Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 453

Woningcorporaties

Nr. 211

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 2 november 2011
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1 heeft op 6 oktober 2011
overleg gevoerd met minister Donner van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over:
– de brief van de minister d.d. 12 september 2011 over de stand
van zaken met betrekking tot de moties inzake de staatssteun
voor woningcorporaties (29 453, nr. 203).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,
Dijksma
De griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,
Van der Leeden

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), voorzitter, Van Beek
(VVD), Van der Staaij (SGP), Koopmans (CDA),
Van Bochove (CDA), Aptroot (VVD), ondervoorzitter, Smilde (CDA), Paulus Jansen (SP),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Brinkman
(PVV), Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Dibi
(GroenLinks), Heijnen (PvdA), Elissen (PVV),
Monasch (PvdA), Schouw (D66), Marcouch
(PvdA), De Boer (VVD), Hennis-Plasschaert
(VVD), Lucassen (PVV), Verhoeven (D66) en
Grashoff (GroenLinks).
Plv. leden: Van Dam (PvdA), Van der Burg
(VVD), Dijkgraaf (SGP), Sterk (CDA), Bruins
Slot (CDA), Van der Steur (VVD), Knops (CDA),
Jasper van Dijk (SP), Slob (ChristenUnie), Van
Klaveren (PVV), Ouwehand (PvdD), Van Gent
(GroenLinks), Kuiken (PvdA), Fritsma (PVV),
Vermeij (PvdA), Pechtold (D66), Wolbert
(PvdA), Van Nieuwenhuizen (VVD), Taverne
(VVD), Bontes (PVV), Hachchi (D66) en
Voortman (GroenLinks).

kst-29453-211
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

1

Voorzitter: Van Bochove
Griffier: Hendrickx
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Van Bochove, De Boer,
Heijnen, Karabulut, Lucassen, Verhoeven en Voortman,
en minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die
vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg en ik heet alle aanwezigen
welkom.
Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. Als de minister doet wat een
Kamermeerderheid van hem vraagt, kunnen we erg snel klaar zijn. De
Nederlandse overheid heeft een probleem omdat ze in 2009 een heel
slechte deal heeft gesloten met de Europese Commissie. Er is een
verkeerde inkomensgrens afgesproken.
De voorzitter: Naar aanleiding van het rumoer op de publieke tribune
merk ik op dat er geen ruimte is voor het maken van statements.
Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. Er is dus een verkeerde inkomensgrens afgesproken waardoor veel mensen met een laag middeninkomen
niet meer in aanmerking komen voor een fatsoenlijke woning. Dat hebben
we net ook gehoord van een aantal mensen op de publieke tribune.
Huishoudens met een laag middeninkomen van boven de € 33 000 raken
in de knel. Eigenlijk zitten die al in de knel zoals we hebben kunnen horen.
Duizenden gezinnen, jongeren, kinderen, ouderen en gehandicapten raken
tussen wal en schip. Ze zijn voor goede en betaalbare huizen ook
afhankelijk van de corporaties omdat particulieren niet verhuren tussen de
€ 600 en € 800. Er zijn nu al 3200 gedupeerden die zich hebben gemeld bij
de Woonbond. Ze verdienen te veel voor een sociale huurwoning en
kunnen niets particulier huren omdat ze dan geen eten meer kunnen
betalen. Een woning kopen kunnen ze ook niet omdat ze dan failliet gaan.
Bovendien kunnen ze ook geen hypotheek krijgen.
Er zijn hier vandaag mensen met de VARA Ombudsman. Somaya uit
Amsterdam heeft vier kinderen en werkt heel hard samen met haar man,
maar ze woont in een tweekamerappartement van 39 m2. Twee kinderen
slapen bij pa en ma in de slaapkamer en twee in de woonkamer. Ook
Chantal en Thomas uit Vught zijn er. Thomas is stratenmaker. Ze willen
samen een toekomst opbouwen maar kunnen geen betaalbare woning
krijgen door die inkomensgrens. Martijn Groen, verpleegkundige, fietst
tweeënhalf uur per dag om zijn kinderen naar school te brengen en woont
in een piepklein appartementje van 30 m2. Als deze mensen in
aanmerking willen komen voor een betaalbare woning, moeten ze of
minder gaan werken of hun kinderen de straat op sturen of zich in de
schulden steken om een particuliere woning te kunnen huren en uiteindelijk dakloos worden. Al deze mensen zeggen, samen met de
Ombudsman: minister Donner, wakker worden.
De meerderheid van de Kamer wil dat ook en heeft de motie-Van
Raak/Karabulut gesteund. De meerderheid van de Kamer wil dat de
minister met de Europese Commissie in onderhandeling treedt over een
ruimere grens. Minister Donner schrijft de Kamer echter dat hij deze motie
niet uit gaat voeren. Dat kan niet. De minister heeft de wens van een
Kamermeerderheid uit te voeren. De minister zegt dat hij niet kan
heronderhandelen met de Europese Commissie. De minister moet zich
niet verschuilen achter Europa: waar een politieke wil is, is ook een weg.
De minister kan heel goed onderhandelen met de Europese Commissie.
Het klopt niet als hij zegt dat dit niet zou kunnen. Dat is niet waar. Onze
SP-Europarlementariër, Dennis de Jong, heeft in Brussel gesproken met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

2

de Europese Commissie. En weet u wat: Brussel wil wel en ziet graag een
onderbouwd verzoek van Nederland tegemoet.
Daarbij is er nog een heel belangrijk ander argument. Er is sprake van een
nieuwe situatie. We zitten in een gigantische crisis. Er is een majeure
verandering. Niets is meer zoals het was. Als er al betaalbare woningen
zijn, zijn de banken een stuk terughoudender geworden met het
verstrekken van hypotheken. Door de hypotheekrenteaftrek bestaan er in
Nederland ook relatief hoge huizenprijzen. Dat ziet de Europese
Commissie ook wel, zeker als deze vakkundige minister dit allemaal nog
eens netjes voor haar op een rijtje zet.
Concluderend, mede namens duizenden jongeren, ouderen, gehandicapten, starters, verplegers, stratenmakers en kinderen, namens gewone
mensen die fatsoenlijk willen wonen, roep ik de minister op te doen wat
hij uit hoofde van zijn functie als minister van Volkshuisvesting hoort te
doen.
De heer Lucassen (PVV): Voorzitter. De regels voor staatssteun aan
woningcorporaties die Brussel aan Nederland heeft opgelegd, zorgen
voor problemen. De corporaties moeten niet alleen hun hele toewijzingssysteem aanpassen maar ze moeten ook hun hele financiële huishouding
overhoop halen. De regels zorgen voor problemen bij de toewijzing. Ze
zorgen ook voor problemen om hierbij te voldoen aan de strenge
percentages die door Brussel zijn opgelegd. Ze zorgen ook voor
problemen die dreigen bij de huisvesting van bijvoorbeeld ouderen of
mensen met een beperking.
De PVV heeft een motie ingediend om juist kwetsbare 65-plussers te
helpen wanneer ze willen verhuizen naar een kleinere huurwoning, die
beter is toegesneden op hun behoeften, ook wanneer ze meer verdienen
dan de inkomensgrens die door Brussel is opgelegd. Ik hoor graag van de
minister welke ruimte er is binnen de regeling of langs de randen ervan
om kwetsbare groepen te beschermen tegen de ongewenste effecten van
de beschikking. Deze motie-Lucassen is natuurlijk niet bedoeld als
ondersteuning van die regeling, maar ter bescherming van de mensen die
in de knel dreigen te komen door de regels zelf of door de manier waarop
deze worden uitgevoerd door de woningcorporaties.
Wanneer we opnieuw in gesprek gaan met de Europese Unie (EU),
moeten we natuurlijk wel zeker weten dat we de regeling kunnen
verbeteren, dat we de knelpunten kunnen oplossen. We moeten niet in
onze eigen voet schieten en we mogen niet het risico lopen dat we
ondanks onze goede bedoelingen eindigen met een regeling die
misschien nog onvoordeliger uitpakt en dat er juist meer mensen in de
knel komen. De minister heeft al eerder gesproken over dat risico.
Inmiddels is er een delegatie van het ministerie naar Brussel geweest. Ik
hoor graag hoe de stand van zaken is en hoe die lelijke Europese vlag
erbij hangt.
Van de corporaties verwachten we veel. Bij de toewijzing moeten ze
rekening houden met het behalen van de 90%-eis en ook binnen die eis is
er ruimte in de beschikking voor compensatie. Corporaties die de 90%
gemakkelijk kunnen behalen, kunnen corporaties in moeilijke gebieden
ten hulp schieten, als ze niet alle beschikbare ruimte in die toewijzing
hoeven te gebruiken. We zijn al een tijdje bezig met dit systeem. Hoe
werkt het in de praktijk? Hoe voorkomen we dat de corporaties ruimte
tekortkomen, terwijl andere corporaties die ruimte misschien juist nodig
hebben? Hoe voorkomen we dat corporaties die ruimte misschien
onnodig voor zichzelf vasthouden tot het einde van het jaar omdat ze
gecontroleerd en afgerekend worden op hun percentages? Wat voor
sancties worden er opgelegd? Hoe wordt de controle geregeld? We
moeten de corporaties natuurlijk wel de ruimte, een ook het vertrouwen,
geven om die vrije ruimte daar waar dat mogelijk is goed te verdelen. We
zijn niet tevreden over de beschikking en de ongewenste effecten die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

3

steeds duidelijker worden. Daarom moeten we elke mogelijkheid
gebruiken om verbeteringen aan te brengen en tegelijkertijd voorkomen
dat we misschien met een nog slechtere regeling achterblijven.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): De heer Lucassen heeft het de hele tijd
over «de door Europa opgelegde beschikking», maar er zijn al diverse
momenten geweest in het Europees Parlement waaruit blijkt dat Europa
wel degelijk bereid is om te kijken naar die beschikking. We hebben in de
Kamer ook een gesprek gehad. Dat was vertrouwelijk, dus daarop kunnen
we niet ingaan. Ook uit stukken van de Europese Commissie blijkt
duidelijk dat het bij de Nederlandse regering ligt en dus niet bij Europa.
Als de heer Lucassen iets wil, moet hij dat dus juist aan deze minister
vragen. Ik hoor graag van de heer Lucassen dat hij deze minister naar
Brussel stuurt.
De heer Lucassen (PVV): Dat hebben we natuurlijk al gedaan. Ik heb die
motie namens mijn partij ook gesteund, maar ik wil niet voorbijgaan aan
de waarschuwing die de minister heeft gegeven. Ik ga ervan uit dat de
minister het serieus meent als hij zegt dat we slechter af kunnen zijn als
we teruggaan naar Brussel. Mevrouw Voortman zegt dat de Europese
Unie met open armen staat te wachten op een nieuw voorstel om dat uit
te voeren. Voordat we aan dat traject beginnen, moeten we het risico
uitsluiten dat we uiteindelijk slechter af zijn. De minister zegt dat dit het
geval kan zijn. Nu er een delegatie terug geweest is naar Brussel, wil ik
graag weten of dat echt het geval is. Ik ben dus benieuwd naar de
antwoorden van de minister.
Mevrouw Karabulut (SP): De heer Lucassen steunt inderdaad ook de
wens van een meerderheid van de Kamer om de minister terug te sturen
naar Europa om te heronderhandelen. We hebben nieuwe informatie uit
Europa waaruit blijkt dat er geen enkele belemmering bestaat om erover
te praten. Wat de uitkomst dan kan zijn, is een tweede. Europa zegt: komt
u maar. Het gaat niet om de totale beschikking maar om die inkomensgrens. Europa zegt begrip te hebben voor de Nederlandse situatie.
Nederland gaat daar ook over. Europa vraagt Nederland te komen met
een voorstel waarover gepraat kan worden. Met die opdracht moeten we
de minister toch naar Europa sturen zoals we al eerder hebben
uitgesproken?
De heer Lucassen (PVV): Dat is precies wat ik bedoel. Voor een gedeelte
heeft de minister al naar de moties van de Kamer geluisterd door de
ruimte in Brussel op te gaan zoeken. Ik ben benieuwd of dat gelukt is en ik
wacht dan ook op het antwoord van de minister. Als er ruimte is en als we
zeker weten dat de Europese Commissie het opnieuw doet en de
afgesproken inkomensgrens laat vallen en er een hogere grens van maakt
en ons vraagt met een nieuw voorstel te komen: graag.
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Onze woningmarkt is in de greep
van een aantal grote problemen. Allereerst ontbreekt er een middensegment voor mensen die tussen wal en schip vallen. Scheefwoners in het
land blokkeren heel veel woningen en kunnen ook niet doorschuiven
omdat er voor hen geen alternatief is waardoor andere mensen weer op
een wachtlijst terechtkomen. En dan is er natuurlijk de huidige hypotheekrenteaftrek die mensen stimuleert tot het maken van enorme schulden en
tot een zeepbel leidt. Zo blijft bijna iedereen noodgedwongen zitten waar
hij zit en is er dus geen doorstroming op de woningmarkt. Zo ontbreekt
ook de aansluiting van sociale huur naar particuliere huur in het middensegment, en ook de aansluiting van sociale huur naar koop. Dat geeft
schokkende cijfers. We stoppen als land jaarlijks 25 mld. in onze woningmarkt. We hebben de grootste hypotheekschuld van Europa en we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

