Ferry Goossens, Paula Speetjens

Financiering KOPP/KVO

Een inventarisatie

Ferry Goossens
Paula Speetjens

Financiering KOPP/KVO
Een inventarisatie

Trimbos-instuut, Utrecht, 2011

Colofon

Projectleiding
Paula Speetjens
Uitvoering
Ferry Goossens
Productiebegeleiding
Joris Staal
Omslagontwerp
Ladenius Communicatie BV Houten
Opdrachtgever / Financier
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Deze uitgave is te downloaden via www.trimbos.nl/webwinkel met artikelnummer AF1069
Trimbos-instituut
Da Costakade 45
Postbus 725
3500 AS Utrecht
T: 030-2971100
F: 030-2971111
www.trimbos.nl
© 2011, Trimbos-instituut, Utrecht.
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of
openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van
het Trimbos-instituut.

Inhoud
Samenvatting

5

1
1.1
1.2
1.3
1.4

Onderzoeksopzet
Aanleiding
Achtergrondinformatie
Doel- en vraagstelling
Onderzoeksmethode

9
9
9
9
10

2
2.1

Literatuurstudie
Resultaten

13
13

3
3.1

Inventarisatie
Resultaten

15
15

4
4.1

Interviews
Resultaten

21
21

5
5.1
5.2

Terugkoppeling
Resultaten Landelijk GGZ Preventiehoofdenoverleg
Resultaten Landelijk Platform KOPP/KVO

29
29
30

Literatuur
Bijlage 1 Overzicht interventies KOPP/KVO

3

Samenvatting
Aanleiding
Nederland telt jaarlijks 864.000 ouders met psychische en/of verslavingsproblemen.
Gezamenlijk hebben deze ouders 1.6 miljoen kinderen jonger dan 22 jaar, hiervan zijn
er 900.000 jonger dan twaalf jaar en 400.000 jonger dan vier jaar. Voor deze kinderen
zijn diverse preventieve programma’s ontwikkeld om hen te ondersteunen in het omgaan
met hun verslaafde ouder dan wel ouder met psychische problemen. Op 22 maart 2011
heeft het Tweede Kamerlid Bouwmeester vragen gesteld aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over knelpunten in de financiering van deze
interventies. De minister heeft toegezegd hier nader onderzoek naar te doen en het
ministerie van VWS heeft het Trimbos-instituut vervolgens gevraagd om in kaart te
brengen in hoeverre de huidige financieringsstructuur leidt tot problemen in het aanbod.
In dit rapport leest u het resultaat van dit onderzoek.
Onderzoeksvragen
1) Hoe financieren GGZ/IVZ instellingen momenteel KOPP/KVO activiteiten?
2) Hoe financieren GGZ/IVZ instellingen de komende jaren KOPP/KVO activiteiten?
3) Bij hoeveel GGZ/IVZ instellingen heeft de financieringstructuur een negatieve invloed
op de kwantiteit of kwaliteit van KOPP/KVO activiteiten?
4) Bij hoeveel GGZ/IVZ instellingen is de financiering succesvol geregeld?
5) In hoeverre zijn de werkwijzen van succesvolle financiering implementeerbaar in
andere regio’s?
6) Waarom komen de problemen rondom financiering op dit moment naar voren?
7) In hoeverre heeft er de afgelopen 5 jaar een verandering plaatsgevonden van het
aantal KOPP/KVO interventies dat is uitgevoerd?
8) Hoe komt het dat deze verandering heeft plaatsgevonden?
9) Worden er alternatieven aangeboden die wel gefinancierd worden? Zo ja, welke en
op welke wijze worden die gefinancierd?
10) Is er een verschil in financiering tussen KOPP interventies en KVO interventies?
Onderzoeksmethoden
Middels een drietal onderzoeksmethoden is antwoord verkregen op deze vragen. Een
literatuurstudie, een inventarisatie onder de preventiehoofden GGZ/IVZ en een zestal
verdiepende gesprekken bij instelling waar de financiering adequaat geregeld is c.q. niet
adequaat geregeld is. De resultaten van deze onderzoeksmethoden zijn gebundeld in
onderstaande antwoorden.
Antwoorden
1) Hoe
financieren
activiteiten?

GGZ/IVZ

instellingen

momenteel

KOPP/KVO

Ruim één vijfde van de instellingen geeft aan dat de activiteiten vanuit de gemeenten
(WMO) worden vergoed. Bij één vijfde van de instellingen verloopt de financiering
volledig via de zorgverzekeraar. In meer dan de helft van de gevallen worden de
activiteiten gefinancierd door zowel gemeenten (WMO) als zorgverzekeraars. In een
aantal gevallen wordt die financiering aangevuld met fondsen, eigen gelden of vanuit
bemoeizorg. Eén zorgaanbieder geeft aan de reguliere activiteiten volledig uit eigen
gelden te financieren. Eén zorgaanbieder is gestopt met het aanbieden van KOPP/KVO
activiteiten. De instelling geeft aan dat de financiering niet meer op te brengen was.
5

2) Hoe financieren GGZ/IVZ instellingen de komende jaren KOPP/KVO
activiteiten?

Over het algemeen worden de bestaande financieringsstructuren gebruikt (zie antwoord
op vraag 1). Voor veel instellingen is er echter nog geen duidelijkheid over de omvang
van de financiering van de interventies vanaf 2012 en verder.
3) Bij hoeveel GGZ/IVZ instellingen heeft de financieringstructuur een
negatieve invloed op de kwantiteit of kwaliteit van KOPP/KVO
activiteiten?

Het overgrote deel van instellingen maakt zich zorgen over de toekomst om het
voortbestaan van alle KOPP/KVO interventies voor zowel de groepen als individuele
contacten. Een groot deel van de instellingen krijgt momenteel niet alle groepen
gefinancierd die ze zouden willen draaien. In één geval worden er helemaal geen
activiteiten meer aangeboden omdat er geen financiering is. Een ander veelgenoemd
probleem betreft het ontbreken van financiering voor vroegsignalering, verwijzing en
toeleiding. Ook taken die buiten het primaire proces vallen, worden niet altijd
gefinancierd. Te denken valt aan deskundigheidsbevordering, coördinatie, reiskosten.
Een aantal instellingen geeft aan dat ze individuele gesprekken met KOPP/KVO kinderen
niet gefinancierd krijgen. Tenslotte worden ook de E-health interventies genoemd als
onderdeel waarvoor niet altijd een financier is te vinden. De invloed op de kwaliteit en
kwantiteit van de interventies is wisselend. Soms wordt het tekort in financiering
aangevuld vanuit eigen middelen, soms worden taken niet langer meer uitgevoerd.
4) Bij hoeveel GGZ/IVZ instellingen is de financiering succesvol geregeld?

Bij 2/3e van de instellingen zijn afspraken gemaakt met de zorgverzekeraars. De mate
waarin die afspraken zijn geconcretiseerd verschilt sterk. De afspraken variëren van
algemene afspraken over preventie (dus niet concreet over KOPP/KVO) tot zeer
specifieke afspraken over welke activiteiten op welke wijze gedeclareerd kan worden.
Indien er afspraken zijn gemaakt met zorgverzekeraars ervaart de helft deze afspraken
als voldoende en de helft als onvoldoende. Ongeveer 2/3 van de instellingen heeft
afspraken met (centrum)gemeenten gemaakt. Een kleine meerderheid van die
instellingen vindt de afspraken onvoldoende. Onzekerheid over toekomst, te weinig
budget voor de uitvoering en te weinig budget voor toeleiding zijn de meest genoemde
redenen voor ontevredenheid.
5) In hoeverre zijn de werkwijzen
implementeerbaar in andere regio’s?

van

succesvolle

financiering

Uit de inventarisatie zijn geen werkwijzen naar voren gekomen die eenvoudig
implementeerbaar zijn in andere gemeenten. Enerzijds vanwege de verschillen tussen
instellingen. Zo hebben sommige instellingen met name te maken met één grote
gemeente en anderen met veel kleine gemeenten. Anderzijds lijkt het succesvol regelen
van de financiering met name sterk samen te hangen met commitment van belangrijke
stakeholders (wethouder, zorgverzekeraar, hoofd afdeling preventie, etc.).

6

6) Waarom komen de problemen rondom financiering op dit moment naar
voren?

Op basis van de inventarisatie zijn er twee factoren aan te wijzen. Enerzijds de komende
bezuinigingen bij gemeenten. Zorgaanbieders merken en vrezen dat deze bezuinigingen
een negatieve invloed zullen hebben op het aanbod. Ten tweede lijken zorgverzekeraars
scherper toe te gaan zien op het naleven van de afspraak dat KOPP/KVO activiteiten niet
door zorgverzekeraars vergoed worden. Deze beide ontwikkelingen lijken de reden te
zijn dat de problemen op dit moment naar voren komen.
7) In hoeverre heeft er de afgelopen 5 jaar een verandering plaatsgevonden
van het aantal KOPP/KVO interventies dat is uitgevoerd?

Op basis van de Aard en Omvang studie verslavingspreventie GGZ en IV is op dit
moment niet eenduidig en betrouwbaar vast te stellen in hoeverre er sprake is van een
toe-/afname van het bereik van de doelgroep.
8) Hoe komt het dat deze verandering heeft plaatsgevonden?

Op deze vraag valt geen antwoord te geven i.v.m. het ontbreken van eenduidige en
betrouwbare bereikgegevens (zie vraag 7).
9) Worden er alternatieven aangeboden die wel gefinancierd worden? Zo ja,
welke en op welke wijze worden die gefinancierd?

