Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

645
Vragen van het lid Hijink (SP) aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over het bericht dat maatschappelijke
organisaties zich terug trekken uit onderhandelingen over
voedingsmiddelenconvenant. (ingezonden 26 oktober 2017).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 11 december 2017).
Vraag 1
Kent u het bericht dat FairFood, Hivos, Natuur & Milieu, Oxfam Novib, Save
The Children en UNICEF stoppen met onderhandelen over het voedingsmiddelenconvenant?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Waarom is bij de opzet van het voedingsmiddelenconvenant en andere
convenanten ervoor gekozen om brancheorganisaties te laten ondertekenen
in plaats van afzonderlijke bedrijven? Wat zijn de voor- en nadelen van het
ondertekenen door brancheorganisaties? Bij welke convenanten waarover
wordt onderhandeld wordt ook voor deze aanpak gekozen?
Antwoord 2
Brancheorganisaties kunnen een convenant tekenen namens de sector of zij
kunnen hun leden vragen om individueel te tekenen. De sector bepaalt zelf
welke vorm zij kiezen, conform het SER-advies «IMVO-convenanten»1. Voor
het IMVO-convenant van de voedingsmiddelensector hebben de brancheorganisaties gekozen het convenant te ondertekenen namens hun leden.
Ondertekening door brancheorganisaties heeft het voordeel dat het convenant alle bij de brancheorganisatie aangesloten bedrijven bereikt, niet alleen
welwillende bedrijven. Door de hele sector via de brancheorganisatie te
binden aan de afspraken in het convenant ontstaat er een eerlijk speelveld
binnen de sector op maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het nadeel
bij ondertekening door brancheorganisaties kan zijn dat sommige bedrijven
zich niet houden aan de afspraken die zijn gemaakt door de gehele sector.

1

ah-tk-20172018-645
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

SER, Advies IMVO-convenanten, april 2014, hoofdstuk 4 pagina 27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Daarom kunnen sectoren ervoor kiezen dat individuele bedrijven zelf een
convenant ondertekenen.
Bij het IMVO-convenant van de verzekeringssector is er ook voor gekozen dat
het Verbond van Verzekeraars en Zorgverzekeraars Nederland namens hun
leden het convenant zullen ondertekenen, zodra de convenantpartijen
overeenkomst hebben bereikt over de afspraken.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van een
convenant zwaarder wordt zodra bedrijven individueel deelnemen?
Antwoord 3
Als een brancheorganisatie een convenant ondertekent, neemt zij een grote
verantwoordelijkheid op zich om namens al haar leden de afspraken in het
convenant na te komen en om de betrokkenheid van haar leden bij de
uitvoering van het convenant te waarborgen. De brancheorganisatie zal wel
moet bewijzen dat zij de toezeggingen kan waarmaken.
Het is belangrijk dat individuele bedrijven zich commiteren aan de uitvoering
van een IMVO-convenant, samen met de convenantpartijen moet worden
gemonitord hoe aan deze betrokkenheid vormgegeven wordt.
Afgezien van de afspraken in het convenant blijft het de verantwoordelijkheid
van individuele bedrijven om de OESO-richtlijnen voor Multinationale
Ondernemingen en de Leidende Principes voor het bedrijfsleven en mensenrechten van de Verenigde Naties (UNGPs) na te leven.
Vraag 4
Wordt transparantie gewaarborgd bij andere convenanten? Zo ja, hoe vindt
dat plaats?
Antwoord 4
Conform het SER-advies «IMVO-convenanten»2 zijn in ieder convenant
afspraken gemaakt over jaarlijkse publieke rapportage over de voortgang van
het convenant. De convenantpartijen bepalen gezamenlijk hoe en wanneer er
wordt gerapporteerd en om deze reden verschillen de afspraken per
convenant.
In het duurzame kleding- en textielconvenant is bijvoorbeeld afgesproken dat
alle aangesloten bedrijven hun productielocaties moeten melden. Deze
locaties zijn door het secretariaat van het textielconvenant publiek gemaakt.
Verder moeten aangesloten textielbedrijven binnen drie jaar hun IMVOinspanningen publiek maken.
Vraag 5
Bij welke convenanten naast deze zijn maatschappelijke organisaties gestopt
met onderhandelingen en bij welke hebben zij het convenant niet ondertekend? Kunt u aangeven waarom maatschappelijke organisaties dit hebben
gedaan?
Antwoord 5
Voor het duurzame kleding- en textielconvenant heeft de Schone Kleren
Campagne (SKC) geruime tijd mede onderhandeld en een stempel op de
inhoud van het convenant gedrukt. Ondanks ultieme inspanningen van beide
kanten besloot de SKC in een finaal stadium het convenant niet te ondertekenen, omdat deze organisatie de afspraken met name over leefbaar loon niet
concreet genoeg vond. Ook SOMO vond de afspraken niet concreet genoeg
en heeft besloten het convenant niet te ondertekenen.
Het steenkoolconvenant (getekend op 17 november 2014) kent een lange
voorgeschiedenis (de Dutch Coal Dialogue) en is een voorloper van de
IMVO-convenanten. Tot mei 2014 verliepen de gesprekken tussen de
energiebedrijven en de ngo’s zeer stroef. Daarom is vanaf mei 2014 alleen
onderhandeld over een convenant tussen de energiebedrijven, het Ministerie
van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Economische Zaken. Ngo’s en
vakbonden zijn wel geraadpleegd tijdens het proces van onderhandeling en
een jaarlijkse stakeholderbijeenkomst is gegarandeerd. In de uitvoering van
2

