Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 246

Agentschap Dienst Regelingen LNV (DRL)

Nr. 29

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 2 januari 2012

1

Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Verburg (CDA), Koopmans (CDA), Van
der Ham (D66), voorzitter, Smeets (PvdA),
Samsom (PvdA), Paulus Jansen (SP),
ondervoorzitter, Jacobi (PvdA), Koppejan
(CDA), Graus (PVV), Thieme (PvdD), Gesthuizen (SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Van Tongeren (GroenLinks),
Ziengs (VVD), Braakhuis (GroenLinks),
Gerbrands (PVV), Lodders (VVD), Van Vliet
(PVV), Dijkgraaf (SGP), Schaart (VVD) en
Verhoeven (D66).
Plv. leden: Jadnanansing (PvdA), Elias (VVD),
Ormel (CDA), Blanksma-van den Heuvel
(PvdA), Koolmees (D66), Dikkers (PvdA),
Dekken (PvdA), Irrgang (SP), Groot (PvdA),
Van der Werf (CDA), Tony van Dijck (PVV),
Ouwehand (PvdD), Van Gerven (SP), Schouten
(ChristenUnie), Van Gent (GroenLinks), Leegte
(VVD), Grashoff (GroenLinks), De Mos (PVV),
Taverne (VVD), Van Bemmel (PVV), Van der
Staaij (SGP), Houwers (VVD) en Van Veldhoven (D66).

kst-29246-29
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1
heeft op 23 november 2011 overleg gevoerd met staatssecretaris Bleker
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over:
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 13 juli 2011 ter aankondiging van
een voorschotbetaling inzake de Bedrijfstoeslagregeling (BTR)
2011 (21 501-32, nr. 506);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 13 oktober 2011 over het betaalschema voor de Bedrijfstoeslagregeling (BTR 2011) (21 501-32,
nr. 525);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 24 oktober 2011 over de stand
van zaken inzake de hoeveelheid bezwaarschriften bij Dienst
Regelingen en waar deze in het traject van bezwaar zitten
(29 246, nr. 22);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 8 november 2011 over de stand
van zaken inzake de bezwaarschriften met betrekking tot de
bedrijfstoeslag 2010 bij de Dienst Regelingen (29 246, nr. 23);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 10 november 2011 ter aanbieding
van het advies «DR tot uw Dienst» (29 246, nr. 24).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

1

Voorzitter: Snijder-Hazelhoff
Griffier: Blacquière
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Snijder-Hazelhoff, Jacobi,
Koopmans, Van Gerven, Dijkgraaf en Graus,
en staatssecretaris Bleker van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie, die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Ik heet de staatssecretaris en zijn staf, net als de leden van
de Kamer, de aanwezigen op de publieke tribune en de mensen thuis,
welkom voor dit overleg over de Dienst Regelingen in de breedste zin van
het woord. De spreektijd is zes minuten in eerste termijn, zonder
interrupties. Het woord is als eerste aan de heer Van Gerven.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Mijn verontschuldiging voor het feit
dat ik na mijn inbreng in eerste termijn meteen weg moet vanwege
andere verplichtingen.
Voorzitter. DR dient op een dienstbare, correcte en niet-bureaucratische
manier zijn taak uit te voeren. Boeren die recht hebben op toeslagen,
moeten die op tijd uitbetaald krijgen. Bezwaarschriften van boeren
moeten tijdig en eerlijk beoordeeld worden en de houding in de communicatie naar alle agrariërs moet vriendelijk en dienstbaar zijn. Bij geconstateerde problemen dient de staatssecretaris maatregelen ter verbetering te
treffen. Er ligt een goed adviesrapport met de titel DR tot uw dienst. Ik
vraag de staatssecretaris dan ook de benodigde maatregelen zo spoedig
mogelijk uit te voeren. De inzet op het verbeteren van de dienstverlening
en het verkrijgen van het predicaat «bewijs van goede dienst» is een
mooie insteek. Wij zullen met interesse de resultaten volgen.
Eerder zagen we grote problemen met de dienstverlening, met name bij
de perceelsregistratie. We zien dan ook dat dit jaar een veel groter aantal
bezwaarschriften is ingediend. Ik vraag de staatssecretaris deze nog dit
jaar af te handelen, voor zover ze niet wachten op een uitspraak van het
College van Beroep voor het bedrijfsleven. Gps-metingen zijn in principe
correcter dan luchtfoto’s. Wil de staatssecretaris bij de behandeling van
bezwaren ten aanzien van de perceelsregistratie correct uitgevoerde
gps-metingen overnemen en niet weer terugvallen op dezelfde luchtfoto’s? En hoever staat het met de afhandeling van de 20 000 dubbele
claims bij perceelsregistratie?
Nederland heeft een prachtig agrarisch cultuurlandschap. Een mooie
boom in een akker, een bosje of houtwal om een weide. Deze waardevolle
landschapselementen moeten behouden blijven. In het vorig overleg over
perceelsregistratie heb ik mijn zorgen uitgesproken over de landschapselementen die vaak niet worden meegerekend bij de nieuwe perceelsregistratie, waardoor de boer minder toeslag krijgt dan waar hij recht op
heeft. Dan is hij wellicht geneigd om die landschapselementen weg te
halen. Kan de staatssecretaris aangeven hoe dit in de praktijk werkt?
Tegelijkertijd wordt er in het nieuwe Europese landbouwbeleid gevraagd
om 7% van het land voor dergelijke ecologische elementen te
bestemmen. Onduidelijkheid op dit punt kan leiden tot tegenstrijdige
prikkels en dat moeten we voorkomen. Wellicht zijn er boeren die na het
bekijken van de perceelsregistratie door DR, bomen, struiken en andere
landschapselementen hebben weggehaald, die ze dan later weer moeten
inplanten. Dat lijkt mij een beetje een rare gang van zaken.
Staatsbosbeheer beheert veel van dergelijke landschapselementen, die
het straks wellicht moet verkopen. Wie wil ze kopen en onderhouden? Wie
wil ze omploegen tot akkerland? Ik vraag om een integrale visie op het
behoud van het Hollandse boerenlandschap met heggetjes, bomen en
houtwallen. Vorige week vrijdag zijn wij op werkbezoek geweest in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

2

Friesland en daar hebben wij heel mooie voorbeelden van boerenlandschappen gezien.
Ook moeten wij af van de complexiteit en de grote uitvoeringslasten bij
het agrarisch natuurbeheer. Hoe gaat de staatssecretaris dat bewerkstelligen?
Verder wil ik bezwaar maken tegen het schrappen van natuursubsidies
beneden de € 1000. Zo worden de kleintjes gepakt en de groten bevoordeeld.
Hoe is het gesteld met het voortbestaan van de agrarische natuurverenigingen en de natuurvriendelijke boeren, die vanwege de absurde
natuurbezuinigingen en de herziening van het Europees landbouwbeleid
tussen wal en schip dreigen te vallen?
De oormerkweigeraars worden onterecht gekort op subsidies. Ik hoorde
onlangs dat de Europese Commissie pas wat gaat doen als er een officiële
vraag komt van de staatssecretaris. Volgens onze informatie is dat nog
niet gebeurd. Klopt dat? Wat heeft de staatssecretaris op dat punt precies
gedaan of wat gaat hij nog doen?
Tot slot hoor ik graag wat de stand van zaken is met betrekking tot de
experimenteerders met mosselzaadvanginstallaties, aangezien de
bemiddeling nu is opgeheven.
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. Ik moet ook melden dat ik wat
eerder weg moet vanwege een andere bijeenkomst in dit huis.
Staatssecretaris Bleker: Daarom hebt u zo’n mooi pak aan.
De heer Koopmans (CDA): Nee, dat pak heb ik aan om de staatssecretaris
goed te kunnen toespreken.
Voorzitter. Het is weer eens bewezen. Zet wat nuchter boerenverstand in
en het wordt een beter land. Ik dank de heer Blauw maar ook de heer
Korff, die met zijn accountancykennis nuchtere, verstandige en voor de
hand liggende oplossingen heeft beschreven. Daaraan sluit mijn eerste en
cruciale vraag aan. Hoe is het mogelijk dat dit soort voor de hand liggende
zaken niet gewoon door DR worden verzonnen? Achter de titel van het
rapport «Tot uw dienst» moet elke dienst in Nederland te allen tijde staan.
De titel is prima, maar eigenlijk wordt hiermee aan iedereen een klap
uitgedeeld. Dat gold ook voor het zwartboek. Wat daar allemaal
binnenkwam, was ontluisterend.
De Kamer heeft er drie jaar lang over gesproken. Dat gaan wij niet nog
een keer doen. Voor deze maar ook voor andere diensten geldt dat
signalen eerder moeten worden opgepakt. Nu ligt er een rapport, maar
het is van belang om dit te blijven constateren. De overheid moet
problemen namelijk niet alleen oplossen als zij heel groot en diep zijn.
Het verbaast mij dat de heren Blauw en Korff de brief van de Europese
Commissie over de boete en het antwoord van het kabinet daarop, niet
gelezen hebben. Ik vraag de staatssecretaris om die brief alsnog ter
beschikking te stellen aan de heren, omdat zij ook bij de verdere implementatie van het traject betrokken zijn. Dat is heel belangrijk, want daar is
het begonnen en zit het kwaad. Wij hadden iets ingewikkelds bedacht,
vervolgens werden wij op de vingers getikt door Europa en daarna
maakten wij het nog ingewikkelder. Dat is een typisch Nederlandse
reactie, maar toen functioneerde het helemaal niet meer.
Ook krijg ik van de staatssecretaris graag een nadere overweging bij de
implementatie van de conclusies die zijn getrokken op basis van die brief.
Deelt de staatssecretaris mijn mening dat dit foute conclusies waren?
Over de inhoud zijn wij het met alles eens, behalve met die € 1000. Wij
vinden die grens te hoog. Ik snap het advies heel goed – het levert
absoluut een versimpeling op – maar wij vinden dat het € 500 moet
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

