Inbreng van de Belastingdienst voor het rondetafelgesprek van commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid van de Tweede Kamer
“De overheid als schuldeiser” – maandag 1 oktober 2018
I. De Belastingdienst en de Rijksincassovisie
1. Hoe gaat de Belastingdienst binnen de Rijksincassovisie te werk en waar loopt ze
tegenaan?
De Belastingdienst past de Rijksincassovisie als volgt toe:
Transparantie: Voor de Belastingdienst is belangrijk dat burgers met een schuld, maar ook hun
hulpverleners, inzicht hebben in zowel de omvang van een schuld als in de wijze waarop ze deze
kunnen betalen. De Belastingdienst informeert burgers op meerdere manieren, onder andere via
mijn.belastingdienst.nl, mijn.toeslagen.nl en per post. Op dit moment ontbreekt nog één
totaaloverzicht voor de burger waarop hij alle schulden op een rijtje ziet staan. De Belastingdienst
wil in de toekomst via een klantportaal dit overzicht gaan geven. Verder wil de Belastingdienst de
dienstverlening aan de burger verbeteringen door het mogelijk maken van iDeal-betalingen en een
automatische incasso van betalingsregelingen.
Afstemming: Qua afstemming is voor alle overheidsorganisaties, dus ook voor de Belastingdienst,
vooral winst te behalen met de introductie van het (verbrede) beslagregister. Dat register regelt
een betere afstemming tussen schuldeisers. Vooral als sprake is van meerdere beslagleggende
partijen, ontstaat bij de inwerkingtreding van deze wet voor alle betrokken partijen meer
duidelijkheid over wie wat wanneer doet. Dit is een belangrijke stap in het erkennen van het feit
dat de burger maar één aflossingscapaciteit kent.
Maatwerk: In de Rijksincassovisie staat dat de Belastingdienst in een minnelijk
schuldhulpverleningstraject meestal instemt met schuldregelingsovereenkomsten in de zin van de
Gedragscode Schuldhulpverlening van de NVVK. Het maatwerk dat wordt geboden gaat daarmee
verder dan alleen schulden bij de Belastingdienst en sluit aan bij hetgeen op lokaal gebied wordt
aangeboden aan schuldhulpverlening.
Ook zonder dat sprake is van schuldhulpverlening, biedt de Belastingdienst maatwerk:
De Belastingdienst biedt uitstel van betaling, als een burger aangeeft dat hij niet kan
betalen. Wanneer een belastingschuldige meent dat hij een aanslag niet binnen de
wettelijke betalingstermijn kan betalen, kan hij verzoeken om uitstel van betaling.
Afhankelijk van de termijn van het uitstel kan een betalingsregeling worden getroffen.
De Belastingdienst biedt betalingsregelingen, als het niet lukt om een bedrag in één keer te
betalen. Indien een betalingsregeling met een belastingplichtige wordt getroffen, wordt van
diegene zijn betalingscapaciteit vastgesteld. Bij het vaststellen daarvan speelt vooral het
inkomen van een belastingplichtige een rol.
De Belastingdienst begrijpt dat mensen soms niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen
voldoen. Wie echt niet kan betalen, kan om kwijtschelding verzoeken. In de gevallen
waarin uitstel en het treffen van een betalingsregeling onvoldoende soelaas bieden, kan de
Belastingdienst ook belastingschulden kwijtschelden. Ook bij dit kwijtschelden wordt
gekeken naar de betalingscapaciteit van een belastingschuldige, maar ook naar zijn
vermogen. Na kwijtschelding is de schuld onherroepelijk vervallen.
Los hiervan verleent de Belastingdienst met ingang van 1 januari 2018, wanneer hij derdenbeslag
legt als gevolg waarvan de burger niet meer kan voorzien in zijn levensonderhoud, medewerking
aan (gedeeltelijke) opheffing van het beslag of aan het beschikbaar stellen van een passend deel
van het door de derde betaalde bedrag. Deze vorm van maatwerk biedt extra bescherming voor de
kosten van levensonderhoud.
Voorkomen van verhogingen: De Rijksincassovisie erkent dat aan (dwang)incasso kosten zijn
verbonden en dat deze kosten de schuld van de schuldenaar doen toenemen. De Rijksincassovisie
meldt daarnaast dat de kosten die de overheid maakt bij het innen van de schuld hieruit betaald

