Voortgangsrapportage
2e helft 2017, peildatum 31 december 2017

Overheden, vervoerders en consumentenorganisaties spreken elkaar op regelmatige basis in het
Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB). In het NOVB wordt, in goed overleg, het gezamenlijke
belang van de ov-reiziger, de vervoerders en de concessieverleners (overheden) nagestreefd.
Hierbij richten de NOVB-partijen zich op landelijke of concessiegrensoverstijgende vraagstukken
die spelen rondom de ov-chipkaart en (de doorontwikkeling van) andere vormen van ov-betalen.
Doel is om de ov-reiziger snel, betrouwbaar, veilig en met gemak en comfort van deur-tot-deur te
laten reizen en de drempel te verlagen om met het ov te reizen.
In het NOVB wordt de samenwerking tussen overheden, vervoerders en consumentenorganisaties
bevorderd. Jaarlijks wordt er een NOVB-werkagenda opgesteld en tevens verschijnt er elk half jaar
een voortgangsrapportage. In de halfjaarlijkse voortgangsrapportage wordt de vordering van de
projecten weergegeven. Voorliggende voortgangsrapportage gaat over de ontwikkeling van de
projecten in het tweede half jaar van 2017.
In het tweede half jaar van 2017 kwamen de partijen drie keer bijeen op directeurenniveau en
twee keer op bestuurlijk niveau. Gezamenlijk werden zij bovendien uitgenodigd voor een
strategische sessie, gericht op het toekomstbeeld ov en op het verbeteren van de adoptie en
waardering voor ov-betalen. In deze strategische sessie werden de contouren voor de NOVB
werkagenda geschetst. Vervolgens wordt dit in het bestuurlijk NOVB en in het NOVB
Directeurenoverleg verder uitgewerkt.
In de tweede helft van 2017 werd er volop verder gewerkt aan het ontwikkelen van nieuwe
betaalwijzen in het ov en aan achteraf betalen voor consumenten. Wat betreft het laatste is NS
gestart met een proef met ‘saldoloos’ reizen in trein, bus, tram en metro via ‘NS flex’. Hiermee
krijgen reizigers die dat willen, achteraf een rekening, die maandelijks via automatische incasso
wordt uitbetaald. Daarin worden ook de fietsenstalling en andere extra’s mee genomen.
Translink lanceerde een campagne om het makkelijker te maken geld terug te vragen van je
verlopen ov-chipkaart via de actie ‘Jouw geld telt’. Als de kaart nog geen jaar verlopen is, kunnen
reizigers het bedrag via internet of telefonisch terugvragen. Als de verloopdatum langer dan een
jaar terug was, moeten reizigers en formulier invullen en dit met de kaart opsturen naar Translink.
Ook is het mogelijk om het restsaldo aan een goed doel te schenken.
En in Overijssel hebben Arriva en Keolis enkelvoudig in- en uitchecken gerealiseerd. Reizigers
hoeven daar niet meer uit- en in te checken als ze een wisselen tussen Arriva en Keolis. Beide
maatschappijen maken in dat geval gebruik van één chipkaartpoortje. Het gaat om het
treinvervoer voor de trajecten Zwolle-Emmen, Almelo-Hardenberg, Zutphen-Hengelo-Oldenzaal,
Zwolle-Kampen en Zwolle-Enschede.

1

De ov-chipkaart in cijfers
Actieve ov-chipkaarten 2e helft 2017: 14,2 miljoen
7,4 miljoen persoonlijk ov-chipkaarten
6,8 miljoen anonieme ov-chipkaarten
Aantal reistransacties 2e helft 2017: 1,27 miljard
‘Automatisch opladen’ op 2,47 miljoen kaarten
Gemiddeld aantal unieke reizigers per week: 3.3 miljoen
Contact over ov-chipkaart 2e helft 2017:

11,5 miljoen keer werd de website www.ov-chipkaart.nl bezocht

0,6 miljoen klantcontacten (telefoon, e-mail, brieven, twitter) via de klantenservice ovchipkaart

260 duizend keer werd de ov-chipkaart app gedownload (Android: 194 duizend, iOS: 66
duizend).

