Managementsamenvatting
Afnemersonderzoek
Basisregistraties Adressen en Gebouwen

Managementsamenvatting
Afnemersonderzoek BAG
Uitvoering 2013
In opdracht van het Ministerie van I en M is door
Statisfact een afnemersonderzoek voor de BAG
uitgevoerd.

1. Inleiding
Statisfact heeft in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) een
afnemers-onderzoek uitgevoerd over de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG).
Dit afnemersonderzoek bestond uit zowel kwantitatief onderzoek (digitale enquête) als
kwalitatief onderzoek (interviews). In dit document worden belangrijkste bevindingen uit
het afnemersonderzoek samengevat.
1.1.

Doelstelling van het onderzoek

Het hoofddoel van het afnemersonderzoek BAG is:
Vanuit het perspectief van afnemers/gebruikers, door middel van kwantitatief
onderzoek, inzicht verkrijgen in de mate van tevredenheid, het gebruik en de
doeltreffendheid van de BAG in de praktijk.
Aanvullende doelstellingen zijn:
Gericht aandachtspunten af kunnen leiden hoe bijvoorbeeld de tevredenheid
verbeterd kan worden;
Op basis van aanvullend kwalitatief onderzoek in de private sector, inzicht
verkrijgen in het nut en noodzaak en toegevoegde waarde van de BAG;
De uitkomsten van het afnemersonderzoek BAG dienen als input voor de wettelijke
evaluatie die thans door de Auditdienst Rijk (ADR) uitgevoerd wordt.
1.2.

Onderzoeksmethodiek

Het afnemersonderzoek is voorbereid met het ministerie van I&M, de ADR (als uitvoerder
van de wettelijke evaluatie van de BAG) en het Kadaster (als beheerder van de BAG) en
door onderzoeks- en adviesbureau Statisfact uitgevoerd.
Kwantitatief onderzoek
De doelgroep van de digitale enquête betreft organisaties in zowel de publieke als de
private sector. Voor het online onderzoek zijn in totaal 570 geregistreerde gebruikers
aangeschreven. Daarvan hebben 174 respondenten gereageerd (31%). Tevens hebben

[2]

196 niet-geregistreerde gebruikers1 de vragenlijst ingevuld. Deze respondenten zijn
benaderd via diverse koepelorganisaties. In totaal hebben 370 gebruikers van de BAG
deelgenomen aan het onderzoek, waarvan 52% uit de private sector en 48% in de publieke
sector. De vragenlijst kon ingevuld worden in de tussenliggende periode van 3 juni en 28
juni 2013.
Kwalitatief onderzoek
De doelgroep van de interviews bestaat uit private partijen2 die gebruik maken van de BAG
en zijn onder te verdelen naar zes sectoren: ICT-dienstverleners, Dataleveranciers, Geoinformatiebedrijven, Woningcorporaties, Verzekeringsmaatschappijen en Nutsbedrijven. In
totaal zijn er 21 interviews afgenomen in de periode 21 juni t/m 7 augustus 2013.
2. Beoordeling Basisregistraties Adressen en Gebouwen
Gemiddeld geven de respondenten de BAG een 7,0 op een 10 puntschaal. 10% van de 302
respondenten geeft een score van 5 of lager. Dataleveranciers geven de hoogste score
voor de BAG (7,9). Het laagste rapportcijfer wordt gegeven door de notariaten (6,3).