3

Ik heb nog een aantal andere servicepunten aangedragen gekregen.
Sommige daarvan zitten ook in het rapport. Er zouden standaard
bezwaarformulieren geïntroduceerd kunnen worden. Dat doet België ook.
Daar hebben ze een heel interessant soort aanrijdingsformulier bedacht.
Als twee percelen elkaar overlappen, gaat er een piepje en vervolgens
gaat er naar beiden een formulier toe. Wij krijgen dan misschien weer last
van de heer Kohnstamm, maar daar moeten wij ons niets van aantrekken.
Het gaat om de service. Die boeren interesseert dat niets. Die weten heel
goed dat het de buurman is als het piepje gaat. En die buurman weet ook
dat het zijn buurman is. Dat is dus allemaal niet zo moeilijk. Zo moeten we
dat soort problemen oplossen.
Tijdens ons werkbezoek heb ik gehoord dat de betaalorganen niet
betrokken zijn bij de voorbereiding van het GLB. Dat is jammer en
hartstikke slecht. Ik vraag de staatssecretaris om dat nogmaals met zijn
collega’s te bespreken, want anders maken we dadelijk weer iets wat niet
werkt. Die 7% gewasdiversificatie is natuurlijk totaal onuitvoerbaar. Dat
weten we nu al. Dus moeten wij dat niet doen en moeten die betaalorganen meepraten. Voor 1 januari 2013 moet het gereed zijn, want als er
een nieuw GLB komt en wij nog niet klaar zijn met de oude handel, weten
we zeker dat we tegen de muur aanrijden. Dat lijkt ons geen goed idee.
De sanctionering is ook verschrikkelijk. We krijgen vele voorbeelden
binnen van mensen die zich gepakt voelen. Ik noem het voorbeeld van
een AID’er, die had geconstateerd dat er bij iemand bovengronds mest
was uitgereden. Daarna komt er een boete, terwijl er geen proces-verbaal
is opgemaakt. Dat werkt allemaal niet. Gelukkig ken ik ook goede
voorbeelden. Recentelijk werd ik in kennis gesteld van het feit dat de AID
ook wel eens waarschuwt. Dat moet allemaal veel meer gebeuren, want
de boetes zijn zo bizar hoog dat wij dat mensen niet zomaar moeten
aandoen. Ik vind niet dat wij iedereen helemaal de vrijheid moeten geven,
maar lang niet alles is even eendimensionaal aan te tonen.
Ik geloof dat het beter kan worden met deze adviezen in de hand. Tijdens
het werkbezoek heb ik ook een positief beeld gekregen, maar de achterstand is natuurlijk enorm. Voor de staatssecretaris zou het een soort van
erezaak moeten zijn om ervoor te zorgen dat deze dienst voor 1 januari
2013 de meest flitsende van het Rijk wordt. Op weg daarheen willen wij er
met een aantal rapportages over geïnformeerd worden hoe dat gebeurt,
zodat iedereen zijn formulieren naar DR wíl sturen omdat hij weet dat hij
op tijd zijn geld krijgt.
Tot slot vraag ik de staatssecretaris om een soort Kerstmansfeer rond
zichzelf te creëren. Hij moet ervoor zorgen dat de mensen altijd vóór kerst
de centen hebben zodat iedereen, denkend aan staatssecretaris Bleker,
«joho» roept.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Het is volgens mij voor het eerst dat
ik het zo eens ben met de heer Koopmans. Wij worstelen inderdaad al
jaren met dit vraagstuk en het moest blijkbaar eerst heel raar gaan
voordat het beter kon worden. Het is zorgelijk dat de mensen in het land
niet alleen over DR maar ook over heel veel andere diensten van de
overheid zeer ontevreden zijn. Wel heb ik boeren horen zeggen dat zij
liever de Belastingdienst hebben dan DR. De Belastingdienst betaalt
volgens hen sneller uit dan die dienst in Assen.
Gelukkig zijn er heel wat slagen gemaakt in het afgelopen half jaar. Tijdens
het werkbezoek ben ik onder de indruk geraakt van de inbreng van het
panel. Ik heb er heel vaak voor gepleit om de gebruikers er veel meer aan
de voorkant bij te halen. Een panel is een goede start, maar er mogen nog
wel wat intensere vormen en methoden worden toegepast, waarbij meer
dan alleen panelleden aan de gebruikerskant zaken doorspreken. Welke
ontwikkelingen ziet de staatssecretaris daarin nog?
De systematiek komt aardig op orde, maar er zijn nog heel wat punten
waar we politiek het nodige mee moeten doen. Allereerst heeft een grote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

4

groep boeren vanaf 2009 niet betaald gekregen. Graag hoor ik van de
staatssecretaris hoeveel dat er zijn. Als de staatssecretaris zegt dat dit niet
zo is, kan ik bewijzen dat dit wél zo is.
Heel veel zaken liggen bij het College van het Beroep voor het bedrijfsleven, maar ik vind dat het wel erg gejuridiseerd is. Qua casuïstiek gaat
het namelijk heel vaak om gedoe over inmetingen, waarbij een
AID-inmeting niet wordt geaccepteerd. Dat is nota bene een meting van
de eigen dienst; het moet niet gekker worden. Mensen weten gewoon niet
meer waar ze van uit moeten gaan omdat het ook nog eens elk jaar
wisselt. Ik vraag de staatssecretaris om erop aan te sturen het probleem
van die groep via een intermediair op te lossen en het uit de juridische
sfeer te halen en om te bekijken welk systeem daarop gezet kan worden
dat wel werkt. Ik kom zelf uit Friesland, waar je veel dijken hebt. Op
luchtfoto’s worden deze dijken plat, waardoor de mensen benadeeld
worden. Dat is typisch zo’n voorbeeld waarbij maatwerk nodig is. Boeren
die heel veel aan weidevogelbeheer doen en de randen gebruiken en
meemaaien, hebben daar altijd veel gedoe mee. Horen ze bij de
beplanting of bij de sloot? In de praktijk gaan ze gewoon met het voer
mee. Dat zijn zaken waar een intermediair op gezet moet worden. Als je
dat oplost, kun je echt zeggen: tot uw dienst. Specifiek de natuurboeren
zouden daar erg mee geholpen zijn.
Dan kom ik bij het SNL-pakket. Ik vind het te simpel om er een heel aantal
uit te trekken en alleen nog maar vanaf € 1 000 subsidie te geven. € 1 000
is ongeveer vier kilometer perceelsrand van twee meter breed. Bij de
Friese Wouden, waar we vorige week vrijdag waren, is dat best veel. Ook
de biodiversiteit speelt daarbij een rol enzovoorts. Ik bepleit om de kleine
subsidies erin te houden. Er zijn een paar provincies die werken met een
consulent, die deze problematiek van de SNL-pakketten en het agrarisch
natuurbeheer bedient voor een heel grote groep boeren voor wie de
problematiek lang niet zo groot is als bij een aantal agrarische natuurboeren die ik ken. Die zeggen dat het heel erg zou helpen als provincies
daar zelf op sturen. Dan hoeven ze namelijk niet zo ingewikkeld te doen
over de pakketten. Er zijn ongeveer 50 natuurpakketten en 40 landschapspakketten. In de praktijk zijn die best goed toe te passen en transparant te
maken. Qua administratieve lasten kan het best meevallen met die
pakketten, als het maar transparant is en de samenhang en de samenwerking met de provincies verbetert. Van DR hoor ik steeds dat het aan de
provincies ligt en van de provincies dat het aan DR ligt. Daar kunnen we
niet verder mee.
Dan heb ik nog iets over de bevoorschotting. Daar hebben wij samen met
het CDA en de VVD altijd voor gepleit. Minister Verburg zei destijds dat dit
niet kon van Europa. Nu blijkt dat het wel kan. Heeft voormalig minister
Verburg, die ik overigens zeer waardeerde, het mooier gemaakt dan het in
werkelijkheid was? Of is deze bevoorschotting misschien toch een dooie
mus en mag het echt niet?
De beboeting door Europa is eigenlijk on-Nederlands. De heer Koopmans
heeft er ook al iets over gezegd. We moeten daarvan af. Men moet meer
waarschuwen en duidelijke trajecten maken, waardoor mensen geen
boetes meer krijgen die ook nog eens inkomensafhankelijk zijn. Welke
inspanningen gaat de staatssecretaris plegen om deze boetes die tot veel
ellende leiden, er in Europa uit te krijgen? Ik kreeg een briefje van een
gewetensbezwaarde waarop in het Fries stond dat de staatssecretaris nog
niets had gedaan. Wanneer gaat de staatssecretaris naar Europa om voor
deze groep tot een aangepast traject te komen waarbij de elektronische
identificatie een rol speelt? Ons land heeft zelf geregeld dat het aan
protocollen moet voldoen. Dan kun je de gewetensbezwaarden niet meer
met boetes bedienen.
Tot slot. Wij krijgen vaak te horen «het moet van Europa». Volgens mij zit
daar heel veel ruimte in. Ik vraag de staatssecretaris hoe in internationaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

5

perspectief naar dit traject moet worden gekeken en hoe de inmetingen in
andere landen worden gedaan.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Als je met boeren en adviseurs praat
over Dienst Regeling, hoor je vaak gezucht. Als ik hun verhaal hoor, kan ik
dat goed begrijpen. Ik ga niet DR in een hoek zetten, want ook daar wordt
hard gewerkt en gepoogd om meters te maken. Uit het advies van de
heren Korff en Blauw blijkt echter dat dingen anders, beter en sneller
georganiseerd kunnen en moeten worden. Ik waardeer daarom dat de
staatssecretaris door wil pakken. De vraag is echter of er veel nieuws
onder de zon is. De staatssecretaris herkent die vraag wel. De titel Tot uw
dienst is plagiaat, want zo heette ons verkiezingsprogramma voor
2002–2006 ook. Waarom is het dus in de tussentijd niet gebeurd? Wij
waren ook niet origineel, dus als ik de staatssecretaris van plagiaat
beschuldig, dan beschuldig ik mijzelf daar ook van; we mogen dat
gebruiken.
Mijn complimenten voor het heldere rapport. Het is mooi dat het er ligt,
maar tegenover het optimisme van de staatssecretaris wil ik een
winstwaarschuwing plaatsen. Bij veel aanbevelingen denk ik dat het een
open deur is. Waarom is dat niet allang gebeurd? Als bepaalde maatregelen een open deur en eenvoudig lijken, zit er meestal een adder onder
het gras. Zo eenvoudig is het dan meestal niet. Aanpassing van structuur
betekent lang niet altijd een aanpassing van cultuur. Dat geldt voor de
Tweede Kamer maar ook voor Dienst Regelingen. Hoe gaat de staatssecretaris de vinger aan de pols houden om ervoor te zorgen dat wij meters
maken? Is hij bereid om de Kamer regelmatig te informeren, misschien
halfjaarlijks, zodat wij op de hoogte blijven?
In het advies van Blauw en Korff wordt terecht om een rechtvaardiger
sanctiebeleid gevraagd. De staatssecretaris gaat erin mee. Hij wil het in
Europees verband aan de orde stellen. Dat is positief. Wij willen echter
enkele stappen sneller en breder maken. Ik noem een ondernemer wiens
dieren meer oormerken hadden verloren dan was toegestaan. Hij kreeg
een boete van € 4 000 opgelegd en daarbovenop een korting van 20% op
zijn toeslagrechten. Alles bij elkaar ging het om € 20 000. Die boete staat
niet meer in verhouding tot de zwaarte van de overtreding. Ik kan mij niet
voorstellen dat Europese regels geen enkele ruimte laten voor meer
billijke sanctionering. Erkent de staatssecretaris dat en kan hij sneller
opereren? Een aantal ondernemers is geconfronteerd met vergelijkbare
kortingen onder het mom van opzettelijke tekortkomingen, terwijl er niet
eens een proces-verbaal is opgemaakt. Dat lijkt mij een heel rare
interpretatie van opzet. Wil de staatssecretaris dit aanpakken?
Ik noem ook een ondernemer die in 2009 43 varkensrechten te weinig had,
maar dat in 2010 ruimschoots compenseerde met een overschot van 60.
Toch kreeg hij de AID over de vloer en een proces-verbaal. Ik noem de
gepensioneerde met 7 ha grond en wat schapen. Hij had onbewust te veel
mest laten uitrijden en kreeg daarvoor een onwrikbare boete van
€ 30 000. Bij eenzelfde fout op een groter aantal hectares kan de boete
oplopen tot € 140 000. Zo zijn er meer voorbeelden. Als de staatssecretaris daar behoefte aan zou hebben, leveren we die graag. Ik heb twee
hoofdvragen. Erkent de staatssecretaris dat een rechtvaardige verhouding
tussen overtreding en sanctie zoekraakt? Wil hij het sanctieregime in de
breedte doorlichten en ons daarover rapporteren? Dan kan er weer een
rechtvaardige verhouding ontstaan.
Een van de aanbevelingen is om in de uitbetalingsbeschikking alleen de
totale oppervlakte op te nemen en niet de aangevraagde en geconstateerde oppervlakte. Wij hebben daar grote moeite mee. Ze hebben nu al
moeite om bezwaar te maken tegen de beschikking en dit wordt moeilijker
als alleen de totale oppervlakte vermeld wordt. Dit maakt het voor boeren
lastiger om de onderbouwing van de beschikking te beoordelen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