Dit bleek over het algemeen niet het geval. De enige twee projecten die genoemd
werden waren Sociale Vaardigheidstrainingen en Huiselijk Geweld. Deze laatste werd
eigenlijk alleen gebruikt als die problematiek ook aanwezig was. Indien er geen sprake is
van huiselijk geweld voegt men een KOPP/KVO kind ook niet aan deze groepen toe
i.v.m. het stigma wat daar aan hangt.
10)
Is er een verschil in financiering tussen KOPP interventies en KVO
interventies?

Bij sommige IVZ organisaties is de financiering voor KVO traditioneel al geregeld via de
gemeente. Dit maakt dat bij het aanvragen van de financiering KVO activiteiten
“automatisch” meegenomen worden via de centrumgemeente. Dit in tegenstelling tot
sommige GGZ organisaties waarbij het KOPP onderwerp nieuw is voor gemeenten en
meer tijd gestoken dient te worden in het onder de aandacht brengen van het onderwerp
(zowel intern als extern). Echter wordt opgemerkt dat dit niet immer het geval is, zoals
ook bleek uit de inventarisatie. Enkele IVZ’s krijgen ook bij de gemeente geen of
beperkte financiën voor KVO activiteiten.

7

1 Onderzoeksopzet
1.1 Aanleiding
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft tijdens het vragenuur
van 22 maart 2011 aan de Tweede Kamer toegezegd uit te zoeken waar de financiering
van KOPP/KVO activiteiten een knelpunt vormt. (KOPP/KVO activiteiten zijn preventieve
interventies voor kinderen van ouders met psychische/verslavingsproblemen.) Aanleiding
hiervoor zijn vragen van het Tweede Kamerlid Bouwmeester waarin zij stelt dat de
financiering van KOPP/KVO activiteiten niet structureel geregeld is. Naar aanleiding
hiervan heeft het ministerie van VWS het Trimbos-instituut gevraagd om in kaart te
brengen in hoeverre de huidige financieringsstructuur leidt tot problemen in het aanbod.

1.2 Achtergrondinformatie
Nederland telt jaarlijks 864.000 ouders met psychische en/of verslavingsproblemen.
Gezamenlijk hebben deze ouders 1.6 miljoen kinderen jonger dan 22 jaar, hiervan zijn
er 900.000 jonger dan twaalf jaar en 400.000 jonger dan vier jaar (Trimbos, 2007).
Deze zogenaamde KOPP/KVO-kinderen hebben een 1,5 keer zo grote kans op het
ontwikkelen van een psychiatrische stoornis op enig moment in hun leven (50%) dan
andere kinderen (30%). Van de kinderen waarvan beide ouders een psychisch probleem
hebben, krijgt 66% ooit in hun leven een psychiatrische stoornis (Trimbos, 2007).
Kinderen van ouders met psychiatrische stoornis lopen een aanzienlijk risico op het
ontwikkelen van geestelijke gezondheidsproblemen zoals: depressie, angststoornissen of
mogelijk schizofrenie. Daarbij blijkt uit onderzoek ook een verhoogd risico voor deze
kinderen om verslaafd te raken aan middelen als alcohol, tabak (nicotine) en drugs (Bijl
e.a., 2002). Over het algemeen hebben deze kinderen verminderde communicatieve
vaardigheden en hebben ze vaker problemen met relaties en intimiteit dan andere
kinderen. Kinderen van alcoholische ouders trouwen eerder met iemand die een ook een
verslavingsprobleem heeft (Trimbos, 2007; Cuijpers e.a., 1999; Goodman, e.a., 2002).

1.3 Doel- en vraagstelling
Doelstelling
Beschrijven van de invloed van de financieringsstructuur van KOPP/KVO activiteiten op
de huidige en toekomstige kwantiteit van KOPP/KVO activiteiten.
Vraagstellingen
1) Hoe financieren GGZ/IVZ instellingen momenteel KOPP/KVO activiteiten?
2) Hoe financieren GGZ/IVZ instellingen de komende jaren KOPP/KVO activiteiten?
3) Bij hoeveel GGZ/IVZ instellingen heeft de financieringstructuur een negatieve
invloed op de kwantiteit of kwaliteit van KOPP/KVO activiteiten?
4) Bij hoeveel GGZ/IVZ instellingen is de financiering succesvol geregeld?
5) In hoeverre zijn de werkwijzen van succesvolle financiering implementeerbaar in
andere regio’s?
6) Waarom komen de problemen rondom financiering op dit moment naar voren?
7) In hoeverre heeft er de afgelopen 5 jaar een verandering plaatsgevonden van het
aantal KOPP/KVO interventies dat is uitgevoerd?
9

8) Hoe komt het dat deze verandering heeft plaatsgevonden?
9) Worden er alternatieven aangeboden die wel gefinancierd worden? Zo ja, welke
en op welke wijze worden die gefinancierd?
10) Is er een verschil in financiering tussen KOPP interventies en KVO interventies?

1.4 Onderzoeksmethode
De onderzoeksvragen zijn beantwoord middels een viertal onderzoeksmethoden:
1) Een analyse van de Aard en Omvang GGZ- en Verslavingspreventie studies,
(onderzoeksvraag 7).
2) Een inventarisatie onder de hoofden van de preventieafdelingen van GGZ’s en
IVZ’s, (onderzoeksvragen 1 t/m 6).
3) Zes interviews met managers/preventiewerkers van GGZ’s/IVZ’s die zich
bezighouden met KOPP/KVO, (onderzoeksvragen 5, 6 en 8).
4) Een
bespreking
van
de
inventarisatie
binnen
het
Landelijk
GGZ
Preventiehoofdenoverleg (onderzoeksvragen 5, 6 en 8) alsmede het Landelijk
Preventie Platform KOPP/KVO (onderzoeksvragen 9 en 10).
In de verschillende onderzoeksmethoden is steeds ingegaan op een aantal deelvragen.
Soms werd er door de respondenten rechtstreeks antwoord gegeven op de deelvragen,
soms kon het antwoord gedestilleerd worden op basis van de antwoorden. De
onderzoeksmethoden waren aanvullend aan elkaar en dienden ertoe om één beeld te
schetsen van de situatie. Aangezien het geheel meer is dan de som der delen wordt niet
in ieder hoofdstuk apart ingegaan op de deelvragen, maar worden deze in één keer in de
samenvatting beantwoord.
1.4.1 Literatuurstudie

Om een beeld te kunnen scheppen van de toe- of afname van het aantal KOPP/KVO
interventies dat de afgelopen jaren is gegeven zijn de Aard en Omvang GGZ- en
Verslavingspreventie studies van 2006, 2007, 2008 en 2009 bestudeerd. De cijfers van
2010 zijn naar verwachting in het najaar beschikbaar en konden dus niet worden
meegenomen in deze rapportage.
1.4.2 Inventarisatie

Alle hoofden van GGZ/IVZ preventieafdelingen is per mail de volgende vragen gesteld:
A. Hoe is de financiering van KOPP/KVO activiteiten op jullie afdeling geregeld? Wie
is/zijn de financiers?
B. Waar loop je tegen aan in overleg met de gemeente of zorgverzekeraars
betreffende afspraken over de financiering van KOPP/KVO activiteiten?
C. Met welke zorgverzekeraars hebben jullie afspraken en vinden jullie die afspraken
voldoende om een goed aanbod te kunnen leveren?
D. Heb je met gemeenten afspraken en vinden jullie die afspraken voldoende om
een goed aanbod te kunnen leveren?
E. Welke activiteiten / interventies krijg je niet gefinancierd en waarom niet?
F. Van welke activiteiten / interventies verwacht je dat de financiering van de
KOPP/KVO in de toekomst in de knel komt?
G. Welk advies heb je m.b.t. de verwezenlijking van de financiering van KOPP/KVO
in de toekomst?
Van de ontvangen reacties is een samenvatting gemaakt.

10

1.4.3 Interviews

Met zes instellingen (managers/preventiewerkers) die gereageerd hebben op de
inventarisatie is een verdiepend gesprek gevoerd. Op basis van de inventarisatie zijn
drie instellingen geselecteerd waar de financiering adequaat verloopt en drie instellingen
waar de financiering een knelpunt vormt. In de gesprekken is ingegaan op de
financieringsproblemen of de wijze waarop instellingen hun financiering succesvol
hebben geregeld.
1.4.4 Terugkoppeling

Als derde stap is een samenvatting van de inventarisatie besproken in zowel het
Landelijke GGZ Preventiehoofdenoverleg (9 juni 2011) alsmede het Landelijk Preventie
Platform KOPP/KVO (16 juni 2011). Belangrijkste doelstelling was het duiden van de
antwoorden die gegeven waren tijdens de inventarisatie alsmede het beantwoorden van
de deelvragen 9 en 10.