Sector
Gemeentes
ZBO’s, Agentschappen of Uitvoeringsorganisaties
O.O.V.
Notariaten
Nutsbedrijven
Woningcorporaties
Vastgoedbedrijven
ICT-dienstverleners
Dataleveranciers
Geo-informatiebedrijven
Adviesbureaus
Overige organisaties

N
95
23
16
42
14
8
5
32
9
13
27
7

Gem
6,8
7,2
7,2
6,3
7,3
7,5
7,2
7,3
7,9
7,2
7,2
7,7

%O
13%
4%
6%
17%
0%
0%
0%
6%
0%
8%
19%
0%

Tabel 1: Rapportcijfer per sector

1

Onder niet-geregistreerde gebruikers wordt verstaan: organisaties waarvan de verwachting is, dat zij de BAG

gebruiken maar dit niet rechtstreeks afnemen van het Kadaster en/of een BAG product gebruiken waarvoor
geen registratie bij het Kadaster vereist is.
2

Interviews bij overheidspartijen vallen buiten scope van dit onderzoek, maar binnen de scope van het

evaluatieonderzoek van de Auditdienst Rijk.

[3]

2.1.

Belangrijkste bevindingen

Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek vormen de input
voor het bepalen van verbeteracties om de tevredenheid over de BAG te vergroten.
2.1.1.

Gebruik van de BAG

In de publieke sector zijn er meer gebruikers van de BAG, dan in de private sector. In de
private sector is het gebruik ook niet verplicht. Het gebruik van de BAG in de private sector
is nog niet optimaal. Veel organisaties bevinden zich in de verkenningsfase, nemen de BAG
wel af, maar hebben het nog niet (volledig) geïmplementeerd. De mate van gebruik
verschilt per sector, en tevens ook binnen een sector. Woningcorporaties geven, in
vergelijking tot de andere sectoren, vaker aan onbekend te zijn met de BAG.
BAG-extract, BAG-web en BAG-viewer worden het meest gebruikt. BAG-web en BAGviewer worden veelal naast elkaar gebruikt. Ook respondenten die andere BAG-producten
afnemen, gebruiken eveneens met regelmaat BAG-web en BAG-viewer. Deze producten
worden, in geval van twijfel over gegevens, voornamelijk gebruikt voor het controleren
van onjuistheden.
Enkele aandachtspunten over de BAG-producten:
BAG-viewer wordt ervaren als niet actueel genoeg en biedt tevens onvoldoende
functionaliteit (waaronder betere mogelijkheden om in te zoomen, selectie- en
exportmogelijkheden en het tonen van niet-BAG informatie).
Men vindt het wenselijk om naast de administratieve gegevens in BAG-web ook een
kaartweergave te hebben. Ook vindt men de wijze waarop gegevens geselecteerd
en getoond worden niet gebruiksvriendelijk.
Er is veel tijd en kennis nodig om het XML-formaat, waarin BAG-extract en BAGcompact geleverd worden, te verwerken voordat de gegevens gebruikt kunnen
worden.

Dit

maakt

de

(technische)

implementatie

van

de

verbetering

vatbaar.

BAG

in

Naast

het

producten/processen complex.
De

aanlevering

van

mutaties

is

voor

bestandsformaat, waarin geleverd wordt en dat veel verwerkingstijd kost, geeft
men aan dat:
–

de levering van een bestand onregelmatig plaatsvindt;

[4]

–

het wenselijk is om gebruikers ook van gebeurtenisseninformatie te
voorzien, zodat de herkomst/reden van mutatie ook duidelijk is;

–

zij graag de woonplaats-gemeentetabel meegeleverd krijgen;

–

zij graag mutaties gecategoriseerd willen ontvangen zodat ze zelf kunnen
bekijken of het voor hen relevante wijzigingen betreft of slechts de mutaties
ontvangen van de door hen uit de BAG gebruikte gegevens;

–

Er kengetallen meegeleverd moeten worden, zodat er bestandscontroles
uitgevoerd kunnen worden, om na te kunnen gaan of je eigen versie van de
BAG correct is na het doorvoeren van de mutaties. Er wordt benadrukt dat
dit van belang is wanneer organisaties onderling op basis van BAG-id moeten
gaan communiceren over adressen;

–

er communicatie dient plaats te vinden, wanneer er geen mutaties zijn.

Er wordt gezegd dat de factuuromschrijvingen onduidelijk zijn en dat er, in relatie
tot de kosten van het product, te veel factuurmomenten zijn.

