Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1204
Vragen van de leden Groothuizen (D66), Van Toorenburg (CDA) en
Voordewind (ChristenUnie) aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
over het beëindigen van de coulance-regeling (ingezonden 21 december 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 24 december 2020).
Vraag 1
Herinnert u zich het debat van afgelopen dinsdag, 16 december 2020, over de
ontwikkelingen rondom het coronavirus?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 9
Waarom werd er gedurende de eerste lockdown in het voorjaar wel overgegaan tot een coulanceregeling voor het Centraal Orgaan opvang asielzoekers
(COA) en nu niet? Kunt u uw antwoord toelichten?
Bent u bereid om alsnog gedurende de huidige lockdown een coulanceregeling in te stellen voor het COA, net zoals werd ingesteld tijdens de eerste
lockdown in het voorjaar, om te voorkomen dat asielzoekers op straat worden
gezet? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wilt u de COA’s hier zo snel mogelijk over
informeren?
Antwoord 2, 9
Toen dit voorjaar de eerste coronamaatregelen van kracht werden, heb ik
besloten tot het invoeren van een coulanceregeling voor onder andere
afgewezen asielzoekers. De regeling hield in dat de opvang bij het COA werd
gecontinueerd voor asielzoekers die een negatieve beslissing op hun
asielaanvraag hadden gekregen, onderdeel uitmaakten van de caseload van
de DT&V en waarvan de vertrektermijn van 28 dagen, om zelfstandig te
vertrekken, was verstreken. De afbouw van de coulanceregeling hield gelijke
tred met de afbouw van de coronamaatregelen in het algemeen en de
hervatting van processen in de asielketen in het bijzonder.
Het voornaamste verschil nu ten opzichte van het voorjaar is dat de
processen in de asielketen als vitaal zijn bestempeld. Werkzaamheden van
bijvoorbeeld het COA en de DT&V vinden, voor zover nodig in aangepaste
vorm, doorgang. Uitgangspunt is dat asielzoekers, zoals gebruikelijk, recht op
opvang hebben gedurende hun asielprocedure en gedurende de beroepsfase.

ah-tk-20202021-1204
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Verder hebben Dublinclaimanten tot aan hun overdracht in beginsel recht op
opvang. Voor afgewezen asielzoekers geldt dat zij kunnen doorstromen naar
onderdaklocaties van het COA, te weten de vrijheidsbeperkende locatie (vbl)
en de gezinslocaties. Zelfstandig vertrek naar alle landen is in beginsel
mogelijk.
Vreemdelingen waarvan de 28-dagen vertrektermijn is verstreken en die
moeten terugkeren, kunnen onder voorwaarden in de vbl worden geplaatst.
Indien er tijdelijk vertrekbeletselen zijn, zoals beperkt vliegverkeer of het
vereiste van een negatieve COVID-test, wordt hier rekening mee gehouden.
Voor uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen geldt dat zij
onderdak kunnen krijgen in een gezinslocatie. Aangezien er onderdakvoorzieningen zijn voor afgewezen asielzoekers en de processen in de asielketen
operationeel blijven, heb ik besloten de coulanceregeling niet opnieuw in te
voeren. Wel betracht het COA de kerstcoulance voor kwetsbare groepen en,
indien noodzakelijk, de gebruikelijke vorstcoulance.
Vraag 3
Klopt het dat mensen die een beroepsprocedure hebben lopen pas in de
vrijheidsbeperkende locatie (VBL) terecht kunnen als zij die procedure
intrekken? Waar kunnen deze mensen terecht als zij dat niet doen?
Antwoord 3
Deze gang van zaken herken ik niet. Vreemdelingen waarvan de asielaanvraag
is afgewezen en die tegen een negatieve beslissing een beroepsprocedure
hebben lopen, mogen hun beroep in beginsel altijd in Nederland afwachten.
