3 11 Het Hof leidt uit meergenoemd arrest van de Hoge Raad
met rechtsherstel

ingrijpen

mijns inziens terecht af dat voor

door de rechter wel plaats is op individueel niveau wanneer een

belastingpiichtige een individueie en buitensporige iast iijdt
3 12 Het tweede middel betreft de vraag of bij de beoordeiing of zich in beianghebbendes gevai een

individueie en buitensporige last voordoet

het juiste criterium is gebruikt

Criterlum individueie en buitensporige last EHRM
3 13

Mijn ambtgenoten en ik zijn in verscheidene conclusies reeds uitvoerig ingegaan op
jurisprudentie van het EHRM met betrekking tot de individueie en buitensporige last Daaruit komt
naar voren
een

dat onduidelijk is welke toets het EHRM hanteert bij de beoordeiing van de vraag of

individu wordt geconfronteerd met een individueie en buitensporige last

Ook heeft deze

jurisprudentie een sterk casui stisch karakter 23 Dit maakt het lastig om te zeggen welke maatstaf
het EHRM voor ogen staat bij de beoordeiing of sprake is van de individueie en buitensporige last
3 14 Uit het arrest in de zaak M A
kan spelen

en

34 anderen

Finland voIgt dat het heffingspercentage een rol

bij de beoordeiing of sprake is van een individueie en buitensporige last

Despite its important financial consequences for the applicants the measure cannot be said to
have imposed an excessive burden on them
tax levy and the fact that the levy

level of the applicants

based on real

was

taking into account the maximum percentage of the

which in part was a reflection of the very high general income

profits made from the sale of the stock options

3 15 Uit de jurisprudentie van het EHRM kan voorts onder meer worden afgeleid dat bij de beoordeiing
van

de vraag of een belastingpiichtige wordt geconfronteerd met een individueie en buitensporige

last een

af weging moet worden gemaakt tussen de in geding zijnde belangen en dat alle

relevante omstandigheden moeten worden meegewogen ^s
Criterium individueie en buitensporige last Hoge Raad
3 16 Ook de
worden

Hoge Raad heeft zich reeds in verscheidene arresten uitgelaten over de toets die moet

gebruikt bij de beoordeiing of in een specifiek gevai sprake is van een individueie en

buitensporige last
3 17 In HR BNB 2011 248 overwoog de Hoge Raad over de beoordeiing of sprake is van een
individueie en buitensporige lastiz®

Beslissend is de mate waarin de betrokkene in de gegeven omstandigheden getroffen wordt door
de desbetreffende verplichting
3 18

Mijns ambtgenoot Ettema heeft in haar conclusie van 30 September 2016 opgemerkt dat haars

inziens de meest concrete maatstaf voor de

beoordeiing of sprake is van een individueie en
buitensporige last is neergelegd in HR BNB 2011 65 27 Die zaak ging over de gewijzigde
tariefstelling van de motorrijtuigenbelasting voor bestelauto s De Hoge Raad oordeelde
Indien veronderstellenderwijs ervan wordt uitgegaan dat een
forse

verhoging

van

bestel auto als gevolg van een

de motorrijtuigenbelasting in waarde is verminderd

dan brengt dit niet in

dat
zijn algemeenheid
sprake is van een met het Protocol strijdige buitensporige last Uit s Hofs uitspraak of de stukken
van het geding blijkt niet dat belanghebbende gemotiveerd heeft aangevoerd dat de
waardedaling en de invoering van de tariefverhoging zich in zijn gevai sterker Net voelen dan in
het algemeen
mee

3 19 In HR 6 ve 2017 115

ook niet in samenhang met de verhoging van het belastingtarief

een

zaak die betrekking had op de

herhaald en is daaraan toegevoegd dat dat zich

kansspelbelasting

is deze maatstaf

bij belanghebbende alieen kan voordoen als zich

bijzondere omstandigheden bij hem voordoen die zich niet ook bij anderen voordoeni^s
Voormelde keuze van de wetgever kan voor een belastingpiichtige alieen dan leiden tot een
individueie en buitensporige last indien en voor zover deze last zich in diens gevai sterker laat
voelen dan in het algemeen

vgl HR 10 September 2010 nr 08 04653 ECLI NL HR 2010 BK3103
bij belanghebbende alieen voordoen als bijzondere niet voor alle
exploitanten van kansspelautomaten geldende feiten en omstandigheden een buitensporige last
voor haar teweegbrengen
vgl HR 16 november 2001 nr COO 142 ECLI NL HR 2001 AD5493 NJ
BNB 2011 65

1185312

Dat kan zich

00010

2002 469
3 20 Ook in de zaak die geieid heeft tot HR BNB 2018 137

wordt de genoemde maatstaf gehanteerd

bij de beoordeiing of zich in een specifiek gevai een individueie en

buitensporige iast voordoet

Vender is in dat arrest overwogen dat de maatstaf meet worden beoordeeid

aan

de hand van de

omstandigheden van het gevai
Waar het gaat om de beoordeiing van wat in het algemeen

dit beiang te dienen

om

2009

nr

42467

binnen die

beiang is en de keuze van de middeien

komt de wetgever een ruime beoordeiingsvrijheid toe

ECLI NL HR 2009 BC2816

BNB 2009 268

r o

3 8 1

vgi

o a

HR 3 april

Een keuze van de wetgever

beoordeiingsvrijheid kan voor een beiastingplichtige aiieen dan ieiden tot een

individueie en

buitensporige iast indien en voor zover deze iast zich in zijn gevai sterker iaat

voelen dan in het aigemeen

vgi

HR 10 September 2010

BNB 2011 65 en HR 17 maart 2017

iaatste zich voordoet

nr

15 04164

nr

08 04653

ECLI NL HR 2010 BK3103

ECLI NL HR 2017 442

BNB 2017 115

Of dit

dient te worden beoordeeid aan de hand van de omstandigheden van het

gevai
3 21 In HR BNB 2019 161 is dit nader ingekieurd

Daarin heeft de Hoge Raad overwogen dat

Van de zojuist bedoeide toets op steiselniveau moet worden onderscheiden de situatie waarin
een

beiastingplichtige steit in strijd met artikel 1 EP te worden geconfronteerd met een individueie

buitensporige iast als gevolg van de heffing van box 3 Bij de beoordeiing van de vraag of een
zodanige individueie en buitensporige last zich voordoet moeten de gevolgen van de heffing van
en

box 3 worden bezien in samenhang met de gehele financiele situatie van de betrokkene

Daarbij is
het inkomen uit werk en woning en uit aanmerkelijk beiang een belangrijk aanknopingspunt vgi
HR 6 april 2018

ECLI NL HR 2018 511

3o

Onjuist criterium
3 22 In het tweede middel betoogt belanghebbende onder meer dat het Hof in overeenstemming met
de genoemde jurisprudentie van de Hoge Raad
en

buitensporige last

ten onrechte zijn

bij de beoordeiing of sprake is van een individueie

gehele financiele situatie heeft meegewogen

3 23

Belanghebbende voert aan dat in zijn gevai rechtsherstel moet worden geboden omdat van hem
belasting ter zake van inkomsten uit vermogen wordt geheven terwiji hij in het onderhavige
belastingjaar verlies had geleden op zijn vermogen en dat zijn overige financiele omstandigheden
daarbij geen rol mogen spelen Hij voert daarbij aan dat hij € 1 112 aan inkomstenbelasting met
betrekking tot box 3 verschuldigd was terwiji zijn voordeel uit sparen en beleggen in het jaar
2015 aldus belanghebbende € 3 298 06 negatief bedroeg

3 24 Voorts heeft het Hof volgens belanghebbende ten onrechte als maatstaf bij de beoordeiing van
de vraag of in

vergelijking

zijn gevai sprake is van een individueie en buitensporige last gebruikt of hij in

met andere belastingplichtigen in vergelijkbare financiele situaties al dan niet

zwaarder wordt getroffen door de vermogensrendementsheffing si
3 25 Ten aanzien van de klachten in dit middel zijn naar het mij voorkomt twee aspecten in het

bijzonder van beiang
individueie

Het eerste betreft de vraag of voor de

buitensporige exceptionele

ook de overige inkomsten

last

beoordeiing of sprake is van een

onder de in aanmerking te nemen

dus die welke worden belast in box 1 en of box 2

omstandigheden
moeten worden

begrepen zoals de Hoge Raad heeft beslist 32 Het tweede betreft de vraag of een verlies uit het
vermogen dat wordt belast in box 3

in het algemeen

een

zodanige last vormt

Ik zal

successievelijk op beide hierna ingaan
3 26 Voorop staat dat de onderhavige toets in dit middel niet op steiselniveau wordt aangelegd maar

op het niveau van de aangeslagen beiastingplichtige Van een individueie exceptionele last in
deze zin is

naar

ik meen te kunnen parafraseren

uitzonderlijk zwaar op iemand drukken

sprake wanneer uitgaven of andere kosten
terwiji andere met hem vergelijkbare personen die last

niet hoeven te dragen

3 27 Hierbij moet worden opgemerkt dat de aanduidingen
voor een

deel overlappen

zwaar

individueel

en

exceptioneel elkaar

Een last zal immers in de regel niet zwaar dan wel exceptioneel worden

genoemd wanneer veel andere mensen in vergelijkbare omstandigheden die last eveneens
dragen Een dergelijke last is dan immers gewoon

1185312

00010

3 28 De in de rechtspraak aangewezen criteria zijn niet scherp omiijnd 33 De vraag of aan deze is
voldaan

is derhalve arbitrair en zai van gevai tot geval moeten worden beoordeeid

min of meer heider beeid ontstaat

waardoor

Misschien moet hierbij

vermoedeiijk pas op iangere termijn
worden gedacht aan een cataiogus van mogeiijke omstandigheden die in de ene dan wei in de
andere richting wijzen
een

3 29 Een feit dat tegen de aanwezigheid van een buitensporige last pieit
beschikt over onbeiaste inkomsten of vermogen

is dat een

beianghebbende

Die middeien staan die beiastingpiichtige immers

vrijeiijk ter beschikking en kan hij dus nog aanwenden om de aangevochten beiasting te betaien
Deze steliing lijdt echter uitzondering wanneer de wetgever de betreffende middeien niet heeft
belast omdat belastingplichtigen deze voor bepaaide doeleinden moeten inzetten

3 30 Welk beiang komt dan toe aan de aanwezigheid van in box 1 en of 2 belaste inkomsten
Hiervoor geidt dat zij zijn beiast in

overeenstemming met de wetteiijke regels Dat betekent dat de
met inachtneming van onder meer

wetgever heeft bepaald hoe zwaar de betreffende inkomsten
het draagkrachtbeginsel

kunnen worden beiast

Die

regeis worden niet in acht genomen wanneer
gevailen waarin de

uit die inkomsten de vermogensrendementsheffing moet worden betaald in

opbrengst van het beiastbare vermogen tekort schiet
3 31 Ais gevolg daarvan moet
box 1 en of 2

onder omstandigheden

degene die een zeker inkomen geniet uit

daaruit de facto een verschiiiend bedrag aan beiasting betaien ai

naar

geiang hij ai

dan niet beiasting in box 3 moet betaien die hij niet uit de opbrengst van het vermogen kan

voldoen
3 32 Bovendien

iijdt het in aanmerking nemen van het box 1 en of box 2 inkomen tevens tot een
ongeiijke behandeling van vermogensbezitters Wie een vermogen groot £ A bezit waaruit hij de
box 3 heffing niet kan betaien en daarnaast bijvoorbeeid winst uit onderneming geniet moet
onder omstandigheden
uit die winst 00k de forfaitaire vermogensheffing betaien maar degene
die hetzelfde vermogen bezit maar geen andere inkomsten

van

art

zou

dan

mogeiijk wegens toepassing

1 EP EVRM dezelfde vermogensheffing niet hoeven te betaien

3 33 Dat een beiastingpiichtige uit box 1 of 2 inkomen moet putten om de box 3

heffing te voldoen

is

dus in strijd met de strekking van de nationaie wetgeving en van het gelijkheidsbeginsel
waardoor van een buitensporige last voor betrokkene moet worden gesproken
3 34 De eerste in 3 25 opgeworpen vraag moet mijns inziens dan 00k ontkennend worden
beantwoord

3 35 De tweede vraag vioeit voort uit de kiacht dat het Hof uit de omstandigheid dat beianghebbende
in het beiastingjaar veriies uit vermogen heeft geleden

vermogensrendementsheffing

voor

niet heeft geconcludeerd dat de

beianghebbende in dat jaar een individuele

exceptioneie iast

vormde
3 36 Wie beiegt in risicodragende activa

kan worden geconfronteerd met een veriies

Communis

opinio is dan ook dat ten aanzien van dergeiijke beieggingen risicospreiding moet worden betracht
en

dat bovendien een deei van het vermogen moet worden

beiegd in minder en niet

risicodragende activa
3 37 Daar deze regeis in brede kring bekend zijn

worden zij door veel

beleggers nageleefd

Het

gevolg daarvan is dat vermogensverliezen in veel gevailen beperkt blijven tot een deei van de

portefeuille zoals een pakket aandelen in NV X
overige beieggingen

en

worden gecompenseerd door winst op de

3 38 Het resultaat hiervan is dat verliezen op het geheel van het box 3 vermogen relatief weinig
voorkomen en in feite dus een exceptioneie last voor de betrokken
3 39 Daarenboven bestaat nog de

beiastingpiichtige vormen

compensatie waarmee is bedoeld
compensatie met positieve resultaten in andere jaren De heffing in box 3 vindt echter piaats op
jaarbasis en voorziet niet in middeling si van resultaten uit verscheidene jaren
mogelijkheid van

verticals

3 40 Ais gevolg van dit laatste kan de rechter niet anders dan bij de beoordeling van de

toepasselijkheid van artikel 1 EP EVRM uitgaan van het resultaat in het beiastingjaar waarover de

procedure handelt

1185312

00010

3 41 Nu heeft het Hof niet vastgesteld of belanghebbende in dat jaar inderdaad een verlies op zijn

vermogen heeft geleden

Hierna zal ik daarvan veronderstellenderwijs uitgaan

te dien aanzien gegrond worden bevonden

dan zal

na

verwijzing

Mocht het middel

moeten worden vastgesteld of

dergelijk verlies inderdaad sprake is

van een

3 42 In een jaar waarin is vastgesteld dat de belastingplichtige niet erop kan rekenen gedurende een
reeks van jaren met risicomijdende beleggingen het wettelijk forfaitaire rendement te halen

is het

verlies op het vermogen derhalve een exceptioneel resultaat dat de individuele

lijden
belastingplichtige behaalt Om het element van de buitensporigheid meer gestalte te geven kan
aan de omvang van het verlies een nadere eis worden gesteld
Dat zou
bijvoorbeeld 1 2
betekenen dat het rendement niet plus 1 2
beloopt minimaal nodig om inclusief de
van een

belastingdruk quitte
beloopt

van

te spelen

maar

negatief 1 2

en

het tekort dus 2 4

is en het dubbele

de te betalen belasting

3 43 In het SNS aandelenarrest HRe VB 2018 137 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de

inkomstenbelasting in box 3 niet kon worden geheven vanaf het moment waarop zijn vermogen
door een groot verlies niet meer rendeerde ^s De onderhavige zaak leidt tot de vraag of een

vermogensverlies ook in minder dramatische omstandigheden dan die welke in dat arrest aan de
orde waren

moet leiden tot terugtreden van de belastingheffer

3 44 In het zojuist genoemde arrest werd de heffing door de Hoge Raad gelimiteerd tot het moment
waarop de koersval van de aandelen SNS plaats vond Van een dergelijk abrupt verlies is in het

onderhavige geval geen sprake Derhalve moet naar het mij voorkomt overeenkomstig het
systeem van de wet worden uitgegaan van het jaarverlies
3 45 Het tweede middel

slaagt Verwijzing moet volgen teneinde te onderzoeken of

en zo

ja

tot welk

bedrag belanghebbende verlies heeft geleden

4 Conclusie
De conclusie strekt ertoe dat het beroep in cassatie van

verklaard

en

belanghebbende gegrond dient te worden

dat het geding ter verdere behandeling wordt verwezen naar een gerechtshof

De Procureur Generaal

bij de

Hoge Raad der Nederlanden

Advocaat Generaal

1

HR 14juni 2019

Concl

A G Ettema

nrs

17 05606

17 05609

ECLI NL HR 2019 816

ECLI NL HR 2019 912

17 05610

ECLI NL HR 2019 946

2019 161 met annotatie van Heithuis

18 03125

ECLI NL HR 2019 817

18 00480

18 03128 en 18 00690

ECLI NL HR 2019 911

ECLI NL HR 2019 948 en ECLI NL HR 2019 949

NTFR 2019 1609 met annotatie van Nieuwenhuizen

BNB

V N

2019 30 5 met annotatie van Redactie W F2019 1464 met annotatie van

Dusarduijn

met annotatie van Meussen

FutD 2019 1585 met

NTFR B 2019 24 met annotatie van

Bruijsten

FED 2019 113

annotatie van Fiscaal up to Date
2

Artikel 1 eerste Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en

de fundamentele vrijheden
3

HRSjull 2019

nr

18 05286

ECLI NL HR 2019 1179

1185312

ECLI NL HR 2019 1108 Ft tD 2019 1764

HR12juli 2019

nr

18 04360

VIF2019 1669 met annotatie van Dusarduijn

00010

^

Inkomstenbelasting premie volksverzekeringen

5

Rechtbank Gelderland

6

Rechtbank Gelderland 15 augustus 2018

nr

AWB 17 657

ECLI NL RBGEL 2018 3561

niet

gepubliceerd
7

Hof Arnhem Leeuwarden

s

Hof Arnhem Leeuwarden 16 juli 2019

5

De Rechtbank noemt belanghebbende eiser

10

Punt 2 luidt

18 00775

nr

ECLI NL GHARL 2019 5836

Eiser heeft in 2015 € 47 907 genoten aan inkomen uit tegenwoordige en vroegere

arbeid en € 248 aan resultaat uit overige werkzaamheden

scholingsuitgaven
van

lA V 2019 46 1 5

van

€ 17

Hierop zijn in mindering gebracht de

De bezittingen van eiser op 1 januari 2015 bestonden uit spaartegoeden

€ 81 483 en aandelen en obligaties van € 34 922

Na aftrek van bet heffingsvrije vermogen van €

21 330 bedroeg de grondslag sparen en beleggen € 95 075 en bedroeg het forfaitaire voordeel uit
sparen en beleggen € 3 803
11

HR 14 juni 2019

Concl

nrs

A G Ettema

4

van

17 05606

€ 95 075

17 05609

ECLI NL HR 2019 816

ECLI NL HR 2019 912

17 05610

18 03125

ECLIiNL HR 2019 817

ECLI NL HR 2019 946

18 00480

18 03128 en 18 00690

ECLI NL HR 2019 911

ECLI NL HR 2019 948 en ECLI NL HR 2019 949

2019 161 met annotatie van Heithuis NTFR 2019 1609 met annotatie van Nieuwenhuizen
2019 30 5 met annotatie van Redactie
met annotatie van Meussen

