Grip op Informatie
Realisatie

Meerjarenplan om de
Wet open overheid (Woo)
bij gemeenten te
implementeren

Versie 1.0 definitief
© VNG Realisatie, 22 april 2022
Versie

Activiteit

Versie 0.2 (augustus 2021)

Versie die is voorgelegd aan diverse collega’s (zie bijlage 2)

Versie 0.9 (22 november 2021)

Versie om te bespreken met BZK

Versie 0.9

Concept-meerjarenplan te beschikking gesteld aan ambtenaren van Min BZK

Versie 0.9

Besproken in VNG Archieven commissie tijdens vergadering van 2 december
2022

Versie 0.9

Ter kennisname voor leden VNG commissie Informatiesamenleving

Versie 0.91 (9 maart 2022)

Stellingen/uitspraken van lokale bestuurders zijn toegevoegd en is het
document opgemaakt t.b.v. bestuurlijke behandeling in VNG-commissies.

Versie 1.0 (22 april 2022)

Definitieve versie van meerjarenplan

Grip op Informatie

Meerjarenplan om de
Wet open overheid (Woo)
bij gemeenten te
implementeren

Inhoudsopgave

1

4

Inleiding

6

1.1 Aanleiding
1.2 Scope
1.3 Doelstelling

6
6
7

2	Het gewijzigde wetsvoorstel Woo
2.1 Verplichtingen
2.2 Adviescollege openbaarheid en informatiehuishouding
2.3 Effect van de Woo

9
9
10
10

3

Openbaren
3.1 Actieve openbaarmaking
3.2 Passieve openbaarmaking
3.3 Contactpersoon

12
12
13
14

4	Informatiehuishouding op orde

16

5	Ondersteuning vanuit VNG
5.1 Activiteiten
5.2 Sturing
5.3 Inzet personeel en financiën

19
19
21
22

Bijlage 1	Openbaar te maken informatiecategorieën
(artikel 3.3 Woo)							

24

Bijlage 2

25

Geconsulteerde personen

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

‘Informatiebeheer is niet echt sexy.
Niemand kan er echt mee scoren.
Het is een moetje en je moet er echt
op sturen. Je wil mensen laten zien
wat het betekent voor een stad om de
informatie wel openbaar te hebben, om
een transparante stad te zijn qua imago.
Om vooral dingen te voorkomen, zoals
een toeslagenaffaire of andere zaken,
waarbij mensen denken, ja, ik geloof
die overheid nou voor geen snars meer.’
Donovan Karamat Ali (informatiecommissaris bij de gemeente Utrecht) tijdens het webinar
over ‘De Woo in de praktijk’ op 30 januari 2022.

5

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

1 Inleiding
1.1 Aanleiding
De Wet open overheid (hierna: Woo) heeft tot doel om de overheid transparanter te laten
worden. De Woo is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Wob
maakt het mogelijk dat er op verzoek informatie aan burgers wordt verstrekt. Deze
mogelijkheden blijven ook onder de Woo bestaan, maar met name het actief openbaar
maken van documenten wordt aangescherpt. De Woo is aangenomen door de Tweede
Kamer en een eerder wetsvoorstel is in overleg met BZK en de koepels aangepast. Dit om
tegemoet te komen aan de kritiek over de uitvoerbaarheid en de gemoeide kosten van het
oorspronkelijke wetsvoorstel. Op 5 oktober 2021 heeft de Eerste Kamer ingestemd met de
wet en treedt de wet per 1 mei 2022 in werking.
De Woo bevat nieuwe verplichtingen die twee hoofdonderwerpen betreffen:
1 Het actief openbaar maken van documenten in elf categorieën
2 Het op orde brengen van de informatiehuishouding van bestuursorganen
Dit meerjarenplan heeft tot doel dat gemeenten meer grip krijgen op hun informatievoorziening en stimuleert gemeenten (voor zover nodig) hopelijk om de Wet open overheid
te implementeren.
De opbouw van dit document is als volgt:
Hoofdstuk 2 licht in het kort het doel en het effect van de Wet open overheid toe.
Hoofdstuk 3 gaat in op het actief en passief openbaren.
Hoofdstuk 4 richt zich op het op orde brengen van de informatiehuishouding.
Het afsluitende hoofdstuk richt zich op de activiteiten die de VNG ontwikkeld om
gemeenten te ondersteunen in het voldoen aan de verplichtingen van de Woo.

1.2 Scope
De verplichtingen om de informatiehuishouding op orde te brengen zijn niet nieuw.
De Woo herhaalt het voorschrift uit de Archiefwet dat documenten in goede, geordende
en toegankelijke staat gehouden en bewaard moeten worden. Dat betekent dat een
gemeente1, maar ook andere overheden, ervoor moet zorgen dat het beheer van haar
archiefbescheiden voldoet aan de toetsbare eisen. Dit kan een gemeente in een
kwaliteitssysteem bijhouden en aantonen.
Op de lange termijn moeten bepaalde documenten na 100 jaar nog zonder kwaliteitsverlies
raadpleegbaar zijn. Documenten die niet bewaard hoeven te worden, dienen te worden
vernietigd.
Ook loopt er een parlementair proces rondom de gemoderniseerde Archiefwet.
De implementatie van deze wet zal te zijner tijd ook betrokken worden bij dit meerjarenplan.

1

6

Waar staat gemeente(n) wordt bedoeld: gemeenten en gemeenschappelijke regelingen waarin gemeentes participeren. Hierbij wordt uitgegaan van het overzicht op Contactgegevens Gemeenschappelijke regelingen | Overheid.nl

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

Er zijn ook diverse andere wetten en regels die aan de Woo raken, bijvoorbeeld omdat zij
(deels) dezelfde acties vergen als de Woo, maar deels ook omdat zij aanvullende eisen
stellen.
A Dit is bijvoorbeeld het geval bij het Besluit digitale toegankelijkheid, die eisen stelt aan
alle online door de overheid gepubliceerde documenten en dus ook aan documenten
als ze onder de Woo gepubliceerd worden.
B De Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who) verplicht gemeenten om op verzoek
overheidsinformatie als open data beschikbaar te stellen voor hergebruik. Dat hergebruik
kan zowel maatschappelijke als commerciële doelstellingen hebben. Dat betekent dat
alles wat onder Woo gepubliceerd wordt ook als open data beschikbaar zou kunnen
komen.
Ontwikkelingen rondom diverse andere wet- en regelgeving dienen in het kader van de
Woo in de gaten te worden gehouden.