2.1.2.

Toegevoegde waarde van de BAG

Gebruikers uit zowel de publieke als de private sector vragen zich sterk af of het gebruik
van de BAG ook leidt tot extra inkomsten. De komst van de BAG geeft invulling aan een
vraag vanuit de markt, die voorheen door marktpartijen werd ingevuld. Voor sommige
organisaties in de private sector resulteert dit in een kostenverlaging, omdat alternatieve
bestanden niet (meer) nodig zijn. Voor andere organisaties heeft dit een negatief effect
omdat zij voorheen de alternatieve bestanden leverden en hierdoor opbrengsten missen.
Over het algemeen zijn private partijen wel van mening dat de beschikbaarheid van de
BAG mogelijkheden biedt voor het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten.
Gebruikers uit zowel de publieke als de private sector zijn van mening dat de BAG leidt tot
een betere afstemming in de keten, een betere dienstverlening naar de klant en eenduidige
communicatie met andere partijen. Het merendeel van de gebruikers vindt de BAG
belangrijk voor de uitvoering van zijn werkzaamheden en verwacht ook dat het belang
hiervan in de toekomst zal toenemen. Notariaten hebben een significant lagere
verwachting dat het belang van de BAG voor hen zal toenemen.

[5]

2.1.3.

Kwaliteit van de BAG

Over het algemeen is men enigszins tevreden over de kwaliteit van de BAG, al verschilt de
kwaliteit per gemeente. Private partijen constateren een kwaliteitsverbetering van de BAG,
maar benadrukken wel dat er nog veel winst te behalen valt. Respondenten hebben de
inhoud van de BAG beoordeeld op de aspecten precisie & nauwkeurigheid, actualiteit en
volledigheid, per aspect volgt een toelichting.
Precisie/ nauwkeurigheid van BAG-gegevens
Respondenten geven aan dat niet alle gegevens juist zijn. De volgende gegevens worden
vaak genoemd als onjuist:
Pandgeometrie (blijkt ook uit vergelijking GBKN en de BAG)
Woonplaatsgeometrie (is topologisch niet correct, blijkt uit het over elkaar heen
leggen van woonplaatsgeometrie en controle op gaten of overlappende gebieden)
Postcodes ( Er is sprake van typefouten en ingevoerde dummywaardes).
Bouwjaar (Oudere panden en gemeente Amsterdam)
Verkorte naam openbare ruimte (het wordt niet afgekort volgens de Nen-norm)
Actualiteit
Respondenten geven aan dat de actualiteit van BAG gegevens tekort schiet en dat de
actualiteit per gemeente verschilt. Ook geven respondenten aan dat de actualiteit van data
niet of nauwelijks controleerbaar is.
Volledigheid
De inhoud van de BAG wordt niet als volledig (inhoud conform regelgeving) ervaren.
Respondenten geven aan dat er bestaande adressen, adressen van panden in aanbouw en
postcodes ontbreken.
Bruikbaarheid
De inhoud van de BAG wordt sluit niet (voldoende) aan bij de behoefte van afnemers.
Respondenten hebben de wens dat er meer gegevens opgenomen worden in de BAG.
Enkele voorbeelden zijn: (registratiemogelijkheden voor) niet-adresseerbare objecten
(algemene ruimtes, ontvangers, elektriciteitshuisjes, vakantiehuisjes, windmolens),
hoogtegegevens van een pand (Z-coördinaat), etage en inhoud van een pand, geometrie
van de openbare ruimte, postadressen, perceelcodes incl. oppervlakte perceel etc.
[6]

Enkele andere aandachtspunten over de inhoud zijn:
De BAG wordt gepercipieerd als de formele werkelijkheid terwijl afnemers juist
geïnteresseerd zijn in de échte werkelijkheid (de waargenomen situatie).
De definitie van het oppervlakte object voor niet-woningen sluit niet aan bij de
behoefte van alle gebruikers.
Gebruiksdoelen in de BAG voldoen vaak niet aan de behoeften van gebruikers
–

