Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2465
Vragen van de leden Kerstens, Van den Hul, Nijboer en Kuiken (allen
PvdA) aan de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media en voor Milieu en Wonen, de Staatssecretaris
van Financiën en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
over de gevolgen van het coronavirus (ingezonden 19 maart 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van
Infrastructuur en Waterstaat en Staatssecretarissen van Financiën en van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media (ontvangen 15 april 2020).
Vraag 1
Welke vervangende zorg wordt aangeboden als alternatief voor mensen wier
dagbesteding is opgeschort?
Antwoord 1
Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd op 31 maart 2020
(Kamerstuk 25 295, nr. 200). Ik heb daarnaast een richtlijn opgesteld voor
dagbesteding waarin is opgenomen wat kan en mag binnen de adviezen van
het RIVM. Deze richtlijn staat 16 april op rijksoverheid.nl.
Vraag 2
Welke maatregelen worden genomen om mantelzorgers te ontzien die door
deze pandemie meer zorg moeten verlenen?
Antwoord 2
We volgen de ontwikkelingen van de groep kwetsbare personen en hun
mantelzorgers nauwgezet en ik spreek mijn grote waardering uit voor al die
4,5 miljoen mantelzorgers die hun naasten verzorgen onder deze moeilijke
omstandigheden. Onze gezamenlijke inzet is erop gericht om ook voor
mantelzorgers heldere communicatie over de publieke gezondheidsrichtlijnen
te geven en de gevolgen hiervan voor mantelzorgers in beeld brengen. De
maatregelen van het kabinet die gelden tot 28 april 2020, hebben verdergaande impact op het zorgen voor een naaste. Zo moet het hele gezin
(huishouden) thuisblijven als er een zieke in huis is (behalve als men in een
cruciaal beroep werkzaam is) en wordt dagbesteding verder afgeschaald. We
willen stimuleren dat mantelzorgers zich vooral op de zorgtaken kunnen
richten. Daarom heeft MantelzorgNL de openingstijden van de mantelzorglijn