4

hebben ook – en dat is zeer schrijnend – de grootste socialehuursector van
zo ongeveer de hele wereld. En toch hebben de mensen ook weer de
hoogste woonlasten van Europa. Kortom, al het geld dat we erin pompen,
landt niet, het functioneert niet en de hele boel zit op slot. De boel zit zo
vast dat tijdelijke maatregelen als het verlagen van de overdrachtsbelasting of het verder verlengen van de Nationale Hypotheek Garantie
(NHG) niet helpen.
Maar goed, daarover gaat het vandaag niet, hoewel het er als context
zeker toe doet. We hebben het vandaag over de maatregel om minimaal
90% van alle corporatiewoningen toe te wijzen aan inkomensgroepen
onder de € 33 000. Daarover gaat het vandaag. Laat ik er heel duidelijk
over zijn dat mijn fractie die maatregel steeds heeft gesteund. We vinden
aan de ene kant dat een gelijk speelveld in Europa heel belangrijk is. Er
moet een markt zijn waarin ook plaats is voor particuliere bedrijven om
een middensegment te maken. Aan de andere kant hebben we ook altijd
gezegd dat we oog hebben voor het feit dat dit tot schrijnende gevallen
leidt, in het bijzonder in de grote steden, voor mensen die net boven die
inkomensgrens zitten. Dat zijn de mensen met een inkomen van € 34 000,
€ 35 000, € 36 000, bijvoorbeeld politieagenten en wijkverpleegkundigen,
die daardoor niet in de woning kunnen wonen waarin ze graag zouden
willen wonen. Toch hebben we gezegd dat de corporaties zich moeten
concentreren op hun kerntaak en woningen moeten laten bouwen voor
lagere inkomensgroepen. Ik kan het niet vaak genoeg zeggen. Ook wij
maken ons zorgen over die groep die net boven de grens van € 33 000 zit.
Die kunnen niet in een sociale huurwoning terecht vanaf het moment dat
die regeling is ingegaan. Een alternatief is er nauwelijks omdat particuliere huur of koop niet beschikbaar is.
Als partij willen we graag een integrale herziening van de woningmarkt.
Die is bij dit kabinet onbespreekbaar. Daarom hebben wij om dit probleem
op te lossen voorstellen gedaan, bijvoorbeeld om scheefwoners te
verleiden om te verhuizen naar een woning die bij hun inkomen past
zodat de wachtlijsten korter worden en de mensen die nu aan de kant
staan, er wel terechtkunnen. We hopen dat de minister misschien
vandaag, maar in ieder geval op korte termijn, wil reageren om te kijken
wat dat voor oplossing biedt.
Intussen is er nog steeds die groep mensen met middeninkomens die
tussen wal en schip valt. Daarvoor hebben we een voorstel gedaan. In de
regeling is de ruimte om 10% van de woningen toe te kennen aan mensen
met een inkomen boven de € 33 000, en dat is toch heel wat. We hebben
een motie ingediend om die 10% vrije ruimte zo slim mogelijk in te zetten
om mensen in kwetsbare situaties in de grote steden te helpen. Die motie
is door de meerderheid die steeds zo boos is over het feit dat deze
maatregel is aangenomen, afgestemd. Ik ben benieuwd wat de minister
met dit idee gedaan heeft of nog gaat doen. Is het mogelijk om bijvoorbeeld al iets te zeggen over de wijze waarop de problemen het hardst
neerkomen. Leidt deze regeling nu in de grote steden tot grote
problemen? Is er sowieso sprake van een zichtbaar probleem van mensen
die nu echt tussen wal en schip vallen en nergens terechtkunnen, los van
de mensen die hier vandaag waren? We kunnen wel afgaan op drie
mensen die hier op de publieke tribune zitten, maar dat doen we niet. Wij
willen weten wat de oplossing is. De oplossing hebben we aangedragen:
zorg dat die 10% toegewezen wordt aan mensen met een probleem. Dat
voorstel is door de linkse partijen afgestemd. Graag hoor ik daarop een
reactie.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Als de heer Verhoeven de stukken van
het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) had gelezen, had hij geweten
wat de effecten zijn, namelijk dat de mutatiegraad nog nooit zo laag
geweest is, maar dit terzijde. De heer Verhoeven verwijt de linkse partijen
– en dan voel ik me even heel erg aangesproken – dat zij tegen een motie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

5

hebben gestemd om de kwetsbaarste groepen in die 10% te huisvesten.
Feit is natuurlijk dat die 10% daarvoor al bedoeld is. Feit is ook dat die
10% op landelijk niveau moet zijn. In Groningen is de verhouding
90%-10%, maar in bijvoorbeeld Amsterdam is de verhouding veel schever.
Op het moment dat je landelijk moet gaan verdelen, is ook in Groningen
10% niet haalbaar. De motie van de heer Verhoeven was in die zin een
strikt overbodige motie. Volgens mij zou het antwoord van de minister
moeten zijn dat de motie is weggestemd en dat we er dus niets mee
hoeven te doen, omdat in de praktijk die 10% al voor mensen in de
kwetsbaarste situaties wordt ingezet.
De heer Verhoeven (D66): Er is geen vraag gesteld, maar ik wil er wel iets
over zeggen. We hebben gekeken naar de situatie. De situatie is dat die
10% van de woningen niet in elke gemeente van Nederland nodig is. Er
zijn heel veel plekken in dit land waar die 10% vrije ruimte meer dan
genoeg is om alle mensen die een inkomen van meer dan € 33 000
hebben, te huisvesten.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Noemt u dan eens een gemeente waar
die 10% meer dan genoeg is.
De heer Verhoeven (D66): Je kunt die ruimte dus gebruiken op plekken
waar die 10% niet genoeg is. Laat alle woningcorporaties in dit land de
handen ineenslaan en laat ze eens kijken of ze niet wat kunnen schuiven
met die percentages. Dat voorstel hebben we gedaan. Dat is in ieder geval
een tegemoetkoming aan het probleem. Dat de linkse partijen gezegd
hebben dit niet te willen, is hun goed recht. Het is dan wel een beetje van
tweeën één. Je kunt zeggen: we zijn tegen alles en we gaan alleen nog
maar met Brussel onderhandelen. Maar je kunt ook zeggen: met Brussel
onderhandelen is niet de meest haalbare kaart – dat is ook gebleken uit
allerlei overleggen in deze Kamer – dus bedenk dan een oplossing die
praktisch is. Wij hebben voor het laatste gekozen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik hoor graag van de heer Verhoeven
welke gemeenten dan gemakkelijk toekunnen met die 10%. De gemeenten
waar die druk het minst is, zitten op ongeveer 10%.
De heer Verhoeven (D66): Dan zou ik bijna tegen mevrouw Voortman
willen zeggen dat overal in Nederland die 10% niet genoeg is. Dan hebben
we dus een situatie dat we de grootste sociale huursector van de wereld
hebben met bijna twee miljoen sociale huurwoningen en dan hebben we
nog te weinig sociale huurwoningen om alle mensen een woning te
geven. Als dat de situatie is, zouden we het armste land van de wereld
zijn. Dat is gewoon niet het geval. We hebben zeker problemen. Er zijn
zeker mensen die buitenspel komen te staan door de problemen op de
woningmarkt. Deze maatregel landt in deze woningmarkt verkeerd met
alle gevolgen van dien. Dat komt omdat de woningmarkt ziek is. Die moet
je gezond maken en dan zou deze maatregel prima kunnen landen. Omdat
alles op slot zit, heeft deze maatregel vervelende consequenties voor
mensen. Daarvoor hebben we de ogen niet gesloten. Wij willen de hele
woningmarkt hervormen. Dat gebeurt nu niet, dus hebben we een aantal
creatieve voorstellen gedaan waarvan er een aantal volgens de voorzitter
buiten de orde van deze vergadering vallen. Daaraan kun je dan in ieder
geval ook wat doen.
Mevrouw Karabulut (SP): Ik ben er toch echt trots op dat we hier geen
banlieues als in Parijs hebben of getto’s zoals die in Berlijn bestaan. Als de
plannen van D66 uitgevoerd zouden worden, zouden de rijken bij de rijken
en de armen bij de armen wonen. Dat is niet mijn samenleving. Dat is niet
de manier waarop ik de buurten samengesteld wil zien. Ik wil samenleven:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

6

rijk en arm. Het gaat hier niet eens om heel rijke mensen. Ik wil de heer
Verhoeven vragen of hij met vier kinderen in een tweekamerappartement
van 39 m2 zou willen wonen.
De heer Verhoeven (D66): Laat ik hier heel duidelijk over zijn: nee, dat wil
ik niet en dat wil niemand. Dat is een manier van voorstellen die typisch is
voor de SP, met alle sympathie die ik ervoor heb. Als we met dit systeem
ervoor zorgen dat iedereen gesubsidieerd door de overheid in een woning
kan wonen terwijl zijn salaris daartoe geen aanleiding geeft, komen er
daardoor allerlei mensen die echt recht op een sociale huurwoning
hebben op een wachtlijst te staan. En als we vervolgens niets doen om de
boel in beweging te brengen en doen alsof het mogelijk is iedereen een
huis van de Staat te geven zonder dat dit tot een groot financieel
probleem leidt, houdt mevrouw Karabulut de boel voor de gek. Ook de
mensen in de grote steden over wie ze het steeds heeft en de schrijnende
gevallen. Ik weet dat mevrouw Karabulut authentiek is, dat ze echt voor
deze mensen opkomt, maar wij hebben ook heus wel zorgvuldig naar de
situatie gekeken. Elke keer doen alsof wij niets geven om mensen die met
een gezin van vier kinderen een probleem hebben en alsof wij geen oog
hebben voor de schrijnende gevallen, is gewoon onfatsoenlijk. Wij kijken
op een andere manier naar een oplossing voor die mensen. Wij willen een
integrale hervorming van de woningmarkt en we willen ook binnen de
huidige situatie alles doen om het probleem op te lossen.
Mevrouw Karabulut (SP): De heer Verhoeven kan boos worden op mij,
maar het is de situatie. De heer Verhoeven toont hiermee ook zijn
onmacht. Ik twijfel niet aan zijn intenties, maar zijn oplossingen zijn slecht.
Hij biedt deze mensen geen oplossingen. Het gaat hier niet om heel rijke
mensen. Het gaat hier om die jongen en dat meisje die gewoon een
toekomst willen opbouwen, zoals de heer Verhoeven die ook heeft. Als ik
de heer Verhoeven vraag of hij met vier kinderen in een tweekamerappartement van 39 m2 wil wonen, is dat een pijnlijke vraag, maar het is wel de
realiteit van de mensen over wie we het hebben. Dan verwacht ik van D66
steun om ook betaalbare woningen – en dat zijn geen woningen van de
Staat – voor deze mensen beschikbaar te stellen. Niets meer en niets
minder.
De heer Verhoeven (D66): We hebben 2,4 miljoen betaalbare corporatiewoningen, mede mogelijk gemaakt door de overheid, voor deze mensen
en nog is het niet genoeg. Natuurlijk is het vervelend dat er een aantal
mensen zijn die tussen wal en schip vallen, maar het kan niet zo zijn dat
we dan zeggen: laten we dan maar 4 miljoen, of 5 miljoen of 6 miljoen
sociale huurwoningen neerzetten. We moeten er dan voor zorgen dat
mensen die nu in een sociale huurwoning zitten met een salaris van
€ 50 000 – over die mensen hoor ik mevrouw Karabulut nooit – op
gegeven moment eens plaatsmaken. We moeten dan eens kijken op welke
manier we ervoor kunnen zorgen dat mensen met de lagere inkomens
daadwerkelijk een kans krijgen. Dan moet de boel in beweging komen. Dat
gebeurt niet door terug naar Brussel te gaan; dat gebeurt alleen als we
een groter verhaal voor de woningmarkt bedenken en niet elke keer
focussen op de situatie van een paar mensen die het slecht getroffen
hebben, waarvoor we overigens de ogen niet sluiten.
Mevrouw Karabulut (SP): D66 creëert een mythe van scheefwoners en
houdt deze in stand. Die groep vormt welgeteld 4%. D66 wil mensen die
plezierig wonen, hun woning uitjagen en biedt mensen die een betaalbare
woning nodig hebben, geen oplossing.
De heer Verhoeven (D66): Over die mythe van het scheefwonen hebben
we het vaak gehad. Ik heb altijd gezegd dat we ook niet de banlieues van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

