De minister voor Rechtsbescherming
Sander Dekker
Postbus 20301
2500 EH Den Haag

Afdeling Strategie

bezoekadres
Kneuterdijk 1
2514 EM Den Haag
correspondentieadres
Postbus 90613
2509 LP Den Haag

datum
van
e-mail
ons kenmerk
onderwerp

29 oktober 2020
H.C. Naves
voorlichting@rechtspraak.nl
UIT 12330 STRA/MvW
update slachtoffervoorzieningen

t (088) 361 00 00
f (088) 361 00 22
www.rechtspraak.nl

Geachte heer Dekker,

Deze brief betreft de toegezegde update over slachtoffervoorzieningen in de gerechten. In november
2018 heeft de Raad voor de rechtspraak (hierna: ‘de Raad’) een uitgebreid onderzoek naar
slachtoffervoorzieningen verricht.1 Hierbij werd in kaart gebracht in hoeverre de rechtbanken en
gerechtshoven maatregelen hebben getroffen ter implementatie van de Modelregeling inzake passende
verblijfsomgeving slachtoffers (hierna: ‘de Modelregeling’).2 Uit dat onderzoek bleek dat al belangrijke
stappen waren gemaakt; in alle gerechtsgebouwen waren voorzieningen getroffen, zoals een aparte
ruimte waarin het slachtoffer kan wachten op de aanvang van de zitting. Er werden aanbevelingen
geformuleerd voor verdere verbeteringen. In 2019 is een vervolgrapport verschenen, waarin verslag
werd gedaan van de wijze waarop de aanbevelingen waren opgepakt.3 Ook dat rapport was overwegend
positief. Er werd melding gemaakt van de oprichting van een ‘werkgroep slachtoffervoorzieningen’ van
het Landelijk Overleg Facilitair (hierna: ‘het LOF’) die nader heeft onderzocht hoe meer uniformering
van werkprocessen kan worden bereikt en of het nodig is de Modelregeling te herzien. Ook werd
aangegeven dat in het najaar van 2020 nog eenmaal een update zou worden gegeven. Dat is deze brief.
Bij lezing van het onderstaande is het goed in gedachten te houden dat het OM het primaire
aanspreekpunt is voor het slachtoffer. Ook Slachtofferhulp Nederland (hierna; ‘SHN’) heeft een rol in
de voorlichting en begeleiding van het slachtoffer. De bemoeienis van de Rechtspraak beperkt zich tot
al hetgeen zich rondom de zitting afspeelt.

1

Zie:
https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/0022%20RVR%20rapport%20Slachtoffervoorzieninge
n%20WR.PDF
2
Deze Modelregeling werd in 2012 door de Rechtspraak vastgesteld en is hier te raadplegen:

https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/Modelregeling-inzake-passendeverblijfsomgeving-slachtoffers.pdf
3

https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/slachtoffervoorzieningen-rechtspraak.pdf

Persoonsgegevens worden, voor zover nodig voor een goede procesvoering, opgenomen in een registratiesysteem van

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
2 van 40

Communicatie
In het verleden bleek dat slachtoffers niet altijd op de hoogte waren van alle voorzieningen die een
rechtbank of gerechtshof bood. Dat leidde ertoe dat ze niet optimaal gebruik maakten van de faciliteiten,
simpelweg omdat ze niet wisten dat die bestonden of dat ze van tevoren moesten worden aangevraagd.
De Rechtspraak heeft daarom alle voorzieningen per gerechtsgebouw op een rijtje gezet op de website:
www.rechtspraak.nl/slachtoffervoorzieningen-per-gerecht Overleg met het OM heeft ertoe geleid dat
deze informatie is opgenomen in alle brieven waarin het slachtoffer wordt opgeroepen voor een zitting.
In bijlage 1 treft u een voorbeeldbrief aan, met een aparte alinea waarin wordt verwezen naar de
informatie op rechtspraak.nl. Deze alinea staat inmiddels in de brieven van alle arrondissements- en
ressortspakketten, zo heeft het OM gemeld.
Ook staat er inmiddels meer en duidelijkere algemene informatie op rechtspraak.nl en rijksoverheid.nl.4
Werkgroep LOF
Zoals hierboven vermeld, werd in de laatste update van 2019 gewag gemaakt van het verslag van de
LOF-werkgroep. Inmiddels is dat verslag formeel vastgesteld door het LOF. U vindt dat als bijlage bij
deze brief (bijlage 2).
De belangrijkste aanbevelingen van de werkgroep zijn:
- Stel een werkproces op voor informatiedeling tussen OM en ZM, naar het voorbeeld van het Haagse
model (bijlage 3). Bespreek eventuele bijzonderheden in de dagelijkse briefing met de bode en de
beveiliging indien gewenst.
- Tref voorzieningen buiten de zittingszaal om ongewenste confrontatie met de verdachte te voorkomen;
een aparte wachtruimte, afsluitbaar met een deur, voorzien van voldoende stoelen, koffie/thee en
voldoende exemplaren van de folder Slachtoffers en justitie. Zorg dat het slachtoffer in de wachtruimte
wordt voorzien van adequate informatie over de wachttijd/ het tijdstip van het begin van de zitting.
- Tref voorzieningen in de zittingszaal zoals een vaste plek in de zaal, mogelijkheid om als eerste of
laatste de zaal te betreden/ verlaten en een microfoon indien nodig. Geef het slachtoffer de mogelijkheid
van tevoren te verzoeken om specifieke maatregelen ten behoeve van medische redenen (zoals
voorziening voor slechthorenden) en de mogelijkheid de zitting via videoverbinding te volgen.
- Wijs per gerecht een rechter aan als portefeuillehouder/ vaste contactpersoon voor OM en
Slachtofferhulp Nederland. Zorg voor periodieke evaluatie met het OM en tussen de gerechten
onderling om na te gaan hoe het loopt met de bejegening van slachtoffers en de
slachtoffervoorzieningen.
De aanbevelingen zijn inmiddels bestuurlijk omarmd. Ze zijn waar mogelijk in alle gerechtsgebouwen
geïmplementeerd. Hier en daar moeten alleen nog wat puntjes op de i worden gezet. Zo geven sommige
gerechten aan dat ze volgens de Modelregeling en aanbevelingen voldoende SHN- folders in de
Zie https://www.rechtspraak.nl/Naar-de-rechter/Betrokken-bij-een-rechtszaak/Slachtoffer en
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/slachtofferbeleid .
4

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
3 van 40

wachtruimte moeten hebben, maar dat deze niet meer verkrijgbaar zijn. Dit is inmiddels digitale
informatie, geen papieren folder meer. In de eerste aanbeveling wordt verwezen naar het Haagse
werkproces, waar ook een digitaal formulier deel van uitmaakt. Dat digitale formulier voor de
aanmelding van bijzondere zittingen blijkt (ook in Den Haag) weinig gebruikt te worden. Waarschijnlijk
wordt de benodigde informatie al via andere weg doorgegeven, zeker nu slachtoffers via het OM
moeten worden aangemeld voor de zitting vanwege de corona-maatregelen.
Modelregeling
In de derde bijlage van het verslag van de LOF-werkgroep staan suggesties voor onderwerpen die in de
Modelregeling zouden moeten worden aangepast. Daarbij wordt aandacht gevraagd voor het feit dat in
de Modelregeling een centrale rol wordt gegeven aan de bode. In de praktijk is het echter niet de bode
die het slachtoffer persoonlijk begeleidt in de rechtbank, maar is dat een advocaat of een begeleider
vanuit het OM of SHN. De personele bezetting van bodes is ook niet zodanig dat ze alle aanwezige
slachtoffers in de rechtbank persoonlijk kunnen begeleiden. Ook op een aantal andere punten wordt
aanbevolen de Modelregeling meer te laten aansluiten op de praktijk. Het LOF is gevraagd deze
suggesties te vertalen in concrete wijzigingen van de tekst van de Modelregeling. Deze voorgestelde
wijzigingen zullen vervolgens ter goedkeuring worden voorgelegd aan het Landelijk Overleg
Vakinhoud Strafrecht (hierna: ‘ het LOVS’) en het Presidenten en Raad Overleg (hierna: ‘het PRO’).
Rol van de bode
Voor wat betreft de uniformering van de instructie van bodes en beveiligers, wordt nu gewerkt conform
het Haagse model, dat als bijlage bij deze brief is gevoegd (bijlage 4). In die instructie wordt verwezen
naar een checklist voor de bode, bij wie zich een slachtoffer meldt (bijlage 5). Wat betreft het uniforme
gebruik van deze lijst, geldt dat het formulier of de lijst die de bode hanteert er per gerecht enigszins
anders uitziet, maar dat in alle lijsten de volgende vragen zijn opgenomen:
-In welke hoedanigheid komt u de zitting bijwonen?
- Heeft u een brief van het OM met zittingsinformatie gekregen?
-Wilt u op de gang wachten of zit u liever even in een aparte kamer totdat de zitting begint?
- Waar wilt u zitten in de zaal (voorin of achterin)?
-Wilt u als eerste of als laatste de zaal betreden of loopt u wanneer de bode omroept dat de behandeling
van de zaak begint gewoon mee de zaal in?
-Wilt u gebruik maken van het spreekrecht?
- Bent u ermee akkoord dat de rechter uw aanwezigheid benoemt of wilt u – indien mogelijk - anoniem
de zitting bijwonen?
- Is er iemand van Slachtofferhulp die u begeleidt? Zo ja, is dit een medewerker van de algemene dienst
of van de juridische dienst?
De laatste vraag is relevant voor de rechter, omdat het beleid is van SHN dat juridisch medewerkers wel
ter zitting het woord kunnen voeren voor slachtoffers, maar dat medewerkers van de algemene dienst dit
niet doen.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
4 van 40