11

2 Literatuurstudie
2.1 Resultaten
In hoeverre heeft er de afgelopen 5 jaar een verandering plaatsgevonden van het aantal
KOPP/KVO interventies dat is uitgevoerd? (Onderzoeksvraag 7)
Voor de vaststelling van het bereik van KOPP/KVO interventies is gebruik gemaakt van
de Aard en Omvang GGZ- en VZ-preventie studies van 2006 t/m 2009 (Van der Veen &
Voordouw, 2007; De Jonge & Ruiter, 2008; De Jonge & Ruiter, 2009; Dijkstra & Ruiter,
2010). De data van 2010 was tijdens het schrijven van deze rapportage nog niet gereed.
In deze studies wordt ingegaan op het bereik van preventieve interventies waaronder
KOPP/KVO. Het Trimbos-instituut zet hiervoor jaarlijks vragenlijsten uit bij alle
preventiehoofden GGZ/IVZ. Ongeveer driekwart van de instellingen vult gemiddeld de
vragenlijst in. Onder het bereik vallen zowel gestandaardiseerde interventies (bijv.
moeder-baby interventie, Beardslee, Doe-praatgoepen, Groepscursussen) alsmede niet
gestandaardiseerde
interventies
(bijv.
kindergesprekken,
adviesgesprekken,
huisbezoeken en deskundigheidsbevordering). E-health interventies zijn voor deze
inventarisatie buiten beschouwing gelaten. Bezoekers van de websites kunnen namelijk
op meerdere niveaus als bereikte doelgroep worden beschouwd (bezoeker, emailservice, online cursus en forum leden). Niet al deze aspecten zijn ieder jaar
gemeten, waardoor de vergelijkbaarheid over de jaren heen niet goed mogelijk is.
Verder dient opgemerkt te worden dat de cijfers onderling enkel met veel nuancering te
vergelijken zijn. Zo is in de loop der jaren de meetmethode verbeterd, is de respons niet
ieder jaar exact hetzelfde en zijn er nieuwe interventies bijgekomen. Daar komt bij dat
het bereik via de IVZ in 2008 niet gemeten is.
GGZ
2006
2606
2007
4930
2008
3156
2009
3957
Tabel 1. Bereik KOPP/KVO interventies

IVZ

Totaal

299 + 28 gezinnen
5049
Onbekend
1110

2905
9979
3156 + ???
5067

Wanneer alleen na het bereik wordt gekeken door de GGZ (deze is het meest consistent
gemeten) dan valt daar geen consistente daling/stijging uit op te maken over de
afgelopen vijf jaar (zie tabel 1). Op de vraag “In hoeverre heeft er de afgelopen 5 jaar
een verandering plaatsgevonden van het aantal KOPP/KVO interventies dat is
uitgevoerd?” is op dit moment dus geen eenduidig en betrouwbaar antwoord te geven.

13

3 Inventarisatie
3.1 Resultaten
Alle hoofden van de preventieafdelingen van reguliere GGZ/IVZ instellingen is een aantal
vragen gesteld over de financiering van KOPP/KVO interventies. Van de 60
aangeschreven instellingen is er namens 38 gereageerd. Onderstaande antwoorden
vormen een samenvatting van hun antwoorden.

Hoe is de financiering van KOPP/KVO activiteiten op jullie afdeling geregeld?
Wie is/zijn de financiers?
Financiering door gemeenten
Ruim één vijfde (n=8) van de instellingen geeft aan dat de activiteiten vanuit de
gemeenten (WMO) worden vergoed. In twee gemeenten (vier instellingen) is er overleg
geweest tussen de zorgverzekeraar en de gemeente en is overeengekomen dat de
gemeente de KOPP/KVO activiteiten bekostigd. Andere instellingen (n=4) die alleen door
een gemeente worden gefinancierd zijn in overleg of in overleg geweest met
zorgverzekeraars. De uitkomst daarvan is wisselend, soms is de zorgverzekeraar niet
bereid te betalen en verwijst naar de WMO, soms is er ruimte voor overleg.
Financiering door zorgverzekeraars
Bij één vijfde (n=7) van de instellingen verloopt de financiering volledig via de
zorgverzekeraar. De wijze waarop gedeclareerd wordt verschilt. Soms worden DBC’s
geopend en soms is afgesproken dat het gedeclareerd kan worden onder “overige
producten”. Indien de betreffende ouder cliënt is van de GGZ/IVZ valt het onder
“zorggerelateerde preventie”.
Combinatie van gemeenten en zorgverzekeraars
In meer dan de helft van de gevallen (n=21) worden de activiteiten gefinancierd door
zowel gemeenten (WMO) als zorgverzekeraars. In een aantal gevallen wordt die
financiering aangevuld met fondsen, eigen gelden of vanuit bemoeizorg. De wijze van
declareren bij zorgverzekeraars verschilt. Over het algemeen worden de volgende opties
genoemd: openen van DBC’s, via zorggerelateerde preventie, onder het kopje
depressiepreventie of onder overige producten. Welke activiteiten door de gemeenten
c.q. de zorgverzekeraar worden vergoed verschilt per instelling. In een aantal gevallen
gaan de afspraken niet specifiek over KOPP/KVO, wat het soms makkelijker maakt om
activiteiten uit te voeren. In één geval is de afspraak dat de gemeente alles vergoed wat
niet vanuit de zorgverzekeraar wordt vergoed (met een maximum). In enkele gevallen
vergoedt de gemeente de universele/incidentele activiteiten (bijv. broertjes/zusjes dag)
en de zorgverzekeraar de groepen als geïndiceerde preventie. Tevens wordt één keer
aangegeven dat de toeleiding door de gemeente wordt betaald en de uitvoering door de
zorgverzekeraar. Activiteiten die de instellingen niet vergoed krijgen worden bekostigd
vanuit eigen gelden of niet meer uitgevoerd.
Financiering door zorgaanbieder
Eén zorgaanbieder geeft aan de reguliere activiteiten volledig uit eigen gelden te
financieren. Daarnaast krijgt ze incidentele activiteiten gefinancierd middels
projectsubsidies vanuit gemeenten.
15

Geen financiering
Eén zorgaanbieder is gestopt met het aanbieden van KOPP/KVO activiteiten. De instelling
geeft aan dat de financiering (uit eigen budget) niet meer op te brengen was.

Waar loop je tegen aan in overleg met de gemeente of zorgverzekeraars
betreffende afspraken over de financiering van KOPP/KVO activiteiten?
Bijna alle zorgaanbieders lopen tegen problemen aan rondom de financiering. Hieronder
een overzicht, in volgorde van meest genoemde problemen.
Beperkte budgetten & bezuinigingen bij gemeenten
Een probleem dat veel instellingen noemt zijn de bezuinigingen bij gemeenten c.q. het
beperkte budget dat gemeenten voor de activiteiten vrijmaken (n=11). Instellingen
geven aan minder uit te kunnen voeren dan gewenst en men voorziet flinke
bezuinigingen bij gemeenten voor 2012. Soms zien gemeenten het probleem wel, maar
heeft zij onvoldoende middelen of stelt zij onvoldoende middelen beschikbaar om de
kosten te dragen c.q. het gewenste aanbod te kunnen leveren. Een aantal keer wordt
genoemd dat de gemeente de KOPP/KVO doelgroep niet als hun verantwoordelijkheid
ziet of de urgentie van het probleem niet ziet (n=6). In één geval stelt een gemeente
dat “als dit onderdeel uit de basisverzekering gaat dat dat nog niet wil zeggen dat de
gemeente het overneemt”.
Onduidelijkheid toekomst
Veel instellingen noemen de onzekerheid over de toekomstige financiering als een
probleem (n=8). Enerzijds door de bezuinigingen bij gemeenten, anderzijds doordat
zorgverzekeraars aangeven activiteiten niet meer te willen vergoeden. Verder speelt dat
voor sommige instellingen pas in de loop van het jaar duidelijk wordt of gemeentelijke
financiering wordt gehonoreerd. Dit maakt het lastig om continuïteit te bieden en zorgt
voor een investeringsrisico bij de zorgaanbieder. In een aantal gevallen blijkt uit de
antwoorden dat de financiering voor 2011 redelijk dekkend is, maar voor 2012
problemen worden voorzien.
Gemeenten en zorgverzekeraars wijzen naar elkaar
Een ander veelgenoemd probleem is dat gemeenten en zorgverzekeraars naar elkaar
wijzen voor de financiering (n=6). In sommige gevallen vinden beiden het niet hun
primaire verantwoordelijkheid.
Gemeenten willen alleen voor eigen inwoners betalen
Indien gemeenten willen betalen voor de activiteiten wordt een aantal keer genoemd dat
de gemeenten enkel voor hun eigen inwoners willen betalen (n=4). Dit levert in de
praktijk lastige situaties op omdat de meeste GGZ/IVZ instellingen niet gemeentelijk
werken, maar regionaal. Voorbeelden zijn administratieve lasten en het weigeren van
kinderen of ouders omdat ze niet in een gemeente wonen die de activiteiten financiert.
Geen budget toeleiding, deskundigheidsbevordering, individuele gesprekken
Enkele instellingen geven aan dat er problemen zijn om de activiteiten zoals toeleiding,
deskundigheidsbevordering en individuele gesprekken te financieren (n=3). Gemeenten
willen bijvoorbeeld wel de uitvoer van de cursussen vergoeden, maar niet de activiteiten
die nodig zijn voor opsporing en toeleiding. Instellingen geven aan dat dit met name bij
deze doelgroep tijdsintensief is en het lastig is om die kosten volledig zelf te dragen.
16

Inschrijving via DBC is drempelverhogend
Sommige instellingen (n=3) geven aan dat inschrijving via een DBC drempelverhogend
werkt. Ze vinden dit niet passen bij preventie.
E-Health wordt niet vergoed
Een aantal keer wordt E-health genoemd als belangrijk onderdeel van het
preventieaanbod (n=3). Echter, door de huidige financieringsstructuur en de anonimiteit
van de bezoekers is financiering moeilijk. Zowel gemeenten als zorgverzekeraars zijn
niet geneigd deze anonieme vorm van preventie te vergoeden omdat zicht op de
gebruikers ontbreekt. Gemeenten en zorgverzekeraars weten namelijk niet of de
bezoeker uit hun gemeente of onder hun verzekerden valt.
Administratieve lastendruk
Uit de antwoorden van de respondenten blijkt tenslotte dat de huidige
financieringsstructuur veel administratieve lasten oplevert wat ten koste gaat van de
uitvoering (n=3). Met name wanneer er sprake is van meerdere financiers (bijvoorbeeld
meerdere gemeenten of zowel gemeenten als zorgverzekeraars) of wanneer de instelling
veel verschillende KOPP/KVO producten aanbied is de administratieve lastendruk groot.