1.3 Doelstelling
Het meerjarenplan heeft tot doel om gemeenten (zo nodig) te activeren en te ondersteunen
om de Woo te implementeren. Hierbij is de aandacht met name gericht op:
– Het informeren om als gemeente tijdig de Woo te implementeren en het bieden van
handvatten bij deze implementatie;
– Het concreet ontwikkelen van te gebruiken producten en stimuleren dat bepaalde
onderdelen na aantoonbaar functioneren tot standaard worden verheven;
– het monitoren van de voortgang op de implementatie van de Woo;
– het stimuleren van bestuurlijk draagvlak (burgemeesters, wethouders, raadsleden)
en hoog ambtelijk draagvlak (CIO’s en gemeentesecretarissen);
– het organiseren van een platform waarbij collega’s elkaar weten te vinden om ervaring
en kennis uit te wisselen;
– het bevorderen van uitwisseling van kennis, ontwikkeling van handreikingen en
instrumenten ter ondersteuning van gemeenten. Daar waar het kan vindt dit plaats in
samenwerking met andere (semi-)overheidsorganisaties en
– het ondersteunen van gemeenten bij leveranciersmanagement met advies en expertise.

7

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

‘Het is natuurlijk mooi als raadsleden
straks efficiënter werken door alle
verbeteringen. Maar het hogere doel
is dat we als organisatie transparanter
worden en inwoners zich betrokken
voelen’.
‘Soms wordt gedacht dat we informatie
bewust achterhouden, terwijl de
oorzaak ligt bij informatiesystemen die
onvoldoende rekening houden met wat
mensen willen weten. Dat moet anders
en ik ben blij dat we dat nu met elkaar
aanpakken’.
Meis de Jongh (fractievoorzitter van de VVD in de gemeente Bergen (NH)) in de publicatie
‘Grip op informatie: 8 gemeenten doen een boekje open’ (2020)

8

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

2	Het gewijzigde
wetsvoorstel Woo
2.1 Verplichtingen
De Eerste Kamer heeft op 5 oktober 2021 het gewijzigde wetsvoorstel Wet Open overheid
(Woo) aangenomen. De wet treedt op 1 mei 2022 in werking. De Woo bevat ten opzichte van
de Wob expliciet nieuwe verplichtingen die twee hoofdonderwerpen betreffen:
1 Het actief openbaar maken van documenten in elf categorieën
Het actief openbaar maken houdt in dat documenten in de elf informatiecategorieën
binnen 14 dagen nadat ze zijn vastgesteld of ontvangen, gepubliceerd moeten worden
op het internet. Het overzicht van de categorieën staat in bijlage 1. De wet wordt
stapsgewijs ingevoerd, met het doel dat alle gemeenten na vijf jaar volledig voldoen
aan de verplichting om actief openbaar te maken. De Woo verplicht dat de
documenten worden gepubliceerd via de centrale voorziening PLOOI (Platform
Open Overheidsinformatie) die door het agentschap UBR|KOOP (overheid.nl) wordt
ontwikkeld.
Er is geen sprake van terugwerkende kracht: alleen documenten die na het in werking
treden van de wet ontstaan vallen onder de publicatieverplichting. Om burgers zo nodig
ondersteuning te bieden bij het vinden van overheidsinformatie dient iedere gemeente
daarnaast één of meer contactpersonen aan te stellen.
2 Het op orde brengen van de informatiehuishouding van bestuursorganen
Verder herhaalt de Woo de bepaling uit de (huidige) Archiefwet dat overheidsorganisaties documenten in goede, geordende en toegankelijke staat moeten houden
(gedurende de geldende bewaartermijn of blijvend, zoals vastgesteld in selectielijsten).
De zorgen betreffen met name de digitale informatie. De initiatiefnemers stellen dat
het op orde brengen van de informatiehuishouding al geruime tijd problematisch is.
Bestuursorganen weten niet altijd welke informatie er is en hebben deze niet snel tot hun
beschikking. Met het op orde brengen van de informatiehuishouding zal een aanzienlijke
doorlooptijd gemoeid zijn. De Memorie van Toelichting noemt een mogelijke termijn van
acht jaar.
De Woo verplicht de minister van BZK om in overeenstemming met de minister van OCW
een Meerjarenplan op te stellen, waarin wordt aangegeven hoe de digitale informatiehuishouding bij alle overheidsorganisaties op orde wordt gebracht. Het Rijk heeft inmiddels
mede naar aanleiding van de Kindertoeslagenaffaire het bestaande programma RDDI
opgeschaald en uitgebreid.
Bestuurlijk is afgesproken dat de VNG voor de gemeenten het plan opstelt en uitvoert.
Soortgelijke afspraken zijn voor de provincies met het IPO en voor waterschappen met de
Unie van Waterschappen gemaakt.

9

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

2.2 Adviescollege openbaarheid en informatiehuishouding
Op basis van de Woo wordt een Adviescollege openbaarheid en informatiehuishouding
aangesteld, die taken heeft tegenover regering, parlement, minister van BZK en alle andere
overheidsorganisaties die onder de reikwijdte van de Woo vallen. Het Adviescollege:
– adviseert over de uitvoering van regels voor van openbaarmaking;
– adviseert over aanpassing van het Meerjarenplan ter verbetering van de
informatiehuishouding;
– adviseert over voorstellen voor wet- en regelgeving met betrekking tot openbaarheid;
– bemiddelt in klachten2 over de manier waarop bestuursorganen informatie openbaar
maken;
– publiceert richtsnoeren ter bevordering van de openbaarmaking uit eigen beweging en
de ontsluiting van informatie en
– heeft taken in voorlichting, opleiding, monitoring en onderzoek over openbaarmaking
in algemene zin of door specifieke organen in het bijzonder.
Na de inwerkingtreding van de Woo moet blijken op welke wijze het adviescollege vorm
en inhoud gaat geven aan de opdracht. De verwachting is dat het een extra stimulans gaat
geven om te voldoen aan de Woo. De voorzitter is Ineke van Gent, burgemeester van de
gemeente Schiermonnikoog.

