Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 037

Mestbeleid

Nr. 30

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 september 2012
Tijdens het Algemeen Overleg met de Vaste Commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 3 juli jl. over het mestbeleid
(Kamerstukken II 2011/12 33 037, nr. 29), heb ik u toegezegd een ex-ante
analyse te laten uitvoeren naar het stelsel van verantwoorde mestafzet. De
analyse is uitgevoerd door het Landbouw Economisch Instituut (LEI). Het
rapport is bijgevoegd1. Met deze brief geef ik, mede namens de staatssecretaris van Infrastructuur & Milieu (I&M), mijn reactie op de uitkomst van
deze analyse.
1. Aanleiding
Op 2 juli jl. heeft uw Kamer het voorstel van Wet tot wijziging van de
Meststoffenwet (invoering stelsel verantwoorde mestafzet), de bijbehorende memorie van toelichting en het advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State met het nader rapport ontvangen (Kamerstukken II
2011/12, 33 322, nrs. 1 t/m 4). Tijdens het Algemeen Overleg over het
mestbeleid van 3 juli jl. heeft uw Kamer verzocht om een ex-ante analyse
van de gevolgen van de voorgenomen wetgeving. Daarbij heeft zij
aandacht gevraagd voor criteria voor het afschaffen van het stelsel van
dierrechten, de lasten en fraudegevoeligheid van het stelsel en de
mogelijkheden van een emissieplafond in plaats van het momenteel door
de Europese Commissie als voorwaarde aan de derogatie verbonden
mestproductieplafond.
2. Uitkomst ex-ante analyse
Het LEI trekt de volgende conclusies (zie het bijgevoegde rapport):

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-33037-30
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De druk op de mestmarkt neemt op de korte termijn (2013) toe tot 10 à
11 mln. kg fosfaat. Dat gebeurt zowel bij de invoering van het stelsel van
verantwoorde mestafzet als wanneer dit stelsel niet wordt ingevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 037, nr. 30

1

Als de mestverwerkingsplicht vrij overdraagbaar wordt tussen bedrijven
daalt de mestdruk op de middellange termijn (2015) tot 5 mln. kg fosfaat,
evenals in het referentiescenario.
De mestdruk verdwijnt voor de middellange termijn als de mestverwerkingsplicht niet overdraagbaar wordt of als de overdraagbaarheid wordt
beperkt waarbij tussen de pluimveesectoren en de overige dierlijke
sectoren een schot wordt geplaatst. Eerstgenoemde variant leidt tot de
grootste verlaging van de mestafzetkosten ten opzichte van 2011 maar
heeft op de korte termijn logistieke problemen tot gevolg.
De Verplichte mestverwerkingsvariant (hierna: VM-variant) «overdraagbaar met schot» geeft de minste risico’s tot overcapaciteit van mestverwerking en ook hier dalen de kosten ten opzichte van 2011. Bij de variant
«overdraagbaar zonder schot» kan de druk op de mestmarkt alleen
worden opgeheven als de verplichte mestverwerkingspercentages
worden verhoogd.
De mestverwerkingsinitiatieven die er nu liggen, wachten op zekerheid.
Als de mestverwerkingsplicht vrij overdraagbaar wordt, dus zonder een
schot tussen de pluimveesectoren en de overige hokdiersoorten, en bij de
nu voorgestelde percentages van verplichte mestverwerking, hebben de
initiatiefnemers die zekerheid niet. Bij de VM-variant «overdraagbaar
zonder schot» is die zekerheid alleen te bieden door de verplichte
mestverwerkingspercentages zo te verhogen dat er meer dan de al
verwachte verwerkingscapaciteit van 37 mln. kg fosfaat verwerkt moet
worden en er dus extra mestverwerkingscapaciteit moet worden
gerealiseerd.
Het realiseren van de effecten staat of valt met de snelheid waarmee
voldoende mestverwerkingscapaciteit en afzetmogelijkheden voor de
verwerkingsproducten kunnen worden gerealiseerd en met de snelheid
waarmee de doelstelling van het voerspoor wordt gerealiseerd.
Als de druk op de mestmarkt is opgeheven, resulteert dat in lagere
mestafzetkosten ten opzichte van 2011 en van het referentiescenario.
In de ex-ante analyse wordt een aantal conclusies getrokken over de druk
op de mestmarkt en de verwerkingscapaciteit, de kosten van mestafzet en
de concurrentieverhoudingen. Hiervoor verwijs ik u naar hoofdstuk 9 van
bijgevoegd rapport.
3. Beleidsreactie
Ik ben verheugd met de conclusies van het LEI. Ik zie deze resultaten als
ondersteuning van de ingezette koers van het nieuwe mestbeleid en het
wetsvoorstel. Ik zal de uitkomsten van de analyse dan ook in de verdere
uitwerking van het wetsvoorstel betrekken.
Met name de conclusie van het LEI dat de invoering van verplichte
mestverwerking op middellange termijn (2015) de druk op de mestmarkt
kan opheffen, ondersteunt naar mijn mening de wenselijkheid van het
wetsvoorstel.
De conclusie van het LEI dat mestverwerkingsinitiatieven wachten op
zekerheid, sterken mij in mijn opvatting dat voortvarende besluitvorming
over het wetsvoorstel zeer gewenst is om de mestproblematiek in
Nederland op te lossen.
De ex-ante evaluatie van LEI geeft «handvatten» voor de wijze waarop de
overdraagbaarheid van de mestverwerkingsverplichting het beste zou
kunnen worden ingevuld. Ik zal vanuit een positieve grondhouding de
mogelijkheden voor invoering van deze overdraagbaarheid bezien. Ik ben
hierover met LTO, NVV en CUMELA in gesprek. Aandachtspunten voor mij
hierbij zijn wel dat die overdraagbaarheid niet leidt tot grotere uitvoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 037, nr. 30