Hierbij moet wel in gedachten worden gehouden dat bodes het soms heel druk hebben, en niet alle
slachtoffers ruim van tevoren aanwezig zijn en dat er dus niet in alle gevallen gelegenheid is om al deze
vragen zeer uitgebreid te bespreken met het slachtoffer. Veel van bovengenoemde zaken (zoals de wens
om gebruik te maken van het spreekrecht, of te wachten in een aparte ruimte) kan het slachtoffer ook al
in eerder stadium kenbaar maken via Slachtofferhulp Nederland of het OM.
Naam van het slachtoffer
De Raad heeft het OM gesuggereerd het wensenformulier (dat het OM voor de zitting aan het
slachtoffer stuurt) aan te vullen met de vraag of het slachtoffer wenst dat de rechter en de officier van
justitie afzien van het benoemen van de naam van het slachtoffer. Het OM heeft deze suggestie
afgewezen. Het heeft daartoe aangevoerd dat het wensenformulier ertoe strekt te inventariseren van
welke rechten het slachtoffer gebruik wil maken en dat het slachtoffer niet het recht heeft om niet
benoemd te worden tijdens de zitting; vanzelfsprekend kan hij hier wel om verzoeken. De
slachtofferfunctionaris van het OM zal voorafgaande aan de zitting de privacywensen van het
slachtoffer inventariseren en doorgeven aan de rechter. In veel gevallen, bijvoorbeeld als het slachtoffer
zijn spreekrecht uit wil oefenen, een vordering benadeelde partij in wil dienen, of een belangrijke
getuige is, ligt anonimiteit minder voor de hand en stuit het soms op wettelijke bezwaren. Ook staat de
naam van het slachtoffer vaak in de tenlastelegging (die door de officier van justitie wordt
voorgedragen) en op verschillende plekken in het strafdossier.
Niettegenstaande deze bezwaren zal de rechter, zeker bij bijzonder kwetsbare slachtoffers zoals
minderjarigen, bij zijn beslissing op een dergelijk verzoek vanzelfsprekend de belangen van het
slachtoffer meewegen.

Corona- crisis en het slachtoffer
Zoals bekend had en heeft de corona-crisis de nodige effecten op de strafrechtpraktijk. In de
beginperiode zijn veel inhoudelijke behandelingen van strafzaken aangehouden. Dat leidt tot uitstel, wat
vervelend is voor alle betrokkenen, ook voor het slachtoffer die vaak geruime tijd naar een zitting heeft
‘toegeleefd’. Sinds 11 mei zijn de zittingen in de gerechtsgebouwen hervat, waarbij (aanvankelijk)
voorrang is gegeven aan strafzaken, jeugd(straf)zaken en familiezaken. De inhoudelijke behandeling
van de strafzitting vindt altijd ‘fysiek’ plaats, in een zittingszaal.5 Dit betekent dat het slachtoffer naar
het gerechtsgebouw kan komen om de zitting bij te wonen en het spreekrecht uit te oefenen. Gezien de
corona-maatregelen (die moeten voorkomen dat er teveel mensen tegelijk in de gebouwen aanwezig
zijn) is het vaak wel nodig dat het slachtoffer zichzelf en een eventuele begeleider van tevoren
aanmeldt. Een slachtoffer mag één persoon meenemen ter ondersteuning.6 Mocht het slachtoffer meer
5

Cfm art. 27 Tijdelijke wet Covid-19 Justitie en Veiligheid
Zie de Tijdelijke regeling strafrecht; https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/tijdelijkeregeling-strafrecht.pdf ; ‘Indien er een fysieke zitting plaatsvindt kan het slachtoffer zich desgewenst laten bijstaan
6

door één andere persoon. Dit kan zijn een advocaat of een gemachtigde van Slachtofferhulp Nederland of iemand anders
uit bijvoorbeeld de familiekring. In het geval het slachtoffer behoefte heeft om daarnaast te worden ondersteund door

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
5 van 40

‘begeleiders’ mee willen nemen, dan dient dat vooraf schriftelijk worden verzocht. Ook zouden deze
extra personen als publiek naar de zitting kunnen komen, maar ook daarvoor geldt een
aanmeldingsplicht.7 Op verzoek is het voor het slachtoffer ook mogelijk om via videoverbinding
gebruik te maken van het spreekrecht.

Conclusie
De slachtoffervoorzieningen in gerechtsgebouwen hebben onze voortdurende aandacht. Ondanks deze
uitdagende tijd wordt geprobeerd slachtoffers zo goed mogelijk te begeleiden rondom en tijdens de
zitting. Naar aanleiding van het verslag van de LOF-werkgroep is zelfs gekomen tot een verdere
verbetering en uniformering.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,

Henk Naves
Voorzitter

nog een andere persoon, moet hierom voorafgaand aan de zitting schriftelijk worden verzocht bij de zittingsrechter.
Indien dat, gelet op coronamaatregelen mogelijk is, zal dit worden toegestaan.’
7

https://www.rechtspraak.nl/coronavirus-(COVID-19)/Paginas/toegang-tot-een-zitting-in-hetgerechtsgebouw-tijdens-de-coronacrisis.aspx

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
6 van 40

bijlage 1 voorbeeld oproepbrief slachtoffers

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
7 van 40

Postadres: «post_adres_arrond», «post_pc_plaats_arrond»

Bezoekadres
«vest_adres_arrond»
«vest_pc_plaats_arrond»

www.om.nl

«sc_voorl_voorv_naam»
«sc_adres»
«sc_pc_plaats»

Onderdeel
Contactpersoon
Telefoonnummer
Slachtofferloket
E-mail Slachtofferloket
Ons kenmerk
Slachttoffernummer

Slachtofferzorg OM
«gebr_naam»
«telnr_slachtofferloket»

Uw kenmerk
Feitgegevens
Datum

«idcompas».«parketnummer1», «verd_voorl_voorv_naam1»
«sltoffnummer»
«sc_kenmerk»
Gepleegd «feit_plaats1», «feit_datum1»
«systeemdatum»

Onderwerp

Zittingsinformatie

«sc_aanhef_zonder_komma» «sc_voorv_naam»,
U krijgt deze brief omdat u slachtoffer bent van een misdrijf, ongeluk of andere gebeurtenis.
Ik ben de officier van justitie en werk voor het Openbaar Ministerie. Ik wil u laten weten dat
de verdachte binnenkort voor de rechter moet komen.
Wanneer en waar is de behandeling van de strafzaak?
De behandeling van een strafzaak wordt een zitting genoemd. De behandeling van de strafzaak
is op «zitt_datum1», «ttz_behandeltijdstip1» uur. Het is bij de Rechtbank
«ttz_plaats_kanton_arrond1», adres: «zitt_adres_pc_plaats1».
Als u komt, vraag ik u vriendelijk zich vooraf aan te melden bij het Slachtofferloket, telefoon
«telnr_slachtofferloket». Op de dag zelf meldt u zich bij de gerechtsbode van de rechtbank.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
8 van 40

In elk gerechtsgebouw zijn voorzieningen voor slachtoffers aanwezig. Meer informatie daarover vindt u
op www.rechtspraak.nl/slachtoffervoorzieningen-per-gerecht.
Wilt u iemand meenemen?
U mag iemand meenemen naar de behandeling van de strafzaak in de rechtbank. Dit kan een bekende van
u zijn of uw advocaat. U kunt ook een medewerker van Slachtofferhulp Nederland vragen mee te gaan.
Daarvoor kunt u bellen met Slachtofferhulp Nederland, telefoon 0900 0101 (lokaal tarief).

