Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 113

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2018
Met deze brief informeer ik u over de resultaten van de banenafspraak tot
en met eind 2017, de zogenaamde drie-meting. De banenafspraak uit het
Sociaal Akkoord van 2013 heeft tot doel om meer mensen met een
arbeidsbeperking aan het werk te helpen bij reguliere werkgevers. De
afspraak houdt in dat werkgevers in de sectoren markt en overheid eind
2025 125.000 extra banen voor de doelgroep banenafspraak gerealiseerd
moeten hebben ten opzichte van de nulmeting eind 2012. De uitwerking
van de afspraak is wettelijk verankerd in de Wet banenafspraak en quotum
arbeidsbeperkten (Wet banenafspraak) van 2015.
De opgave voor markt en overheid tot en met 2017 was om 33.000 extra
banen te realiseren ten opzichte van de nulmeting; 23.000 in de sector
markt en 10.000 in de sector overheid. De doelstelling van 33.000 banen is
met 36.904 extra banen ruim gehaald. Ik ben verheugd dat marktwerkgevers, net als vorig jaar, er in geslaagd zijn om een groot aantal banen te
realiseren. Met 30.432 banen hebben ze de doelstelling voor de sector
markt met 7.432 banen overtroffen.
Overheidswerkgevers hebben de doelstelling ook dit jaar niet gehaald.
Met de brief van 30 juni 20171 is de Kamer over de resultaten tot en met
2016 (de twee-meting) geïnformeerd. Hieruit bleek dat overheidswerkgevers onvoldoende banen hadden gerealiseerd over 2016. Het toenmalig
kabinet heeft daarom besloten de quotumregeling voor de sector
overheid te activeren vanaf 1 januari 2018 en met één jaar uitstel de
heffing in 2020 op te leggen over 2019. Ook is besloten om de mogelijkheid te creëren om de quotumregeling te deactiveren als de aantallen
voor de banenafspraak weer worden gehaald. Het wetsvoorstel hiervoor
ligt in uw Kamer2. Waar de doelstelling over 2017 voor de overheid op
10.000 banen lag, hebben de overheidswerkgevers 6.471 extra banen ten
1
2

kst-34352-113
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 34 352, nr. 60
Kamerstuk 34 956

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 352, nr. 113

1

opzichte van de nulmeting gerealiseerd. Dit resultaat van de sector
overheid geeft geen aanleiding om de quotumregeling te deactiveren.
Het systeem van de banenafspraak en de quotumheffing
In het Sociaal Akkoord hebben het vorige kabinet en sociale partners
afgesproken dat er eind 2025 voor mensen met een arbeidsbeperking
100.000 banen in de markt worden gecreëerd en eind 2023 25.000 banen
bij de overheid. Het gaat om banen bij reguliere werkgevers. Een baan is
gedefinieerd in verloonde uren. Zoals mijn ambtsvoorganger de Tweede
Kamer in haar brief van 19 december 20143 heeft gemeld, wordt het
aantal van 25,5 uur per week gehanteerd als de omvang van één baan
voor de doelgroep. Dit staat gelijk aan 110,92 uur per maand en 1.331 uur
per jaar. Een baan van 25,5 uur per week is de gemiddelde omvang van
een baan van iemand uit de doelgroep per week die werkte tijdens de
nulmeting, berekend op basis van de polisadministratie over het gehele
kalenderjaar 2012. Door het gemiddelde aantal uren over een volledig
kalenderjaar te berekenen, wordt er rekening mee gehouden dat mensen
uit de doelgroep mogelijk niet het volledige kalenderjaar werkzaam
(kunnen) zijn. Het is logisch om hiermee rekening te houden, omdat
werkgevers bij een eventuele quotumheffing worden beoordeeld over het
volledige kalenderjaar. Deze 25,5 uur per week is het vertrekpunt voor de
vaststelling van het aantal banen per jaar. Deze vaste definitie biedt
zekerheid aan werkgevers bij het realiseren van de banenafspraak.
Werkgevers kunnen niet alleen via formele dienstverbanden, maar ook via
inleenverbanden banen realiseren. Inleenverbanden zijn zowel uitzendrelaties als Wsw-detacheringen. De banen via inleenverbanden tellen mee
bij de sector waar de werknemer daadwerkelijk werkt. De ingeleende
mensen uit de doelgroep worden bij iedere meting opnieuw toegedeeld
aan de sectoren op basis van de verdeelsleutel inleenverbanden. Deze
wordt vastgesteld op basis van objectief, representatief onderzoek. Dit
onderzoek is uitgevoerd door SEO Economisch Onderzoek. In de
begeleidingscommissie zijn alle betrokken partijen, waaronder werkgeversorganisaties, uitzendbedrijven en Cedris vertegenwoordigd.
Als werkgevers in de sector markt of overheid te weinig banen realiseren,
kan de quotumregeling worden geactiveerd worden. Alleen werkgevers
met 25 werknemers of meer vallen onder de quotumregeling. Met het
quotumpercentage4 wordt berekend hoeveel mensen uit de doelgroep
(uitgedrukt in banen) een werkgever in dienst moet hebben. Daarbij wordt
niet alleen naar het aantal extra te realiseren banen gekeken, maar ook
naar het aantal banen ten tijde van de nulmeting. Werkgevers die niet
voldoen aan het quotumpercentage krijgen een heffing van 5.000 euro per
niet ingevulde baan opgelegd.
De resultaten van de drie-meting5
In het Sociaal Akkoord is verder afgesproken dat het kabinet jaarlijks
monitort of werkgevers de afgesproken aantallen banen hebben gerealiseerd. Voor de drie-meting is het aantal banen eind 2017 afgezet tegen het
aantal banen van de nulmeting eind 2012.
Uit de drie-meting blijkt dat er eind 2017 36.904 banen bij reguliere
werkgevers voor mensen uit de doelgroep zijn gerealiseerd ten opzichte
van de nulmeting. In totaal, dus inclusief de 75.179 banen ten tijde van de
3

