Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 908

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 augustus 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 15 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Verordening betreffende de oprichting van een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen; (Kamerstuk 22 112, nr. 899)
2. Mededeling inzake follow-up Europese Pact Immigratie en Asiel;
(Kamerstuk 22 112, nr. 900)
3. Mededeling inzake aanscherping chemische, biologische, radiologische en nucleaire beveiliging in de Europese Unie; (Kamerstuk
22 112, nr. 901)
4. Mededeling inzake CCS China; (Kamerstuk 22 112, nr. 902)
5. Mededeling inzake kankerbestrijding; (Kamerstuk 22 112, nr. 903)
6. Voorstel betreffende IT-AGENTSCHAP; (Kamerstuk 22 112, nr. 904)
7. Mededeling inzake partnerschap Europese Unie – Afrika op het
gebied van vervoer; (Kamerstuk 22 112, nr. 905)
8. Mededeling inzake het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden; (Kamerstuk 22 112, nr. 906)
9. Mededeling inzake btw groepoptie; (Kamerstuk 22 112, nr. 907)
10. Mededeling inzake garanderen efficiënte, veilige en gezonde
derivatenmarkten;
11. Voorstel betreffende vaccinatie voor seizoensgriep; (Kamerstuk
22 112, nr. 909)
12. Voorstel betreffende wet- en regelgeving energie-infrastructuur;
(Kamerstuk 22 112, nr. 910)
13. Voorstel betreffende wet- en regelgeving kapitaalvereisten; (Kamerstuk 22 112, nr. 911)
14. Voorstel tot wijziging van de verordening met algemene bepalingen
voor het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees
Sociaal Fonds en het Cohesiefonds; (Kamerstuk 22 112, nr. 912)

KST134277
0809tkkst22112-908
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 908

1

15. Samenvatting van het verslag over het sectorale onderzoek naar de
farmaceutische sector. (Kamerstuk 22 112, nr. 913)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 908

2

Fiche: Mededeling inzake garanderen efficiënte, veilige en
gezonde derivatenmarkten
1. Algemene gegevens

Titel voorstel: Mededeling van de Commissie: Garanderen van efficiënte,
veilige en gezonde derivatenmarkten
Datum Commissiedocument: 3 juli 2009
Nr. Commissiedocument: COM(2009) 332 definitief
Pre-lex:http://ec.europa.eu/prelex/ detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=
198420
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: De Commissie nodigt (markt)partijen uit te
reageren op het document. Dit kan tot uiterlijk 31 augustus. De Commissie
zal op 25 september een public hearing houden. Op basis van de uitkomsten van de consultatie zal de Commissie nadere voorstellen doen.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Financiën
2. Essentie voorstel
De rol die derivaten in de crisis hebben gespeeld zijn voor de Commissie
aanleiding geweest om een onderzoek te doen naar de werking van de
OTC (over the counter)-derivatenmarkten, dat wil zeggen derivaten die op
bilaterale basis, buiten de beurs of ander gereglementeerd handelsplatform om, worden afgesloten. In de communicatie presenteert de
Commissie de resultaten van het onderzoek en geeft zij een aanzet voor
het oplossen van de geconstateerde problemen. De communicatie gaat
vergezeld van een uitvoerig onderzoekrapport en een consultatiedocument.
De Commissie zet uiteen dat het bilaterale karakter van de OTC-derivatenmarkt het risico in zich bergt dat niet goed kan worden ingeschat in
hoeverre met OTC-derivaten beoogde hedges1 het gewenste effect
sorteren. Door een gebrek aan inzicht met betrekking tot de posities die
marktpartijen in OTC-derivaten innemen en door de hoge mate van onderlinge verbondenheid van de in de OTC-derivatenmarkt opererende
partijen, is het lastig om vast te stellen hoe groot de kans is dat een
contracttegenpartij in staat zal zijn om haar verplichtingen na te komen
(het is met andere woorden moeilijk om vast te stellen wie welke risico’s
loopt). De aan OTC-derivaten verbonden risico’s kunnen volgens de
Commissie gematigd worden door maatregelen in het kader van de wijze
waarop OTC-derivaten worden verhandeld en afgewikkeld.
Om te voorkomen dat OTC-derivaten de stabiliteit van het financiële
systeem (andermaal) in gevaar brengen, acht de Commissie maatregelen
nodig die de navolgende effecten zullen hebben:
1. Beter inzicht van toezichthouders in de OTC-derivatenmarkten (welke
transacties vinden plaats en wie houdt welke posities);
2. Verbetering van transparantie ten behoeve van de partijen die in de
OTC-derivatenmarkten opereren;
3. Versterking van de operationele efficiency; en
4. Verkleining van tegenpartijrisico’s.
1