SER, Advies IMVO-convenanten, hoofdstuk 7 pagina 34.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

het convenant wordt afgestemd en/of samengewerkt met vakbonden (FNV,
CNV) en Ngo’s (ActionAid, SOMO, PAX).
Vraag 6
Deelt u de mening dat om risico’s in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen tegen te gaan, maatschappelijke organisaties betrokken
moeten zijn bij het opstellen van convenanten voor Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO)? Bij welke convenanten is dit wat u
betreft afdoende gebeurd en bij welke niet?
Antwoord 6
Ja, vakbonden en maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke rol bij
het aanpakken van problemen die bedrijven niet alleen op kunnen lossen en
zij kunnen bijdragen aan ambitieuze convenantafspraken. Het SER-advies
«IMVO-convenanten» onderschrijft dit. De IMVO-convenanten zijn gebaseerd
op de UNGPs. Deze principes schrijven voor dat een betekenisvolle dialoog
met stakeholders, zoals maatschappelijke organisaties, onderdeel moet zijn
van de due diligence door bedrijven.
Vraag 7
Welke deelnemers aan de onderhandelingen over het voedingsmiddelenconvenant onderhandelen nu nog, welke hiervan zijn onderdeel van het
maatschappelijk middenveld en vormen zij een goede afspiegeling van
betrokkenen in de keten?
Antwoord 7
De volgende partijen zitten aan tafel bij de besprekingen voor de totstandkoming van het IMVO-convenant van de voedingsmiddelensector: Centraal
Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), Federatie Nederlandse Levensmiddelen
Industrie (FNLI), Nederlandse Vereniging voor de Specerijenhandel (NVS),
FNV, CNV, ICCO, Global March, IDH, het Ministerie van Economische Zaken
en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Tot het maatschappelijk middenveld behoren FNV, CNV, ICCO, IDH, en Global March. Het afhaken van de
bovengenoemde maatschappelijke organisaties is een verarming van de
bestuurlijke betrokkenheid, maar hoeft samenwerking in de praktijk bij de
uitvoering van het convenant niet in de weg te staan.
De partijen werken momenteel aan de afronding van het convenant, daarbij
zullen zij ook bekijken of het noodzakelijk is om andere maatschappelijke
organisaties te vragen het convenant te ondertekenen of als steunbetuiger
mee te werken aan de uitvoering van het convenant.
Vraag 8
Kunt u in het licht van dit nieuws aangeven of u de door u ingezette
convenantenaanpak geslaagd vindt, mede in het licht van de motie-Smaling/
Voordewind?3
Antwoord 8
De voedingsmiddelensector heeft aangegeven tot een goed ambitieus
convenant te willen komen. Daarnaast hebben vijf sectoren een convenant
afgesloten, vinden in drie andere sectoren besprekingen plaats voor de
totstandkoming van een convenant en bereiden zes sectoren het proces om
te komen tot een convenant voor met hun achterban en relevante stakeholders.
Uit de resultaten van de uitvoering van deze convenanten moet blijken of de
convenantenaanpak succesvol is. De overheid monitort de voortgang van de
afgesloten convenanten derhalve nauwgezet. Zoals aangegeven in het
regeerakkoord, zal na twee jaar worden bezien of het noodzakelijk is om
dwingende maatregelen te nemen en zo ja, welke maatregelen.

3

Kamerstuk 32 852, nr. 24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3