel over extra voorwaarden
voorafgaand aan de bekostiging.
De vraag van de minister of de Kamer de discussie over dit onderwerp wil
afronden, kunnen de leden van deze fractie positief beantwoorden. Nu het
initiatief is overgenomen zal op korte termijn een reactie op het advies
van de Raad van State op de ingediende amendementen naar de Kamer
worden gestuurd, opdat de voorzetting van de behandeling snel een
aanvang kan nemen.

1

Kamerstuk 32 007.

De leden van de SP-fractie constateren dat de minister in haar brief
verwijst naar het debat dat de Kamer had met het oud-lid Jan Jacob van
Dijk over zijn initiatiefwet en de amendementen die bij dit debat zijn
ingediend. Zij vinden daarom dat het aan de Kamer is om te oordelen
over een wetswijziging die toetsing van deugdelijkheid voorafgaand aan

4

stichting van een nieuwe school. Toch vragen de leden aan de minister
hoe zij in deze discussie staat.
5. Reparatiewetgeving om «een tweede ICA» te voorkomen
De leden van de VVD-fractie constateren dat de minister stelt dat
voorafgaand aan de schoolstichting, geen verscherpte wettelijke eisen
kunnen worden gesteld. Is dit louter, omdat de onderwijsvrijheid dit belet
of mogen er wel juridische eisen aan de op te richten rechtspersoon
worden gesteld, die vervolgens een aanvraag tot bekostiging indient, zo
vragen de leden? In haar brief stelt de minister dat het van belang is om
vanaf dag één goed toezicht op nieuwe scholen te hanteren. Kan de
minister, zo vragen deze leden, aangeven of de signalen rondom de SIO
en omgeving aanleiding zijn om het door de Inspectie gehanteerde
risicotoezicht uit te voeren? Of, zo vragen de genoemde leden, kan de
Inspectie dat risicotoezicht in het geheel het eerste jaar na stichting van
een school niet uitvoeren?

5