Afdekking van risico’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 908

3

De hiervoor benodigde maatregelen zijn volgens de Commissie de
volgende:
5. Standaardisatie van derivaten.
6. Centrale informatieverzameling. De centrale beschikbaarheid van
gegevens over transacties en uitstaande posities van alle handel moet
bijdragen aan meer transparantie en efficiency van de markt. CESR
(Committee of European Securities Regulators) onderzoekt de mogelijkheden ter zake momenteel.
7. Clearing via een CCP (Central Counter-party) van standaard-OTCderivaten. De Commissie pleit voor vestiging van een dergelijke CCP in
Europa, omdat deze dan onderworpen is aan Europese regels en Europees toezicht en het toezicht tot de informatie voor toezicht doeleinden
verzekerd is. In crisissituaties is hulp van Europese autoriteiten zoals
de ECB (Europese Centrale Bank) beter gewaarborgd. De Commissie
wil marktpartijen eventueel bewegen tot het gebruik van een CCP door
wijziging van de regels voor kapitaalvereisten en overweegt specifieke
regulering ten aanzien van CCP’s.
8. Centrale verhandeling van standaard-OTC-derivaten. De Commissie
ziet dit als een logische stap voor derivaten die gecleared worden via
een CCP. Dit zou de prijstransparantie en riskmanagement moeten
bevorderen. Recent is echter in de MiFID (richtlijn markten voor financiële instrumenten) de mogelijkheid afgeschaft om partijen te verplichten instrumenten via een gereglementeerde markt te verhandelen
(concentration rule). De Commissie kiest er dan ook voor om voorlopig
de voor een nadelen van een dergelijke centrale verhandeling en de
juiste mate van transparantie voor de verschillende soorten derivatenhandel te onderzoeken.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
De Commissie overweegt bepaalde maatregelen te nemen, maar noemt
hiervoor nog geen rechtsgrondslag. Na afronding van de consultatie zal
de Commissie concrete ( wetgevende) voorstellen doen, afhankelijk van
de vorderingen die in de markt zelf zijn gemaakt.
Wat betreft de subsidiariteit luidt het oordeel positief. Gelet op de grensoverschrijdende werking van de derivatenmarkten horen initiatieven om
deze markten te regelen thuis op het Europese niveau. De beoogde
effecten (zie onder 2) kunnen niet bereikt worden met maatregelen van
lidstaten afzonderlijk. Wat betreft de proportionaliteit luidt het oordeel ook
positief. De Commissie houdt rekening met maatregelen die in de markt
zelf genomen worden en zal alleen regelgeving voorstellen waar dat
nodig is om de stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen. De
Commissie heeft hiervoor duidelijke doelstellingen geformuleerd. De
kosten en de administratieve lasten van de maatregelen, die nagenoeg
uitsluitend door het bedrijfsleven zouden worden gedragen, worden op
deze manier zo laag mogelijk gehouden. Nederland bevestigt het belang
hiervan en zal dit in haar inbreng onderstrepen. Significante implicaties
voor de EU begroting of de nationale begrotingen van de lidstaten
worden niet verwacht.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland verwelkomt het initiatief van de Commissie om maatregelen
voor te stellen om te voorkomen dat OTC-derivaten de stabiliteit van het
financiële systeem in gevaar brengen. Nederland is op hoofdlijnen positief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 908

4

over de voorgestelde maatregelen en vindt het belangrijk dat bij de overweging van nadere maatregelen ontwikkelingen in de markt worden
gevolgd en marktpartijen zonodig eerst gestimuleerd worden zelf maatregelen te treffen. Zo is blijkens berichtgeving van de EC centrale clearing
van CDS’s (Credit default swaps) per 31 juli 2009 (grotendeels) een feit en
is door de toonaangevende International Swaps and Derivatives Association (ISDA) aan standaardisatie reeds het nodige werk verricht en wordt
daaraan verder gewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 908

5