7

Parijs willen. We willen gewoon gemengde wijken. Als je gemengde
wijken wil, moet je ook gemengd bouwen, ook gemengd qua prijs. Dat
betekent dat je woningen moet bouwen voor mensen met een inkomen
van € 40 000 en € 50 000 en ook woningen voor mensen met een
inkomen onder de € 33 000. Zo kun je prachtige gemengde wijken maken.
Als je daarentegen mensen in een woning laat wonen die zwaar gesubsidieerd wordt door de overheid, terwijl ze verdorie consultant zijn en wel
€ 60 000 verdienen, ben je verkeerd bezig. Dan blokkeer je de woningmarkt voor mensen die er echt recht op hebben. Daaraan willen we een
eind maken.
Mevrouw Karabulut (SP): Dit is een onwaarheid. Dit zijn geen gesubsidieerde woningen. Dat is een misvatting. Dat is verkeerde informatie. Dat
wil ik bij dezen rechtzetten.
De heer Verhoeven (D66): Dat is geen onwaarheid. Mevrouw Karabulut
mag mij niet betichten van onwaarheid. Ik heb een ander feitenrelaas dan
mevrouw Karabulut. Dat is haar goed recht. Maar als zij me van onwaarheden beticht, kan ik haar ook weer van onwaarheden betichten. Dat is
volgens mij niet de bedoeling van dit debat. Laten we nu zoeken naar een
paar oplossingen.
De heer Lucassen (PVV): De heer Verhoeven wil wel wat repareren aan
die staatssteunregeling voor mensen die daarmee moeilijkheden hebben.
Proef ik nou dat hij wel voor 95% achter deze regeling staat en niet pleit
voor het aanpassen van de inkomensgrens?
De heer Verhoeven (D66): Dat klopt. We zijn vanaf dag één heel eerlijk en
duidelijk geweest in tegenstelling tot bijvoorbeeld de PVV-fractie die
steeds gedaan heeft alsof ze het zo erg vond maar uiteindelijk de motie
niet steunde. Onze partij heeft gezegd de Europese interne markt, een
gelijk speelveld, belangrijk te vinden. Daarom is staatssteun een probleem
als je dat ook toepast op mensen die het eigenlijk niet nodig hebben. Dan
krijg je ongelijke concurrentie in Europa. Dat willen we niet om een
heleboel andere redenen. Dus steunen we de maatregel en dus steunen
we ook alle ruimte die de maatregel biedt om het lokaal toch op te lossen
en dus zijn we er niet voor om te gaan heronderhandelen met Europa en
dus zijn we er ook niet voor om de inkomensgrens aan te passen.
Hierover zijn we vanaf dag één altijd klip-en-klaar geweest.
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Ik vervang mijn collega Monasch op
het terrein van de volkshuisvesting. Ik was tijdens het reces in mijn
adoptiewijk, Den Haag Zuidwest. U weet wel: de wijk van Harrie Jekkers
en O, O, Den Haag: Moerwijk, Vrederust, Morgenstond, Bouwlust. Een
krachtwijk, althans dat was het onder een vorig kabinet. Dit kabinet heeft
dat afgeschaft. Ik heb daar gesproken met de woningbouwverenigingen.
Die hebben mij verteld dat het aantal verhuizingen, met een duur woord
«mutaties», aanzienlijk is teruggelopen, sinds het hanteren van de
inkomensgrens van € 33 000 en nog wat. Dat is dus op het moment dat de
economische crisis nog moet komen want dit dateert nog van het begin
van het jaar, toen we in een wat optimistischer tijd leefden.
Het feit dat die mutaties teruglopen klinkt technocratisch, maar daarachter
zit het volgende. Mensen blijven zitten als gevolg waarvan ook nieuwbouwontwikkeling stagneert en oudbouw in Moerwijk, in Vrederust, in
Morgenstond, langer blijft staan dan noodzakelijk is. De aanpak van die
krachtwijken was een tienjarenproces waarvoor we de tijd moesten
nemen. Dat proces stagneert. Wijken waarvan onderdelen gesloopt
zouden moeten worden, dragen nu weer bij aan verloedering van die
wijken. Dat is het eerste gevolg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

8

Het tweede gevolg – dat is vandaag wel duidelijk geworden – is dat
starters met lagere middeninkomens of doorstarters geen kans meer
maken op de woningmarkt. Als je vroeger een gewone baan had,
bijvoorbeeld woningstoffeerder, en je had vier kinderen en je kreeg er een
vijfde kind bij, kon je van een vierkamerwoning naar een vijfkamerwoning
gaan. Dat kan nu niet meer als je net boven die € 33 000 en nog wat zit. Je
bent niet in staat om met die kinderen een woning van € 650 of meer te
betalen. Dat is het gevolg van deze maatregel.
Laat ik helder zijn: in het vorige kabinet was de Partij van de Arbeid
hiervoor ook verantwoordelijk. De omstandigheden zijn nu echter
veranderd. De effecten worden nu duidelijk en we moeten daarvan leren.
Het derde gevolg is dat de economie, de tegelzetters, de verhuizers, de
meubelcentra allemaal last hebben van deze maatregel. Is de minister
bereid om op korte termijn de economische effecten van deze maatregel
voor ons in beeld te brengen? Ik sluit niet uit dat die substantieel zijn. In
de zaal hiernaast wordt gepraat over de begroting voor volgend jaar. Als
het effect een paar promille is, is dat al substantieel. Dat betekent al heel
wat voor banen en inkomens van mensen.
Als nieuwkomer op dit dossier heb ik me het meest verbaasd over het feit
dat er één maatstaf is, € 33 500, ongeacht de gezinssituatie. Ik stel me zo
voor dat een alleenstaande daarmee heel aardig uit de voeten kan. Het
zou prettig zijn als dat nog wat wordt opgetrokken naar € 38 000 zoals de
Woonbond wil, maar daar zit niet het grootste probleem. Zodra je een
alleenstaande ouder bent met een kind of een heel gezin, is er echt een
probleem. Dan val je tussen wal en schip, tussen de € 33 000 en het
inkomen dat je nodig hebt om daadwerkelijk in de vrije sector in steden in
dit land een woning te kunnen betrekken, of het nu huur is of koop. Je valt
tussen wal en schip. Dat kunnen we niet laten gebeuren. Dan moet de
minister iets doen. Dan moet de minister in gesprek met de institutionele
beleggers in dit land die hieraan hebben bijgedragen door aan Europa te
vragen om een gelijk speelveld. De minister moet dan afzien van de gang
naar het Europese Hof. Dat kan hij wel degelijk doen als minister van
Volkshuisvesting. En hij moet ook met de corporaties in gesprek.
De minister is de regisseur op het terrein van de volkshuisvesting. De
minister zorgt ervoor dat de Nederlanders kunnen wonen in een kwalitatief aardige woning tegen een redelijke prijs. Dat kunnen we niet
overlaten aan het vrije spel der maatschappelijke krachten. Dat is een
traditie in dit land. Dat is onze verzorgingsstaat. Daarvoor is de minister
verantwoordelijk. Ik roep de minister dan ook op naar Brussel te gaan en
te proberen die regels te veranderen. Als Brussel zich erop beroept dat
Nederlandse instituties, aan de ene kant de corporaties en aan de andere
kant de institutionele beleggers, dat onmogelijk maken omdat men elkaar
gevangen houdt, dan moet de minister die knoop ontwarren. Het kan niet
zo zijn dat de Nederlandse woningmarkt stilstaat, als de Europese arm dat
wil. Of dat de Nederlandse woningmarkt stilstaat, als de commerciële
markt dat wil. De minister moet aan de bak. De motie-Van Raak/Karabulut
en de motie-Monasch/Van Bochove die de minister oproepen om opnieuw
naar Brussel te gaan, dient hij uit te voeren. De minister schrijft dat hij die
als zodanig niet uitvoert. Hoe hebben we het nu met elkaar? De Kamer
heeft hier een verzoek neergelegd. Het is in dit land gebruikelijk dat het
kabinet dat doet.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Mevrouw Karabulut zei het
al. We hebben al diverse malen over dit onderwerp gesproken, maar waar
gaat het nu eigenlijk om? Het gaat om het beperken van ons socialehuisvestingssysteem door het invoeren van een inkomensgrens van € 33 614
en een toelatingspercentage van 90% op landelijk niveau. Het kabinet zegt
steeds dat dit is opgelegd door Europa, terwijl Europa zegt open te staan
voor overleg. Het kabinet heeft echter zelf in de deal een inkomensgrens
gesteld. Die deal is kant-en-klaar geschreven door Nederland en daarna

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

9

aan Europa gepresenteerd. Europa heeft steeds gesteld dat er ook andere
criteria gehanteerd kunnen worden. De conclusie is dus dat de minister
niet door Europa maar door zichzelf in een houdgreep gehouden wordt.
In de Kamer is op verschillende manieren aangegeven dat een
meerderheid het niet eens is met die voorliggende inkomensgrens. Een
meerderheid in de Kamer wil dat de minister opnieuw in Brussel gaat
praten. De effecten van de maatregel zijn inmiddels duidelijk. Ik noemde
net al in mijn interruptie van de heer Verhoeven: die lage mutatiegraad,
het enorm lage aantal verhuizingen. In Amsterdam is dat aantal op dit
moment 4%. Naar ik heb begrepen is dat nog nooit zo laag geweest in die
regio.
Waar leidt dit in de praktijk toe? Dat zijn de voorbeelden die we vorige
week ook gezien hebben. Die voorbeelden hebben we overigens ook al
vaak via de mail gekregen: gezinnen die graag groter willen wonen of een
stelletje dat wil samenwonen maar niet in aanmerking komt voor een
sociale huurwoning en voor wie een hypotheek te veel zou zijn. Er werd
hier net op de publieke tribune geroepen: we willen heel graag samenwonen. Ik snap heel goed dat mensen dat willen. Op het moment dat je
tussen wal en schip valt, is dat wel heel erg zuur. De raarste oplossing zou
dan zijn dat je minder gaat werken om net onder die grens te vallen. Dat is
het paard achter de wagen spannen. Hoe kijkt de minister aan tegen de
concrete effecten: die lage mutatiegraad, dat enorm lage aantal verhuizingen, die duidelijk wijzen op een verstopping van de markt? Hoe kijkt hij
aan tegen de genoemde voorbeelden. Ik kan hiermee nog een hele tijd
doorgaan. Er zijn legio voorbeelden van mensen die door deze regeling
tussen wal en schip vallen. Het gaat om een kwart van alle sociale
huurders, 600 000 mensen.
Er liggen verschillende moties. De heer Heijnen heeft gelijk als hij zegt dat
die moties uitgevoerd moeten worden. De boodschap is dus helder. De
minister zal zijn koffers moeten pakken en naar Brussel moeten reizen om
de inkomensgrens op te trekken naar € 43 000. We hebben dat al diverse
malen gezegd, maar ik wil de minister nu extra op weg helpen. Ik heb
daarom hier het volgende voor de minister. Ik bied de minister namens de
GroenLinks-fractie een retourtje Brussel eersteklas aan zodat hij in het
komende herfstreces de trein naar Brussel kan pakken en terug kan komen
met een nieuwe inkomensgrens. Ik heb heel even overwogen om er een
enkeltje van te maken, maar ik wil heel graag dat de minister terugkomt
en dat hij terugkomt met goed nieuws. De minister gaat ook naar
BES-eilanden (Bonaire, Sint-Eustatius en Saba). Hij weet dus dat het het
beste werkt als hij er zelf naar toe gaat. Ik wil dus heel graag dat de
minister ook naar Brussel toe gaat en daar die inkomensgrens gaat
oprekken. Brussel wil heel graag; er wordt daar met open armen op de
minister gewacht.
De heer Verhoeven (D66): U wilt de grens optrekken naar € 43 000. Is het
nu zo dat u echt signalen heeft dat men in Brussel daarvoor openstaat? Zo
doet u het namelijk wel voorkomen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik heb een rijtje van voorbeelden
waaruit blijkt dat dit inderdaad het geval is. Er zijn ook vragen gesteld
door Europarlementariërs. Die hebben steeds gezegd dat deze afspraken
wat hen betreft niet op deze manier in elkaar hoeven te zitten. Die
afspraken zijn op deze manier door Nederland geformuleerd.
De heer Verhoeven (D66): Dus u hebt nu een retourtje Brussel aan de
minister gegeven. Hij kan dat retourtje dadelijk van u krijgen. Hij stapt in
de trein en dan krijgt hij het gemakkelijk voor elkaar dat de inkomensgrens
€ 43 000 wordt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

