Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 066

Belastingdienst

Nr. 344

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2017
In het debat op 9 februari jongstleden (Handelingen II 2016/17, nr. 51,
debat over de Belastingdienst) naar aanleiding van de uitzending van
Zembla op 1 februari 2017 heb ik uw Kamer een brief toegezegd met een
beschrijving van de onderzoeken en acties naar aanleiding van mijn brief
van 8 februari jongstleden (Kamerstuk 31 066, nr. 340). In deze brief
beschrijf ik de opzet van de onderzoeken, de borging van de objectiviteit
en onafhankelijkheid daarvan en de planning op hoofdlijnen. Aan het slot
ga ik in op de acties.
1. Onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft in de aanloop naar de
uitzending van Zembla aangekondigd bij de afdeling Data & Analytics
(D&A) een onderzoek te gaan doen naar de bestaande situatie bij D&A
met betrekking tot de maatregelen om persoonsgegevens te beveiligen
tegen verlies of tegen enige vorm van onrechtmatige verwerking. De AP
zal in het bijzonder aandacht besteden aan het verkrijgen van inzicht in de
wijze waarop het loggen en de toegang tot databases (autorisatie) bij D&A
is ingericht, zowel technisch als organisatorisch. Daarnaast bekijkt de AP
de controle op incidenten op het gebied van verlies of onrechtmatige
verwerking van persoonsgegevens. De AP bepaalt zelf de doorlooptijd van
zijn onderzoek.
2. Onderzoek gegevensgebruik bij D&A
Doel van dit onderzoek is om aan de hand van in elk geval beschikbare
loggegevens over gebruik van systemen, applicaties en data bij D&A
vanaf de oprichting op 1 februari 2016 tot heden, vast te stellen of
getracht is daadwerkelijk gegevens van belastingplichtigen, belastingschuldigen of toeslaggerechtigden buiten de Belastingdienst te brengen.
Ik vind het van het grootste belang dat dit onderzoek in onafhankelijkheid
van de afdeling D&A wordt uitgevoerd, om elke schijn van belangenver-

kst-31066-344
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 066, nr. 344

1

strengeling te vermijden. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de
Belastingdienst, onder direct gezag van de hoofddirecteur Informatievoorziening. Daarmee is het onderzoek buiten de «blauwe kolom»
opgehangen, en geheel los van de afdeling D&A.
De objectiviteit en degelijkheid van het onderzoek wordt geborgd door
een beoordeling van de aanpak en de uitvoering van het onderzoek en de
bevindingen door de Auditdienst Rijk (ADR). Dit naar analogie van de
beoordeling die de ADR heeft gedaan op de continuïteitsrapportage
Belastingdienst die ik op 27 januari jl. aan uw Kamer zond.1
Dit onderzoek heeft een doorlooptijd van vier maanden. In de 19e
Halfjaarsrapportage Belastingdienst die in april aan de Tweede Kamer
wordt uitgebracht, wordt verslag gedaan over de voortgang en eventuele
tussenresultaten.
3. Onderzoek naar de informatiebeveiliging bij de Broedkamer en
voorlopers
Dit onderzoek richt zich op het programma Broedkamer en de voorlopers
daarvan en beslaat de periode van 2012 tot februari 2016. Doel van dit
onderzoek is drieledig:
a. Aan de hand van in elk geval beschikbare of reconstrueerbare
loggegevens over gebruik van systemen, applicaties en data
vaststellen of in genoemde periode gegevens van belastingplichtigen, belastingschuldigen of toeslaggerechtigden buiten de Belastingdienst zijn gebracht dan wel oneigenlijk zijn gebruikt.
b. In kaart brengen welke informatiebeveiligingsmaatregelen in de
genoemde periode van kracht waren en hoe deze hebben gewerkt en
op basis daarvan vaststellen welke risico’s hebben bestaan.
c. In relatie tot geconstateerde risico’s en/of feiten omtrent daadwerkelijk oneigenlijk gegevensgebruik of het buiten de Belastingdienst
brengen van gegevens, signalen inventariseren en bekijken wat
daarmee is gedaan.
Ook hier vind ik het van het grootste belang dat dit onderzoek in onafhankelijkheid van de afdeling D&A wordt uitgevoerd, om elke schijn van
belangenverstrengeling te vermijden. Daarom wordt ook dit onderzoek
uitgevoerd door de Belastingdienst, onder direct gezag van de hoofddirecteur Informatievoorziening. Daarmee is het onderzoek buiten de
«blauwe kolom» opgehangen, en geheel los van de afdeling D&A. De
objectiviteit en degelijkheid van dit onderzoek wordt geborgd door een
beoordeling van de aanpak en uitvoering van het onderzoek en de daaruit
voortvloeiende bevindingen door de ADR. Het onderzoek heeft een
doorlooptijd van zes maanden. In de 19e Halfjaarsrapportage wordt
verslag gedaan over de voortgang en eventuele tussenresultaten.
4. Extern forensisch onderzoek naar de gevolgde aanbestedingsprocedure voor ondersteuning van de Broedkamer
Doel van het onderzoek is vast te stellen of door de Belastingdienst bij de
aanbesteding ten behoeve van ondersteuning van de Broedkamer integer
is gehandeld en indien mogelijk het doen van aanbevelingen ter verbetering. Onderdeel hiervan is het vaststellen of de aanbestedingsprocedure
op een rechtmatige, ordelijke en integere wijze is verlopen. Teven wordt
onderzocht of, en zo ja in welke mate de met de leverancier gemaakt
prestatieafspraken zijn nagekomen. Het onderzoek wordt verricht door
een externe forensisch onderzoeker die onafhankelijk is van alle betrokken
partijen aan de aanbesteding.