WLF2019 1464 met annotatie van

NTFR B 2019 24 met annotatie van

Bruijsten

Dusarduijn

BNB

V N

FED 2019 113

FutD 2019 1585 met

annotatie van Fiscaai up to Date
12

Ibid

Hierin is het stappenplan te herkennen dat het EHRM

EP EVRM vast te stellen

EHRM 19 juni 2006

Zie bijvoorbeeld

gebruikt om een schending van artikel 1
nr 35014 97
Hutten Czapska
Polen

ECLI CE ECHR 2006 0619JUD003501497 EWfiC 2006 105 met annotatie Adriaansens
2013

nr

66529 11

N K M

annotatie Barkhuysen

Hongarije

Van Emmerik

EHRM 14 mei

FED 2013 79 met annotatie Pauwels AB 2014 14 met

Zie ook

de onderdelen 6 2 en 6 3 van de gemeenschappelijke

bijiage bij de conclusies van A G Ettema van 31 december 2018 bij de genoemde zaken
7 1 7 4 van

mijn conclusie van 15 december 2017

2018 0203 met annotatie van

Dusarduijn

nr

17 01852

onderdeel

ECLI NL PHR 2017 1397 NLF

V N 2018 4 6 met annotatie van Redactie

NTFR 2018 422

met annotatie van Nieuwenhuizen en de onderdeien 4 en 5 van gemeenschappeiijke bijiage bij de

conclusies van A G van Hilten van 27 juni 2014

13

ECLI NL PHR 2014 55

mFR 2014 1142 met annotatie

Berns

van

HR 28oktober 2011

fFTFR 2011 2498

Redactie

nr

10 03727

ECLI NL HR 2011 BR0664

V N 2011 38 8 met annotatie van Redactie

FED 2011 97 met annotatie van Pot

Hammerstein

BNB 2015 174 met annotatie van Heithuis

A G Niessen

e Ve 2011 297

V N 2011 53 13 met annotatie van

HR 3 april 2015

V W 2015 19 13 met annotatie van Redactie

Concl

ECLI NL HR 2015 812

Concl

FutD 2015 0841 met annotatie van Fiscaai up to Date

NTFR 2016 600 met annotatie van Brouwer NTFR 2015 1298 met annotatie van Rozendal

2016

nr

Heithuis
Date

14 05020

ECLI NL HR 2016 1129

Concl

FED 2016 93 met annotatie van Meussen

NTFRB 2016 28 met annotatie van

A G

FED 2015 43 met annotatie van Snoeks

Bruijsten

A G Niessen

HR 10 juni

BNB 2016 177 met annotatie van

FutD 2016 1420 met annotatie van Fiscaai up to
NTFR 2016 1522 met annotatie van Rozendal

V N

2016 31 12 met annotatie van Redactie

2 4 4 van HRfl ve 2019 161

14

Zie r o

15

HR 5 juli 2019

nr

18 05286

ECLI NL HR 2019 1179
16

ECLI NL HR 2019 1108

FutD 2019 1764

HR 12 juli 2019

nr

18 04360

VLF2019 1669 met annotatie van Dusarduijn

Uit de overwegingen van de

Hoge Raad voIgt mijns inziens dat de regeling van de

vermogensrendementsheffing op stelselniveau in strijd is met artikel 1 EP EVRM als voor een bepaald
jaar komt vast te staan dat i het destijds door de wetgever voor een lange reeks van jaren
veronderstelde rendement van 4
voor particuliere beleggers niet meer haalbaar was en
ii
belastingplichtigen mede gelet op het toepasselijke tarief worden geconfronteerd met een
buitensporig zware last Zie ook HR 3 april 2015 ECLI NL HR 2015 812 Concl A G Hammerstein V N
2015 19 13 met annotatie van Redactie

1185312

FED 2015 43 met annotatie van Snoeks

BNB 2015 174 met

00010

annotatie van Heithuis

FutD 2015 0841 met annotatie van Fiscaal up to Date

annotatie van Brouwer

NTFR 2015 1298 met annotatie van Rozendal alsook HR 10 juni 2016

14 05020

ECLI NL HR 2016 1129

Concl A G Niessen

NTFR 2016 600 met
nr

BNB 2016 177 met annotatie van Heithuis

FED

2016 93 met annotatie van Meussen

FutD 2016 1420 met annotatie van Fiscaal up to Date l\ITFRB

2016 28 met annotatie van Bruijsten

NTFR 2016 1522 met annotatie van Rozendal

V V 2016 31 12

met annotatie van Redactie

2 4 4 en 2 10 1

2 10 2 van HR fi V6 2019 161

17

Zie r o

IB

Volledigheidshalve merk ik op dat Hof Den Haag in de zaak van 18 december 2019

18 00589

ECLI NL GHDHA 2019 3425

annotatie van Fiscaai up to Date
zaak hebben gesteld

W ZV2020 5 6 met annotatie van Redactie

inmiddels heeft geoordeeld dat

nrs

18 00587 en

FutD 2020 0002 met

op basis van hetgeen partijen in die

het voor het jaar 2015 aannemelijk is geworden dat het nominaai zonder

veel

risico s haalbare rendement lager is dan 1 2
If

Verscheidene annotatoren

menen

echter dat de Hoge Raad wel tot het oordeel is gekomen dat

artikel 1 EP EVRM op stelselniveau is geschonden

bij

HR 14 juni 2019

G Ettema

ECLI NL HR 2019 816

ECLI NL HR 2019 912
20

17 05606

nrs

17 05609

FutD 2019 1585

17 05610

ECLI NL HR 2019 817

ECLI NL HR 2019 946

staatsrechtelijke positie

18 03128 en 18 00690

Concl

A

ECLI NL HR 2019 911

ECLI NL HR 2019 948 en ECLI NL HR 2019 949

In de literatuur is wisselend op het arrest gereageerd
van

NTFR 2019 1609 en BNB 2019 161

18 03125

Enerzijds is er begrip voor de

de Hoge Raad die volgens annotatoren in het arrest tot uitdrukking komt

anderzijds komt naar voren dat het arrest onbevredigend is voor belastingplichtigen en wordt de zorg
geuit dat dit arrest mogelijk als een premie op in de ogen van de annotatoren
onzorgvuldige
wetgeving kan worden gezien

Voorts wordt door de annotatoren opgemerkt dat huns inziens

belastingplichtigen nog slechts de mogelijkheid rest om de vermogensrendementsheffing voor de
jaren 2013 2016 aan te vechten met een beroep op artikel 1 EP EVRM omdat zij worden

geconfronteerd met een individuele en buitensporige last Zij zijn echter somber gestemd over de

slagingskansen van een dergelijk beroep

Zie

2019 1609 met annotatie van Nieuwenhuizen
2019 1464 met annotatie van
met annotatie van
21

Dusarduijn

BNB 2019 161 met annotatie van Heithuis

FED 2019 113 met annotatie van Meussen

Financien

NTFR B 2019 24

FutD 2019 1585 met annotatie van Fiscaal up to Date

Bruijsten

Naar aanleiding van het wijzen van de arresten zijn aan de Staatssecretaris

2018 2019

Brief 4 juli 2019

van

met de antwoorden op de vragen van de leden Lodders

WD

Kamervragen Aanhangsel

NTFR

V N 2019 30 5 met annotatie van Redactie NLF

nr

3353

staatssecretaris van Financien over de uitspraak van de

Kamervragen gesteld

de staatssecretaris van
en

Omtzigt CDA

aan

de

Hoge Raad over de

2019Z12979
Voorts heeft de wetgever de
vermogensrendementsheffing ingezonden 21 juni 2019
advocaat
om
advies
verzocht
Zie
Kamerstukken
II
2019
20
32 140 nr 59 Deze heeft
parlementair

geconcludeerd dat haars inziens op de staat een verplichting rust om vast te stellen of het nominaai
zonder veel risico s haalbare gemiddeld rendement gedurende de jaren 2013 en 2014 lager is dan
1 2
en
indien dat het geval is deze schending te herstellen Zie bijiage bij Kamerstukken II
2019 2020

32 140

61

nr

p

1 1

Zie voorts ook de reactie van de staatssecretaris van Financien op

het advies van de parlementair advocaat

Kamerstukken II

advies te willen inwinnen van juridisch deskundige n
EP EVRM

over de

Zie de

32 140

nr

62

Hij schrijft nader

gevolgen van HRS VB 2019 161 en een reflectie op de conclusies van de

parlementair advocaat
22

2019 20

op het gebied van de toepassing van artikel 1

niet geheel

Zie ook

Kamerstukken II 2019 20

32 140

nr

letterlijke weergave van het arrest door het Hof

64
zoals geciteerd in onderdee

2 8 van deze conclusie
23

Zie bijvoorbeeld

conclusie A G van Hilten van 27 juni 2014

met annotatie van Berns

ECLI NL PHR 2014 55

conclusie A G Ettema van 30 September 2016

ECLI NL PHR 2016 1035 NTFR 2016 2847 met annotatie van Okhuizen
Fiscaal up to Date

mijn conclusie van 15 december 2017 nr

2018 0203 met annotatie van

Dusarduijn

17 01852

nr

NTFR 2014 1142

15 04187

FutD met annotatie van

ECLI NL PHR 2017 1397 NLF

V N 2018 4 6 met annotatie van Redactie NTFR 2018 422

met annotatie van Nieuwenhuizen
24

EHRM 10 juni 2003

nr

27793 95

2003 604 met annotatie van Wattel

1185312

M A

Finland

ECLI CE ECHR 2003 0610DEC002779395

FED

V N 2003 52 2 met annotatie Redactie en NTFR 2003 2025 met

00010

annotatie van Kors
25

Zie

EHRM 19 juni 2006

nr

35014 97

Hutten

Pdlen

Czapska

ECLI CE ECHR 2006 0619JUD003501497 EWfiC 2006 105 met annotatie van Adriaansens
mei 2013

nr

annotatie van

66529 11

N K M

Barkhuysen

Hongarije

EHRM 14

FED 2013 79 met annotatie van Pauweis AS 2014 14 met

Van Emmerik Zie ook

EHRM 25 juni 2013

FED 2013 81 met annotatie van Pauweis en EHRM 2 juii 2013

nr

nr

49570 11

41838 11

R Sz

Gaii

Hungary

Hongarije

FED

2013 80 met annotatie van Pauweis
Zie overweging 3 3 3 van HR 12 augustus 2011

2011 248 met annotatie van Van

Eijsden

10 02949

nr

ECLI NL HR 2011 BR4868

EED 2011 86 met annotatie van Oenema

BNB

NTFR 2011 1879

met annotatie Niessen Cobben en V V 2011 39 14 met annotatie van Redactie
27

Condusie A G Ettema van 30 September 2016

nr

15 04187

ECLI NL PHR 2016 1035

NTFR

2016 2847 met annotatie van Okhuizen
25

HR 17 maart 2017

nr

15 04164

ECLI NL HR 2017 442

Conci A G Ettema

annotatie van Jaeger FED 2017 119 met annotatie van Pauweis
Redactie BNB 2017 115 met annotatie van Meussen

Date

Redactie

WLF2017 1475 met annotatie van Elbert

FED 2017 116 met annotatie van Gerverdinck

NTFR 201711727 met annotatie van Van der Vegt
ECLI NL HR 2017 441

BNB 2017 116

2018 1347 met annotatie van Kats
29

EutD 2017 0651 met annotatie van Fiscaai up to

NTFR 2017 793 met annotatie van Wiezer Zie bijvoorbeeid ook

ECLI NL HR 2017 964

HR 6 aprii 2018

nr

17 01852

annotatie van Pauweis

VLF 2017 0683 met

V V 2017 17 25 met annotatie van

16 04765

V N 2017 28 13 met annotatie van

nr

16 05350

nr

15 04187

ECLI NL HR 2018 850

FED 2018 142 met annotatie van Meussen

ECLI NL HR 2018 511

nr

BNB 2017 187 met annotatie van Pauweis

HR 17 maart 2017

HR 8 juni 2018

HR 2 juni 2017

Conci

A G Niessen

V N 2018 20 3 met annotatie van Redactie

NTFR

BNB 2018 189

BNB 2018 137 met

FED 2018 110 met annotatie van

Gerverdinck NTFR 2018 857 met annotatie van Nieuwenhuizen

NTFR B 2018 14 met annotatie van

EutD 2018 0964 met annotatie van Fiscaai up to Date

VZ F2018 0948 met annotatie van

Bruijsten

Dusarduijn
50

Zie r o

31

2 4 4 van HR BNB 2019 161

Vermoedeiijk is beoogd om daarmee aan te siuiten bij het arrest HRBWe 2017 115

Zie voorts de

noot van Pauweis in FED 2017 119
32

Zie onderdeel 3 21

33

Zie onderdelen 3 13 tot en met 3 21

34

Zoals in de artikeien 3 154 en 3 155 Wet IB 2001

35

HR 6 aprii 2018

nr

17 01852

annotatie van Pauweis

ECLI NL HR 2018 511

Conci

A G Niessen

V N 2018 20 3 met annotatie van Redactie

e VS 2018 137 met

FED 2018 110 met annotatie van

Gerverdinck NTFR 2018 857 met annotatie van Nieuwenhuizen

NTFR B 2018 14 met annotatie van

FutD 2018 0964 met annotatie van Fiscaai up to Date

VZ F2018 0948 met annotatie van

Bruijsten

Dusarduijn

1185312

00010

m

Ministerie van Financien

vb W

O JUUAA

lh

uun

\H oo

Atgemene Fiscale Politiek
Dtrecta Selastingen

TER BESLUITVORMING
Aan

Inlichtingen

Staatssecretaris Fiscalitelt en Befastingdlenst

Persoonsgegevens

notitie

Mondelinge vraag van Omtzigt

CDA

over conclusie A

G

Datum
2 maait 2020

betreffende box 3
Notitianummer
Z020 000004S902

1

Kernboodschap
De beer Omtzigt heeft aangegeven een vraag te willen steilen over de
conclusie van Advocaat Generaal Niessen betreffende een bij de Hoge
Raad aanhangige zaak over box 3 De exacte vraag is bij ons niet bekend
De kern is dat u niet kunt ingaan op nog bij de Hoge Raad aanhangige
•

Auteur

Persoonsgegevens
Van

Algemene Fiscale Politiek
DIrecte Beiastingen

•

zaken Desalniettemin kunt u indien gewenst ingaan op de laatste stand
van zaken met betrekking tot box 3 en de discussie die door de advocaat

Kopie aan

generaal wordt aangestipt
2

Feiten
•

A G Niessen heeft een conclusie geschreven over een bij de Hoge Raad

aanhangige zaak die betrekking heeft op het jaar 2015 De
belastingplichtige voert het volgende aan
o

o

Het Hof biedt ten onrechte geen rechtsherstel voor een schending
op stelselniveau
Daarnaast is volgens de belastingplichtige sprake van een

individuele en buitensporige last waarbij hij van mening is dat het
Hof ten onrechte zijn voiiedige financiele situatie In ogenschouw
neemt

inkomen in box 1 en box 2 wordt door het Hof

meegewogen

Naar mening van de belastingplichtige is dit

onjuist
•

A G Niessen komt tot de conclusie dat van een schending op stelselniveau

nog geen sprake is nu niet door de belastingplichtige is aangevoerd dat
het haalbare rendement minder dan 1 2
bedroeg
•

A G Niessen Is echter

met de belastingplichtige

van

mening dat sprake

kan zijn van een individuele en buitensporige last indien de opbrengst van
het te belasten vermogen tekortschiet De A G is van mening dat het
en box 2 inkomen om de box 3 heffing te voldoen In
strijd is met de strekking van de nationale wetgeving en van het
gelijkheidsbeginsel waardoor van een buitensporige last kan worden
gesproken

putten uit box 1

•

Tot slot is de A G ook van mening dat een verlies mee dient te wegen in
het bepalen of sprake kan zijn van een exceptionele last dat het element
van

van

3

buitensporige last meer gestaite kan geven indien aan de omvang
het verlies nadere eisen worden gesteld

Appreciatie
Het is ongebruikelijk voor een bewindspersoon om in te gaan op een
advies van de A G Het betreft immers een bij de Hoge Raad aanhangige
•

zaak

Pagina l van 2

1185264

00011

■

I

Bijiagen
Algemene woordvoeringslljn
2 Q As
♦

Condusie van de A G

28 februari 2020

Brief van regering over aanstelling deskundigen
«

Advies parlementair advocaat

23 januari 2020

16 oktober 2019

Pagina 2 van 2

1185264

00011

Aloemene woordvoerinaslnn
•

Ik kan niet vooruitlopen op zaken die nog bij de

Hoge Raad liggen ook niet als een Advocaat
Generaal van de Hoge Raad hierover een conclusle

publiceert
•

Maar u weet ook dat het kabinet onderzoekt of er

sprake is van een schending van artikel 1 van het
Eerste Protocol van het Europees Verdrag voor de

Rechten van de Mens

EP EVRM

door het box 3

stelsel zoals dat gold tot 2017
•

Hlervoor is een advies gevraagd aan een aantal

onafhankelijk juridische deskundigen op het gebled
van
•

dat artikel 1 EP EVRM

Ook is het CPB gevraagd om te onderzoeken wat
het zonder

veel

risico s gemiddeld haalbare

rendennent in box 3 in de jaren 2013 tot en met
2016 is
•

Ik verwacht het advies van de onafhankelijk

deskundigen en het CPB onderzoek nog deze
maand te ontvangen

Dan zal ik het met een

kablnetsreactie nog dit voorjaar naar uw Kamer
sturen

1185264

00011

VRAAG
De heer Omtzigt

CDA

vraagt of ik kan reageren op

het advies van de Advocaat Generaal Niessen van 28

februari 2020 betreffende box 3

ANTWOQRD
•

Ik kan niet vooruitlopen op bij de Hoge Raad

aanhangige zaken ook niet als een advocaat
generaal van de Hoge Raad hierover een condusie
publiceert

1185264

00011

VRAAG
De heer Omtzigt

CDA

vraagt of ik kan aangeven

kabinet verwacht het onderzoek naar een

wanneer het

schending van artikel 1 EP EVRM af te ronden

ANTWOORD
•

U weet dat het kabinet onderzoekt of er sprake Is
van een

schending van artikel 1 van het Eerste

Protocol van het Europees Verdrag voor de Rechten
van

de Mens

EP EVRM

door het box 3 stelsel

zoals dat gold tot 2017
•

Hiervoor is een advies gevraagd aan een aantal

onafhankelijk juridische deskundigen op het gebied
van
•

dat artikel 1 EP EVRM

Ook is het CPB gevraagd om te onderzoeken wat
het zonder

vee

risico s gemiddeld haalbare

rendement in box 3 in de jaren 2013 tot en met
2016 is
•

Ik verwacht het advies

van

de onafhankelijk

deskundigen en het CPB onderzoek nog deze
maand te ontvangen

Dan zal ik het met een

kabinetsreactie nog dit voorjaar naar uw Kamer
sturen

1185264

00011

riiv^ Finsuden

Viilbrief

pml mr T R rVhiiyvn^af\ f r7at partner
bocgleraar soali en bssniijrsreclil Univasildi
LadcTi
van

Amasfoon^vcorraslig

bel3slinj3di isfiirPvoC en oud raads
Rud
I aops emsiitus hooglaaar
bclastinjicdit Hlburg University
SI

9

2020

Advlesinzake verinogMistaidem«itdieffiiig boi 3

voor

dsjar

JC13 2016 in ktf

liclitvaiLt\K3I verpliclitlngai n a v de arrestra vui deUogcKaad

Mjiuii

DJXIIDIXG EXCOXCLUSIE
Vr lagsl^iBg en opz ft VIE net 3dvl e
i

Dil advici bereft bw vraag

zoals vvccrgcjcvcn in bsv briof van 23 jamiari 202J

Tweede Kmcr

kenmerk 2015 00 H 2i 66i

aircsicn

fimi 2019 van H»gc Raad

bpcHstijk

2001

over

dc

^icn gczcgd dc gCTolgcn
v
msccnconcntshcfSng

cok vvd box 3 gaiocmd

do
dc

dc arcn201i 2D Oinhct

lict l van EVRM verplichtingen Id die arresien coneltdeert de Hoge Raad dai deze hefBng
op slelselnvem io strijdis met anikel 1 van bet Eerste Protocol