10

Mevrouw Voortman (GroenLinks): Er zijn een heleboel tekenen die
daarop wijzen. Het heeft dus geen zin als we hier met elkaar blijven zitten
praten. De minister moet naar Brussel gaan.
Mevrouw De Boer (VVD): Voorzitter. Ik moet in navolging van D66 ook
een beetje op de liberale toer. Ook wij zijn voor een gelijk speelveld voor
woningcorporaties en commerciële partijen bij die woningen, althans om
inkomens boven de € 33 000. We erkennen dat er een probleem is voor de
middeninkomens, zeg ik met nadruk in de richting van de tribune. Daarom
hebben we voor de zomer een motie ingediend om hiervoor aandacht te
vragen, maar dat is een andere problematiek. Dat heeft te maken met de
dure bouwkosten en andere zaken. Het gaat te ver om daarop in deze
vergadering in te gaan. Het gaat vandaag om een motie die de minister
kennelijk wegens hem moverende redenen niet wil uitvoeren. Ik ben dus
benieuwd naar de beantwoording van de minister.
Mevrouw Karabulut (SP): Ik kan me nog heel goed herinneren dat
mevrouw De Boer in het zomerreces heel goede uitspraken deed, namelijk
dat ze vond dat sociale huurwoningen ook voor die lage middeninkomens
beschikbaar moesten worden gesteld. Trekt zij die nu weer in?
Mevrouw De Boer (VVD): Nee, die trek ik niet in. Ik zal het even uitleggen.
Ik krijg de vraag nu gesteld, dus ik permitteer me toch even om een
antwoord te geven. De huurtoeslaggrens ligt nu bij € 650. Je zou die
socialewoningbouwgrens ook bij € 550 kunnen leggen. Dat betekent dus
dat er uit dat bestand – dat zijn dan geen sociale huurwoningen meer –
meer woningen beschikbaar komen voor die middeninkomens, want dan
hoef je geen rekening meer te houden met die eis van 90%. Dat vind ik
een heel mooi. Mevrouw Karabulut citeert me dus inderdaad correct,
alleen zal mevrouw Karabulut minder gelukkig zijn met de uitwerking. Dat
zij dan zo.
Mevrouw Karabulut (SP): We zijn het dan dus oneens over de manier
waarop we het moeten doen. Er is nu wel een acuut probleem: mensen
die met vier kinderen in een tweekamerappartement van 39 m2
opgesloten zitten en geen kant op kunnen. Er is geen betaalbare woning,
geen koopwoning, geen particuliere woning. Wil mevrouw De Boer ons
steunen dat we in ieder geval dit probleem voor de korte termijn oplossen
door dat gesprek in Brussel aan te gaan?
Mevrouw De Boer (VVD): Ik weet niet of dat probleem met een gesprek in
Brussel een-twee-drie is opgelost. Ik denk eerlijk gezegd dat het door de
wachtlijst komt. Ik denk dat mevrouw Karabulut het heeft over Amsterdam
en Utrecht. Dat zijn echt de meest krappe gebieden. Je kunt natuurlijk niet
tegen die mensen zeggen: verhuist u even gezellig naar Zeeland of
Noordoost-Groningen, maar het hangt er ook van af waar je wilt wonen
en of je bereid bent op dat punt je wooneisen bij te stellen. Dat is lastig. Ik
kan niet tegen mensen zeggen dat ze dat moeten doen, maar het is ook
een aspect dat bij deze problematiek hoort. Ik ben benieuwd of deze
problematiek opgelost wordt door de minister even naar Brussel te
sturen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik vraag me af of het te veel is om te
eisen dat, als je vier kinderen hebt, die gewoon een eigen slaapkamer
kunnen hebben. Wat Brussel betreft: de definitie van sociale huisvesting in
de nieuwe voorstellen van de Europese Commissie die op 16 september
zijn gepresenteerd, is veel ruimer. Daarin wordt het juist aan de lidstaten
zelf overgelaten om te bepalen wat ze daaronder verstaan. Ook zijn er
diverse landen die helemaal niet zo’n inkomensgrens hebben. Dus waaruit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

11

leidt mevrouw De Boer af dat Brussel niet bereid zou zijn om opnieuw te
onderhandelen?
Mevrouw De Boer (VVD): Dat hebt u me niet horen zeggen. Ik ga eerlijk
gezegd af op de geluiden van de minister. Er is al een heel traject geweest
dat een aantal jaren geduurd heeft. Ik snap dat mevrouw Voortman het
om haar moverende redenen wil proberen. Ik houd eraan vast dat er voor
middeninkomens een gelijk speelveld moet zijn voor corporaties en
commerciële bedrijven vanwege concurrentieoverwegingen. Dat is
helemaal niet omdat ik die mensen geen woning gun. Integendeel,
natuurlijk moeten die mensen ook de kans krijgen om een andere woning
te krijgen. Dat is echter een ander probleem. Dat is een kwantitatief
probleem waarbij vraag en aanbod niet op elkaar aansluiten. Ik betwijfel
of dat met een retourtje Brussel is opgelost. Ik weet niet precies waarover
mevrouw Voortman het nu heeft. Het zou inderdaad kunnen dat het
mogelijk is dat te verruimen, maar dat wil niet zeggen dat ik daar dan voor
ben.
De heer Heijnen (PvdA): Het is fijn dat de VVD in ieder geval het
probleem erkent. Het oplossen van een probleem begint immers altijd bij
het erkennen ervan. Ik ken de VVD als een partij die graag problemen wil
oplossen. Als je nu ziet dat het gelijke speelveld ertoe leidt dat er helemaal
niet meer gescoord wordt en dat zowel de ene als de andere partij
onvoldoende in staat is om de woningbouw en de verhuringen weer op
gang te brengen, is het dan niet de verantwoordelijkheid van de grootste
partij om de minister aan te sporen een oplossing te bieden? Dat moet
dan desnoods maar met een iets minder gelijk speelveld want de motor
moet wel draaien, de schoorsteen moet wel roken.
Mevrouw De Boer (VVD): Dat doen we onder andere door maatregelen
met het huurpuntensysteem. Daartegen zult u waarschijnlijk heel anders
aankijken. Dat houdt in dat je voor heel kleine appartementen nog maar
heel weinig huur kunt vragen. We denken meer aan het verruimen van dat
soort dingen, meer het liberaliseren van de huur. We proberen toch
mondjesmaat met een aantal maatregelen wat te doen met het regeerakkoord zodat verhuurders ook weer trek hebben om te investeren in
woningbouw, ook in Amsterdam. Dat is nu helemaal niet meer het geval.
We zouden ook eens moeten kijken naar de bouwregels zodat het
simpeler wordt om te bouwen, dus minder regels. Onder druk wordt alles
vloeibaar. We erkennen de problemen inderdaad maar wij denken in
andere oplossingsrichtingen. Het probleem is er nu ook al. Misschien
moet de heer Heijnen eens met ons meedenken op een andere manier.
Volgende week moeten we het weer over het Bouwbesluit hebben, maar
dat gaat nu weer te ver.
De heer Heijnen (PvdA): De Partij van de Arbeid wil niets liever dan met
alle partijen, zowel binnen de politiek als daarbuiten, komen tot een
Nationaal Woonakkoord waarin je allemaal een beetje inlevert maar
waarmee je in ieder geval zorgt voor goede en betaalbare huisvesting
voor iedereen. Mijn punt voor de VVD is het volgende. Er is nu een
probleem en dat komt gedeeltelijk door deze maatregel. Er spelen ook
andere dingen een rol maar deze maatregel speelt er naar de mening van
alle betrokkenen bij de volkshuisvesting een grote rol in. Dan moet
mevrouw De Boer dat toch met enige urgentie willen oplossen en niet met
een ideaal roze toekomstperspectief. Daarvan worden wij als sociaaldemocraten vaak beticht. Dat liberalen dat nu doen, begrijp ik niet.
Mevrouw De Boer (VVD): De oplossing is heel simpel. Corporaties
kunnen gewoon woningen beschikbaar stellen aan deze inkomens.
Corporaties zullen dan ook moeten erkennen dat als ze voor die 20%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

12

komen, dan misschien iets meer rente moeten betalen. Ze vallen dan
immers niet meer onder het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW).
Ze betalen dan iets meer rente voor 10% van hun woningbestand waarbij
de gemiddelde boekwaarde per woning € 35 000 is. Er is op zich wel een
oplossing denkbaar. Alleen moeten andere partijen dan ook mee willen
werken. Ik word eerlijk gezegd een beetje flauw van dat dramatische
gedoe want er is heel gemakkelijk een oplossing voorhanden.
De heer Lucassen (PVV): Mevrouw De Boer wil dat partijen meewerken
en dat er kansen liggen voor andere beleggers om te bouwen voor de
middengroepen. Daarmee ben ik het eens. Dat moet gebeuren, maar hoe
gaan we daarvoor zorgen? Ziet mevrouw De Boer dat op korte termijn
gebeuren?
Mevrouw De Boer (VVD): Er komen verheugende berichten van de IVBN
(Vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed, Nederland) vandaan.
Die zeggen inderdaad in de middeninkomens te willen investeren. Dat wil
ik niet op voorhand ontkrachten. Ik vind het prachtig als dat zou kunnen.
We hebben bij de hoorzitting ook gehoord dat particuliere verhuurders
weinig grondposities hebben. In die hoek is ook best animo om te
investeren, zeker in de huidige tijd. Je moet dan echter erkennen dat er
weinig grondposities zijn voor deze groep. Dat is inderdaad ook weer
lastig. Ik zie eerlijk gezegd wel kansen. Er is ook een initiatief in de markt
om te experimenteren en te kijken of er inderdaad niet groepen corporatiewoningen bij institutionele beleggers terecht kunnen komen. Ik ben
bereid om over alle hekjes te springen.
Voorzitter: Heijnen
De heer Van Bochove (CDA): Voorzitter. Ik heb een paar opmerkingen. Ik
stel vast dat we praten over een maatregel die al door het vorige kabinet
tot stand gebracht is, waarbij de toenmalige minister een deal met Europa
heeft gesloten. Over die deal en de effecten daarvan praten we vandaag.
Een jaar geleden, eind april vorig jaar, heb ik een tweetal moties
ingediend waarvan er één naar mijn gevoel nog boven de markt zweeft.
Die motie betreft het letten op problemen in zogenaamde schaarstegebieden en zo nodig met Brussel hierover opnieuw contact opnemen om te
kijken hoe we in die schaarstegebieden de inkomensgrens kunnen
verruimen. De minister geeft hierop in zijn brief een reactie. Hij zegt
hierover met de corporaties te hebben gesproken en dat hij denkt dat
daarin wel een oplossing ligt, dat daarin voldoende ruimte is gecreëerd.
Mede in het licht van veranderende marktomstandigheden komt mijn
fractie tot de conclusie dat dit voor het oplossen van deze motie eigenlijk
een onvoldoende inzet is. Er zal verder gekeken moeten worden, zeker in
de schaarstegebieden, of er ruimte te vinden is. Is er op dat punt
voldoende actie ondernomen?
We worden voortdurend geconfronteerd met verhalen dat Brussel van
alles wil veranderen. Brussel is er klaar voor. Brussel heeft de handtekening eigenlijk al gezet. De minister moet het alleen nog komen halen. In
Brussel kun je verschillende vormen van informatie halen en mijn
informatie is dat het nog helemaal niet zover is. Er wordt in Brussel
kennelijk gediscussieerd over het mogelijk creëren van ruimte. Daarover
kunnen alle partijen hun mening geven. Daaruit zal mogelijk in de
toekomst een situatie ontstaan waarin ruimte komt voor de woningmarkt.
Klopt het dat de Europese Commissie in dat dossier bezig is met het
voorbereiden van een discussie met de lidstaten om te kijken hoe we met
dit probleem moeten omgaan?
Ten slotte wil ik een opmerking maken bij de motie-Monasch/Van
Bochove. Deze motie die aangenomen is door de Kamer, kijkt naar
speciale groepen. In die motie wordt de regering verzocht spoedig tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

