Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1723

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2017
Hierbij bied ik u aan de geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse
Zaken van 6 maart 2017.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-02-1723
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-02, nr. 1723

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD BUITENLANDSE ZAKEN (RBZ)
VAN 6 MAART 2017
Veiligheid & defensie (incl. RCCs)
De Raad zal in een gezamenlijke bijeenkomst van de Ministers van
Buitenlandse Zaken en Ministers van Defensie spreken over de voortgang
die sinds de Europese Raad van december is geboekt ten aanzien van de
uitvoering van de EU Global Strategy op veiligheids- en defensiegebied.
De Raad zal daarbij conclusies aannemen over onder andere een structuur
voor de planning- en aansturing van militaire EU-trainingsmissies
(Military Planning and Conduct Capability (MPCC), een Coordinated
Annual Review on Defence (CARD) en voorstellen ten aanzien van
permanente gestructureerde samenwerking (PESCO). Over deze drie
onderwerpen heeft de EU Hoge Vertegenwoordiger Mogherini conform de
conclusies van de Europese Raad van december 2016 voorstellen
gepresenteerd. De bespreking dient ter voorbereiding van de discussie
over veiligheid en defensie tijdens de Europese Raad van 9 en 10 maart.
Voor een effectievere planning en aansturing van militaire EU trainingsmissies heeft de Hoge Vertegenwoordiger voorgesteld om een Military
Planning and Conduct Capacity (MPCC) op te richten. Deze wordt binnen
de EU Militaire Staf geplaatst, dat onderdeel uitmaakt van de Europese
Dienst voor Extern Optreden (EDEO). Hiervoor is brede steun onder de
lidstaten, inclusief Nederland. Conform de Nederlandse inzet zal deze
capaciteit zal met een staf van circa 30 personen van bescheiden omvang
zijn en binnen de bestaande structuren worden ingepast. Het MPCC zal de
militaire tegenhanger vormen van de al bestaande plannings- en
aansturingscapaciteit voor civiele EU-missies (CPCC). Uiterlijk eind 2018,
ruim een jaar na de oprichting van het MPCC, zal deze worden geëvalueerd om te bezien of en hoe het MPCC aanpassing behoeft.
De Coordinated Annual Review on Defence (CARD) betreft een tweejaarlijkse evaluatie waarbij het Europese Defensie Agentschap (EDA) de
defensiecapaciteitsplannen van de lidstaten beter in kaart zal brengen.
Door deze regelmatig op niveau van Ministers van Defensie te bespreken
kunnen lidstaten hun onderlinge defensieplanning beter vergelijken.
Hierdoor is betere afstemming mogelijk en kunnen kansen voor defensiesamenwerking en gezamenlijke capaciteitsontwikkeling in een eerder
stadium worden geïdentificeerd. Hiervoor bestaat onder lidstaten brede
steun. Nederland heeft tijdens zijn EU-voorzitterschap in 2016 voor een
soortgelijke exercitie gepleit en verwelkomt het in gang zetten van dit
proces.
De Raad zal ook over PESCO spreken. Het EU-verdrag geeft lidstaten die
dat willen en daartoe in staat zijn de mogelijkheid om de samenwerking
op het gebied van veiligheid en defensie verder te verdiepen. Daarbij gaat
het vooral om intensievere samenwerking bij het gezamenlijk ontwikkelen
van defensiecapaciteiten en het leveren van bijdragen aan EU-missies en
operaties. De Hoge Vertegenwoordiger schetst een aantal mogelijkheden
voor lidstaten om hier invulling aan te geven. Zij ziet graag een «inclusief
PESCO» dat open staat voor alle lidstaten. Binnen PESCO kunnen
modules worden ingericht waarbinnen kleinere formaties van lidstaten
aan specifieke projecten kunnen werken. De komende periode zal worden
gebruikt om meer duidelijkheid te krijgen over de toegevoegde waarde
van PESCO, de criteria voor deelname en de projecten of initiatieven die
in PESCO-verband kunnen worden opgepakt. Nederland stelt zich in de
PESCO-discussie constructief op. Mits goed georganiseerd, kan PESCO
een impuls geven aan de verdere versterking van het Gemeenschappelijk
Veiligheid en Defensiebeleid (GVDB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-02, nr. 1723