322.423 reizigers claimden succesvol hun gemiste check-out via www.uitcheckgemist.nl
Projecten in uitvoering op de werkagenda 2017
Verbeteringen aanvraagproces ov-chipkaart (A1)
Doel: Vergemakkelijken vervangen ov-chipkaart
Translink en de ov-bedrijven blijven voortdurend bekijken welke verbeteringen in het
aanvraagproces kunnen worden doorgevoerd. Ook in 2017 zijn diverse verbeteringen doorgevoerd.
Voor 2017 zijn de volgende concrete acties afgesproken:
- Meten hoe vaak een productiefout plaatsvindt in het fabriceren van de OV-chipkaart en op basis
daarvan het proces wijzigen.
Vervangende producten op een tijdelijke kaart zetten. Hiervoor geldt dat de doorlooptijd bij
kaartvervanging aanmerkelijk is versneld, waardoor deze problematiek minder voorkomt.
Beter uitleggen en communiceren dat de geldigheidsdatum van de nieuwe kaart vóór de
einddatum van de oude kaart ligt. Translink heeft in 2017 het kaartproductieproces
aangepast. Hierdoor ligt bij kaartvernieuwing de einddatum van een nieuwe persoonlijke
OV-chipkaart vijf jaar later dan de einde geldigheidsdatum van de oude kaart.
Actief oproepen dat bij wijzigen persoonsgegevens dit bij vervoerder én Translink gewijzigd
moet worden. De communicatie aan de reizigers is op dit punt verduidelijkt. Translink
verwacht met nieuwe initiatieven uit het programma OV-betalen dat reizigers meer regie
op hun eigen account krijgen. Dat gaat zeker helpen.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: Q3 201
Aanschafprijs ov-chipkaart (A2)
Doel: Een door alle NOVB-leden gedragen wijze van doorberekenen van kosten van de ovchipkaart, aanschaf- en beheerkosten
De wens is om de aanschafprijs van de ov-chipkaart te verlagen, zodat de drempel om te reizen
met het ov verlaagd wordt. Vervoerders, overheden en consumentenorganisaties hebben hierover
intensief overleg. Het verlagen van de prijs van de ov-chipkaart kan niet zelfstandig worden
bezien, maar moet passen binnen de integrale beprijzing van huidige en toekomstige
betaalmethoden in het ov. Ook is gekeken naar prijsverlaging van de kaartvernieuwing, dus na de
geldigheidstermijn van 5 jaar. Het voorstel hiervoor is al in een vergaand stadium. Afgesproken is
om tijdens het eerste Bestuurlijke overleg in 2018 een besluit te nemen over het vervolg van de
aanschafprijs en vernieuwing van de ov-chipkaart.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: Q1 2018
Informatievoorziening (A3)
Doel: Informatie uit alle ov-ritten en –reizen ontsluiten voor alle vervoerders, overheden en
kennisinstellingen
Op 7 september hebben alle NOVB-partijen een intentieverklaring getekend. Hiermee is een
mijlpaal bereikt en hebben alle partijen naar elkaar uitgesproken informatie (onder voorwaarden)
met elkaar te willen delen. Stip op de horizon hierbij is ‘open data’. De diensten van Trans Link

