Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 322

Kinderopvang

Nr. 421

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 18 december 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 11 december 2020
over het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag
(Kamerstuk 31 322, nr. 420).
De vragen en opmerkingen zijn op 16 december 2020 aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van
17 december 2020 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
Adjunct-griffier van de commissie,
Verouden

kst-31322-421
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 322, nr. 421

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fractie en reactie van de
Staatssecretaris
De leden van de SP-fractie vragen in het algemeen of het kabinet de
opvatting deelt dat de jaarsystematiek geen uitkomst biedt voor mensen
die in deze periode aan het eind van het jaar hun baan verliezen.
Daarnaast vragen zij hoe het staat met de toezegging om te heroverwegen
om de uitlooptermijn te verlengen van drie naar zes maanden.
De verruiming van de koppeling gewerkte uren ziet inderdaad alleen op
het jaar 2020. Ongebruikte uren kunnen niet over de jaargrens heen
meegenomen worden. Een ouder die aan het eind van het jaar zijn of haar
baan verliest kan zich beroepen op de uitlooptermijn. Deze periode van
drie maanden gaat wel over de jaargrens heen. Vanwege de verruimde
koppeling gewerkte uren biedt de uitlooptermijn meer ruimte dan
normaal; namelijk 230 uren per maand voor de periode van drie maanden.
Ongebruikte uren uit de uitlooptermijn die over de jaargrens heen loopt
kunnen in 2021 een oplossing bieden voor ouders die aan het einde van
2020 werkloos raken.
Eerder heb ik aangegeven dat ik opnieuw ga bestuderen hoe effectief een
verlenging van de uitlooptermijn is.1 Dat is nodig om de beslissing over
de verlenging goed te onderbouwen. Hiervoor doet het CBS aanvullend
onderzoek naar de effecten van verlenging van de uitlooptermijn die
plaatsvond in 2015 tot en met 2017. Helaas is het niet mogelijk gebleken
dit onderzoek in december, zoals gehoopt, af te ronden. De resultaten van
dit onderzoek worden begin 2021 verwacht. Mede aan de hand van dit
onderzoek wordt beoordeeld of een verlenging een goede maatregel is.
Hierover wordt uw Kamer separaat geïnformeerd.
De leden van de SP-fractie onderschrijven de noodzaak om ouders niet
het slachtoffer te laten worden van het feit dat ze door de eerdere
lockdown minder uren konden werken. Dit lag immer volkomen buiten
hun schuld. De leden van de SP-fractie geven aan de tijdelijke verruiming
dan ook te steunen, maar zijn de mening toegedaan dat het omgekeerde
ook zou moeten gelden.
De tijdelijke verruiming van de koppeling gewerkte uren in toeslagjaar
2020 zorgt ervoor dat ouders die minder uren konden werken, hun
reguliere aanspraak op kinderopvangtoeslag behouden. Dit is van belang
omdat zij tijdens de sluiting van de kinderopvang in het voorjaar de
reguliere rekening hebben doorbetaald. De verruiming van de koppeling
gewerkte uren geldt voor alle werkende ouders die kinderopvangtoeslag
ontvangen, dus ook voor ouders die meer zijn gaan werken. Het ontwerpbesluit voorziet hier dus al in.
De leden van de SP-fractie ontvangen zorgelijke geluiden van mensen die
ondanks dat de kosten voor kinderopvang uit de eerste lockdown
terugbetaald gaan worden, in de problemen komen. Naar de mening van
deze leden zouden deze groepen ook in deze regeling geholpen moeten
worden. De leden geven aan dat het onder meer om ouders gaat die net
in de lockdown ofwel fors meer uren zijn gaan werken ofwel vanuit
werkloosheid aan het werk zijn gegaan en daardoor ineens meer
kinderopvang nodig hadden. De leden van de SP-fractie vragen of deze
signalen ook bekend zijn bij het kabinet en of het kabinet bereid is om
conform de toezegging ouders te compenseren.

1

Kamerstuk 35 598, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 322, nr. 421

