Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

33 104

Studentenhuisvesting

Nr. 31

BRIEF VAN DE BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 september 2023
De studententijd vormt een bijzondere fase in het leven van jongeren. Het
beschikken over passende en betaalbare woonruimte is hierbij essentieel.
Dit bevordert namelijk de toegankelijkheid tot het onderwijs en biedt
studenten de mogelijkheid om de opleiding te kiezen die bij hun kwaliteiten en interesses past. Op kamers of in een studentenwoning wonen
kan bovendien bijdragen aan de sociale ontwikkeling, het welzijn en
zelfstandig worden van jongeren.
In september 2022 bood ik, mede namens de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OCW), uw Kamer het Landelijk Actieplan
Studentenhuisvesting (LAS) 2022-20301 aan. Met het LAS heb ik samen
met het Ministerie van OCW, gemeenten, hogeronderwijsinstellingen,
studentenhuisvesters (sociaal en commercieel), Nuffic en studenten de
handen ineengeslagen om zorg te dragen voor voldoende studentenhuisvesting die aansluit bij de behoefte van studenten. Dit is geen makkelijke
opgave. In de huidige krappe woningmarkt is het voor studenten die
tijdelijk huisvesting nodig hebben voor de duur van hun opleiding, extra
lastig een woning te vinden.
We zetten stappen in de goede richting. Zo zien we dit jaar dat het
opvangen van de piekbelasting aan het begin van het studiejaar beter
geregeld is in de studentensteden. Aan de ene kant zien we dat de inzet
van hogeronderwijsinstellingen om internationale studenten te
waarschuwen dat ze niet moeten komen als ze geen kamer hebben, z’n
vruchten afwerpt. Internationale studenten zijn beter op de hoogte van het
belang van het vinden van huisvesting voor de start van de studie, en
zorgen daardoor voor huisvesting voordat ze komen. Aan de andere kant
zien we dat er mooie initiatieven ontstaan om beter gebruik te maken van
de huidige woningvoorraad. Zo zijn er positief geëvalueerde pilots in
Enschede en Wageningen om twee studenten op één kamer te huisvesten.
1

kst-33104-31
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk, 33 104, nr. 30.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

1

Ook in Nijmegen vindt dit initiatief navolging. Daarnaast zie ik verschillende initiatieven op het gebied van hospitaverhuur. Dit kan helpen bij het
opvangen van de piekbelasting, maar ook bij het structureel huisvesten
van studenten. Ik ga hier later in de brief verder op in.
Tegelijkertijd zien we in de Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2023
(LMS), die ik met deze brief meestuur, dat het tekort aan studentenwoningen in de 20 grootste steden het afgelopen jaar afgenomen is van circa
27.000 eenheden naar ruim 23.000 eenheden. Dat is een kentering, want
de afgelopen jaren steeg het tekort aan woonruimten. Dit is een
compliment waard richting de hogeronderwijsinstellingen en andere
lokale partijen die zich er hard voor hebben ingespannen om meer
studentenhuisvesting te realiseren.
Deze ontwikkelingen nemen niet weg dat de urgentie voor meer studentenhuisvesting onverminderd hoog is. Ik krijg namelijk signalen uit het
veld dat het aantal (onzelfstandige) studentenkamers afneemt. De LMS
laat zien dat de invoering van de basisbeurs kan leiden tot een hogere
vraag naar kamers. Deze ontwikkelingen onderstrepen de noodzaak om
onverminderd door te gaan met de acties uit het actieplan. In de bijlage
van deze brief licht ik de voortgang per actielijn tot dusver toe. Een aantal
acties wil ik hieronder toelichten.
Doel van het actieplan is te komen tot een uitbreiding van 60.000
betaalbare studentenwoningen in de periode 2022–2030. Sinds begin dit
jaar is de studentenhuisvestingsregisseur aan de slag om de voortgang
van bouwprojecten te volgen en belemmeringen weg te nemen. Uit zijn
rondgang langs de studentensteden en omliggende steden blijkt dat er
inmiddels concrete bouwplannen liggen voor circa 20.000 eenheden.
Hoewel dit uiteraard nog onvoldoende is, is het wel een hoopvolle start
van de LAS-periode. De studentenhuisvestingsregisseur zet zich in om
regionale afspraken te maken om ook de overige 40.000 eenheden te
realiseren. Hierbij is zijn eerste focus om tot afspraken te komen in de
regio’s Amsterdam, Eindhoven en de regio Delft/Rotterdam/Den Haag,
waar de uitdagingen groot zijn. Bij de verdere uitwerking en herijking van
de woondeals wordt dit meegenomen. Vervolgens vraagt het
wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting na invoering van
partijen om regionale afspraken te maken over de huisvesting en meer
evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen. Studenten behoren ook
tot de aandachtsgroepen.
Nieuwbouw van en transformatie naar studentenhuisvesting hebben de
voorkeur en flexoplossingen kunnen hierbij ook worden ingezet. Naast het
bijbouwen kunnen studentenwoningen echter ook worden toegevoegd
door het beter benutten van de bestaande voorraad. De maatregelen die
hiervoor kunnen worden getroffen, zijn ook onderdeel van de uitwerking
van de Woondeals. In mei heb ik een brief aan uw Kamer gestuurd waarin
de inzet voor het beter benutten wordt toegelicht2.
Eén van de maatregelen die voor studenten een goede oplossing kan
bieden is hospitaverhuur. Er zijn verschillende organisaties actief die
hospitaverhuur faciliteren door potentiële huurders en verhuurders bij
elkaar te brengen en te ontzorgen. Hospihousing richt zich bijvoorbeeld
specifiek op studenten. In samenwerking met de gemeente Utrecht vindt
dit najaar een pilot plaats met vier hospitapartijen (Hospihousing,
TakecareBnB, Kamersmetaandacht en Onder de pannen), de STUW groep
(het netwerk van de Utrechtse corporaties), de gemeente Utrecht en BZK.
Deze pilot richt zich op verschillende doelgroepen, waaronder studenten.
2

