Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

633
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over het bericht dat Rotterdamse bijstandsgerechtigden
verplicht papier moeten prikken als tegenprestatie (ingezonden 15 oktober
2015).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 19 november 2015).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de uitzending van De Monitor over de tegenprestatie
van zondag 11 oktober 2015?1
Antwoord 1
In de reportage De tegenprestatie wordt een impressie gegeven van de
uitvoering binnen de sociale dienst van de gemeente Rotterdam, ten behoeve
van mensen die een bijstandsuitkering aanvragen. Met name wordt het
WerkLoont-programma belicht. Door dit programma worden mensen
ondersteund en blijven niet in een kaartenbak zitten zonder dat er wordt
gekeken waar ze mee geholpen kunnen worden.
Vraag 2
Vindt u het aanvaardbaar dat bijstandsgerechtigden verplicht papier moeten
prikken als tegenprestatie voor hun bijstandsuitkering? Zo ja, waarom? Zo
nee, waarom niet? Hoeveel mensen stromen tijdens het papierprikken door
naar een vaste baan?
Antwoord 2
Uit informatie van de gemeente Rotterdam blijkt dat papierprikken onderdeel
is van het re-integratieprogramma WerkLoont2 en geen activiteit is in het
kader van een tegenprestatie.
Uit informatie van Rotterdam blijkt dat in 2014 van de 4700 deelnemers aan
WerkLoont, 879 werkzoekenden zijn uitgestroomd naar reguliere arbeid en
1672 deelnemers om andere redenen zijn uitgestroomd. Verder vonden
1
2

ah-tk-20152016-633
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://demonitor.ncrv.nl/sociale-dienst/de-harde-werkelijkheid-van-de-tegenprestatie
WerkLoont is een re-integratietraject voor werkzoekenden met een bijstandsuitkering van de
gemeente Rotterdam, waarin de deelnemer gedurende maximaal 15 weken meedoet aan
groepstraining, huiswerk en werk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

tijdens dit traject 329 werkzoekenden een parttime baan onder bijstandsniveau, als opstap naar volledige uitstroom.
Gemeenten hebben gezien het decentrale karakter van de Participatiewet een
grote beleids- en uitvoeringsvrijheid om het participatie- en
re-integratiebeleid vorm en inhoud te geven. De uitvoering van het
re-integratiebeleid ligt bij het college van burgemeester en wethouders. Uit
de Gemeentewet vloeit voort dat de gemeenteraad, naast het vaststellen van
de verordening, ook een controlerende taak heeft op de uitvoering ervan.
Vraag 3
Wat is uw reactie op het feit dat de commissaris van SDW, het
re-integratiebedrijf dat mensen laat werken zonder loon, afgelopen jaren vier
ton wachtgeld ontving? Hoe hoog is zijn vergoeding bij SDW?3
Antwoord 3
Ik heb hierover navraag gedaan bij de gemeente Rotterdam. De gemeente
geeft aan dat de gemeente handelt conform de landelijke APPA-regels van
wachtgeld van oud-bestuurders. Ik heb geen zicht in de hoogte van de
vergoeding van deze oud-bestuurder bij SDW.
Vraag 4
Welke bijdrage ontvangt SDW van de gemeente Rotterdam voor het
uitvoeren van de tegenprestatie van bijstandsgerechtigden en de werkzaamheden die deze mensen in het kader van de tegenprestatie verrichten? Wat
zijn de kosten die SDW hiervoor maakt?
Vraag 5
Welke kosten maakt SDW voor een traject in het kader van de tegenprestatie?
Wat zijn de ontvangsten per traject?
Antwoorden 4 en 5
Van de gemeente Rotterdam heb ik vernomen dat de
re-integratiedienstverlening in 2014 is ingekocht via een meervoudige
onderhandse aanbesteding van jaarlijks € 1,1 miljoen voor ongeveer 2000
trajecten. Vijf partijen hebben plannen en offertes ingediend. Een van die
partijen was SDW en deze won de aanbesteding. De maximale contractwaarde wordt volgens Rotterdam niet overschreden.
Vraag 6
Waaruit blijkt dat werkzaamheden als papierprikken en vegen als additionele
arbeid kunnen worden aangemerkt? Op welke wijze kunt u garanderen dat
deze werkzaamheden niet leiden tot verdringing van betaalde arbeid?
Antwoord 6
Zoals aangegeven in antwoord op vraag 2 is de werkcomponent (w.o.
papierprikken) geen activiteit in het kader van een tegenprestatie. Het maakt
onderdeel uit van het re-integratietraject WerkLoont. Volgens de gemeente
Rotterdam hebben deze activiteiten geen productiedoelstellingen en de
werkzaamheden worden verricht bovenop het reguliere schoonniveau dat de
gemeentelijke reinigingsdienst al bereikt. Deze werkzaamheden acht
Rotterdam niet loonvormend. De gemeente Rotterdam komt hiermee tot de
conclusie dat deze werkzaamheden additioneel zijn.
Verdringing van reguliere arbeidsplaatsen op grond van oneerlijke concurrentieverhoudingen moet worden vermeden. De uitvoering van de bijstand vindt
plaats op decentraal niveau. De gemeenteraad heeft daarom een belangrijke
rol bij het ontwikkelen van beleid: zo stelt zij verordeningen vast en moet in
dat stadium aandacht hebben voor het voorkomen van verdringing.
Om gemeenten behulpzaam te zijn bij hun verantwoordelijkheid om
verdringing van betaald werk te voorkomen, zijn in de Werkwijzer tegenprestatie van de Programmaraad handvatten gegeven hoe dit voorkomen kan
worden. Daarnaast heeft de uitkeringsgerechtigde ook mogelijkheden om in
bezwaar en beroep te gaan tegen een besluit en/of eventuele knelpunten voor