Kamerstuk 33 981, nr. 46
De berekening van het quotumpercentage is zodanig dat als alle werkgevers voldoen aan het
quotumpercentage, de banenafspraak wordt gehaald.
5
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 352, nr. 113

2

nulmeting, zijn er eind 2017 112.083 banen voor mensen uit de doelgroep
banenafspraak.
De cijfers naar sector (markt of overheid) geven aan dat er in totaal 30.432
extra banen bij reguliere werkgevers in de sector markt en 6.471 in de
sector overheid zijn gecreëerd. Het onderscheid per sector is weergeven
in tabel 1.
Tabel 1: Resultaten drie-meting eind 2017 ten opzichte van de nulmeting

Formele dienstverbanden
Inleenverbanden (uitzendrelaties en
Wsw-detacheringen)
Totaal
Doelstelling Sociaal Akkoord

Toename
aantal banen
markt

Toename
aantal banen
overheid

Totale
toename
aantal banen

25.307

496

25.802

5.126
30.432
(23.000)

5.976
6.471
(10.000)

11.102
36.904
(33.000)

De groei van de 25.802 banen bij reguliere werkgevers in formele
dienstverbanden bestaat met name uit een groei van 25.307 banen in de
sector markt. In de sector overheid is het aantal formele dienstverbanden
gestegen met 496. Deze geringe stijging van 496 banen ten opzichte van
de nul-meting (zie tabel 1) wordt met name veroorzaakt door een afname
van de banen van de groep Wiw/ID-ers met 2.321. De afname is logisch,
omdat Wiw/ID al per 1 januari 2004 is opgeheven, waardoor er geen
Wiw/ID-banen meer bijkomen. Deze banen zijn wel allemaal opgenomen
in de nulmeting. Aangezien het een aflopende regeling is zonder
mogelijkheid van nieuwe instroom, betekent dit dat er automatisch
terugloop is in het aantal banen van deze groep. Dit wordt vooral
veroorzaakt door het natuurlijk verloop binnen de groep (overlijden,
pensionering enzovoorts).
Tijdens de nulmeting waren er 36.206 banen via inleenverbanden. 76,0
procent van deze inleenverbanden was gerelateerd aan de markt als
inlenende sector en 24,0 procent aan de overheid. Uit de drie-meting is
naar voren gekomen dat er 47.307 banen in inleenverbanden waren. Uit
het onderzoek van SEO naar alle mensen uit de doelgroep die werken via
een inleenverband blijkt dat van de inleenverbanden tijdens de driemeting 69,0 procent is gerelateerd aan de markt als inlenende sector en
31,0 procent aan de sector overheid. Deze verdeelsleutel is toegepast op
het totaal aantal verloonde uren van de inleenverbanden uit de
drie-meting. Dit resultaat, afgezet tegen de nulmeting, heeft als uitkomst
dat het aantal banen in inleenverbanden in de markt ten opzichte van de
nulmeting is toegenomen met 5.126 en bij de overheid met 5.976.
Van de 11.102 banen die tot stand zijn gekomen via inleenverbanden gaat
het bij 5.172 banen om extra Wsw-detacheringen. Deze verschuiving van
de sw-bedrijven naar banen op detacheringsbasis bij een reguliere
werkgever draagt bij aan de doelstelling van het kabinet dat zoveel
mogelijk mensen in een reguliere baan kunnen gaan werken. De toename
wordt ook gedeeltelijk veroorzaakt door het feit dat de mensen die ten
tijde van de drie-meting via een Wsw-detachering werkten per persoon
gemiddeld meer uren werkten dan de mensen die ten tijde van de
nulmeting via een Wsw-detachering werkten.
Ontwikkelingen van de banenafspraak tussen 2015 en 2017
De resultaten voor de sector markt zijn samengevat in tabel 2. De markt
heeft het afgelopen jaar 12.121 banen via formele dienstverbanden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 352, nr. 113