Kamerstuk 32 847, nr. 1038.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

2

De doelen zijn zowel kwantitatief (nieuwe aanmeldingen van zowel
hospitahuurders als -verhuurders) als kwalitatief (positieve reacties en
ervaringen van bewoners).
Hospitaverhuur kan bij zowel huur- als koopwoningen. Om mensen meer
duidelijkheid te geven over hoe je kamerverhuur goed kan regelen, start ik
samen met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Aedes
en de Woonbond een informatietraject over hospitaverhuur. Daarbij zal er
specifieke aandacht worden besteed aan verschillende doelgroepen, zoals
ouderen die mogelijk willen verhuren. Het zwaartepunt ligt hierbij op
informatieverstrekking aan potentiële hospitaverhuurders.
Daarnaast wil ik de maatregelen die bijdragen aan de betaalbaarheid voor
studenten benoemen. De betaalbaarheid van het wonen is afhankelijk van
zowel het inkomen van studenten als de huurprijs van de woonruimte. In
het regeerakkoord werd afgesproken dat de basisbeurs voor studenten
ingevoerd zou worden. Studenten in het hoger onderwijs krijgen vanaf dit
studiejaar weer de basisbeurs. Ik zet stappen om de positie van de student
als huurder te versterken. Het wetsvoorstel Betaalbare huur ligt daarvoor
momenteel bij de Raad van State ter advisering. Met dit wetsvoorstel
wordt het woningwaarderingsstelsel voor zowel zelfstandige woonruimte
als onzelfstandige woonruimte (kamers) dwingend gemaakt. Hiermee
wordt de huurbescherming van studenten versterkt: met het dwingend
maken van het woningwaarderingsstelsel voor onzelfstandige
woonruimte (WWSO) zijn verhuurders namelijk verplicht de maximale
huurprijs voor kamers te respecteren. Gemeenten krijgen hier een
handhavende rol in.
Samen met de partijen van het LAS blijven we ons de komende jaren
inzetten voor meer passende en betaalbare woonruimte voor studenten.
Ik blijf uw Kamer jaarlijks informeren over de voortgang.
Mede namens alle partners die het LAS ondertekend hebben, en de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

3

BIJLAGE:

STAND VAN ZAKEN LANDELIJK ACTIEPLAN STUDENTENHUISVESTING 2022-2030
Met het Landelijk actieplan Studentenhuisvesting zetten we in op de
volgende actielijnen:
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Meer grip op de instroom (vraag)
Vergroten aanbod door nieuwbouw en beter benutten bestaande
bouw
Een betaalbare studentenwoning
Opvangen van de piekbelasting
(tijdelijke) huisvesting voor internationale studenten
Innovatieve ideeën

