3
Vragenuur: Vragen Van Veldhoven
Vragen van het lid Van Veldhoven aan de staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu over het bericht dat de NS
stations overslaat bij vertraging.

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Voorzitter. Het zal je maar gebeuren. In de stromende regen
sta je te wachten op de trein. Ja, daar zie je hem eindelijk
aankomen en dan rijdt hij voorbij. Of je hebt op kantoor
letterlijk alles uit je handen laten vallen om de trein te halen
zodat je kinderen niet op de stoep van de crèche staan. Lukt
dat je, maar rijdt de trein je station voorbij. Ik maak daar
geen gewoonte van, maar ik denk dat ik dan zelfs een aantal
onparlementaire woorden zou spreken.
Afgelopen donderdag trok reizigersorganisatie Rover aan
de noodrem over treinen die stations onaangekondigd
overslaan. Onder meer de stations Lent, Elst, Arnhem Zuid,
Bilthoven, Utrecht Overvecht, Bussum Zuid, Hilversum
Noord, Hollandsche Rading, Haarlem Spaarnwoude en
Krommenie-Assendelft werden meermalen voorbij gereden.
De NS gaf toe dat het voorkomt dat niet wordt gestopt op
stations om zo opgelopen vertraging in te halen. Zo ontloopt
NS een boete voor het niet halen van de norm. Dat kan zo
niet.
D66 staat voor goed en betrouwbaar openbaar vervoer
waarbij de reiziger centraal staat, dus geen cijfertjes als
realiteit an sich. Ik heb een aantal vragen aan de staatssecretaris. Klopt het dat de NS stations overslaat om vertraging te voorkomen en, zo ja, hoe vaak en op hoeveel stations? Hoe vaak gebeurde dit per ongeluk? Hoeveel reizigers
werden hierdoor gedupeerd? Wat zijn de eventuele risico's
voor de veiligheid als een trein waarvan men verwacht dat
die stopt toch doorrijdt? Speelt het feit dat de NS wordt
beoordeeld op basis van punctualiteit een rol bij de beslissing van de NS om stations over te slaan? Wordt het overslaan van stations meegenomen in de beoordeling en, zo
ja, hoe zwaar weegt dat dan ten opzichte van de punctualiteit? En natuurlijk de hamvraag: wat gaat de staatssecretaris
doen om te voorkomen dat dit in de toekomst nog zo veelvuldig voorkomt?

Staatssecretaris Mansveld:
Voorzitter. Ik dank mevrouw Van Veldhoven voor de vragen.
Ik begin met een korte inleiding waarin ik een aantal vragen
beantwoord. Laat ik vooropstellen dat de NS dient te zorgen
voor een optimale dienstverlening aan de reiziger. De NS
heeft niet voor niets een dienstregeling, dus die moet zij
gewoon uitvoeren.
Naar aanleiding van de klacht van Rover heb ik de NS om
een toelichting gevraagd. Ik heb begrepen dat het inderdaad
voorkomt dat de NS stations voorbij rijdt, maar dat dit zeer
incidenteel het geval is en dat dit een reden heeft. Dat
gebeurt als er een aanzienlijke vertraging is opgetreden
door een calamiteit. Bij calamiteit moet worden gedacht
aan een botsing met een persoon of een botsing op een
overweg met een auto, dus ingrijpende incidenten. In dit