2

Externe dimensie migratie
Tijdens de Raad zullen de Ministers spreken over de migratie inzet van de
EU op de gehele centrale Middellandse Zeeroute. Onderdeel daarvan zijn
de recent voorgestelde maatregelen gericht op Noord-Afrika en Libië in
het bijzonder (zie JOIN(2017)4), maar ook de langere termijn trajecten
zoals de Valletta agenda en de migratiepartnerschappen met landen in
Sub-Sahara Afrika. Het kabinet acht het van groot belang dat de EU
gezamenlijk tot een duurzame en effectieve aanpak komt om irreguliere
migratie via de centrale Middellandse Zeeroute beheersbaar te maken, te
voorkomen dat mensen de levensgevaarlijke reis naar Europa wagen en
mensensmokkel hard aan te pakken. Het kabinet steunt de door de
Commissie ingezette lijn. Nederland bepleit daarbij een ketenbenadering,
gericht op alle onderdelen van de route: in herkomst- en transitlanden,
aan de grenzen van de EU en binnen de EU. Een effectief Terug- en
Overnamebeleid is integraal onderdeel van deze benadering. Het kabinet
acht het dan ook positief dat de gehele route nu geagendeerd is.
Als onderdeel van deze ketenbenadering pleit het kabinet al geruime tijd
voor intensivering van de migratiesamenwerking met landen in NoordAfrika. Het is goed dat hier nu expliciet aandacht voor is, net als tijdens de
informele Europese Raad van 3 februari 2017 (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1192). In de mededeling van 25 januari 2017 doet de Commissie
hiertoe ook adequate en concrete voorstellen, zoals de samenwerking met
de Libische kustwacht, het verbeteren van de omstandigheden in
detentiecentra, begeleiding van vrijwillige terugkeer naar landen van
herkomst en het organiseren van informatiecampagnes over de risico’s
van irreguliere migratie. Naast inspanningen vanuit de Unie is het van
belang ruimte te geven aan aanvullende bilaterale inspanningen van
individuele lidstaten. In lijn met de inbreng tijdens de informele Europese
Raad, zal Nederland benadrukken dat prioriteit wordt verleend aan het
streven naar zorg voor adequate opvangcapaciteit en -omstandigheden in
Libië voor migranten, samen met UNHCR en IOM. Dit in de geest van de
motie Voordewind c.s. die is aangenomen tijdens het debat ter voorbereiding op deze top (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1189) (Handelingen II
2016/17, nr. 37, items 35 en 36). Daarnaast zal Nederland bepleiten de
complexe politieke en veiligheidssituatie consequent in het oog te
houden, zeker wat betreft de focus op Libië.
De voortgang van het EU partnerschapsraamwerk zal worden besproken
op basis van een derde rapport van de Hoge Vertegenwoordiger, dat naar
verwachting vlak voor de Raad uitkomt. Dit raamwerk biedt – net als de
Valletta agenda – een kader voor intensievere samenwerking op het
terrein van migratie op basis van gedeelde belangen en verantwoordelijkheden. Het kabinet is actief betrokken bij de totstandkoming van migratiepartnerschappen met Afrikaanse landen als Mali, Nigeria en Niger. Deze
partnerschappen leveren inmiddels ook zichtbare resultaten op, zoals een
daling van transitmigratie via Niger door verbeterd grensbeheer, de
aanpak van mensensmokkel en programma’s voor vrijwillige terugkeer
naar herkomstlanden vanuit Niger. De vooruitgang vertaalt zich echter
nog niet in een vermindering van het aantal verdrinkingen en de
irreguliere instroom via de Centrale Mediterrane route. Nederland zal
daarom blijven benadrukken dat de lidstaten en de EU hun inspanningen
onverminderd voortzetten op de gehele route, met aandacht voor
mensensmokkel, grensbeheer, betere opvang, grondoorzaken en
terugkeer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-02, nr. 1723