1. Meer grip op de instroom (vraag)
Om voldoende studentenhuisvesting te kunnen realiseren, is goede
afstemming tussen vraag en aanbod noodzakelijk. Het is hierbij belangrijk
om de instroom van studenten goed in beeld te hebben en te beheersen.
Maatregelen beheersing instroom internationale studenten
In het actieplan is specifiek aandacht voor de instroom van internationale
studenten. Internationale studenten maken, anders dan Nederlandse
studenten, bijna altijd gebruik van studentenhuisvesting. Dat maakt de
(verwachte) instroom van internationale studenten een relevante factor in
vraag en aanbod, en daarmee het tekort aan studentenhuisvesting.
In het actieplan gaat één van de afspraken dan ook over instrumenten om
op de internationale instroom te kunnen sturen. In de Kamerbrief3
d.d. 21 april jl. stelt de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
een reeks instrumenten voor om de komst van internationale studenten
beter te kunnen beheersen. Dit in de context van verschillende uitdagingen waarmee het hoger onderwijs wordt geconfronteerd, die niet
alleen gaan over studentenhuisvesting. Het gaat om een combinatie van
maatregelen in nieuwe wet- en regelgeving en bestuurlijke afspraken met
de instellingen. Zo is het de bedoeling dat er bestuurlijke afspraken
worden gemaakt met hogeronderwijsinstellingen met het oog op goede
voorlichting omtrent (beperkte) studentenhuisvesting en over de gerichte
werving van internationale studenten. De maatregelen bestaan uit extra
mogelijkheden voor instellingen om een numerus fixus gerichter in te
zetten, behoud en beheersing Nederlandse taal bevorderen, en regievoering voor het bewaken van een brede maatschappelijke balans. Het
wetsvoorstel Internationalisering in Balans (WIB) is momenteel in
internetconsultatie tot en met 15 september. Hoewel deze maatregelen
niet als direct doel hebben de druk op de studentenhuizenmarkt te
verlichten, zouden ze mogelijk een dempend effect kunnen hebben op de
instroom van internationale studenten.
Minder studenten verwacht
Het Ministerie van OCW raamt jaarlijks de verwachte studentenaantallen.
In de meest recente Referentieraming4 bleek dat het aantal studenten in
het onderwijs lager was dan eerder werd verwacht. Het mbo had 8.600
(1,7%) minder studenten dan verwacht, het hbo 13.300 (2,7%) en het
wo 11.600 (3,3%). De raming voor de langere termijn wordt ook bijgesteld,
met 4.900 (1,1%) studenten meer in 2029 in het mbo dan in vorige raming
3
4

Kamerstuk 22 452, nr. 85.
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/05/01/referentieraming-ocw-2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

4

en 22.300 (4,9%) studenten minder in hbo en 41.600 (10,2%) minder in het
wo. Ondanks deze bijstelling blijft naar verwachting het aantal studenten
in het wo toenemen, maar minder dan eerder geraamd. In het hbo werd in
eerdere ramingen al een daling van het aantal studenten verwacht, maar
in de huidige raming vindt deze daling eerder plaats. Het mbo blijft in
deze raming krimpen, maar minder dan in vorige raming verwacht.
De lagere raming hangt samen met een aantal ontwikkelingen:
Ë Meer uitstroom uit het mbo, hbo en wo, zowel met als zonder diploma.
Waarschijnlijk hangt dit samen met de krapte op de arbeidsmarkt;
Ë Minder doorstroom naar havo en vwo (en meer naar vmbo) in het
voortgezet onderwijs. Op termijn leidt dat tot meer mbo-studenten en
minder hbo- en wo-studenten;
Ë Minder doorstroom naar het hbo en wo in 2022 door de herinvoering
van de basisbeurs in 2023.
De belangrijkste oorzaak voor het onverwacht lagere aantal studenten dit
jaar is de hoge uitstroom uit mbo, hbo en wo. De uitstroom was in 2022
weliswaar hoger dan verwacht, maar niet hoger dan we in de afgelopen
jaren vaker gezien hebben. Waarschijnlijk werd de hoge uitstroom door de
krapte op de arbeidsmarkt veroorzaakt, ook is mogelijk dat de impact van
de coronapandemie hier een rol speelt. Naar verwachting blijft de krapte
op de arbeidsmarkt in de komende jaren aanhouden, waardoor de
uitstroom waarschijnlijk ook in toekomstige jaren hoog blijft.
Herinvoering basisbeurs
De terugkeer van de basisbeurs in het hoger onderwijs en het onderscheid
dat daarbinnen wordt gemaakt tussen uit- en thuiswonende studenten,
kan leiden tot een toename in de vraag naar studentenwoningen. Met alle
partijen van het LAS houden we deze ontwikkelingen in de gaten. Het doel
van studiefinanciering is niet om kostendekkend te zijn voor studenten.
Hoewel het gaat om een extra bijdrage en een verbetering van de
financiële positie van de student, wordt nog steeds een bijdrage van de
student zelf en van de ouders verwacht.
2. Vergroten aanbod door nieuwbouw en beter benutten
bestaande bouw
Doel van het LAS is om te komen tot een uitbreiding van 60.000 betaalbare studentenwoningen in de periode 2022–2030. Dit is een resultaat van
nieuwbouw en het beter benutten van bestaande voorraad, bijvoorbeeld
door hospitaverhuur of woningdelen.
Studentenhuisvesting als onderdeel van een brede aanpak
De woningnood speelt niet alleen bij studenten. Het vergroten van het
woningaanbod van studentenhuisvesting wordt daarom niet als losstaand
onderwerp gezien, maar als onderdeel van een bredere aanpak die
meerdere maatregelen omvat die ook studentenhuisvesting vooruit
moeten helpen:
Ë Het LAS voorziet in huisvesting voor één van de aandachtsgroepen uit
het programma «Een thuis voor iedereen». Doel is om mensen uit
aandachtsgroepen, waaronder studenten, van voldoende betaalbare
woningen te voorzien, met een evenwichtige verdeling over gemeenten. Het streven is om 900.000 woningen te realiseren tot en met 2030
waarvan twee derde betaalbaar. Het doel van 60.000 betaalbare
studentenwoningen maakt onderdeel uit van de woningbouwprogrammering waarover afspraken worden gemaakt in de regionale woondeals.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