2.3 Effect van de Woo
De Woo heeft een belangrijke plaats in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend
Onrecht van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Het
gaat daarbij om de bijdrage die het wetsvoorstel zal leveren aan transparantie en het op
orde brengen van de informatiehuishouding c.q. archivering bij de overheid. Er komt geen
algemeen toegankelijk informatieregister van alle (openbare en niet openbare) documenten
die overheidsorganisaties beheren, zoals de oorspronkelijke initiatiefwet beoogde. Dit werd
als onuitvoerbaar beoordeeld.
Wel houdt het een belangrijke stap in naar een meer open overheid. Individuele gemeenten
kunnen besluiten bovenwettelijk meer informatie openbaar te maken, zoals nu ook onder
de Wob al mogelijk is. Verder blijft staan dat eenieder (zoals burgers en onderzoekers),
zoals nu onder de Wob informatie kan opvragen (passieve openbaarmaking). Dat kan
ook interne beleidsopvattingen betreffen die in geanonimiseerd vorm worden verstrekt.
De Woo staat met betrekking tot dat laatste een ruimere openbaarheid voor dan onder de
Wob gebruikelijk was. De impact van deze wijziging wordt op dit moment in kaart gebracht.
De Woo zorgt niet alleen voor een organisatorische opgave, maar vergt ook een
cultuurverandering binnen de organisatie.

2

10

Het gaat om klachten van journalisten, wetenschappers of andere naar het oordeel van het adviescollege in
aanmerking komende groepen met een beroepsmatig belang bij het gebruik van publieke informatie.

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

‘Transparantie is de laatste paar
maanden het gesprek van de dag.
Het rapport ‘ongekend onrecht’ van de
parlementaire ondervragingscommissie
kinderopvangtoeslag is een actueel
praktijkvoorbeeld waarom transparantie
noodzakelijk is. En daarmee is een
informatiehuishouding die goed op
orde is om dat mogelijk te maken,
minstens zo noodzakelijk.
Misschien wel sterker dan ooit wordt
in het huidige tijdsbeeld transparantie
als waarde verbonden aan vragen over
de legitimiteit en effectiviteit van het
handelen van de overheid in al haar
geledingen, van volksvertegenwoordiger
tot ambtelijke organisatie, van regering
tot rechtelijke macht. De opgave waar
we als hele overheid voor staan is het
vertrouwen dat bij een deel van de
burgers toch een deuk opgelopen heeft,
te herstellen’.
Peter de Baat (voormalig burgemeester van de gemeente Montferland) tijdens
het openingswebinar van de derde week van Grip op informatie op 15 april 2021.

11

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

3 Openbaren
3.1 Actieve openbaarmaking
Aan de publicatieverplichtingen die de gemeente al heeft, wordt met de Woo een nieuwe
verplichting toegevoegd: het op internet publiceren van documenten die behoren tot de
elf in de wet genoemde categorieën en hierbij ook gebruik te maken van PLOOI3 (Platform
Open Overheidsinformatie). Om aan deze verplichting te kunnen voldoen moeten de
documenten worden geïdentificeerd en gepubliceerd. Een gemeente kan ervoor kiezen om
de documenten zelf te publiceren op de eigen website en op PLOOI, maar kan ze ook alleen
op PLOOI plaatsen. Dat laatste wordt verplicht gesteld.
In 2018 heeft een peiling4 onder gemeentes plaatsgevonden, waarbij onder andere
de vraag is gesteld in welke mate er al actieve openbaarmaking plaats vindt. Slechts enkele
gemeenten gaven aan (nog) helemaal geen informatie actief openbaar te maken.
Een overzicht uit de peiling geeft het volgende beeld:
Vergaderstukken en ingekomen stukken, gemeenteraad

87%

Besluitenlijst B&W

82%

Vergunningen

66%

Jaarrapportages, verantwoordingsrapportages

54%

Agenda B&W

50%

Open spending, begroting en realisatie

34%
30%

Subsidie informatie
Beleidsevaluaties

22%

Inkoopinformatie, informatie over gunning

21%

Jaarplannen, ook van organisatieonderdelen

18%

Inspectierapportages

17%

Weet niet

15%

Wob-verzoeken

10%

Onderzoeksrapporten universiteiten en adviesbureaus

10%

Wij maken (nog) geen informatie actief openbaar

12

3%

3

PLOOI | Platform Open Overheidsinformatie | Voor overheden | KOOP Kennis- en exploitatiecentrum officiële
overheidspublicaties (koopoverheid.nl)

4

Peiling: stand van zaken digitale informatiehuishouding bij gemeenten 2018 / ICTU, mei 2018

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

Het platform PLOOI zorgt ervoor dat documenten op een gebruiksvriendelijke manier actief
openbaar gemaakt worden doordat:
•
•
•
•
•
•

documenten op een uniforme manier gecategoriseerd moeten worden aangeleverd;
documenten permanent vindbaar zijn (PLOOI biedt organisaties, wanneer van
toepassing, een opslagvoorziening voor documenten);
diverse zoekmogelijkheden bij de documenten worden geboden;
gerelateerde documenten worden getoond;
gebruikers zicht krijgen op welke overheidsorganisatie welke informatie openbaar maakt
en
alle documenten op één centrale plek te vinden zijn, onafhankelijk of ze ook nog op een
andere plek(ken) op het internet gepubliceerd zijn.