ah-tk-20192020-2465
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

verruimd en een uitgebreide lijst van Q&A’s opgesteld om mantelzorgers van
de juiste informatie te voorzien. Verder is, in overleg met partijen, een
richtlijn mantelzorg opgesteld voor een drietal groepen mantelzorgers.
Centraal in de richtlijn staat de zorgladder die in beeld brengt hoe zorg en
ondersteuning opgeschaald kan worden van het eigen netwerk tot aan
crisisopvang. Deze richtlijn staat vanaf 16 april op rijksoverheid.nl.
Vraag 3
Wordt er actief en gedetailleerd naar mantelzorgers gecommuniceerd over
wat het coronavirus voor hen betekent en hoe zij moeten handelen? Hoe
worden mantelzorgers die ziek zijn vervangen?
Antwoord 3
Ja er wordt actief en gedetailleerd naar mantelzorgers gecommuniceerd.
Door MantelzorgNL maar ook door platforms als Mantelzorgelijk. MantelzorgNL heeft de bereikbaarheid van de landelijke mantelzorglijn verruimd en
heeft uitgebreide informatie op hun site opgenomen over richtlijnen hoe de
zorg het beste gegeven kan worden.
Ook zijn er Q&A’s opgesteld over specifieke vragen. De sites van het RIVM, de
rijksoverheid, de VNG en MantelzorgNL verwijzen hierover naar elkaar. Tot
slot is een richtlijn mantelzorg opgesteld (zie het antwoord op vraag 2).
Vraag 4
Welke maatregelen worden genomen om mensen die in grotere groepen bij
elkaar leven, zoals bijvoorbeeld in de jeugdzorg en vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), veilig te houden?
Antwoord 4
Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd op 31 maart 2020
(Kamerstuk 25 295, nr. 200).
Vraag 5
Ontvangt u signalen uit de geestelijke gezondheidszorg (ggz) dat de vraag
naar zorg toeneemt gezien de verontrustende situatie? Zo ja, wat doet u om
de toenemende vraag het hoofd te bieden zodat mensen met psychische
problemen de hulp ontvangen die zij nodig hebben?
Antwoord 5
De Staatssecretaris van VWS heeft uw Kamer hierover geïnformeerd op
20 maart 2020 (Kamerstuk 25 424, nr. 526).
Vraag 6
Bent u bereid in gesprek te gaan met het onderwijsveld over signalen die
onderwijsvakbonden ontvangen, waaruit blijkt dat er scholen zijn die leraren
verplichten naar school te komen?
Antwoord 6
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media heeft u hierover
geïnformeerd op 17 maart 2020, (Kamerstuk 31 289, nr. 415).
Vraag 7
Wat is uw reactie op de zorgen vanuit het onderwijsveld over de wijze
waarop scholen veilig schoolexamens af moeten nemen? Hoe gaat u scholen
hierbij ondersteunen en wat verwacht u van scholen waarbij (te veel) leraren
niet fysiek aanwezig kunnen zijn op school om examens af te nemen?
Antwoord 7
Hierover is uw Kamer geïnformeerd door de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media op:
– 17 maart 2020, (Kamerstuk 31 289, nr. 415)
– 24 maart 2020, (Kamerstuk 31 289, nr. 416).
Vraag 8
Hoe zorgt u ervoor dat alle kinderen in staat zijn om online onderwijs te
volgen? Op welke manier faciliteert u, al dan niet via de gemeente, een
dekkend aanbod van benodigde digitale hulpmiddelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Hierover is uw Kamer geïnformeerd door de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media op:
– 20 maart 2020, (Kamerstuk 31 293, nr. 514)
– en 3 april 2020, (Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 153).
Vraag 9
Wat is uw inzet voor de situatie van kinderen in onveilige gezinnen? Bent u
bereid om in gezamelijk overleg te treden en het programma Geweld hoort
nergens thuis, en instanties als Veilig Thuis hiertoe (tijdelijk) te versterken? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 9
Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd op 31 maart 2020
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2319).
Vraag 10
Wanneer komt er duidelijkheid over eventuele (tijdelijke) aanpassingen van
overgangseisen in het voortgezet, beroeps en hoger onderwijs? Deelt u de
mening dat omwille van de duidelijkheid en gelijke kansen dit landelijk moet
worden besloten en niet per onderwijsinstelling moet verschillen?
Antwoord 10
Hierover bent u geïnformeerd door de Minister van Onderwijs op:
– 19 maart 2020, (Kamerstuk 31 288, nr. 836)
– 24 maart 2020, (Kamerstuk 31 289, nr. 416)
– 2 april 2020, (Kamerstuk 31 524, nr. 463)
– 2 april 2020, (Kamerstuk 31 288, nr. 837).
Vraag 11
Welke mogelijkheden ziet u om de gevolgen voor de onvermijdelijk groeiende
kansenongelijkheid in het primair en voortgezet onderwijs zo veel mogelijk in
te perken? Kunt u hierbij ook ingaan op het creëren van ruimte voor (extra)
herkansingen in het voortgezet onderwijs?
Antwoord 11
Zie antwoord op vraag 7 en vraag 8.
Vraag 12
Bent u bereid om in gesprek te gaan met het onderwijsveld om de effecten
van het niet laten doorgaan van de eindtoets in het primair onderwijs op
leerlingen die een groter risico lopen op onderadvisering, in kaart te brengen
en te mitigeren?
Antwoord 12
Hierover is uw Kamer geïnformeerd door de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media op 18 maart 2020, (Kamerstuk 31 293, nr.
513).
Vraag 13
Op welke wijze is het primair en voortgezet speciaal onderwijs aangesloten
bij de overleggen die nu plaatsvinden met het onderwijsveld, waaronder
binnen de veiligheidsregio’s? Bent u bereid er zorg voor te dragen dat
speciaal onderwijs expliciet is aangesloten op het zoeken en werken aan
oplossingen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke manier?
Antwoord 13
Het Ministerie van OCW heeft sinds dit alles speelt gelijk contact opgenomen
met (de vertegenwoordigers van) het speciaal onderwijs, in het bijzonder de
PO-raad, Lecso en de vertegenwoordigers van SO cluster 1 en 2 opgenomen.
Zij hebben vervolgens weer contact met hun partners, bijvoorbeeld de
jeugdzorg en de gemeenten, maar ook leerling/ouders-organisaties. Ook in
het speciaal basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs zien we dat
scholen zich hard inzetten om te zorgen voor goed thuis- en afstandsonderwijs. De ene school was daar al verder in dan de andere. Het speciaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