Heeft u een schadevergoeding gevraagd?Heeft u een schadevergoeding gevraagd? Dan adviseer ik u
aanwezig te zijn bij de zitting in de rechtbank. U kunt dan eventuele vragen van de rechter over uw schade
beantwoorden.
Heeft u nog vragen?
Heeft u na het lezen van deze brief nog vragen? Dan kunt u bellen met het Slachtofferloket, telefoon
«telnr_slachtofferloket». U kunt hen bereiken van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur.
Houd deze brief met het nummer van uw strafzaak («parketnummer1») bij de hand.
Met vriendelijke groet,
namens de officier van justitie,
Medewerker slachtofferzorg

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
9 van 40

bijlage 2 rapport LOF-werkgroep geanonimiseerd
SlachtoffervoorzieningenRechtspraak

datum
kenmerk
pagina

aan
van
datum
onderwerp

21 oktober 2020
UIT
10 van 40

LOF
werkgroep slachtoffervoorzieningen
Mei 2020
Harmonisering slachtoffervoorzieningen gerechten

Aanleiding
In 2012 heeft de Rechtspraak de ‘Modelregeling inzake een passende verblijfsomgeving slachtoffers’ (de
Modelregeling) vastgesteld. Deze Modelregeling bevat uitgangspunten voor de opvang van en
voorzieningen voor slachtoffers in de rechtbanken en gerechtshoven.
De Rvdr heeft de gerechten gevraagd om aan de hand van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport
’Slachtoffervoorzieningen in de Rechtspraak’.(november 2018), en waar nodig in overleg met de andere
gerechten en/of het OM, te komen tot verdere verbeteringen in de opvang en begeleiding van
slachtoffers. Indien bepaalde verbeteringen niet binnen de huidige kaders kunnen worden bereikt,
verneemt de Rvdr graag wat daarvoor nodig is.
In maart 2019 heeft de Rvdr een notitie aan het PRO gestuurd met een toelichting op welke wijze onder
de gerechtsbesturen zal worden geëvalueerd welke verbeteringen zijn doorgevoerd. Die evaluatie door
de Rvdr zal in september 2019 plaatsvinden. Hiervan zal door de Raad verslag worden gedaan aan de
minister. In de notitie wordt ook een handreiking gedaan voor een aantal verbeteringen.
In dit document wordt uiteengezet wat de aanbevelingen waren en welke maatregelen de werkgroep
voorstelt om verbeteringen door te voeren. Om nu reeds een beeld te geven over de punten die in de
evaluatie door de Rvdr naar voren zullen komen, wordt in de bijlage een korte reactie gegeven op de
bovengenoemde handreiking en op de checklist die in de notitie gedeeld is.

Doel
In de aanbevelingen is gevraagd om te komen tot afstemming tussen gerechten en uniformering. De
werkgroep heeft onderzocht wat de stand van zaken per gerecht is. Uit dit onderzoek is gebleken dat
gerechten in Den Haag een aantal lokale punten hebben verbeterd en beschreven en Den Haag heeft
zich bereid verklaard deze informatie te delen ten behoeve van landelijke harmonisering. Deze input
vormt
de
basis
voor
het
advies
van
de
werkgroep.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
11 van 40

Inhoud
Bevorder meer uniformiteit in basisvoorzieningen en werkwijzen ......................................................... 12
Werkprocesbeschrijving m.b.t. informatie........................................................................................... 12
Uniformering van de basisvoorzieningen ............................................................................................ 13
1.1.1

Voorzieningen voor slachtoffer buiten de zittingzaal.......................................................... 13

1.1.2

Voorzieningen voor slachtoffer in de zittingzaal ................................................................ 13

Voorzie in betere informatie over beschikbare voorzieningen ................................................................ 14
2.1

Algemene communicatie over slachtoffervoorzieningen........................................................... 14

2.2

Informatie uit de individuele beoordeling t.b.v. ZM.................................................................. 15

Onderzoek of herziening van de Modelregeling geboden is .................................................................... 15
Voorzie in periodieke evaluatie ............................................................................................................... 16
Onderzoek of differentiatie mogelijk is ................................................................................................... 17
Bijlage 1 – Notitie Rvdr aan PRO + Puntsgewijze reactie LOF ............................................................. 18
Bijlage 2 – Voorstel voor basisvoorzieningen ......................................................................................... 24
Bijlage 3 – Suggesties voor punten ter aanpassing in de Modelregeling ................................................. 26
Overige bijlagen (separaat) ...................................................................................................................... 27
- A - werkproces informatiestroom OM/SHN → ZM (voorbeeld Den Haag) ..................................... 27
- B - informatie en instructies voor bodes ............................................................................................ 27
- C - checklist voor bodes .................................................................................................................... 27

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
12 van 40

Aanbevelingen en verbeteringen

Bevorder meer uniformiteit in basisvoorzieningen en werkwijzen
Elk gerecht beschikt over werkwijzen en voorzieningen om het slachtoffer te kunnen identificeren,
op te vangen, te begeleiden en te beschermen. Er zijn daarbij de nodige verschillen geconstateerd.
Aan de gerechten wordt gevraagd te komen tot een landelijke werkprocesbeschrijving met
betrekking tot de informatie die het slachtoffer van de gerechten ontvangt en de wijze waarop de
wensen van het slachtoffer het gerecht (tijdig) bereiken. Daarnaast wordt aanbevolen om te komen
tot meer uniformiteit in basisvoorzieningen. De gerechten wordt gevraagd in overleg vast te stellen
welke basisvoorzieningen zij gemeenschappelijk onderschrijven en wat er nodig is om verdere
verbeteringen door te voeren.

Advies werkgroep:
Werkprocesbeschrijving m.b.t. informatie
- van gerecht naar slachtoffer (o.a. over beschikbare voorzieningen) en
- van slachtoffer naar gerecht (beschermingsmaatregelen, wensen, behoeften)
Deze informatie heeft betrekking op de gang van zaken als een slachtoffer een gerecht bezoekt,
aanmelding, facilitaire voorzieningen in het gebouw (wachtruimte), eventuele begeleiding, gang van
zaken en voorzieningen tijdens de zitting en direct na de zitting tot men het pand verlaat.
Verbeteringen:
1) Online informatie over de lokale voorzieningen is ontwikkeld en gepubliceerd. Zie:
https://www.rechtspraak.nl/Uw-Situatie/Naar-de-rechter/Betrokken-bij-eenrechtszaak/Slachtoffer/Paginas/Slachtoffervoorzieningen-per-rechtbank.aspx
2) Het OM is bereid om in algemene zin naar deze informatie te verwijzen in één van de
standaardbrieven die uitgaan naar slachtoffers. Landelijke afstemming hierover vindt plaats tussen de
landelijk beleidsadviseur Slachtofferrechten van het OM (A. Autar) en de Rvdr (R. Beaujean). De
werkgroep heeft begrepen dat de afspraak is dat het OM overgaat tot verwijzing nadat alle gerechten
hun informatie gepubliceerd hebben.
3) Stel een werkproces informatiedeling van OM naar ZM op naar het voorbeeld van Den Haag (zie
bijlage 1). Bespreek bijzonderheden in de dagelijkse briefing met bode/beveiliging indien van
toepassing.
4) Bij begeleiding tijdens de zitting door een medewerker van Slachtoffer Hulp Nederland (SHN ) is het
voor een rechter/raadsheer handig om te weten of dit iemand is van de juridische dienst (JD) of
algemene dienst (AD) is. SHN beleid is nl. dat JD medewerkers wel ter zitting het woord (kunnen)
voeren voor het slachtoffer en AD medewerkers dat niet doen.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
13 van 40

5) SHN heeft op landelijk niveau een formulier ontwikkeld om dit vooraf aan ZM aan te geven. (Dit is
voortgekomen uit een professionele ontmoeting tussen gerechtshof Den Haag en SHN). In Den Haag is
per 1 juli 2019 een pilot met dit formulier gestart (zie bijlage A). de voorlopige conclusie van deze pilot
is dat het formulier zou kunnen werken, maar in de praktijk van de pilot nog niet heel veel gebruikt is.
Onderzocht wordt of de pilot verlengd zou moeten worden of dat andere conclusies getrokken
moeten worden.

Uniformering van de basisvoorzieningen

1.1.1

Voorzieningen voor slachtoffer buiten de zittingzaal
Doel van de opvang door de bode is de communicatie en bejegening van het slachtoffer te
optimaliseren en ongewenste confrontatie met de verdachte te vermijden. In de Modelregeling
worden bepaalde voorzieningen genoemd m.b.t wachtruimtes en begeleiding.

1.1.2

Voorzieningen voor slachtoffer in de zittingzaal
Ten behoeve van een goed verloop van de zitting moeten voorafgaand aan de zitting
rechter/raadsheer, griffier, OvJ/AG en evt. beveiliging en TAT op de hoogte zijn dat het slachtoffer
aanwezig is. En het slachtoffer moet daadwerkelijk vernemen dat de zitting begint.
Daarnaast is het belangrijk dat eventuele wensen/behoeften aan voorzieningen in de zittingzaal vooraf
bekend zijn. Dit betreft zaken als bijvoorbeeld:
- plaats in de zaal (of op de publieke tribune)
- spreekrecht: hoorbaar zijn (microfoon, indien nodig)
- vermijding van ongewenste confrontatie met verdachte (afscherming, videoverbinding)
Naast de facilitaire voorzieningen heeft een slachtoffer misschien nog andere wensen en behoeften,
die betrekking hebben op bejegening (bijv. niet bij naam genoemd willen worden) en/of verloop van
de behandeling van de zaak (bijv. bespreken van een slachtofferverklaring door de rechter als het
slachtoffer dat niet zelf wil doen). Het doorgeven van deze wensen en behoeften valt binnen het kader
van de benodigde informatiestroom m.b.t. slachtoffers. Of aan deze wensen en behoeften tegemoet
kan worden gekomen, is ter beoordeling aan de rechter.
Tijdens de zitting is de rechter verantwoordelijk voor de procedure en behandeling van de zaak. Een
belangrijk onderdeel is een correcte bejegening van slachtoffers en nabestaanden, waarvoor rechters
zijn opgeleid. Onderdeel van de behandeling ter zitting is de verificatie wie aanwezig is. Ook als het
slachtoffer zich niet heeft gemeld, kan een rechter – als zij/hij op basis van het dossier de
aanwezigheid van een slachtoffer verwacht – vragen of die persoon aanwezig is.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
14 van 40

Advies werkgroep:
1) Voorstel voor basisvoorzieningen opgesteld (zie bijlage 2). Indien dit voorstel wordt overgenomen leidt
dit automatisch tot een aanpassing van de modelregeling.
2) Instructie en informatie voor bodes en beveiligers wordt vastgelegd en in werkoverleggen besproken.
(zie bijlage.)
3) Checklist met vragen voor bodes als een slachtoffer zich bij hun balie meldt. (zie bijlage B).8
4) Bode/Beveiliging is beschikbaar voor slachtoffers die ad hoc naar een wachtruimte begeleid moeten
worden (niet verwacht dat dit veel voorkomt).
5) Nieuw folders van SHN ontvangen voor de wachtruimtes.