3

Egypte
Tijdens de Raad zullen de Ministers eveneens spreken met de Egyptische
Minister van Buitenlandse Zaken, Sameh Shoukry, na eerder uitstel van de
voorgenomen ontmoeting in februari. In lijn met de geannoteerde agenda
van 25 januari jl. voor de RBZ van 6 februari (Kamerstuk 21 501-02,
nr. 1715) zal de Nederlandse boodschap aan Minister Shoukry gericht zijn
op het belang van het bevorderen van duurzame stabiliteit, waarbij voor
Nederland en de EU centraal staat dat dit onder andere is gebaseerd op
respect voor mensenrechten, inclusieve sociaaleconomische ontwikkeling
en goed bestuur. In dit kader zal Nederland in het bijzonder zijn zorgen
over de mensenrechtensituatie uitspreken (zie ook de brief van
23 februari, Kamerstuk 32 735, nr. 169 in reactie op de motie Van Bommel
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1184)). Voor het overige verwijst het kabinet
eveneens naar het verslag van de RBZ van januari en februari jl.
(Kamerstuk 21 501-02, nrs. 1714 en 1720).
Westelijke Balkan
Tijdens de RBZ van 6 maart zal de Hoge Vertegenwoordiger een terugkoppeling geven van haar reis door de zes Westelijke Balkan landen. Vlak
voor de RBZ zal zij Albanië, Macedonië, Montenegro, Servië, BosniëHerzegovina en Kosovo bezoeken. In het bijzonder zal de Hoge Vertegenwoordiger aandacht besteden aan de dialoog tussen Servië en Kosovo. De
RBZ zal geen Raadsconclusies aannemen.
Nederland verwelkomt de betrokkenheid van de Hoge Vertegenwoordiger
in het normalisatieproces tussen Servië en Kosovo en zal haar aanmoedigen deze actieve rol te blijven spelen in de dialoog tussen beide landen.
Voorkomen moet worden dat de recent opgelopen bilaterale spanningen
de dialoog schaden. Nederland hecht groot belang aan voortdurend
commitment van de Westelijke Balkan landen aan de respectievelijke
hervormingsagenda’s, in het bijzonder het creëren van een solide track
record op het gebied van rechtsstaathervormingen. In dit kader zal
Nederland tevens wijzen op het belang van stabiliteit op de Westelijke
Balkan.
Midden-Oosten Vredesproces (MOVP)
De Raad zal, in navolging op de discussies tijdens de Raad van Buitenlandse Zaken van januari en februari jl., spreken over de laatste ontwikkelingen ten aanzien van het MOVP, waaronder het recente bezoek van
premier Netanyahu aan de Verenigde Staten, en van gedachten wisselen
over de inzet van de EU voor de komende periode. De Hoge Vertegenwoordiger zal terugblikken op haar bezoek aan Washington. Mogelijk zal
de Raad spreken over de voorbereiding van de voorgenomen Associatieraad met Israël.
Het kabinet onderstreept dat een twee-statenoplossing op basis van de
grenzen van 1967, met Israël en een Palestijnse staat die in vrede en
veiligheid naast elkaar bestaan, de enige realistische en duurzame
oplossing is van het conflict. Het kabinet blijft zich actief inzetten voor het
behoud van de twee-statenoplossing en dringt er bij partijen op aan dat zij
positieve stappen zetten die het wederzijds vertrouwen vergroten. Zoals
ook vermeld in het verslag van de RBZ van februari jl. (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1720) spreken Nederland en de EU beide partijen aan over
de actuele situatie en stappen die hier haaks op staan, waaronder
uitbreiding van Israëlische nederzettingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-02, nr. 1723

4

AOB: Jemen
Het conflict in Jemen verliest keer op keer de «competitie van conflicten»
voor internationale aandacht. Gezien het gebrek aan een politieke
oplossing, de schrijnende humanitaire situatie, en Europese belangen
zoals op het gebied van internationale veiligheid, is meer aandacht van de
Europese Unie noodzakelijk. Het kabinet zal tijdens de Raad aandringen
op agendering van de situatie in Jemen in de eerstvolgende RBZ van
3 april.
Overig
EUCAP Sahel Mali/Niger
Het kabinet maakt voorts van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te
informeren dat de Raad op 12 januari 2017 het mandaat van de EU missie
EUCAP Sahel Mali met twee jaar heeft verlengd tot 14 januari 2019. Het
kabinet heeft besloten om het Nederlandse mandaat voor een bijdrage
van ongeveer 8 personen aan EUCAP Sahel met twee jaar te verlengen tot
14 januari 2019. Nederland levert sinds 2014 een bijdrage aan EUCAP
Sahel Mali. Deze missie heeft tot doel de Malinese veiligheidssector te
adviseren en te trainen. Versterking van de Malinese binnenlandse
veiligheidssector zal eraan bijdragen dat Mali beter zelf in staat is
grensoverschrijdende criminaliteit zoals drugs- en mensensmokkel aan te
pakken.
Naast de verlenging van het huidige Nederlandse mandaat van EUCAP
Sahel Mali heeft het kabinet besloten om, indien de mogelijkheid zich
voordoet, enkele functies binnen EUCAP Sahel Niger te vervullen. De
missie EUCAP Sahel Niger is in augustus 2012 opgericht ten behoeve van
de capaciteitsopbouw van de binnenlandse veiligheidssector van Niger
met name op het gebied van het bestrijden van terrorisme, georganiseerde misdaad en irreguliere migratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-02, nr. 1723

5