13

afspraken te komen met de Europese Commissie over een nieuwe
passende beschikking die leidt tot het jaarlijks indexeren van de
inkomensgrens voor ouderen, voor mensen met een zorgindicatie en voor
mensen met een beperking. Hoe staat het met de uitvoering van die
motie? Mogen we op dat punt binnenkort witte rook verwachten? Zo ja,
wat is dan precies binnenkort?
Voorzitter: Van Bochove
Minister Donner: Voorzitter. Op 12 september heb ik, mede op verzoek
van de Kamer, aangegeven wat ik heb gedaan en nog doe met de diverse
moties die de Kamer heeft ingediend over het onderwerp van vandaag,
namelijk de beschikking met betrekking tot de staatssteun voor woningcorporaties. In de verschillende moties is een aantal rode draden te
ontdekken. Ik loop ze langs die lijn af en geef aan wat ermee is gedaan en
wat er verder nog gedaan wordt.
De eerste soort moties zijn die waarin gevraagd wordt om een verbetering
op onderdelen van de regels. Het gaat dan met name om de motie-Van
Bochove over het bespreken va uitvoeringskwesties met de sector en het
oog hebben voor de specifieke, bijvoorbeeld regionale, situaties. Ik
constateer dat ik al een aantal concrete stappen heb gezet. In de brief heb
ik geschreven dat het gaat om een oplossing voor de herfinanciering van
leningen en de uitruil tussen corporaties van de 10%-toewijzingsnorm. Het
eerste is geregeld in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Het tweede
wordt in de Woningwet geregeld. Dat is dus een punt. Die ruimte moet ik
daar maken. Ik zal er bij de Kamer dan ook op aandringen dat die wet
geregeld wordt. Dat biedt de mogelijkheid om binnen de huidige
beschikking eventueel die 10% over het land te herverdelen.
Dan is er de problematiek over de vraag hoe er straks bij de controle
gekeken wordt naar de manier waarop invulling is gegeven door de
verschillende corporaties en hoe daarbij nog gekeken kan worden naar de
uitwisseling tussen de gevallen.
Ik heb ook oog voor de aanloopproblemen in het eerste jaar 2011, waarin
de corporaties met die regeling moeten omgaan. Zoals gezegd zal ik
daarmee ook rekening houden bij de beoordeling van de resultaten bij de
handhaving. Ik zal erop letten waar de corporaties gebruik hebben
gemaakt van de aanwezige ruimte.
Wat betreft het andere substantiële deel lopen er met de sector nog
gesprekken over de uitwerking van het wetsvoorstel tot wijziging van de
Woningwet met betrekking tot de administratieve scheiding. Dat is een
belangrijk element, ook voor de toepassing van de beschikking. Door de
inzet op dat punt kunnen corporaties door nieuwbouw of bestaande bouw
die onttrokken wordt aan de socialewoningbouw, mede voorzien in
nieuwbouw voor de middeninkomens. Ook let ik daarbij scherp op de
lasten die met de regel gepaard gaan, zodat het niet een onmogelijkheid
wordt voor de corporaties om die scheiding aan te brengen. Onderdeel
van de gesprekken is ook een gesprek met Aedes.
De tweede soort moties zijn de moties die aandacht vragen voor
specifieke groepen. Dan gaat het bijvoorbeeld over de motie van de leden
Monasch en Van Bochove over ouderen, mensen met een zorgindicatie of
beperking, en de motie van de heer Lucassen over doorstromende
ouderen. In antwoord en reactie op de motie van de heer Lucassen heb ik
al eerder gezegd dat niet alle ouderen direct in een kwetsbare positie op
de woningmarkt zitten. Ze zitten zelfs gunstiger bij de toepassing van de
inkomensgrens van € 33 000 vanwege de fiscale behandeling. Daardoor is
hun belastbaar inkomen hoger bij dezelfde grens van € 33 000. Ouderen
in verzorgings- en verpleeghuizen – dat zijn er zo’n 175 000 – vallen niet
onder de toewijzingsregeling omdat ze geen huurcontract hebben.
Een groeiende groep ouderen die sterk is aangewezen op een corporatiewoning die is ingericht en gesitueerd op levering van zorg, vormt wel een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

14

categorie die onder de toewijzingsregeling valt. Over deze categorie gaat
de motie-Monasch/Van Bochove, evenals over de andere categorieën van
mensen die zijn aangewezen op adl-clusters. Hierover heeft de Kamer
vorige week nog gesproken met mijn collega Veldhuijzen van Zanten.
Hierbij gaat het mogelijk om zo’n 50 000 huishoudens, maar pin me niet
vast op de precieze aantallen. Deze categorieën stonden niet op het
netvlies op het moment van onderhandeling met Brussel. Daarom is er op
dat punt, zoals toegezegd, overleg is geweest. Ik ben eerst zelf in Brussel
geweest en vervolgens is hierover op ambtelijk niveau verder gesproken.
Aanvankelijk werd er verwezen naar het Zweedse model met de vraag
waarom zij wel en wij niet. Het Zweedse model is een instrument dat voor
alle partijen openstaat en dus een subsidievorm is voor iedere leverancier
in dat woonsegment, ook voor de commerciële verhuurders. Het werd ook
duidelijk dat Brussel het Zweedse model als een mogelijkheid zag. Voor
Nederland betekent dit dat we op dat terrein een totaal nieuwe vorm van
subsidie op de woningmarkt moeten invoeren, namelijk voor alle
woningen waarover we het dan hebben. Dat betekent ook dat het tot een
nieuw garantiesysteem zou leiden. Dat acht ik een minder haalbare kaart.
Uit die gesprekken, en zeker uit de recente gesprekken die vorige week
nog gevoerd zijn, is me wel helder geworden dat de Europese Commissie
niet zal bewegen op dit punt met betrekking tot de huidige beschikking.
Daarin is uitdrukkelijk overwogen dat de 10% ook met het oog op ouderen
wordt ingericht. Dat was ook de motivering voor die 10%. Daarbij ligt
daarnaast vast dat op dit moment de beschikking zoals die door de
Commissie getroffen is, nog voorwerp is van beroepen voor de Europese
rechter, zowel van het segment van de particuliere sector als het segment
van de corporaties. Het gevolg hiervan is dat de Europese Commissie op
dit moment op geen enkele wijze zal bewegen met betrekking tot de
beschikking, want ze schat in dat daarmee de procespositie in de
gedingen alleen maar dubieuzer wordt.
Er is op gewezen dat op dit moment de Europese Commissie ideeën heeft
geventileerd om in de beschikking voor de diensten van algemeen
economisch belang nieuwe criteria in te voeren en tot een aangepast
vrijstellingsbesluit en een nieuwe kaderregeling te komen. Deze ideeën
zijn recent voor consultatie voorgelegd. De lidstaten worden hierover
binnenkort gehoord. Het is nog allerminst duidelijk of dat nieuwe
vrijstellingsbesluit betekenis gaat hebben voor de Nederlandse situatie. Ik
moet ook zeggen dat bij een eerste beoordeling onzerzijds we de indruk
kregen dat bij het nieuwe besluit per saldo een beperking zal opleveren,
zeker ook voor de Nederlandse situatie, doordat er andere definities en
een ander toepassingsgebied in gehanteerd worden. De overgangsbepalingen zijn ook onduidelijk. Er wordt niets gezegd over de bestaande en de
goedgekeurde staatssteun. In antwoord op de vraag van mevrouw
Karabulut: dit is de reden waarom de Commissie natuurlijk altijd het
signaal zal geven dat ze openstaat voor discussie. De Commissie heeft
vanaf het begin aangegeven dat Nederland op ieder moment een voorstel
kan indienen voor een nieuwe steunmaatregel.
Zo is deze discussie ook begonnen, namelijk met de uitnodiging van
Brussel om de beschikking aan de corporaties ter toetsing voor te leggen.
Dat heeft inderdaad geleid tot het Nederlandse initiatief in 2002. Toen
bleek dat de situatie zodanig was dat de Europese Commissie
waarschijnlijk op een beperkter resultaat uit zou komen, hebben we ons
verzoek schielijk ingetrokken. Dat hielp toen alleen niet meer; de
Commissie is gewoon doorgegaan met de procedure onder de staatssteun omdat men meende dat dit in strijd met de regels van staatssteun
was. Dat is op dit moment mijn inschatting van de huidige situatie met
betrekking tot wijzigingen op dit moment van de huidige beschikkingen.
We mogen ze indienen en motiveren wat we willen, maar ze zullen in alle
gevallen ook gebruikt worden voor de procespositie in Luxemburg. Ze
zullen in ieder geval op dit moment niet leiden tot wijziging. Daarom kom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

15

ik met betrekking tot deze groep moties tot een andere oplossing. Omdat
mevrouw Karabulut wellicht weg moet, wil ik ten aanzien van de
algemene positie aangeven dat de reden waarom het kabinet meent dat
het op dit moment niet opportuun is om de algemene motie uit te voeren
en naar Brussel te gaan, is dat we inschatten dat we er slechter van
terugkomen in plaats van beter.
Mevrouw Karabulut (SP): Ik heb helemaal niets aan inschattingen. De
minister heeft de wens van een Kamermeerderheid uit te voeren. De
minister heeft vandaag hier de gezinnen gezien en de jongeren die een
gezin willen stichten en die in de knel zitten. De minister moet zich niet
langer verschuilen achter Europa. Ofwel de minister houdt vol dat hij de
motie, de wens van een Kamermeerderheid, niet wil uitvoeren, ofwel de
minister gaat morgen naar Europa en dient daar een verzoek in waarop
Europa wacht en komt dan vervolgens terug met het antwoord van
Europa. Dan kijken we weer verder. Dat is wat de minister zou moeten
doen.
Minister Donner: Zoals mevrouw Karabulut ook aangegeven heeft, kan
Nederland op ieder moment een aanvraag voor een nieuwe staatssteunregeling indienen. Dat betekent wel dat de huidige regeling blijft bestaan
totdat daarop beschikt is. Dat biedt dus geen oplossing voor de
problemen die nu ontstaan. Ik heb bovendien aangegeven waarom het
kabinet van oordeel is dat het nu indienen van een nieuwe aanvraag niet
verantwoord is vanuit het oogpunt van de huidige problematiek.
Vervolgens is het staatsrechtelijk zo dat het kabinet een eigen verantwoordelijkheid heeft met betrekking tot wat er bij motie gevraagd wordt. Op
grond van de aangevoerde motieven acht het kabinet het niet opportuun
en verstandig om dat nu te doen. Voor de situaties die mevrouw
Karabulut noemt, zal ik verder bekijken op welke wijze daarvoor binnen
het systeem oplossingen mogelijk zijn. Ik zal ook verder bekijken op welke
wijze ik voor de andere groepen tot oplossingen kan komen. Ik vrees
echter dat, als we het besluit nu algemeen ter discussie stellen, we er
slechter uit terugkomen, als we al niet nul op het rekest krijgen. In dat
geval kunnen we in niets doen omdat we dan kiezen voor de koninklijke
weg.
Mevrouw Karabulut (SP): De minister is weer bezig om zaken in te vullen
voor Europa. De minister heeft het over nieuwe staatssteun: Europa is niet
zover. Ik ben ook niet zover. De minister hoort de wens van een Kamermeerderheid uit te voeren. Hij moet gaan praten. De Commissie zegt dat
ze heel goed snapt dat Nederland, gezien de situatie en gezien ook de
nieuwe situatie die de crisis met zich meebrengt, in de maag zit met één
onderdeeltje van die beschikking, namelijk die inkomensgrens. De
Commissie zegt dat Nederland daar zelf over gaat en dat ze wacht op een
inhoudelijk voorstel van de minister als Nederland daarover wil praten. Ik
wil de minister nog wel een handje helpen. Als die minister zo huiverig is
voor de formele procedures, krijgt hij van mij voor aanstaande woensdag
een afspraak met de Commissaris. Hij heeft van mevrouw Voortman al
een retourtje Brussel gekregen. Die afspraak hebben wij geregeld. Dan
kan de minister de Nederlandse vertegenwoordiger ernaar toesturen
zodat hij er niet direct aan vast zit, maar dat er ambtelijk een contact met
de Commissaris is. Gaat de minister dat doen?
Minister Donner: Ik heb aangegeven hoe de verhoudingen zijn. Ik heb
aangegeven wat de motieven zijn van het kabinet om op dit moment het
beleid te voeren zoals we dat doen, juist met het oog op de belangen die
mevrouw Karabulut noemt. Tegen de tijd dat mevrouw Karabulut hier zit,
gelden haar overwegingen. Ik heb heel duidelijk aangegeven waarom op
dit punt de motie niet uitgevoerd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