6

eventueel bezwaar te maken. Voordat we daarover nadenken, moet Dienst
Regelingen eerst een aantal zaken op orde hebben.
Dan kom ik bij de perceelregistratie. Er zijn veel bezwaren ingediend.
Eerder is gesproken over het overnemen van veldmetingen met gps. Het
komt te vaak voor dat Dienst Regelingen deze metingen negeert en de
luchtfoto als uitgangspunt blijft nemen, terwijl we weten dat
gps-metingen technisch veel betrouwbaarder zijn. Het is aan boeren niet
uit te leggen waarom die dan niet gebruikt worden. Het is niet uit te
leggen dat de feiten worden genegeerd en vervangen door iets wat
minder betrouwbaar is. Gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat dit niet
meer gebeurt?
Tot slot legt de SGP de vinger op een wijzing van de Regeling
GLB-inkomenssteun van maart jongstleden. Aan de regeling is een artikel
toegevoegd waarin geëxpliciteerd wordt wanneer een perceel niet in
landbouwkundig gebruik is en daarom niet voor toeslagrechten in
aanmerking komt. Wij krijgen signalen uit het veld dat deze wijziging door
DR onredelijk uitgevoerd wordt. Ondernemers hebben met terugwerkende
kracht kortingen opgelegd gekregen voor toeslagen van 2010, terwijl zij
wel degelijk landbouwkundig gebruik maken van hun percelen. Ik noem
een ondernemer met percelen naast de landingsbaan van een vliegveld
die de strook naast de landingsbaan gebruikt. Dan kan DR wel zeggen dat
de ondernemer niet voor toeslagrechten in aanmerking komt omdat het
land naast de landingsbaan ligt, maar die ondernemer gebruikt het
feitelijk wel. Wat telt dan, de theorie of de praktijk? Hij ziet zich met een
stevige korting geconfronteerd en gaat nu de bezwaarprocedure in. Dat is
tijdrovend en onnodig. Wij hebben schriftelijke vragen over de kwestie
gesteld maar de antwoorden zijn niet bevredigend. Ik noem ook een
bericht uit Flevoland, waar met erg brede bermen, zo’n 200 meter berm,
gerekend wordt voor landbouwkundig gebruik. Mijn kernvraag is of de
staatssecretaris bereid is om met Dienst Regelingen, LTO en betrokken
adviesbureaus alle ingediende bezwaren en ingebrachte knelpunten met
betrekking tot de genoemde wijziging bij elkaar te vegen en gezamenlijk
tot een oplossing te komen.
De heer Graus (PVV): Voorzitter. Complimenten van de PVV voor de
adviezen van de heren Blauw en Korff. Het is te hopen dat mensen met
verstand van zaken ook nog eens een alternatief vinden voor die
verschrikkelijke oormerken. Ik ben vijf jaar Kamerlid. Wij hebben het
hierover vaak gehad. Ik kan mij aansluiten bij alles wat gezegd is en dat
komt niet vaak voor, maar heb nog een aantal additionele vragen die met
dierenwelzijn te maken hebben. Het gaat immers om levende wezens en
dat wordt vaak vergeten. Dienst Regelingen heeft zeer ernstig gefaald bij
de opvang van die dieren en ik word als Kamerlid geweigerd om bij die
dieren te komen. Als Kamerlid eis ik toegang tot in beslag genomen
dieren. Ik heb mijn eigen dierenartsen die mij daarin steunen. Ik kom er
dus ook met mensen die veterinair deskundig zijn. Ik wil als Kamerlid niet
geweigerd worden bij in beslag genomen dieren. Onlangs is dat gebeurd
in Limburg. Een van mijn dierenpolitieridders nam meer dan 30 paarden
in beslag. Vervolgens wilde ik daarbij en werd ik geweigerd. Dan wordt
gezegd: het is onder Justitie. Dat kan natuurlijk niet. Als Kamerlid, als
dierenvertegenwoordiger en -ambassadeur, als lid van de StatenGeneraal, wil ik toegang krijgen tot in beslag genomen dieren. In het
verleden heb ik namelijk zelf heel veel ellende gezien. Ik ben vaak in een
laserasiel geweest, ook vóór de tijd van mijn Kamerlidmaatschap. Ik heb
doffe ellende gezien, bebloede dieren die op betonnen vloeren lagen. Het
was erbarmelijk. Ik heb toenmalig minister Verburg herhaaldelijk verzocht
om daar iets aan te doen. Ik zie echter geen verbetering, terwijl het aantal
in beslag genomen dieren door het alarmnummer «114, red een dier» en
de dierenpolitie gigantisch zal toenemen. Als ze niet voor die zeven dieren
en een paardenhoofd kunnen zorgen, maak ik mij ernstig zorgen als het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

7

straks om duizenden dieren gaat. Onder ons toeziend oog en dat van de
staatssecretaris gaat daar ellende en dierenleed ontstaan. Dat kan
natuurlijk niet. Dus nogmaals, ik wil toegang tot de in beslag genomen
dieren. Ik wil dat zelf kunnen zien en controleren, anders slaap ik daar niet
goed van.
Ik heb eens even gekeken op de site van de Dienst Regelingen. Dat moet
je ook af en toe doen, anders stomp je af als je hier lang zit. Op die site
staat te lezen dat de dienstverlening zich kenmerkt door een vermindering
van administratieve lasten. Niets is natuurlijk minder waar. Ik vervang
mevrouw Gerbrands, want inmiddels ben ik geen woordvoerder meer op
dit dossier, maar wij hebben al heel wat aan administratieve lasten voorbij
zien komen vanwege Dienst Regelingen. Wij zitten hier als een stel
papegaaien al jarenlang over hetzelfde te klagen, net als de boeren en de
vissers. Dat kan natuurlijk niet. Wat gaat er gebeuren? Ik zal het verder
heel kort houden, maar ik wil graag van de staatssecretaris vernemen
waarom DR pas na al die jaren van ellende tot actie is overgegaan.
Waarom kon het niet al veel eerder en waarom loopt het nu nog steeds
niet zoals het moet?
Ik moet de staatssecretaris prijzen voor de vervroeging van twee
maanden. Hij heeft zijn best gedaan. Dat er daadwerkelijk twee maanden
eerder wordt uitbetaald, is immers al een vooruitgang. Maar waarom kan
het niet net als Duitsland en België veel eerder, al in december? Mogelijk
kan Nederland stage lopen bij de Belgen als het om dit soort zaken gaat,
en kunnen de Belgen bij ons stage lopen als het om het samenstellen van
een regering gaat. Dat zou een goed voorstel zijn.
Ook de visserijsector is helemaal niet blij met die laconieke houding. Van
mij kwam de motie «red de roem van Yerseke, red de mosselmannen».
Door natuur- en milieuterrorisme werden die gezinnen allemaal aan de
kant gehouden en nu worden zij gedwongen tot innovatie; ik heb het dan
over de mosselzaadinstallaties. Vervolgens zouden ze daar een opstartsubsidie voor krijgen, waar ze vervolgens weer heel lang op moeten
wachten. En dat in tijden van zware crisis en dan ook nog met al die
natuur- en milieuterroristen in je nek. Die mensen hebben het ook niet
gemakkelijker gekregen, dus die wil ik nog een keer specifiek noemen. Het
gaat dus niet alleen om de agrarische sector maar zeker ook om de
visserijsector. Wij willen dat de Dienst Regelingen adequater, sneller en
efficiënter gaat reageren en handelen. Er moet direct worden ingegrepen
als het mis dreigt te gaan. Ik wil net als collega Dijkgraaf vaker en beter op
de hoogte worden gehouden van de gang van zaken.
Voorzitter: Jacobi
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Ik wil beginnen met de
brief van de staatssecretaris van 24 oktober over het grote aantal
bezwaren en de afhandeling daarvan.
Wij hebben een prachtig overzicht gekregen van de bezwaren die zijn
binnengekomen, met daarachter een lijstje met de bezwaren die zijn
afgedaan. Gaat het hierbij om dezelfde bezwaren? Gaat het om bezwaren
die vanaf het traject zijn binnengekomen en in datzelfde traject zijn
afgedaan? Of is het een opsomming van in het verleden afgedane
bezwaren? Dat blijkt namelijk niet uit het staatje. We zouden kunnen
constateren dat 50% à 75% is afgedaan. Als het echter om oude bezwaren
gaat, helpt dat allemaal niet.
Dan kom ik bij het punt waar het vandaag om gaat: het rapport Tot uw
dienst. Ook ik sluit mij aan bij de complimenten aan de heren Blauw en
Korff. Zij hebben gedegen werk geleverd. Zij hebben echt even met «de
poten in de klei» gestaan. Zij hebben echt gekeken hoe het zit en werkt en
met iedereen gesproken, waarna ze tot een aantal conclusies zijn
gekomen. Hoe is het mogelijk, na zo veel jaren van discussie in de Kamer,
ook gezien het aantal van 75 aanbevelingen dat de heren op een lijst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

8

hebben geschreven? De ene aanbeveling is wat heftiger dan de andere.
Nu ligt het complete advies en rapport voor. Het is verheugend om te
lezen dat de staatssecretaris het advies integraal overneemt. Dat klinkt
natuurlijk fantastisch – daarmee sluit ik mij een beetje aan bij de heer
Dijkgraaf – maar nu moet het wel beginnen. Het komt nu namelijk wel aan
op de uitwerking en de uitvoering. Daar gaat het natuurlijk om. Het is nu
zaak om de 75 aanbevelingen, de ene wat heftiger dan de andere, uit te
voeren.
Ik pak er een aantal zaken uit. Leidend moet zijn dat er in een lopend jaar
uitbetaald wordt. Beide heren schrijven voor de kerst, maar het mag ook
voor Sinterklaas, dus rond 1 december. Een groot aantal lidstaten in
Europa haalt dat gewoon. Verder vinden wij dat de bezwaren op de
toeslagrechten actiever en efficiënter moeten worden afgehandeld,
binnen zes weken, en bezwaren op subsidies binnen twaalf weken. Laat
duidelijk zijn dat boeren geen maanden en maanden uitstel kan worden
gevraagd op de bezwaren.
De heren hebben ook de lijst met vragen bekeken die moet worden
ingevuld voor de landbouwtelling. Zij hebben voorgesteld het aantal
vragen met 60% te verminderen, omdat een groot aantal zaken al
voorhanden is bij Dienst Regelingen. De VVD-fractie ondersteunt dat van
harte. Met het oog op het financiële plaatje zorgt dat voor vermindering
van de administratievelastendruk.
Ook de perceelregistratie moet beter. Kleine afwijkingen moeten niet meer
worden meegenomen en grotere moeten worden ingelogd. Een ander
punt is de bijzondere procedure voor moeilijke zaken. Ga eens even om de
tafel voor een zogenaamde rodeknopprocedure. Wij vinden dat geweldig,
want daarmee voorkom je escalatie.
Dan duik ik echt in de organisatie. Bij meerdere subsidieaanvragen moet
je één relatiebeheerder als aanspreekpunt hebben, zodat je niet van de
ene naar de andere telefoon hoeft te pluggen. Ook het sanctiebeleid moet
anders. Ik kan een aantal voorbeelden noemen van buitenproportioneel
hoge boetes. Ik heb hier een mailtje liggen van iemand die bij het
emissiearm aanwenden van mest een boete van € 90 000 heeft gekregen,
omdat zijn gleufje van vijf centimeter bij de harde grond van afgelopen
voorjaar niet helemaal de diepte had die hij zou moeten hebben. Het kan
toch niet waar zijn dat dit soort boetes wordt uitgedeeld aan boeren die
welwillend hun mest hebben uitgereden?
Mijn laatste punt betreft de subsidiemogelijkheden voor natuurregelingen.
Door een aantal woordvoerders is al iets gezegd over de ondergrens van
€ 1000. Omdat de natuurregelingen voor een groot deel aan de provincies
worden overgedragen, zijn wij er voorstander van om ze samen te
voegen. Als we ze samenvoegen, zouden we wellicht de slag kunnen
maken om de ondergrens naar € 1 000 te verleggen. Sommige woordvoerders zeggen dat € 1 000 te hoog is, maar laat de staatssecretaris
uitzoeken of er mogelijkheden zijn om een aantal regelingen samen te
voegen, zodat die ondergrens wel omhoog kan en de geweldige administratievelastendruk verminderd wordt.
Afrondend kom ik tot de vraag waar wij nu staan. Ons voorstel is om de
heren, die nu veel inzicht hebben in de materie van Dienst Regelingen, te
betrekken bij de uitvoering en de implementatie, zodat zij de vinger aan de
pols kunnen houden. Zij zijn goed op de hoogte van de materie en kunnen
inschatten of het goed loopt. De VVD-fractie is van mening dat geprobeerd moet worden zo veel mogelijk van deze zaken te implementeren
voordat de volgende BTR-procedure start. Dat betekent dat deze zaken
voor een groot deel vóór 15 mei geïmplementeerd kunnen worden.
Volgens onze inschatting kan dat. Wij verzoeken de staatssecretaris dan
ook om half april met een brief naar de Kamer te komen, waarin hij
uiteenzet waar we staan en hoever we met het uitbrengen en uitrollen van
het advies van beide heren zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