Met welke zorgverzekeraars hebben jullie afspraken en vinden jullie die
afspraken voldoende om een goed aanbod te kunnen leveren?
Wel afspraken
Bij 2/3e van de instellingen (n=26) zijn afspraken gemaakt met de zorgverzekeraars. De
mate waarin die afspraken zijn geconcretiseerd verschilt sterk. De afspraken variëren
van algemene afspraken over preventie (dus niet concreet over KOPP/KVO) tot zeer
specifieke afspraken over welke activiteiten op welke wijze gedeclareerd kan worden. Bij
vier instellingen is tussen de zorgverzekeraar en de gemeente afgesproken dat de
gemeente de activiteiten bekostigt. Indien er afspraken zijn gemaakt met
zorgverzekeraars ervaart de helft deze afspraken als voldoende en de helft als
onvoldoende.
Geen afspraken
Bij 1/3e van de instellingen (n=12) zijn er geen afspraken met zorgverzekeraars
gemaakt. In de helft van die gevallen omdat de gemeente de financiering verzorgt of
omdat er geen KOPP/KVO activiteiten worden aangeboden. De andere helft opent DBC’s
om de activiteiten vanuit te bekostigen.
Zorgverzekeraars
In de antwoorden van de minister worden AGIS en UVIT genoemd als voorbeelden waar
het goed gaat. Deze worden daarom apart behandeld.
Agis
Voor Agis geldt dat zij in de ene regio de financiering op zich heeft genomen en in een
ander gebied met de gemeente is overeengekomen dat de gemeente de activiteiten
financiert. Uit de antwoorden valt af te lezen dat beide constructies positief worden
gewaardeerd. Bij enkele andere instellingen zijn er voor 2011 ook afspraken met Agis
gemaakt, maar is de financiering voor 2012 nog onzeker. Eén instelling antwoord dat “de
minister in het antwoord op de Kamervragen stelt dat het bij Agis goed geregeld is,

17

maar wij hebben in onze gemeente een ander antwoord van Agis gekregen op onze
vraag om financiering van KOPP. Gemeente en zorgverzekeraar wijzen naar elkaar.”
UVIT
Ook UVIT wordt een aantal keer (n=7) genoemd als financier. Drie instellingen geven
aan dat de afspraken onvoldoende zijn en één instelling stelt dat de afspraken voldoende
zijn. Van de drie andere instellingen is onduidelijk in hoeverre ze de afspraken
(on)voldoende vinden. Tevens geven drie instellingen aan dat de financiering voor 2012
nog onduidelijk is.
Andere zorgverzekeraars
Tenslotte worden CZ, Menzis, Achmea, Zorg en Zekerheid, Univé, VGZ, IZA, Trias en De
FrieslandZorgverzekeraar genoemd. De afspraken per zorgverzekeraar verschillen per
werkgebied, net zoals bij Agis en UVIT. Een zorgverzekeraar verwijst in het ene gebied
naar de WMO en houdt zich in het andere gebied aan de depressiepreventieregel.
Ongeveer de helft is tevreden en een evenzo groot deel ontevreden over de afspraken.

Heb je met gemeenten afspraken en vinden jullie die afspraken voldoende om
een goed aanbod te kunnen leveren?
Wel afspraken
Ongeveer 2/3 van de instellingen (n=24) heeft afspraken met (centrum)gemeenten
gemaakt. Een kleine meerderheid van die instellingen vindt de afspraken onvoldoende
(n=13). Onzekerheid over toekomst, te weinig budget voor de uitvoering en te weinig
budget voor toeleiding zijn de meest genoemde redenen voor ontevredenheid.
Geen afspraken
Een derde van de instellingen (n=13) heeft geen afspraken met gemeenten gemaakt.
Over het algemeen omdat de financiering volledig vanuit de zorgverzekeraar plaatsvindt.
In een enkel geval worden de activiteiten wel door de gemeente gefinancierd, maar
gebeurt dat uit algemene WMO middelen en zijn er geen productieafspraken rondom
KOPP/KVO over gemaakt.

Welke activiteiten / interventies krijg je niet gefinancierd en waarom niet?
Specifieke Groepen
Een groot deel van de instellingen (n=10) krijgt niet alle groepen gefinancierd die ze
zouden willen draaien. Genoemde voorbeelden zijn zowel de reguliere groepen als
specifieke interventies zoals ”Gezin aan bod”, “Piep zei de Muis” en KOPP kinderen van
18 jaar en ouder. In één geval worden er helemaal geen activiteiten meer aangeboden
omdat er geen financiering is.
Vroegsignalering, verwijzing en toeleiding
Een ander veelgenoemd probleem (n=7) betreft vroegsignalering, verwijzing en
toeleiding. De KOPP/KVO groep is een groep die via andere afdelingen (anders dan de
preventieafdelingen) instroomt. Het is daarvoor van belang dat betrokken zorgverleners
op de hoogte zijn van het aanbod. De financiering voor dergelijke activiteiten ontbreekt.

18

Deskundigheidsbevordering en coördinatie
Ook taken die buiten het primaire proces vallen, worden niet altijd gefinancierd (n=5).
Te denken valt aan deskundigheidsbevordering, coördinatie, reiskosten.
Individuele gesprekken
Een aantal instelling (n=3) geeft aan dat ze individuele gesprekken met KOPP/KVO
kinderen niet gefinancierd krijgen.
E-Health
Tenslotte worden ook de E-health interventies genoemd als onderdeel waarvoor niet
altijd een financier is te vinden (n=2).

Van welke activiteiten / interventies verwacht je dat de financiering van de
KOPP/KVO in de toekomst in de knel komt?
Groepen en individuele contacten
Het overgrote deel van instellingen (n=24) maakt zich zorgen om het voortbestaan van
alle KOPP/KVO interventies voor zowel de groepen als individuele contacten. Voor veel
instellingen is er nog geen duidelijkheid over de financiering van de interventies vanaf
2012 en verder. De voornaamste redenen die genoemd worden zijn de gemeentelijke
bezuinigingen, (en de keuzes die de gemeenten vervolgens maken) alsmede de
opstelling van de zorgverzekeraars. Sommige voorzien dat de regels bij
zorgverzekeraars (dat interventies strikt voor depressiepreventie dienen te zijn) strenger
gehandhaafd worden waardoor bestaande werkwijzen en afspraken voor declaratie in de
toekomst niet meer mogelijk zijn. De instellingen geven aan dat indien deze zich
strenger aan de regel voor depressiepreventie houden de financiering voor zowel de
groepen als individuele contacten in gevaar komt.
Vroegsignalering, toeleiding, deskundigheidsbevordering en coördinatie
Een aantal instellingen (n=9) geeft aan dat men in het bijzonder problemen ziet voor
toeleiding, voorlichting over vroegsignalering, verwijzing en de andere activiteiten die
buiten het primaire proces vallen.
E-Health
Tevens worden ook de E-health interventies genoemd als bron van zorg (n=3).

Welk advies heb je m.b.t. de verwezenlijking van de financiering van
KOPP/KVO in de toekomst?
Duidelijke landelijke afspraken over financiering
Veel instellingen (n=11) geven aan dat ze het vooral belangrijk vinden dat er
duidelijkheid komt. Heldere afspraken over wie wat financiert. Momenteel is het voor
instellingen niet helder wie waarvoor verantwoordelijk is en schuiven zorgverzekeraar en
gemeenten de verantwoordelijkheid op elkaar af. Deze afspraken kunnen wat betreft de
instellingen zowel landelijk overeengekomen worden als per werkgebied, instellingen
denken daar verschillend over. Ook over de vraag wie de financiering zou moeten dragen
zijn de meningen wisselend (zie hieronder), sommige instellingen zien zowel financiering
via de ZVW als de WMO als optie en geven geen specifieke voorkeur aan. Instellingen
vinden het bovenal belangrijk dat er heldere afspraken komen.
19

Financiering via ZVW
Het meest genoemde advies van de instellingen (n=17) is om de financiering via de ZVW
te regelen. Het is voor instellingen makkelijker dan om met alle gemeenten afzonderlijk
te moeten onderhandelen. Daarbij menen ze dat de continuïteit meer is gewaarborgd en
er beter afgestemd kan worden op de vraag. Een deel geeft er de voorkeur aan om het
onder geïndiceerde preventie te laten vallen. Het openen van een DBC ziet een deel als
een belangrijke drempel. Verder wordt de optie genoemd voor een landelijk
preventiefonds waaruit de activiteiten bekostigd kunnen worden.
Financiering via gemeenten
Instellingen die (een tweede) voorkeur hebben om de financiering door de
(centrum)gemeenten plaats te laten vinden, vinden het vooral van belang dat het om
geoormerkt/structureel geld gaat (n=9). Ze stellen dat er altijd KOPP/KVO kinderen zijn
en het dus een structureel probleem betreft waarvan de uitvoering gecontinueerd dient
te worden, ook in tijden van bezuinigingen. Tevens adviseren ze om in dat geval de
financiering regionaal/collectief te regelen. Met name voor instellingen met veel
gemeenten in hun werkgebied is dit van belang.