‘EFO bij bet Eiiropees

Vetdrag voor de Rechten van de Mens

nzmnad zorder fyeelj

EVRVr

voor ztTter ha

risico s zm Idckld hadbere rajdaxat laser Is dan 1 2

{2

Bi

dcformnlering

Zie onder

dcadvicsvrLag bebl u aangegevendat wij nil mogen gaan van de

Wjuii 2019 EC1I^ U HRJ01} 8 5 r o 2 102 0
ZieookHR12iui2019 ECLINL HR 2019 1179 vooihel jail 2015

1185351

ei 2014

00012

verMicerslellir^dalhelvMenbedodderendemeot over de re wane jarai inderdaad lager is
i i hip Tnnr
rspdrarhl Mide roek gedaar dner hel Certn^at Plar h
rPB }
gaan ’an] in Hit advips gelpl op dp iiiKptaVpn van dp Hnje Rand
ilit d af dp a
nrpndpfcipnfsbeiiing indprdnnd np
EPEVRM vocr alle relevaftle iaren 2013 2016}
3

Dei

a vrnag rtipdaar

inaar nnsonrdppi

Gebisdltel ®VRW recli

a}

voorligi isroiurert

mede jelel op dojurisprudenie vai liel Eiropesefiof

voCT de Bechloi van de Mens

THRir

dal de Nederl aid se Slaa SHaregelen

trefl aval nilgaaLdedal ce vermogensrendememslieffng op sielselniveau instrijd
ismPlnrtik^ I EPF WV’

I

■1

I deNedalandse Staal le nacenniai anldling via
ja
devcoracemdesrijdiglieidneianikd lEPEVRM op Jleiselaiveaii

Z

DilaJviesl esuiJl ma
lielEKKMiai

ai likd

uilceiuetliiiK van lia EVRM cdilc iike Ijdo

de

oxe

va

1ZP E\T1M tai van de maaUesrfai dieiielEElKM

le compeaseten v»or schendingeii v

of bet EVRM

EPE\’KM lparasrail2

deloclsiaii tool
kldsas

Darmslon 1

echt vergt dal de Nederlandse Siaal prcarlief maalregelen ler

compensalieneemtervanuiliaandedaldevermogensrendeiT enis ieffiiig op slelselniveaiia
striidisxei anikd 1EP E\TIM ea zoja welkemaatregelendai moeten zijn fparagtaat J
de schade van
Op basis vaa deze analyse doen vdi vervolger s
pvpniiiplphpnndpeldpuvnillp nlpller pn wnnrnndig Iprntnpptiserpr pn pages sf 4

Mede aanieidini voor uw adviesvraag isliet advies van de pailemenlaradvocaal
aialeiie ^ Wii liebben kennisgenoraen van dii advies

maar

gaai daarcp raet eiplidet in Jn

onsbeloogen de daaniitgetrokkeQ x^ndinieligi evenwel een leflectieop Ktecondnsie van
bet advies vaidepsflemailair alvocaal beslolen

Conctusle’

6

net advies

E n loyal eiiitvocring vznhctEVRM alsook iict Ncdcdandsrceht

algcmcncbeginsdcQ

bchooilijl bestnur m bchoorliikhddsnormen vcpgt da de Ncdeilandse Siaal jcvolgeL
cring dat dc verniogcDsrcndcmcnlsbcKng in box 3 op stelsdoi
slriid
EP EVEM Oe NcdcHandsc Staat dicnl
mcniiig pioactief
L

egden le

beoiadecldcn

waa

nodig tc

ikdviesdd l4cklobei20l9 kemneikbO31303Cl I5 20714234 CD

2

1185351

00012

v ocrlomendai

de beasdelioj zich inde todcomst herhaall ^

Vc oi ceeasibsdoeldeconpensalieiswelgesing Diet per senoodz alelijk Haismcigeiiii ca

de Bdaslii gdieost

aanslageo cpnieuw beoordeeli
nog op le ilellen
beleidsregels Die bdeidsregelszoDden een ondersdieid raoeleo maken tussen persoiien
perscnen die caamaasi

en

de niin teziii var hrt woard

hebbenbdegd in

Tpn aar zipn vai dp pfTsfp graep

verlagingvandebdastiiigdnikinbaj i van 1 2 di van hei verniogen lo ba noninaa] zander
veel
tisico s gemicdeld haaibare rendement in de relevanie periode uolgens de
bereleningen inuwopdradil vanhetCra Tenaa zienvMde nveecegroeprr oavangevaJ

geval nagagaan wordaiDfcotr peosatienoodzakeliiki
r

■

rnmponwHpregpling
open
ti|dif hpHbpn aaigswpnd

wbR middelpn
vi

I ondsr de

Dp7p

’ro 1

fwval

zo

deze col ecS eve procedure vielen en wier aanwending vcnrechtsnicdelenheelt g deid

oncer

mhoudelijke bdtandeling

wijzen

ten

die asniei

en

lol “VV

■6

opuaer rechtsmiddelen

ienbjde

envraagnogniet ccAerroepedijk

beslist ofwaarvan de procedure is geeindigd
n

hdaslmgiltrntijm dip alio
nipt allppn dpgafipn
oob degeneo dientel

deH06eRaai

endiednnai

rechtsmiddelen in Nederland bun

ogelijkehetbenge

gelijk letalen
«

TsTvcorkoiring v an herhaldng
toekomst

vsnaf 2017

mogdijke schending

is wijziging

van

de

i

tikd

EPEN’ILMinde

door de Hoge Raad t eoordeelde

wetteKjke

nodig helgeencok al isgesdiied

regelir g

De beoofdeling van deconformitat met het EVRM van b nieu ve regeling vc

de ja en

’

“•i

TvaltbuitenLetoesldivanditadvies

2

Htl IVKXtKEUlTtLUKh XADtK

2 1

QcoordclingskalcfvaLirtitcl 1 tPEVRM

10

De toetsing door h et EHKM
a

ztikel 1 EPbestaa dl verichillaide ondeideien

IseenergencctrisrechHnhetgedmg

ll crtuj z y vcl aangctckcnd dat hcl EIIRM
die de veidtagostalen op

delastiiigjrtjk nbca

van 1

r Kde
gclct op do grotc locc oodclingsMi bold iwt je ^
belazinggebied toekcmt maigmale veijchillei

2 d vanhet vemoo^nenhef daadvceikelijfcrendeirBT t uaarscdiifTHjk

kunnen ta iiken zekeralshet cm eenbeperkiepenodegaat Czie ondet23

1185351

w

00012

b

Heejtdeoveiheid eei inbreul op het eigeiidomsrecht

c

Watisde
onderschdd
ageacom

ai

inbreut op ha dgendomsrechi Hiabij naaki helEHRM eai
Bjssen
□Idgening euerzijds en tegulerir g vaslcring
dazijds AJleeo bij onldgening is ef
vapJicbling

volledgecompaisatelsbieden voo de door deinbreiik gd sdaischade
d

Oei liiedi de inbieiik 9t basisvai eoiduiddijkeiialibnaal watelijtegroiKlsIag
dldciiibic

c

Sli

[t

Dcstiat c

ecu

Uaudsau

reddijk cvciv vidii {fiiir balance

bdiujsua
tussende dsco vai

aigcmccobdaug

dic wozdcniagcstmidmcidcinbrciik co cc bcsdiaii^ing van dc foridaniHilcIorcchlca
YdL

11

litliiidividu McUl z c viijg wuidldcpiopoilioudlita

yzjjdciiibicukgduaoL

icgcling van dc vcmiogcnsrcndcmcntshcfBng is onmiskenbaar gebasetrd op
made gelet op de grtle
daiddijte aadottaal va diike grondslag vaarmee
bKin plioj rijh »id margin rf n proaanan dip dp vprorig iilatpn op helaslinggphipd
Dc

loekoml

eenlegtem dod vaialgemeer bdang word nagesireefd iJet disaBsiepiml isde
ptoponiMialitdi van de ir treuk vraag f Die vraag beanavoorct ha EEKM in ha
l agevaJ
iEck pc sooii oE cece spcciCdLegioep
ilgeia
aategaai u
iodvidnclc cn raccssicvc last Daarbij is dc keogte
ta
pcTsonai spiakc
belasdngliirief Jook
genoemde beoerdeljDgsvriiheid
docrsl aggeveod maac dsie kan wd
irol spelenbij debeoordeliog of van eendagsKjke
1st sprakeis Jndewoordenvaa bn ttlKM
■

Iriheimlmli

Ihe Caul aha iulu cvraidif a ian n ihtp apai

aoplieil
inchi iMgtaKcriiieiptiut nthsp mUioclai
it irtlmrin hmtiipv r’

ivnaky analyth
the I ate applicable to
oth
wejeies
KitsaiilJaemniDiimobslTtKlawhstlKTar

m mnna Fiir thaCturt gm »
Wewffl fid ojmptiuam pamod so Stan a mnasz ofsmetm rimcpplicaMi saensi

furajulS Btj a s i

iiimMnttctil

n lael

’ijettirng

apevally mLiaimHuaun

iki Ikicuu^ihipKienlLaiti

5S The

Covnfnet thattsa appl’cant vhowai entledta slmiai } sms ance onIhs tails
ofthe iaw irfi ra m lKtrnaartmg m gnnifnih has nr a boat ralSaif tnr ipiiatni’^K
sn^eceaioa to H «cse tale exceattettabout three tmes the lentraSps’soitcl treome
ana rhts hcrvtrljstitiaihgr ie ficrtha ^K se erarce
qpliSto seepai ap jph above
la reel Ihe
ipecijlv anti ecjgfiiiei locia goa ojlatam e nle^iaiUifi 1 i oei not appear hat
am clhs reveme ongimUirgfiom thepnb v piaoeii’iE suojectefto aimHai J
‘ngh tac
—

70 As rigmth thepm sonal nii den whicn the ajpllcim rmtarad on accoiMc the np ipe l
measure

dse o

theCoutthoIss fMtshehaaiosHtllrasutstansa

S hiCc

■

aeprhotiojio ihboiiieiii aperioa

FIXAteihne 7020 2021 Dee if Den Haag

3020 p

513 5I4aip 5SS

4

1185351

00012

r^cn ^Ma jihuimma}^ ’hntqf^rinejnpUiyrwit
Inihs Caw fS w«iv

rfieappJicam rcgeiherwlh agpcup ofifsimsseacvS Dayans

see

1 timitri tvbik thher
aitnvi
ccmpaiabkslannaiy and oihs bea^Su a etpipa eKlI} iKt reguli edto
a cojopa abto axtoft to the public bwdeo otvn inhty
it the potitron tf
lonJa hip that imnh\tti’ham to th^oe tatammittyrrmnl henft potentxliy ritnpprmml
y ihipebtic Ala 4cnm rt« Com obsetye thotrhekgtzlt^s iditl tctaSinl theapilttcK

pmap aph
^• w

lenaiis Kith

OapsIPotolpei’tidJiirhln Khich toadliisrhei^el to iht ueiv schetit

a

72

thK

the Cow fndt that the

conplathed cfs UHetl as

etsasm s

i^cusKsssrlP rlntrlimlbmrhponlsiirppkcmt zzuli
t2

Hei EiniM beanrwoardi dusinpriadje niei de vraag of wags ingin algemaezinfiii de
EP3\™ Zovirdl

vtiordsy

sss

22

g5schondeo
zakea waarin hel EHKW ia

aJgemEae zin systen

or deikeal

in aationale

welgrving ei 1 aarKi eea gioie stroom aaa zakea bii ha EHKM ooci zia vanwsedi e fouien
iu

aiaajl auginaoi wil uf unkuiKl
corded is oy

t3

’

ziidai»ilcijaljoiiaIcuvahdd o]n cnccUcfop Iclicdai
hei EIELM

sfheiwring van artilel I FP FVRM nji stpkelnivean zoak h“orrrdpeW rnn dp HojpRaad
welzal
egea bii zijn toets of eria eai iadividaele voorliggendezasus spiateisvaa een
iolividude a scesiizvelast eadaaraee van eensciending van artikel lEPEVRM Wii
baseicn diloiKcr mccf opdezaakiJffr t 7angra t e waar Set HIRW havolgeadcoyenTOOg
Ic variditcn

analys

In file PKlasttfpe fits Cairtlhlas mlo caiKklei nnm is

hspiaporHoKaiil ’asa }’sp Ih i

m na ime apjHied etceeJz considm atix m rare appUcem n vl ilha rrmm

iRreiTiKPiiitP ft ab^ ocroKimfie

fliMftriftrns i

or

rpeatisp

coipficaloQ ititafios Pbr tie Coin ftmri ffte tticn jm qTofSfjBcztjfton gtnnW to Slctes is
be tkcsne is
ofXKsnos the applicable
espetiaH is
hkstho’eefthe piosast
dai £e Hoge R^d cor dudeerde

Hei ligi
iig

oi

aldsdaji v

EHRkl 14
7151 75 715275

eyas

M52S 11

itr

JKM
VI

C S

I

Hon^rii e Vg

Sponoig eii Liimiicdh l Zvwden

EHRM 23 sepB mherlTO

Zie met veideie verwjziagea naar conslaale

tttKIvI iiJiispiijilameJ H

i«tardse2 2020 j 5lddl4enp 5® 2ie

EHRM23 tpDtuan L»5

15375 89 GasusD05iei uixl nidereamk OnbH I NedenaM

lOLS

nr

dlBM

EHRli 22 mi 200a

Vgl
EHmZj uI

1185351

III

nf

ni

R Sz L

gaije

eal kopDelasliiiggeti«l
i o

59

t o

31443 96 Bron oiwki 1 Poler

41838 1

a Sz LHcugarje

00012

betfokkeuezal le ch ending voor zijn indvidude positienader moeien otiderboiraen so

verdtagssiaalheeftruimieornccinlra indicaiiesaanievoerer Wij tunnend^roninietpredes
vocrspellen boehsi EHKM uiianleliil in individuele casus lal a ordelen
tS

De Nedalandse bebrin£rechler

de vraag of spraka

incJvidade at

excesdR’alasl leu gesolge van de vermogensrendemenisheffing In bet licit van

alleen

inbetlicf lvande gebele Snancjeleaitiiatievan bafokkene du
attl dicn 3inlorr cn

idctoxcn

joti

dcccmbcr2019 var hd GdcclIntofDcnHnas

uilspraak

Hcl is ccl tcr

ogcn Zi abet a rasi van dcHogcEaad

an2cn

^

cnbcT oerded van dcHcgcRaaddat op ntdadniveau apcalcia
artikd 1 EE EVRM do vraag of bet EHRM bij dc bcootdcling of

achcncing

Inflvidudecncrccssiavclart sprake i^ ook aaJ kijken

bet inko

dc boncii

an

2 at It id licl vKiEcgai of cukcl iiddi liclhikumcii idjibji i
i 6

Once insdiattiiig i 3 dal het EHKM loulct za] kiikcn naarha internal van box i

bcachcutving barckken van dc gchclc ficancielo situatievan bctrokkcnc

Hclin dc

bet inkcoicii

allc bojcn cn bet veraogen is onzes inziens allcai aan dc orcc als dc tocpassdijkc
bclastjngicgdgcvang rcchhnatig is omdai dc wetgeva binnoi rijn bcoordclingsviijhcid is
geUeven
belastingpikhtige desalniettemin sidl dai de loepassing van de
‘^
desbetreffende regeling in lijn geva] tot
individude en excessi
last leidi
A]s

UK Id JUBi 2C19

ECU M BK 2019 81 j

24 4

IO

Via k ZOj lJiil bddbfla IXIS Op

Idtdiivcai iiiwrl tvsidoi caiJasdieidaide dlualie waaiii

he£Er g van box 3

ecu

bcLibliiigpjdalige stellin liijdiiiel

gcacn or Iccrd met
cnbuilanrorigc laS alsgcvolg
Bij 4e beootdelng van de vtaag ofeenzodamge ndividjele en boilen^ionge lia

moeten de gevetiger

van

de befTtng

de betrotkene

Uaaibij

1 vvoBler beden

teinerhang met ie

in

is

jnICvgl HR C apnl 2018 ECL1M HK 21 18 511

ook3c^ch sbofDenlIaagl8deccnto20W
VY HR5a^
eigendoia In

ECLI nl GIIDI]A 20L9 3 23

Vsl

l2018EClI NL EIL2018 5U

ro

“Vo gens vaste cedslspiaak van bet EHRM is
ce

nmi£ ner bet nsfctule

redii K 2ijn ei sen Ugaem d«l in Bet al|em«r Maiif ns te sskvm lerajl sen iiiWeuk aediis is

loegestaanindienei een ledelijke irate var evemedgheid beslaal ttssen de getMU ftteniidde eii en be
doe dat ennee Mirdt nagesieefc Cit leieist een redelijke ed ouding ~6ir balance
tus^
voomelc algoreen bela ag en cebescberraing van indidduele rediten Van een deigelijle ledelijke
verbouding is geen speake ind en de tetrokken petsoon wordt getraffen d ot een indiv duele en
v

buitengxir ge Iasi Waiitei gaa om de OeooRlebng van rat m M algemeen xlang is «uie kei®
van de middelen

omdi

} april2«S

nt

belang te dienen

omt de wetgevei een mine Ceocidetingsviifled toe

t24e7 ECLINX IIE 2009BC2816 DNB 2009 258

no

3 8 1

v^

Ecu

al eer cam laden tot

dininhetalgeneenCvgl HR 10 September 2010

m

08 04653 ECUiNL HR 2010 BK

103

S

1185351

00012

advies ha uiigangspuffl is
sptake Is
•onrecltmtige
dp hand dp
hepaalde hos_ dm hgl
individiHp pn pxrpssi p p last
hplierken Ini k» vrns nl N nrer iHplini
W ml nU jinf hplgpvnli
Vsn v nrdpn gp’pgd dn dp nTrprhlrr igSipip ofi rpgplniip
Hel^ rtingTpgpIgpvitig rtipl hptrpVkins

^

het cwio ets geva] naiifeslesrt Of anders uitgednjkl hei bettoktai incivido heefi dan Iasi
de sdiendiag op r^elr iveau Het EHXM

w
I
lijkeai ofde
inkomileiidieberekkinghebbeiop vOTr ogensbeslanddelendie lot de groncslagvin bos 3
bdiorenindiebos op
habetiokicenindividu aacesdeve wdjae bdasi worden Deze
hn ElifLM
ha lenein
inacliating woidt ondereteuf d doot uiisfralen
de vefhmjrdef Iddde
bclastinglicffir g » van strcngc buurbcschcrming die
in dcac
hot
do
ncgalicf iciidccr ciol e^ aiffi
aauvrcaigbcid pan cvcnluod andtr Inlomcn of vermogen van de bctckkoicn mccgctioaicii
inccbcoordcling

i7

Veidei in voor tel leooidelingiader dal kel EHRM

schlinliibaalt

telacg

dc vaac lijn van ta EHRM »m vecJ waaidc le hechicn

nadonalc

rcchtci mctnarncin liluatica waarin dc wagcvcr

aoalihicr c ok ha gcoal ia desvetgeving
onstigcgevallen heef aai gcpaat Ir fdic kandaarin
cekcnningivoidcngdcacn
va dragsataal
hetrokken indvida
locgcpaalc regding tot
£c vdgever bi
edge fcadlatcnlddl In dat lichl kan o’
van
hd
lari
dal
hcldaarmcc
hctbcpalcn
cfcrvaniilging
samenhangender endement viijvvd
woiJeii lidiaJd

laiielcal liia zouldiki

Uilgajigspinil

lid to v 3

gevojg

van

dc licftng

pitniJsse oaiidewclgeoa
hii ook aktail oiida
bodaj vuiuisl is
ha £HKM luac op baoio

liel afijciieai

Iriu is koii ai

dom dc wdswiidsius

adilaaT

oudla gcnciMd din

scheaciiig leconduderea op basis van een lostsbinner bcx3
’

i2

ConipcnsdlicCjusI sdlioTci Joi

t8

Ala id EHEhf vastsldl da aftikcl 1 EP EVRM ia gcachondco da kan ket con bilBjkc

doui ha EHRM

^^

genoegdooring lockcnncn op grond van artikd 41 EVRM ESitis cchicr gass coodzakdijk
gcvolg vanhcl vaiBiclIcnvan ccii schending Hd aanwcndoi vandese bcvo^dhdd va id
EHRM komt alIcCT inzSchl alahet naionaa rccht vollcdg hcistcliii dc oiidc tocsiandni a
Bovendieo maakl hd
bevoegiJieid in de prztliik vrijtvd allees