2

Systems B.V. zullen hiervoor gebruikt worden. De twee werkgroepen die in de eerste helft van
2017 opgestart werden, zijn de in tweede helft van 2017 verder gegaan met het uitwerken van de
governance, financiering en het businessmodel en de toetsingscriteria. Ook is er gestart met het
uitwerken van een eerste opdracht, de pilot ‘oost Nederland’. Resultaten worden in het eerste
kwartaal van 2018 verwacht. Aan de hand hiervan kunnen ook andere opdrachten vormgegeven
worden en kan er op een iteratieve wijze een steeds betere informatievoorziening gerealiseerd
worden.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: Q4 2017
Beslissingsondersteunend systeem (A4)
Doel: Data over producten, tarieven en productvoorwaarden zodanig openbaar toegankelijk maken
dat verschillende marktpartijen de mogelijkheid hebben een BOS te kunnen bouwen
De opdracht voor de bouw van een database en invoermodule is gegund. De opdracht bestaat uit
drie onderdelen: 1) het koppelen van haltes aan zones; 2) het maken en exporteren van een ovproductendatamodel, met bijbehorend invoerscherm voor productregisseurs; 3) het beheer voor de
eerste zes maanden van de database. Momenteel wordt aan de eerste twee onderdelen gewerkt.
Sommige onderdelen hebben vertraging opgelopen. Begin december is het datamodel voor het
eerst doorgenomen met de productregisseurs van de Landelijke Product Regisseur (LPR) en Arriva.
Met deze demo is besproken wat er goed gaat en wat er beter kan.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: Q3 2017
Het nieuwe ov-betalen (A5)
Doel: Aanvullende manieren van betalen in het ov
Buiten de vervoerders, zijn ook de (decentrale) overheden hier nauw bij betrokken. In nauw
overleg met de vervoerders is er een stuk opgesteld waaruit ook duidelijk wordt dat er een
bestuurlijk besluit genomen moet worden over het uitfaseren van de huidige techniek achter de ovchipkaart (MiFare). EMV wordt de nieuwe technische standaard. De proeven wat betreft mobiel
betalen, betalen met je bankpas en de voorbereidingen voor betalen met barcode en QR-codes
lopen.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: Gestart in Q4 2015
Pilot Enkelvoudig in- en uitchecken (Valleilijn) (A6)
Doel: Toetsen in hoeverre ‘enkelvoudig in- en uitchecken’ het gemak voor reizigers in de
spoorketen vergroot en het aantal foute en incomplete transacties teruggedrongen kan worden.
Doel is ook te toetsen of (tijdelijke invoering van) een ‘enkelvoudig in- en uitchecken’ systeem in
zowel technisch als financieel opzicht maakbaar en haalbaar is, te ervaren welke problemen en
vragen daarbij opkomen en te onderzoeken hoe deze kunnen worden opgelost.
Vanaf maart 2017 zijn vervoerders op de Valleilijn gestart met een proef met 3 nieuwe
reismogelijkheden. Hierbij worden zowel een vernieuwende drager, de mobiele telefoon, als de
gangbare drager, de ov-chipkaart, gebruikt. De in-frequente én de frequente reiziger worden
bediend. Proef 3, welke zich richt op enkelvoudig in- en uitchecken met de ov-chipkaart (i.c.m. een
reizen op rekeningproduct), is afgelopen 1 december gestart. De eindevaluatie zal aan het einde
van het eerste kwartaal van 2018 worden opgeleverd en bestaat uit drie onderdelen: monitoring
klantgemak; monitoring incomplete transacties; toets of het systeemtechnisch en financieel
maakbaar en haalbaar is.
Status: Lopend
Implementatie: Eerste proef is in maart 2017 gestart. De tweede proef is in mei 2017 gestart. De
derde proef is in december 2017 gestart.
Landelijk enkelvoudig in- en uitchecken spoor (A7)
Doel: Wens van reizigers en consumentenorganisaties is te komen tot landelijk enkelvoudig in- en
uitchecken.