16

De heer Heijnen (PvdA): In de bijstand onderscheiden we mensen die niet
willen en mensen die niet kunnen. Soms is het heel moeilijk te bepalen of
we met «niet willen» of «niet kunnen» te maken hebben. Dat gevoel heb ik
vanavond ook. Wil de minister dit probleem helpen oplossen en doet hij
ook alles om dat te bereiken? Ik heb de indruk van niet. Tegenover zijn
woorden «we gaan nat in Europa» staan de woorden «er zijn wel
mogelijkheden in Europa». De Kamer zou dus door de minister overtuigd
moeten worden van het «niet naar Europa gaan». Dat is niet het geval. De
minister heeft de Kamer niet overtuigd. Dit alles staat nog los van het punt
dat zelfs een Europese Commissie ziet tot wat voor problemen het leidt en
terecht ook zwaardere eisen gaat stellen aan hypotheekverstrekkers en de
financiële sector. Dan kan de minister toch niet op zijn handen blijven
zitten? Dan moet hij de Europese Commissie er toch van kunnen
overtuigen dat die woningmarkt weer op gang moet komen en dat deze
grens omhoog moet, zelfs al is dat tijdelijk in het perspectief van
definitieve uitspraken?
Minister Donner: Ik word nu slachtoffer van het feit dat de voorzitter
aangaf dat de vragen van mevrouw Karabulut eerst beantwoord moesten
worden. Daarom ben ik eerst ingegaan op mijn eindconclusie dat dit geen
opportune oplossing is. Anders zou ik de heer Heijnen ook hebben
aangegeven op welke wijze ik meen dat wel oplossingen gevonden
kunnen worden voor de problemen die zich voordoen. Daarop kom ik dus
straks nog.
Eén ding is in ieder geval niet door de crisis waar te maken. Mijn
ambtsvoorganger heeft een uitvoerige brief gestuurd met de juridische
afwegingen waarmee wij zitten en die voor de Europese Commissie
gelden. De heer Verhoeven heeft ze al aangegeven. Voor de Europese
Commissie is al sterk opgerekt dat de inkomensgrens van € 33 000
betekent dat 40% van de Nederlandse bevolking naar inkomen wordt
geacht tot achterstandsgezinnen te behoren. Daarvoor is de uitzondering
voorzien. De crisis kan tot gevolg hebben dat de inkomensgroei in
Nederland stagneert. Dat klopt. Dan kan ik dus niet naar Brussel gaan met
de mededeling dat ik vanwege de crisis de inkomensgrens omhoog moet
schroeven.
Het kan zijn dat door de crisis meer mensen onder die inkomensgrens van
€ 33 000 komen. Ik wijs er nogmaals op dat de beschikking van 2009 is;
toen was de crisis al een feit en de crisis loopt nog steeds voort. De
situatie op de woningmarkt met betrekking tot de beschikbaarheid van
woningen zie ik ook. Dat is niet primair een gevolg van deze maatregel.
Als deze maatregel al een effect heeft, heeft hij een effect op de beschikbaarheid van woningen van mensen met de laagste inkomens, namelijk
onder de € 33 000. Volgens Bartjens blijft het aantal woningen waarover
we het hebben, hetzelfde, en die woningen zijn beschikbaar. In alle
gevallen is er voor die inkomens dus meer ruimte.
Inderdaad zitten er rond de precieze grens vragen. Er zitten vragen met
betrekking tot de specifieke groepen die hier aan de orde zijn gekomen. Er
zitten vragen met betrekking tot een aantal specifieke gevallen, zoals die
ook in de uitzending van VARA Ombudsman zijn aangegeven. Ik zal straks
ingaan op de wijze waarop ik daarvoor oplossingen hoop te vinden. Ik zeg
de heer Heijnen toe op korte termijn te bekijken in hoeverre deze
maatregel een effect heeft op de woningmarkt. Ik moet daarbij in eerste
instantie bekijken in hoeverre dat onderzoekbaar is. Daarop zal ik de heer
Heijnen antwoord geven. Als het onderzoekbaar is, zal ik het laten
onderzoeken.
De heer Heijnen (PvdA): Dat raakt inderdaad het punt dat ik in mijn
tweede korte reactie wil maken. In 2008/2009 was de crisis. In 2010 ging
het een stuk beter. Als het aantal mutaties bij corporaties toen twee keer
zo hoog uitviel als dit jaar het geval zal zijn, kan het toch niet anders zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

17

dan dat dit te maken heeft met die maatregel? Dat vertellen de
medewerkers van die corporaties mij. Dan moet de minister toch wat
doen? Dit staat los van de vragen die mevrouw Karabulut en anderen, en
ook ik, hebben gesteld over concrete gezinnen en grensproblematiek.
Doorstroming op de woningmarkt is essentieel voor een heleboel zaken.
Die doorstroming moeten we monitoren. Dat kan de minister ook. En dan
moet de minister ervoor zorgen dat die doorstroming in stand blijft om de
redenen die ik heb aangevoerd.
Minister Donner: Daar wordt een fout gemaakt. Als twee dingen na elkaar
plaatsvinden, betekent dat niet dat er daarom een oorzakelijk verband is.
Die stagnatie is ook de reden dat ik niet zeg dat we niets doen. Ik zie het
punt van de heer Heijnen en ik ben bereid het mee te nemen als dat een
factor is. Ik moet wel eerst kijken in hoeverre het onderzoekbaar is. Dat zal
ik op zo kort mogelijke termijn doen. Dan kunnen we kijken naar het effect.
Ik ben het ermee eens op dat punt. Ook op de woningmarkt moeten we
bekijken wat we kunnen doen en hoe we het doen, maar om dezelfde
reden meen ik ook dat er heel andere factoren in het spel zijn bij de
verminderde mutatiegrens. Dat komt onder andere omdat de koopmarkt
vastzit vanwege, inderdaad, de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt. We
zijn het niet oneens, dus ik zeg toe te bekijken wat het effect is. Ik zal straks
ingaan op de andere groepen en met name op de wijze waarop we
kunnen voorkomen dat er schrijnende problemen ontstaan.
De voorzitter: Mevrouw Karabulut moet weg omdat ze aan een ander
debat moet deelnemen. Ik geef haar even de gelegenheid nog een paar
korte vragen te stellen, als het ware vooruitlopend op haar tweede
termijn.
Mevrouw Karabulut (SP): Ik weet dat deze minister graag zijn macht
gebruikt en die ook kan gebruiken. Het gaat er echter om of deze minister
die macht en invloed in Brussel inzet om die aangenomen motie uit te
voeren en die inkomensgrens op te rekken. Dan vind ik dat hij de naam
«minister» waardig is en doet wat een minister moet doen, namelijk een
besluit van de volksvertegenwoordiging uitvoeren. De minister heeft geen
enkele reden om de motie naast zich neer te leggen. Sterker nog, hij heeft
zojuist de voorbeelden kunnen zien. Duizenden mensen willen gewoon
een huis om in te wonen, net zoals de minister, net zoals ikzelf. Zij kunnen
dat niet vanwege die deal. Ik heb de minister alternatieven voorgelegd. Ik
heb zelf gesproken in Brussel. Volgende week kan de minister
aanschuiven bij een gesprek met de Commissaris. Ik nodig hem daartoe
uit. Als de minister de energie of de wil daarvoor niet blijkt te hebben of er
gewoon geen zin in heeft, dan zal ik persoonlijk de wat jongere honden in
het kabinet hiervoor vragen. Zowel minister De Jager als onze jonge frisse
premier komt regelmatig in Brussel om te spreken over de miljardensteun
aan banken. Ze zijn vast ook wel bereid om het op te nemen voor gewone
mensen die een huis willen om in te wonen.
Minister Donner: Ik wil op dit punt wel even de correctie plegen dat, als
besloten wordt een motie niet uit te voeren, dit een besluit van het kabinet
is op overwegingen zoals ik die aangegeven heb. Het streven van
mevrouw Karabulut om de zaak te verpersoonlijken en te reduceren tot
persoonlijke motieven neem ik haar kwalijk. Dat is niet de wijze waarop
we hier spreken. Het is jammer dat ze nu weg moet. Ik zal straks ook
aangeven hoe ik ten volle probeer oplossingen te vinden voor de
problemen. Het enige wat mevrouw Karabulut wenst, is een symbolische
daad waarvan ik heb aangegeven waarom het kabinet meent dat dit een
heilloze weg is.
Voorzitter. Wat betreft de ouderen die aangewezen zijn op speciaal
ingerichte woningen, meen ik dat we hierbij in een andere richting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

18

moeten kijken. Die richting dient zich aan door de onvermijdelijke
aanpassingen in de regelgeving die we al op korte termijn overwegen,
preluderend op een besluit van scheiding van wonen en zorg binnen de
subsidieregels van de AWBZ. Dat betekent dat groepen die nu geen
huurcontract hebben, dan wel een huurcontract zullen hebben. Dat is ook
een situatie die niet voorzien is in het besluit. Dat vergt dus aanpassing
van de Nederlandse regels. Op die wijze worden al die gevallen waar
mensen met een zware zorgindicatie aangewezen zijn op een bepaalde
vorm van woning, of de vorm van aanleunwoning bij ouderenwoningen,
buiten de toetsing van de inkomens gebracht. Dat is een logische
aanpassing aan een verandering met het oog op beleid dat nodig is.
Ik ben al enigszins vooruitgelopen op de discussie over de derde soort
moties: de algemene verhoging van de inkomensgrens. Ik heb aangegeven waarom ik het niet opportuun acht om dat op dit moment te doen.
Tegelijkertijd is dat ook het terrein waarover ik me al vanaf het begin met
de Vereniging van Woningcorporaties in verbinding heb gesteld om bij te
houden waar zich knelpunten voordoen. Ik constateer dat de overgrote
meerderheid van de corporaties verwacht bij de uitvoering geen
problemen te hebben. Dat laat onverlet dat, zoals ook getoond door het
programma VARA Ombudsman, dit in concrete gevallen heel wel kan
betekenen dat er toch mensen oplopen tegen problemen. Ik acht het ook
niet aangewezen de discussie te beginnen over een algemene verhoging
van de inkomensgrens. Ik wil juist weten waar de problematiek bij de
corporaties zit, waarom er in dat soort gevallen geen woning kan worden
toegewezen.
Daarom wil ik de mensen die mij aan het begin van het overleg toe wilden
spreken, zeker suggereren zich in verbinding te stellen met hun corporaties. Ik zal me mijnerzijds in verbinding stellen met de corporaties om
met betrekking tot die gevallen te horen waarin het probleem ligt dat er
geen woning beschikbaar is. Nogmaals, het moet in alle gevallen gaan om
mensen met een inkomen boven de € 33 000. Het moet dus gaan om
specifieke gevallen die zitten in de omstandigheden van het geval, dan
wel in de schaarste bij de corporatie. Ik zal me in verbinding stellen met
de corporaties en het opnemen met Aedes. Ik wil het graag horen
wanneer men geen oplossing kan vinden binnen de bestaande regels en
binnen de 10%. Op die manier krijg ik een beeld van waar de problemen
zitten waardoor ik bij het overleg met de corporaties wellicht kan
suggereren hoe het probleem opgelost kan worden. Nogmaals, de
minister wijst geen woningen toe. De minister kan de problemen niet
oplossen. Maar het lijkt me dat ik op deze manier ook een beter beeld krijg
van de situaties waarbij de problemen zich voordoen. Datzelfde zou
kunnen gelden voor de andere gevallen waarover gerapporteerd wordt.
Ook in die gevallen moet men zich met de corporatie in verbinding stellen.
De heer Heijnen (PvdA): Bedoelt u met die laatste opmerking dat u ook
laat nagaan hoe het zit met de 2500 meldingen bij het Woonbondmeldpunt?
Minister Donner: Ik doe hun ook de suggestie zich in verbinding te stellen
met de corporatie. Op die wijze krijg ik via de corporaties een beeld waar
de schrijnende gevallen zitten.
De heer Heijnen (PvdA): Dit betekent dat u de corporaties uitnodigt te
rapporteren over die mensen die zich hebben gemeld bij het Woonbondmeldpunt of zij kunnen worden geholpen. Ik ben blij dat te horen. Als het
dan niet tot een oplossing leidt, leidt het in ieder geval tot een beter
inzicht in de problemen en misschien tot oplossingen.
Minister Donner: Het is naar mijn gevoel in deze fase ook het belangrijkste dat ik een goed beeld krijgt, juist gegeven mijn inschatting dat ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