9

Voorzitter: Snijder-Hazelhoff
De voorzitter: Ik heb nog één punt. Wij hebben de staatssecretaris
gisteren via de procedurevergadering verzocht om een antwoord op de
vraag hoe de reductie in de uitvraag landbouwtelling voor 2012 gerealiseerd wordt. Dat antwoord hebben we nog niet. Ik ga ervan uit dat hij zijn
beantwoording daarmee begint. Ik stel twee interrupties per woordvoerder voor, al naargelang hoe het loopt.
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik heb vier blokjes. Blokje een:
algemeen, hoe verder met het rapport. Blokje twee: bezwaren, sancties.
Blokje drie: de natuurregelingen. Blokje vier: overige. Ik begin met de
toezegging om voor het AO met informatie te komen over de reductie van
het aantal vragen over de landbouwtelling ten behoeve van een
verlichting van de administratieve lasten.
Het is heel goed om de vragen over de landbouwtelling op nut en
noodzaak te bezien en waar nodig te verminderen. 84% van de landbouwtelling 2012 is echter Europees verplicht. Ik moet met het Centraal Bureau
voor de Statistiek en Europa aan de bak om te bekijken of we het aantal
vragen kunnen verminderen. De nationale vragen in de landbouwtelling
2012 worden gereduceerd met 35%. Van de totale vraaglast van de
landbouwtelling 2012 is dat overigens maar 6%, omdat het overgrote deel
Europees voorgeschreven vraagstellingen betreft. Interessant is dat het
advies voorstelt om die informatie slimmer te verwerven. Ik zie het dan
ook als een inspanningsverplichting om de aanbevelingen van Blauw en
Korff op dat punt te realiseren. Op dit moment onderzoeken we of het
mogelijk is om landbouwtellingsvragen via andere bronnen, bijvoorbeeld
coöperaties of het productschap, te beantwoorden en ze daarmee dus te
vervangen. Ook bekijken we de mogelijkheid – de heren Blauw en Korff
hebben het al aangegeven – om te werken met een systeem waarbij de
betrokken ondernemer het verzoek krijgt om wijzigingen in de verkregen
informatie aan te brengen. De ziektekostenverzekeraar doet dat bijvoorbeeld ook. Die stuurt burgers elk jaar een brief met het verzoek om
eventuele wijzigingen in de persoonlijke situatie aan te geven. Dat zou het
een stuk makkelijker maken. Langs die wegen zijn wij bezig om de
administratieve lasten te verminderen die het gevolg zijn van de beantwoording van de vragen voor de landbouwtelling. Ik zal de Kamer rond
april informeren over de vraag hoever we daarmee uiteindelijk zijn
gekomen.
Daarmee kom ik op het algemene punt van het rapport van de heren
Blauw en Korff. Het is positief om te horen dat de Kamer daar in het
algemeen heel positief op reageert. Wie al langer bij deze zaak betrokken
is, valt het wellicht op dat de twee externen in relatief korte tijd de vinger
op de zere plek hebben gelegd en met aanbevelingen zijn gekomen
waarvan men zelf al eerder heeft gedacht: die kant moet het op. Dat is op
zich niet verwonderlijk. Het komt vaker voor dat externen die in korte tijd
naar een situatie kijken, een doorbraak in het denken en de beeldvorming
realiseren. Dat gebeurt hier ook. Zelf ben ik 15 jaar lang organisatieadviseur geweest. Toen dacht ik ook wel eens: hoe is het toch mogelijk dat
men mij voor dit rapport een bepaald bedrag betaalt, terwijl men het
gedeeltelijk ook zelf had kunnen bedenken? Juist het feit dat het van de
buitenkant wordt bekeken en daarbij niet van de onmogelijkheden maar
van de mogelijkheden wordt uitgegaan, kan een belangrijke stap zijn om
de verandering in gang te zetten. Ik denk ook dat dit zo moet zijn. Mijn
ambitie is het om dit rapport echt te benutten om wezenlijke veranderingen, zowel in de regelgeving als in het functioneren van de dienst, te
realiseren.
Daarbij maak ik wel één kanttekening. Het is heel goed dat de heren Blauw
en Korff hebben gezegd dat de werklast en het functioneren van een
dienst voor een belangrijk deel bepaald worden door de regels en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

10

instructies die men moet volgen. Die regels en instructies komen voor een
deel bij ons zelf vandaan, voor een deel van de provincies en voor een
deel van Europa. Voor zover ze van onszelf komen, moeten we maximale
inspanning leveren om de vereenvoudiging te realiseren. Dat hebben we
grotendeels zelf in de hand. De provincies hebben dat in de hand ten
aanzien van de natuurregelingen. We kunnen werken met het minimumbedrag van € 500, € 1 000 of wat het ook mag zijn. Dat zijn allemaal
manieren om de werklast te verminderen en de snelheid van handelen te
vergroten. In de Europese instructies en regelgeving is echter een aantal
zaken gegeven, die wij niet in de hand hebben; daar moeten wij nuchter in
zijn.
Ik zal de Kamer in april over de voortgang rapporteren. Dat klinkt een
beetje slap, want je kunt elk half jaar rapporteren over de voortgang. Er is
voortgang of geen voortgang, dat is dan de rapportage. Ik wil de Kamer in
april laten zien wat wij op welk moment werkelijk hebben geëffectueerd
van het advies en welke externe betekenis dit heeft voor de klanten. Ik
vind dat wij maar twee voortgangsrapportages moeten hebben, in april en
in november, en dat het dan goed moet zijn. Wij moeten niet gedurende
deze gehele kabinetsperiode elk halfjaar over de voortgang rapporteren.
Dat is mijn voorstel voor de algemene aanpak van dit advies.
Ook is gevraagd of ik bereid ben om de brief rond de boetekwestie met de
Europese Commissie ter beschikking te stellen aan de heren Blauw en
Korff. Het antwoord daarop is «ja». Het duo heeft verzocht om als een
soort implementatiewaakhond beschikbaar te blijven. Het krijgt alle
informatie die het daarvoor nodig heeft en alle gelegenheid om mij op
welk moment dan ook aan te spreken als er hobbels zijn die ten onrechte
niet genomen worden. Dat is de werkwijze.
Dan kom ik bij het volgende blokje, over bezwaarschriften en sancties.
Ons streven is om alle bezwaarschriften ten aanzien van de Bedrijfstoeslagregeling (BTR) dit jaar af te handelen. De bezwaarschriften met
financiële consequenties willen wij daarbij prioriteit geven, omdat het
consequenties heeft voor de liquiditeit van de aanvragers. Mevrouw
Snijder heeft gevraagd om welke bezwaarschriften het gaat. De brief van
24 oktober betreft alle tot dat moment ingediende bezwaarschriften. De
brief van 8 november bevat een overzicht van de bezwaren uit 2011.
De heer Van Gerven heeft gevraagd hoe het staat met de afhandeling van
de 20 000 dubbele claims. Voor de BTR 2011 zijn deze zo goed als
afgehandeld. Voor 2012 worden de dubbele claims zo veel mogelijk
afgevangen in de GDI 2012.
Mevrouw Jacobi stelde een lastige vraag en verschafte daar meteen enige
informatie bij. Alle betalingen voor de BTR 2009 en 2010 zijn uitgevoerd.
Er staat nog wel een aantal bezwaren op de BTR 2010 open. Daar heeft
mevrouw Jacobi gelijk in en daar refereerde zij aan. Daarvan heb ik zojuist
gezegd dat wij die met prioriteit zullen afhandelen.
De heer Van Gerven heeft het punt van de agrarische natuurverenigingen
aangekaart. In het kader van het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid zet ik mij er voor in dat die collectieven een positie krijgen in de
eerste pijler. Dat is een manier van vereenvoudigen, omdat je daarmee de
administratieve lasten via de collectieven, de agrarische natuurverenigingen, kunt drukken. Tot 2014 zijn de provincies verantwoordelijk, zowel
binnen als buiten de ecologische hoofdstructuur. Wat de plaats van de
agrarische natuurverenigingen betreft zijn wij dan afhankelijk van de
manier waarop de provincies dat doen. Ik kom daar morgen in het AO
over het onderhandelingsakkoord ten aanzien van de natuur op terug.
Dan kom ik bij het punt van de pakketten SNL...
De voorzitter: Wij gaan dus naar een nieuw blokje. Zijn er nog vragen
over het vorige blokje?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

11

Mevrouw Jacobi (PvdA): Die langlopende bezwaren zullen wel lastig zijn,
want daar zit natuurlijk een hele complexiteit omheen. Het antwoord dat
het dit jaar afgehandeld wordt, is echter een beetje kort door de bocht. De
achtergrond van mijn verzoek om een intermediair was om het uit de
juridische sfeer te halen. De mensen die deze bezwaren in 2009 of soms
zelfs nog eerder hebben ingediend, zeggen dat de AID-inmeting helemaal
niet voldoet. Juridisch zullen deze mensen aan het kortste eind trekken,
maar ik wil af van deze juridische ellende. Hoe gaat de staatssecretaris dit
probleem oplossen? In hoeverre wordt erkend dat de AID-inmetingen
minstens zo zorgvuldig zijn als de luchtfoto’s? Dit speelt vooral voor die
bijzondere gebieden, waarbij heel veel aan weidevogelbeheer wordt
gedaan, bij de taludverschillen en de geschillen over zeedijken et cetera.
Dat houdt allemaal verband met elkaar. Hoe wordt dat opgelost?
Staatssecretaris Bleker: Daar kom ik straks op.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dat is dan de helft van het antwoord.
Staatssecretaris Bleker: Het kan best zijn dat mevrouw Jacobi daarmee
heel tevreden is.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Gaat de staatssecretaris ze uit de juridische
sfeer proberen te trekken?
Staatssecretaris Bleker: Ook daar kom ik straks op.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik heb een vraag gesteld over het voorbeeld dat
men gebruikmaakt van opzettelijke tekortkomingen, terwijl er niets eens
een proces-verbaal is. Ook heb ik een vraag gesteld over de verhouding
tussen overtredingen en sancties, die uit het lood is.
Staatssecretaris Bleker: Ja, daar kom ik zo op.
De voorzitter: Dat is dus nog een ander blokje? Wanneer komt het blokje
sancties?
Staatssecretaris Bleker: Dit was nog het blokje bezwaarschriften en
boetes. Ik kom nu op het blokje natuur en daarna op het blokje sancties.
De voorzitter: Dan hebben wij de blokjes helder.
Staatssecretaris Bleker: We moesten hier even de perceelregistratie op
orde brengen!
Voorzitter. Mevrouw Jacobi doet eigenlijk iets dat de heren Korff en Blauw
ons ontraden. Zij wil namelijk toch een aantal specifieke gevallen
benoemen. Ook vraagt ze of de € 1 000 niet naar € 500 moet. Ook de heer
Koopmans doet dat trouwens. Hier zitten we dus wel meteen bij het
dilemma dat we minder uitvoeringslast willen, dat het transparanter en
eenvoudiger moet, maar toch weer de behoefte hebben om het te
verbijzonderen. Daar moeten we naar mijn mening mee oppassen. Ik kom
er in de rapportage van april op terug hoe we dit verder uitwerken, maar
mevrouw Jacobi loopt daar voor een deel in haar eigen zwaard.
Laten wij beginnen met de provincies. In het overleg dat ik heb gehad met
de provincies, dat heeft geleid tot het onderhandelingsakkoord, is
uitdrukkelijk afgesproken dat we gaan versoberen. Datgene dat binnen de
ecologische hoofdstructuur (ehs) speelt, ook aan agrarisch natuurbeheer,
is een zaak van de provincies. Voor het agrarisch natuurbeheer buiten de
ehs hebben we in principe de afspraak dat dit via het systeem van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, via de eerste of de tweede pijler,
gaat lopen. Ik zie dit zelf als een mogelijkheid om te vereenvoudigen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