2

ringslasten voor de overheid en de fraudegevoeligheid van het stelsel niet
vergroot. De uitkomst van mijn gesprekken met het bedrijfsleven zal ik
vóór de mondelinge behandeling van het wetsvoorstel aan uw Kamer
meedelen.
Het LEI wijst op het voerspoor als middel om de druk op de mestmarkt te
verlagen. Dit ondersteunt mijn wens dat het bedrijfsleven van het
voerspoor een succes maakt.
4. Uitwerking toezeggingen
In het Algemeen Overleg van 3 juli jongstleden heb ik een aantal
toezeggingen gedaan waarop ik hieronder zal ingaan.
Criteria voor afschaffen pluimvee- en varkensrechten
In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is aangegeven dat aan
het laten vervallen van het stelsel van pluimvee- en varkensrechten een
afweging vooraf dient te gaan.
LEI is geen oordeel gevraagd over de te hanteren criteria bij de definitieve
besluitvorming over het afschaffen van pluimvee- en varkensrechten. De
criteria voor het afschaffen van het stelsel van dierrechten worden
ontleend aan de drie sporen uit de mestvisiebrief van 28 september 2011
(Kamerstukken II, 2011/12, 33 037, nr. 1).
Verwachte lasten en fraudegevoeligheid
Zoals in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel in §5.1 is
beargumenteerd, is de verwachting dat dit wetsvoorstel, in combinatie
met het vervallen van de stelsels van pluimvee- en varkensrechten, leidt
tot een toename van administratieve lasten maar ook tot lagere nalevingskosten waardoor de totale regeldruk voor het bedrijfsleven naar
verwachting daalt. In §5.3 van de memorie van toelichting zijn de
verwachte kosten van uitvoering en handhaving beschreven en toegelicht.
Voor zowel regeldruk als uitvoerings- en handhavingslasten voor de
overheid geldt dat op dit moment, behoudens de opmerkingen van het
LEI in de ex ante analyse die hierop betrekking hebben en die afhankelijk
zijn van nog te maken keuzes, geen verdere informatie over te geven valt,
anders dan wat hierover in de memorie van toelichting reeds opgenomen
is.
De fraudegevoeligheid van het stelsel van verantwoorde mestafzet is
gerelateerd aan de druk om dieren te houden zonder dat hiervoor
voldoende mestafzetruimte is vastgelegd. Met de beschikbare administratieve gegevens en systemen is dit relatief eenvoudig te controleren. Een
beschrijving hiervan is gegeven in hoofdstuk 4 van de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel.
Relatie met derogatie
Zoals ik eerder beargumenteerd heb in mijn brief van 28 september 2011,
ben ik van mening dat het stelsel van verantwoorde mestafzet goed
aansluit bij de Nitraatrichtlijn, aangezien mestproductie en verantwoorde
afzet van mest vooraf aan elkaar gekoppeld worden en het stelsel zo
overdruk op de mestmarkt voorkomt.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 037, nr. 30

3