Voorzie in betere informatie over beschikbare voorzieningen
Het merendeel van de gerechten biedt aan slachtoffers geen specifieke informatie over de in de
gerechtsgebouwen aanwezige voorzieningen. Door verschillende gerechten is naar voren
gebracht dat die informatie op de website van de Rechtspraak zou kunnen worden aangeboden.
Aan de gerechten wordt gevraagd daartoe over te gaan. In het verlengde hiervan is het voor de
gerechten van belang dat zij door het openbaar ministerie (OM) tijdig worden geïnformeerd over
bijzondere voorzieningen ten behoeve van het slachtoffer die in een concrete zaak geboden zijn.
In dat verband wordt onder meer geadviseerd te onderzoeken in hoeverre de individuele
beoordeling van slachtoffers die op 1 juni 2018 is ingevoerd mogelijkheden biedt om al in een
vroeg stadium vast te stellen wat er op de zitting nodig is, zodat daarop tijdig kan worden
geanticipeerd. De gerechten wordt aanbevolen hierover met het OM in gesprek te gaan.

Advies werkgroep:
2.1

Algemene communicatie over slachtoffervoorzieningen

Verbeteringen:
1) Op de lokale pagina’s van de gerechten is recent informatie over slachtoffervoorzieningen geplaatst,
bijvoorbeeld: https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-encontact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Den-Haag/Bezoekinformatie/Paginas/voorzieningenvoor-slachtoffers.aspx
Ook in de A t/m Z index (voor zover aanwezig) als onderwerp opnemen.
2) Daarbij ook de folder Slachtoffers en justitie, waar de Modelregeling naar verwijst.
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2016/06/01/informatieblad-slachtoffersen-justitie). Deze folder geeft uitleg over het strafproces en de hulp die beschikbaar is voor
slachtoffers.

8

Vragen zijn overgenomen van rechtbank Midden-Nederland.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
15 van 40

3) Algemene informatie op de landelijke site is aangepast. https://www.rechtspraak.nl/Uw-Situatie/Naarde-rechter/Betrokken-bij-een-rechtszaak/Slachtoffer
4) In het gebouw kan ook op papier informatie gegeven worden. Gedacht kan worden aan lokale info
over praktische zaken en uitleg over relevante zaken tijdens zitting.

2.2

Informatie uit de individuele beoordeling t.b.v. ZM
De politie beoordeelt bij de fysieke aangifte of een slachtoffer kwetsbaar is en of het een
specifieke beschermingsbehoefte heeft. Deze individuele beoordeling houdt in dat de politie bij
de fysieke aangifte beoordeelt of een slachtoffer kwetsbaar is en of het een specifieke
beschermingsbehoefte heeft. Is dat het geval, dan kunnen verschillende
beschermingsmaatregelen worden getroffen. In de fase waarin de strafzaak wordt berecht, kan
die beschermingsbehoefte onverkort aanwezig zijn.

De uitkomsten van de individuele beoordeling (en eventuele herbeoordeling door het OM) maken
echter geen deel uit van het strafdossier en de rechter(-commissaris) neemt daarvan (nog) geen
kennis. Bovendien strekt de individuele beoordeling zich op dit moment nog niet uit over
gewenste beschermingsmaatregelen ten tijde van de berechting. Daarom wordt aanbevolen te
onderzoeken in hoeverre de individuele beoordeling mogelijkheden biedt om al in een vroeg
stadium te onderzoeken wat op de zitting nodig is, zodat daarop tijdig kan worden geanticipeerd.

Advies werkgroep:
Aan het OM moet worden gevraagd om de genomen/te nemen beschermingsmaatregelen die bij
hen bekend zijn uit de individuele beoordeling over te nemen in de werkwijze voor bijzondere- cq.
risicozittingen (formulier of mail).
Onderzoek of herziening van de Modelregeling geboden is
De Modelregeling bevat vertrekpunten die door de gerechten in 2012 gezamenlijk werden
onderschreven. Het onderzoek toont aan dat de gerechten veel voorzieningen hebben getroffen,
maar dat niet alle ambities van de Modelregeling worden gehaald. Uit het onderzoek volgt dat
sommige vertrekpunten van de Modelregeling niet (langer) worden onderschreven. Tegelijkertijd
doen zich nieuwe ontwikkelingen voor, zoals de geleidelijke invoering van het digitale
strafdossier. Die ontwikkelingen brengen nieuwe behoeften van slachtoffers (en verdachten) met
zich. Het onderzoeksrapport biedt aanknopingspunten om onderdelen van de Modelregeling te
herzien en een aangepaste Modelregeling naar verloop van tijd opnieuw te evalueren. Herziening
kan worden aangegrepen om de Modelregeling opnieuw onder de aandacht te brengen van alle
gerechten, omdat is gebleken dat niet iedereen daarmee voldoende bekend is.

Advies werkgroep:

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
16 van 40

De Modelregeling biedt in de basis een goede leidraad. De rol en taken die de portier en bode in
de Modelregeling krijgen, kunnen in de huidige praktijk niet altijd zo vervuld worden, met name
waar het de begeleiding van slachtoffers betreft. Ook op het punt van genoemde
basisvoorzieningen zijn aanpassingen gewenst.

-

Actie:
In bijlage 3 zijn suggesties opgenomen voor punten van aanpassing.
Voorzie in periodieke evaluatie
Een aantal gerechten heeft een vast contactpersoon voor het OM en slachtofferhulp Nederland
(SHN) aangewezen. Daarnaast zijn in de interviews initiatieven genoemd als spiegelbijeenkomsten
en een online feedbackformulier. Aan de andere gerechten wordt in overweging gegeven om
hierbij aansluiting te zoeken en te boorzoen in periodieke evaluatie van de bejegening van
slachtoffers en slachtoffervoorzieningen. Ten slotte wordt overleg tussen bodes van de
verschillende gerechten in overweging gegeven. Dat kan bijdragen aan beter inzicht in de
werkwijzen van gerechten, de oorzaken achter eventuele verschillen en mogelijkheden om deze
weg te nemen.

Advies werkgroep:
Geadviseerd wordt een vaste contactpersoon aan te wijzen (portefeuillehouder is een rechter
Strafrecht), die ook regelmatig overleg heeft met vertegenwoordigers van het OM (OvJ en
slachtoffer coördinator). Die afstemming betreft alle lopende onderwerpen m.b.t slachtoffers en
hierbij wordt ook in algemene zin geëvalueerd wat goed loopt of verbetering behoeft. Opvallende
incidenten worden dan ook besproken. Bij verschillende gerechten bestaat deze werkwijze al.
In landelijk overleg van rechtbank portefeuillehouders slachtofferzaken wordt ook gesproken over
de gang van zaken tijdens de zitting. Bijv. de invulling van het spreekrecht.

Actiepunten:
1) Met de OM vertegenwoordigers in het huidige periodiek overleg bepalen of er punten zijn die
periodiek structureel geëvalueerd moeten worden. Suggesties: incidenten die zich voorgedaan
hebben, werking informatiestroom, lokale SHN terugkoppeling, evt. klachten.
2) Zo nodig, de evaluatiepunten landelijk afstemmen met alle portefeuillehouders
slachtoffervoorzieningen.
3) Een vertegenwoordiger van het Hof bij dit overleg uitnodigen.
4) Incidentele bijeenkomsten organiseren.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
17 van 40

Onderzoek of differentiatie mogelijk is
De groep slachtoffers die niet wordt begeleid door het OM en waarvan vooraf weinig bekend is, is
relatief klein. Het kost veel tijd en capaciteit om de begeleiding van deze doelgroep te
institutionaliseren en uit te voeren. Dat gaat ten koste van de productiviteit van de gerechten. Het
onderzoek toont aan dat sommige voorzieningen, zoals het volgen van de zitting via een
videoverbinding, vooral in grotere zaken met veel impact worden toegepast. Het onderzoek toont
ook aan dat van beschikbare voorzieningen als slachtofferwachtruimtes door slachtoffers zelf
relatief weinig gebruik wordt gemaakt. Gelet op deze omstandigheden is voorstelbaar dat wordt
onderzocht in hoeverre enige differentiatie kan worden aangebracht bij het actief beschikbaar
stellen van voorzieningen. Maar ook in een ogenschijnlijk eenvoudige zaak moet niet elke
voorziening vooraf worden uitgesloten.