12

omdat je de boer dan niet op twee manieren aanspreekt, namelijk als
agrarische ondernemer en tegelijkertijd in dezelfde administratieve
procedure zijn of haar prestatie op het groene domein administratief
meeneemt. In het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid moet dat
dus uitvoering krijgen. Er is gevraagd of de uitvoeringsorganen hier
voldoende zijn betrokken bij de voorstellen van de heer Cioloş. Ook
tijdens de laatste Landbouwraad heeft de heer Cioloş mij verzekerd dat er
twee keer een overleg is geweest met de leiding van de 27 uitvoerings- en
betalingsorganen in Europa. In de Landbouwraad leefde echter breed het
gevoelen dat daar toch nog wel wat meer te doen is. Hij heeft toegezegd
dat er een vervolgoverleg komt.
De heer Van Gerven vroeg naar de percelen die in beheer zijn bij
Staatsbosbeheer. Dat zijn de kleinere landschapselementen van Staatbosbeheer, overigens vaak tot stand gekomen in de ruilverkavelingsoperaties.
Die kunnen in beginsel aangeboden worden aan particulieren, als ze
buiten de ehs liggen. Dat is het uitgangspunt. Het zijn trouwens kleine
percelen, die heel moeilijk te beheren zijn door een grote organisatie als
Staatsbosbeheer. Er is eigenlijk wel veel voor te zeggen om ze in de
handen te stellen van de mensen in de regio zelf. Wij komen over enige
tijd met een nadere uitwerking van de Grondnota ten aanzien van de
vraag hoe we dit gaan doen. Het boerenverstand staat overigens op dit
punt niet stil. Ik ben in vergaderingen al drie keer geconfronteerd met
agrarische ondernemers die zeggen dat zij wel interesse hebben voor de
percelen van Staatsbosbeheer, omdat zij namelijk voldoen aan de groene
verplichting van bijvoorbeeld 6% of 7% als zij die koppelen aan hun eigen
areaal. Ik weet niet of het zo gaat werken, maar er is op zichzelf dus ook in
de streek wel interesse voor die landschapselementen. Hoever die
interesse strekt weet ik niet, maar zij is er nu wel. We komen daar later op
terug. Ook bij het AO Natuur zal dit verder aan de orde komen.
Mevrouw Snijder vraagt of die ondergrens van € 1 000 acceptabeler
gemaakt kan worden door regelingen samen te laten vallen. Dat zou
kunnen. Ik zal de provincies vragen om die mogelijkheid goed te bezien.
Ook hier geldt weer dat de verantwoordelijkheid bij de provincie ligt. De
provincies bepalen ieder voor zich en zelfs ieder op hun eigen gebied
welke natuurregelingen er komen, hoeveel, hoe complex enzovoorts. De
uitvoeringslast moet worden betaald aan de Dienst Regelingen als zij
vinden dat de Dienst Regelingen het moet uitvoeren. Bij de cofinanciering
van Europese regelingen is het verplicht dat de Dienst Regelingen het
uitvoert. De bal ligt echter op het erf van de provincie.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De staatssecretaris schetst een goed dilemma,
namelijk de administratieve lasten in relatie tot maatwerk. Ik neem het
advies niet integraal over, terwijl de staatssecretaris dat wel doet. Ten
aanzien van de kleine subsidies vind ik het te kort door de bocht als je zegt
dat je de kleintjes er vanwege de administratieve last maar uitgooit ten
gunste van de grote. In mijn beleving moet je er alles aan doen om juist
eerst te kijken naar de bestaande regelingen. Misschien kun je een
specifieke regeling maken juist voor de kleintjes die rond deze norm
zitten. Daarnaast kun je bijvoorbeeld ook mijn voorstel bekijken om er een
consulent tussen te zetten om de provincies zelf heel veel sturing te geven
op de administratieve lasten waardoor de uitbetaling daarna bijna
vloeiend doorgaat. Alle problemen die er nu met de SNL-pakketten zijn,
kunnen volgens mij heel anders en efficiënter aangestuurd worden. Ik ga
niet op voorhand zeggen dat de kleintjes er uit kunnen worden gegooid. Ik
ben wel van het eerlijk delen.
Staatssecretaris Bleker: Dat is een stellingname, geen vraag. Het voorstel
van een ondergrens vind ik heel interessant. Over de hoogte van de
ondergrens kun je nader spreken. Mevrouw Snijder heeft er gelijk in dat
dit ook wordt bepaald door de vraag of het de ondergrens is voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

13

heleboel kleine regelingen of voor gebundelde regelingen. Dat maakt
nogal uit. Geef ons de gelegenheid om daar inbreng voor te leveren aan
de provincies. Onze eigen verantwoordelijkheid gaat vooral mee in het
nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
De voorzitter: Als VVD-woordvoerder wil ik een nadere duiding op dit
punt. De staatssecretaris zei namelijk in eerste instantie dat de natuurregelingen versoberen. Vervolgens zei hij dat het hem goed lijkt om te kijken
naar de ondergrens. En nu zegt hij dat wat straks binnen de ehs ligt,
allemaal aan de provincies is en dat zij maar moeten uitzoeken welke
pakketten ze willen nemen. Ik vind dat iets te gemakkelijk, want ik denk dat
de staatssecretaris daar op kan sturen. De staatssecretaris kan adviseren
dat dit simpeler moet dan we in het verleden hebben gedaan. Om de
provincies nu de vrijheid te geven om met maar dertig regelingen te
komen, lijkt mij niet handig, helemaal niet als we met elkaar vinden dat
we de administratieve lastendruk naar beneden moeten brengen. Ik vind
dat de staatssecretaris daar dus iets meer stelling in mag nemen en daar
iets meer op mag sturen. Daar hebben we allemaal baat bij, ook de
boeren.
Staatssecretaris Bleker: Ja, maar dat is decentralisatie.
De voorzitter: Ik spreek weer even als VVD-woordvoerder. De staatssecretaris decentraliseert, maar hij kan dat wel degelijk aangeven en ze die
boodschap meegeven.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Decentraliseren is over de schutting gooien.
Staatssecretaris Bleker: Nee, decentraliseren is niet iets over de schutting
gooien.
De voorzitter: Volgens mij geef je ze wel een boodschap mee.
Staatssecretaris Bleker: Ja, maar provincies zijn medeoverheden die
mans genoeg zijn, lezende dit advies, te handelen. Het is een keuze van de
provincies om dit te doen. Dat hoort bij decentralisatie en bij het
neerleggen van verantwoordelijkheden bij de provinciale democratie.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is een interessant standpunt. De praktijk
heeft namelijk uitgewezen dat decentraliseren zonder enige randvoorwaarden meestal tot grote chaos leidt. De kernvraag is altijd welke
randvoorwaarden je meegeeft. Een heel simpele randvoorwaarde is dat
het in ieder geval eenvoudiger moet worden. Als decentralisatie tot een
wildgroei van allerlei regelingen leidt, kun je wel zeggen dat het gedecentraliseerd is en daarmee versimpeld is, maar zo werkt het niet.
Staatssecretaris Bleker: Het is de crux van wel of niet decentraliseren. Ten
aanzien van beheersvergoedingen decentraliseren wij ook voor agrariërs
binnen de ecologische hoofdstructuur. Het is vervolgens aan de provincie
om het beleid te bepalen en hoe de regeling eruit ziet. De uitvoeringskosten worden daarom ook door de provincie bepaald en betaald. De
provincie krijgt daar in het Provinciefonds een bedrag voor. Die uitvoeringslasten gaan op een gegeven moment in financiële zin over. Dan is het
echt iets van de provinciale democratie. Er is wel iets anders aan de hand.
Wij hebben een akkoord waarin staat dat wij het willen vereenvoudigen
en dat we de administratieve lasten naar beneden willen hebben. Er zijn
nu regelingen waarbij als je € 1 uitbetaalt aan de boer, je € 0,60 aan
administratiekosten maakt. Dat willen we anders hebben, maar de
essentie is dat de provincie op dit punt verantwoordelijk wordt. Dat is
terecht. Misschien gaan zij het wel beter doen dan wij. Dat kan ook nog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

14

De heer Dijkgraaf (SGP): Ik bestrijd niet dat het naar de provincie gaat en
dat de provincie beslist hoe het in elkaar zit, maar bij elke decentralisatie
van het Rijk naar provincies en gemeenten stelt het Rijk randvoorwaarden.
Vaak zijn dat er te veel, maar tot mijn verbazing worden hier helemaal
geen randvoorwaarden gesteld.
Staatssecretaris Bleker: De randvoorwaarden staan in het decentralisatieakkoord, het voorstel inzake de wet over natuur en de nieuwe Wilg. Als
een provincie om specifieke redenen de regeling ingewikkelder maakt, is
dat haar verantwoordelijkheid. Daarin staan de randvoorwaarden. In het
decentralisatieakkoord is het een en ander bepaald over met name de
uitvoeringslast en de financiële arrangementen daaromheen. Als een
provincie, ondanks het feit dat zij om specifieke redenen die bij die
provincie spelen budget X krijgt voor de uitvoering van een regeling, die
regeling ingewikkelder maakt, de uitvoeringslast X plus 50% maakt en
daar het geld voor op tafel legt, dan is dat de verantwoordelijkheid van de
provincie.
De heer Dijkgraaf (SGP): Als dit tot uitvoeringslast leidt bij de provincie
en de provincie daarmee degene is die de rekening betaalt, vindt het
kabinet dat prima, omdat de provincie daarover beslist. Dat mag echter
toch niet leiden tot een uitvoeringslast voor betrokken boeren en
ondernemers? Het kabinet staat er toch voor dat de administratieve lasten
voor die mensen en die bedrijven drastisch naar beneden gaan, inclusief
datgene wat gedecentraliseerd is naar de provincies?
Staatssecretaris Bleker: Daarom staat in het decentralisatieakkoord dat
agrarisch natuurbeheer buiten de ehs – daar zijn altijd nog vele malen
meer ondernemers en is meer gebied dan binnen de ehs – in beginsel een
zaak van het Rijk is. Dat willen we namelijk uniform en eenvoudig
geregeld hebben voor heel Nederland. Dat is daarvoor de reden.
De voorzitter: Ik denk, als VVD-woordvoerder, dat wij dit punt even goed
uit moeten spitten. Ik lees in het rapport dat er 75 pakketten zijn. Dat moet
eenvoudiger kunnen. Ik sluit me aan bij wat de heer Dijkgraaf zegt. Die
boodschap moeten we dan meegeven. Het decentralisatieakkoord ligt er
al even. Dit rapport is nu anderhalve week oud. Ik kan niet inschatten wat
de staatssecretaris allemaal exact in het decentralisatieakkoord heeft
geschreven, maar ik denk niet dat het zo expliciet is. Verder zeggen beide
heren dat we moeten bekijken of Europese cofinanciering steeds nodig is.
Daar ligt namelijk een heel grote administratieve controlelast op. Is de
staatssecretaris van plan om dat nog eens te bekijken met de provincies?
Als de staatssecretaris dat kan vereenvoudigen, kan hij daar een enorme
slag maken, ook naar onszelf.
Staatssecretaris Bleker: Dat laatste klopt wel. Ik heb gesproken met de
heren Blauw en Korff. Zij zeggen dat het veel beter was geweest om de
verantwoordelijkheid voor de vormgeving van de natuurregelgeving en
voor het SNL niet bij de provincies te leggen. De heer Blauw knikt zijn
wijze hoofd dat hij dat inderdaad heeft gezegd. Ik heb daarop gezegd dat
dit haaks staat op het regeerakkoord, waarin staat dat we de verantwoordelijkheid voor de natuur decentraal bij de provincies leggen. Daar kunnen
wij niet onderuit, de regering niet en ook de partijen die de regering
steunen niet.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ter voorkoming van een motie zeg ik het
volgende. Volgens mij hebben we hier achter de tafel dik 100 zetels die
zeggen dat het op basis van het regeerakkoord en gelet op de toekomst
van Nederland en die van die ondernemingen aan de eind van de rit
simpeler moet. Wij kunnen altijd eisen stellen aan decentralisatie. Onze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