5

Ë

Ë

Met de Regeling huisvesting aandachtsgroepen (RHA) worden partijen
ondersteund bij het realiseren van woningbouwprojecten voor
aandachtsgroepen, waar ook studenten onderdeel van uitmaken. In
2021 ging het om 2.348 eenheden voor studenten. In 2022 is een
bijdrage van circa € 52 miljoen verstrekt voor de realisatie van
3.195 permanente woonruimten en 5.052 flexwoningen. Hiervan
worden 2.980 woonruimten voor studenten ingezet. In 2023 is een
bedrag van € 34,7 miljoen beschikbaar gesteld voor de regeling5. De
aantallen zullen begin september bekend worden gemaakt, maar ook
dit jaar verwachten we weer veel studentenhuisvesting terug te zien in
de RHA.
Het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting voorziet erin dat
Rijk, provincies en gemeenten vanaf 2026 een volkshuisvestingsprogramma hebben vastgesteld. Tot 2026 blijven de beleidsdocumenten
ten aanzien van de volkshuisvesting en de woonvisies van het Rijk,
provincies en gemeenten van betekenis. Wanneer een plan voor
studentenhuisvesting voldoende concreet is, kan dit ook dienen voor
de motivering van (ruimtelijke) ingrijpen door de provincie met een
instructie op het omgevingsplan. Het LAS is in de memorie van
toelichting van het wetsvoorstel expliciet aangeduid als één van de
beleidsdocumenten van het Rijk, wat betekent dat er geen twijfel
bestaat dat de instrumenten van de Omgevingswet ingezet kunnen
worden voor het realiseren van woningbouw voor studenten. Het
wetsvoorstel voorziet er verder in dat de integrale woonzorgvisies voor
aandachtsgroepen en ouderen, waaraan vanaf dit jaar wordt gewerkt,
vanaf 2026 opgaan in de gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma’s. De huisvestingsopgave voor onder meer studenten wordt
hiermee onderdeel van het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma.

Studentenhuisvestingsregisseur en gemeenten
In december 2022 is een studentenhuisvestingsregisseur aangesteld die
toeziet op de uitbreiding van het aantal studenteneenheden. Hij volgt de
voortgang van de bouwprojecten en neemt waar mogelijk belemmeringen
weg.
De studentenhuisvestingsregisseur is van start gegaan en heeft alle
kennissteden bezocht en overleg gevoerd met de betrokken partijen. Al
snel werd duidelijk dat de grootste uitdagingen voor studentenhuisvesting
in de G6-studentensteden liggen (de G4 plus Groningen en Eindhoven).
Tegelijkertijd kent iedere studiestad zijn eigen karakteristieken. In Delft en
Eindhoven werken de Technische Universiteiten nog aan uitbreiding, wat
vanuit economisch uitgangspunt logisch is. De meeste andere steden
streven juist naar het stabiliseren van de studenteninstroom, met name
die van internationale studenten. Vrijwel alle studentensteden hebben een
vorm van georganiseerd overleg met de betrokken partijen (huisvesters,
onderwijsinstellingen, de gemeente en vaak ook studenten) en leggen
afspraken vast in een convenant of lokaal actieplan.
Voor sommige steden is de uitdaging zo groot dat het niet lukt om
afspraken te maken over de toevoeging van voldoende studentenhuisvesting. Dit is bijvoorbeeld in Amsterdam het geval. Daarom wordt er in
het verband van de Metropoolregio Amsterdam gekeken naar mogelijkheden om met de omliggende gemeenten het gesprek aan te gaan om
studentenhuisvesting ten behoeve van de Amsterdamse hogeronderwijsinstellingen te realiseren. Dit past ook goed binnen de uitgangspunten van
het programma «Een thuis voor iedereen». Ook de regio DelftRotterdam-Den Haag wordt gekenmerkt door studiestad overstijgende
5