Advies werkgroep:
Alle gerechten bieden in beginsel gelijke voorzieningen voor alle slachtoffers. Alle slachtoffers
kunnen gebruik maken van de facilitaire voorzieningen als bijv. aparte wachtruimtes. Omdat dit
logistiek niet altijd praktisch is en voor slachtoffers ook niet altijd een behoefte, kunnen bodes
naar gelang de situatie vragen of slachtoffers het erg vinden om in de buurt van de zittingzaal in
de openbare ruimte te wachten, maar dan bijv. uit het zicht van de verdachte en evt. met een
bode of beveiliger dicht in de buurt. Ook zijn er voorzieningen die alleen gegarandeerd kunnen
worden als die van tevoren aangevraagd zijn (bijv. videoverbinding).
Differentiatie in voorzieningen treedt voor slachtoffers wel op als zij ondersteuning van OM of
SHN krijgen. Meer persoonlijke begeleiding van/naar/in wachtruimtes, tijdens zitting, eventueel
koffie en thee.

Advies werkgroep:
Om te voorkomen dat slachtoffers uit onbekendheid met de mogelijkheden geen gebruik maken
van een voorziening, zullen bodes specifieker vragen naar de behoeftes. Hiervoor is een checklist
opgesteld (bijlage C). Ook de online informatie draagt bij aan het bekend maken van
voorzieningen.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
18 van 40

Bijlage 1 – Notitie Rvdr aan PRO + Puntsgewijze reactie LOF

Follow-up onderzoek “Slachtoffervoorzieningen in de Rechtspraak”
Bureau Rvdr, maart 201919

1. Achtergrond en doel
In opdracht van de Raad voor de rechtspraak is in 2018 onderzoek gedaan naar slachtoffervoorzieningen
in de gerechten. Alle rechtbanken en gerechtshoven zijn door een onderzoeksteam bezocht met als doel
het in kaart brengen van de concrete maatregelen die de rechtbanken en gerechtshoven mede in het licht
van de ‘Modelregeling inzake een passende verblijfsomgeving slachtoffers’ hebben genomen om een
zorgvuldige en respectvolle bejegening van slachtoffers te bevorderen en te borgen.
De resultaten van het onderzoek zijn verwerkt in het rapport ’Slachtoffervoorzieningen in de
Rechtspraak’. Daarin worden door de onderzoekers ook aanbevelingen gedaan:

1. bevorder meer uniformiteit in basisvoorzieningen en werkwijzen;
2. voorzie in betere informatie over beschikbare voorzieningen;
3. onderzoek of herziening van de Modelregeling geboden is;
4. voorzie in periodieke evaluatie;
5. onderzoek of differentiatie mogelijk is.
De Raad heeft het rapport onder de aandacht gebracht van de gerechtsbesturen met het verzoek om waar
nodig in overleg met elkaar en met het openbaar ministerie te komen tot verdere verbeteringen in de
opvang en begeleiding van slachtoffers. De gerechtsbesturen hebben zich daartoe in het PRO van 29
oktober 2018 bereid verklaard.
Het rapport is hierna door de Raad op 6 november 2018 aan de minister voor Rechtsbescherming
aangeboden. De minister heeft het vervolgens aan de Tweede Kamer aangeboden. De Raad heeft de
minister toegezegd hem in het najaar van 2019 te zullen informeren over de voortgang.
Ten behoeve van de voortgangsrapportage wordt uw gerecht begin september 2019 door het Bureau van
de Raad benaderd met het verzoek een evaluatieformulier in te vullen. Dit formulier dient vóór 1 oktober
2019 ingevuld te worden geretourneerd. Met deze notitie wordt u alvast geïnformeerd over de vragen
die bij de evaluatie aan bod zullen komen en geattendeerd op enkele mogelijke verbeteringen.

9 Contactpersonen: W.H. (William) Tuls (w.tuls@rechtspraak.nl) en R.G.A. (Ralph) Beaujean (r.g.a.beaujean@rechtspraak.nl).

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
19 van 40

2. Evaluatie begin september 2019
Aan uw gerecht zal worden gevraagd:

1. een checklist in te vullen;
2. per aanbeveling te beschrijven welke verbeteringen er binnen het gerecht (of gezamenlijk met
andere gerechten) zijn doorgevoerd;
3. wanneer de huidige kaders bepaalde verbeteringen niet toelaten, aan te geven wat daarvoor
nodig is.
2.1 Ad Checklist slachtoffervoorzieningen Rechtspraak
De onderzoekers hebben naar aanleiding van elk bezoek aan een gerechten een checklist ingevuld
(bijlage 1). De resultaten per gerecht zijn terug te vinden op p. 171-174 van het rapport. In het rapport
wordt de achtergrond van deze ‘checks’ verduidelijkt. Aan uw gerecht zal worden gevraagd om aan de
hand van deze checklist de actuele stand van zaken weer te geven
2.2 Ad Verbeteringen per aanbeveling
Gedacht kan worden aan de volgende concrete verbeteringen:

•

bied op Rechtspraak.nl informatie aan over de in het gerechtsgebouw beschikbare voorzieningen,
zoals wachtruimtes en andere voorzieningen om ongewenste confrontatie met de verdachte te
voorkomen (aanbeveling 2).10 Zodra alle gerechten deze informatie op Rechtspraak.nl beschikbaar
hebben gesteld, zal het openbaar ministerie in de correspondentie met slachtoffers in algemene zin
naar deze informatie verwijzen.
Uniform format gereed voor publicatie

•

stel een helder werkproces op voor het (op tijd) identificeren van een bezoeker aan het
gerechtsgebouw als slachtoffer, zodat wordt voorkomen dat een slachtoffer eerst op zitting wordt
gevraagd in welke hoedanigheid het de strafzaak bijwoont (aanbeveling 2).
Uniform format gereed; bespreking met bode/beveiligers noodzakelijk.

•

ontwikkel een korte checklist voor de bode met een aantal standaardvragen die aan het slachtoffer
worden gesteld en borg deze in lokale werkprocessen (aanbeveling 2).
Uniform format gereed; bespreking met bode/beveiligers noodzakelijk.

•

stel lokale uitgangspunten en best practices (waaronder bodehandboeken) beschikbaar aan andere
10

Zie bijvoorbeeld: rechtbank Midden-Nederland, rechtbank Rotterdam en rechtbank Zeeland-West-Brabant.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
20 van 40

gerechten (bijvoorbeeld door publicatie daarvan in Mijn Kennisomgeving, Wiki Juridica of op Intro)
en bevorder daarmee indirect meer uniformiteit (aanbeveling 1).
Uniform format gereed: werkprocessen Den Haag toepasbaar in alle gerechten.

•

organiseer een bijeenkomst voor bodes met een of meer strafrechters, juridisch medewerkers en
zaakscoördinatoren van het OM. Bespreek aan de hand van de aandachtspunten uit het rapport hoe
tot verdere verbeteringen te komen (aanbevelingen 1, 2 en 4).
Advies LOF: Plan een overleg tussen OM, Slachtofferhulp Nederland, hoofd bodedienst om
informatieproces te bespreken . Bijeenkomsten voor alle bode/beveiligers zijn vanwege roostering
lastig te plannen. Presentatiemateriaal van SHN wordt gedeeld met bodes.

•

wijs per gerecht een vaste contactpersoon aan voor het openbaar ministerie en Slachtofferhulp
Nederland (aanbeveling 4).
Advies LOF: taak voor elk gerecht afzonderlijk

•

laat de bejegening van slachtoffers en slachtofferrechten aan de orde komen in een periodiek overleg
met het openbaar ministerie en Slachtofferhulp Nederland en in een overleg met gerechtsbodes
(aanbeveling 4).
Advies LOF: taak voor elk gerecht afzonderlijk.

•

formuleer een eenduidig en helder uitgangspunt voor de plek van het slachtoffer in de zittingszaal
(desnoods per gerecht) en de mogelijkheid om daarvan af te wijken. Bied daarover informatie aan
op Rechtspraak.nl (aanbevelingen 1 en 2).
Advies LOF: maak helder en neem uitgangspunt op in de nieuwe online informatie voor slachtoffers

•

bevorder meer uniformiteit in basisvoorzieningen, in ieder geval waar het de afzonderlijke ruimte
betreft (de beschikbaarheid en inrichting daarvan) waar slachtoffers kunnen wachten en waar
voorzieningen beschikbaar zijn om ongewenste confrontatie met de verdachte of anderen in het
publieke gedeelte van het gerechtsgebouw zoveel mogelijk te voorkomen (aanbeveling 1 en 2).
Advies LOF: maak helder en neem uitgangspunt op in de nieuwe online informatie voor slachtoffers

•

ontwikkel voor slachtoffers een laagdrempelige mogelijkheid voor het geven van feedback
(aanbeveling 4).11
11 Zie bijvoorbeeld het feedbackformulier voor tolken en vertalers op Rechtspraak.nl.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
21 van 40

Advies LOF: Neem aanbeveling niet over. Geen feedback voor speciale doelgroepen. Feedback
landelijk regelen en in lijn met algemeen beleid over communicatie met bezoekers, belanghebbenden en
partijen (KWO).