20

4 Interviews
4.1 Resultaten
Op basis van de inventarisatie zijn drie instellingen geselecteerd waar de financiering
adequaat geregeld is (GGz Centraal, Yulius Preventie, PuntP) en drie instelling waar de
financiering een knelpunt vormt (Iriszorg, Indigo Drenthe, anoniem). Onderstaande tekst
vormt een samenvatting van het gesprek aangevuld met informatie uit de inventarisatie.
4.1.1 Henk de Niet – Preventiewerker

- GGz Centraal, lokatie Rembrandthof

Situatieschets
Voor 2011 is voor de regio Gooi en Vechtstreek met AGIS overeengekomen dat
geïndiceerde KOPP/KVO activiteiten vanuit de zorgverzekeringswet vergoed worden.
Binnen de productieafspraken met AGIS is een vast budget overeengekomen voor
ondersteuning van de 1e lijns geneeskundige zorg (POH-GGZ). De POH-GGZ kan vanuit
het budget doorverwijzen naar GGz Centraal1 voor deelname aan KOPP groepscursussen.
Deelname wordt verrekend met het eigen risico en een verwijzing van de huisarts is
hiervoor nodig. Met AGIS is op basis van dezelfde constructie overeengekomen preventie
van depressie en overmatig gebruik van alcohol te kunnen uitvoeren. Daarnaast zijn
regionale afspraken gemaakt met Hilversum en de negen gemeenten in het werkgebied
voor de uitvoering van selectieve preventieactiviteiten.
Zorgverzekeraar
Met AGIS is voor 2011 overeengekomen dat enkele geïndiceerde KOPP/KVO activiteiten
binnen de 1e lijns geneeskundige zorg uitgevoerd kunnen worden. Hiervoor is een
verwijzing van de huisarts benodigd. De exacte details rondom selectiecriteria en
activiteiten zijn niet vooraf vastgelegd tussen GGz Centraal en AGIS, wel worden de
activiteiten die uitgevoerd worden geregistreerd, zodat verantwoording achteraf mogelijk
is. Doorverwijzing door de huisarts op basis van het dossier is momenteel het
selectiecriterium. De POH-GGZ kan ofwel zelf enkele gesprekken voeren met ouders
en/of KOPP/KVO kinderen aanmelden voor cursussen die aangeboden worden door GGz
Centraal.
Hoewel de toeleiding voor deze doelgroep een probleem blijft volgens GGz Centraal,
heeft de inzet van het budget als voordeel dat de toeleiding via de huisarts en
vervolgens de POH-GGZ verloopt. Problemen die blijven bestaan rondom de toeleiding
zijn o.a. onwil van ouders, niet iedere huisartsenpost heeft een POH-GGZ en sommige
ouders/kinderen melden zich na doorverwijzing niet aan bij de POH-GGZ.
De reden dat het gelukt is om financiering voor KOPP/KVO te verkrijgen via de
zorgverzekeraar ligt volgens Henk de Niet besloten in een tweetal factoren. Enerzijds
een directeur van GGz Centraal die preventie een warm hart toedraagt, anderzijds de
wens van AGIS om meer in de 1e lijn te investeren teneinde kosten te kunnen besparen
in de 2e lijn. De KOPP/KVO activiteiten pasten daar goed binnen en zorgen voor een
commitment tussen beide partijen.

1

GGz Centraal is ontstaan uit een fusie tussen de SYmfora groep en Meerkanten GGz.
21

Kleine gemeenten
Naast de activiteiten die via de zorgverzekeraar worden vergoed, waarvoor een
doorverwijzing van de huisarts nodig is, biedt GGz Centraal ook KOPP/KVO activiteiten
aan die gefinancierd worden door de gemeenten. Het betreft daarbij selectieve
preventieactiviteiten met doel toeleiding tot de geïndiceerde preventie. Met de
centrumgemeente en de negen kleine gemeenten is op regionaal niveau afspraken
gemaakt rondom KOPP/KVO. GGz Centraal heeft één aanbod gepresenteerd aan alle
gemeenten. Alle gemeenten hebben, nadat het voorstel is besproken in een regionale
werkgroep, ingestemd met het aanbod. De financiering is daarbij gebaseerd op het
aantal inwoners per gemeente. Uitgangspunt is het solidariteitsprincipe dat de ene
gemeente het ene jaar wat meer gebruik maakt van de regionale financiering en het jaar
daarop mogelijk weer wat minder. Voordeel voor GGz Centraal is dat niet met alle
gemeenten afzonderlijk afspraken gemaakt hoeven te worden of dat jaarlijks per
gemeente verantwoord hoeft te worden wat er geleverd is aan die gemeente, wat veel
administratieve lasten bespaard. Tevens zorgt het er voor dat het aanbod niet afgestemd
hoeft te worden op de instroom uit één bepaalde gemeente. Hierdoor kan er een
completer aanbod geleverd worden.
In 2011 gaat echter één gemeente een andere werkwijze hanteren waardoor er met
deze gemeente wel aparte afspraken gemaakt dienen te worden. De gemeente vraagt
tevens om specifiek inzicht in de persoonsgegevens van de deelnemers. GGz Centraal
meent dat dit niet past binnen de privacywetgeving en gaat hierover in conclaaf met de
betreffende gemeente.
Henk de Niet is tevreden over de afspraken zoals die in 2010 zijn gemaakt en er nu
liggen met de gemeenten en de zorgverzekeraar. Ze zijn voldoende om een aanbod te
kunnen leveren en de administratieve lastendruk blijft beperkt. De financiering voor
toeleiding en bijscholing is nog wel beperkt. Gemeenten hebben wel een goed idee welk
aanbod ze kunnen leveren als een klant zich bij het WMO loket heeft gemeld, maar nog
niet wat er voor nodig is om burgers bij het loket te krijgen. Zeker voor deze doelgroep
is daarvoor veel inspanning nodig. Met betrekkin tot 2011 is het afwachten wat in
overleg met één gemeente bereikt gaat worden en in hoeverre de overige gemeenten dit
voorbeeld gaan volgen in 2012.
Toekomst
De afspraken voor 2012 en verder zijn nog niet helder. Met AGIS zijn nog geen concrete
afspraken gemaakt, deze zullen onder ander afhangen van de ervaringen in 2011. De
verwachting is wel dat AGIS genegen blijft om in de 1e lijn te investeren. Ook met de
gemeenten zijn voor 2012 nog geen afspraken gemaakt.
4.1.2 Mirjam van Dongen – Hoofd Yulius Preventie

- Yulius Preventie

Situatieschets
De KOPP/KVO financiering loopt bij Yulius Preventie via de zorgverzekeraar (UVIT). Met
UVIT is de afspraak gemaakt om de activiteiten te declareren in overige producten.
Zorgverzekeraar
Met UVIT is een totaalbedrag afgesproken waaruit de activiteiten bekostigd kunnen
worden. Yulius preventie heeft de vrijheid om het budget te verdelen over de
verschillende KOPP/KVO activiteiten die ze aanbieden, evenals te investeren in
toeleiding. Aan het eind van het jaar wordt een overzicht geboden van de activiteiten
waarin geïnvesteerd is. Doordat de activiteiten gedeclareerd kunnen worden in overige
22

producten, hoeven mensen niet aan een DBC gekoppeld te worden wat Van Dongen een
goede zaak vindt.
De reden dat er afspraken met UVIT gemaakt kunnen worden betreffende KOPP/KVO
preventieactiviteiten ligt volgens haar in drie zaken besloten. Enerzijds heeft Yulius
preventie veel tijd geïnvesteerd in relatiebeheer met UVIT. Hierdoor is het gelukt om
argumenten voor het voetlicht te brengen waarom de zorgverzekeraar zou moeten
investeren in preventie. Daarnaast heeft UVIT zich welwillend opgesteld. Tenslotte is het
budget dat UVIT investeert relatief klein ten opzichte van het totale zorgbudget
waardoor de besluitvorming over toekenning mogelijk eenvoudiger verloopt.
Doordat er een totaalbudget is afgesproken heeft Yulius Preventie wel te maken met een
productieplafond waardoor er keuzes gemaakt dienen te worden in het aanbod.
Gemeenten
Rondom KOPP zijn momenteel geen afspraken met gemeenten.
Toekomst
Op dit moment zijn de afspraken goed, maar de toekomst is onzeker. Het is onzeker wie
in de toekomst de financiering op zich gaat nemen. Hoewel gewenst is het geen
vanzelfsprekendheid dat UVIT de preventieactiviteiten blijft bekostigen. Yulius preventie
vindt het van belang dat er heldere afspraken komen tussen zorgverzekeraar en
gemeente om af te stemmen wie de financiering in de toekomst op zich gaat nemen. Ze
maakt zich daarbij wel zorgen om de bezuinigingen waar gemeenten mee te maken
hebben.
4.1.3 Jaap Jamin – Manager

- Punt P

Situatieschets
In Amsterdam is vanaf 2011 voor het eerste jaar de gehele financiering van KOPP/KVO
overgenomen door de gemeente, Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling (WMO). De
zorgverzekeraar (AGIS) en de gemeente hebben dit met elkaar afgestemd.
Gemeente
De keuze om KOPP/KVO interventies uit te voeren komt door Jamin in eerste instantie
door politieke wil. De portefeuillehouder Jeugdzorg heeft jeugd en de preventie van
opgroeiproblemen als belangrijk uitgangspunt genomen in zijn beleid. KOPP/KVOP
activiteiten maken daar ook deel van uit en hiervoor zijn dan ook de benodigde financiële
middelen beschikbaar gesteld.
In 2011 is door de gemeente een projectgroep samengesteld om stedelijk te kijken naar
het KOPP/KVO aanbod van 2012 (samen met GGZ instelling Prezens). Deze komen
driemaandelijks bijeen waarin afspraken worden gemaakt over de huidige uitvoering en
de plannen voor de toekomst. In dit overleg zijn zowel de gemeente, de zorgverzekeraar
alsmede de zorgaanbieders verenigd. Daarnaast vindt er tussen de uitvoerende
organisaties overleg plaats over het standaardiseren van de interventies alsmede
kwaliteitsverbetering en onderzoek naar de interventies.
Punt P verantwoord aan het einde van het jaar de uitgaven die gedaan zijn voor
KOPP/KVO. Doordat er één financieringsbron is, is het mogelijk om enerzijds zelf keuzes
te maken voor welke interventies worden ingezet en anderzijds tekorten en overschotten
tussen interventies te vereffenen. Dit maakt de uitvoering eenvoudiger en administratief
minder complex. Een knelpunt is nog wel dat Punt P jaarlijks pas heel laat zekerheid
23