2011 65 en HR 17 mjan 2017

ni

lo4Ml« EO INL HR 2017 442 BNB 2017 1151 Of dit lajtite

na vookM dioil te ’raflai teoateia aande hand van de omsiaiidghettoi ’OThel geva
Zie EHRM U irei 20 3

in

65529 11

pJ KM

EHRM 19jvn 200fr nr 35C14 97 illurWn Czapskal

Anlhooj Aqiil ra

Pcrlenl OIRM

e

2J14

ni

Wnlo in2afce hjurbosdietiring
] ring

mar Klevante

junspnjdentie

oai

Jo9 atisadieiiidriins

lAride ^1 of the Conventonl le v nden op de wbsite van iKt EHRM C edu ooe int

1185351

00012

lelmik aJsh^I^er^all^Tusisi i schending vanhe
nstinnwl iw
IP

’

5iii

dp tp^pI

endeschale aJsraaiedehocigle
h“l inogetijV ip ptri
pitieiwtp her nrdp|pn IsahelF HRM dp vaiMelling v3nde i h H^da nni
pr en dp paCipnalp mplantipp
Hipfbij ko rit dat hpi

EHRM eenbeslissdng cu e

billijkegai5^dcieningiii derege alleenasernlrnetiiiacitneniiiig
cepasxmlijkecirr siatidighedEn vsndeklagerin kwesti a Hierdoorlddleai o crdeel ova
an eak khja da aulomalisdi lot houvasi cp a hoe andae levalleo tesordeeld

de siiuali e

’

IMl l OUK J E NtUEKlANUSt S IAAT It Nt Vlt N MiAlKtOtLtN

19

Dcvcici3lcl»yalculvocringvantdEVRMhra gimdaeh al lcNcdcilaiidjcSta2tipactic
•noakomcn oinic cgp^fe s diciidingeL van arlikd EP EVRM le vDorfconiai vast le sldleL
aiwcg tcna ier Reeds uit artikd 1 EVRM vslgl dat dc»crdragsslalci zdf in

plilil dji

MQ

deEVSM iedilcn le

Bij die vapIkUiiig pasl wiaoiueiais

idcl Ulde 3KlolajKjseSldal wadil lolddi ecu bjigaEVKM
dalcl EHRM afdvdiigL Di Iklaiil lajica

liajKjdeu
de Huge Raad dJ iiieelitnjgai

dalde vvelgevci ciideidjiLcedjs lc S UaU atiji zel isenin iaia gevd eeu ccdnwijziiig
dal vow een aanla] belasiingplkhiigen

spraleii van eeo schending van artikelEPEVBM

1’

20

beoardeeld biimer bcx 3 aeUervoor oncer Id st

DilivciJldc viaag op vpal dcHolaJaudsc Slaal kdji doeu oi i mogdijke sUiCLdiigcy
nlikd 1 EP EVRM le vowkouiai vasl IcsldJoi a weg Ic
Ic legiiiuai uccl dc
NcdalajKlscSlijal mwi dc loekuaislbtsvakaidaldcluciwssdijke

ill lijn

vckgcvinj igi sldsdiiscau

bei E\iRM is De voorliggaide regeling van ce vermogeaisra

imr iildasaangepasi vocTdsiaren vaDafkOI

Of die Eanpassing SVRM praofis vali tuiiai

belbenidi vai diiadvies
21

DcNolaldudscSlciilmocldaaiiidasUiooi caibdicinliiigsdiidJlikdlEPEYRMlaidifcddc
par jjaipiud licfeu duslas pan cai ouidcd van lid EilRM CL inijaociai

3ij dc piuatlicvc

Iseoorceling pfanikd 1 IP EVXMjBfeDS een spedflekepeisoMiii gesdior den dooriai er
eeaonzesinzieos
sprakeis vaneeflindiviciKleenexcesuevelssi zijt bepaaJdei
Isepaiad
22

Deze

de indivicudebeiastitgpliditige ze f inierdaad in het
aiju ciiiiogciicaiicDdciuailgcbaaJd dal I age is dan 1^54
□ee

2

Zojs

s

iallagcrondcmcnl

deds inbcrcol

ijaa ap

dcgckezco mjzo

Vgl EHRM 17 decenbei 1019 ni 25COI 12 Khizaiishvili and Kandebk i Oecigie

1185351

m

00012

vai

bet vermo|eii

HeI

ggffvgeadipg tcii 1dpIH ger
rcrdmiiMl gphsjM
gp \ogpn hij re hpftordplffig ol

S5H
•ne

In iien ha veraojen mede worit aangehotden

gpv^Ig ki»nr«i ^ hben
im l
nriighFitt
gphojifni 5

ierand zijn vair ogai {mede risictvol heeft belegd

bijvoMbeeld in auidelen of
ria vai’ vege de
aagoed
op
loeicomstig boog tewlen eoi
ranlancighadcl in enigjurhadaad verteliikerendanaf top helloialevan ogsn
made doorvewezer lijtiog van ridco Ddie inherenizijn aan bdeggei lager is
dan l 2 i vjcrden gecondudeerddal aprake is van een lalaiddng van anikel 1 EP
EVRM dicnaopt 1ol «raf sisatia lananddic ciedt risieoval bdcgt kai icr nicfs
c nid
aJs hct aoort bclcgpng
gcachaad zijn door Let fictieve
gomdidi svd Icidl loi ccnrcndancnl gclijk
23

Deze omstaiidlghedeQ die esr op de belastingplicitige toegesteder loels vetgei

zijndus
ofartsket 1 EP EVRW daadwBtkdijk is geochonden in de dlnalie
belangonsnate
indi viduclc cn
gpljchtigc Id kwcotic coot cat cr in zijn gevaj sprakc

ojccoaiovciaat Deacon olandigheden’ulloi mccbrcngcn datpaaoncodicloLtcraparcf

chijr jkbdd gccoof cnoccrd zidlcn mocten n orden in dc mate waarin hcl volg
H dee s goniddcld bailbarc

hct CPE in w opdraebt ondcrzodilc nominaal zender vcd

rendenent lager is dan U34 ‘« ificibij zij ovd aangetekend dat hcl EHEMmcdc vanwege dc

alaangdiaaldcnir g7
u

hillijkeii
•

zeLa

c

5

a ezto

iOTmargina]c vcracHIIcntusiai dc bdastingdruk inbee
be daadsvtakdijk itnidaLcnl vaaisdiijulijk
bcpnklc yaiodc gaal

OMgeoldd zoigl uvaigais vooi onj uialkdiikcic lalvoain cu luaaiuiai e icodilszckalidd
OVLoodl kudi4i livudbda[hcis l ii cii evanude va wlMzaaLvovi lict£il£M
vasmisn

diciiictloulci lialhcai gcovadH zullcii Jcliinvuui bedodde uu oidiidiglicdcai aOidLkdiik vdu
bet soon helegging mi ees andaeuiikomsikunneDldil
’

2 1

Hcl ii

i

dvo]ghigvdi hdjccaihelEHKM dcccplcadc indc d ic huJi rddi
sditudiiig apiikc is cl ha Lici aajibialoi
ijpciisdlic olsUdl oi ia licic

a nisL Di
omslaaidigljedeij
adiigeziai dB biiByJtrc i ddi loLto ten sdiendiiis
vai Lelsrfijlbt dsbesiiisdvauailikei 14 iuuclo alike 1 EP EVRM heliufEtai sdjBKliiis

daarvan tan of

va Khillenle fflanieren wordai hasaeid v aaronler ock op eai wijzs
debenadeeldaniesproBtean omdaihet vcordeel voor de vageliitinisgroep vsordi

weigenonen en da is vanoedalijk ook

de recenen voorhelEHUM err naaslha

vaaaeJlen van eeo schending nietook coaipensaie toe lekennen In bet ondaba vige g

al

iseen anda soon redv te weten hn dgendomaeebuon artikeJ L tPEVKA L in ha geding

hoger
EHm29januari2002 ni 45e K « WaatBch i Nededand

1185351

enbeliaald d an

}

00012

E r schmdiBg daarvan kai

masr op een manie worden gKctrpenseerd oarndiik door de
^PEdpgde r^ pvpiirpdigp hrtrlingwwplirHinj jrpg Ip
dergplijV gi^al indm
OTTifpinrtipgfi oripii v ndpjpfi r vanwiphrt pigpndivntrprhtdiodwp kplilkiijpir hondpn

25

Bton eo good ccjidudereu wij dus dal de arreslen van d e Hog e Xaad van L4 juni 2019 voor

de Nederlandse Staa

een verplichting meebrengen om oa le gaan ol en 20 ja vaar de
delaHriveaii h i»lgfrrond in eini
arherding van artilel 1 r P FA RM
c i individueel
laretking
iden enlshetang sprake is
last Die
’

gK mitaleerde

icbencing

vercoderstdl dat

verplchling

vefdiagsslalenoale ing

het HVXM binnen bun gf ondgebied pioaetief v »aekaien aniJi el

■

1 EVKW

76

bedinir wnsrondp bet
rVwigHis twengpii oole nationale bpginselHi
icsbegmseb aJsmede bdioorlijkhei
OLrectteiatghandelenm ndividuelezakai proactjrfrechbrt ’eker vranneer et icaJsin case

rechterliileuitspraienllKef die vvijzen cp ontcereikende regelgevlr g op slelsdniveau
‘

VOOKSTZL OP HOCFEtIJ ‘Z
IE ACHTEKHAIE

27

’

‘

OM SCHE

T DiGZ

VA

ASXIKEL 1EP EVRM

EN TE COMPEXSEKEN

Inks Ikhlvanket voorgaar deslelleii vHj voot om twee‘UketIen”op teaetlen waarpersonsii

aonkloppendi^fekeoiiig houdendmethetbefSngvrije
lelijk
waarbij wij c ns bepetken tot de contouren

bnr vermogeo telaslir g verschnldigd zijn
geen uitvoeringskvseaiee bespceker

uiispiaak Au«rta± wid oveiigens ook kriBsch ontvai gen
BNIB2«2 12«ilsookde

Vnfsrt

I

I

amae

roedmihi releieriedieshij

vbefiding van grondietblpr

d sn l»den

CWeflKt201J p 282

b«loatlijk ieidsa jzei
iiahoEaleainbDdimanji

waarin

Natioiiale Ombucsmar

vcKsgesdiieven

te

ovedieid

op de
uridisdie

en

voockom Ook vwiKit tangegev^ dal de oveiheidzidi aiulant diem op te stellei alszfj foiflen beet

gemaikt Zij Eicei cajiaj ooglietiten oog vooi daiir s die tedelijke™ 3 gdionoieac mjaen woideii
ei be aside ourgtinietinef Minodige «ningewiktelc« tewusproblenenei Moceduiei

EB omsundiglieid dai de in Oo

3 vera±Udigde Oelastng in vxirtonenc geval i s gemitgeeic door

de pcraoonsgcoondeji adrek zie artikcl i 1

WetIB2»l

grregetidn

De volgeni de wl versdinldigde belastng zou dedizlve moelen vrorcen berebsnc ever h«t
zoger cende voordeel u t

en

bereggen en

10

1185351

00012

Hei Lokei Spaaidas

bij dii lokelkuimeopersMien die in de
ten •nir Up

i

peri ode fouler
aanklopppn

k^hehh»n gphaald

»mp TC3tie T n dil lr ln hei prH d

ReU Iingdi Ti5l H b Iniirpr IM •MK’nntrt l

hels itiiigplirhtigpir derdnad

gp ipparp lipftHifwiprHfvaTifp ppriodft

■

irr

iathel jeval is dan vnlgt compensatjecoor verlaging

cebelastir gdnikin bos 3
veel

U

risico s

gemiddeld

bialba e tendeirenl inderderanie periodevolgens ceberefcef ingeni an CPB
2

Het Lolet

Beleggere bij dit lolel kunnen aJIe niei 1 ouleri spasideis aar kloppen
vooFCMipensate Dezegroep omvatdui ook personeo diedeelshebbengespaard en
deels halben

ha woofd i
eon1rcIea |
beiegd if ds
BdaSirgdienst hoe risicovol de belegfingen wsren ai of let hge rendemeiit kel
geasgd
saenlijking van ce risico’s die inbereet aija
Alsi
is
enhei
lenderr
ent cpkel
belsggen
ancallaalsIegeei sprake
dsadwerkelijte
Iclaal langekciiden v^mogesi lager is can 1 2^ is compensada aao de orde
ooijrc aJs bij hctLokct Spaerdcrs Als Icr zic van Cccr dcd van dc bd ggijigcn b ct
p

risicc j dicinbcrcnt
iEgarcndomcr l wd ba gc ’olg is van vcrwczcnlijking
vordrn vcric
belcggcn
vcmogcn indicn hd daadwcrkclijka rcndcmcnl van die
bctvcmMigca
legetiidan 1 ’Si
23

Dezelokaten

bdastnsplichUsai

die rccbtsoiddclen tfjdig bebben aacgc^csid
bczsvmr vicl ondcr da coBccliavc maasaal

degenen
rccilamiddclan haefi

gdcid
djdc
bctvdj

rcchtamiddclan

vai

dd aJIcm dc

bczwaarjroccdarci^’

aan vaa
ding
aaal cn op svicr
inhouddijkc bdiancding
tcndlc aanicoding zijn tot uvadviaavaag

cog nin solici cq dijk was besliot of vaarvzc cc procedure is gedadigd

Huge Rddt

cen arrast vac

bd luogdijka bdibai goldzii uiji vie de dcijuaiiliug vdi

cii

icditsiaiddcltai in NcdalaiKlIiuii gclijk Iclialcii
29

Hcl is

dcrc lokdtcn
zondcr dal niarwe wetjeving woidl
rtiogdijk
“
uhgcvaardigd DcBclaslingdiciut hacflimncrsdcbcvocgdhdd aanslagcn ook ambBhaIvc
leheraien Van dezebevoeg dieid kan voordegenoemdegrcepenbelaslingplicltigef gebniil
worden genaakl Om eea ea ander uiivoerbaar te houden is het wdlichl bet baste dal
deze bevoegtSaeid alleen gebruik wordt gemaak op verzodi Dat vetgt eea geede

Zie Ease Kanei

recgaaeii aai

019 2020

3

303

H

ocUslingolichtigen
matenele sc±adoo«igo«d ng wrdt toe|eken i door het EHRMin de daar thans zanlacgige^eii
Zie artikel 6s hd L caiide Algen ene wtinzake cijksbe ast ngenen de damanderogetende legel
vm aitikel 9 6 van de VetIB

2001

11

1185351

00012

vocili cWiDjscampsgne en sen iui Je]i k belddskader Betroksenen

Of basss d^ivan

ppk ppvprf mpgpiijV diiidphjkbpfd w
g ndpii
ber7i«tinj5v r»r pklsn5 v n iljgen hepfl T al 15 vnnr dp raipgivip loiiler ifiaitder irplalipl
dp aTidpfprnlpgnrievpfgt dat n
pnVing fK pHg

de becoelds calegorie spaarders oak voor amhshalve heiziening zonder veizoek dzartoe
k»men’vorden gdozen indiei zau blijken dat dt cuauitvoering eenvondige is
30

denfcbaar dal

s

lokenen pas opengaai nadat de

procedures

gekonen

Het voorded

bij
benadedng is dal de
burgeis

deze

NederlandseSlaai dai mogelijkmeer inzicht heelt in hoehei ZHRM de claims uai

daad werkeBjkbeoefieeit Ha is echler d“ vraag ofdia prccadures tsi eea dsigeiijk inzicht
zullea laden Ha IH31M kamptbovendiai ma sen forse achterstandby debehandeling van
geersztns oncenkbaar is dal de pcccedures jara

zullen duren Het is

daarbi i verder deiibaar dat bet SHRJd een schending conslaleert en verveIgens ten aanzien
tiedebd

bij de Nederlandse Slant leg hetai
Ncdcdandic
minnclijka schikking bcrzij

te

driigen op

Slaat

gcpaito

aiaatrcgdca dicotlancmcn
31

Or dezereder enen met he« aog epiayajenalevingvan bet E\ EMg even svij erdeveotkeur

dadebedeelcele kettenzesndmogeliikenles
EEBMoerdeel wordengecpend
nmzadoendeproactiefscbendingen vanarlikd EPEVRM leacliterbaJen enrsdittezelleii
Een vecrdeel van deae becadering is 00k dat deze preblematiek op korle termijn opgdod
word

waardoorbalaitngpiicbtigcis

eckcrhdd Uipoavaik

Zielnetvc»oriiipatagiaif22

I2

1185351

00012

Ministerie van Financien

M 5 33
li
tU UCL

Do n

Directie Directe
TER INFORMATIE

Belastingen

Aan

de staatssecretaris van Financien

InlichHngen

Fiscaliteit en Beiastingdienst

Persoonsgegevens

Datum
10 maart 2020

notitie

Notitientimmer

Advies box 3 2013 2016

EVRM

verplichtmgen arresten

HR

2020 0000051025
Auteur

Persoonsgegevens
Van

Aanleiding
De Hoge Raad heeft op 14 juni 2019 in massaalbezwaar
procedures box 3 over
de jaren 2013 en 2014 geconcludeerd in welke gevalien box 3 op stelselniveau
strijdig zou zijn met bet recht op eigendom artikel 1 van het Eerste protocol van
het Europese verdrag tot bescherming van de rechten van de mens artikel 1 EP
Er is volgens de Hoge Raad strijdigheid indien het nominaai zonder
EVRM
De Hoge Raad
veel risico s gemiddeid haalbare rendement minder is dan 1 2
laat het Indian deze strijdigheid zich zou voordoen aan de wetgever om te
handeien Het box 3 stelsel is reeds gewijzigd per 2017

Kopie aan
Bijiagen
1

De parlementaire advocaat van de TK meent dat de staat moet overgaan tot

financiele genoegdoening Of een wetswijziging voor toekomstige jaren voidoende
rechtsherstei biedt voor belastingplichtigen of dat er ook nog financiele
genoegdoening over jaren waarin de schending zich voordoet nodig is is niet
duideiijk op basis van jurisprudentie van het Europese hof voor de rechten van de
mens
EHRM
In verband hiermee is een deskundigenadvies aangevraagd
Het CPB

O

met ondersteuning DNB

is gevraagd weik rendement zonder

risico gemiddeid haalbaar is in de jaren 2013 tot en met 2016

veei

Het advies van de

deskundigen is inmiddeis ontvangen en de resultaten van het onderzoek van het
CPS worden eerdaags verwacht Daarna zal een kabinetsreactie worden opgesteld
over de gevolgen van het arrest van de Hoge Raad Aan de Tweede Kamer is
toegezegd om het deskundigenadvies en de onderzoeksresuitaten mee te sturen
met de kabinetsreactie over de arresten van de HR