•

stem verbeteringen met elkaar af in landelijke overleggen (Presidentenvergadering, SBO, LOVS,
LOF; aanbeveling 1).
Advies LOF: De Modelregeling inzake passende verblijfsomgeving slachtoffers sluit volgens de onderzoekers niet
goed aan op de huidige praktijk. De vraag of herziening wenselijk is (aanbeveling 3) en op welke wijze
daaraan uitvoering wordt gegeven, zal na de evaluatie aan het LOVS worden voorgelegd.
Feedback LOF op onderstaande vragenlijst:
01. Slachtoffer wordt als zodanig geïdentificeerd bij binnenkomst in het gerecht
02. Slachtoffer wordt als zodanig geïdentificeerd bij een centrale balie of receptie
03. Slachtoffer wordt als zodanig geïdentificeerd door de bode bij de zittingszaal
04. Slachtoffer wordt als zodanig op eigen initiatief van de bode geïdentificeerd
1 t/m 5: Taken en verantwoordelijkheden zijn niet overal gelijk belegd. Laat elk gerecht zelf bepalen
waar de identificatie van het slachtoffer plaatsvindt
05. Werkprocesbeschrijving ‘bejegening slachtoffers’ voor bodedienst beschikbaar
Ja, zie advies LOF (voorbeeld Den Haag)
06. Algemene werkprocesbeschrijving bodedienst beschikbaar
Deze vraag is niet relevant. Werkprocesbeschrijving m.b.t. slachtoffers is bij punt 5 al belegd.
07. Gerechtsspecifieke informatie voor slachtoffers beschikbaar
Ja, zie advies LOF
08. Algemene informatie voor slachtoffers beschikbaar
Ja, zie advies LOF
09. Formulier wensen slachtoffer m.b.t. gebruik voorzieningen beschikbaar
Ja, zie advies LOF: checklist met standaardvragen (naar voorbeeld Midden-Nederland) is beschikbaar
en toepasbaar voor alle gerechten
10. Website gerecht bevat informatie voor slachtoffers
Ja, zie vraag 7

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
22 van 40

11. Speciale slachtoffer(wacht)ruimte beschikbaar
12. Gebruik van andere ruimtes die als aparte wachtruimte voor slachtoffers gebruikt kunnen worden
13. Aparte wachtruimte hoeft niet met slachtoffers van andere zaken te worden gedeeld
14. Privacy in de aparte wachtruimtes wordt gewaarborgd
15. Het gebruik van aparte wachtruimtes wordt door de bode(s) aangeboden
11 t/m 15: Basisvoorzieningen worden per gerecht geregeld; eventueel maatwerk per gerecht is
mogelijk
16. Wachtruimte voor slachtoffers beschikt over:
- eigen koffie-/thee-/watervoorziening
Advies LOF: geen verschil aanbrengen in drankenvoorziening. alle bezoekers worden gelijk behandeld
- stopcontacten; afhankelijk van gebouwelijke (on)mogelijkheden
- telefoon; nee
- computer; - nee
- wifi; - wachtwoord nodig, op verzoek te verkrijgen
- mogelijkheid tot vertrouwelijk spreken advocaat; - ja
- informatieproducten voor slachtoffers;
Divers foldermateriaal departement en SHN beschikbaar.
- overig leesmateriaal: ja, per gerecht verschillend en alleen indien in wachtruimte beschikbaar
17. Lunchvoorziening beschikbaar nee
18. Aparte in- en uitgang van het gerechtsgebouw voor slachtoffers beschikbaar
ja (indien gebouwelijk mogelijk)
19. Begeleiding mogelijk – Maatwerk is incidenteel mogelijk
20. Vaste zitplaats voor het slachtoffer in de zittingszaal
21. Slachtoffer kan voorkeur voor (andere) zitplaats aangeven
22. Slachtoffer wordt actief gevraagd waar het in de zittingszaal wil plaatsnemen

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
23 van 40

20 t/m 22: SO zit standaard linksvoor (ter hoogte van de OvJ), alles in overleg met slachtoffer,
voorzitter en (evt.) de BVC; een andere plaats is mogelijk of soms zelfs wenselijk.
23. Vaste zitplaats is voorzien van tafel
24. Vaste zitplaats is voorzien van microfoon
25. Vaste zitplaats is voorzien van plek voor begeleiding
23 t/m 25: Alles afhankelijk van gebouwelijke voorzieningen en inrichting zittingszalen; soms is
maatwerk mogelijk
26. Slachtoffer kan spreekrecht uitoefenen op een daarvoor geschikte plaats in de zittingszaal - ja
27. Aparte in- en uitgang voor slachtoffers van de zittingszaal mogelijk
28. Mogelijkheid tot volgen van de zitting via videoverbinding
29. Mogelijkheid tot afschermen slachtoffer in de zittingszaal
27 t/m 29: Alles afhankelijk van gebouwelijke voorzieningen en inrichting zittingszalen; soms is
maatwerk mogelijk, maar alleen indien tijdig vooraf (minimaal 48 uur) aangevraagd.
30. Speciale maatregelen ter bescherming van de privacy van slachtoffers beschikbaar
ja, maar alleen op uitdrukkelijk verzoek van het SO en alleen indien er geen spreekrecht of vordering
is
31. Speciale maatregelen ter bescherming van extra kwetsbare slachtoffers beschikbaar
Ja, maatwerk is mogelijk
32. Periodieke evaluatie specifiek m.b.t. opvang en bejegening slachtoffers
Wel overleg en afstemming, geen vaste evaluatiepunten.
33. (Niet-)periodieke evaluatie waarbij de opvang en bejegening van slachtoffers aan bod kunnen komen
– ja (tussen OM en portefeuillehouder slachtofferzaken rechtbank)

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
24 van 40

Bijlage 2 – Voorstel voor basisvoorzieningen

Om slachtoffers goed van dienst te kunnen zijn, is het belangrijk dat zij zich (tijdig) als slachtoffer
kenbaar maken en dat die informatie ook bij ZM bedrijfsvoering terecht komt. Dan kunnen bodes bij
ontvangst ook gepast bejegenen, de juiste informatie geven, de juiste vragen stellen en slachtoffers zo
nodig juist doorverwijzen.
De wachtruimtes moeten voldoende prettig zijn ingericht, maar wel tegen een stootje kunnen.
Slachtoffers en hun begeleiders moeten daar rustig kunnen zitten en weten wanneer de zitting begint.
Het gaat vooral om de mogelijkheid om in een afgesloten ruimte rustig te kunnen wachten, zonder
angst om te laat bij de zittingzaal te zijn en zonder ongewenste confrontatie met de verdachte.
Leesmateriaal, koffie/thee, wifi toegang e.d. zijn prettig en in sommige gevallen een kleine moeite,
maar niet altijd: deze hoeven daarom niet noodzakelijkerwijs aangeboden te worden.
Voorstel voor aanbod (gebaseerd op de Modelregeling):
Buiten zittingzaal
- Mogelijkheid om zonder ongewenste confrontatie met de verdachte te wachten op de zitting.
- Duidelijke verwijzing of begeleiding naar een slachtoffer wachtruimte (afhankelijk van eventuele
differentiatie en wensen van het slachtoffer)*
- Wachtruimte afgeschermd van publieke wachtruimte en afsluitbaar met een deur
- Voldoende stoelen (en voldoende comfortabel)
- Informatie over wachttijd en/of tijdige waarschuwing (door bode/ begeleider) van aanvang van
de zitting
- Koffie/theevoorziening zoals voor overige bezoekers
- Voldoende exemplaren van folder Slachtoffers en justitie (als deze eis opgenomen blijft in de
Modelregeling. N.b. dit is online informatie en niet in folder vorm verkrijgbaar).
*

In het geval een Slachtofferloket in het gebouw gevestigd is, met eigen ruimtes en voorzieningen,
komt het voor dat slachtoffers ook daar opgevangen worden.

Naar gelang de situatie van het slachtoffer en de mogelijkheden van het gerecht kunnen andere zaken
aangeboden worden, zoals leesmateriaal, gratis koffie/thee in de wachtruimte, stopcontact, (gratis)
wifi.
In zittingzaal
- Vaste plek in zittingzaal, zodanig dat directe confrontatie met verdachte wordt vermeden.
Mogelijkheid om hiervan af te wijken als indeling van zaal of omstandigheden daarom vragen.
- Mogelijkheid om als eerste of laatste de zittingzaal te betreden/verlaten.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
25 van 40

-

Goed verstaanbaar kunnen spreken (microfoon, indien nodig)
Maatregelen o.b.v. medische noodzaak (mits van tevoren aangevraagd). Bijv. ringleiding voor
slechthorenden.
Videoverbinding naar andere ruimte (mits van tevoren aangevraagd)

Naar gelang de situatie van het slachtoffer en de mogelijkheden van het gerecht kunnen andere zaken
aangeboden worden zoals een glas water.
Buiten en in de zittingzaal:
- Procedure voor bijzondere/ risicozittingen. Onderdeel daarvan is mogelijke begeleiding door OM
of SHN, beveiliging en beschermingsmaatregelen.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
26 van 40