De minister heeft in de Eerste Kamer toegezegd dat er in overleg met de koepelorganisaties
een aansluitplan wordt opgesteld, waarin onder andere data zijn opgenomen over het
aansluiten op PLOOI. In aanloop daarnaartoe zijn er al diverse gemeenten die aangesloten
zijn op PLOOI.
De organisatorische eisen zijn onderstaande:
Half jaar na
inwerkingtreding Woo:

Eén jaar na
inwerkingtreding Woo:

Twee jaar na
inwerkingtreding Woo:

Gemeenten zijn organisatorisch aangesloten op PLOOI

onbekend

onbekend

Onbekend

Gemeenten hebben een verantwoordelijke c.q.
projectleider t.b.v. implementatie Woo

50%

90%

100%

Gemeenten hebben een projectplan om de Woo te
implementeren

40%

60%

80%

Alle gemeenten hebben de komende jaren de tijd om te voldoen aan het actief openbaar
maken van de elf verplichte categorieën. In de loop van de tijd zal bekend worden wat de
planning is en per wanneer de wettelijke eis ingaat.
Het doel is dat aan het eind van de betreffende (nog vast te stellen) jaren 100% van de
gemeentes voldoen aan de actieve openbaarmaking van de betreffende categorie. Dit
betekent zowel het publiceren op PLOOI als het voldoen aan de termijn van de 14 dagen.
Als eerste wordt voldaan aan de categorie wet- en regelgeving die op dit moment via
DROP (Decentrale Regelgeving en Officiële Publicaties) gepubliceerd wordt. Dit gehele
bestand zal via PLOOI beschikbaar komen.
Tussentijds zal in samenwerking met KOOP actief gedeeld worden wat de voortgang is met
betrekking tot het publiceren van de diverse categorieën. Het staat gemeenten vrij om een
hoger ambitieniveau te hebben en al eerder te voldoen aan de wettelijke eisen.

3.2 Passieve openbaarmaking
Naast de actieve openbaarmaking is er ook nog sprake van de passieve openbaarmaking.
Volgens een onderzoek uit 20205 zijn er indicaties dat de doorlooptijd van Wob-verzoeken
(straks Woo-verzoeken) sinds de afschaffing van de dwangsomregeling jaarlijks toeneemt.

5

13

Evaluatie afschaffing dwangsomregeling Wet openbaarheid van bestuur, april 2020, onderzoeksrapport-evaluatie-afschaffing-dwangsomregeling-wob (1).pdf

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

Hiervoor zijn diverse verklaringen, zoals dat de dwangsomregeling bij Wob-verzoeken een
effectief rechtsmiddel tegen trage besluitvorming was. Nu dit rechtsmiddel is weggevallen
neemt de prikkel voor de overheid om tijdig te reageren af. Andere geïnterviewden geven
aan dat de omvang en complexiteit van Wob-verzoeken is toegenomen. Ten grondslag
hieraan liggen trends zoals een verdere digitalisering van de overheid, waardoor er meer
documenten zijn die onder de Wob vallen en een toegenomen bekendheid van de Wob.
Tenslotte geven enkele geïnterviewden aan dat een toegenomen doorlooptijd ertoe leidt
dat er minder toegang is tot actuele en nieuwswaardige overheidsinformatie.
In een rapport van de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers & Rekenkamercommissies6
blijkt dat in een kwart tot een derde van de gevallen niet op tijd op een Wob-verzoek wordt
beslist. De gemiddelde doorlooptijd ‘van verzoek tot besluit’ is bijna zes weken volgens het
vragenlijstonderzoek en zeven weken volgens de dossierstudie. In hun reactie op de
vragenlijst geven decentrale overheden aan dat zij op slechts 45% van de Wob-verzoeken
binnen vier weken een beslissing hebben genomen. De termijn van vier weken uit de Wob
wordt dus vaak niet gehaald; sterker nog, vaak verdaagt het bestuursorgaan de beslissing
meteen na ontvangst van het Wob-verzoek met een standaardtoelichting. Met de invoering
van de Woo is de hoop dat de beantwoording sneller zou moeten kunnen verlopen.
In lijn met artikel 4.2a van de Woo is de indicator ‘aantal Woo-verzoeken waarbij met
verzoeker overlegd is over precisering van het verzoek’. Er is nu vaak wel contact met
verzoeker, maar dat is louter procedureel (ontvangstbevestiging, etc.). Bekend is dat ‘de
informele aanpak’ leidt tot lagere afhandelingskosten, snellere doorlooptijden en grotere
tevredenheid bij verzoeker en bij de behandelend ambtenaar. Rapportage van de manier
waarop Wob-verzoeken worden afgehandeld kan een extra prikkel zijn om vaker contact te
leggen met verzoeker over aanpak, precisering en prioritering.
Half jaar na
inwerkingtreding Woo:

Eén jaar na
inwerkingtreding Woo:

Twee jaar na
inwerkingtreding Woo:

Vijf jaar na
inwerkingtreding Woo:

Woo-verzoeken worden door
gemeenten binnen de in de wet
gestelde beslistermijn beantwoord7

55%

75%

90%

100%

Het aantal Woo-verzoeken waarbij
contact is opgenomen met verzoeker
over precisering van het verzoek

10%

20%

40%

50%

7

3.3 Contactpersoon
Ter beantwoording van vragen over de beschikbaarheid van publieke informatie dient elke
gemeente één of meer contactpersonen aan te wijzen. Dit om burgers en bedrijven (waaronder diegenen die niet digitaal vaardig zijn) wegwijs te maken in de overheidsinformatie. De
taak van de contactpersoon is om vragen van burgers te beantwoorden over de beschikbaarheid van overheidsinformatie waarnaar hij op zoek is. De contactpersoon helpt burgers te
overzien welke informatie aanwezig is bij het bestuursorgaan, ook als die nog niet openbaar
is omdat die beoordeling nog niet heeft plaatsgevonden. De contactpersoon is daarmee
ook een hulpmiddel voor burgers bij het opstellen van een verzoek om informatie.

14

6

De praktijk van de Wob bij decentrale overheden – eindrapportage – Herziene versie, maart 2022, De praktijk van de
Wob bij decentrale overheden – eindrapportage (nvrr.nl)

7

De gemeenten hebben de verplichting om op verzoeken om informatie binnen de in de wet gestelde termijn van 4
weken met, onder omstandigheden, een verdagingstermijn van 2 weken (artikel 4.4 Woo) te beslissen. Gelet op de
praktijk van de WOB-aanvragen van de afgelopen jaren, is dit onder meer om redenen van beschikbare capaciteit en
complexiteit van de verzoeken weerbarstig. Het uitgangspunt is dat alle gemeenten binnen vijf jaar aan de in de wet
gestelde beslistermijn gaan voldoen.