3

Ook in de tweede helft van 2017 is er verder gewerkt aan de verschillende acties en onderzoeken.
Gezamenlijk moeten zij leiden tot een gedegen besluit wat betreft het al dan niet landelijk
enkelvoudig in- en uitchecken. Het gaat om:
Evaluatie van de pilot Valleilijn;
Evaluatie van het effect van de maatregelen om het overstapprobleem te verkleinen;
Mogelijkheden behoud van regionale tariefvrijheid bij invoering landelijk enkelvoudig in- en
uitchecken;
Quick scan om te onderzoeken wat de nieuwe betaaltechnieken voor invloed hebben op
behalen doel te komen tot enkelvoudig in- en uitchecken;
Update van de KBA uit 2012.
Status: In ontwikkeling
Besluitvorming: Tweede helft 2018
Nieuwe projecten op de werkagenda 2017
Verbeteringen ov-chipkaart (B1)
Doel: Vergemakkelijken gebruik ov-chipkaart
Er zijn verschillende acties gestart om het restsaldo van de ov-chipkaart makkelijker terug te
kunnen vragen. Verschillende acties werden in de eerste helft van 2017 afgerond. Vervolgens zijn
aanvullende acties in voorbereiding gegaan. Het gaat om:
Het inrichten van een telefonisch proces voor de afhandeling van het verzoek saldo retour voor
anonieme ov-chipkaart met een restsaldo tot maximaal €15;
Het afschaffen van €1 baliekosten bij terugvragen restsaldo;
Het automatisch opladen voor niet-persoonlijk ov-chipkaarten;
Het uitvoeren van verkenningen naar mogelijke aanpassingen in de processen bij
kaartvernieuwing waarmee restsaldo wordt voorkomen.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: vanaf Q2 2017
Continue Werkstroom op de werkagenda 2017
Monitoring van het percentage incomplete transacties (C1)
Doel: het percentage incomplete transacties verminderen tot 1%
Dit project heeft nog geen update ten opzichte van de 1e helft van 2017, aangezien (pas) in 2018
nieuwe monitoring zal worden gedaan. Ook in 2014 en in 2016 zijn onderzoeken gedaan naar het
percentage incomplete transacties. Zolang het percentage boven de 1% ligt, zullen vervoerders
aanvullende maatregelen blijven nemen.
Status: Nog niet gestart
Implementatie: 2018
Projecten waar het NOVB over wordt geïnformeerd en/of geconsulteerd op de werkagenda 2016
Aantrekkelijk aanbod voor toeristen in Nederland (D1)
Doel: Stimuleren van ov-gebruik door toeristen d.m.v. aantrekkelijk ov-breed productaanbod
Het Holland Travel Ticket is in 2017 door de vervoerders geëvalueerd. Conclusie is dat het Holland
Travel Ticket lijkt te voldoen aan het doel waarvoor het ontworpen is. Een toeristische dagkaart
waarmee laagdrempelig van het openbaar vervoer in heel Nederland gebruik kan worden gemaakt.
Zowel buitenlandse toeristen als binnenlandse toeristen maken gebruik van de kaart. De meest
gemaakte reis is de reis naar Giethoorn. Het Holland Travel Ticket off peak (dat geldig is na 9 uur
en in het weekend de hele dag voor €39) wordt verreweg het meest verkocht. Vervoerders hebben
besloten het Holland Travel Ticket voort te zetten in 2018. Het Holland Travel Ticket dat de gehele
dag geldig is, is goedkoper geworden en wel €55 i.p.v. €59.
Door het Holland Travel Ticket is op een breed gebied het OV toegankelijker gemaakt voor
toeristen. In Amsterdam is het Amsterdam and Region Travel Ticket uitgebreid met het reizen per
trein en is nu ook verkrijgbaar als 2-daagse en 3 daagse kaart. Achter de douane en op
Schipholplaza, evenals aan de IJ-zijde van Amsterdam centraal zijn toeristenautomaten geplaatst
zodat toeristen 24-7 de toeristisch relevante producten kunnen kopen. Daarnaast hebben
vervoerders diverse regionale toeristenkaarten geïntroduceerd.
Status: afgerond
Implementatie: Q3 2017

4

Operationele Verbeterpunten: Easytrip (D3)
Doel: Klanten drempelloos kunnen laten reizen met NS, doordat ov-chipkaart direct gebruiksklaar
is voor reizen bij NS.
Bij aankondiging van het voornemen van NS om Easytrip te gaan accepteren, stelden andere
vervoerders vast dat dit impact heeft op hen en op de reiziger. Daarom is de Landelijk Product
Regisseur (LPR) gevraagd het project te coördineren inclusief een grondig testtraject.
De impact is geïnventariseerd en er zijn maatregelen aangedragen om deze weg te nemen of te
minimaliseren. Alle vervoerders zijn akkoord mits voorgenomen planning voor in te voeren
maatregelen bij andere vervoerders ook gerealiseerd wordt.
Status: In ontwikkeling
Implementatie: Q1/Q2 2018
Proces van inwerkstelling van de toegangspoortjes op stations (D5)
Doel: Het verminderen van zwartrijden en het verhogen van de (sociale) veiligheid voor reizigers
en personeel
Op 1 januari 2018 zijn op 74 stations de poortjes 100% in gebruik. Hier zijn tevens stations bij
waar ook andere (trein)vervoerders dan NS halteren, bijvoorbeeld Amersfoort (Connexxion) en
Zwolle (Arriva). Op 6 november jl. zijn de poortjes op Utrecht Centraal op succesvolle wijze
definitief gesloten. Op 4 december jl. zijn de poortjes op Amsterdam Centraal definitief 100% in
gebruik genomen. Sinds 28 december jl. zijn de poortjes op Amsterdam Sloterdijk definitief in
gebruik. Op station Eindhoven zijn de poortjes voor 75% in gebruik genomen. De poortjes op Den
Haag Centraal zijn geplaatst, maar er loopt momenteel een onderzoek naar de poortcapaciteit op
perron 8/9. Het oplossen van deze capaciteitsproblemen is randvoorwaardelijk om het station
beheerst toegankelijk te maken.
Status: Lopend
Implementatie: Loopt
Wij stellen het op prijs als de staatssecretaris van IenW deze rapportage aan de Tweede Kamer toe
wil zenden.

Sybilla Dekker
Voorzitter Bestuurlijk NOVB

Eric Janse de Jonge
Voorzitter NOVB Directeurenoverleg

5