In deze notitie gaan we in op de conclusies van de deskundigen
Kern
Aan de juridisch deskundigen Is gevraagd bij het advies uit te gaan van de

verondersteiling dat het rendement over de relevante jaren lager is dan de 1 2
die is betaald over het box 3 vermogen en er derhalve op stelselniveau strijd Is
met artikel 1 EP EVRM De vragen die in het advies worden beantwoord zijn
mede gelet op de jurisprudentie van het
a
Gebiedt het EVRM }recht
EHRM
dat de Nederlandse Staat maatregelen treft ervan uitgaande dat
de vermogensrendementshefftng op stelselniveau in strijd Is met artikel 1
EP EVRM
b

welke maatregelen dient de Nederlandse Staat te nemen naar
aanleiding van de voornoemde strijdigheid met artikel 1 EP EVRM op
Zo ja

stelselniveau

Pagina 1 van 2

1185265

00013

De condusie van het advies luidt samengevat
•

•

•

•

O
•

•

Loyale uitvoering van het EVRM aisook het Nederlands recht vergt dat de
Nederlandse Staat gevolgen verblndt aan de constatering dat de box 3
heffing op stelsetniveau in strijd is nnet artikel 1 EP EVRM
Daarbij hoort aldus het advies het proactief maatregelen treffen om
benadeelden waar nodig te compenseren en voorkomen dat de
benadellng zich in de toekomst herhaalt
Voor de compensatie zou een onderscheid moeten worden gemaakt
tussen personen die iouter hebben gespaard en personen die daarnaast
hebben beiegd
o
Ten aanzien van de spaarders is compensatie noodzakelijk door
van het
verlaging van de belastingdruk in box 3 van 1 2
nominaai
zonder
veel
risico
s
tot
het
gemiddeld
vermogen
haaibare rendement in de reievante periode voigens de
berekeningen van het CPB Met andere woorden een teruggaaf
en het iagere
haaibare rendement
van het verschil tussen 1 2
o
Ten aanzien van de beleggers moet van geval tot gevai worden
nagegaan of compensatie noodzakelijk is
De compensatie zou kort gezegd open moeten staan voor
belastingplichttgen die onder het collectieve massaa bezwaar vielen en
degenen die zeif hebben geprocedeerd dat is een dee van de mensen
die een belastingaansiag over 2013 of 2014 hebben ontvangen en
iedereen die een belastingaansiag 2015 en of 2016 heeft ontvangen
Voor de compensatie is voigens de deskundigen wetgeving niet per se
noodzakelijk Ambtshalve beoordeling van aanslagen aan de hand van
nog op te steilen beleidsregeis is mogelijk
Ter voorkoming van benadeling in de toekomst {vanaf 2017 is wijziging
van de wet nodig hetgeen ook al is geschied met ingang vanaf 2017 De
beoordeling van de conformiteit met het EVRM van de nieuwe regeiing
voor de jaren vanaf 2017 valt buiten het bestek van het advies

Afgezien van deze condusie wordt wel een kleine aantekening gemaakt dat het
van het
EHRM marginaie verschiiien tussen de belastingdruk in box 3 van 1 2
rendement
zou
kunnen
en
het
waarschijnlijk
biliijken
daadwerkelijke
vermogen
zeker ais het om een beperkte periode gaat
Tevens achten de deskundigen het denkbaar dat de compensatie pas wordt

O

gestart nadat de thans bij het EHRM iopende procedures tot een einde zijn
gekomen waarbij het echter niet zeker is of die tot meer inzicht leiden
bijvoorbeeld doordat het EHRM de Nederlandse Staat verplicht tot een minnelijke
schikking of het nemen van gepaste maatregelen Dat za echter enige jaren in
besiag nemen en de vraag is of het politiek aanvaardbaar is om pas dan
gedwongen tot compensatie over te gaan
Om deze redenen geven zij de voorkeur aan het zo snei ais mogelijk proactief

schendingen van artikel 1 EP EVRM te achterhalen en recht te zetten waardoor
belastingplichtigen ook niet in een langdurige onzekerheid blijven verkeren
Vervolg
We verwachten later deze week het resultaat van het onderzoek van het CPB
naar welk

rendement zonder veel

tot en met 2016

risico gemiddeld haalbaar is in de jaren 2013

U wordt na ontvangst daarvan direct hierover geinformeerd

Pas

dan kan op basis van het deskundigenadvies en de resultaten van het onderzoek
van

het CPB in samenhang bezien worden welk vervolg er aan de arresten van de

HR gegeven moet worden
voor een

U ontvangt hier zo spoedig ais mogelijk een advies

kabinetsreactie over

Pagina 2 van 2

1185265

00013

Centraal Planbureau

Rendementen op spaargeld
en staatsobligaties in
2013 2016

Op verzoek van het Ministerie

Het CPB geeft de resultaten van

van Financien heeft het CPB het

verschillende berekeningswijzen

zonder veel risico s gemiddeld

die uit de juridische context

haalbare rendement in box 3 in

kunnen worden afgeleid

2013 2016 onderzocht in de
context van arresten van de

Hoge Raad

CPB Notitie
Francis Weyzig
maart2020

1185358

00014

Samenvatting
In deze notitie onderzoekt het CPB het zonder veel risico gemiddeld haalbare rendement in box 3 in 2013 tot
en met 2015

op vetzoek van het ministerie van Financien Het CPB neemt in dit onderzoek de arresten van de

Hoge Raad en de interpretatie daarvan door het Gerechtshof als uitgangspunt en doet zelf geen uitspraak over
de criteria waarop een zonder veel risico s haalbaar rendement zou moetenworden gebaseerd De notitie

presenteerteen aantal mogelijke haalbare rendementen op spaarrekeningen termijndeposito s en

beleggingen in Nederlandser staatsobligaties op verschillende wijze bepaald

1

Opzet en belangrijkste resultaten

1 1

Aanleiding

Deze CPB notitie beantwoordt aan een verzoek van het ministerie van Financien Dat verzoek luidt als

volgt
•

om

metondersteuningvanDeNederlandsche BankpNB

in de context van de arresten van de Hoge

Raad van 14 juni 2019 over de vermogensrendementsheffing in box 3

te onderzoeken wat het zonder

veel risico’s gemiddeld haalbare rendement in box 3 in de jaren 2013 tot en met 2016 is
om in te gaan op de door het Gerechtshof Den

•

Haag in de uitspraak van 18 december 2019 gehanteerde

berekeningswijze voor de vaststelling van het nominaal zonder veel risico s gemiddeld haalbare
rendement voor het jaar 2015
In de betreffende arresten wordt geconcludeerd dat box 3 op stelselniveau strijdig zou zijn met het recht op
eigendom indien het nominaal zonder veel risico’s gemiddeld haalbare rendement in een jaar minder is dan
1 2
In deze CPB notitie wordt geen uitsptaak gedaanover de box 3 heffing maar alleen het zonder veel
risico’s gemiddeld haalbare rendement onderzochtzoals benoemd in de arresten
1 2

Aanpaken kanttekeningen

Dit onderzoek Idjkt naai het rendement op drie categprieen van sparen en beleggen in lijn met de
arresten van de Hoge Raad Het betreft direct opneembare spaarrekeningen

looptijden
paragraaf 2

van 1

5 en 10

jaar

en Nederlandse

staatsobligaties

termijndeposito’s met

De juridische context wordt nader beschreven in

Dit onderzoek maakt gebruik van verschillende bronnen ‘ Voor spaarrekeningen worden gegevens van DNB

gebruikt en voor staatsobligaties van Datastream De statistieken van DNB over termijndeposito’s bleken voor
dit onderzoek nietgoed bruikbaar Daarom zijn gegevens verkregen ran onderzoeksbureau MoneyView die

Met dank aan DNB voor de ondersteuning door middel van het aanleveren van data en bijbehorende uitleg en documertatie

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Pagina 2vani8

1185358

00014

compleet beeld geven van de rente op spaarrekeningen en termijndeposito’s van alle aanbieders
verschillende bronnen en berekeningen worden per categorie beschreven in paragraaf 3
een

^

De

Bij dit onderzoek horen een paar kanttekeningen de eerste is dat dit onderzoek de arresten van de Hoge
Raad en de interpretatie daarvan door het Gerechtshof als uitgangspunt neemt Het CPB doet met dit
onderzoek dus zelf geen uitspraak over de criteria waarop een zonder veel risico s haalbaar rendement zou
moeten worden

gebaseerd Vanuit economisch of praktisch oogpunt zijn 00k andere criteria denkbaar De

Hoge Raad laat bijvoorbeeld het onderscheid tussen vormen van sparen binnen en buiten het

depositogarantiestelsel buiten beschouwing terwijl dit onderscheid vanuit economisch perspectief een
verschil in risico s heeft Verder is het rendement op directe beleggingen in individuele staatsobligaties
relevant vanuit de juridische context maar liggen dergelijke beleggingen praktisch gezien voor veel
belastingplichtigen buiten hun bereik vanwege de daarvoor vereiste financiele kennis 3 De juridische context
is hier echter leidend

De tweede kanttekening is dat er een zekeie spanning bestaat tussen een ‘gemiddeld’ en een ‘haalbaar

rendement Voor een denkbeeldige individuele belastingplichtige is het maximaal haalbare rendement op

bepaald type spaarrekening gelijk aan de hoogste rente onder alle aanbieders Dit maximaal haalbare

een

rendement ligt doorgaans hoger dan het gemiddelde rendement op de totale tegoeden van alle huishoudens
samen op dat

type spaarrekeningen Het is niet mogelijk om aan te geven wat het maximaal haalbare

rendement zou zijn geweest op de totale tegoeden van alle belastingplichtigen Het is namelijk niet bekend

hoe banken hadden gereageerd als iedereen zou hebben geprobeerd om spaargeld over te maken naar

rekeningen met de hoogst mogelijke rente Voor Nederlandse staatsobligaties geldt een soortgelijke
kanttekening De jaarlijkse nieuwe uitgifte van standaard 10 jaars obligaties bedraagt namelijk zo’n iS ig
miljard euro dat is veel minder dan de totale spaartegoeden van alle belastingplichtigen Als iedereen
geprobeerd zou hebben deze staatsobligaties te kopen had dat invloed gehad op de koers en dus op het
rendement

De derde kanttekening is dat haalbare rendementen niet nauwkeurig kunnen worden bepaald Voor de

gewogen gemiddelde rente op direct opvraagbare spaarrekeningen komt dit doordat in de gegevens van DNB
00k zakelijke spaarrekeningen van bedrijven worden meegenomen waarvoor andere voorwaarden gelden
Voor staatsobligaties komt dit doordat gemiddelde jaarrendementen over de resterende looptijd afhankelijk

zijn van de aankoopkoers en daaromvoortdurend veranderen Daarom worden alle rendementen
weergegeven afgerond op tienden van een procent

1 3

Belangrijkste resultaten

De juridische context is niet eenduidig ten aanzien van de berekeningswijze van het gemiddeld haalbare

rendement Daarom geeft deze notitie op basis van de juridische uitgangspunten en de cijfers die in de
rechtszaken zijn ingebracht voor elke categorie meerdere alternatieven voor de relevante rendementen Het is

niet aan het CPB om te oordelen welke alternatieven moeten worden gebruikt Het zonder veel risico

gemiddeld haalbare rendement voor alle categorieen samen kan hier dan 00k niet worden gegeven dithangt
afvan de gebruikte cijfers per categorie

^

Daarnaast zijn via de Nederlandse Vereniging van Banken NVB

ookgegevens opgevraagd van enkele individuele barken

Rabobank en ING Bank konden gegevens aanleveren overde rente op termijrdeposito s in 2015 2016 ABN Amro Barkpubliceert
gegevens vanaf 2014 op haar website
1 In de
praktijk is de omvang hiervan 00k beperkt De directe beleggingen van huishoudens en geldmarktfondsen samen in individuele
Nederlandse staatsobligaties met een resterende looptijd van 5 tymio jaar bedragen 0 1 tot 0 2 miljard euro zie DNB statistische tabel
43 1

link Geldmarktfondsen zijn beleggingsfondsen die voorramelijkbelegger in kortlopende finarderingsinstrumenten uitgegeven

doorfinandele instellingen overheden en grote bedrijven

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Pagina3vani8

1185358

00014

Ditonderzoekvindtde volgende haalbare rendementen metvoorelke categorie meerdere
altematieven
Voor direct opvraagbare spaarrekeningen daalde de gemiddelde rente per jaar gewogen naar de

•

uitstaande tegoeden bij alle aanbieders van i 6
rente van alle

aanbiedersbedroegi 7

in 2013 naar 0 6

in 201S De ongewogen gemiddelde

in 2013 enwasvoordeandere jaren ongeveer gelijk aan het

gewogen gemiddelde Het gemiddelde van de hoogste rente van verschillende aanbieders over 52 weken

bedroeg2 i

in 2013 en daalde naar 0 9

in 2016

Voor termijndeposito s kan geen gewogen gemiddeld rendementworden berekend De ongewogen

•

gemiddelde vaste rente van alle aanbieders gemiddeld over looptijden van 1 5 en 10 jaar bedroegz 7 in
de eerste week van 2013 en daalde naar 1 3 in de eerste week van 2016 Het gemiddelde van de hoogste
aangeboden rente voor de drie looptijden bedroeg 3 5 in de eerste week van 2013 en daalde naar 1 8 in
de eerste week van 2016
Voor Nederlandse staatsobligaties bedroeg het gemiddelde jaarrendement 1 7

•

op de jongste lO jarige

staatsobligaties die werden aangekocht op 15 januari 2013 en aangehouden tot het einde van de looptijd
Een jaar later was ditrendement2 2
en
waarvan naaankoop 9 5 jaar resteerde
nog een jaar later 0 5
De juridische context geeft geen uitsluitsel of
voor obligaties aangekocht op 15 januari 2016 was dit 0 7
staatsobligaties met een kortere resterende looptijd ook relevant zijn en of staatsobligaties buiten
beschouwing blijven als de aankoopprijs meer bedraagt dan de hoofdsom

2

Juridische context

2 1

Uitgangspunten voor de rendementstoets

Ditonderzoekstaatin de con text van de arresten van de Hoge Raad over de vermogensrendements

hefRnginbox3 De arresten bespreken hoe hetzonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement moet
worden bepaald De uitspraak van het Gerechtshof Den Haag volgt deze arresten en geeft hier op enkele
punten verdere invulling en uitleg aan Voor dit onderzoek worden dan ook de arresten inclusief nadere
interpretatie door het Gerechtshof als uitgangspunt genomen
In 2013 2016 werd 30

belasting geheven over een forfaitair rendement van 4

op het belastbare

vermogen in box 3 De box 3 heffinguitgedruktals percentage van het belastbaar vermogen bedroeg dus
1 2

Per belastingplichtige gold een heffmgsvrij vermogen van 21 139 euro in 2013 en 2014 21 330 euro in 2015

en 24 437 euro in 2016

Daarnaast waren er onder voorwaarden vrijstellingen voor bepaalde vormen van

vermogen zoals voor bankspaartegoeden en beleggingen in groenfondsen In 2017 is box 3 gewijzigd en het

totale forfaitair rendement afhankelijk geworden van de hoogte van het belastbare vermogen Over de eerste
75 000 euro aan belastbaar vermogen daalde de box 3 heffing daardoor van i z

naar

ongeveer 0 9

De Hoge Raad bepaalt dat drie vormen van sparen en beleggen in aanmerking moeten worden genomen

voorde rendementstoets Dit zijn Nederlandse staatsobligaties

spaarrekeningen en termijn deposito’s

Nederlandse staatsobligaties zijn relevant omdat deze explicietzijn genoemd als voorbeeld van beleggingen

zonderveel risico bij de behandelingvan hetwetsvoorstel voorbox 3 in 1999 ^ Met betrekkingtot sparen komt

volgens de Hoge Raad de gemiddelde rente in aanmerking op spaarrekeningen en termijn deposito s bij
banken als bedoeld in de Wet op hetfinandeel toezicht Wft

5

®Deverwijzingnaar de definitie in deWftwil

HR zoi9 816 par z 7 i 2 7 3
ZieTweede Kamer Nota naar aanleiding van het verslag over de Wet Inkomstenbelastingaooi

1999 kamerstuk 26 727
^

’

nr

7

HR 20i9 816 par 2 7 3 zieookWft art

CPB NOTITIE

Belastingherzieningzooi

26 nov

link
i i en

verordening kapitaalvereisten ELI nr 575 2013 art4 1 1

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Pagina4van 18

1185358

00014

niet zeggen dat de betreffende banken onder volledig finandee] toezicht moeten staan van DNB De Hoge

Raad laat namelijk het onderscheid tussen vormen van sparen binnen en buiten het depositogarantiestelse]
buiten beschouwing

Erzijn op de Nederlandse spaarmarkt ook buitenlandse banken actief met een

Nederlands bijkantoor die behalve voor liquiditeit en integriteit niet onder toezicht staan van DNB

Spaartegoeden bij deze banken worden niet gedekt door het Nederlands depositogarantiestelsel

®

De Hoge Raad geeft aan dat ‘zonder veel risico inhoudt dat de spaarder of belegger in beginsel voor de

nominate waarde gerechtigd blijft tot een te investeren bedrag

goed komen daarom volgens de Hoge Raad niet in aanmerking

°

s

Beleggingen in aandelen en onroerend

Het Gerechtshofverduidelijkt dat enig risico

bij sparen of beleggen niet is uitgesloten Hieronder valt ook het risico dat termijndeposito’s voor een
bepaalde tijd vast staan De nominale waarde van het te investeren bedrag waartoe de belegger in beginsel
gerechtigd blijft kan op meerdere manieren worden geinterpreteerd Een mogelijke interpretatie is dat het te
investeren bedrag’ gelijk is aan de hoofdsom is die aan het einde van de looptijd wordt terugbetaald De
aankoopprijs kan dan hoger of lager zijn dan de hoofdsom omdat hierin het verschil tussen het gemiddelde
jaarrendement en de jaarlijkse couponrente is verdisconteerd Volgens deze interpretatie zijn alle
staatsobligaties die worden aangehouden tot het einde van de looptijd zonder veel risico Een andere
mogelijke interpretatie is dat het ‘te investeren bedrag gelijk is aan de aankoopprijs De aankoopprijs mag in
datgeval lager zijn dan de hoofdsom maar niet hoger omdat een belegger dan aan het einde van de looptijd
minder terugontvangt dan het te investeren bedrag en koersrisico loopt als de obligaties eerderzouden
worden verkocht Deze lezing zou erop neerkomen dat staatobligaties buiten beschouwing blijven als het
gemiddelde jaarrendement lager is dan de couponrente De juridische context geeft op dit punt geen
uitsluitsel in deze notitie is in beginsel de eerste interpretatie gevolgd voor Nederlandse staatsobligaties is
gekeken naar het rendement op staatobli^ties die tot het einde van de looptijd worden aangehouden Het
door de belegger te onivangen bedrag staat dan vast zodat geen koersrisico wordt gelopen
“

Het Gerechtshof legt uit dat uit de arresten van de Hoge Raad volgt dat het gaat om een abstracte toets
van het

gemiddeld haalbare rendement Die betekent dat gekeken moet worden naar het gemiddeld

haalbare rendement op de hiervoor genoemde drie categorieen van sparen en beleggen Het daadwerkelijk in
concrete

behaalde rendement is voor een dergelijke toets niet relevant Hieruit volgt ook dat de verhouding

waarin belastingplichtigen hun finandele vermogen hebben verdeeld over verschillende categorieen of

binnen de categorie termijndeposito s over verschillende looptijden niet relevant is Kortom volgens het
Gerechtshof zijn gewogen rendementen niet relevant voor berekeningvan hetgemiddelde van verschillende

looptijden of categorieen samen

’^

In de arresten worden de gemiddelde rendementen van de drie categorieen in samenhang

beschouwd

‘3 Er

wordt geen gemiddelde berekend voor de drie vormen van sparen en beleggen samen De