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

‘Vanuit Bergen op Zoom, een prachtige
vestingstad, die redelijk gesloten is en
wat informatie betreft altijd het liefst
alles voor zichzelf houdt, is het een grote
uitdaging om het vertrouwen waar deze
wet voor is (de wet open overheid, red.),
van de inwoners en burgers terug te
winnen en sterker nog, pro-actief in
plaats van re-actief’
‘Belangrijk is de bewustwording.
De bewustwording van eenieder,
ambtenaar, bestuurder, adviseur
om deze wet te implementeren’.
Jeroen de Lange (wethouder in de gemeente Bergen op Zoom) tijdens een webinar van
het Kennisnetwerk informatie en archief (KIA) op 23 november 2021.

15

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

4	Informatiehuishouding
op orde
Een gemeente die haar informatiehuishouding op orde heeft, weet welke documenten
ze heeft en kan die vinden. Er is een gecontroleerd proces waarmee documenten
na de voorgeschreven bewaartermijn vernietigd worden of gereed zijn om te worden
overgedragen aan een archiefbewaarplaats.
Het op orde brengen van de informatiehuishouding vergt ingrijpende veranderingen in de
gemeente. Omdat in vrijwel alle processen binnen de gemeente data/documenten ontstaan
is een gemeente brede aanpak nodig.
De informatiehuishouding op orde brengen begint in het primaire proces waar medewerkers
informatieobjecten creëren of ontvangen. Daar moet eenduidig opslaan en metadateren
plaats vinden. De mate waarin dat al gebeurt, bijvoorbeeld in een zaaksysteem of een DMS,
verschilt per gemeente, maar vrijwel overal komt het ongecontroleerd opslaan door
medewerkers op bijvoorbeeld een netwerkschijf8 nog voor.
Beleid en een aanpak dat gericht is op de verbetering van de informatiehuishouding is
noodzakelijker dan ooit. De hoeveelheid informatie in het digitale tijdperk is onvergelijkbaar
veel groter dan in de tijd van papieren informatie. Dit leidt ertoe dat het niet meer mogelijk
is alle informatie handmatig achteraf te ordenen.
De diversiteit in soorten informatieobjecten (zoals teksten, geo-informatie, 3D-bestanden,
appberichten) brengt nieuwe opgaven met zich mee. Hoe deze informatie-objecten conform
alle geldende eisen duurzaam toegankelijk gemaakt en gehouden kunnen worden is nog
niet volledig duidelijk. Anders gezegd: er is een transformatieproces gaande dat alles te
maken heeft met de digitalisering. Oude werkwijzen, zoals het overlaten van archivering
aan DIV-medewerkers voldoen niet meer en nieuwe zijn nog niet volledig uitgekristalliseerd.
Er ontstaan nieuwe functies, bestaande processen moeten worden aangepast en het
gedrag van mensen (medewerkers in de primaire en ondersteunende processen, managers,
bestuurders) moet veranderen. Verder weten we uit ervaring dat een transitie-proces jaren
tijd vergt.
Het voorgaande maakt duidelijk dat het op orde brengen van de informatiehuishouding
een grote operatie is die veel inspanning van de gemeente zal vergen. De resultaten zullen
dan ook gemeente breed merkbaar moeten worden in de vorm van een efficiëntere
bedrijfsvoering, een stevige basis voor het afleggen van verantwoording, verregaande
openbaarheid en transparantie en een betere bescherming van het cultureel erfgoed.
Het is hierbij van belang om als gemeente gebruik te maken van standaarden, zoals
gemeentelijk model architectuur (Gemma), en in de gedachte van ’samen organiseren’
actief de samenwerking op te zoeken met collega-gemeenten. In navolging van de Gemma,
wordt thans actief gewerkt aan het in de praktijk brengen van de informatiekundige visie van
Common Ground. In de kern gaat het bij Common Ground om een een hervorming van de
gemeentelijke informatievoorziening, door op een andere manier om te gaan met
8

16

Hierbij valt ook te denken aan taakspecifieke applicaties, mailboxen en apps voor tekstberichten.

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

gegevens, waarbij data wordt los gekoppeld van werkprocessen en applicaties
Zoals eerder aangegeven zal te zijner tijd de implementatie van de gemoderniseerde
Archiefwet meegenomen worden in dit meerjarenplan. De grote wijzigingen ten opzichte
van de Archiefwet 1995 zijn specifiek de verkorting van de overbrengingstermijn naar
archiefdiensten van 20 jaar naar 10 jaar en dat gemeenten en ‘gemeenschappelijke
regelingen’ verplicht zijn een archivaris aan te stellen. Dit gaat hopelijk ook helpen om de
informatiehuishouding in hogere mate op orde te krijgen.
Om de informatiehuishouding op orde te krijgen, zijn onderstaande eisen van belang om
minimaal aan te gaan voldoen:

17

Half jaar na
inwerkingtreding Woo:

Eén jaar na
inwerkingtreding Woo:

Twee jaar na
inwerkingtreding Woo:

Vijf jaar na
inwerkingtreding Woo:

Iedere gemeente heeft de beschikking over of is aangesloten op een
e-depotvoorziening

5%

10%

30%

100%

Binnen iedere applicatie is de
selectielijst geïmplementeerd

10%

20%

50%

75%

Iedere gemeente heeft beheer
georganiseerd op emailarchivering

5%

10%

30%

100%

Iedere gemeente heeft beheer
georganiseerd op tekstberichten

5%

10%

30%

100%

Iedere gemeente heeft een
informatiebeheerplan (minimaal:
inzicht in werkprocessen, proceseigenaar, in welke applicaties welke
data/documenten staat, hoe het
beheer is geregeld)

10%

25%

50%

80%

Iedere gemeente hanteert een
kwaliteitssysteem voor het informatiebeheer, zoals vastgelegd in artikel 16
van de Archiefregeling

10%

50%

75%

90%

Iedere gemeente heeft een metagegevensschema vastgelegd en aan
elk blijvend te bewaren informatieobject metagegevens gekoppeld.