19

geen verandering in de algemene grens kan brengen en derhalve zoek
naar een manier om de problemen op te lossen die zich voordoen.
Mevrouw De Boer (VVD): Het is van tweeën één. Het zou zo kunnen zijn
dat corporaties inderdaad überhaupt geen woningen hebben. Het zou ook
zo kunnen zijn dat ze wel woningen hebben maar dat ze die 10% niet
willen overschrijden. Ik ben hardop aan het denken. Als ze die 10%
overschrijden, is het volgens mij zo dat ze niet meer onder het Waarborgfonds vallen en dus een iets hogere rente moeten betalen voor hun
bestand, voor de herfinanciering, althans voor een gemiddelde herfinanciering. Dan zou het kunnen zijn dat ze inderdaad een procent meer rente
moeten betalen over een bepaalde boekwaarde. Het wordt nu heel
technisch. Ik vraag me af of er überhaupt een tekort aan woningen is want
dan ligt het helemaal niet aan deze grens. Wil de minister die vraag
meenemen naar de corporaties? Of zouden er wel woningen beschikbaar
kunnen komen voor deze groep maar komen de corporaties dan
inderdaad boven die 10% uit, waardoor ze een iets hogere rente moeten
betalen? Om wat voor bedrag gaat het dan precies? Volgens mijn
informatie gaat het niet om zoveel geld meer.
Minister Donner: Dat is nu net de problematiek die ik boven water wil
krijgen op deze wijze omdat ik dan niet alleen geconfronteerd word met
een aantal e-mails die zijn ingeleverd, maar ook een oordeel krijg van de
woningcorporatie waarom er geen oplossing is. Als er een situatie is zoals
u die beschrijft, zit dat ook vast op de vraagstukken van de handhaving en
de controle. Die lopen pas vanaf het einde van dit jaar.
Mevrouw De Boer (VVD): Ik wil dit punt nog even afmaken. Ik vind het
wel interessant om te kijken of de corporaties dan maar boven die 10%
moeten uitkomen en dat ze dan inderdaad een iets hogere rente vragen.
Daartegenover staat dat ze aan deze groepen mensen die iets meer
verdienen – ze zitten boven de € 33 000 met een huur van gemiddeld
€ 550 – een iets hogere huur zouden kunnen vragen om dat extra
rentenadeel weer op te kunnen vangen.
Minister Donner: Dat is dan ook duidelijk. Het gaat mij erom de schrijnende gevallen boven water te krijgen. Als er sprake is van mensen die
normaal onder de beschikking vallen omdat ze een inkomen hebben van
boven € 33 000 en daarom niet in aanmerking komen voor een
huurwoning van onder de € 650 en er voor het overige geen bijzondere
situaties zijn, zie ik ook niet in waarom in alle gevallen een woning
beschikbaar gesteld moet worden. Van een geval zoals dat gezin met vier
kinderen zou ik graag meer willen weten. Tegelijkertijd kan het, als het om
vier kinderen gaat, niet zo zijn dat al die kinderen er het afgelopen jaar
gekomen zijn. Derhalve moet het gaan om een situatie die al langer
bestaat. De situatie moet dus al bestaan hebben voor de invoering van de
beschikking en kan dus niet op de beschikking vastzitten.
Voorzitter. Op de algemene vraag ben ik bij mijn antwoord aan de heer
Heijnen al ingegaan. Ik wil ook bezien in hoeverre het onderzoekbaar is
dat de situatie op de woningmarkt gecompliceerd wordt door de
invoering van deze regeling. En als het onderzoekbaar is, wil ik het ook
weten.
Ik heb geprobeerd de vragen van mevrouw Karabulut zo goed mogelijk te
beantwoorden. Ook zij wijst op het feit dat er nu crisis is. Nogmaals, de
beschikking dateert van eind 2009. Als er crisis is, heeft dat primair effect
op de inkomens van de mensen. Dat zou betekenen dat er meer mensen
onder de inkomensgrens van € 33 000 zou vallen. Het is in ieder geval
geen overtuigend argument in Brussel om de grens naar boven op te
trekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

20

De heer Lucassen vraagt hoe het systeem werkt van de uitruil van de 10%
vrije ruimte. Ik heb erop gewezen dat de systematiek die nodig is in de
Woningwet zit wordt geregeld.
Ik krijg pas echt zicht op de werking van de 90% in de praktijk na 2011 op
basis van de verslaglegging door de corporaties. Dat is ook de reden
waarom ik in ieder geval de procedure wil volgen die ik net heb genoemd,
om een beter beeld te krijgen.
De heer Lucassen (PVV): Ik kom nog even terug op die 90%-eis. Die moet
inderdaad via de herziening van de Woningwet vastgelegd worden. Hoe
voorkomen we dat de corporaties op die vrije ruimte blijven zitten uit
angst dat ze er misschien aan het eind van het jaar nog overheen gaan?
Heeft de minister daarvoor een systematiek verzonnen of wordt dat
overgelaten aan de corporaties? Ik kan me voorstellen dat de corporaties
bang zijn voor eventuele sancties en heel lang, tot het eind van het jaar,
wachten om die uitruil te laten plaatsvinden.
Minister Donner: Ik geef nu aan – en ik zal dat ook in de briefwisseling
met de corporaties aangeven – dat ik wil weten waar men met de huidige
regels geen oplossing meent te kunnen bieden voor schrijnende situaties
die zich voordoen. Dan krijg ik daarmee een bepaald beeld waaruit
inderdaad kan blijken dat dit vastzit op vrees voor de handhaving. Ik wijs
er wel op dat de wijze van handhaving nog niet is vastgesteld.
Voorzitter. De heer Verhoeven begint over het algemene beeld op de
woningmarkt. Ik wil daar inderdaad nu niet op ingaan omdat we
binnenkort ook over de Woonvisie spreken. Ik wijs vandaag wel op een
artikel van de heer Eichholtz waarin hij schrijft dat we in deze fase als
overheid vooral niets moeten doen op de woningmarkt om te voorkomen
dat die nog verder vastloopt. Dat is een bemoedigende ondersteuning.
De heer Verhoeven (D66): Dat is natuurlijk koren op de molen van dit
kabinet.
Minister Donner: Dat zeg ik niet. Ik wijs op deze literatuur voor het
gesprek dat we nog gaan hebben.
Ik ben ingegaan op het verzoek van de heer Heijnen om het economische
effect te onderzoeken. Hij dicht de minister bevoegdheden en mogelijkheden toe om ook de private investeerders zover te krijgen dat ze geen
beroep indienen tegen de Europese beschikking. In alle eerlijkheid moet ik
wel vaststellen dat het zelfs mijn PvdA-voorganger, de heer Van der Laan,
niet gelukt is om te voorkomen dat de private investeerders het in eerste
instantie indienden op het moment dat hij de voorstellen deed voor de
beschikking zoals die nu is vastgesteld. Als het hem zelfs niet lukt, ben ik
bang dat het mij in deze omstandigheden helemaal niet lukt.
De heer Heijnen (PvdA): Misschien bent u wel een betere minister van
Volkshuisvesting. Dat zal blijken.
Minister Donner: Daar gaat het niet om. In ieder geval heb ik dit soort
bevoegdheden niet ten aanzien van beroepen die al zijn ingesteld. Ik kan
ze niet voldoen. In uw visie moet ik immers tegelijkertijd naar Brussel
gaan om de inkomensgrens omhoog te krijgen. Dat zal me daar niet in
dank worden afgenomen, zeker niet door de particuliere investeerders.
De heer Heijnen (PvdA): Ik geloof dat de vorige minister van Volkshuisvesting ook een juridische achtergrond had. Deze minister heeft die heel
duidelijk ook. Hij heeft geen achtergrond die zich vertaalt in actie, maar
een achtergrond van kijken naar wet- en regelgeving. Nu we in een
situatie terechtkomen waarin in de vrije sector mensen geen hypotheek
meer kunnen krijgen waardoor de woningmarkt stagneert, en in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

21

socialehuursector mensen over het randje worden geduwd omdat ze er
geen beroep meer op mogen doen, moet de minister nu niet zijn
juridische kader vooropstellen, maar zijn overtuigingskracht. Die moet hij
in de strijd gooien. Dat vraag ik van de minister.
Minister Donner: Dat klopt. Daarom wees ik erop dat juist vanuit die
situatie – en op dat moment was ook qua inkomenskant de crisis niet
minder ernstig dan nu – mijn voorganger meende met het voorstel te
moeten komen zoals het ook is gedaan. Ik kan u verzekeren dat de nog
knappere juridische koppen in het Hof in Luxemburg zitten. Op dit
moment liggen beide posities voor ter beoordeling. Ik denk dat de zaak
daar verder zal lopen.
De heer Heijnen (PvdA): Het lijkt erop alsof de corporaties en de
particuliere sector een worstelwedstrijd houden zonder dat er op korte
termijn een winnaar uitkomt, ten detrimente van al die mensen met lage
middeninkomens die wachten op een mogelijkheid om te verhuizen of
überhaupt een woning te betrekken.
Minister Donner: Dat is dan ook precies de reden waarom ik, met de
overweging die ik aangegeven heb, het in deze fase niet ga proberen via
de weg van een eventuele aanpassing van het besluit omdat dit in het
geschil zit. Ik probeer gewoon praktisch te bekijken waar de problemen
zich voordoen en hoe we die op kunnen lossen. Dat biedt sneller soelaas
dan welke wijziging of welke uitspraak dan ook.
Mevrouw Voortman gaat ook vooral in op de vraag wat de concrete
effecten zijn. Zoals aangegeven ben ik bereid te kijken of dat te onderzoeken is en als dat te onderzoeken is, heb ik daarvan graag een beeld. Ik
heb gezegd dat Europa inderdaad altijd ruimte voor overleg zal bieden,
maar dat dit iets van een fuik heeft waarin ik in deze fase niet terecht wil
komen. Daarom doe ik het op een andere wijze.
De heer Lucassen (PVV): Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn
antwoorden. Ik ben blij dat de minister de deur open zet om te bekijken
waar de problemen zitten. Dat hebben we al een paar keer gevraagd. Dat
gaat nu gebeuren zodat we echt een beeld krijgen van waar de problemen
zitten, zeker ook bij de verdeling van die 10%.
We vinden het nog steeds moeilijk vanwege de afstand die er is naar
Brussel, en vanwege de verschillende geluiden die we horen. We hoeren
nu ook dat er nieuwe criteria worden opgesteld voor diensten van
algemeen economisch belang. Hoe gaat zich dit in de toekomst
ontvouwen? Aan het proces van de nieuwe criteria wordt dus nog
gewerkt. Hoe gaat Nederland daarmee om? Ik vraag dat zeker in verband
met de problemen die we hier steeds bespreken, de problemen die steeds
over die diensten van algemeen economisch belang naar boven komen.
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Zeker als het over de woningmarkt
gaat, zijn we het heel vaak niet met de minister eens. Dat moge duidelijk
zijn. Daarover zullen we het volgende week ook weer hebben. Met
betrekking tot dit punt heeft de minister in ieder geval geprobeerd een
duidelijke afweging te maken tussen de kansen die het oplevert om naar
Brussel te gaan en alles te doen wat je op lokaal nationaal niveau kunt
doen om het probleem op te lossen binnen de marges die de regeling en
de praktijk bieden. De minister heeft gezegd dat hij naar Brussel kan gaan,
maar dat het geen zin heeft. Die afweging heeft hij gemaakt en die heeft
hij ook duidelijk gemaakt.
In die zin vind ik het goed dat er geen valse hoop geboden wordt aan
mensen die steeds denken dat er alleen maar een retourtje Brussel moet
worden gekocht, de minister naar Brussel moet gaan en dat het probleem
dan is opgelost. Dat is niet het geval. We geloven dat ook. We willen dus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