Bijlage 3 – Suggesties voor punten ter aanpassing in de Modelregeling

Algemeen
De Modelregeling legt veel nadruk op de rol van de bode in de begeleiding van slachtoffers. In praktijk
vindt de fysieke begeleiding in het pand plaats voor slachtoffers die onder de hoede zijn van OM of
Slachtofferhulp Nederland, door begeleiders van die organisaties. Als er beveiliging nodig is, speelt ZM
ook een rol in de begeleiding. Voor slachtoffers die zonder begeleiding de zitting bezoeken en waarvan
wensen/behoeften niet vooraf bekend zijn, is het wenselijk, maar in de praktijk niet realistisch om in
de huidige organisatie persoonlijke begeleiding door bodes te veronderstellen. Daar is de personele
bezetting niet op ingericht.
Punt 1 – betreft het werkproces rond het eerste contact met het slachtoffer.
- Het initiatief tot contact met de rechtspraak over wensen en behoeften ligt bij
(vertegenwoordigers van) het slachtoffer. ZM neemt alleen in reactie daarop contact op met
(vertegenwoordigers van) het slachtoffer.
- Het eerste contact van slachtoffers bij binnenkomst is niet altijd met de portier. In sommige
gerechten worden bezoekers van zittingen bij het eerste loket (beveiligingsloket/portiersloge)
juist erop gewezen dat ze zich daar niet hoeven te melden, maar pas bij de informatiebalie of
bodebalie. Ook bij die informatiebalie wordt nog niet structureel aan bezoekers gevraagd in
welke hoedanigheid ze de zitting bezoeken. Daarvoor zijn er teveel bezoekers. Pas bij de
bodebalie voor de zittingzaal worden die vragen gesteld en aanwezigheid van het slachtoffer
geregistreerd.
- Er wordt in bezoekersinformatie voor slachtoffers uitgelegd dat zij zich wél bij de portier moeten
melden als zij een afspraak hebben met en begeleider van het slachtofferloket of SHN.
Punt 2 – betreft werkproces en informatie om aanwezigheid van slachtoffer vast te stellen.
- Randvoorwaarden m.b.t gegevens op zittingsrol aanpassen. De gegevens zijn relevant, maar staan
niet allemaal op de zittingsrol. Het is aan de gerechten hoe zij d.m.v. een werkproces de bodes
voorzien van de relevante informatie. Hiervoor is ook medewerking van het OM nodig en voegt
informatie van SHN ook waarde toe.
Punt 3 – opvang en begeleiding door de bode voorafgaand aan de zitting
- Essentie is dat slachtoffers veilig kunnen wachten in een aparte ruimte, indien gewenst. Andere
basisvoorzieningen als leesmateriaal en toegang tot koffie/thee zijn nader door de gerechten
gezamenlijk te bepalen (zie aanbeveling uit het onderzoeksrapport slachtoffervoorzieningen)
- De folder Slachtoffers en justitie is niet beschikbaar als geprinte folder, alleen online op de site
van de rijksoverheid. Suggestie om folders te drukken als die inderdaad in de wachtkamers
beschikbaar moeten zijn. Wellicht is het beter om deze eis te laten vervallen.
Punt 4 – uitroepen van de zaak

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
27 van 40

-

Niet alle wachtruimtes zijn dichtbij de betreffende bodebalie. Bodes kunnen niet op elk moment
bij hun balie weg om slachtoffers te waarschuwen dat hun zitting begint en in de wachtruimtes
zelf is geen technisch middel aanwezig om de start van de zitting aan te kondigen. Laat in de
regeling ruimte aan de gerechten om de begeleiding van slachtoffers situatieafhankelijk in te
vullen (hoeft niet altijd in persoon door de bode; de bode kan bijvoorbeeld via mobiele telefonie
contact opnemen).

Punt 5 – opvang en begeleiding bij schorsing en na afloop van de zitting.
- Zie punt 4.
Punt 6 – periodieke evaluatie
- Terugkoppeling van bodes nodig (bijv. over incidenten), maar bodedienst hoeft niet per sé deel te
nemen aan het overleg.

Overige bijlagen (separaat)
- A - werkproces informatiestroom OM/SHN → ZM (voorbeeld Den Haag)
- B - informatie en instructies voor bodes
- C - checklist voor bodes

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
28 van 40

Bijlage 3: werkproces informatiestroom slachtoffers
OMSHN-ZM

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
29 van 40

Werkproces informatiestroom slachtoffers - van OM en SHN naar ZM

1.
OM
Het OM krijgt informatie van slachtoffers over hun voorgenomen aanwezigheid. Speciale
beschermingsmaatregelen, wensen of behoeften zijn mogelijk ook bekend (bijvoorbeeld uit de
individuele beoordeling, dossier, of eerdere gesprekken met het slachtoffer).
Voor de informatievoorziening naar ZM levert dit 2 scenario’s op:
1.
‘Aanwezig, geen bijzonderheden’. Melden per mail naar:
bodeplanningzittingszalen.rb.denhaag@rechtspraak.nl
GPS zaken: OM administratie registreert in GPS dat slachtoffer aanwezig is bij zitting (‘ja’
aanklikken in betreffende veld). ZM ziet deze informatie in GPS niet.
Compas zaken: geen systeem-registratie.
Eerste aanleg: OM administratie/Slachtofferloket AP stuurt een mail (in Compas én GPS zaken) naar:
Officier van Justitie
bodeplanning zittingzalen: bodeplanningzittingszalen.rb.denhaag@rechtspraak.nl
voorzitter van de zitting.
Hoger beroep: het Slachtofferloket LRO/FP/LP stuurt reeds mails, maar deze moeten in het vervolg
naar het mailadres van de bodeplanners. Zaakscoördinator van het RP in cc.
Inhoud van mail: datum en tijdstip van zitting, naam verdachte, naam voorzitter, naam slachtoffer en
of die alleen of met begeleider komt.

2.
‘Aanwezig + bijzonderheden’. Melden d.m.v. mail en/of aanmeldformulier “bijzondere
zittingen’ naar:
bijzonderezitting.rb.denhaag@rechtspraak.nl
Dit formulier is voor rechtbank en gerechtshof medewerkers toegankelijk op Intro (intranet van ZM).
Het kan van daaruit direct verstuurd worden en gaat dan naar een functionele mailbox “bijzondere
zittingen”. Van daaruit worden alle berichten automatisch doorgestuurd naar AAT (Afdeling
Arrestantentaken (parketpolitie)), Beveiliging, Zalenplanning bodedienst en Communicatie &
Voorlichting rechtbank. Zij kunnen dan de benodigde actie ondernemen en afstemmen waar nodig.
Bijzonderheden zijn bijv. dreiging op het slachtoffer, medische klachten, risico van confrontatie e.d.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
30 van 40

OM medewerkers hebben geen toegang tot Intro en het formulier kan niet automatisch verzonden
worden. Handmatig verzenden is wel mogelijk.

Eerste aanleg:
Slachtofferloket AP: dezelfde mail als bij 1) nu ook naar de functionele mailbox “bijzondere
zittingen” sturen + daarbij vermeld de bijzonderheden/ wensen die het slachtoffer aangegeven heeft.
OvJ: formulier ‘bijzondere zitting’ als bijlage sturen naar de functionele mailbox “bijzondere
zittingen” + naar de voorzitter van de zitting.
Indien verdere afstemming met de voorzitter nodig is, graag ook rechtstreeks contact opnemen.
Hoger beroep:
Zaakscoördinator RP of AG: formulier bijzondere zittingen mailen naar de functionele mailbox
“bijzondere zittingen” + naar de voorzitter van de zitting
Indien verdere afstemming met de voorzitter nodig is, graag ook rechtsreeks contact opnemen.

2.
SHN
Als SHN slachtoffers begeleidt, dan zal normaal gesproken de aanwezigheid van het slachtoffer
doorgegeven zijn aan het OM – en via het OM aan ZM. Met SHN Den Haag is afgesproken dat zij ook
wekelijks een overzicht naar ZM sturen, met slachtoffers die van SHN bijstand ter zitting krijgen
(Algemene dienst of Juridische dienst). Mail naar:
bodeplanningzittingszalen.rb.denhaag@rechtspraak.nl

3.
Advocaat en ZM administratie
Als een slachtoffer niet in contact is met OM of SHN, maar wel aan een advocaat aangegeven heeft
aanwezig te zullen zijn, dan kan een advocaat dit melden. Het ligt meer voor de hand dat advocaten in
zo’n geval het Slachtofferloket benaderen (en ZM via dat loket op de hoogte wordt gebracht), maar
het kan voorkomen dat de Straf administratie van rechtbank of gerechtshof wordt benaderd. Dat zal
via de gebruikelijke kanalen moeten verlopen (vooralsnog telefonisch, per fax of brief).
Als een advocaat (of slachtoffer zelf) belt dan vraagt de administratief medewerker om de melding op
schrift te stellen (bijv. mail of fax).
De administratief medewerkers stuurt deze schriftelijk informatie door naar in ieder geval de
voorzitter en de griffier van de zitting. De voorzitter beoordeelt of het nodig is om het als een
bijzondere zitting aan te melden. Via het formulier op Intro:
https://intro.rechtspraak.minjus.nl/sites/DenHaag/Bedrijfsvoering/Team%20Front/Beveiliging/Paginas/Bijzondere(risico)zitting.aspx

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
31 van 40

4.
Bodedienst
De bodeplanners zorgen ervoor dat de betreffende bode geïnformeerd wordt over de aanwezigheid
en bijzonderheden (bijv. door een afdruk van de email toe te voegen aan de zittingsrollen die de bode
op de dag van de zitting ontvangt). De bode houdt in de gaten of het slachtoffer zich meldt voor de
zitting. De bode registreert de aanwezigheid van het slachtoffer en brengt de rechter op de hoogte.