Kamerstuk 33 104, nr. 30.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

6

vraagstukken. Daarom is de studentenhuisvestingsregisseur samen met
vertegenwoordigers van studiesteden in gesprek met regiogemeenten die
mogelijk interesse hebben voor studentenhuisvesting. Rondom
Eindhoven is een dergelijke aanpak ook reeds voorzien en worden
gesprekken gevoerd. Waar nodig en mogelijk, worden deze gesprekken
gevoerd in de woondealregio’s.
Alhoewel studenten een kamer binnen de studiestad prefereren, wordt het
steeds duidelijker dat het niet realistisch is om in deze gespannen
woningmarkt het tekort aan studentenhuisvesting alleen in de eigen
studiestad op te lossen. Er zal ook regionaal gekeken moeten worden naar
oplossingen en dit biedt overigens ook grote kansen voor gemeenten.
Studentenhuisvesting kan namelijk zorgen voor levendigheid, verjonging
en draagt bij aan de lokale economie. De stad Middelburg is hier een goed
voorbeeld van. De uitbreiding van het University College Roosevelt (UCR)
met een technische opleiding, trok heel wat jongeren aan waardoor de
stad levendiger is geworden. Om gemeenten te helpen met het ontwikkelen van studentenhuisvesting, wordt een handreiking opgesteld.
Een succesfactor blijkt steeds een goede overlegstructuur in gemeenten
tussen de verschillende partijen. Een andere succesfactor betreft actief
grondbeleid door gemeenten met aandacht voor studenten. De kennis
hierover wordt gedeeld in het verband van het Netwerk Kennissteden
Nederland, waar eind juni een werkbijeenkomst met de regisseur werd
belegd rondom dit thema. Hoewel onderwijsinstellingen niet actief
kunnen investeren in studentenhuisvesting met publieke middelen,
kunnen ze wel een rol vervullen in het (tegen ten minste kostendekkende
tarieven) ter beschikking stellen van eventuele grondposities op de
campussen. Ook dat thema wordt actief opgepakt.
Uit de rondgang langs de studentensteden en omliggende steden blijkt
dat er inmiddels concrete bouwplannen liggen voor circa 20.000 eenheden. In de LMS wordt het aantal toe te voegen studenteneenheden
ingeschat op 14.100. Dit verschil wordt verklaard door de gehanteerde
definitie van «hard» en «zacht» in de LMS en doordat de LMS zich focust
op de studentensteden. Randgemeenten, zoals Schiedam en Almere,
worden bijvoorbeeld niet meegenomen in de LMS. Hier wordt aan
gewerkt voor de volgende uitvraag. De studentenhuisvestingsregisseur
gaat dit najaar verder aan de slag om in genoemde regio’s, Amsterdam,
Eindhoven en de regio Delft/Rotterdam/Den Haag te kijken naar hoe de
opgave verder kan worden versneld. Hij zal zich gaan inzetten om
regionale afspraken te maken om ook de overige 40.000 eenheden te
realiseren. Bij de verdere uitwerking en herijking van de woondeals zal dit
worden meegenomen.
Benutten bestaande voorraad
Naast het bijbouwen, kunnen studentenwoningen worden toegevoegd
door het beter benutten van de bestaande voorraad. Dit wordt extra
belangrijk nu door veranderende economische omstandigheden de
nieuwbouw van woningen onder druk staat. Hiervoor wordt eveneens
samenwerking gezocht met bestaande structuren en actielijnen zoals het
project Beter Benutten Bestaande Voorraad binnen BZK. In mei is er een
brief aan uw Kamer gestuurd waarin de inzet voor het beter benutten van
de bestaande voorraad wordt toegelicht6. Hierbij wordt onderscheid
gemaakt tussen drie typen oplossingen: meer woningen op de kavel,
meer mensen in één woning en betere doorstroming in de woningmarkt.
De opdrachten aan Platform31, om in samenwerking met andere partijen
6