1

Kamerstuk 31 066, nr. 331.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 066, nr. 344

2

De opdrachtgever is de directeur-generaal Belastingdienst. Het onderzoek
wordt ondersteund door een begeleidingscommissie met vertegenwoordigers van het Ministerie van Financiën.
Overige acties
Naast deze onderzoeken worden nog de volgende acties uitgevoerd.
De Belastingdienst zal bezien op welke wijze het Handboek Beveiliging
Belastingdienst is geïmplementeerd in de organisatie, processen en
systemen. Doel hiervan is inzicht te krijgen in de vraag of de getroffen
maatregelen adequaat zijn in relatie tot de aard van de gegevens en
processen waarin zij worden gebruikt, en om waar nodig verbeteracties te
formuleren. Ook hierbij zal de ADR worden betrokken.
Voorts voert de Belastingdienst in 2017 een medewerkersonderzoek uit,
waarin naast algemene vragen ook gerichte vragen worden opgenomen
over de werkcultuur en managementstijl bij de Belastingdienst. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van de door het Ministerie van BZK ontwikkelde
onderzoeksmethode en -instrumenten. De medezeggenschap wordt
betrokken bij de invulling van het medewerkersonderzoek. De resultaten
en eventuele verbeteracties die voortvloeien uit het onderzoek zullen
eveneens met de medezeggenschap worden besproken. Het medewerkersonderzoek wordt uitgevoerd in het najaar van 2017.
Een departementale werkgroep is gestart met de ontwikkeling van een
methodiek voor het objectiveerbaar maken van de potentiële ex ante
baten van de projecten die worden ingezet om de veranderdoelen van de
Investeringsagenda te realiseren. Zoals gezegd zal ik de president van de
Algemene Rekenkamer (ARK) vragen om de methodiek te beoordelen. Op
dit moment is nog niet aan te geven wanneer de methode zo ver is dat
deze aan de ARK kan worden voorgelegd. Ik verwacht hierover in de 19e
Halfjaarsrapportage meer duidelijkheid te kunnen geven.
Ik vertrouw erop u met het voorgaande voldoende te hebben geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 066, nr. 344

3