Hoge Raad geeft ook niet expliciet aan hoe het zonder veel risico’s gemiddeld haalbare rendement in box 3
beoordeeld zou moet worden als het gemiddeld haalbare rendement in de ene categorie boven de toetswaarde

ligten in de andere categorie eronder Het Gerechtshof geeft verder invullingaan de abstracte toets en
berekent het totale zonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement als een ongewogen gemiddelde van
de driecategorieen “»

HR 20i9 8t6 par2 7 3
®

Zie DNB register banken tiink i Voorbeelden van buitenlandse banken met een Nederlands bijkantoor zijn Bigbank ICBC en Argenta

s

HR 20i 9 816 par 2 7 3

“HRiaoi9 816 pat2 7 4
GHDHA 20i9 3425 par5 4 4 2
“GHDHA 20i 9 3425 par 5 4 3 en 5 4 4 1
5

HR 2019 8i6 par 2 8

GHDHA 2019 3425 par 5 4 3 Deze berekeningswijze leidttot hetzelfde resultaat als een gewogen gemiddelde met de implidete

aannamedat het vermogen gelijk is verdeeld over de categorieen

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

PaginasvaniS

1185358

00014

Voor de categorie termijndeposito’s berekent het Gerechtshof een ongewogen gemiddelde voor nieuwe

deposito s tnetlooptijdenvani 5eniojaar Reeds lopende termijndeposito s die voor het begin van een
kalenderjaar zijn ingegaan zijn in deze context niet relevant voor dat jaar Het Gerechtshof neemt
termijndeposito’s met een looptijdvan 2 jaarniet mee omdat dit tot een evenwichtiger benaderingleidt’ s
Hoewel het Gerechtshof aangeeft dat naar feitelijke tegoeden gewogen rendementen niet relevant zijn voor
deze berekening betekent dat dus niet dat alle bestaande opties moeten worden meegenomen
Volgens de arresten moet worden gekeken naar het nominate rendement dus zonder rekening te houden
met inflatie ® Verder geeft het Gerechtshof aan dat niet uit de arresten volgt dat rekening moet worden
gehouden met een kostenafslag Eventuele transactiekosten en beheerskosten van een beleggingsrekening
blijven dus buiten beschouwing Hetzelfde geldt voor eventuele kosten verbonden aan een spaarrekening of
termijndeposito
2 2

Ingebrachtegegevens

In de rechtszaken zijn cijfers ingebracht over rendementen voor elk van de drie categorieen Zowel de

deHogeRaad als de uitspraakvan het Gerechtshof Den Haag zijn mede gebaseerd op de
aangeleverde cijfers De juridische context geeft dus aanknopingspunten voor de bronnen en
berekeningswijzen die per categorie kunnen worden gebruikt Uit de rechtszaken kan echter niet worden
opgemaakt dat dit de best bruikbare bronnen of berekeningswijzen zijn voor elk van de categorieen
arresten van

In de rechtszaken worden de aangeleverde cijfers niet inhoudelijkbehandeld In de arresten van de Hoge

Raad worden de cijfers niet ter discussie gesteld

Het Gerechtshof gaat uit van de aangeleverde afzonderlijke

rentepercentages omdat deze niet gemotiveerd worden betwist
Gerechtshof andere cijfers ingebracht dan bij de Hoge Raad

Voor termijndeposito’s zijn bij het

met een andere

onderliggende bron en
berekeningswijze
onderliggende
bronnen en berekeningswijzen hetzelfde Hieronder volgt een korte besprekingvan de ingebrachte cijfers en
de aanknopingspunten die deze bieden
Voor spaarrekeningen en Nederlandse staatsobligaties waren de cijfers

Voor spaarrekeningen zijn cijfers ingebracht over de gemiddelde jaarlijkse rente op basis van gegevens
^

Het blijkt te gaan om de gemiddelde rente gedurende het jaar op direct opvraagbare
spaarrekeningen gewogen naar de omvangvan spaartegoeden per bank Hiermee is direct opvraagbare
spaarrekeningen impliciet geaccepteerd als interpretatie van de categorie spaarrekeningen zoals benoemd in
de arresten van de Hoge Raad
Andere typen spaarrekeningen die tothetbox 3 vermogen behoren zoals

van DNS

5

GHDHA 20i9 3425 par544 i er 54 4 2
HR 20i9 816 par2 6 2
GHDHA 20i 9 3425 par 54 3
HR 20i9 816 par 2 8

5

GHDHA 2019 3425 par5 4 4 3
De in HR 2019 8i6 par 2 8 genoemde cijfers zijn overgeromen van label 4 2 1 in Commissie inkomstenbelastingen toeslagen 2013

Naar een activerender belastingstelsel

Eindrapport link GHDHA 20ig 3425 par 5 4 4 3verwijst naartabel 19 in brief Ministerie van
Finanden 9 mei 2018 Antwoorden op Feitelijke vragen Fiscale beleidsagenda 2018022647 link de onderliggende bron is in beide
gevallen DNB tabel 5 2 7 1 deposito s met opzegtermijn 3 maanden link
Bond van Belastingbetalers brief aan CPB 31 januari 2020 de cijfers zijn overgeromen uit de MemorievanToelichtingBelastingplan

Bijiage A Jink Hoewel het Gerechtshof gewogen rendementen elders riet relevant acht laat het Gerechtshof dus wel het
gebruik van een gewogen gemiddelde van alle banken toe binnen de categorie spaarrekeningen
In deze DNB statistieken zijn ookspaarrekeningen opgenomen waarbij een opname maximaal 3 maanden van tevoren moet worden
aangekondigd Voorbeelden hiervan zijn Rabobank PeriodeSparen 30 met een opzegtermijn van 30 dagen en Rabobank PeriodeSparen
90 met een opzegtermijn van 90 dagen Dergelijke spaartegoeden vormen echter een zeer klein deel van het totaal daarom wordt in
deze notitiedeformulering direa opvraagbare spaartegoeden gebruikt
2016

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Pagina6vani8

1185358

00014

rekeningen voor minderjarige kinderen waarvan het tegoed pas na het bereiken van een bepaalde leeftijd kan
worden opgenomen vallen hier dus buiten
Voor temijndeposito’s zijn cijfers ingebrachtvan DNB en van de website www spaarinfonnatie nl De

cijfers van DNB zijn ingebracht bij de Hoge Raad ^s Het betreft de gemiddelde rente gedurende het jaar op alle
uitstaande deposito s met vaste looptijd gewogen naar de omvang van de tegoeden per bank Deze cijfers
hebben niet alleen betrekking op termijndeposito’s maar zijn inclusief het spaargedeelte van
spaarhypotheken ^^ Dit vormt een substantieel deel van het totaal en de rente op dergelijke producten is
doorgaans hoger dan de rente op losstaande termijndeposito s De cijfers van www spaarinformatie nl zijn
ingebracht bij het Gerechtshof ^^ Deze website geeft per looptijd een rangschikking van de rente op nieuwe
termijndeposito’s van verschillende aanbieders Enkele aanbieders hebben voor dezelfde looptijd meerdere
vormenvan termijndeposito s met verschillende voorwaarden deze zijn apart in hetoverzicht opgenomen
De ingebrachte cijfers zijn gemiddelden per looptijd
Waarschijnlijk zijn dit ongewogen gemiddelden van de
rente bij verschillende aanbieders of op verschillende termijndeposito’s in het overzicht Uit de beschikbare
documenten is niet af te leiden of per jaar rentestanden op een bepaalde datum zijn gebruikt of dat een
gemiddelde van rentestanden op meerdere momenten gedurende het jaar is berekend
^®

Uit de ingebrachte cijfers volgt geen eenduidige unifotme berekeningsmethode voor hethaalbare
rendement op verschillende vormen van sparen In de aangeleverde cijfers zijn namelijk twee verschillende
methoden gebruikt om het gemiddelde van verschillende aanbieders te berekenen voor termijndeposito’s met

bepaalde looptijd De ene methode die ook is gebruikt voor direct opvraagbare spaarrekeningen is een
gemiddelde gewogen naar de tegoeden bij verschillende aanbieders De andere methode is een ongewogen
gemiddelde Aangezien de arresten van de Hoge Raad en de uitspraakvan het Gerechtshof niet inhoudelijk
ingaan op de aangeleverde cijfers geeft de juridische context op dit punt geen uitsluitsel over de
een

berekeningsmethode
Voor Nederlandse staatsobligaties zijn cijfers van DNB ingebracht over het jaarlijks rendement op de
^®

jongste staatsobligatie met een oorspronkelijke looptijd van lo jaar Dit is niet expliciet in de rechtszaken
benoemd daarin wordt alleen gesproken van rendementen of aangeleverde cijfers met betrekking tot
Nederlandse staatsobligaties
Bij de verwijzingen naar staatsobligaties tijdens de parlementaire
behandeling van het wetsvoorstel box 3 werden ook geen looptijden genoemd ^® Voor termijndeposito s kijkt
het Gerechtshof naar looptijden van 1 5 en 10 jaar maar voor Nederlandse staatsobligaties worden
resterende looptijden niet besproken Ook ten aanzien van de resterende looptijden van staatsobligaties
geeft de juridische context dus geen uitsluitsel

3 De

in HR 20i9 816 parz Sgenoemde djferszijr overgenomen van tabel 4 2 1 in Commissie inkomsterbelastirgen toeslagen 2013
Eindrapport de onderliggende bron is DNB tabel 5 2 7 1 deposito’s met vaste looptijd

Naar een activerender belastingstelsel

uitstaande bedragen

totaal van alle oorspronkelijke looptijden link

4Zie P33 in DNB 2018 Handboek Monetaire Rapportages Jink
3 GHDHA 20i
^“3

9 3425 par 5 4 4 1

De website bevateen naar eigen zeggencompleet en actueel overzicht van de rente op nieuwe termijndeposito s per looptijd bij

aanbieders in de Nederlandse spaarmarkt Het overzicht bevat ook bultenlandse banken met een Nederlands bijkantoor waarvan de

tegoeden niet onder het Nederlandse depositogarantiestelsel vallen De website geeft geen gemiddelde rente
Bond van Belastingbetalers brief aan CPB 31 januari 2020
De direae bronnen zijn hetzelfde als in voetnoot 18 de onderliggende bron is in beide gevallen DNB rente dashboard 10 jaars rente
ontleend aan DataStream Clink
5
HR 2019 8i6 par 2 8en GHDHAiaoi9 3425 par5 4 4 3
i°ZieTweede Kamer Nota naar aanleiding van het verslag overde Wet Inkomstenbelasting 2001

1999 kamerstuk 26 727

CPB NOTITIE

nr

7

Belastingherzieningaooi

26 nov

link

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Pagina7vani8

1185358

00014

3

Rendementen per categorie

3 1

Direct opvraagbare spaarrekeningen

Het gemiddelde rendeinent op direct opvraagbare spaarrekeningen kan op verschillende manieren

worden bepaald De juridische context geefthierovernamelijkgeen uitsluitsel Een eerste manier is een

gemiddelde van alle aanbieders gewogennaartegoeden Dezemethode isgebruiktvoor de cijfers over
spaarrekeningen ingebracht bij zowel de Hoge Raad als het Gerechtshof Een tweede manier is een ongewogen
gemiddelde van alle aanbieders Deze methode is gebruikt voor de cijfers over termijndeposito s die zijn
ingebracht bij het Gerechtshof Daamaast geven de uitgangspunten die zijn besproken in paragraaf 2 1
aanleiding om een ongewogen gemiddelde te berekenen Een derde methode is een gemiddelde over 52
weken van de hoogste rente per week De bank die de hoogste rente aanbiedt hoeft daarbij niet steeds
dezelfde te zijn Deze methode sluit aan bij het juridische uitgangspunt van een abstracte toets van het
‘gemiddeld haalbare rendement’ binnen de categorie spaarrekeningen voor een denkbeeldige individuele
belastingplichtige label 3 1 geeft de rente op direct opvraagbare spaarlegoeden volgens deze drie
berekeningswijzen
Het CPB doet geen uitspraak wat in deze context de beste berekeningswijze i s voor de categprie direct

opvraagbare spaarrekeningen Zoals hiervoor geconstateerd geven de juridische context en eerder
aangeleverde cijfers geen uitsluitsel over de juiste interpretatie Daarom worden meerdere mogelijkheden
naast elkaar gepresenteerd Daarbij is geprobeerd om elke mogelijkheid afzonderlijk zodanig uit te werken dat
deze zo goed mogelijk aansluit bij de juridische uitgangspunten
In tabel 3 1 geeft de eerste kolom met rentepercentages het gewogen gemiddelde van alle banken De

rentepercentages zijn berekend door het CPB op basis van gegevens van DNB

3

Deze gegevens zijn alleen op

geaggregeerd niveau beschikbaar en niet voor afzonderlijke banken Het betreft de spaartegoeden van
huishoudens en bedrijven samen Andere typen spaarrekeningen zondervaste looptijd zoals
levenslooprekeningen waarvoor een vrijstellinggeldt in box 3 zijn hierin niet meegenomen Buitenlandse
bijkantoren van Nederlandse banken blijven ook buiten deze djfers s^ De rente per jaar is het gemiddelde over
i2maanden 33

De gemiddelde rente geeft een benadering van het rendement op spaarrekeningen van Nederlandse

belasdngplichtigen De onderliggende statistieken van DNB zijn een gewogen gemiddelde van alle direct
opvraagbare spaarrekeningen bij Nederlandse banken van huishoudens en bedrijven in de eurozone 3^ Zie
bijlage 1 voor een analyse van het belang van zakelijke rekeningen in bet totaal Voor deze rekeningen kunnen
andere rentetarieven gelden

3

ZievoetnootiS

3“ DNB

2018 Handboek Monetaire Rapportages Jink

peildatum voorde statistieken is steeds de laatstedagvan een maand Daarom is het gemiddelde voor een jaar hier berekend van
31 decernber van het voorgaande jaar tot en met 30 novembervan het betreffende jaar dit sluit het beste aan bij de peildatum voor
box 3 van i januari Het gemiddelde voor de hele sector is gewogen naarde omvangvan de spaartegoeden per bank op elke peildatum
34Zie toelichting bij DNB statist sche tabel s a z n link
33 De

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

PaginaSvaniS

1185358

00014

label 3 1

Rendement direct opvraagbare spaarrekeningen volgens drie berekeningswijzen
Gemiddelde rente van alle

banker gewogen naar

Ongewogen gemiddelde rente van alle
banker gemiddeld over het jaar^

Hoogste rente van verschillende
barken gemiddeld over bet jaar

tegoeden gemiddeld over
het jaar

Jaar
1

6

1

7

2014

1

3

1

4

2015

1 0

1 1

1 4

2016

0 6

0 6

0 9

2013

Bron

DNB link

2 1

1

7

MoneyView berekeningen door CPB

De volgende kolom geeft het ongewogen gemiddelde van alle banken De rentepercentages zijn berekend

door het CPB op basis van gegevens over wekelijkse rentestanden op direct opvraagbare spaarrekeningen van
onderzoeksbureau MoneyView in totaal zijn 40 banken in Nederland meegenomen in de berekeningen
inclusief enkele bijkantoren van buitenlandse banken 35 Banken die tijdens de periode 2013 201S de

mogelijkheid stopzecten om nieuwe spaarrekeningen re openen of die aan het begin van deze periode nog
geen spaarrekeningen aanboden zijn alleen meegenomen voor de weken waarin rekeningen konden worden
geopend 3® Eerst is per week de gemiddelde rente berekend van alle geselecteerde rekeningen van op dat
moment actieve aanbieders bij een saldo van 50 000 euro ^r Vervolgens is hieruit een gemiddelde per jaar
berekend Ditverschiltweinigvan het gewogen gemiddelde omdat de spreiding relatief beperkt is en de
grootbanken zich in het midden van de verdeling bevinden In bijlage 2 is een compleet overzicht opgenomen
van alle aanbieders met de geselecteerde rekeningen en het gemiddelde rentepercentage per jaar voor elke
afzonderlijke aanbieder
De laatste kolom in label 3 1 geeft de hoogste rente van verschillende banken De hoogste rente ligt 0 3 tot
0

4 procentpunt hoger dan het ongewogen gemiddelde van alle aanbieders s® Om deze rente te behalen

zou

belastingplichtige tijdens een jaar regelmatig van bank moeten wisselen In 2013 waren bijvoorbeeld
rekeningen nodig geweest bij ten minste 6 verschillende banken en had een spaartegoed in de loop van het
jaar minimaal 13 keer moeten worden overgemaakt naar een andere rekening ^^ In zoi6 lagen deze aantallen
lager dat jaar waren 3 verschillende rekeningen nodig geweest en minimaal 6 overmakingen Soms zijn de
verschillen tussen de hoogste en de op een na hoogste rente echter maar 0 01 of 0 02 procentpunt Achteraf
gezien is voor 2014 2015 en zoiS de gemiddelde spaarrente bij enkele individuele banken vrijwel gelijk aan het
gemiddelde van de hoogste rente
een

Bij banken die meerderetypen spaarrekeningen aanboden is
opnametermijn of aanhoudingstermijn voor tegoeden niet
gekoppeld aan een beleggingsrekening en niet bedoeld voor een spedale doelgroep Vervolgens is de rekening geselecteerd met het
hoogste jaarlijkse rentepercentage bij een saldo van 50 000 euro Meestal is dat een standaard internetspaarrekening Als bijkantoren
van buitenlandse banken buiten
beschouwing worden gelaten blijft het ongewogen gemiddelde onveranderd voor 2013 2015 en
35 Eerst

heeft CPB per aanbieder een typespaarrekeninggeselecteerd

eerst geselecteerd op rekeningen in euro s zonder periodieke inleg

wordt dit 0 7

voor 2016

Enkele banken sloten tijdens de periode 2013 2016 het geselecteerde type spaarrekening en introduceerden voorafgaand of
aansluitend hieraan een nieuw type spaarrekening met vergelijkbare voorwaarden en hetzelfde rentepercentage Voor deze banken

zijn het oude en nieuwe type spaarrekeninggecombineerd tot een reeks
Dit is de eerste saldoklasse boven het heffingsvrij vermogen in de gegevens van MoneyView Bij een saldo van loo ooo euro gold bij
enkele banken een 0 1 0 2 procentpunt fiogere rente
Als bijkantoren van buitenlandse banken buiten beschouwing worden gelaten blijft het jaargemiddeldevan de hoogste rente
onveranderd voor 2013 2016
»

Op basis van een wekelijkse vergelijking

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobiigaties in 2013 2016

PaginagvamS

1185358

00014

3 2

Termijndeposito s

Voor termijndeposito’s kan geen gewogen gemiddelde rente van alle aanbieders worden berekend