30%

40%

75%

90%

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

‘De huidige samenleving eist dat we
ons als overheid kunnen verantwoorden.
De coronacrisis laat dat nog eens extra
goed zien. De coronacrisis werkt als een
contrastvloeistof. Die laat je zien dat
je zorgvuldig om moet gaan met je
verantwoording. Dat zie je ook terug in
de media, de sociale media en in het
aantal WOB-verzoeken dat is ingediend
rondom de aanpak van de coronacrisis.
In mijn optiek is dat goed. Het is goed
dat we op elk moment, over elk onderwerp in staat zijn om verantwoording
af te leggen’.
Jan Hamming (burgemeester van de gemeente Zaanstad) tijdens het openingswebinar
van de tweede week van Grip op informatie op 23 november 2020.

18

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

5	Ondersteuning
vanuit VNG
5.1 Activiteiten
Vanuit de VNG worden verschillende activiteiten ontwikkeld om gemeenten te ondersteunen
in het voldoen aan de verplichtingen van de Woo. Jaarlijks zal een uitvoeringsplan worden
opgesteld en worden de opgedane ervaringen meegenomen. Het eerste jaarplan zal
aansluiten op het reeds opgestarte project ‘grip op informatie’. Binnen het project zijn al
diverse producten ontwikkeld, al meer dan 50 webinars gehouden en is er een platform
(VNG Forum) waaraan meer dan 2000 ambtenaren deelnemen.
De activiteiten vanuit de VNG richten zich op een vijftal aspecten:
1 Aanjaagteam
Het aanjaagteam zal bestaan uit twee (oud-)bestuurders met affiniteit voor actieve
openbaarmaking en het op orde brengen en houden van de informatiehuishouding.
Zij zullen systematisch contact opnemen met bestuurders (burgemeesters en
wethouders) en hoge ambtenaren (secretarissen, CIO’s) van minimaal 80% van de
gemeenten om de genoemde thema’s te bespreken. De eerdergenoemde indicatoren
zullen hierbij onderwerp van gesprek zijn om de voortgang te bespreken per gemeente.
Zo zullen gesprekken onder andere gaan over de dilemma’s tussen vertrouwelijkheid en
openbaarheid en baten en lasten van goed informatiebeheer. Ook thema’s als
opdrachtgeverschap, bestuurscultuur en organisatiecultuur zijn daarbij zeer van belang.
Het aanjaagteam zal gesignaleerde knelpunten signaleren en adviezen geven over het
stimuleren van de voortgang. Tevens zal het aanjaagteam een actieve rol vervullen in de
maatschappelijke discussie rondom de implementatie van de wet door bijvoorbeeld te
spreken op webinars/bijeenkomsten en artikelen/blogs te publiceren.
2 Kenniscentrum Grip op informatie
In navolging van de eerste ervaringen binnen het project ‘Grip op Informatie’ wordt het
kenniscentrum verder vormgegeven om actief de uitwisseling van ervaring en kennis
tussen gemeenten te stimuleren. Het doel van het kenniscentrum is:
–		 een netwerk te bieden aan gemeenten om kennis en ervaring uit te wisselen en de
mogelijkheid om vragen aan elkaar te stellen;
–		 het opzetten van (online) werkgroepen voor bundeling van goede voorbeelden van
gemeenten en het ontwikkelen van handreikingen ten behoeve van de implementatie
van de Woo;
–		 het stimuleren om praktijkverhalen op een toegankelijke wijze te delen, zowel tussen
gemeenten als de overige overheidsorganisaties. Hierbij valt te denken aan artikelen,
opstellen van handreikingen en houden van webinars. Het platform Kennisnetwerk
Informatie en Archief (KIA) lijkt hierbij het meest voor de hand liggend;
–		 het stimuleren van het maken van verbindingen tussen bestaande wetgeving (zoals de
Who en de AVG), andere initiatieven/wetgevingstrajecten (zoals de Wep en de
Omgevinsgwet) en de implementatie van de Woo;
–		 het organiseren van netwerkbijeenkomsten/webinars. Dit om te stimuleren dat zowel
binnen als buiten de VNG activiteiten worden ondernomen om implementatie van de
Woo te ondersteunen.
19

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

3 Leveranciersmanagement (Samenwerking Markt en Overheid) en architectuur
Vanuit het project ondersteunen wij gemeenten bij de samenwerking met hun
leveranciers van maatwerk software applicaties door gerichte adviezen en expertise.
Hiermee sluiten wij aan bij het derde GGU-doel: “wij willen met een stem spreken
richting het Rijk, ketenpartners en de markt”. Die doen wij onder meer door de
ontwikkeling van standaardcontracten/afspraken, vraag- en antwoordsessies met
gemeenten (o.a. via VNG forum) en het organiseren van bijeenkomsten met leveranciers.
Hierbij werkt VNG Realisatie actief samen met onze ketenpartners en koepels zoals de
VIAG, IMG 100.000+ en het CIO-beraad.
De gesprekken vanuit de VNG namens gemeenten met leveranciers9 moeten bijdragen
aan het verhogen van de investeringsbereidheid van de markt in applicaties die
gemeenten nodig hebben om hun wettelijke taken uit te kunnen voeren. Door met een
stem te spreken dragen wij bij aan de voorspelbaarheid en betrouwbaarheid van
gemeenten naar de markt. Het leveranciersmanagement heeft een overzicht van
leveranciers die het goed doen/goed op weg zijn. De ‘best practices’ worden gebruikt
om te stimuleren dat andere leveranciers ook verbeterslagen doorvoeren. Deze worden
tijdens de bijeenkomsten samen met de gemeenten gepresenteerd en voorbereid. Er
worden door het leveranciersmanagement gesprekken georganiseerd met de bekende
leveranciers en een algemenere bijeenkomst met duiding hoe we ervoor staan.
In deze lijn wordt ook de samenwerking gezocht met betrekking tot het ‘kenniscentrum
Architectuur’ (binnen VNG Realisatie). Het applicatielandschap van gemeenten bestaat
uit een groot aantal applicaties van verschillende leveranciers. Applicaties die gegevens
met elkaar maar ook met landelijke registraties uitwisselen. Dat is geen eenvoudige
opgave en het kost veel energie, tijd en dus geld om die functionaliteit in te richten. Het
standaardiseren van deze gegevensuitwisseling, dus het maken van afspraken over de
wijze waarop gegevens verstrekt en opgehaald kunnen worden, is een belangrijke factor
in het vergemakkelijken van de werkzaamheden en het verlagen van deze kosten.
Onderwerpen die hierbij concreet aan bod komen, zijn o.a. de implementatie van MDTO,
de architectuur uitwerken voor ‘bewaren aan de bron’ en de gemeentelijke architectuur
aan laten sluiten bij de ontwikkelingen rondom PLOOI.
4 Monitoring
Een risico van de lange invoeringstermijn is dat gemeenten de start van de uitvoering
uitstellen, terwijl de verwachting is dat de meeste gemeenten de volledige termijn nodig
zullen hebben voor de implementatie. Vandaar dat de VNG een actieve rol op pakt om te
monitoren op de voortgang. Voor de monitoring wordt in 2022 een nulmeting uitgevoerd
waarin de situatie bij de start in kaart wordt gebracht. Jaarlijks zal vervolgens de meting
worden herhaald.
Bij de opzet van de monitor zal bekeken worden met welke bestaande initiatieven
een relatie gelegd kan worden. Hierbij valt te denken aan de ENSIA-rapportage,
www.waarstaatjegemeente.nl, Vensters voor bedrijfsvoering en de rapportages met
betrekking tot de archief-kpi’s.
De wet schrijft voor dat er een ‘adviescollege openbaarheid en informatiehuishouding’ zal
worden ingesteld. Dit adviescollege heeft tot taak de Minister van BZK te adviseren over
aanpassing van het Meerjarenplan. In zijn advies rapporteert het college in elke geval over
de stand van de informatiehuishouding in het bestuur, de voortgang van de uitvoering van
het Meerjarenplan en de toegang tot de publieke informatie. De gemeentelijke monitor zal
naast de gemeenten ook het Adviescollege van informatie kunnen voorzien.