15

eis is volgens mij heel simpel geformuleerd: de provincies moeten over
de inhoud gaan en over hoe ze dat invullen, maar aan het eind van de rit
moet het simpeler worden in plaats van ingewikkelder. Als de staatssecretaris zegt dat hij behoefte heeft aan een motie, dan kunnen wij dat
gemakkelijk regelen, maar ik denk dat dit niet nodig is. Volgens mij is het
namelijk volstrekt in lijn met het regeerakkoord.
De voorzitter: De boodschap is duidelijk.
Staatssecretaris Bleker: Wij hebben morgen het overleg over het
onderhandelaarsakkoord Natuur. Daar komt dit punt ook aan de orde.
Nogmaals, ik vind het niet verstandig als de Kamer op de stoel van de
provincies gaat zitten, ook op dit punt niet.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Mag ik een toelichtende vraag stellen?
De voorzitter: Ik denk dat het goed is dat wij naar het volgende blokje
gaan. Wellicht is het toch nodig dat er een motie komt. Blijft de toezegging
van de staatssecretaris om te kijken naar de cofinanciering over de
Europese regels wel staan?
Staatssecretaris Bleker: Ja.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik heb een toelichtende vraag. De positie van
collectieven in de eerste pijler, enzovoorts, hangt een-op-een samen met
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, zo begrijp ik de staatssecretaris.
Hoe kan de staatssecretaris dan zeggen het uiteindelijk allemaal aan de
provincie over te laten, ook de kosten van de baten- en lastendienst? Hier
is alles toch zo met elkaar verweven dat één simpele administratieve
regeling wordt bedacht en de uitvoering aan de provincies is? Decentraliseren kan toch op alle niveaus? De staatssecretaris is stellig, maar volgens
mij is er veel maatwerk nodig.
Staatssecretaris Bleker: Volgens mij is dat een misverstand. In het
akkoord dat met de provincies is gesloten, staat dat regelingen voor
natuurbeheer, ook agrarisch natuurbeheer, binnen de straks opnieuw
begrensde ecologische hoofdstructuur een zaak voor de provincies zijn. Er
is ook heel veel agrarisch natuurbeheer buiten de ehs. Ik noem akkervogelbeheer en weidevogelbeheer. Dat vindt allemaal plaats buiten de ehs
en gaat niet naar de provincies. Dat blijft bij het Rijk. Ik wil daar
eenvoudige, transparante, goed uitvoerbare regelingen, zo veel mogelijk
bij hetzelfde loket, net als voor de eerste pijler. Dat is het verhaal.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De staatssecretaris gaat volledig voorbij aan
mijn vraag. Het gaat over de samenhang met het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid, en alles wat daarbij speelt, en de noodzaak om
gezamenlijk te regelen en te sturen. Het excuus dat er niets hoeft te
gebeuren omdat er gedecentraliseerd wordt, is niet aan de orde. Ik krijg
daar geen reactie op. Dat vraagt om een VAO.
Staatssecretaris Bleker: Ik kan nu ingaan op het GLB, maar er is een heel
heldere taakverdeling afgesproken. De verantwoordelijkheid, ook voor de
regelingen en de betalingen voor natuurprestaties buiten de ehs, ligt in
principe bij de rijksoverheid.
Dan de vraag voor welke doelen en in welke gebieden er extra betaald
wordt voor groene prestaties. Natuurlijk gaan wij dat met de provincies
bespreken. Ook nu wijzen provincies gebieden aan die meer of minder
geschikt zijn voor weidevogelbeheer, akkervogelbeheer enzovoorts. Dat
kunnen wij met de provincies bespreken. Zoals het primaat binnen de ehs
heel nadrukkelijk bij de provincies ligt, zo ligt het primaat voor betalingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

16

voor groene prestaties buiten de ehs aan agrarische ondernemers bij het
Rijk. Dat is op basis van het systeem van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid. Dat is gebeurd om het simpel te maken. Voor mij was
dat een heel belangrijk punt in het overleg met de provincies. Anders
krijgen wij de situatie dat buiten de ehs langs twee lijnen voor groene
prestaties betaald wordt, vanuit de provincies en vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Ik heb gezegd dat niet te willen. Zowel voor
de ondernemer als voor het uitvoeringsorgaan is het het simpelst als voor
groene prestaties buiten de ehs wordt betaald langs één lijn. Volgens mij
is dit zo helder als glas. Het komt volledig tegemoet aan wat de heer
Dijkgraaf wil.
Dan kom ik bij gps en veldmetingen, waarnaar is gevraagd door de
woordvoerder van de SGP. De gegevens van gps worden op luchtfoto’s
gelegd en worden dus wel degelijk gebruikt. Uiteindelijk gelden de
grenzen van de luchtfoto’s. Deze systematiek wordt door nagenoeg alle
lidstaten gehanteerd.
Mevrouw Jacobi stelt vast dat bevoorschotting nu wel mogelijk is. Hoe
ging het dan vroeger? In speciale omstandigheden, en na toestemming
van de Europese Commissie, kan er bevoorschotting toegestaan worden.
Dat is nu twee keer gebeurd. Dit jaar gebeurt het opnieuw. Het is ook
gehonoreerd. Daar zijn wij blij om. Mevrouw Verburg had gelijk en wij
ook. Het kan in uitzonderlijke omstandigheden.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik weet niet bij welk blokje de staatssecretaris
inmiddels is aangekomen. Ik heb een vraag over de AID-inmetingen. De
staatssecretaris zegt dat die wel gebruikt worden, maar dat uiteindelijk de
luchtfoto bepaalt. Er zijn echter situaties aan te wijzen waarbij de inmeting
een correctere weergave van de zaak geeft dan de luchtfoto. Het kan toch
niet zo zijn dat vervolgens de luchtfoto bepaalt? Mevrouw Verburg heeft
volgens mij helemaal geen gelijk. Die zei gewoon dat bevoorschotting niet
mocht van Europa. De staatssecretaris zegt dat het in uitzonderlijke
gevallen mogelijk is, maar nu wordt er een algemene regel van gemaakt.
Ik vind hier allemaal tegenstrijdigheden aan de orde. Ik wil graag de feiten
op tafel.
Staatssecretaris Bleker: Er zijn geen tegenstrijdigheden. De uitzondering
van bevoorschotting moet aangevraagd worden. In het verleden kon dat
ook. In een enkel jaar is het ook eerder gebeurd en nu gebeurt het
opnieuw. In 2008, 2009, ten tijde van de economische crisis, is het ook
gebeurd. Dat was onder het bewind van mevrouw Verburg.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dit is een dode mus. De staatssecretaris zegt dat
Nederland in uitzonderlijke situaties opnieuw aan Europa moet vragen of
het mag. Wij willen toch naar een regeling toe dat het altijd is toegestaan?
Dat is de inzet. Dat is toch een dode mus, als de staatssecretaris nu zegt
dat mevrouw Verburg gelijk had?
Staatssecretaris Bleker: Nee, voor dit jaar vliegt de mus. Wij proberen de
mus echter voor altijd in de lucht te houden. Dat is de inzet.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dan moeten wij toch af van die bijzondere
situatie?
Staatssecretaris Bleker: Wat mij betreft wel. Onze inzet bij de Eurocommissaris is om in beginsel bevoorschotting mogelijk te maken.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De staatssecretaris zit er heel relaxed bij en doet
alsof het gewoon geregeld gaat worden!

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

17

Staatssecretaris Bleker: Ik zeg helemaal niet dat het zomaar geregeld
wordt. Er zijn strenge voorschriften van de Europese Commissie ingeval
van bevoorschotting. Wij hebben het nu geregeld. Wij proberen het
structureel geregeld te krijgen. Ik heb daar geen garantie voor.
De voorzitter: Volgens mij, weer even als VVD-woordvoerder, heeft de
Tweede Kamer een aantal keren om bevoorschotting gevraagd omdat er
bijzondere situaties waren. In het afgelopen jaar was dat het geval
vanwege het droge voorjaar, met alle risico’s van dien. De staatssecretaris
gaat nu proberen om alles in één keer uit te betalen en niet meer over te
hoeven gaan tot bevoorschotting. Dat is de kern.
Staatssecretaris Bleker: Nee, wij willen naar een systeem toe waarin de
Europese Commissie landen toestaat om, zonder dat er van uitzonderlijke
omstandigheden sprake is, met het systeem van bevoorschotting te
werken. Daar willen wij graag naartoe. Dat is het algemene deel. De
Kamer heeft een brief gekregen over de prognose van bevoorschotting.
Daarin staat dat ten minste 53% van de landbouwers voor 1 december een
voorschot ontvangt ter hoogte van 5% van het bedrag. Dezelfde groep
ontvangt het tweede deel omstreeks 11 december. Iets meer dan 50% van
de landbouwers kan dus in aanmerking komen. Dat is de huidige situatie.
De heer Dijkgraaf (SGP): Nog even een vraag over gps. Volgens mij klopt
wat de staatssecretaris zegt. De gegevens van de gps worden op de foto
gelegd. Vervolgens negeert men de gegevens van de gps en beslist de
foto. De staatssecretaris zei het iets anders, maar volgens mij is dit de
praktijk. Vindt de staatssecretaris dat als de gps iets uitwijst, dit dan ook
meegenomen moet worden? Of moeten de gps-gegevens genegeerd
worden?
Staatssecretaris Bleker: Nee. Bij evidente verschillen vindt er als het ware
een soort fysieke inspectie plaats om te bekijken over welk areaal het
werkelijk gaat.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat kan ik mij voorstellen. Bij fysieke inspectie
denk ik aan inspectie ter plekke. Staat die boom, dat huis of die dijk er
wel?
Staatssecretaris Bleker: Bij evidente verschillen wordt naar kadastrale
gegevens gekeken of vindt een fysieke inspectie plaats om te bekijken wat
de werkelijkheid is.
Er is gevraagd of er intermediairs kunnen worden ingezet bij moeilijke
metingen. Er zijn ook dingen die wij niet moeten willen regelen. Dat is de
vraag of er intermediaris ingezet moeten worden. Dat moeten de partijen
zelf regelen. Ik wil geen regeling of een verplichting. Er is geen verbod op
het inzetten van intermediairs. Het is echter niet iets wat de overheid
behoort te doen.
Meerdere woordvoerders hebben gesproken over de duizend euro. Alle
smaken zijn daarbij de revue gepasseerd. Mevrouw Snijder vond € 1 000
misschien wel acceptabel. De heer Koopmans vindt € 500 het maximum.
Mevrouw Jacobi vindt € 1 000 als ondergrens sowieso niet oké. Wij
komen hierop terug in de brief van april.
Het boetebeleid is on-Nederlands. Dat klopt, want het is Europees! Ik weet
trouwens niet wat een typisch Nederland boetebeleid is.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Wij kennen geen inkomensafhankelijk
boetesysteem. Dat moet de staatssecretaris toch weten?
Staatssecretaris Bleker: Overigens heb ik de indruk dat ook van het
Nederlandse boetebeleid wordt gezegd dat het niet op alle terreinen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