Er zijn geen duidelijke richtlijnen voor registratie van gebruiksdoelen in de
BAG en/of richtlijnen worden niet nageleefd door gemeenten;

–

Er bestaat verschil tussen de formele werkelijkheid en de waargenomen
situatie;

–

Gebruiksdoelen zijn niet voldoende gespecificeerd, men zou graag meer
categorieën gedefinieerd zien;

–

Men wil graag per gebruiksdoel de oppervlakte weten.

Men vindt dat er meer gekeken zou moeten worden naar de samenhang in het
stelsel. Voorbeelden die aangedragen worden gaan over de verschillen tussen
bijvoorbeeld de WOZ en de BAG, verschil tussen BGT en BAG qua omgang met
topografie, verschil in definities tussen basisregistraties. Er dienen duidelijke
richtlijnen opgesteld te worden en/of er dient meer controle op de opvolging van
deze richtlijnen plaats te vinden. Ook bestaat er veel behoefte om de BAG te
koppelen aan andere registraties. Hier ontstaat ook de toegevoegde waarde.
Als er wijzigingen doorgevoerd worden in de inhoud van de BAG is het van belang
dat het Kadaster vroegtijdig dit communiceert. Vooral ICT-dienstverleners, die
tevens leverancier zijn van de BAG, geven aan dat zij in de gelegenheid moeten
zijn om systemen, waarin de BAG verwerkt wordt, aan te passen. Ook zijn zij van
mening dat de ondersteuning vanuit het Kadaster verbeterd kan worden, in het
bijzonder op het vlak van doorlooptijden, deskundigheid en communicatie omtrent
releases en patches.
2.1.4.

Terugmeldingen

Uit de resultaten van het online onderzoek blijkt dat circa 2/3 van alle respondenten
weleens een onjuistheid constateert in de BAG. 2/3 van deze respondenten geeft hiervan
vervolgens ook een terugmelding. De afhandeling van een terugmelding wordt relatief laag
beoordeeld, namelijk tussen neutraal en enigszins tevreden (score 4,6 en 27% ontevreden
respondenten).

Respondenten

die

onjuistheden

constateren

en

vervolgens

geen
[7]

terugmelding geven voeren vooral als reden aan: ‘ik heb geen tijd’ en ‘ik ben onbekend
met de procedure’.
Uit het kwalitatief vervolgonderzoek blijkt dat ook niet alle private partijen terugmeldingen
doen, terwijl zij wel fouten constateren. De twee voornaamste redenen om geen
terugmelding te doen zijn:
Private partijen constateren grote hoeveelheden fouten. De huidige terugmeldprocedure van het Kadaster, waarbij je per fout moet terugmelden, is geen
geschikte manier voor het terugmelden van zulke grote hoeveelheden.
De verantwoordelijkheid voor het terugmelden van onjuistheden is intern nog niet
belegd;
Enkele anderen redenen waarom private partijen (nog) geen terugmelding doen:
Zij zijn niet verplicht om onjuistheden terug te melden;
Zij zijn niet op de hoogte van de juiste procedure voor het melden van onjuistheden;
Zij hebben niet het idee dat de terugkoppeling tot aanpassing zal leiden;
De private partijen die wel onjuistheden constateren en hiervan terugmelding doen via de
website van het Kadaster zeggen dat:
De communicatie rondom een terugmelding kan verbeterd worden. Het is voor een
afnemer niet altijd duidelijk of een terugmelding in behandeling is genomen en/of
er ook een correctie is doorgevoerd en indien dit niet het geval is wat de reden
hiervan is.
De doorlooptijd van de afhandeling van geconstateerde fouten sterk verschilt per
gemeente.

[8]

Uitgegeven door:

Statisfact BV

Datum:

November[9]
2013

Plaats:

Utrecht