3

http://demonitor.ncrv.nl/sociale-dienst/ex-wethouder-rotterdam-kreeg-eur399000-wachtgeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

te leggen aan een gemeentelijk klachtenloket, een lokale ombudsfunctionaris
of een cliëntenraad.
Vraag 7
Wat is uw reactie op het onderzoek van de Rotterdamse ombudsman waaruit
blijkt dat bijstandsgerechtigden de tegenprestatie als straftraject ervaren?
Vindt u dat de bijstandsgerechtigden in de uitzending op een correcte manier
worden bejegend door de gemeente en het re-integratiebedrijf? Zo ja,
waarom?4
Antwoord 7
Het bedoelde onderzoek van de gemeentelijke ombudsman betreft een
onderzoek op eigen initiatief, naar de uitvoeringspraktijk in Rotterdam van
re-integratie. Aanleiding voor het onderzoek waren – naar verluid – de
verschillende klachten die de gemeentelijke ombudsman ontving van burgers
over de wijze waarop zij zich behandeld voelen in het kader van hun
re-integratietraject. Dit betreft de lokale uitvoeringspraktijk en past daarom bij
de gedecentraliseerde verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de
Participatiewet. Het is aan het college van burgemeester en wethouders om
hierop te reageren en zo nodig actie te ondernemen. Ik zie hier geen taak
voor mij om daar een oordeel over te geven.
In de uitzending DeMonitor wordt een beeld geschetst van de wijze waarop
werkzoekenden worden aangespoord om alles in het werk te zetten om zo
snel mogelijk een betaalde baan te vinden. De Participatiewet heeft de
opdracht aan het college van burgemeester en wethouders gegeven om
bijstandgerechtigden te ondersteunen bij het re-integreren en, indien het
college dit noodzakelijk vindt, daarvoor voorzieningen aan te bieden. Er kan
daarbij gebruik worden gemaakt van een re-integratiebedrijf.
De ervaren dienstverlening, communicatie en bejegening van de burger zijn
eveneens onderwerp van onderzoek geweest van de gemeentelijke ombudsman. De bevindingen en aanbevelingen van de ombudsman zijn besproken
met de verantwoordelijke wethouder. Uit het rapport begrijp ik dat verschillende aanbevelingen zijn overgenomen door de gemeente.
Vraag 8
Wat is uw reactie op het groeiend aantal klachten van bijstandsgerechtigden
die moeten werken zonder loon? Hoe verklaart u dit?
Antwoord 8
Zoals ik eerder al heb aangegeven in de beantwoording van Kamervragen
van de leden Kerstens en Hoogland (PvdA) over re-integratie in Rotterdam
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 2642), is het voor de
lokale politiek zaak om signalen over de uitvoering in gemeenten serieus te
nemen. Dit vraagt dat die signalen worden nagegaan en op feiten worden
beoordeeld. Daarmee ligt de discussie en de verantwoording voor de
uitvoering op het niveau waar die naar mijn oordeel hoort, namelijk op het
gemeentelijke niveau.
Vraag 9
Hoe verklaart u dat de gemeente Den Haag straatvegers in vaste dienst
neemt, terwijl de gemeente Rotterdam er voor kiest om deze mensen met
behoud van uitkering te laten werken?
Vraag 10
Bent u het eens met de Haagse wethouder Baldewsingh dat vegen met
behoud van uitkering een vorm van «uitbuiting is»? Zo nee, waarom niet?5
Antwoorden 9 en 10
Mede ingegeven door de lokale situatie kunnen gemeenten eigen keuzes
maken. Dit valt binnen hun verantwoordelijkheid en beleidsvrijheid. Ik
verwacht dat gemeenten een wel overwogen afweging maken.

4

http://ombudsmanrotterdam.nl/wp-content/uploads/2015/05/Rapport-re-integratie-ombudsmanRdam-28-5-2015.pdf
5
http://denhaagfm.nl/2015/10/07/einde-aan-uitbuiting-vaste-baan-voor-haagse-straatvegers/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

In zijn algemeenheid ben ik van mening dat werken met behoud van uitkering
als werkervaring, van betrekkelijk korte duur moet zijn. Het is immers bedoeld
om werkervaring op te doen voor iemand die een grote afstand tot de
arbeidsmarkt heeft. In die zin heeft werken met behoud van uitkering een
positieve invloed op de kansen op betaald werk te vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4