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

soort gevallen kan de NS besluiten om stations over te
slaan.
Als de NS dit doet, moet zij transparant zijn. De reiziger
moet dus tijdig worden geïnformeerd. De NS slaat stations
over om ervoor te zorgen dat er geen olievlekwerking ontstaat op het spoor, in de dienstregeling, waardoor ook
andere treinen vertragingen gaan oplopen. Ik vind ook dat
de NS het moet verantwoorden achteraf, bijvoorbeeld op
de website. De NS heeft mij toegezegd dat zij de brief van
Rover zal beantwoorden en dat zij ook daarop zal ingaan.
Rover heeft een aantal lijnen genoemd, zoals de Kamer
heeft kunnen lezen. Die informatie zal naar Rover worden
gezonden. Voor mij staat voorop dat de dienstregeling moet
worden uitgevoerd.
Mevrouw Van Veldhoven stelde ook nog vragen over de
punctualiteit. Als er een dusdanige vertraging is dat naar
dit middel wordt gegrepen, is die vertraging al zo aanzienlijk
dat op geen enkele wijze de punctualiteit hiermee verbeterd
wordt. De NS zal er hierdoor niet op een goede wijze uitspringen. Het telt dus gewoon mee in de dispunctualiteit.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik herhaal dat wij staan voor een goed en betrouwbaar
openbaar vervoer. Dat is ontzettend belangrijk. Vindt de
staatssecretaris ook dat er voor dergelijke voorvallen een
soort schadevergoeding zou moeten zijn voor de reizigers?
Als jouw trein jouw station voorbij rijdt, kun jij immers geen
beroep doen op de vertraging die op een ander stuk is
opgedaan als die trein vervolgens wel op tijd aankomt
doordat die jouw station voorbij is gereden. De staatssecretaris zegt vervolgens duidelijk dat de NS dit moet gaan
verantwoorden. Hoe moet het bedrijf dat gaan doen, ook
naar de staatssecretaris? De NS lijkt dit af te doen als incidenten, gerelateerd aan inderdaad heel afgrijselijke voorvallen waarvoor iedereen natuurlijk begrip heeft. De NS
lijkt dit af te doen als incidenten, maar ik vind het dan toch
heel verrassend dat er een lange lijst is van gebeurtenissen
waarbij men aan stations voorbij is gereden. Ik hoop toch
niet dat er zo veel afgrijselijke voorvallen hebben plaatsgevonden waarbij al deze stations meermalen voorbij zijn
gereden. Ik vraag de staatssecretaris daarom om toch nog
eens nader onderzoek te doen. Laat de NS nu maar beginnen met het afleggen van die verantwoording. Waarom zijn
die stations op dat moment voorbijgereden?
Staatssecretaris Mansveld:
Voor wat betreft de schadevergoeding geldt de normale
vertragingsregeling. Ik kan nog wel iets meer toelichting
geven. Als een trein heel veel vertraging heeft, rijdt de
daarop volgende stoptrein er vaak al vlak achteraan. Op
voorhand wordt de reiziger dan de keuze geboden om naar
de trein over te stappen die wél alle stations aandoet.
Ik kom daarbij direct op het punt dat ik belangrijk vind,
namelijk het tijdig informeren. Het gaat inderdaad om een
betrouwbare dienstregeling. Hoe gaat de NS dit verantwoorden? Er zijn natuurlijk de eisen rond de punctualiteit. Als
zich een calamiteit voordoet, moet worden ingegrepen door
een deskundige van de NS. Die kan op dat moment het
beste beoordelen welke effecten er zullen zijn en of er
sprake zal zijn van een olievlekwerking. Als een reiziger dit
overkomt, is het mogelijk dat het incident niet bij de reiziger
in de buurt heeft plaatsgevonden. Daarom vind ik dat de

15 oktober 2013
TK 13

13-3-1

NS hierover transparant moet zijn. Op die manier kunnen
mensen terugzien dat er een ernstig incident heeft plaatsgevonden dat een grote impact heeft gehad.
De voorzitter:
Dank u wel.

De voorzitter:
De vraag is wanneer de maat vol is.

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Over de verantwoording zijn de staatssecretaris en ik het
helemaal eens. Het lijkt mij belangrijk dat de Kamer die
verantwoording ook krijgt. We gaan immers natuurlijk niet
elke dag de website van de NS vergelijken met de mogelijke
klachten van Rover over een trein die ergens een station is
voorbijgereden. Dit lijkt mij belangrijk, zeker ook omdat de
staatssecretaris zegt dat dit gewoon blijft meetellen voor
de vertragingsindicatoren. Wij moeten helder op een rijtje
krijgen wanneer die passages hebben plaatsgevonden.
Ik hoor ook nog graag een antwoord over de schadevergoeding. Het is mogelijk dat jouw trein niet is vertraagd, waardoor je geen recht hebt op de schadevergoeding, terwijl
jouw station wel is overgeslagen. Ik wijs ook op de veiligheid. Je staat op een perron en je denkt dat er een trein
gaat stoppen, terwijl die trein in de werkelijkheid voorbij
blijkt te razen. Levert dat geen problemen op voor de veiligheid? Hoe kan de staatssecretaris ervoor zorgen dat we in
die situatie de veiligheid borgen?
Staatssecretaris Mansveld:
Ik zei zojuist al dat de normale vertragingsregeling geldt.
Volgens mij moeten we de brief afwachten die de NS aan
Rover gaat schrijven. Rover heeft de vraag die mevrouw
Van Veldhoven nu stelt, namelijk ook gesteld in de brief
aan de NS.
De rapportages over het doorrijden bij stations vinden de
leden uiteraard indirect terug in een aantal reguliere rapportages. Er wordt bijvoorbeeld gerapporteerd over het aantal
botsingen met een persoon en over het aantal grotere
calamiteiten. Men kan zich voorstellen dat ten gevolge van
die calamiteiten het doorrijden plaatsvindt. Daaraan is
immers een incident voorafgegaan. Het is volgens mij niet
zinvol om een specifieke rapportage over het doorrijden bij
stations op te stellen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik heb hier voor mij een papier met daarop de schriftelijke
vragen die mijn collega Arie Slob in 2010 heeft gesteld. Ook
toen al was aan de orde dat er vaak treinstations werden
overgeslagen. Daarom zijn toen deze schriftelijke vragen
gesteld, specifiek over het traject Arnhem-Nijmegen. De
staatssecretaris weigerde destijds om dat traject overbelast
te verklaren. Er is op dit moment, en met name op dit traject, nog steeds sprake van het overslaan van stations. Dit
gebeurt overigens ook op andere trajecten. Wanneer is de
maat vol? Wanneer gaat het kabinet de stap zetten, een
traject overbelast te verklaren?

Tweede Kamer

Staatssecretaris Mansveld:
Ik zal eerst de beantwoording door NS van de vragen van
Rover willen afwachten. Daarin worden de specifieke lijnen
genoemd.