Zij hebben hangende de beroepsfase recht op opvang op grond van de
Regeling verstrekkingen asielzoekers. Indien de rechtbank bekrachtigt dat
deze vreemdelingen Nederland moeten verlaten, vangt opnieuw de 28-dagen
vertrektermijn aan waarin eveneens recht op opvang bestaat. Pas na het
verstrijken van deze termijn is onderdak in de vbl mogelijk aan de orde.
Vraag 4
Klopt het dat er ook mensen uit Syrië, Jemen en Eritrea door het COA op
straat worden gezet, terwijl zij niet terecht kunnen in gezinslocaties of de VBL
en ook niet kunnen terugkeren naar hun land van herkomst? Zo nee, hoe zit
het volgens u wel?
Antwoord 4
Voor vreemdelingen afkomstig uit deze landen is de beantwoording op
eerdere vragen gelijkelijk van toepassing. Daar kan ik aan toevoegen dat zij
grote kans hebben op inwilliging van hun asielaanvraag en, indien dat het
geval is, tot aan het moment van uitplaatsing naar een gemeente bij het COA
kunnen verblijven. Het is mogelijk dat de asielaanvragen van deze vreemdelingen niet door Nederland ingewilligd worden, omdat een andere lidstaat
krachtens de Dublinverordening verantwoordelijk is voor de behandeling van
de asielaanvraag. Dublinclaimanten hebben tot aan hun overdracht in
beginsel recht op opvang. Plaatsing in de vbl of gezinslocaties is derhalve
niet aan de orde.
Vraag 5, 6, 7
Deelt u de mening dat het onwenselijk is om gedurende de huidige lockdown
asielzoekers, ook als zij geen verblijfsrecht meer hebben, zo maar op straat te
zetten? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat deze handelwijze niet in lijn is met de overheidsrichtlijnen «blijf zoveel mogelijk thuis» om het coronavirus te bestrijden?
Deelt u de mening dat deze handelwijze gemeentes opzadelt met de opvang
van op straat gezette mensen en er risico’s ontstaan met het oog op de
verspreiding van het coronavirus? Heeft u hierover overleg gepleegd met het
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 5, 6, 7
De vermeende handelingswijze dat vreemdelingen waarvan de asielaanvraag
is afgewezen ¨zo maar op straat¨ worden gezet, herken ik geenszins. Een van
de redenen dat processen in de asielketen als vitaal zijn bestempeld, is juist
omdat het in het kader van de bestrijding van het virus van het grootste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

belang is dat reguliere werkzaamheden, uiteraard met inachtneming van de
RIVM-richtlijnen, zoveel mogelijk doorgang vinden. Om te voorkomen dat ik
in herhaling val, verwijs ik wat betreft de mogelijkheid van opvang en
onderdak bij het COA graag naar de beantwoording op eerdere vragen.
Betreffende vreemdelingen hoeven zich dus niet te beroepen op gemeentelijke opvangvoorzieningen, zoals de indieners lijken te veronderstellen.
Vraag 8
Kunt u aangeven hoe realistisch het is dat mensen uit Nederland kunnen
vertrekken onder de huidige omstandigheden?
Antwoord 8
Dat is realistisch, aangezien alle DT&V-processen operationeel zijn en
zelfstandig vertrek naar alle landen in beginsel mogelijk is. Dit is gelukkig ook
zichtbaar in de praktijk; hoewel er tijdelijk vertrekbeletselen kunnen zijn, zoals
beperkt vliegverkeer of het vereiste van een negatieve COVID-test, is
doorlopend sprake van vertrek. Sinds juli van dit jaar vertrekken wekelijks
gemiddeld 80 vreemdelingen zelfstandig dan wel gedwongen. De coronamaatregelen d.d. 14 december jl. hebben naar verwachting beperkte invloed op
de mogelijkheden om te vertrekken. Voor zover nodig betracht de DT&V
maximale welwillendheid als het gaat om het bieden van vertrek- en
herintegratieondersteuning.
Vraag 10
Kunt u deze vragen zo snel mogelijk beantwoorden?
Antwoord 10
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3