worden. De kosten die de Belastingdienst mag maken bij (dwang)incasso zijn geregeld in de
Kostenwet en daarom in lijn met de Rijksincassovisie.
Bovenstaande punten sluiten aan bij de strategie interactie van de Belastingdienst 1 die de
staatssecretaris van Financiën op 5 juli 2018 naar de Tweede Kamer heeft gezonden. Deze
strategie is uitgangspunt voor de doorontwikkeling van de interactieprocessen van de
Belastingdienst in de komende jaren.
2. Hoe werkt de Belastingdienst samen binnen de Rijksincassovisie samen met andere
overheidsinstanties?
Zoals gezegd, werkt de Belastingdienst in gevallen van minnelijke schuldhulpverlening nauw samen
met lokale hulpverleners en gemeenten. Deze samenwerking past goed binnen de Kabinetsbrede
schuldenaanpak, waar ook de Rijksincassovisie deel van uitmaakt. Gemeenten zijn immers
verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening en de kwaliteit van dienstverlening. Zij staan het
dichtst bij de mensen om wie het gaat, en kunnen aan hen integrale en passende dienstverlening
aanbieden.
3. In hoeverre wordt er binnen de Rijksincassovisie door de Belastingdienst invulling
gegeven aan vroegsignalering?
In de Kabinetsbrede schuldenaanpak staat dat een meer dienstverlenende benadering kan
bijdragen aan het voorkomen van problematische schulden. Een goed voorbeeld daarvan is dat de
Belastingdienst gebruikmaakt van bij hem bekende gegevens. Sinds 2016 wordt voor veel burgers,
bij het continueren van toeslagen voor het daaropvolgende jaar gebruik gemaakt van de meest
recent vastgestelde inkomensgegevens die bekend zijn bij de Belastingdienst. Hierdoor worden de
terugvorderingen minder hoog. Daarnaast is de verwachting dat ook aantal terugvorderingen wordt
verminderd. Deze vorm van vroegsignalering werkt pro actief en met gegevens die bij de
Belastingdienst zelf bekend zijn.
II. Bredere beschouwing
De Rijksincassovisie gaat uit van de gedachte dat een schuldenaar maar één afloscapaciteit heeft.
Problemen voor schuldenaren kunnen dan ook ontstaan als meerdere incassotrajecten (van de
overheid) onafhankelijk van elkaar lopen of elkaar zelfs beconcurreren. Meer samenwerking tussen
overheidsinstanties levert voor de schuldenaar een transparanter beeld van zijn situatie op. Voor
de (overheids-)schuldeiser geldt dat de incasso efficiënter kan plaatsvinden, waardoor de
schuldeiser op zijn beurt met lagere incassokosten wordt geconfronteerd. Met de clustering van de
Rijksincasso is voor het laatste stadium van een (dwang)incassotraject, de deurwaarder, al een
belangrijke stap gezet naar meer samenwerking. In andere stadia waarin door de overheid wordt
geïncasseerd, is die clustering er niet. In dat licht is het door SZW aangekondigde onderzoek naar
buitenlandse incassomodellen, waaronder het Zweedse, interessant.
III. Ambitie en implementatie
De Belastingdienst heeft zich gecommitteerd aan de Rijksincassovisie en heeft ook de ambitie om
aan elk van de elementen ervan te voldoen. Die ambitie moet wel in een realistisch daglicht
worden geplaatst. De Belastingdienst staat momenteel voor grote uitdagingen. In de 21 ste
Halfjaarsrapportage is bijvoorbeeld aangegeven dat een belangrijk element voor het realiseren van
de Rijksincassovisie is vertraagd. Het betreft het wettelijke traject om te komen tot stroomlijning
van de invorderingsregels (stroomlijnen rood/blauw) ; in het rapport van Atos over de
implementatie van de Rijksincassovisie wordt dat traject nog uitgebreid besproken.

1

Kamerstukken II, 2017-2018, 2018D38485, bijlage bij 31066, nr. 421.