Kamerstuk 32 847, nr. 1038.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

7

gerichte experimenten te starten over woningdeling en -splitsing en de
(niet) financiële belemmeringen inzichtelijk te maken, maken ook
onderdeel uit van deze aanpak.
Hospitaverhuur kan een bijdrage leveren aan het huisvestingsvraagstuk
van verschillende doelgroepen waaronder studenten. Er zijn verschillende
organisaties actief die hospitaverhuur faciliteren door potentiële huurders
en verhuurder bij elkaar te brengen en te ontzorgen. Hospihousing richt
zich bijvoorbeeld specifiek op studenten. In samenwerking met de
gemeente Utrecht vindt dit najaar een pilot plaats met vier hospitapartijen
(Hospihousing, TakecareBnB, Kamersmetaandacht en Onder de pannen),
de STUW groep (het netwerk van de Utrechtse corporaties), de gemeente
Utrecht en BZK. Deze pilot richt zich op verschillende doelgroepen,
waaronder studenten. De doelen zijn zowel kwantitatief (nieuwe aanmeldingen van zowel hospitahuurders als -verhuurders) als kwalitatief
(positieve reacties en ervaringen van bewoners).
Hospitaverhuur kan bij zowel huur- als koopwoningen. Om mensen meer
duidelijkheid te geven over hoe je kamerverhuur goed kan regelen, start ik
samen met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Aedes
en de Woonbond een informatietraject over hospitaverhuur. Daarbij zal er
specifieke aandacht worden besteed aan verschillende doelgroepen, zoals
ouderen die mogelijk willen verhuren. Het zwaartepunt ligt hierbij op
informatieverstrekking aan potentiële hospitaverhuurders. Hierbij zullen
voor de verschillende doelgroepen ook de relevante organisaties worden
betrokken.
Zorgelijke signalen over terugloop onzelfstandige kamers
Een belangrijk aandachtspunt is de uitbreiding van het aantal onzelfstandige studenteneenheden (studentenkamers). De wens tot meer
onzelfstandigheid is er vooral vanuit het oogpunt van welzijn, het
tegengaan van eenzaamheid onder studenten, en mogelijk meer efficiënt
ruimtegebruik. Vanuit de particuliere verhuurders, Kences, LSVb en
gemeenten zijn zorgelijke signalen geuit over de afname van studentenkamers. Het feit dat studentenkamers niet in aanmerking komen voor
huurtoeslag maakt het aantrekkelijker (relatief goedkoper) om in een
studio te wonen dan in een kamer, dit wordt aangemerkt als één van de
oorzaken waardoor partijen ontmoedigd worden om kamers te bouwen
en/of geprikkeld worden om (dure) zelfstandige eenheden te bouwen.
Deze signalen zijn momenteel nog niet in concrete cijfers ondervangen,
maar vragen wel de nodige aandacht. Op dit moment wordt dit onderzocht zodat we met landelijke cijfers meer inzicht hebben in de omvang
van het probleem. Er wordt hiernaast gekeken naar andere concepten om
de eenzaamheid onder studenten tegen te gaan, bijvoorbeeld door het
stimuleren van constructies van laagdrempelige gemeenschappelijk
ruimtes. Daarnaast is het voorstel voor een gemoderniseerd woningwaarderingsstel voor onzelfstandige woningen (WWSO) in internetconsultatie
geweest. De verwachting is dat dit voorstel dit jaar naar de Tweede Kamer
kan worden gestuurd. Voor het behoud van onzelfstandige kamers zijn de
maximale huurprijzen aangepast.
3. Een betaalbare studentenwoning
Er worden diverse stappen gezet om meer studentenwoningen toe te
voegen aan de woningvoorraad. Gezien het beperkte budget van
studenten is het echter ook noodzakelijk dat deze studentenwoningen
betaalbaar zijn. Zo lieten eerdere resultaten uit de Landelijke monitor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