Gegevens over termijndeposito s van DNBzijnnietbruikbaarvoor dit onderzoek De DNB statistieken over

deposito’s met vaste looptijd die voor monetaire doeleinden worden verzameld zijn namelijk indusief het
spaargedeelte van spaarhypotheken banksparen voor aanvullend pensioen en bouwdepots Dergelijke
tegoeden worden onder bepaalde voorwaarden niet in box 3 belast en vormen een substantieel dee] van het
totaal De rente hierop is doorgaans hoger dan de rente op losstaande termijndeposito’s Een uitsplitsingvoor
termijndeposito’s is nietmogelijk Bovendien is voor spaarrekeningen met een vaste oorspronkelijke looptijd
langer dan 2 jaar geen verdere uitsplitsingnaar looptijd beschikbaar in de DNB statistieken Gegevens over
nieuwe stortingen op termijndeposito s in een bepaalde periode of over bestaande tegoeden op een bepaalde
peildatum zijn 00k niet uit een andere bron beschikbaar Daarom kan geen gemiddelde voor alle aanbieders
worden berekend gewogen naar uitstaande tegoeden
Wei kan per looptijd een ongewogen gemiddelde rente en de hoogste rente worden bepaald Hierbij
worden gegevens van MoneyView gebruikt over de wekelijkse rente op nieuwe termijndeposito’s bi] alle
aanbieders In tegenstelling tot direct opvraagbare spaarrekeningen zou het daarbij niet logisch zijn om een

gemiddelde te berekenen van de hoogste rente per week De uitlegvan het Gerechtshof maakt namelijk
duidelijk dat sprake is van een abstracte toets waarbij de rente op termijndeposito’s die voor het begin van het
kalendeijaar zijn ingegaan niet relevant is Ditimpliceertdat erin een dergelijke toets voor de categorie
termijndeposito’s 00k geen rekening hoeft worden gehouden met spaartegoeden die in de loop van een jaar
beschikbaar komen uitaflopende termijndeposito’s Erkan dus worden volstaan met een peildatum namelijk
de rente op termijndeposito’s in de eerste week van het jaar Dit is dan immers de enige rente die het hele jaar
van toepassing kan zijn geweest
label 3 2 geeft het ongewogen gemiddelde rendement op nieuwe termijndeposito’s In totaal zijn 34
banken in Nederland meegenomen in de berekeningen indusief enkele bijkantoren van buitenlandse
banken ^ Banken die tijdens de periode 2013 2016 de mogelijkheid voor termijndeposito’s stopzetten of die
aan het

begin van deze periode nog geen termijndeposito’s aanboden zijn alleen meegenomen voor de
Bij sommige banken is een looptijd van 10 jaar niet mogelijk bij een enkele
bank een looptijd van 5 jaar ook niet of juist een looptijd van 1 jaar niet Eerst is per looptijd de gemiddelde
rente berekend van alle geselecteerde rekeningen van op dat moment actieve aanbieders Vervolgens is hieruit
een ongewogen gemiddelde voor de drie looptijden berekend De spreiding rond het gemiddelde is groter dan
bij direct opvraagbare spaarrekeningen met name bij korte looptijden In bijlage 3 is een compleet overzicht
opgenomen met per looptijd alle aanbieders en het gemiddelde rentepercentage op elk stortingsmoment
beschikbare stortingsmomenten

^“Zie P33 ir DNB 2018 Handboek Monetaire Rapportages lmk
Eerst heeft CPB per aanbieder een type termijndeposito s geselecteerd Slechts enkeie banken bieden verschiilende typen aan Er is
geselecteerd op rekeningen in euro’s niet bedoeld voor een spedaiedoelgroep enzonder bonusopslagop basis van een
referentierente 3 maands Euribor Vervolgens is het type termijndeposito s geselecteerd met het hoogste rentepercentage Ais
bijkantoren van buitenlandse banken buiten beschouwring worden gelaten wordt het ongewogen gemiddelde voorde drie looptijden
samen 2 6

CPB NOTITIE

in 2013

2 3

in 2014 2 4

onveranderd in 2015 er r 2

in 2016

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

PaginaiovaniS

1185358

00014

label 3 2

Ongewogen gemiddeld rendementopnieuwetermijndeposito s
Looptijdi jaar
orgewogengemiddelde

Looptijd 5 jaar
ongewogengemiddelde

Looptijdiojaar
ongewogengemiddelde

rente van alle aanbieders

rente van alleaanbieders

rente van alleaanbieders

Gemiddelde voor

looptijdeni seniojaar
ongewogen gemiddelde
rente van alle aanbieders

Stortingsmom ent
Eerste week 2013

1

9

2 7

Eerste week 2014

1

5

Eerste week 2015

1 2

Eerste week 2016

0 9

Bron

3 5

2 7

2 3

3 2

2 4

1

7

2 2

1

1

3

1

6

I

MoneyView berekeningen doorCPB

label 3 3 geefthet hoogste rendementop nieuwe termijndeposito’s Om deze rente te behalen
aan het

van het

7

1 3

zou een

jaar de verschillende banken moeten vergelijken en vervolgens

belastingplichtige
begin
eenmalighet tegoed storten op een nieuw termijndeposito bij de hoogste aanbieder De hoogste rente ligt 0 5
tot 0 9 procentpunt hoger dan het ongewogen gemiddelde van alle aanbieders afhankelijk van de looptijd en
het jaar
label 3 3

Hoogste rendement op nieuwe termijndeposito’s
Looptijdi jaar hoogste

Looptijd 5 jaar hoogste

Looptijd 10 jaar hoogste

Gemiddelde voor

rente van alle aanbieders

rente van alle aanbieders

rente van alleaanbieders

looptijdeni seniojaar
hoogste rente van alle
aanbieders

Stortingsmom ent
Eerste week 2013

2 8

3 5

4 2

3 5

Eerste week 2014

2 3

3 1

3 7

3 0

Eerste week 2015

1

9

2 4

3 0

2 4

Eerste week 2016

1

4

1

2 2

1

Bron

33

9

8

MoneyView berekeningen doorCPB

Nederlandsestaatsobligaties

VooT Nederlandse staatsobiigaties kan worden gekeken naar het rendement op obligaties die tot het

einde van de looptijd worden aangehouden Zoals in paragraaf 2 1 is uiteengezet is dan zeker wat het te

ontvangen bedragis waartoe een belegger in beginsel gerechtigd blijft Verderwordtverondersteld dateen

staatsobligatie aan het begin van het jaarwordt gekocht Dit is in lijn met de uitleg van het Gerechtshof dat de
rente op termijndeposito’s die voor het begin van het kalenderjaar zijn ingegaan niet relevant is Eventuele
koerswinst op een staatsobligatie wanneer deze aan het eind van het jaar weer zou worden verkocht wordt

Als bijkantoren van buitenlandse banken buiten beschouwing worden gelaten wordt de hoogste rente gemiddeld voordedrie
looptijden samer 3 3 in 2013 er 3 0 in 2014 voor 2015 2016 blijft deze onveranderd

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobiigaties in 2013 2016

Pagiraii van 18

1185358

00014

buiten beschouwing gelaten Omdat er maar een relevante aanbieder is

geen gemiddelde

namelijk de Nederlandse staat hoeft

te worden berekend van verschillende aanbieders

label 3 4 ^efthet rendementop lo jaars Nederlandse staatsobligaties met verschillende resterende

looptijden Slandaard 10 jaars staatsobligaties worden jaarlijks uitgegeven met 15 juli als einddatum De tabel
vermeldt rendementen met 15 januari als aankoopdatum kort na de peildatumvan box 3 De laatste kolom
geeft het rendement op de jongste 10 jarige staatsobligatie Deze heeft bi] aankoop op 15 januari een
resterende looptijd van precies g sjaar Ter vergelijking vermeldt de tabel 00k rendementen op eerder
uitgegeven 10 jaars staatsobligaties met een resterende looptijd van 0 5 jaar en 4 5 jaar Deze looptijden zijn
gekozen omdat deze in de buurt liggen van de relevante 1 ooptijden voor termijndeposito’s Hieruit mag echter
niet worden afgeleid dat deze resterende looptijden moeten worden meegenomen voor een evenwichtiger
benadering Bij resterende looptijden tots jaar was er een belangrijkverschil tussen rendementen op
termijndeposito’s en op staatsobligaties In 2013 2016 was de rente op nieuwe termijndeposito s vooralle
relevante looptijden aanzienlijk hoger dan de rente op spaarrekeningen dit geldt zowel voor de hoogste als de
ongewogen gemiddelde rentes Daarmee waren termijndeposito s mogelijk een aantrekkelijk alternatiefvoor
belastingplichtigen Op staatsobligaties met resterende looptijden van 0 5 jaar en 4 5 jaar was het rendement
in de hele periode juist aanzienlijk lager dan op spaarrekeningen Alleen voor staatsobligaties met een
resterende looptijd van 9 5 jaar was dat niet het geval De juridische context geeft geen uitsluitsel over de
relevante resterende looptijd en en het is niet aan het CPB om hier een oordeel over te geven
Als het ‘te investeren bedrag’ wordt geinterpreteerd als de aankoopprijs zouden staatsobligaties in 2013

geheel buiten beschouwingblijven Zoals in paragraaf 2 1 is besproken kan het te investeren
bedrag waartoe een beleggergerechtigd blijftbij staatsobligaties op meerdere manieren worden
geinterpreteerd Als het te investeren bedrag wordt geinterpreteerd als de aankoopprijs betekent dit dat
en 2015

Nederlandse staatobligaties buiten beschouwing blijven als het gemiddelde jaarrendement lager is dan de

couponrente Dat is het geval voor alle in de tabel weergegeven resterende looptijden en aankoopdata
behalve voor staatsobligaties met een resterende looptijd van 9 5 jaar aangekocht op 15 januari 2014 en op 15

januari 2016 Ook op dit punt geeft de juridische context zoals gezegd geen uitsluitsel
Tabei 3 4

Gemiddeld jaarrendement 10 jaars staatsobligaties tot einde looptijd
Resterende looptijd 0 5 jaar

Resterende looptijd 4 5 jaar

Resterende looptijd 9 5 jaar

jongste 10 jarige
staatsobligatie

Aankoopdatum
15 januari 2013

0 1

15 januari 2014

0 3

1

3

2 2

15 januari 2015

0 1

0 1

0 5

15 januari 2016

0 4

0 0

0 7

0 9

1

7

Bron Datastream

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Paginai2vam8

1185358

00014

Bijiage i

Belang zakelijke rekeningen

label B i geeft een indicatie van het belang van zakelijke rekeningen in totale spaartegoeden De eerste
kolom met bedragen geeft de totale tegoeden op direct opvraagbare spaarrekeningen behorend bij tabel 3 1

inclusieftegoedenvan bedrijven envanbuitenlandsehuishoudens bij Nederlandse banken De tweede kolom
voegthierde tegoeden op betaalrekeningen en alle andere typen spaarrekeningen aan toe indusief
rekeningen waarvoor een vrijstelling geldt in box 3 Ter vergelijking vermeldt de derde kolom de totale
tegoeden op alle betaal en spaarrekeningen van alle Nederlandse huishoudens Deze zijn 92 tot 96 miljard
euro lager dan de tegoeden in de tweede kolom Dit verschil wordtvoomamelijkveroorzaakt door bedrijven
de tegoeden van buitenlandse huishoudens bij banken in Nederland zijn beperkt
Hieruit blijkt dat het aandeel van zakelijke betaal

spaarrekeningen substantieel is Het aandeel van
bedrijven in de categorie direct opvraagbare spaarrekeningen kanhierniet precies uitworden afgeleid omdat
het aandeel van bedrijven in direct opvraagbare spaarrekeningen niet hetzelfde is als in betaalrekeningen en
andere spaarrekeningen Op basis van deze gegevens het verschil tussen de middelste kolommen is echter
aannemelijk dat het aandeel van bedrijven 00k substantieel is binnen de categorie direct opvraagbare
spaarrekeningen
en

Ter referentie vermeldt de laatste kolom de totale tegoeden op betaal

spaarrekeningen die onderdeel
uitmaken van belastbaarvermogen in box 3
bedragen zijn circa 20 lager dan het totaal van alle
huishoudens Hetverschilbestaat uit tegoeden van huishoudens die niet belastingplichtigzijnvoorboxs
omdat hun totale box 3 vermogen kleiner is dan het heffmgsvrij vermogen en uit tegoeden van
belastingplichtigen waarvoor een vrijstelling geldt in box 3 zoals bepaalde vormen van banksparen
en

« Deze

Tabel B i

Totale tegoeden op spaar

en

betaalrekeningen van huishoudens en bedrijven

Direct opvraagbare

Alle spaar

spaarrekeningen

betaalrekeningen

betaalrekeningen alle

huishoudens en

huishoudens en

huishoudens

bedrijven

bedrijven

en

Alle spaar

en

Spaar

en

betaalrekeningen
in box3

belastingplichtigen

mid euro
Peildatutn
i januari 2013

Z74 7

379 9

287 4

n

b

januari 2014

280 5

383 5

287 8

234 9

1

januari 2015

280 0

386 7

295 0

n

1

januari 2016

282 2

392 1

296 4

235 5

1

Bron

DMBtiink

peildatum 31 decembervoorgaande jaar

CBS Statline

b

Ministerie van Financien

«Deze bedragen zijn gebaseerd op belastingaangiftes en vanwege de benodigdedatabewerkingen niet beschikbaarvoor 2013 en
2015