krijgen of de groepen doorgaan. “We proberen de groepen zoveel mogelijk ruim van te
voren te plannen, waarmee we als organisatie een risico moeten nemen. Voor 2012
verwachten we hier wel verbetering, maar de essentie blijft overeind staan dat voor een
goede planning en instroom eerder duidelijkheid zou mogen komen voor continuering.”
Verder wordt aangegeven dat enkel de vraag naar uitbreiding voor KOPP/KVO
consultatie-uren op Ouder en Kind Centra niet gefinancierd is. De Dienst
Maatschappelijke Ontwikkeling heeft aangegeven dat consultatie hetzelfde als
behandeling is en daardoor dus door AGIS gefinancierd zou moeten worden.
Een groot voordeel van de afspraken tussen de gemeente en Agis vindt Jamin dat
doordat de gemeente en Agis goed samenwerken er geen gat zit tussen de twee
financiers en ze een probleem ook willen ' adresseren'.
Toekomst
De intentie van de gemeente is om de financiering door te laten gaan in 2012. Wel wordt
de financiering gedecentraliseerd waardoor de stadsdelen de subsidies gaan toekennen.
De verwachting van Jamin is dat zij waarschijnlijk nog wel centraal inkopen zodat het
aanbod kan blijven doorlopen. Gezien de veranderende organisatie van de OKC's is
momenteel wel onduidelijk naar welke interventies een blijvende vraag zal zijn, of dat
deze vraag meer of minder zal worden. Het is nog onduidelijk in hoeverre dit voor
problemen zal kunnen zorgen. Ook is het onduidelijk wat de invloed is van de
decentralisatie van taken en verantwoordelijkheden.
Hoewel de afspraken op dit moment naar tevredenheid zijn stelt Punt P dat opname van
KOPP/KVO in het basispakket bij de zorgverzekeraar wellicht meer zekerheid zal geven
over het realiseren van het aanbod voor kinderen en ouders, omdat dan ook het aanbod
aangepast kan worden aan de vraag (meer leveren als dat gewenst is).
Een andere belangrijke stap die volgens Jamin nog gemaakt moet worden in de stap van
preventie naar zorg. Veel deelnemers hebben volgens Jamin reeds dusdanige problemen
dat zorg benodigd is. Vaak stromen die jongeren niet door. Enerzijds doordat ze zich dan
moeten inschrijven, anderzijds doordat er een gat zit tussen preventie en zorg.
Preventiespecialisten en behandelaars werken momenteel nog teveel apart van elkaar.
Wanneer deze samenwerking beter zou zijn zou dit verbeterd kunnen worden.
4.1.4 Martine Jurriens – Afdelingsmanager

- Iriszorg

Situatieschets
Iriszorg geeft aan in 2011 gestopt te zijn met KOPP/KVO activiteiten omdat hiervoor
geen financiering meer beschikbaar was. In de voorgaande jaren waren de KOPP/KVO
activiteiten ondergebracht op de poliklinieken. Het Maatschappelijk Werk voerde daarbij
KOPP/KVO activiteiten uit middels speciale KOPP/KVO teams. Deze teams zijn echter
opgeheven, waardoor het aanbod weg viel.
Vanuit de behandelafdelingen is vervolgens besloten om de zorg voor deze kinderen te
integreren in de behandelmethodiek. Daarin staat het systeemgericht werken centraal en
dus ook de zorg voor kinderen. Gevolg is echter dat hierdoor maar een klein deel van de
potentiële doelgroep behandeld wordt omdat niet alle ouders zijn aangemeld bij Iriszorg.
Daar komt bij dat specifieke cursussen zoals de KOPP/KVO groepen ook niet binnen het
aanbod vallen. Jurriens stelt dat het huidige aanbod binnen Iriszorg, dus als onderdeel
van de behandelmethodiek, niet te vergelijken is met het aanbod dat elders beschikbaar
24

is. Verder stelt ze dat de focus bij Iriszorg meer ligt op curatie dan op preventie,
waardoor het aanbod ook minder van de grond komt.
Naast dit traject werden de afgelopen jaren ook KOPP/KVO activiteiten ingekocht door
collega-instellingen. Echter is ook deze inkoop verdwenen, waardoor er geen aanbod
meer geleverd kan worden.
Zorgverzekeraar
Er zijn nog geen gesprekken geweest met de zorgverzekeraar om te kijken in hoeverre
zij bereid zijn om te investeren in KOPP/KVO.
Gemeenten
Jurriens ziet beperkte mogelijkheden bij gemeenten. Ze stelt dat KOPP/KVO momenteel
niet in het aanbod zit voor gemeenten. Dit komt omdat tot vorig jaar de uitvoering
geregeld was middels de KOPP/KVO teams. Omdat de onderhandelingen met de
gemeenten al in een vergevorderd stadium waren, werd het niet meer haalbaar geacht
om daar nog KOPP/KVO activiteiten aan toe te voegen. Het opnemen van deze
activiteiten voor 2012 zou een eerste stap kunnen zijn. Echter stelt ze dat gemeenten
ook moeten bezuinigen. Als KOPP/KVO activiteiten meer op de voorgrond geschoven
zouden worden dan gaat dit ten koste van andere activiteiten zoals
genotmiddelenpreventie of deskundigheidsbevordering. Verder merkt ze op dat
gemeenten niet geneigd zijn om gemeenteoverstijgende activiteiten te financieren. Ze
verwacht dat dit voor KOPP/KVO activiteiten ook problemen zal opleveren.
Toekomst
Jurriens stelt voor de toekomst dat het van belang is dat de krachten gebundeld worden
en dat er landelijke afspraken over de financiering gemaakt moeten worden.
4.1.5 Jaap te Velde – Manager & preventiefunctionaris

- Indigo Drenthe

Situatieschets
In 2011 worden de KOPP/KVO activiteiten van Indigo Drenthe volledig gefinancierd uit
de overhead en via DBC’s in het kader van behandeling. Activiteiten die uitgevoerd
worden zijn survivalkid.nl, survivalkidxl.nl, KOPP groepen en specialistische KOPP teams.
Zorgverzekeraar
Tot en met 2010 werden de KOPP/KVO activiteiten bij Indigo Drenthe gefinancierd uit
lumpsum budgetten die met de zorgverzekeraar (Achmea) waren afgesproken. Hieruit
werden onder andere preventieactiviteiten betaald voor de KOPP/KVO doelgroep;
preventie en dienstverlening. Vanaf 2011 wordt er door de zorgverzekeraar gewerkt met
een plafond in de budgetten, en declaratie middels DBC’s. Aangezien het CVZ heeft
gesteld dat selectieve preventie niet door zorgverzekeraars wordt gefinancierd komen
veel KOPP/KVO activiteiten hierdoor niet in aanmerking voor een DBC. De mogelijkheden
die voor Indigo overblijven zijn via een DBC in het kader van behandeling,
zorggerelateerde preventie (indien de ouder staat ingeschreven als cliënt) of het openen
van een “Overige Product preventie”, indien er sprake is van depressiepreventie of
alcoholpreventie. Beide zijn niet altijd het geval. Daar komt bij dat niet alle ouders van
KOPP/KVO kinderen staan ingeschreven bij Indigo Drenthe en niet iedereen zich als
cliënt wil inschrijven om deel te kunnen nemen aan een preventieve cursus.
Verder merkt Indigo op: “Als een kind klachten heeft valt het onder de
zorgverzekeringswet. Zo simpel is het niet voor deze doelgroep. Uit onderzoek onder een
groep van 287 jongeren die steun zochten op www.survivalkid.nl blijkt dat 80% van de
25