2

Zoals in eerdere brieven aan uw Kamer aangegeven, betreft de tegemoetkoming die ouders met kinderopvangtoeslag hebben ontvangen, een
benadering van de daadwerkelijke eigen bijdrage.2 Net als bij andere
noodmaatregelen waren ook bij de Tijdelijke
Tegemoetkomingsregeling KO een aantal versimpelingen nodig om snel
tot vergoeding over te kunnen gaan en te komen tot een sluitend en goed
uitvoerbaar systeem zonder grote lasten voor ouders en kinderopvangorganisaties. In het algemeen is het belangrijk dat ouders hun opvanggegevens bij de Belastingdienst/Toeslagen actueel houden. Er is gekozen
voor 6 april als peildatum, een datum die in de periode van sluiting ligt.
Als ouders net waren gestart met de kinderopvang en nog geen kinderopvangtoeslag hadden aangevraagd, dan hebben zij in oktober alsnog een
vergoeding ontvangen, mits zij de kinderopvangtoeslag voor september
hebben aangevraagd.
Door de versimpelingen kan de hoogte van de vergoeding afwijken van de
daadwerkelijk betaalde eigen bijdrage. In eerdere Kamerbrieven en
communicatie is hiervoor begrip gevraagd. De vergoeding kan om
verschillende redenen afwijken van de daadwerkelijk betaalde eigen
bijdrage. Een lagere vergoeding dan de daadwerkelijk betaalde eigen
bijdrage kan ontstaan doordat ouders voor de peildatum bijvoorbeeld wel
al meer uren kinderopvang af waren gaan nemen, maar dit nog niet
hadden doorgegeven aan de Belastingdienst/Toeslagen. Een hogere
vergoeding dan de daadwerkelijk betaalde eigen bijdrage kan bijvoorbeeld ontstaan doordat ouders per uur minder betalen dan de maximum
uurprijs terwijl bij de vergoeding automatisch gerekend wordt met de
maximum uurprijs, of doordat ouders een inkomensdaling nog niet
hadden doorgegeven.
Het is belangrijk hierbij het verschil tussen de vergoeding voor de eigen
bijdrage en de hoogte van de kinderopvangtoeslag in het oog te houden.
De eigen bijdrage waarvoor ouders in het kader van deze tijdelijke
tegemoetkomingsregeling vergoeding ontvangen betreft het bedrag tot
aan de maximum uurprijs dat zij betalen voor de kinderopvang na aftrek
van de kinderopvangtoeslag. Ook is het goed in ogenschouw te nemen
dat bij de vergoeding is uitgegaan van een relatief lange compensatieperiode. Ouders ontvangen een vergoeding voor de periode van 16 maart
t/m 7 juni, terwijl de kinderopvang en gastouderopvang vanaf 11 mei al
weer geheel open waren en de buitenschoolse opvang vanaf die datum
weer gedeeltelijk gebruikt kon worden. Vanuit de sector zijn ouders
grotendeels gecompenseerd voor het eventuele deel boven de maximum
uurprijs die voor de kinderopvangtoeslag geldt.
Ook is het goed nog te vermelden dat gebruik van noodopvang in de
periode van (gedeeltelijke) sluiting vanwege de uitoefening van een
cruciaal beroep voor ouders gratis was. Als ouders dus tijdens de sluiting
meer uren (noodopvang) hebben afgenomen dan gebruikelijk hebben zij
dus niet voor deze aanvullende uren hoeven te betalen.
Daarnaast is van belang dat de kinderopvangtoeslag gedurende de
sluitingsperiode is doorgelopen. Ouders die structureel meer uren zijn
gaan werken en om deze reden meer kinderopvanguren zijn gaan
afnemen, zullen later nog een nabetaling van de toeslag ontvangen als uit
de jaargegevens van de kinderopvangorganisatie blijkt dat meer uren
opvang – niet zijnde noodopvang – zijn afgenomen dan waarvoor
kinderopvangtoeslag is aangevraagd. Alleen de eigen bijdrage wordt niet
extra gecompenseerd als meer opvang is afgenomen dan op 6 april bij de
Belastingdienst/Toeslagen bekend was.
2

Kamerstuk 31 322, nr. 414 en Kamerstukken 35 420 en 31 322, nr. 22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 322, nr. 421

3

De leden van de SP-fractie geven aan dat ze speciale zorgen hebben over
de positie van flexwerkers. Voor hen is het complex om in te schatten
hoeveel ze zullen werken. De lockdown en coronacrisis versterken dit en
kunnen leiden tot forse uitschieters naar boven en beneden. De leden van
de SP vragen of de voorgenomen maatregel voldoende oplossing biedt
voor deze ouders.
Het is voor flexwerkers vaak lastig om in te schatten hoeveel uren ze
zullen werken. Door corona is dat voor deze groep mogelijk nog lastiger.
Het kabinet vindt het van belang dat ouders niet worden geconfronteerd
met onnodig hoge terugvorderingen omdat zij door corona minder uren
konden werken. Dat wordt met dit ontwerpbesluit geregeld. Dit is van
belang omdat hen is gevraagd om tijdens de sluiting van de kinderopvang
wel de reguliere factuur te blijven doorbetalen. Hier stond een tegemoetkoming tegenover die passend is voor de reguliere opvanguren zoals deze
bekend waren bij de Belastingdienst/Toeslagen.
Met de voorgenomen maatregel ontstaat voldoende ruimte in de
urenkoppeling. Werkende ouders kunnen door de verruiming aanspraak
maken op kinderopvangtoeslag voor maximaal 230 uren per kalendermaand dat zij gewerkt hebben, ook als zij door corona minder uren zijn
gaan werken. Dit is gelijk aan het huidige maximum recht per kalendermaand. Bovendien biedt de jaarsystematiek daarbij nog de ruimte om
ongebruikte uren op een later moment binnen het kalenderjaar nog te
gebruiken. Hierdoor behouden ouders die door corona minder uren
konden werken dezelfde aanspraak op de kinderopvangtoeslag en worden
zij niet geconfronteerd met terugvorderingen op basis van de koppeling
gewerkte uren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 322, nr. 421

4