onderwijs kijkt wat iedere leerling nodig heeft en past indien gewenst
maatwerk toe (Kamerstuk 31 293, nr. 514).
Vraag 14
Vreest u ook dat als gevolg van de coronacrisis het aantal betalingsachterstanden zal toenemen, omdat mensen (tijdelijk) geen of minder inkomen
hebben?
Antwoord 14
Zie antwoord op vraag 16.
Vraag 15
Bent u bereid over te gaan tot een moratorium op huisuitzettingen om te
voorkomen dat mensen op straat komen te staan tijdens de coronacrisis?
Antwoord 15
Het kabinet acht het van groot belang te voorkomen dat mensen op straat
komen te staan tijdens de Corona-crisis. Naast de maatregelen die een grote
inkomensval moeten tegengaan, wordt er vanuit de huur- en koopsector
gewerkt aan oplossingen indien mensen in de problemen komen. Ik verwijs
hiervoor naar de Kamerbrief van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties op 26 maart 2020
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2243) en de bij deze
brief bijgevoegde «Gezamenlijk statement van verhuurders over huisuitzettingen en tijdelijke huurcontracten tijdens de Coronacrisis» en de verklaring van
VLBN. Omdat er evidente redenen kunnen zijn om tot huisuitzetting over te
gaan, zoals criminele activiteiten of extreme overlast, is het kabinet niet
bereid om tot een moratorium over te gaan. Mensen kunnen niet zomaar hun
huis uitgezet worden. Dat kan alleen door tussenkomst van de rechter. Er
worden tot 1 juni 2020 geen ontruimingen uitgesproken, met uitzondering
van de genoemde zeer ernstige situaties.
Vraag 16
Bent u eveneens bereid om over te gaan tot een moratorium op afsluiting
van gas, water, elektriciteit en internet?
Antwoord 16
De Landelijke Armoedecoalitie heeft dezelfde oproep gedaan.
Een afschrift hiervan heeft uw Kamer ontvangen. Ik verwijs hiervoor naar de
brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op
26 maart 2020 (Kamerstuk 24 515, nr. 527). Gelukkig zijn er al wettelijke regels
die mensen beschermen tegen afsluiting van voorzieningen. De bescherming
van kwetsbare mensen is goed geregeld. Zo worden afnemers die omwille
van hun gezondheid afhankelijk zijn van de levering van elektriciteit of gas en
afnemers die in schuldhulpverlening zitten, in beginsel niet afgesloten. Het
afsluiten van drinkwater is aan hele strenge eisen gebonden.
Vraag 17 en 18
Bent u bereid om geen boetes, rente of verhogingen in rekening te brengen
van overheidswege bij betalingsachterstanden?
Gaat u maatregelen nemen om te voorkomen dat woningcorporaties,
particuliere verhuurders, banken, zorgverzekeraars, energieleveranciers en
telecombedrijven boetes en verhogingen opleggen bij betalingsachterstanden
op de vaste lasten?
Antwoord 17 en 18
Alle betrokken partijen, waaronder (overheids)schuldeisers, gerechtsdeurwaarders en overige incassodienstverleners, hebben de verantwoordelijkheid
te voorkomen dat mensen meer dan nodig in de financiële problemen raken.
Zij kunnen ruimhartig omgaan met het treffen van betalingsregelingen – en
indien nodig even een pas op de plaats maken – en terughoudend omgaan
met de inzet van dwangmaatregelen. Vrijwel alle genoemde partijen hebben
al laten weten zich coulant op te stellen. Over bovenstaande is uw Kamer
geïnformeerd door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
op 26 maart 2020 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