kinderen klachten hebben. Toch is het overgrote deel niet bekend in de hulpverlening
omdat er vele redenen zijn dat ze deze hulp niet zoeken.”
Kleine gemeenten
Tegelijkertijd zien de gemeenten in Drenthe (in 2011) de doelgroep als GGZ zorg en niet
als onderdeel van WMO Prestatieveld 2: Preventieve Ondersteuning Jeugd dan wel
Prestatieveld 4: Mantelzorg en Vrijwilligers. Gemeenten reserveren daarom geen (of
nauwelijks) interventiebudget voor KOPP/KVO. Indigo Drenthe heeft daarnaast te maken
met relatief veel kleine gemeenten. Die gemeenten stellen dat de doelgroep in hun
gemeente zo klein is dat de activiteiten geen aparte financiering behoeven, maar hun
inziens meegenomen kunnen worden binnen de reguliere activiteiten van bijvoorbeeld
het maatschappelijk werk. Indigo Drenthe stelt dat zij niet gemerkt hebben dat er
binnen de gemeenten inderdaad op deze manier een aanbod is gerealiseerd. Verder stelt
zij dat gemeenten onderschatten wat het belang van deskundigheidsbevordering is bij
zorgverleners om de doelgroep tijdig te herkennen. Financiering hiervoor verwerven bij
gemeenten is nog niet gelukt. Tevens is het afstemmen met de gemeenten zeer
tijdsintensief voor Indigo Drenthe, zeker wanneer het gaat om kleinere gemeenten.
Verder is het van tevoren niet exact te voorspellen hoeveel deelnemers er uit de
betreffende gemeente zullen komen, wat het lastig maakt om vooraf concrete
financieringsafspraken te maken met gemeenten. De financiering regelen voor met de
kleine gemeenten is daardoor verhoudingsgewijs kostbaar. Voor 2011 heeft Indigo mede
daarom besloten om de financiering tijdelijk zelf te bekostigen. Voor 2012 vindt Indigo
dit niet meer houdbaar en is voornemens alleen nog KOPP/KVO activiteiten uit te voeren
die vergoed worden vanuit DBC’s of de gemeenten. Zij stelt dat dit wel voor een lastige
situatie zorgt in gevallen waarin preventie wel gewenst is, maar er geen financiering
beschikbaar is.
Toekomst
Voor de gemeenten in Drenthe is het nog onduidelijk in hoeverre ze bereid zijn om
KOPP/KVO activiteiten te financieren voor 2012 en verder. Wel geven de gemeenten al
aan dat ze alleen voor hun eigen inwoners willen betalen. Momenteel probeert Indigo
Drenthe mede daarom om op provinciaal niveau afspraken te maken over de financiering
van KOPP/KVO activiteiten.
Survivalkid
De financiering van www.survivalkid.nl is voor Indigo Drenthe eveneens een knelpunt.
Op www.survivalkid.nl vinden jongeren informatie, verhalen van jongeren in een
soortgelijke situatie, oefeningen, tests en mogelijkheden om met elkaar, en/of met een
coach te chatten. Ook bestaat de mogelijkheid om met een coach te e-mailen. De
chatroom is op vaste tijden open en wordt begeleid door medewerkers van Indigo en
GGZ Drenthe. De doelgroep die komt is heel divers. Jongeren die informatie zoeken,
jongeren die problemen ervaren en willen weten hoe ze met hun familielid om moeten
gaan, jongeren die (ernstig) klem zitten en zelf diverse klachten hebben ontwikkeld,
jongeren die al hulp hebben maar zich daar niet door geholpen voelen. De insteek vanuit
survivalkid is preventief. Empowerment staat centraal. Mocht een jongere echt meer
hulp nodig hebben dan wordt er gecoacht richting passende hulp in hun omgeving. Op
basis van de ervaringen met survivalkid is in juni 2010 survialkidXL gelanceerd. Voor
jongeren die een gezinslid hebben die op grond van psychische problemen of een
verslaving een strafbaar feit hebben gepleegd.
Indigo stelt dat de ziektekostenverzekeraar tot op heden geen anonieme e-health wil
financieren. Op survialkid.nl komen jongeren anoniem. Indigo stelt dat de meesten niet
26

meer zullen komen wanneer ze hun verzekeringsnummer moeten opgegeven en hun
ouders hiervan op de hoogte worden gebracht. Gemeentes staan ook niet te springen
om ergens aan mee te betalen waar ook jongeren uit allerlei andere gemeentes gebruik
van maken. En gemeentes vinden het handiger om een concrete activiteit te financieren
(bv. Fundag voor jonge mantelzorgers, een cursus voor jongeren die getuigen zijn
geweest van huiselijk geweld) dan aan een pakket van activiteiten. Tenslotte is het
moeilijk om de kostprijs precies te berekenen per bezoeker. Sommige jongeren komen
incidenteel in het buurthuis, anderen zijn frequente bezoekers en maken veel gebruik
van begeleide chatsessies en hebben mail en chatcontact met een coach. In contact met
VWS is gebleken dat bekostiging van anonieme ehealth voor risicogroepen niet door
VWS wordt gesubsidieerd. Samengevat stelt Indigo dat de website een belangrijke
functie heeft voor deze doelgroep, maar de financiering er van moeilijk te regelen is.
Toekomst
Jaap te Velde stelt dat de overheid een verplichtend kader moet formuleren voor
samenwerking zorgverzekeraars en gemeenten. “Als dit niet gebeurd dan zullen de
meeste activiteiten verdwijnen. Als medewerkers alleen nog maar bezig zijn om ergens
potjes met geld te vinden komen ze aan het inhoudelijke werken niet meer toe. Dan is
het wachten tot deze kinderen zijn vastgelopen of dat ze op volwassen leeftijd vastlopen.
Dan melden ze zich aan, krijgen een diagnose en een behandeling met alle persoonlijke
en maatschappelijke schade. Intergenerationele overdracht van problemen moet worden
aangepakt. Er zijn zeer goede mogelijkheden, middelen, deskundigheid maar dat vereist
een facilitering door overheid, ziektekostenverzekeraars en gemeentes.”
4.1.6 Manager

- GGZ Instelling – Middelgrote gemeente

Situatieschets
Het programma Piep zei de Muis wordt gefinancierd uit gemeentegelden maar staat
momenteel vanwege grote bezuinigingen bij de gemeente op de tocht. De KOPP/KVO
groepen zijn nu noodgedwongen (vanwege het feit dat het uit de basisverzekering is
gehaald) aangevraagd in het kader van de WMO aanvraag 2012. De gemeente denkt
momenteel na of ze deze financiering voor haar rekening wil nemen.
Zorgverzekeraar
Agis zegt het wel te willen financieren maar het niet te kunnen omdat ze er mogelijk op
worden afgerekend.
Gemeente
De grootste gemeente in ons werkgebied moet 20 miljoen bezuinigen en dat zal met
ingang van 1 januari 2012 een forse bezuiniging voor onze activiteiten betekenen. Ik
schat in dat we moeten stoppen met activiteiten voor Familieleden en mantelzorgers en
dat de activiteiten op het gebied van Huiselijk geweld en van KOPP minstens zullen
worden gehalveerd. Het verminderen of stoppen van activiteiten op het gebied van
huiselijk geweld en KOPP/KVO is een slechte keuze. Het zijn de toekomstige GGZcliënten. “Ik vind het erg korte termijn denken.” Eind mei zijn de bezuinigingsvoorstellen
in de gemeenteraad besproken en is er een amendement aangenomen dat ervoor zorgt
dat de GGZ Jeugdpreventieprojecten vooralsnog lijken te worden ontzien.
Van de kleinere gemeenten heb ik nog niet van dergelijk drastische bezuinigingen
gehoord, maar mogelijk gaan deze ook volgen. In het antwoord van de minister op de
Kamervragen stelt ze dat het bij Agis goed geregeld is. Wij hebben in onze
centrumgemeente echter een ander antwoord van Agis gekregen op onze vraag om
27

financiering van KOPP. Agis zou wel willen financieren vanuit het oogpunt van de
preventieve (en kostenbesparing in de zorgconsumptie later) maar wijst naar de
opstelling van de NZA te gaan handhaven op deze beleidsregel. In de G4 is er grote
stedenbudget voor deze projecten maar in de andere steden is dat budget niet
beschikbaar. Gemeente en zorgverzekeraar wijzen dus naar elkaar. Agis hanteert voor
de grote steden Amsterdam en Utrecht een ander preventief beleid dan voor onze
centrumgemeente. Deze gemeente kan dus geen aanspraak maken op het programma
grote steden. Voor de gemeente is overname van KOPP/KVO door de gemeente geen
vanzelfsprekendheid.
Toekomst
De manager adviseert geoormerkte middelen voor selectieve preventie. Gemeenten
kunnen dan uiteraard hun prioriteiten aangeven maar risicogroepenbeleid (vooral op het
gebied van kwetsbare jeugd) is onmisbaar, ook in tijden van bezuinigingen. Een andere
mogelijkheid die overblijft is KOPP voor kinderen van ingeschreven cliënten van de GGZ.
Momenteel is dat ongeveer de helft van de bereikte kinderen, wat betekent dat we de
andere helft niet meer zullen bereiken. “De verwijsstroom vanuit de Jeugdzorg en het
onderwijs missen we dan. Ook wijkinterventies als Piep zei de Muis zullen vanwege
bezuinigingen mogelijk verdwijnen, waardoor zorgmijdende (veelal multiprobleemgezinnen) niet bereikt worden in de preventieve zorg die zo nodig is voor kinderen die
opgroeien in dergelijke kwetsbare gezinssituaties.”

28

5 Inventarisatie
5.1 Resultaten Landelijk GGZ Preventiehoofdenoverleg
Tijdens het landelijk preventiehoofdenoverleg is de inventarisatie zoals beschreven in
hoofdstuk 3 besproken. Gevraagd is of de hoofden zich konden vinden in de
beschrijving. Dit bleek het geval. Wel werd opgemerkt dat uit de beschrijving de aard
van de problematiek onvoldoende duidelijk werd. De deelnemers aan bijvoorbeeld Piep
zei de Muis, Kopstoring, KOPP/KVO groepen en Survivalkid vertonen over het algemeen
zware problematiek (Van Santfoort et al, in TSG 2011:1, blz 16-19). In veel gevallen is
er sprake van ernstige (klinische) problematiek. Tijdens de inventarisatie werd over
Survivalkid het volgende opgemerkt:








Als een kind klachten heeft valt het onder de zorgverzekeringswet. Zo simpel is
het niet voor deze doelgroep: Uit onderzoek onder een groep van 287 jongeren
die steun zochten op www.survialkid.nl blijkt dat 80% van de kinderen klachten
hebben. Toch is het overgrote deel niet bekend in de hulpverlening omdat er vele
redenen zijn dat ze deze hulp niet zoeken. Diverse onderzoeken zijn gedaan wat
de redenen zijn dat kinderen van ouders met psychiatrische of
verslavingsproblemen zelf geen hulp zoeken.
Bekend is dat deze doelgroep 5 keer zo vaak in de GGZ terecht komen.
Preventieve activiteiten gericht op voorkomen en vroegtijdig onderkennen zijn
belangrijk. Op grond van de praktijk in Drenthe, waar we jongeren boven de 12
jaar slecht bereikten met het bestaande groepsaanbod (5 tot 10 jongeren per
jaar), is in 2006 het online steunpunt www.survialkid.nl opgericht. Op dit moment
zitten we op een bereik van 480 jongeren per jaar. Het is innovatief en
aansluitend bij waar jongeren op welk moment dan ook behoefte aan hebben.
De doelgroep die komt is heel divers. Jongeren die informatie zoeken, jongeren
die problemen ervaren en willen weten hoe ze met hun familielid om moeten
gaan, jongeren die (ernstig) klem zitten en zelf diverse klachten hebben
ontwikkeld, jongeren die al hulp hebben maar zich daar niet door geholpen
voelen. De insteek vanuit survivalkid is preventief. Empowerment staat centraal.
Mocht een jongere echt meer hulp nodig hebben dan wordt er gecoacht richting
passende hulp in hun omgeving.
Op basis van de ervaringen met survivalkid is in juni 2010 survialkidXL
gelanceerd. Voor jongeren die een gezinslid hebben die op grond van psychische
problemen of een verslaving een strafbaar feit hebben gepleegd. Voor deze groep
kinderen is het een dubbele belasting en een dubbel taboe. Denk aan huiselijk
geweld, criminaliteit, gevangenisstraf of gedwongen hulpverlening.