22

niet dat de minister naar Brussel gaat. We willen dat de minister alles in
het werk stelt om binnen de landsgrenzen de problemen op te lossen. Dat
doet hij nu op een aantal punten waarop moties zijn ingediend. In die zin
steunen we de inzet van de minister om alles uit de kast te trekken, om die
10% optimaal toe te passen, om de uitzonderingsgroepen en grensgevallen op weg te helpen en om er wat van te maken. We willen dat dit
gebeurt en niet dat de minister naar Brussel gaat om daar vervolgens bot
te vangen of iets in werking te stellen dat de situatie alleen maar
verslechtert. De partijen die dat wel willen, weten één ding heel goed,
namelijk dat als ze weer een motie indienen, dat die om dezelfde redenen
weer niet uitgevoerd zal worden. Dan is er nog maar één ding over: je
kunt een motie van wantrouwen indienen en die zal de PVV niet steunen.
Dan zitten we hier over een maand weer en kan weer iedereen komen
filmen, maar de mensen die zitten te luisteren krijgen alleen maar meer
valse hoop. En daarmee moeten we een keer ophouden.
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Ik heb nog de vraag voor de minister
wanneer het onderzoek naar de effecten van deze inkomensgrens op de
woningmarkt gepresenteerd kan worden. De minister heeft gezegd eerst
nog te moeten kijken of dit überhaupt te onderzoek valt. Mijns inziens is
de mutatiegraad met een inkleuring hiervan van mensen die bezig zijn
met verhuur en die praten met cliënten, genoeg. Daartoe moet de minister
heel snel in staat zijn. Wil de minister bij het onderzoek ook de effecten
betrekken op de herstructurering in de krachtwijken. Heeft dat, zoals ik
heb waargenomen, een belemmerend effect, een negatief effect, een
neutraal effect of zelfs een positief effect? Ik meen het eerste. Als dat zo is,
geeft dat ons een nog zwaardere verplichting om er iets aan te doen.
Ik ben blij met het feit dat de corporaties het aan de minister kunnen
rapporteren als ze de problemen hebben vastgesteld bij de mensen die
zich gemeld hebben bij VARA Ombudsman en bij het Woonbondmeldpunt, zodat de minister gaat proberen er iets aan te doen en zich in
ieder geval verdiept in het probleem en het mogelijk niet kunnen oplossen
van die zaken. Kan de Kamer daarover ook een rapportage tegemoet zien?
De voorzitter: Ik wijs u erop dat enige zorgvuldigheid hier wel van
toepassing is. De minister heeft het iets anders geformuleerd dan u nu
doet. We moeten het de minister zo nog even vragen dit helder te maken.
Hij zei het iets anders.
De heer Heijnen (PvdA): Ik vertrouw het aan de voorzitter toe om het
namens de commissie precies te formuleren.
Ik ben erg benieuwd naar het effect in kwantitatieve zin van die maatregelen die voor mij ingewikkeld zijn, tussen wonen en zorg en scheiding
aanbrengen. Als ik het goed begrijp komt het erop neer dat meer mensen
een beroep kunnen doen op de 10% omdat een aantal mensen die er nu
een beroep op kunnen doen, er dan niet meer voor in aanmerking komen
omdat het niet meer nodig is.
Het is wat mijn collega zegt: ik zou zo ontzettend graag een minister zien
die de motie-Karabulut uitvoert en alles op alles zet in Brussel om
desnoods systemen te veranderen. Dat doen we bij andere crises wel. Bij
de crisis die zich nu aandient op de woningmarkt die stagneert, dient de
minister dat ook te doen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Ik wil nog graag even
ingaan op de nieuwe voorstellen die er vanuit Europa liggen. De minister
geeft aan dat die eerder een beperking zouden inhouden. Ik wil graag
weten waarop de minister dat baseert. Als ik de stukken erbij pak, zie ik
juist dat de definitie van achterstandsgroepen, sociaal kansarme groepen,
helemaal niet meer in de nieuwe voorstellen staat. Daarin staat helemaal
geen afbakening meer van de doelgroep van de sociale huisvesting. Als ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

23

daarop afga, heb ik geen enkele reden om aan te nemen dat Europa niet
zou willen. Integendeel, Europa beweegt juist naar ons toe. Ik vraag de
minister of hij bereid is bij de consultatie van de nieuwe regeling – die
wordt nu voorgelegd aan de lidstaten – die hogere grens in te brengen.
Dat is in ieder geval een goed punt.
Wat betreft mijn treinkaartje: ik kan het natuurlijk aan de minister geven.
Dan kan hij leuk op vakantie in Brussel. Hij lijkt echter niet bereid te zijn
langs de Europese Commissie te gaan. Misschien dat ik het kaartje nog
bewaar. Er wordt druk over gespeculeerd dat deze minister misschien
ergens anders naartoe gaat. Misschien wordt u, voorzitter, dan wel de
opvolger van deze minister en dan kunt u dit kaartje krijgen.
De voorzitter: Ik moet volgende week naar Brussel. Ik kom wel even
langs.
Mevrouw De Boer (VVD): Voorzitter. Ik moet over een paar weken ook
naar Brussel. Ik kan me ook een beetje aansluiten bij de cri de coeur van
de heer Verhoeven. Laten we inderdaad niet een staaltje laten zien van
«waar het verstand ophoudt begint de politiek» en dan allerlei dingen
doen of weer voor de zoveelste keer hetzelfde debat voeren. Ik wil de
minister nog twee vragen stellen en hem ook nog iets meegeven. De heer
Conijn, hoogleraar in Amsterdam, heeft ook al eens voorgesteld om die
grens lager te leggen, van € 650 naar € 550, zodat er meer woningen naar
het geliberaliseerde bestand komen die dan meer beschikbaar komen
voor de middeninkomens. De minister gaat nu onderzoeken hoe groot het
tekort aan corporatiewoningen is. We hebben 2,4 miljoen corporatiewoningen en doelgroep is misschien 1,5 miljoen en we hopen dat dit zo blijft.
Is het echt een kwalitatief probleem? Ik laat het hierbij. Volgende week
hebben we het over de Woonvisie en dan kom ik er uitgebreid op terug.
Minister Donner: Voorzitter. De heer Lucassen vraagt hoe we omgaan
met de voorstellen die de Europese Commissie doet en mevrouw
Voortman vraagt waarop onze eerste indruk berust op de formulering. Het
gaat hier dus niet om voorstellen van een richtlijn. Het gaat om
voorstellen van beleidslijnen die de Commissie hanteert bij de hantering
van de bepalingen over staatssteun. De landen kunnen wel opmerkingen
maken maar het hangt niet af van de instemming van de landen. Dat
bepaalt ook de wijze waarop Nederland met de voorstellen om zal gaan.
In de eerste plaats zullen die erop gericht zijn om te komen tot verduidelijking van die punten waarbij we bij eerste lezing constateren dat ze
mogelijk eerder tot een beperking dan tot een verruiming van de
mogelijkheden leiden. Bovendien gaat het om regels die algemeen
gelden, dus niet alleen voor corporaties maar ook voor alle andere
vormen. Er zal dus gekeken moeten worden naar wat wel wenselijk is om
te verduidelijken en wat niet wenselijk is om te verduidelijken. Het is in
rechte niet altijd wenselijk om al te grote duidelijkheid te hebben, als u
begrijpt wat ik bedoel. Dat is de inzet die Nederland heeft.
Het is in ieder geval onze inzet om de ruimte op het terrein van de
woningcorporaties zo ruim mogelijk te houden en dat we niet, als dat aan
de orde komt, weer met een andere beschikking te maken krijgen. Daarom
is vooral de vraag van belang op welke manier er wordt omgegaan met
de overgangsregeling. Als de criteria anders zijn, hoe wordt er dan
omgegaan met bestaande beschikkingen? Ook de beschikking waarover
we het nu hebben, valt daaronder. Het gaat om een nieuw pakket dat
recent is gelanceerd. Ik geloof niet dat er een visie over komt want het is
geen voorstel dat een richtlijn is. Gaarne zal ik de Kamer inlichten over de
wijze waarop we er nader op in zullen gaan op het moment dat dit
mogelijk is. Het is een bredere zaak zodat niet alleen het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties daarover een standpunt
inneemt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

24

Mevrouw Voortman (GroenLinks): De minister geeft aan dat hij zal
bekijken op welke wijze hij wil ingaan op die nieuwe regeling. Ik wil de
minister meegeven dat wat ons en een meerderheid van deze Kamer
betreft, een goede manier zou zijn om in ieder geval in te gaan op de
punten die we hier hebben ingebracht, dat we die inkomensgrens graag
hoger zien.
Minister Donner: Het gaat hier niet over een specifieke regeling voor
zoiets als de corporaties. Het gaat hier over algemene criteria met
betrekking tot alle mogelijke vormen van staatssteun. Net als dat nu zo is,
zal er vermoedelijk gesproken worden over criteria van achterstandsgroeperingen. Vervolgens zal van iedere lidstaat nog steeds relevant zijn wat in
dat land geldt als een acceptabele definitie van achterstandsgroepering.
Dat zal niet Europees worden vastgesteld op deze wijze. Mevrouw
Voortman moet niet de verwachting hebben dat aan de hand van deze
criteria concreet de discussie van de beschikking gevoerd zal worden.
Nee, het gaat erom hoe ik met deze algemene regels kan omgaan vanuit
de afweging van alle verschillende belangen. Enerzijds is er de ruimte die
Nederland wenselijk acht op een bepaald terrein. Anderzijds wenst
Nederland bescherming met betrekking tot eventuele concurrentieverstorende staatssteun in andere lidstaten. We zitten hier voor beide zijden.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Als je dan kijkt naar de voorstellen
zoals die nu voorliggen, zie je juist dat er geen afbakening is en dat er dus
juist een grote mate van vrijheid voor de lidstaten is. Dan heb je daar toch
ruimte, ook op het gebied van sociale huisvesting?
Minister Donner: Dat klopt. Op dit moment zitten er ook geen grenzen in
de criteria. Er zitten abstracte begrippen in, zoals achterstandsgroepen die
geholpen kunnen worden. Vervolgens vraagt de Commissie – dat is
uitvoerig uitgelegd, ook door voormalig minister Van der Laan en
voormalig minister Van Middelkoop – om een definitie te geven van de
manier waarop we dat in ons land zien. Daarop berust het voorstel dat
voormalig minister Van der Laan heeft ingediend. Dat werd mede bepaald
doordat het niet mogelijk was om te komen met voorstellen waarin een
nog groter deel van Nederland dan 40% van zijn inwoners gedefinieerd
werd als achterstandsgroep. Ik verwijs hiervoor naar de brief van Van
Middelkoop waarin dit uiteengezet is.
De heer Lucassen (PVV): Ik begrijp dat die criteria dus veel breder gaan
en over alle staatssteun gaan. Ik ga ervan uit dat een deel van de discussie
ook over de diensten van algemeen economisch belang zal gaan. Ik hoop
dat de minister ons informeert over die discussie.
Minister Donner: Dat zeg ik de Kamer gaarne toe. De heer Verhoeven
geeft meer zijn afweging aan dan dat hij nog vragen heeft. De heer
Heijnen vraagt wanneer het onderzoek komt. Nogmaals, ik moet eerst
kijken of het überhaupt onderzoekbaar is. Ik zeg toe dat de Kamer binnen
twee weken een beeld moet hebben wanneer we die vraag kunnen
beantwoorden. Ik moet gewoon bekijken welke onderzoeksinstanties er
zijn en op welke termijn ze beschikbaar zijn. De heer Heijnen vraagt ook of
ik het effect wil bezien. Ik zal die vraag meenemen bij de vraag wat wel of
niet onderzoekbaar is. Ook in tweede termijn heb ik nog een keer
gedefinieerd hoe we proberen met de regels om te gaan. Maar echt, het
gaat niet alleen maar om de ruimte die we op dit terrein hebben, maar
ook om de bescherming die we wensen tegen concurrentieverstorende
maatregelen in andere landen. Het gaat hier dus niet alleen maar om
optimale ruimte creëren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

25

De heer Heijnen (PvdA): Ik mis nog een antwoord op de vraag over de
rapportage over die meldingen.
Minister Donner: Ik heb gesuggereerd dat in het bijzonder de drie
mensen die hier ook aanwezig waren, zich in verbinding stellen met de
corporatie waar men stuit op de onmogelijkheid van het toewijzen van
woningen. Ik zal alle corporaties schriftelijk vragen mij te melden als ze
geen oplossing kunnen vinden voor schrijnende gevallen. Ik zal met
Aedes in overleg treden. Ik krijg daardoor in ieder geval een beeld van
waar de problemen zich voordoen, maar ik zal tegelijkertijd met Aedes of
eventueel met de corporatie bezien, of ze niet te strikt zijn of een
verkeerde uitleg geven aan de bestaande bepalingen.
De voorzitter: Hiermee zijn we aan het einde gekomen van dit overleg. Ik
dank de minister voor zijn inbreng. Dat geldt ook voor zijn medewerkers.
Ik dank de belangstellenden op de publieke tribune en de collega’s. Ik sluit
dit algemeen overleg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 453, nr. 211

26