8

studentenhuisvesting (LMS) in 2021 zien dat 43% van niet-uitwonende
studenten om deze reden niet op kamers zijn gegaan.
Een belangrijke vraag waarbij stil gestaan moet worden, is wat een
betaalbare studentenwoning precies inhoudt. Er is een opdracht bij het
Nibud uitgezet waarin zij gevraagd worden om advies te geven over de
hoogte van de huur in relatie tot de inkomenspositie van studenten. Dit
gebeurt zoveel mogelijk op basis van dezelfde methode die gebruikt is
voor het programma «Betaalbaar Wonen»7 waarover ik u in 2022
informeerde. Voor het einde van het jaar verwachten we hier de resultaten
van.
Verder heb ik een aantal maatregelen getroffen om de betaalbaarheid te
bevorderen. Op 1 juli 2023 is de Wet goed Verhuurderschap (Kamerstuk
36 130) in werking getreden. Deze wet ziet onder meer toe op het
voorkomen en tegengaan van ongewenste verhuurpraktijken, en het
beschermen van huurders. Zoals eerder benoemd in de brief, zet ik mij via
het Wetsvoorstel Betaalbare huur in voor de betaalbaarheid van huren.
Als onderdeel hiervan wordt er gewerkt aan de herziening van het
puntensysteem voor kamers, het woningwaarderingsstelsel voor
onzelfstandige woningen (WWSO). De algemene maatregel van bestuur
die dit regelt is in internetconsultatie gebracht en ik verwacht dit jaar het
voorstel aan de Kamer te kunnen sturen. Met het dwingend maken van
het WWSo (met de Wet betaalbare huur) zijn verhuurders verplicht de
maximale huurprijs voor kamers te respecteren.
Hiernaast lopen er een aantal ontwikkelingen die ook een positief effect
hebben op de betaalbaarheid.
Ë In het studiejaar 2023–2024 wordt de basisbeurs weer ingevoerd. Dit
bevordert de financiële positie van studenten. Uitwonende studenten
in het hbo en wo ontvangen een basisbeurs van € 274,90 per maand.
Daarnaast ontvangt deze groep studenten in het studiejaar 2023/2024
daarbovenop € 164 extra per maand in verband met de sterk gestegen
kosten voor onder andere boodschappen en energie.
Ë Op dit moment ligt er een wetsvoorstel Vereenvoudiging van de
huurtoeslag in de Tweede Kamer. Hierin stel ik voor dat de leeftijdsgrens van 23 naar 21 jaar gaat en dat de maximum huurgrens
afgeschaft wordt als voorwaarde voor huurtoeslag. Hoewel er geen
afsplitsing naar studenten is gemaakt, gaat een groot deel van de
jongeren (52%) erop vooruit als gevolg van de verlaging van de
leeftijdsgrens. Er zijn ook jongeren die nu al huurtoeslag ontvangen en
een negatief effect ervaren door de verhoging van de eigen bijdrage en
het niet meer subsidiëren van de servicekosten.
4. Opvangen van de piekbelasting
Doordat zowel internationale studenten als Nederlandse studenten op
hetzelfde moment naar studentenwoningen zoeken, is de druk op de
studentenwoningmarkt groot en kent deze een piek aan het begin van het
studiejaar. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen de verschillende
partijen.
Hogeronderwijsinstellingen, gemeenten, studentenhuisvesters en
studenten overleggen, voorafgaand aan het nieuwe studiejaar, intensief
over de benodigde hoeveelheid studentenwoningen en realisatie van de
piekopvang. Dit gebeurt op basis van de door de hogeronderwijsinstellingen aangeleverde aanmeld- en instroomcijfers.

7

Kamerstuk 32 847, nr. 906.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

9

In veel landen om ons heen is het gezamenlijk bewonen van een
studentenkamer, zeker in het kader van uitwisseling, heel gebruikelijk.
Studentenhuisvesters kijken dan ook naar mogelijkheden om tijdelijk twee
studenten in één kamer te huisvesten en de hogeronderwijsinstellingen
nemen dit mee in de voorlichting aan studenten. In Wageningen en in
Enschede zijn hiervoor pilots uitgevoerd. Dit initiatief kwam tot stand in
een samenwerking tussen de studentenhuisvesters (Idealis in
Wageningen en De Veste in Enschede), de onderwijsinstellingen en de
studenten. Beide pilots zijn positief geëvalueerd. Zo gaven studenten aan
dat het nieuwe vriendschappen opgeleverd heeft en men de lagere
huurprijs (namelijk gedeeld door twee bewoners) zeer waardeerde. Beide
steden zijn van plan door te gaan met deze aanpak. In Nijmegen experimenteert Stichting Studenten Huisvesting Nijmegen (SSH&) ook met deze
vorm van dubbele bewoning. In Groningen wordt ook een complex
gereed gemaakt voor dubbele bewoning.
Verkamerde panden dragen bij aan de totale voorraad voor studentenhuisvesting en het opvangen van de piekbelasting. Een grofmazig verbod
op verkamering is vanuit deze optiek onwenselijk. Verschillende studentensteden houden hun lokale regelgeving tegen het licht en bekijken hoe
zij woningdelen goed vorm kunnen geven. Er wordt gekeken of verkamering beter gereguleerd kan worden door bijvoorbeeld hospita-verhuur
met bemiddelaars. Gemeenten en hogeronderwijsinstellingen stimuleren
actief (tijdelijke) «woningdeel-constructies» (hospita/hospes, gastgezin).
Daarnaast maken zij ruim van tevoren afspraken over het aantal plekken
en nemen dit ook mee in de voorlichting aan studenten. Verschillende
universiteiten promoten eveneens hospitaverhuur.
5. (Tijdelijke) huisvesting voor internationale studenten
Internationale studenten hebben een bijzondere huisvestingsbehoefte
doordat zij direct bij aankomst huisvesting nodig hebben en deze behoefte
(meestal) van tijdelijke duur is. Daarnaast hebben internationale studenten
vaak geen wachttijd opgebouwd waardoor zij een beperktere kans hebben
op woningen die worden toegewezen op basis van wachttijd. Ook zijn
internationale studenten eerder slachtoffer van discriminatie op de lokale
woningmarkt.
De inzet van hogeronderwijsinstellingen om internationale studenten te
waarschuwen dat ze niet moeten komen als ze geen kamer hebben, blijkt
in een aantal steden, zoals Groningen en Rotterdam, zijn vruchten af te
werpen. Er komen daadwerkelijk minder internationale studenten of ze
zorgen voor (een vorm van) huisvesting voordat ze komen.
Studentenhuisvesters en hogeronderwijsinstellingen onderzoeken op
welke wijze woningen tijdens de zomervakantie kunnen worden ingezet
voor alternatieve verhuurwijzen om leegstand van deze woningen te
voorkomen. Voorbeelden zijn verhuur aan leerlingen van Summerschools
of betaalbare toeristische verhuur aan jongeren. Niet alle studentenhuisvesters willen meewerken aan toeristische verhuur omdat dit niet tot hun
volkshuisvestelijke taak behoort. Daarnaast is zeer kortdurende verhuur
operationeel kostbaar en komt dit de kwaliteit van de woonruimte en het
woonklimaat niet altijd ten goede. Er zal nog verkend moeten worden hoe
deze belemmeringen weggenomen of beperkt kunnen worden.
Voor een inclusieve studentenhuisvesting moedigen de verhuurders,
huurdersorganisaties, internationale en Nederlandse studenten aan om
met elkaar in gesprek te gaan over het creëren van meer gemengde
(internationaal/Nederlands) studentenhuizen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