18

helemaal oké is. Maar goed, dat laten wij voor wat het is. Het boetebeleid
is vastgelegd in de Europese verordeningen. Voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid moeten die opnieuw opgesteld worden. Wij
doen nu wat volgens deze verordeningen geboden is. Dat is ook noodzakelijk. Doen wij dat niet, dan worden Nederland als lidstaat en de
belanghebbenden daarvan de dupe. In de onderhandelingen over het
nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid willen wij kritisch kijken naar
bestaande boeteregels. Hoe staat het met de proportionaliteit? Is het
uitvoerbaar? Is de overtreding redelijk in verhouding tot de boete? Wij
hebben geen ruimte om af te wijken van de Europese regels. Wij zijn
natuurlijk niet doof voor bezwaren. Ik heb mij ook vanochtend nog laten
informeren over een enkel bezwaar over de hoogte en de duur van de
boete. Door de gevolgde bezwaarprocedure heeft een substantiële
verlaging van de boete plaatsgevonden. Het is niet zo dat als er redelijke
bezwaren worden ingediend wij doof en blind zijn voor die bezwaren. Het
moet uiteindelijk wel binnen de Europese regels passen.
Een belangrijk punt is de opzet. Enkele leden, zoals de heer Dijkgraaf, zijn
daarop ingegaan. Dat gaat over opzettelijke tekortkomingen terwijl er
geen proces-verbaal is opgemaakt. Bij afwijkingen die direct te maken
hebben met het registreren van percelen komt de nVWA er niet aan te
pas. Die waarnemingen kunnen wij doen op basis van onze gegevens
enzovoorts. Als opzettelijk te grote percelen zijn opgegeven, volgen er
sancties. Dan moet die opzet wel aangetoond kunnen worden. Het moet
dan niet gaan om misverstanden of om wat dan ook. Uiteindelijk is dat
een bestuursrechtelijke sanctie. Daarvoor geldt de normale bezwaar- en
beroepsprocedure. Het is dus niet zo dat als de Dienst zegt dat er sprake is
van opzet daarmee die opzet ook is bewezen. Er is een vervolgstap
mogelijk in de rechtelijke procedure. Dat is ook terecht. Ik heb net een
voorbeeld genoemd van een situatie waarbij dit punt is gecorrigeerd.
Overigens vind ik het wel lastig dat er een hele hoop concrete gevallen
worden genoemd. Het verbaast mij ook een beetje dat deze opmerking
van de heer Dijkgraaf komt. Het gaat niet om gevallen met naam en
toenaam, maar ik zeg er toch het volgende van. Wij kijken naar deze
specifieke gevallen. Daarvan kan de heer Dijkgraaf op aan. Het is geen
zaak om die hier uit te spitten. Dat past niet in de algemene opvatting van
de SGP om niet te spreken over individuele gevallen, zelfs bij boetes.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is ook niet wat ik verzoek. Daarover wil ik
helder zijn. Ik zou dat ook volstrekt onterecht vinden, want niet in lijn met
onze inbreng. Ik gebruik de voorbeelden alleen om een algemeen punt
aan te duiden van de verhouding tussen overtreding en sanctie die zoek
is. Dan zijn er soms concrete voorbeelden nodig om dat te illustreren.
Staatssecretaris Bleker: Dat is waar. Er wordt serieus gekeken naar
bezwaren tegen de nu opgelegde boetes en of die naar recht en reden zijn
opgelegd. Opzet moet er echt wel zijn. Die kan de Dienst niet zomaar even
veronderstellen. Wij vinden, als het gaat om de nieuwe regelgeving voor
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, dat kritisch naar onderbouwing
van de boetes moet worden gekeken.
De heer Dijkgraaf (SGP): Het gaat hierbij ook wat breder over de
verhouding tussen sancties en boetes. De staatssecretaris zegt dat het
een-op-een volgt uit Europese regelgeving. Wij gaan daarnaar kijken, zegt
hij. Dank daarvoor. Dat is een goede zaak. Wij hebben nog wel onze
twijfels of het altijd een-op-een uit Europese regels volgt. Zou de
staatssecretaris ons daarover nog eens kunnen informeren, kijkend naar
het beleid van de Dienst en de Europese regels? Is het echt in alle gevallen
zo? Als dat zo is, moeten wij daarvoor buigen. Dan moeten wij de strijd in
Brussel aangaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

19

Staatssecretaris Bleker: Laten wij afspreken dit punt mee te nemen in de
brief van april. Volgens mij heb ik de Kamer al eens een brief gestuurd
over de boetesystematiek. Een nieuwe brief lijkt mij echter de goede weg.
De heer Graus (PVV): Ik wil mijn collega Dijkgraaf steunen. Ik heb een
keer een persoonlijk gesprek gehad met een Eurocommissaris waarin
werd gezegd dat Nederland alles veel te strikt uitvoert. Dat is mij echt
door een Eurocommissaris verteld. Ik heb er zelf sterke twijfels over, moet
ik eerlijk zeggen.
Staatssecretaris Bleker: Ik heb een beetje dubbele gevoelens over die
gesprekken met Eurocommissarissen. Er zijn Kamerleden die gesprekken
hebben gehad met Eurocommissarissen die zeggen dat als ik vandaag
niet zus en zo doe met de Westerschelde ik overmorgen een boete te
pakken heb. Er zijn Kamerleden die gesprekken voeren met Eurocommissarissen die weer met een geheel ander verhaal komen. Wij moeten zelf
op basis van de documenten beoordelen wat hoort en wat moet. Dat is
mijn lijn.
De voorzitter: Een vraag van mij als woordvoerder van de VVD. De heer
Dijkgraaf gaf een aantal voorbeelden met een geweldige impact. Ik heb
ook een voorbeeld genoemd. De beide heren doen een aantal aanbevelingen. Die zeggen dat voordat een sanctie opgelegd wordt eerst de zaak
goed bekeken moet worden, of sprake is van opzet of dat sprake is van
gemengd belang. Men moet ook beter communiceren. Niet dus een
briefje met een proces-verbaal sturen en de indruk wekken dat er geen
boete volgt als men direct betaalt. Dat soort situaties kennen wij nu.
Mensen schrikken dan een half jaar na dato geweldig en kunnen geen
verweer meer leveren omdat zij de situatie niet meer goed voor ogen
hebben. Het enige waarmee ik blijf zitten is dat het in het afgelopen half
jaar wel zo is gegaan. Wij zitten nu wel met zo veel bezwaren, voor een
heel groot deel over het uitrijden van mest. Ik roep de staatssecretaris op
om in het licht daarvan nog eens goed naar alle bezwaren te kijken. Zijn
die wel allemaal goed tegen het licht gehouden? Zijn er straks geen
mensen die onder druk van het scherp laveren van het sanctiebeleid hun
bedrijf half te gronde zien gaan? Naar mijn beleving is dat in een aantal
gevallen gewoon zo. Ik vraag de staatssecretaris om te bekijken of hij het
wel allemaal goed heeft gedaan door de mensen op te leggen wat zij
opgelegd hebben gekregen.
Staatssecretaris Bleker: Die bezwaarschriftenprocedures worden gewoon
zorgvuldig doorlopen. Daarover vindt trouwens ook contact plaats met
degenen waarvan het vermoeden van opzet en dat soort dingen meer
bestaat. Het is dus niet zo dat de boetes lichtvaardig worden verstuurd.
Die suggestie moeten wij niet wekken. Mensen die het opzettelijk niet
goed hebben gedaan, moeten een boete krijgen. Daarvoor moeten wij niet
weglopen.
De voorzitter: Daarover zijn wij het eens.
De heer Dijkgraaf (SGP): Wij krijgen de indruk dat het juridisch wel klopt,
wat belangrijk is, maar dat het leidt tot een soort juridisering. Ik steun dit
punt van de VVD dus wel. Kan de staatssecretaris hier in overleg met LTO
en de verschillende betrokken clubs niet naar kijken? Als je inhoudelijk
naar de claims kijkt, zegt mijn gezond verstand dat geen sprake meer is
van een goede verhouding.
Staatssecretaris Bleker: Dat kan de heer Dijkgraaf zo vinden, maar je kunt
niet onderhandelen over boetes. De overheid moet zich goed laten
informeren of zich een situatie voordoet die aanleiding geeft tot een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

20

boete. Daarna is geen sprake van een onderhandelingsproces. Dat kan
ook niet als iemand 13 km te snel heeft gereden. Normaal gesproken is
dat een boete van een X bedrag. Dan kun je niet zeggen: kunnen wij daar
niet wat anders van maken? Over boetes valt niet te onderhandelen. De
situatie moet beoordeeld worden. Daarover moet contact opgenomen
worden met degenen die de overtreding heeft begaan. Dat is het. Deze
discussie bevalt mij gedeeltelijk niet, moet ik eerlijk zeggen.
De voorzitter: Als VVD-woordvoerder zeg ik het volgende. Kamerleden
moeten wat met dit dilemma. Wij zien in een aantal gevallen dat de boete
buitenproportioneel is. Dat hebben beide heren ook vastgesteld. De
minister noemt een mooi voorbeeld. Iedereen die 13 km te hard rijdt,
krijgt dezelfde boete. In deze gevallen is dat niet zo. Het hangt heel erg af
van hoeveel hectare iemand in bezit heeft. Dat werkt in een aantal
gevallen buitenproportioneel uit, terwijl men geen verweer kan leveren. Ik
vraag de staatssecretaris naar de wijze waarop het is gegaan. Wij hebben
allemaal heel nadrukkelijk het beeld dat er soms wel, soms niet een
proces-verbaal wordt opgemaakt en dat vervolgens zomaar een boete op
de deurmat valt. Wij vragen ons af of de staatssecretaris daarover
opnieuw zijn licht kan laten schijnen.
Staatssecretaris Bleker: Ik vind dat wij niet de goede weg opgaan als wij
suggereren dat er zomaar een boete op de deurmat valt. Zo gaat dat niet.
Het gebeurt ook niet zonder grond. Als onvoldoende gemotiveerd,
onvoldoende gegrond en in strijd met de Europese voorschriften boetes
worden opgelegd in Nederland, zouden wij snel door de rechter teruggefloten worden. Ik vind dat wij, als de overheid zware boetes oplegt bij
zware overtredingen, heel goed moeten informeren over wat er aan de
hand is. Het gaat hier om het bedrijfsmatige proces. Wij moeten niet
lichtvaardig te werk gaan. Als de situatie is vastgesteld, en de boetebepalingen van de Europese regels worden bekeken, moet daaraan gevolg
gegeven worden. Dat is ook fair naar al degenen die zich wel aan de
regels hebben gehouden. Dat is overigens gelukkig nog steeds de
overgrote meerderheid. Wij kunnen niet gaan wheelen en dealen over de
hoogte van de boetes. Ik wil die suggestie niet horen. Het is misschien
niet gezegd. Er is mij gevraagd er nog eens naar te kijken en er nog eens
over te praten. Het beeld van zomaar een boete op de deurmat doet deze
overheidsdienst geen recht.
De heer Dijkgraaf (SGP): De staatssecretaris is degene die dit beeld
creëert, niet wij. Wij vragen niet naar individuele gevallen. Wij zeggen
helemaal niet dat er gedeald en gewheeld moet worden over boetes, want
dan zou Nederland geen rechtsstaat meer zijn. Dat is niet wat wij vragen.
Staatssecretaris Bleker: Er wordt gezegd dat er zomaar een boete op de
deurmat valt.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat heeft de Kamer niet op die manier gezegd.
De voorzitter: Ik heb het heel bewust zo gezegd. Ik ken een aantal
gevallen. De boeren weten ons als Kamerleden goed te vinden. Wij zijn
blijkbaar goede volksvertegenwoordigers. Wij hebben allemaal een groot
aantal voorbeelden. Ik noem het zwartboek van de heer Koopmans. Ook
nu is er een groot aantal voorbeelden. Er zijn gewoon voorbeelden van
boeren die schrikken, of er nu een zaak is opgelegd of niet, omdat zij na
betaling niet van de zaak af zijn. Er moet beter gecommuniceerd worden.
Er moet overlegd worden. Dat staat ook in de aanbevelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