3

gerealiseerd. Het aantal banen via inleenverbanden is met 646
afgenomen. Dit betekent dat marktwerkgevers in een jaar tijd 11.475
banen hebben gerealiseerd.
Het totaal aantal extra banen dat marktwerkgevers gerealiseerd hebben
sinds het begin van de banenafspraak komt hiermee uit op 30.432. Dit is
een positief resultaat voor de marktsector, vooral de sterke stijging van
het aantal formele dienstverbanden is opvallend.
Tabel 2: Resultaten banenafspraak sector markt ten opzichte van de nulmeting

Formele dienstverbanden
Inleenverbanden
(uitzendrelaties en
Wsw-detacheringen)
Totaal
Doelstelling Sociaal
Akkoord

Nulmeting

Één-meting

Twee-meting

Drie-meting

33.840

+ 9.764

+ 13.186

+ 25.307

27.516
61.356

+ 5.840
+ 15.604

+ 5.772
+ 18.957

+ 5.126
+ 30.432

–

(+ 6.000)

(+ 14.000)

(+ 23.000)

De resultaten voor de sector overheid zijn samengevat in tabel 3. Positief
is dat de resultaten van de overheidswerkgevers ten opzichte van de
resultaten over 2016 een duidelijk stijgende lijn laten zien. Het is goed om
te zien dat de overheid, na de afname van het aantal banen tussen 2015
en 2016, nu een toename in het aantal banen laat zien. Er zijn het
afgelopen jaar 1.027 banen via formele dienstverbanden gerealiseerd. Het
aantal banen via inleenverbanden is met 1.848 toegenomen. Ten opzichte
van 2016 hebben overheidswerkgevers dus 2.875 banen gerealiseerd.
Het totaal aantal extra banen dat overheidswerkgevers gerealiseerd
hebben sinds het begin van de banenafspraak komt hiermee op 6.471.
Overheidswerkgevers zitten nu nagenoeg op het niveau dat ze over 2016
hadden moeten realiseren. Het is een signaal dat overheidswerkgevers
met de banenafspraak aan de slag zijn gegaan. Overheidswerkgevers
moeten ook in de komende jaren alles op alles blijven zetten om meer
banen te realiseren.
Tabel 3: Resultaten banenafspraak sector overheid ten opzichte van de nulmeting

Formele dienstverbanden
Inleenverbanden
(uitzendrelaties en
Wsw-detacheringen)
Totaal
Doelstelling Sociaal
Akkoord

Nulmeting

Één-meting

Twee-meting

Drie-meting

5.134

– 984

– 531

+ 496

8.689
13.823

+ 6.437
+ 5.453

+ 4.128
+ 3.597

+ 5.976
+ 6.471

–

(+ 3.000)

(+ 6.500)

(+ 10.000)

Aantal extra personen met een baan
Uit de drie-meting blijkt niet alleen hoeveel banen bij een reguliere
werkgever er zijn voor mensen uit de doelgroep. Onderdeel van de
monitoring is ook het aantal mensen uit de doelgroep dat aan het werk is
gegaan. Het aantal mensen uit de doelgroep dat rechtstreeks of gedetacheerd werkt, is gestegen met 32.568 personen, van 66.328 (nulmeting)
naar 98.896 werkende mensen uit de doelgroep eind 2017.
Het aantal werkende mensen is lager dan het aantal banen, omdat op het
moment van de drie-meting het gemiddeld aantal verloonde uren per
werknemer hoger lag dan 25,5 uur per week (de omvang van één baan
voor de banenafspraak). Aangezien de banenafspraak gaat over het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 352, nr. 113

4

realiseren van het aantal banen bij reguliere werkgevers, tellen we de
aantallen banen, en niet de aantallen mensen.
Tot slot
Ik ben verheugd dat de banenafspraak over 2017 als geheel gehaald is.
Werkgevers hebben meer mensen met een arbeidsbeperking een kans
geboden op de reguliere arbeidsmarkt. Veel meer mensen met een
arbeidsbeperking kunnen zo laten zien wat zij in hun mars hebben. Dit
brengt de inclusieve arbeidsmarkt een stap dichterbij.
Dit laat onverlet dat nog steeds de helft van de mensen uit de doelgroep
banenafspraak niet aan het werk is. Uit de onderzoeken die ik uw Kamer
heb gestuurd, blijkt dat er nog veel potentie is om banen te realiseren en
dat we in den brede moeten inzetten op het verhogen van de kans op
duurzame banen voor mensen uit de doelgroep banenafspraak. Samen
met alle betrokkenen moeten we alles op alles blijven zetten om meer
mensen met een arbeidsbeperking die plek op de arbeidsmarkt te bieden.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 352, nr. 113

5