10

Momenteel ligt er in de Eerste Kamer een initiatiefwetsvoorstel van
Nijboer en Grinwis waarmee voorgesteld wordt om tijdelijke huurcontracten voor zowel zelfstandige woonruimten als onzelfstandige
woonruimten af te schaffen. De initiatiefnemers hebben voor ogen om de
huurders verder te beschermen en meer zekerheid te bieden. Doelgroepscontracten, waaronder de campuscontracten voor studenten, blijven
mogelijk.
6. Innovatieve ideeën
Studentenhuisvesting en de acties uit het actieplan staan niet op zichzelf.
Afgelopen jaren hebben diverse andere positieve ontwikkelingen
plaatsgevonden. Een aantal ontwikkelingen wil ik hieronder noemen.
Er zijn zorgen dat afgestudeerden in hun studentenwoning blijven wonen
omdat zij geen andere woningen kunnen vinden. Het bevorderen van de
doorstroming vanuit studentenwoningen doen we door het creëren van
meer betaalbare woningen, waaronder middenhuur en betaalbare
koopwoningen. Tot en met 2030 moeten er 900.000 woningen bijgebouwd
worden. Twee derde van deze woningen moeten betaalbaar zijn: sociale
huur, middenhuur of betaalbare koop. Hiernaast zijn er, zoals eerder
benoemd, de maatregelen die voortvloeien vanuit het Wetsvoorstel
betaalbare huur die de positie van huurders gaan versterken. Naar
verwachting heeft dit een positief effect op de doorstroming.
Flexwoningen
Over versnelling van de bouw via flexwoningen en transformatie worden
ook afspraken gemaakt in de woondeals. In de nieuwe regeling Flex- en
transformatiewoningen zullen we in de aanvraag ook gaan vragen naar
bewoning door studenten. Flex- en transformatiewoningen kunnen
immers goed ingezet worden voor studentenhuisvesting en zo zien we
ook hier mogelijkheden om extra woningen te realiseren voor deze
doelgroep.
Studentenwelzijn
Tevens wil ik verwijzen naar het landelijk kader integrale aanpak studentenwelzijn8 dat mijn collega Minister van OCW vlak voor de zomer naar
uw Kamer heeft verstuurd. Dit kader is opgesteld door studentenorganisaties en onderwijsinstellingen en omhelst verschillende thema’s waar
instellingen, samen met studenten, de komende jaren mee aan de slag
gaan om studentenwelzijn te bevorderen.
Monitoring
Met deze brief stuur ik u ook de Landelijke monitor studentenhuisvesting
(LMS) 2023 mee. Deze is vanaf vandaag te raadplegen op: https://
studentenhuisvesting.incijfers.nl. Deze monitoring is essentieel omdat het
de mogelijkheid biedt om de voortgang van het actieplan te monitoren en
waar nodig bij te sturen. Er zijn dit jaar meer onderzoeksresultaten
opgenomen over studenten uit het mbo. Deze vormen namelijk eveneens
een omvangrijke groep als het om studentenhuisvesting gaat. Het
voornemen is om de inzichten over deze groep verder te vergroten in de
komende jaren.

8

Landelijk Kader Studentenwelzijn 2023–2030 (bijlagebij Kamerstukken 31 288 en 31 524,
nr. 1067).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 104, nr. 31

11