Verder werd opgemerkt dat voor de bereikcijfers het beste de Aard en Omvang studies
gebruikt konden worden (welke in hoofdstuk 1 staan beschreven).

29

5.2 Resultaten Landelijk Platform KOPP/KVO
In het Landelijk Platform KOPP/KVO van 16/06 zijn de resultaten uit de inventarisatie
besproken. De leden konden zich vinden in de samenvatting. Tijdens het overleg is
nader ingegaan op de volgende vragen.
“Indien er problemen zijn met de financiering van KOPP/KVO interventies, bieden jullie
dan andere interventies aan die wel/eenvoudiger gefinancierd worden? Zo ja, welke en
op welke wijze worden die gefinancierd?” (Onderzoeksvraag 9)
Dit bleek over het algemeen niet het geval. De enige twee projecten die genoemd
werden waren Sociale Vaardigheidstrainingen en Huiselijk Geweld. Deze laatste werd
eigenlijk alleen gebruikt als die problematiek ook aanwezig was. Indien er geen sprake is
van huiselijk geweld voegt men een KOPP/KVO kind ook niet aan deze groepen toe
i.v.m. het stigma wat daar aan hangt.
“Is er een verschil in financiering(sproblemen) tussen KOPP interventies en KVO
interventies?” (Onderzoeksvraag 10)
Op deze antwoord viel door de aanwezigen geen eenduidig antwoord te geven. Bij
sommige IVZ organisaties is de financiering voor KVO traditioneel al geregeld via de
gemeente. Dit maakt dat bij het aanvragen van de financiering KVO activiteiten
“automatisch” meegenomen worden via de centrumgemeente. Dit in tegenstelling tot
sommige GGZ organisaties waarbij het KOPP onderwerp nieuw is voor gemeenten en
meer tijd gestoken dient te worden in het onder de aandacht brengen van het onderwerp
(zowel intern als extern). Echter wordt opgemerkt dat dit niet immer het geval is, zoals
ook bleek uit de inventarisatie. Enkele IVZ’s krijgen ook bij de gemeente geen of
beperkte financiën voor KVO activiteiten.

30

Literatuur
Bijl, R.V., Cuijpers, P., Smit F. (2002). Psychiatric disorders in adult children of parents
with a history of psychopathology. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiology, 37, 7–12.
Cuijpers, P., Langendoen, Y., Bijl, R.V. (1999). Psychiatric disorders in adult children of
problem drinkers: prevalence, first onset and comparison with other risk factors.
Addiction, 10, 1489-1498.
De Jonge, M. & Ruiter, M. (2008). Aard en Omvang GGZ- en VZ-preventie 2007.
Ontwikkelingen in de organisatie, omvang en inhoud van de GGZ- en VZ-preventie.
Utrecht: Trimbos-instuut.
De Jonge, M. & Ruiter, M. (2009). Aard en Omvang GGZ- en VZ-preventie 2008.
Ontwikkelingen in de organisatie, omvang en inhoud van de GGZ- en VZ-preventie.
Utrecht: Trimbos-instuut.
Dijkstra, M. & Ruiter, M. (2010). Aard en Omvang GGZ- en VZ-preventie 2009.
Ontwikkelingen in de organisatie, omvang en inhoud van de GGZ- en VZ-preventie.
Utrecht: Trimbos-instuut.
Goodman, S.H., & Gotlib, I.H. (2002). Children of Depressed Parents: Alternative
Pathways to Risk for Psychopathology. Washington, DC: American Psychological
Association Press.
Trimbos (2007). Factsheet Preventie. Kinderen van ouders met psychische problemen.
Utrecht: Trimbos instituut. Downloadbaar via www.trimbospreventie.nl
Van der Veen, C. & Voordouw, I. (2007). Aard en Omvang GGZ- en VZ-preventie 2006.
Ontwikkelingen in de organisatie, omvang en inhoud van de GGZ- en VZ-preventie.
Utrecht: Trimbos-instuut.

31

Bijlage 1
Overzicht gestandaardiseerde preventieve interventies in Nederland voor KOPP/KVO.
Aanbod

Leeftijdrange &
doelgroep

Inhoud

Kipizivero
informatiereeks

Alle leeftijden
kinderen en hun
ouders

De Kipizivero reeks is een informatie reeks met
folders voor ouders met psychische problemen
over het opvoeden van hun Kinderen. De serie
sluit aan op verschillende levensfasen van
kinderen en hun ouders, zo zijn er folders voor
ouders tijdens: zwangerschap, baby, kleuter,
basisschoolkinderen en tieners.
En voor kinderen is er op verschillende niveaus
informatie over de ziekte van hun ouders. Van
deze serie is ook een Duitse vertaling
gemaakt.

Moeder Baby
Interventie

0-1.5 jaar

Dit video home trainingsprogramma is special
ontwikkeld voor jonge moeders met postpartum depressie om sensitieve responsiviteit
van moeder te verhogen en de negatieve
effecten van de depressie op interactie tussen
moeder en baby's te verminderen.

Piep zei de muis

4-8 jaar

Piep zei de muis is een laagdrempelig
programma dat in lage SES wijken wordt
aangeboden. Het programma bevorderd
beschermende factoren binnen en verminderd
risicofactoren door de combinatie van training
van de copingsvaardigheden voor kinderen en
opvoedvaardigheden voor ouders.

Speel-Doe-groep
6-8 jarigen

6-8 jaar

Werkgroep voor KOPP/KVO kinderen. Hierin
wordt op speelse wijze met de kinderen
gesproken over de problematiek thuis, vinden
kinderen herkenning in de verhalen van
anderen, leren ze dat de problematiek van hun
ouders niet hun schuld is en leren ze hoe met
lastige situaties om te gaan. Dit gebeurt op
een leeftijdsadequate manier, waarbij
werkvormen aansluitend op de groep gekozen
worden.

Doe-Praat-groep
8-12 jaar

8-12 jaar

Vergelijkbaar met bovenstaand voor oudere
doelgroep.

Tienergroep
KOPP/KVO

12-16 jaar

De tienergroep heeft een preventief karakter
en is geen hulpverleningsgroep. Het doel van
de tienergroep is om psychische problemen als
gevolg van de situatie waarin jongeren van
ouders met psychische- of
verslavingsproblemen opgroeien te
voorkomen, door de beschermende factoren te

33

versterken en de risicofactoren te
verminderen. In dit groepsaanbod wordt op
ontspannen en creatieve wijze gerichte
informatie gegeven en worden vaardigheden.
Opgroeien bij ouders
met psychische- of
verslavingsproblemen

16-25 jaar

Het doel van de cursus is een bijdrage te
leveren aan het voorkomen van psychische
problemen door de psychische of
verslavingsproblemen van één of beide ouders.
Door het aanleren van bepaalde vaardigheden
worden beschermende factoren versterkt en
risicofactoren verminderd.

Kopstoring.nl

16-25 jaar

Online informatie voor kinderen, chatbox
sessies met professionals, forum op ervaringen
op te delen met andere Kinderen.

Survivalkid.nl

12-24 jaar

Online informatie en hulpverlening voor
jongeren (12-24 jaar) die een vader, moeder,
broer of zus hebben met psychische problemen
of een verslaving.

SurvivalkidXL.nl

12-24 jaar

Online informatie en hulpverlening voor
jongeren (12-24 jaar) die een gezinslid
hebben dat op grond van psychische
problemen een strafbaar feit heeft gepleegd.

Kopopouders.nl

Ouders

Online informatie over de invloed van
ouderlijke problematiek op de ontwikkeling van
kinderen en opvoedingsondersteuning voor
KOPP/KVO ouders om een betere
opvoedomgeving aan hun kind te bieden.

Kop op ouders!
Face-to-face

Ouders

Opvoedingsondersteuning gelijk aan
bovenstaand maar dan in een groep face-toface aangeboden binnen preventie afdelingen
van GGZ en IVZ instellingen.

Psycho-educatieve
gezinsinterventies
KOPP
(Beardslee Gezinsinterventie, - KOPP
gezinsinterventie,
Psycho-educatieve
gezinsinterventie)

Gezinsinterventie

Kortdurende gezinsinterventies, veelal aan
huis voor gezinnen met ouders met psychische
problematiek waarbij psycho-educatie, inzicht
in de gevolgen van problematiek voor rest van
het gezin en bevorderen van onderlinge
communicatie centraal staan.

Strenghtening
families – Gezin aan
Bod

Gezinsinterventie voor
gezinnen met
jongeren 12-18 jaar

Intensieve gezinsinterventie gebaseerd op
Strenghtening Families voor ouders met
onverantwoord middelengebruik. De cursus
bestaat uit een ouderdeel bestaande uit
opvoedingsondersteuning en een jongerendeel
over sociale vaardigheden.

34

www.trimbos.nl