2243) en door de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op
26 maart 2020 (Kamerstuk 24 515, nr. 527).
Vraag 19
Herkent u het beeld dat mensen in de daklozenopvang een verhoogd risico
hebben op besmetting, bijvoorbeeld door verminderde (persoonlijke)
hygiëne, verminderde weerstand, kennis van het virus, concentratie van
personen en toegang tot de gezondheidszorg? Welke maatregelen gaat u
nemen om het besmettingsrisico te verminderen?
Antwoord 19
Zie antwoord op vraag 23.
Vraag 20
Gaat u zorgen voor betere omstandigheden in de daklozenopvang, zoals
meer bedden en individuele ruimtes? Zo ja, op welke termijn kan dit worden
gerealiseerd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 20
Zie antwoord op vraag 23.
Vraag 21
Op welke wijze worden daklozen voorgelicht over voorzorgsmaatregelen en
de gevaren van besmetting? Houdt u daarbij rekening met het gegeven dat
veel daklozen minder goed (Nederlands) kunnen lezen?
Antwoord 21
Relevante informatie wordt gedeeld via de website van de rijksoverheid en
het RIVM. Die informatie is in zo begrijpelijk mogelijke taal geschreven. Twee
keer per week heeft het Ministerie van VWS overleg met de cliëntorganisatie
voor de maatschappelijke opvang. Het Ministerie van VWS heeft aan hen de
vraag voorgelegd hoe we een en ander het beste kunnen communiceren met
de groep dak- en thuislozen.
Daarbij zullen we zoveel mogelijk gebruik maken van het materiaal voor
laaggeletterden dat Pharos beschikbaar heeft gesteld.
Vraag 22
Hoe wordt geregeld dat daklozen toegang hebben tot adequate medische
zorg? Wat moeten daklozen doen om doorverwezen te worden? Worden zij
daarbij begeleid?
Antwoord 22
Dit proces verloopt niet anders dan normaal. Dak- en thuislozen kunnen zich
melden bij bijvoorbeeld een huisarts, straatdokter of de maatschappelijke
opvang die zorgt voor een snelle triage.
Ook cliëntondersteuners kunnen een dakloze naar het juiste loket begeleiden.
Voor de vergoeding van medische zorg aan dak- en thuislozen die niet
verzekerd zijn, kan een beroep worden gedaan op de Subsidieregeling
medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden.
Vraag 23
Ontvangt u signalen dat gemeenten (overwegen) de daklozenopvang (te)
sluiten? Hoe gaat u ervoor zorgen dat veilige en adequate opvang voor
daklozen gegarandeerd blijft?
Antwoord 19 en 20 en 23
Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd op 31 maart 2020 (Kamerstuk 25 295,
nr. 200).
Vraag 24
Kunt u bevestigen dat mensen die belastingaangifte doen voor 1 april nog
altijd voor 1 juli bericht krijgen, zodat eventuele teruggave niet vertraagd is?
Antwoord 24
Hierover is uw Kamer geïnformeerd door de Minister van Financiën op
25 maart 2020 (Kamerstuk 35 412, nr.3).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Vraag 25
Bent u bereid renteloos verlengd uitstel van betaling te verlenen aan
particulieren die naar aanleiding van hun belastingaangifte moeten bijbetalen,
zodat bijvoorbeeld ZZP’ers niet onmiddellijk met een grote betaling geconfronteerd worden?
Antwoord 25
Hierover is uw Kamer door de Minister van Financiën geïnformeerd met
brieven van 12 en 17 maart 2020 (Kamerstuk 35 420, nr. 1 en Kamerstuk
35 420, nr. 2.).
Vraag 26
Erkent u dat de maatregelen die zijn genomen in verband met het coronavirus, waaronder opgelegde reisbeperking, voor de Bonaire, Sint Eustatius of
Saba (BES)-eilanden die in het bijzonder afhankelijk zijn van toerisme, grote
economische schade kunnen en zullen aanrichten in dat deel van het
Koninkrijk?
Antwoord 26
Zie antwoord op vraag 28.
Vraag 27
Deelt u de mening dat het een gezamenlijke opgave is om de negatieve
gevolgen voor de economie van Caraïbisch Nederland te dempen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, gaat u, gezien de onderlinge verschillen, per eiland
inventariseren welke maatregelen geboden kunnen worden?
Antwoord 27
Zie antwoord op vraag 28.
Vraag 28
Komt u, in navolging van het pakket maatregelen voor Nederland, binnen
afzienbare termijn met een pakket maatregelen om de afzonderlijke economieën van de BES-eilanden te ondersteunen? Zo ja, op welke termijn komt u
met een voorstel? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 28
Hierover is uw Kamer door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geïnformeerd met de brief van 25 maart
(Kamerstuk 35 420, nr. 5).
Vraag 29
Bent u voornemens Caraïbisch Nederland ook te ondersteunen op het gebied
van gezondheidszorg? Zo ja, aan welke ondersteuning denkt u dan? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 29
Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd op 7 april (Kamerstuk 25 295, nr.
219).
Vraag 30
Wat is de overweging om scholen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba
vooralsnog niet te sluiten, in tegenstelling tot Sint Maarten? Hoe kijkt u naar
de zorgen van leraren en ouders over de veiligheid en bent u bereid alsnog in
gesprek te gaan over preventieve sluiting?
Antwoord 30
Op Saba en Sint Eustatius zijn nu besmettingen vastgesteld. Het RIVM
adviseerde, zolang op Bonaire, Sint Eustatius en Saba geen bevestigde
gevallen van besmetting met het Covid-19 virus waren, dat sluiting van de
scholen met het oog op de volksgezondheid niet nodig is. Op de drie
eilanden zijn zodanige maatregelen getroffen met betrekking tot het inreizen
van personen dat deze eilanden nagenoeg in zijn geheel van de buitenwereld
zijn afgezonderd. Gelet op de wereldwijde ontwikkelingen en ook de
ontwikkelingen en maatregelen in de regio, in het bijzonder de Caribische
Landen van het Koninkrijk leefden er toenemende zorgen onder de inwoners

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6

van Caribisch Nederland dat het Covid-19 virus alsnog zou worden aangetroffen. Vanwege de maatschappelijke zorgen hebben de lokale autoriteiten op
Bonaire, Saba en als laatste Sint Eustatius per 30 maart besloten de scholen
(preventief) te sluiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

7