Afbeelding 1: formulier op Intro voor ZM gebruik (klikken op balk onderaan om automatisch te
versturen)

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
32 van 40

Afbeelding 2: formulier voor OM gebruik (klikken op mailadres bijzondere zittingen opent gelijk
Outlook, mailadres voorzitter handmatig toevoegen)

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
33 van 40

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
34 van 40

bijlage 4 Info en instructie slachtoffers – bodedienst

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
35 van 40

Informatie en instructie slachtoffers – bodedienst

Achtergrond
Sinds 2012 bestaat er binnen de Rechtspraak een Modelregeling inzake passende verblijfsomgeving
slachtoffers vastgesteld. Deze Modelregeling bevat uitgangspunten voor de opvang van en
voorzieningen voor slachtoffers in de rechtbanken en gerechtshoven. Daarin hebben bodes een
belangrijke rol.
Zie: https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/Modelregeling-inzake-passendeverblijfsomgeving-slachtoffers.pdf
Doel van de opvang door de bode is om de communicatie en bejegening van het slachtoffer te
optimaliseren en ongewenste confrontatie met de verdachte te vermijden.
Beoogde resultaten in de modelregeling zijn:
- vaststellen van de aanwezigheid van het slachtoffer direct na binnenkomst
- doorverwijzing naar de juiste locatie en/of persoon voor de opvang voorafgaand aan de zitting.
- vaststellen aanwezigheid slachtoffer door bode (bij de zittingzaal)
- borging dat de informatie beschikbaar blijft bij evt. overdracht
- inwerking treden van de procedure rond opvang slachtoffer
- vermijding van directe confrontatie tussen slachtoffer en verdachte
- aanbieding van passende faciliteiten
- kennisneming van de verwachtingen t.a.v. wachttijd door het slachtoffer
- bekendheid bij bode of het slachtoffer het woord wenst te voeren op de zitting
- bekendheid bij bode indien het slachtoffer anoniem en niet opgemerkt wenst te worden/anoniem
aanwezig wenst te zijn
- bekendheid bij het slachtoffer waar antwoord op inhoudelijke dan wel procedurele vragen kan
worden verkregen
- bekendheid bij de bode van de plaats waar het slachtoffer zich bevindt in afwachting van de
zitting
In de afgelopen jaren is de aandacht voor de belangen van slachtoffers verder gegroeid en is
bijvoorbeeld het spreekrecht voor slachtoffers wettelijk bepaald. Er is ook meer aandacht voor de
voorzieningen die wij slachtoffers bieden en de werkprocessen die daarbij horen. Voor de zitting, bij
schorsing, en na de zitting, tot men het pand verlaat.
Bij slachtoffervoorzieningen moet gedacht worden aan:
Buiten zittingzaal
- Mogelijkheid om zonder ongewenste confrontatie met het slachtoffer te wachten op de zitting.

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
36 van 40

-

Duidelijke verwijzing of begeleiding naar een slachtoffer wachtruimte
Wachtruimte afgeschermd van publieke wachtruimte en afsluitbaar met een deur
Voldoende stoelen (en voldoende comfortabel)
Informatie over wachttijd en/of tijdige waarschuwing (door bode/ begeleider) van aanvang van
de zitting
Koffie/theevoorziening zoals voor overige bezoekers
Voldoende exemplaren van folder Slachtoffers en justitie (en verwijzing naar die informatie)

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
37 van 40

In zittingzaal
- Vaste plek in zittingzaal, zodanig dat directe confrontatie met verdachte wordt vermeden.
Mogelijkheid om hiervan af te wijken als indeling van zaal of omstandigheden daarom vragen.
- Mogelijkheid om als eerste of laatste de zittingzaal te betreden/verlaten.
- Goed verstaanbaar kunnen spreken (microfoon, indien nodig)
- Procedure voor bijzondere/ risicozittingen. Onderdeel daarvan is mogelijke begeleiding door
OM of SHN, beveiliging en beschermingsmaatregelen.
- Maatregelen o.b.v. medische noodzaak (mits van tevoren aangevraagd). Bijv. ringleiding voor
slechthorenden.
- Videoverbinding naar andere ruimte (mits van tevoren aangevraagd)
Naast deze basisvoorzieningen kunnen er soms aanvullend dingen aangeboden worden, bijv. een
glas water. Aanvullend aanbod kan per gerecht of situatie verschillen.
Inzichten van Slachtofferhulp Nederland

Kleine gebaren kunnen een enorm verschil maken voor slachtoffers. Slachtoffers geven zelf als
belangrijk aan:
- Welkom heten of laten weten dat er notie is genomen van zijn aanwezigheid

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
38 van 40

Het ‘programma’ uitleggen: wanneer komt bijvoorbeeld het spreekrecht aan bod of wordt de
vordering behandeld
- Uitleg geven daar waar nodig
- Zorgen voor een goede plek in de zittingszaal met tafel en microfoon
- Rekening houden met de privacy-wensen van het slachtoffer; bijvoorbeeld: het niet noemen
van de naam van het slachtoffer
Instructies en punten van belang voor de bodedienst
-

-

-

Als OM of Slachtofferhulp van tevoren weten dat een slachtoffer aanwezig zal zijn, dan melden
zij dit o.a. bij de bodeplanners. Ook bijzonderheden (risicozitting) zijn daar bekend.
Bodeplanners geven de melding door (afdruk van mail) aan de betreffende bode.
Op onze website is/wordt informatie toegevoegd voor slachtoffers die ons gebouw bezoeken.
De bode houdt in de gaten of het slachtoffer zich ook meldt.
Soms komt een slachtoffer onaangekondigd.
De bode stelt een aantal vragen. Zie checklist.
De bode registreert de aanwezigheid en andere relevante informatie. En informeert de
rechter voorafgaand aan de zitting over de wensen van het slachtoffer.
De bode roept de zaak uit en verifieert of het slachtoffer heeft gehoord dat de zitting begint.
Bij een schorsing stemt de bode af met het slachtoffer waar hij/zij kan wachten op vervolg van
de zitting.
Er bestaat een folder Slachtoffers en justitie, die voor slachtoffers beschikbaar moet zijn. Bijv.
in de slachtoffer wachtruimtes op de 3e verdieping.
Zie: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2016/06/01/informatiebladslachtoffers-en-justitie)
Tussen rechtbank en OM vindt periodiek een overleg plaats over slachtofferzaken. Om beter te
kunnen evalueren hoe het gaat, wordt bodes gevraagd om incidenten met slachtoffers per
mail te melden bij het hoofd bodedienst.
Het gaat dan bijv. om:
- ongewenste confrontatie met (familie of vrienden van) verdachte buiten de zaal
- weg niet kunnen vinden
- voorzieningen als videoverbinding, microfoon, ringleiding e.d. wel gewenst, maar niet
aanwezig. (wel/niet aangevraagd?)
- niet op gewenste plek in zittingzaal mogelijk
- anonimiteit / privacy in het geding
- slachtoffer in aparte kamer en lastig om die te laten weten wanneer zitting begint

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
39 van 40

bijlage 5 Checklist slachtoffers

datum
kenmerk
pagina

21 oktober 2020
UIT
40 van 40

Checklist slachtoffers - bodedienst
Vragen als iemand zich meldt bij de bodebalie
Vraag

Toelichting

In welke hoedanigheid komt u de zitting
bijwonen?

Het slachtoffer kan dan aangeven dat
hij/zij slachtoffer is in de zaak

Heeft u een brief van het OM met
zittingsinformatie gekregen?

Niet noodzakelijk, maar wel handig om
het slachtoffer te identificeren

Wilt u op de gang wachten of zit u liever even in
een aparte kamer totdat de zitting begint?

Aparte kamer kan een reguliere
spreekkamer op de verdieping zijn.
Bij wachten in aparte kamer: laat het
slachtoffer weten hoe laat de zitting begint
en maak zo nodig afspraken hoe het
slachtoffer op tijd hoort dat de zaak wordt
uitgeroepen. Bij voorkeur via bodes .
Anders bijv. via mobiel nummer van het
slachtoffer of diens begeleider.

Waar wilt u zitten in de zaal (voorin of achterin)?
Wilt u als eerste of als laatste de zaal betreden of
loopt u wanneer de bode omroept dat de
behandeling van de zaak begint gewoon mee de
zaal in?
Wilt u gebruik maken van het spreekrecht?
Bent u ermee akkoord dat de rechter uw
aanwezigheid benoemt of wilt u – indien
mogelijk - anoniem de zitting bijwonen?

Ook als slachtoffer anoniem alleen maar
aanwezig wil zijn, dient de rechter op de
hoogte gebracht te worden.

Is er iemand van Slachtofferhulp die u begeleidt?
Zo ja, is dit een medewerker van de algemene
dienst of van de juridische dienst?

Dit is voor de rechter/raadsheer handig om
te weten.