9

20

Alle leveranciers die staan geregistreerd in de GEMMA Softwarecatalogus |

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

5 Cultuur en professionaliteit
De Woo houdt ook een aanzienlijke cultuuromslag in, die eisen stelt aan de
professionaliteit van ambtenaren en bestuurders. Transparantie en openheid vragen om
een andere houding, dat loslaten van oude gewoonten betekent en ook als bedreigend
kan worden ervaren. Om gemeenten hierop te ondersteunen zal vanuit het project in
samenwerking met partijen als VNG Connect, A&O fonds en RADIO gestimuleerd
worden dat er relevante, praktijkgerichte opleidingen en trainingen worden aangeboden,
waar gemeenten naar behoefte gebruik van kunnen maken.
6 Overheid brede samenwerking
Om de Woo succesvol te implementeren wordt actief de samenwerking opgezocht
met overige (semi-)overheidsorganisaties en wordt er actief deelgenomen aan diverse
overleggen. Het doel hiervan is om te leren van elkaar en om van elkaars ervaringen
gebruik te maken. Hierbij valt minimaal te denken aan:
–		 Ministerie van BZK, Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen,
Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI),
Kennis- en Exploitatiecentrum voor Officiële Overheidspublicaties (KOOP)
–		 IPO, UvW
–		 Nationaal Archief, Kennisnetwerk Informatie en Archief (KIA), Netwerk Digitaal
Erfgoed, Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland (KVAN), Landelijk
overleg provinciale archief-inspecteurs (LOPAI)
–		 IMG100.00+, Vereniging van Informatie- en Automatiseringsprofessionals
in Nederlandse Gemeenten (VIAG), Koninklijke Nederlandse Vereniging van
Informatieprofessionals (KNVI)
Tevens wordt er structureel deelgenomen vanuit VNG aan diverse overleggen, zoals:
–		 Stuurgroep Programma Plooi
–		 Licentieraad PLOOI
–		 Implementatie WOO – Koepeloverleg (i.s.m. BZK)
–		 Stuurgroep KIA
–		 Stakeholdersoverleg Actieplan open overheid
–		 Standaardisatieraad (Nationaal Archief)
–		 Kernteam Coalitie ‘Over informatie gesproken’ (i.s.m. RDDI)

5.2 Sturing
Het Ministerie van BZK treedt op als subsidiegever van de VNG. Bij de VNG is Jamil Jawad
gedelegeerd opdrachtgever aan VNG Realisatie. VNG Realisatie zal het project uitvoeren
voor de VNG. Opdrachtnemer en aanspreekpunt is Jeroen Jonkers.
De projectleider draagt samen met het projectteam zorg voor de operationele uitvoering
van bijeenkomsten, opleveren van resultaten, voortgangsrapportages en communicatie
hierover met alle partijen binnen het project.
Binnen de VNG wordt in lijn met de reguliere planning en controlecyclus verantwoording
afgelegd. Tevens bestaat voor de uitvoering van het meerjarenplan een stuurgroep.
De samenstelling van de stuurgroep is als volgt:
– Voorzitter te benoemen (lid VNG commissie informatiesamenleving)
– Bestuurlijke vertegenwoordiging te benoemen (lid VNG commissie Bestuur en veiligheid)
– Mathieu Rutten (afdelingshoofd ICT gemeente ’s–Hertogenbosch, lid VNG
adviescommissie archieven, vertegenwoordiger namens IMG100.000+)
– Mark Crooijmans (CIO, lid gemeentelijk managementteam gemeente Amsterdam)
– Joost van Koutrik (Plv. Gemeentearchivaris Het Utrechts Archief, lid VNG adviescommissie
archieven)

21

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

– Jamil Jawad (senior beleidsmedewerker overheidsinformatie,
Directie Informatiesamenleving, VNG Opdrachtgever)
– Tino de Velde (unitmanager VNG Realisatie, VNG opdrachtnemer)
Om de bestuurlijke betrokkenheid te borgen, wordt één van de gemeentelijke bestuurders
gevraagd als voorzitter op te treden. De stuurgroep zal minimaal 4 keer per jaar bij elkaar
komen om de voortgang van het project te bespreken en de knelpunten en risico’s op te
lossen.
Voor advisering op de inhoud zal daar waar nodig collega’s vanuit gemeenten, BZK of de
VNG gevraagd worden om incidenteel aan te sluiten bij een vergadering van de stuurgroep.