21

Staatssecretaris Bleker: In de brief van april krijgt de Kamer een
rapportage over hoe het proces verloopt en hoe ver wij in Europa zijn met
het aanpassen van de boetebepalingen enzovoort.
De heer Dijkgraaf (SGP): Als zo’n groot deel van de Kamer zegt dat er
ongelofelijk veel vragen leven over interpretatie van regels, hoe
verhouden de nationale regels zich dan ten opzichte van de Europese
regels, terwijl er een stapel aan bezwaren ligt over zaken die mensen
treffen? Als de staatssecretaris keihard kan zeggen dat de juiste procedures gevolgd zijn en dat dit rechtstreeks uit Europese regels volgt, en dat
die veranderd moeten worden om er structureel wat aan te doen, dan
heeft hij een punt. Onze vraag is om met de betrokken organisaties nog
eens goed naar die stapel te kijken of de analyse correct is. Of zijn er wel
degelijk dingen gebeurd waarvan wij moeten constateren dat die meer te
maken hebben met interpretatie van regels? Misschien is het zo niet
bedoeld. Het gaat niet om zwartepieten richting de Dienst. Het is allemaal
ingewikkeld. Dat weten wij. Het gaat wel ergens over.
De heer Graus (PVV): De PVV is als geen ander voor hard straffen en
boeten als het nodig is. Nu gaat het om onwelwillenden. Bij welwillende
mensen heeft het ermee te maken dat het vaak buitenproportionele
boetes zijn. De voorzitter heeft zelf de gleuvenboete aangehaald. Dat is
een boete als een gleufje of een richel niet diep genoeg is. Als het om een
centimeter gaat, is dat natuurlijk te gek voor woorden. Daarop doelen wij.
Het heeft er niet mee te maken dat onwelwillenden geen boetes mogen
krijgen. Het gaat erom dat het buitenproportioneel is voor de welwillenden. Dat punt willen wij maken.
Staatssecretaris Bleker: In april krijgt de Kamer een overzicht van hoe het
met de boetes loopt. Misschien ook een overzicht van de boetes die na
bezwaar- en beroepprocedures teruggenomen zijn. Al die informatie krijgt
de Kamer, inclusief de stand van zaken in de Europese discussie. Wat mij
betreft moet er op een verstandige manier naar toepassing van boetebepalingen worden gekeken. Ik ben ervan overtuigd dat in een beperkt
aantal situaties forse boetes uitgedeeld moeten blijven. Daar is niet aan te
ontkomen.
Ik heb nog een paar bijzondere punten, zoals de bijzondere procedure
voor ingewikkelde zaken. Ik neem het voorstel van de commissie, het duo,
over. De VVD-woordvoerder heeft een aantal punten genoemd die in dat
advies staan. Daarmee gaan wij aan de slag. Ik noem bijvoorbeeld één
relatiebeheerder voor meerdere subsidieaanvragen. Dat gaan wij doen
waar dat maar kan.
De heer Graus vraagt om toegang tot in beslag genomen dieren. Het gaat
om dieren die op het gezag van het Openbaar Ministerie in beslag zijn
genomen en op een plek zijn ondergebracht. Het zijn meestal locaties van
organisaties die voor de nVWA werken. Die zijn door de nVWA gecontracteerd om in beslag genomen dieren tijdelijk onder te brengen. Daarop
krijgt de Kamer een formele reactie. De heer Graus wil toegang hebben en
zien hoe de dieren verzorgd worden.
De heer Graus (PVV): Ik vertegenwoordig burgers en dieren. Ik ben een
Kamerlid. Als iemand in de gevangenis wordt gegooid, in Nederland is
dat een vijfsterrenhotel, mag een Kamerlid daar naartoe. Die mag wel op
bezoek bij een of andere hufter uit de maatschappij, maar mag niet een
dier bezoeken dat buiten de eigen wil om gevangen wordt gezet. Laten wij
eerlijk zijn. Het schortte nogal aan de opvang door Dienst Regelingen. De
beelden van de geheime camera’s zijn op tv uitgezonden. Het is schandalig wat daar is gebeurd. Ik wil daar als dierenvertegenwoordiger, als
volksvertegenwoordiger, een en ander kunnen controleren. Sinds ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

22

Kamerlid ben, word ik geweigerd. Vroeger kwam ik er wel binnen en nu
word ik opeens geweigerd. Dat kan natuurlijk niet.
Staatssecretaris Bleker: Twee punten. In de eerste plaats heeft de heer
Graus gelijk als hij stelt dat de kans groot is dat er door de komst van de
dierenpolitie meer dieren in de door het ministerie bekostigde opvangcentra worden opgenomen. Laat ik eerst in algemene zin de Kamer
informeren welke eisen er worden gesteld aan die centra. Het zijn
particulieren die een meerjarig contract met ons hebben. Ik zal de Kamer
informeren over aan welke eisen de centra moeten voldoen. Ik zal de
Kamer informeren over de wijze waarop de nVWA toezicht houdt op het
goed functioneren, het goed verzorgen van de dieren ter plekke en over
de goede huisvesting. Ik zal de Kamer informeren over de manier waarop
de nVWA dit inspecteert. Dat zal ik in ieder geval doen.
In de tweede plaats moet ik even overleggen met de collega van
Veiligheid en Justitie om te zien hoe het formeel zit met in beslag
genomen dieren en de toegang van derden om die dieren te inspecteren.
Daarop krijgt de Kamer een afzonderlijke reactie. Dat gaat snel gebeuren.
De heer Graus (PVV): Voorzitter. Een punt van orde. Ik ben geen derde. Ik
ben een volksvertegenwoordiger, een lid van de Staten-Generaal. Ik moet
het recht kunnen hebben om die dieren zelf te kunnen aanschouwen. Dat
stond op mijn oude pasje. Dat recht heb ik als Kamerlid.
Staatssecretaris Bleker: De Kamer krijgt hierover bericht.
Dan het punt van de Kerstman. De bemiddeling van de
mzi-experimenteerders en -vergunninghouders heeft niet tot overeenstemming geleid. De heer Van Gerven heeft daarnaar gevraagd. Er loopt
nog een aantal bezwaar- en beroepsprocedures. Ik heb de Kamer daarover
voor de zomer geïnformeerd. Daarover is verder geen nieuws te melden.
De heer Koopmans en enkele anderen vragen naar 2013. Is het haalbaar
om de dienst op 1 januari 2013 operationeel te hebben op de manier zoals
in het rapport is vermeld? Dat zie ik als een inspanningsverplichting. Dan
de mogelijkheid om voor kerst 2012 iedereen uit te betalen inzake de
toeslagrechten. Ook dat zie ik als een inspanningsverplichting. Daaraan
gaan wij volop werken.
De voorzitter: Iedereen krijgt de gelegenheid een eindconclusie uit te
spreken.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik ben niet tevreden over een aantal
onderdelen. Ik wil graag een VAO aanvragen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Ik ben het eens over het VAO. Rest
mij een detailvraag, die over de beschikking waar nu alleen de totale
oppervlakte op vermeld wordt. Mijn verzoek is om, net als vroeger, de
aangevraagde en geconstateerde oppervlakte te vermelden.
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Die vraag heb ik inderdaad niet
beantwoord. Ik wil daar nog naar laten kijken.
De heer Graus (PVV): Voorzitter. Ik ben het zeker eens met een VAO wat
betreft de administratieve lastenverlichting. Wij waren immers degenen
die zeiden: een regel erbij, twee regels eraf. Het volgende punt is de
toegang tot in beslag genomen dieren. Ik hoop dat ik hierover iets hoor
voor het VAO. Anders dien ik er een motie over in. Die gaat het gewoon
grandioos halen. Iedereen is het met mij eens. Als een Kamerlid toegang
krijgt tot een gevangene, moet die toch ook toegang krijgen tot een
onschuldig dier? Wat krijgen wij nou? Dat is te gek voor woorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

23

De voorzitter: Bij afwezigheid van een plaatsvervangend voorzitter zeg ik
het volgende namens de VVD. Ik ben redelijk content. De staatssecretaris
is van plan om alle genoemde zaken uit te voeren. Wat betreft de
landbouwtelling versimpelen is er volgens de staatssecretaris 35%
reductie mogelijk. Daar mag een tandje bij, ook gezien de aanbevelingen
van de heren Blauw en Korff. Ik ben blij dat de staatssecretaris zegt dat die
met het proces meegaan. De Kamer hoort in april wat er werkelijk is
gepresteerd en in november komt het volgende punt.
Nog een opmerking over de bezwaren. De staatssecretaris schrijft in de
brief van 8 november dat de bezwaren in 2012 afgehandeld worden. Ik
denk dat het hier gaat om een verplichting. Deze ondernemers wachten
tot dat moment met de afrekeningen van hun BTR. Ik blijf erbij dat
volgend jaar geprobeerd moet worden om zo snel mogelijk de zaak totaal
uit te betalen. Dat geeft administratieve lastenverlichting omdat bevoorschotten een extra stap is.
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik heb over de bezwaarschriften met
financiële consequenties gezegd dat die voor 1 januari 2012 worden
afgehandeld. Er komt heel snel een brief over de opvanglocaties. In april
komt de eerste en een-na-laatste voortgangsrapportage. Over de boetes
komt in die rapportage een schets van functioneren en werking.
De voorzitter: De volgende toezeggingen zijn gedaan.
De staatssecretaris zal de Kamer in april en november 2012 informeren
over de uitvoering van de adviezen uit het rapport «DR tot uw dienst» van
Blauw en Korff en de uitwerking daarvan op de eindgebruikers. De
staatssecretaris zal in de brief die in april 2012 naar de Kamer wordt
gezonden terugkomen op de ondergrens voor de natuurregelingen in de
uitvoering van de Europese boetesystematiek, met een uitgebreid
overzicht en een stand van zaken op dat gebied. De staatssecretaris zal
schriftelijk terugkomen op de toegangverlening tot in beslag genomen
dieren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 246, nr. 29

24