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

Staatssecretaris Mansveld:
Wat ik al zei: ik wil eerst de beantwoording afwachten als
het om specifieke lijnen gaat. Ik kan de vraag stellen aan
NS, maar op dit moment op basis van de informatie die ik
heb een overbelastverklaring geven, lijkt mij te vroeg.
De heer De Rouwe (CDA):
Ik vraag om meer duidelijkheid van de concessieverlener
van het spoor. De vraag hoe vaak het nu precies voorkomt,
is namelijk niet beantwoord. "Incidenteel" wordt gezegd,
en er wordt gesteld dat het niet de normen overschrijdt,
want treinen zijn volgens de staatssecretaris dermate vertraagd dat het toch niet meer uitmaakt. Dat roept de tweede
vraag op wat dan precies de normen zijn. Wanneer mag
NS dit zelf beslissen? Nogmaals: ik krijg graag meer duidelijkheid van de concessieverlener hoe vaak dat precies
gebeurt, en onder welke normen zij het wel of niet acceptabel vindt.
Staatssecretaris Mansveld:
De norm voor het bepalen van een incident en de effecten
daarvan ligt bij NS. Dat is heel logisch, want het incident
gebeurt op soms ongelukkige tijdstippen, en soms op tijdstippen waarop het minder effect heeft. Als het 's ochtends
om zes uur gebeurt, kun je je afvragen wat de impact is in
vergelijking met half vijf 's middags, vlak voor de spits. Op
dat moment moet de dienstregelaar die daarvoor verantwoordelijk is bij NS, afwegingen maken in gezamenlijkheid,
dus met ProRail en andere vervoerders, want dat heeft
effect. Dat gebeurt in het calamiteitencentrum, waar ikzelf
op bezoek ben geweest. In reactie op het voorstel om
daarvoor op voorhand normen te stellen: ik denk dat het
zeer ingewikkeld is om voor calamiteiten en incidenten
normen te stellen. De deskundigheid van het centrum in
Utrecht, waar iedereen bij elkaar in een zaal zit en gezamenlijk acteert, moet daar blijven liggen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Met verantwoorden achteraf kom je niet thuis, zeker niet
als je gehandicapt bent of slechtziend en de trein net die
twee stations die jij gewend bent te nemen, voorbij rijdt.
Wordt er voor deze mensen ter plekke onmiddellijk vervangend vervoer, zoals een taxi, geregeld, zodat zij wel thuis
kunnen komen?
Staatssecretaris Mansveld:
Het is niet alleen verantwoorden achteraf. Belangrijker is
nog het informeren vooraf. Aan de mensen in de trein moet
worden aangegeven: wij gaan komend station missen, maar
achter ons zit een trein die wel dat station aandoet dus
indien u daarvan gebruik wilt maken, verzoeken wij u over
te stappen. Dan hebben we verder nog verschillende

15 oktober 2013
TK 13

13-3-2

mogelijkheden, zoals apps en Twitter. Verder komt het voor
dat achteraf verantwoording kan worden afgelegd. Daarbij
wordt toegelicht wat voor effect een calamiteit heeft gehad
op een aantal lijnen, waarbij een van de maatregelen
doorrijden was.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Het is wat ongebruikelijk, maar ik ga een vervolgvraag
stellen op mijn eigen mondelinge vraag. De staatssecretaris
heeft nog steeds geen antwoord gegeven op de vraag hoe
vaak het voorkomt. Die vraag herhaal ik dus. Maar belangrijker: de staatssecretaris heeft het elke keer over een trein
die daarna komt. Maar wat heb je daaraan als je al in de
trein zit die doorrijdt en je eigenlijk graag uit had willen
stappen?
Staatssecretaris Mansveld:
Een van de mogelijkheden die ik aangaf, is dat in de trein
waarin je zit en waarvan bekend is dat die zal worden
doorgestuurd vanwege het niet-ontwrichten van de
dienstregeling, wordt aangegeven dat gebruik kan worden
gemaakt van de trein die daar vlak achter zit, die dan wel
gaat stoppen op een aantal stations. Het is op een gegeven
moment het ineenschuiven van een en ander, heeft NS
toegelicht. Hoe vaak? Ik heb al eerder gezegd dat ik heel
graag wil weten wat het antwoord van NS is op vragen van
Rover. Ik kan NS vragen of ze daarvoor een indicatie aan
kan geven.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Mijn fractiegenote, mevrouw Van Tongeren, vroeg net hoe
het zit met mensen met een visuele of andere beperking
die hiermee te maken krijgen. Zij vroeg of er in dat geval
een taxi kan worden geregeld. De staatssecretaris heeft
geen antwoord gegeven op deze vraag. Graag krijg ik alsnog
dat antwoord.
Staatssecretaris Mansveld:
Ik denk dat mevrouw Voortman mij niet goed gehoord heeft.
Er is een normale vertragingsregeling die geldt voor alle
personen die reizen. Die geldt ook op dat moment.
De voorzitter:
Dank voor uw komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

15 oktober 2013
TK 13

13-3-3