5.3 Inzet personeel en financiën
Voor de uitvoering van dit Meerjarenplan wordt een aanjaagteam, een kenniscentrum en
verschillende projectleiders ingezet. Met BZK is bestuurlijk afgesproken dat de VNG voor
de uitvoering van dit Meerjarenplan in totaal € 3 miljoen (inclusief BTW) ontvangt. Wanneer
gedurende de uitvoering de scope van het project aangepast wordt, worden hierover
nadere afspraken gemaakt.
Tevens zal jaarlijks een plan worden opgesteld en op basis van de tussentijdse evaluatie
bekeken worden waar bijstelling nodig is.

22

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

‘In de gemeente Teylingen doen we
niet aan achterkamertjes, maar staan
we voor een open overheid. Door een
goede grip te hebben op de informatie,
maken wij deze informatie openbaar,
toegankelijk en herbruikbaar. Dit op
basis van de behoefte van onze
inwoners’.
Robert van Dijk (Griffier bij de gemeente Teylingen) in een filmpje van het project Grip op
informatie (november 2020)

23

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

Bijlage 1

O
 penbaar te maken
informatiecategorieën
(artikel 3.3 Woo)

In artikel 3.3 van de Woo worden 17 informatiecategorieën gespecificeerd die actief
openbaar gemaakt moeten worden. Die verplichting treedt gefaseerd in werking.
De 17 categorieën uit de wet (rechterkolom in de tabel) worden in de praktijk voor de
overzichtelijkheid vaak gebundeld tot 11 categorieën (linkerkolom in de tabel).
11 gebundelde

17 informatiecategorieën conform Woo (artikel 3.3)

informatiecategorieën
Wet- en regelgeving

eerste lid, a. wetten en andere algemeen verbindende voorschriften
eerste lid, b. overige besluiten van algemene strekking
eerste lid, c. ontwerpen van wetten, andere algemeen verbindende voorschriften en overige
besluiten van algemene strekking waarover een extern advies is gevraagd, met inbegrip van de
adviesaanvraag

Organisatiegegevens

eerste lid, d. inzicht in zijn organisatie en werkwijze, waaronder de taken en bevoegdheden van
de organisatieonderdelen
eerste lid, e. de bereikbaarheid van het bestuursorgaan en zijn organisatieonderdelen en de wijze
waarop een verzoek om informatie kan worden ingediend

Raadsstukken

tweede lid, a. bij de Kamers en de verenigde vergadering der Staten-Generaal, provinciale
staten, gemeenteraden en algemene besturen van waterschappen ter behandeling ingekomen
stukken, tenzij deze betrekking hebben op door de regering vertrouwelijk aan de Staten-Generaal
verstrekte informatie of tenzij deze betrekking hebben op individuele gevallen
tweede lid, b. vergaderstukken en verslagen van de Kamers en de verenigde vergadering
der Staten-Generaal en hun commissies, tenzij deze betrekking hebben op door de regering
vertrouwelijk aan de Staten-Generaal verstrekte informatie
tweede lid, c. vergaderstukken en verslagen van provinciale staten, gemeenteraden en
algemene besturen van waterschappen, algemene besturen van openbare lichamen, besturen
van bedrijfsvoeringsorganisaties en gemeenschappelijke organen als bedoeld in de Wet
gemeenschappelijke regelingen en hun commissies

Bestuursstukken

tweede lid, d. agenda’s en besluitenlijsten van vergaderingen van de ministerraad, gedeputeerde
staten, colleges van burgemeester en wethouders en dagelijkse besturen van waterschappen en
dagelijkse besturen van openbare lichamen als bedoeld in de Wet gemeenschappelijke
regelingen

Adviezen van
adviescolleges

tweede lid, e. adviezen:
1o. over de ontwerpen, bedoeld in het eerste lid, onderdeel c, van adviescolleges of –
commissies alsmede van andere externe partijen indien die om advies zijn verzocht;
2o. over andere onderwerpen van adviescolleges of –commissies, alsmede de op dat advies
betrekking hebbende adviesaanvraag, uitgezonderd adviezen die betrekking hebben op
individuele gevallen;

Convenanten

tweede lid, f. convenanten

Jaarplannen en
-verslagen

tweede lid, g. jaarplannen en jaarverslagen van bestuursorganen inzake de voorgenomen
uitvoering van de taak of de verantwoording van die uitvoering

Woo-verzoeken

tweede lid, i. de inhoud van de schriftelijke verzoeken op grond van artikel 4.1, van de schriftelijke
beslissingen op die verzoeken en de daarbij verstrekte informatie

Onderzoeken

tweede lid, j. op verzoek van een bestuursorgaan ambtelijk of extern opgestelde
onderzoeksrapporten die geen onderdeel vormen van de uitvoering van de taak van dat
bestuursorgaan, die voornamelijk uit feitelijk materiaal bestaan en die betrekking hebben op:
1o. de wijze van functioneren van de eigen organisatie;
2o. de voorbereiding of de evaluatie van beleid, inclusief de uitvoering, naleving en
handhaving;

Beschikkingen

tweede lid, k. beschikkingen, met uitzondering van beschikkingen… (zie voor de uitzonderingen
artikel 3.3, tweede lid, onderdeel k van de Woo)
tweede lid, h. verplichtingen tot verstrekking van subsidies, anders dan met een beschikking

Klachten

24

tweede lid, l. schriftelijke oordelen in klachtprocedures als bedoeld in titel 9.1 van de Algemene
wet bestuursrecht.

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

Bijlage 2

Geconsulteerde personen

Collega’s die op concept-versies hebben gereageerd, zijn werkzaam bij:
Gemeente Zaanstad, BAR-organisatie, RDDI, gemeente Almere, Unie van Waterschappen,
Ministerie van BZK, gemeente Amersfoort, gemeente Rotterdam, Nationaal Archief,
Ministerie van OCW, gemeente ’s-Hertogenbosch, Werkorganisatie Druten Wijchen,
Dimpact, Gemeente Amsterdam, IPO en de VNG

25

Meerjarenplan om de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten te implementeren

Vereniging van
Nederlandse Gemeenten
Realisatie
Nassaulaan 12
2514 JS Den Haag
+31 70 373 80 08
realisatie@vng.nl

vngrealisatie.nl