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Paginai3vam8

1185358

00014

Bijiage 2 Rente direct opvraagbare
spaarrekeningen
label B z

Rente op direct opvraagbare spaarrekeningen perbank
Gemiddelde

Gemiddelde

Gemiddelde

Gemiddelde

rente 2013

rente 2014

rente 2015

rente 2016

Bank
ABN AMRO

Direct Sparen

1

4

1 1

0 9

0 5

Advanzia

Advanzia Spaarrekening

1

4

1 1

1 0

0 7

1

Rekening

AEGON

E

Allianz

Allianz Pro Rekening

Spaar

en

6

1

4

1 1

0 5

1

5

1 2

1 0

0 6

Depositorekening
Amsterdam Trade Bank

ATB InternetSpaarrekening

1

6

1

4

1 1

0 6

Anadolubank

Alfa Slimmer Sparen

1

9

1

5

1 2

0 7

Argenta

Argenta InternetSpaarrekening

2 0

1 7

1 4

0 8

ASN Bank

ASN Ideaalsparen

1

8

1

5

1 1

0 6

ASR Bank

ASR Spaarrekening

1

8

1

5

1 1

0 6

Internet

Spaarrekening
Bank of Scotland

I nternet Spaarrekening

1

8

1

3

0 8

0 4

BLG Wonen

BLG Basis Spaarrekening

1

9

1

5

1 2

0 7

Centraal Beheer

RentePlus Rekening

1

9

1

5

1 2

0 7

Credit Europe Bank

I nternet Spaarrekening

1

5

1

De Elypotheker

Solide Koers Internet Sparen

Delta Lloyd

Delta Lloyd InternetSpaarrekening

1

7

DHB Bank

DHB S aveOnlinerekening

1

7

Evi van Lanschot

Achmea

52 weken

3

0 9

0 6

n v t

n v t

n v t

1

6

1 1

0 8

1

5

1 1

0 7

Evi Sparen

52 weken

1

4

0 9

0 5

Friesland Bank

InternetSpaarrekening

52 weken

n v t

n vt

n v t

Garantibank

Gouden Internet Rekening

ICBC

ICBC Internet Spaarpakket
Spaarrekening

ING

P rofijt rekeni ng

Keytrade Bank
Knab

8

1

3

1 0

0 7

52 weken

1

7

1

4

0 7

1

3

1 0

0 5

n v t

n v t

1

0 ran] e Spaarre kening

1

7

Spaarrekening

1

7

52 weken

Flexibel Sparen

1

9

1 7

1

4

0 9

LeaseFlan Bank

Internetsparen

2 0

1

7

1

4

0 8

Lloyds Bank

I nternet Spaarrekening

1

1

3

0 8

0 4

Loyalis

Loyalis IdeaalSparen

1

7

52 weken

n v t

n v t

MoneYou

FloneYou Spaarrekening Vrij

1

9

1 7

1

3

0 8

52 weken

1 7

1

3

0 9

8

opneembaar
Nationale Nederlanden

Internetsparen

NIBC Direct

NIBC Direct InternetSpaarrekening

1

9

1

5

1

3

0 8

OHRA Bank

OHRA Internet Spaarrekening

1

7

1

6

1 1

0 8

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Paginai4vani8

1185358

00014

Rabobank

Rabo InternetSparen

1

5

1 2

REAAL Bancaire

REAAL KeuzeSparen

1

9

1

RegioBank

Spaar op MaatVrij

1

9

Robeco Direct

Roparco

1

SNS

SNS IrternetSparen

The Economy Bank N V

TEB SterSpaarrekening

Trtodos Bank

InternetSparen

0 8

WestlandUtrecht Bank

SpaaiOnline Rekening

Yapi Kredi Bank

Euro Plus Spaarrekening

Zwitserleven

InternetSparen

0 9

0 5

5

52 waken

n v t

1

5

1 2

0 7

6

1

4

0 9

0 5

1

9

1

6

1

8

1

Diersten

Bron

3

0 7

5

52 we ken

n v t

0 5

0 4

0 2

52 weken

n v t

n v t

n v t

6

1 1

1 0

0 8

1

1

0 8

1

52 weken

7

1

3

MoneyView berekeningen doorCPB

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Paginai5vani8

1185358

00014

Bijiage 3
Tabe B 3

Rente termijndeposito s

Rente op nieuwe termijndeposito s met looptijd 1 jaar

i

Rente per

Rente per

Rente per

week20i3

i“u eek20i4

i“week20i5

0 6

0 6

0 3

Rente per
i

week20i6

Bank
ABN AMRO

Spaar Deposito

AEGON

AEGON Deposito sparen

Allianz

Allianz Spaar

Amsterdam Trade Bank

ATB Internet Deposito

Anadoiubank

en

Depositorekening

2 1

n v t

1

7

n v t

1

5

0 2

1

3

0 9

0 4

2 3

1

9

1

8

1 2

Alfa Depositorekening

2 5

2 0

1

7

1

4

Argenta

Argenta Termij ndeposito

2 6

2 3

1

7

1

4

Artesia Bank

Tailor made Deposito

2 0

n v t

n v t

n v t

ASN Bank

ASN Depositosparen

1

1 0

0 5

0 3

ASR Bank

ASR SpaardepositoRekening

n v t

1

4

1

4

1 1

9

1

8

4

Internet Spaarrekening

Bigbank

Deposito

2 8

1

BLG Wonen

BLG Vaste Rente Spaarrekening

1

4

1 0

0 6

0 2

Centraal Beheer Achmea

RerteVast Rekering

2 3

2 0

1 2

0 6

Credit Europe Bank

Credit EuropeTermijndeposito

2 0

1

9

1 1

0 9

Delta Lloyd

Delta Lloyd Deposito

2 0

1

4

1

3

0 9

DHBBank

DHB MaxiSpaarrekening

2 1

1

9

1

7

1

Friesland Bank

ParticulierDeposito

0 9

n v t

Garantibank

GoudenTermijn Deposito

2 2

1

8

1

6

1 1

ICBC

ICBC Internet Spaarpakket

n v t

1

8

1

8

1

n vt

1

4

4

n v t

4

Depositorekening
ING

Spaardeposito

0 7

0 4

0 1

0 0

Knab

Deposito

2

5

2 1

1

9

1

4

LeasePlan Bank

Termijrdeposito

2 7

2 2

1

8

1

4

MoneYou

MoneYou Sparen Vast

2 5

1

9

1

7

1 2

n v t

1

9

1

3

0 9

NIBC Direct T ermijndeposito

2 5

1

9

1

8

1

OHRA Bank

OHRA Deposito

2 0

1

4

1

3

0 9

Rabobank

RaboDoelSparen

1 0

0 9

0 4

0 2

REAAL Bancaire Diensten

REAAL DepositoSparen

1

4

1 0

0 6

n v t

RegioBank

Keuzedeposito Spaar op Maat Vast

1

4

1 0

0 6

0 2

Nationale Nederlanden

Depositosparen

NIBC Direct

3

SNS

SNS Keuzedeposito

1

4

0 9

0 5

The Economy Bank N V

TEB Ster Deposito

2 3

2 0

1

3

n v t

Triodos Bank

Spaar Deposito

1 0

0 4

0 4

0 2

WestlandUtrecht Bank

SpaarDeposito

2 0

n v t

n vt

n v t

Yapi Kredi Bank

Euro Plus Deposito

2 4

1

Bron

8

1

5

0 3

1 2

MoneyView berekenirgen door CRB

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobiigaties in 2013 2016

Paginai6vam8

1185358

00014

label B 4

Rente op termijndeposito’s met looptijd 5 jaar
Rente per
r

weekaotj

i

Rente per

Rente per

Rente per

week20r4

i^weekaorj

r®week20i6

6

0 7

0 5

Bank
ABN AMRO

Spaar Deposito

1

AEGON

AEGON Deposito sparer

2 6

2 4

Allianz

Allianz Spaar

n v t

n v t

Amsterdam Trade Bank

ATB Internet Deposito

2 7

2 4

2 2

1

8

Anadolubank

Alfa Depositorekening

3 0

2 6

2 4

r

8

Argenta

Argenta Termij ndeposito

3 3

3 1

2 3

1 6

Artesia Bank

Tailor made Deposito

3 0

rr v t

n vt

n v t

ASN Bank

ASN Depositosparen

2 3

2 0

1 1

0 8

ASR Bank

ASR SpaardepositoRekening

n v t

n v t

2 1

1

6

8

en

Depositorekening

6

1

1

8

t

1

5

0 8

7

Internet Spaarrekening

Bigbank

Deposito

3 5

3 1

2 3

1

BLG Wonen

BLG Vaste Rente Spaarrekening

2 5

2 2

1

0 7

Centraal Beheer Achmea

RenteVast Rekening

3 3

2 7

2 2

1

7

Credit Europe Bank

Credit EuropeTermijndeposito

3 0

2 6

2 2

1

6

Delta Lloyd

Delta Lloyd Deposito

2 5

2 5

2 0

1

4

DHB Bank

DHB MaxiSpaarrekening

3 0

2 6

2 3

1

9

Friesland Bank

ParticulierDeposito

2 4

n v t

n v t

Garantibank

GoudenTermijn Deposito

2 9

2 4

2 1

1

8

ICBC

ICBC Internet Spaarpakket

n v t

2 3

2 3

1

7

3

n v t

Depositorekening
ING

Spaardeposito

2 0

1

6

0 3

0 3

Knab

Deposito

2 4

2 4

2 4

1

LeasePlan Bank

2 6

2 3

1

7

6

Termijndeposito

3 0

Nationale Nederianden

Depositosparen

n v t

2 5

1

9

1

4

NIBC Direct

NIBC Direct T ermijndeposito

3 2

2 6

2 0

1

7

OHRA Bank

OHRA Deposito

2 5

2 5

2 0

1

4

Rabobank

RaboDoelSparen

2 4

2 1

0 9

0 7

REAAL Bancaire Diensten

REAAL DepositoSparen

2 5

2 0

1

3

n v t

RegioBank

Keuzedeposito Spaar op Maat Vast

2 5

2 2

1

3

0 7

SNS

SNS Keuzedeposito

2 5

2 0

1 0

0 7

The Economy Bank N V

TEB Ster Deposito

2 9

2 5

1

8

n v t

Triodos Bank

Spaar Deposito

1

1

4

0 5

0 9

WestlandUtrecht Bank

SpaarDeposito

2 6

n v t

n v t

n v t

Yapi Kredi Bank

Euro Plus Deposito

3 2

2 6

2 4

1

Zwitserleven

Depositosparen

n v t

n v t

1 1

1 0

Bron

8

7

MoneyView berekeningen doorCPB

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobiigaties in 2013 2016

PaginaiyvaniS

1185358

00014

label B 5

Rente op termijndeposito’s met looptijd to jaar
Rente per
r

weekaotj

i

Rente per

Rente per

Rente per

week20r4

r^weekaorj

r®week20i6

Bank
ABN AMRO

Spaar Deposito

2 9

2 8

1

4

1 0

AEGON

AEGON Deposito sparen

3 4

3 2

2 4

i|8

Allianz

Allianz Spaar

n v t

n v t

2 0

1 0

ASN Bank

ASN Depositosparen

3 5

2

2 0

1

4

ASR Bank

ASR SpaardepositoRekening

n v t

n v t

2 8

1

9

en

Depositorekening

Internet

3

Spaarrekening
Bigbank

Deposito

4 2

37

2 3

2 0

BLG Wonen

BLG Vaste Rente Spaarrekening

3 7

3 3

2 2

1

5

Centraal Beheer

RenteVast Rekening

4 0

3 5

2 8

1

9

Credit Europe Bank

Credit EuropeTermijndeposito

3 5

3 3

2 5

1

8

Delta Lloyd

Delta Lloyd Deposito

3 3

3 2

2 7

1 8

Friesland Bank

Parti culierDeposito

3 4

n v t

n vt

n v t

ING

Spaardeposito

3 1

2 8

1 0

1 1

Nationale Nederlanden

Depositosparen

n v t

3 5

2 5

1

8

NIBC Direct

NIBC DirectTermijndeposito

4 0

3 4

2 6

1

8

OHRABank

OEIRA Deposito

3 3

3 2

2 7

1

8

Rabobank

Rabo DoelSparen

34

3 2

9

1

5

REAAL Bancaire

REAAL Depositosparen

3 7

3

2

2 2

n v t

3 7

3 3

2 2

1

9

1

5

3

1

4

Achmea

1

Diensten

RegioBank

Keuzedeposito 5paar op Maat Vast

SNS

SNS Keuzedeposito

3 7

3 3

1

Triodos Bank

Spaar Deposito

2 7

2 4

1

WestlandUtrecht Bank

SpaarDeposito

3 9

n v t

n v t

n v t

Yapi Kredi Bank

Euro Plus Deposito

n v t

n v t

3 0

2 2

Zwitserleven

Depositosparen

n v t

3 3

2 1

1

Bron

5

8

MoneyView berekeningen doorCPB

CPB NOTITIE

Rendementen op spaargeld en staatsobligaties in 2013 2016

Paginai8vani8

1185358

00014

cc
Ministerie van Financien

j
_

^^

TER BESUSSING
Aan

de staatssecretaris van Financien

Directie Directe

3

Fiscaliteit en Belastingdienst

Belastinsen

Inlichtingen

Persoonsgegevens

Datum

16 maart 2020

notitie

Notittenummer

CPB Onderzoek Rendementen op spaargeld en

staatsobligaties 2013 2016

O

2020 0000054922
Auteur

Persoonsgegevens
Van

Aanleiding

Kopie aan

Op 13 maart 2020 is het resuitaat van het onderzoek naar welk rendement
zonder veel risico gemiddeld haalbaar is in de jaren 2013 tot en met 2016 van
het CPB ontvangen bijlage 1
Op 10 maart 2019 bent u geinformeerd over het
advies van de juridisch deskundigen over de arresten van de Hoge Read van 14
juni 2019 de arresten over de vermogensrendementsheffing box 3 voor de
jaren 2013 tot en met 2016 bijlage 2 notitie en bijlage 3 het advies

Bijlagen
4

In deze notitie informeren we u over de resuitaten van het onderzoek van het

CPB Dit onderzoek alsmede het advies van de pariementair advocaat van de
Tweede Kamer bijlage 4 en het door uw voorganger gevraagde juridisch advies
van de drie deskundigen moeten in samenhang worden bezien Wij geven op

basis hiervan in deze notitie een eerste appreciatie over welk vervolg er door het
kabinet aan de arresten van de HR kan worden gegeven

optics

a

de uitspraak van het EHRM afwachten en

b

Hierin schetsen wij twee

alsnog zeif duidelijkheid

scheppen door een nader onderzoek

O

Beslispunt
Wij adviseren u de optics a de uitspraak van het EHRM afwachten en b
alsnog zeif duidelijkheid te scheppen nader te onderzoeken voordat er een
keuze wordt gemaakt voor een optie

■e£

iS

De opties zullen de komende twee weken worden uitgewerkt zodat de
kabinetsreactie uiterlijk op 2 apn l 2020 naar de Tweede Kamer kan worden

gestuurd Dit is gewenst omdat het CPB zoais gebruikelijk na 20 dagen overgaat
tot pubficatie van het onderzoek

Onderzoek CPB
Het CPB heeft het zonder fveeh risico s oemiddeld haalbaar rendement
onderzocht zoais benoemd in de arresten
a

om

Het verzoek luidde ais voigt

met ondersteuning van De Nederlandsche Bank

van de arresten van de

DNB

in de context

Hoge Raad van 14 juni 2019 over de

vermogensrendementsheffing in box 3 te onderzoeken wat het zonder
veel risico s gemiddeld haalbare rendement in box 3 in de jaren 2013
tot en met 2016 is

b

in te gaan op de door het Gerechtshof Den Haag in de uitspraak van
18 december 2019 gehanteerde berekeningswijze voor de vaststeliing van

om

Pagina 1 van S

1185266

00015

het nominaal zonder vee[

risico s gemiddeld haalbare rendement voor

het jaar 2015
Er is in het onderzoek gekeken naar het rendement op drie categorieen van
in lijn met de arresten direct opneembare
spaarrekeningerir termijndeposito s met looptijden van 1 5 en 10 jaar
en Nederlandse staatsobligaties
sparen en beleggen

Resultaten van het onderzoek
•

Het zonder

veei^ risico gemiddeld haaibare rendement voor alle

categorieen samen kan het CPB niet geven omdat de juridische context
niet eenduidig is ten aanzien van de berekeningswijze van het gemiddeld
haalbare rendement Dit hangt af van de gebrulkte cljfers voor elke
•

categorie
Direct opvraagbare spaarrekeningen
o

o

de gewogeni gemiddelde rente per jaar daalde van l 6® o in 2013
naar 1 3
in 2014 1 0
in 2015 en 0 6
in 2016
de ongewogen gemiddelde rente per jaar bedroeg 1 7

en was voor alle andere jaren ongeveer

O

gemiddelde rente namelijk 1 4
0 6
o

in 2014

1 1

het gemiddelde van de hoogste rente van verschillende
in 2015 en daalde naar 0 9

1 4

in 2013

in 2014

Termijndeposito s
o

er kan geen gewogen gemiddeld rendement worden berekend

o

de ongewogen gemiddelde vaste rente van alle aanbieders
gemiddeld over looptijden van 1 5 en 10 jaar bedroeg 2 7
2015 en 1 3

o

in 2014

in

1 7

in

in de eerste week van 2016

het gemiddelde van de hoogste aangeboden rente voor de drie
in de eerste week van 2013 en daalde
looptijden bedroeg 3 5
naar 3
van

0

in 2014

2 4

in 2015 en 1 8

in de eerste week

2016

Nederlandse staatsobligaties
o

o

1 7

in 2016

de eerste week van 2013 en daalde naar 2 4

•

in 2015 en

in 2016

aanbieders over 52 weken bedroeg 2 1
•

in 2013

gelijk aan de gewogen

o

o

het gemiddelde jaarrendement bedroeg 1 7
op de jongste 10
jaars staatsobligaties die warden aangekocht op 15 januari 2013
en aangehouden tot het einde van de iooptijd
waarvan na
aankoop 9 5 jaar resteerde
een jaar later was dit 2 2
en voor de
nog een jaar later 0 5
obligaties aangekocht op 15 januari 2016 was dit 0 7
de juridische context geeft geen uitsluitsel of staatsobligaties met
een kortere resterende Iooptijd ook relevant zijn en of
staatsobligaties buiten beschouwing blijven als de aankoopprijs
meer bedraagt dan de hoofdsom

Kanttekeningen door het CPB bij het onderzoek
Het CPB doet oeen uitspraak over de criteria waaroo een zonder veel
1
risico s haalbaar rendement zou moeten warden aebaseerd Als gevolg
van het aansluiten bij de uitgangspunten van de arresten en de uitspraak
van Hof Den Haag biijft het onderscheid tussen sparen binnen en buiten
het depositogarantlesteisei buiten beschouwing Verder is het rendement
op directe beleggingen in individueie staatsobligaties relevant vanuit de
juridische context maar dergelijke beleggingen liggen praktisch gezien
voor veel

belastingplichtigen buiten hun bereik vanwege de daarvoor
vereiste financiele kennis In de praktijk is de omvang hiervan ook
beperkt

^

0 1 0 2 miljard euro

Naar de tegoeden van alle aanbieders

Fagina 2 van 5

1185266

00015

2

Er bestraat een zekere spanning tussen een aemiddeld

rendement

en een

haalbaar

Het CPB licht dit toe onder verwijzing dat het maximaal

haalbare rendement van een individuele belastingplichtige op een bepaald

type spaarrekening doorgaans hoger ligt dan het gemiddelde rendement
op de totale tegoeden van alle huishoudens samen op dat type

spaarrekeningen
3

Haalbare rendementen kunnen niet nauwkeuria worden beoaald Voor de
gewogen gemiddelde rente komt dIt doordat in de gegevens van DNB ook
zakelijke spaarrekeningen van bedrtjven worden meegenomen waarvoor
andere voorwaarden gelden Voor staatsobligaties komt dit doordat

gemiddelde jaarrendementen over de resterende looptijd afhanketijk zijn
van de aankoopkoers en daarom voortdurend veranderen

Daarom

worden alle rendementen afgerond op tienden van een procent
Parlementair advies
•

De parlementaire advocaat van de Tweede Kamer heeft in haar advies

14 oktober 2019 gesteld dat er op grond van de arresten een
verpiichting is voor de Staat om vast te stellen of het nominaal zonder
veel risico s gemiddeld haalbare rendement gedurende de jaren 2013 en
2014 lager is dan 1 2
en zo ja om deze schending te herstellen
van

O

Juridisch deskundigenadvies
De vragen die in het advies worden beantwoord zijn
a

Gebiedt het
EHRM

EVRM recht
mede geiet op de jurisprudentie van het
dat de Nedertandse Staat maatregelen treft ervan uitgaande dat

de vermogensrendementshefflng op steiselniveau in strijd is met artikei 1

EP EVRM
b

Zo ja welke maatregelen dient de Nederiandse Staat te nemen naar

aanleiding van de voornoemde strijdigheid met artikei 1 EP EVRM op
steiselniveau
De conclusie van de drie deskundigen luidt
•

•

Loyale uitvoering van het EVRM alsook het Nederlands recht vergt dat de
Nedertandse Staat gevoigen verbindt aan de constatering dat de box 3
heffing op steiselniveau in strijd is met artikei 1 EP EVRM
Daarbij hoort aldus het advies het proactief maatregelen treffen om
benadeelden waar nodig te compenseren en voorkomen dat de
benadeiing zich in de toekomst herhaalt

Eerste appreciatie
•

Er is aldus de Hoge Raad voor box 3 op steiselniveau strijd met het recht

op eigendom

artikei 1 EP EVRM

indien het nominaal zonder

veel

risico s gemiddeld haalbare rendement minder is dan 1 2
•

De juridisch deskundigen concluderen dat indien het nominaal zonder

veel risico s gemiddeld haalbare rendement in een van de jaren in de
periode 2013 tot en met 2016 volgens berekeningen van het CPB onder
de 1 2
uitkomt er op steiselniveau sprake is van een schending van
artikei 1 EP EVRM
•

Zij schatten in dat het EHRM ingeval van een schending van artikei 1 EP
EVRM op steiselniveau voorde vraag of er voor een individuele

belastingplichtige sprake is van een individuele en excessieve last outer
Het in de beschouwing betrekken
van de gehele financifele situatie van betrokkene het inkomen van alle
boxen en het vermogen komt volgens hen niet aan de orde omdat er bij
een schending van artikei 1 EP EVRM op steiselniveau sprake is van
onrechtmatige belastingregelgeving met betrekking tot een bepaalde
zal kijken naar het inkomen van box 3

box
•

Hun advies komt daarmee in grote lijnen overeen met het advies van de

parlementaire advocaat van de Tweede Kamer

Pagina 3 van 5

1185266

00015

•

Zij adviseren concreet om de groep beiastingpllchtigen die alleen hebben
gespaard in de relevante periode en waarvan het nomlnaal zonder veel
risico s gemiddeld haalbare rendement in de relevante periode volgens
berekeningen van het CPB onder de 1 2 uitkomt te compenseren door
van het vermogen tot
veriaging van de belastingdruk in box 3 van 1 2
het nominaa zonder

veel

risico s gemiddeld haalbare rendement in de

relevante periode volgens de berekeningen van het CPB
•

Daarnaast adviseren zij om de groep beleggers alle beiastingplichtigen
die niet louter

hebben gespaard te compenseren op dezelfde wijze als
de compensate van spaarders als het lage rendement niet het gevolg is
van verwezenlljking van de risico s die Inherent zijn aan beleggen en

het

daadwerkelijke rendement op het totaal aangehouden vermogen lager is
dan 1 2
waarvan

of siechts te compenseren voor het deel van het vermogen
het lage rendement niet het gevolg is van verwezenlljking van

de risico s die inherent zijn aan beleggen
•

Nu het CPB na uitvoerig onderzoek niet het zonder fveeh risico gemiddeld

haalbare rendement voor de drie categorieen samen

spaarrekeningen

termijndeposito s en Nederlandse staatsobilgaties kan geven omdat de
juridische context niet eenduidig is ten aanzien van de berekeningswijze
van het gemiddeld haalbare rendement is op grond van externe adviezen
niet eenduidig vast te stellen hoe te voldoen aan de verplichting voor de
Staat om vast te stellen of er in de jaren 2013 2014 2015 of 2016
sprake is van een schending van artikel 1 EP EVRM van box 3 op
stelselniveau
•

Hierbij kan worden opgemerkt dat voor 2013 en 2014 hoe je de
gemiddelden ook berekent de uitkomst steeds boven de 1 2
ligt zodat
voor die jaren er geen sprake is van een schending Voor 2015 is als je
alleen naar spaarrekeningen en deposito s kijkt de 1 2
ook beretkbaar
en in 2016 geldt dat nog alleen als Je naar de deposito s kijkt Belangrijk
is wel dat
afhankelijk van de keuze van de belegger in alle jaren er
een

•

rendement van 1 2

te behalen valt

Er bestaat echter geen eenduidig oordee hoe de rechtsregel van de Hoge

Raad te interpreteren dat wil zeggen of voor schending van artikel 1 EP
EVRM a

1 2

•

O

het rendement van alle drIe categorieen afzonderlijk onder de

moet vallen of b

het gemiddelde totaalrendement van de drie
moet vallen zie de uitspraak van het
categorieen onder de 1 2
Gerechtshof Den Haag
Indien van de opvatting onder a dient te worden uitgegaan dan is
schending van artikel 1 EP EVRM op regelniveau voor de jaren t m 2016
niet aan de orde

•

Beianghebbende heeft cassatieberoep ingesteld tegen de uitspraak van
Nu het Gerechtshof de aanslag niet heeft
vernietigd omdat de Hoge Raad in de arresten heeft geoordeeld dat de
wetgever aan zet is zal de Hoge Raad In die zaak hoogstwaarschijnlijk
geen nadere duiding geven Dit is in een andere zaak over 2015 ook het
geval geweest
Daarbij is van belang wat het kabinet uiteindelljk wit en wat zou moeten
De politieke afwegingen zullen hoogstwaarschijnlijk doorslaggevend zijn
Gerechtshof Den Haag

•

•

De optics die nu nog openstaan zijn
a

de uitspraak van het EHRM afwachten
•

Het is mogeiijk dat de Nederlandse staat dan mogelijk
meer inzicht heeft in

hoe het EHRM de claims van burgers

daadwerkelijk beoordeelt De deskundigen schrijven bij
deze optle dat het echter de vraag Is of die procedures tot
dergelijk inzicht zullen leiden
Bij deze optie blijft de onzekerheid bestaan omdat de
uitspraak van het EHRM moet worden afgewacht Het
EHRM kampt met forse achterstanden dit kan nog jaren

een
■

duren
Pagina 4 van 5

1185266

00015

b

alsnog zelf duidelijkheid te scheppen
■

Dit kan door te beslissen welke berekeningswijze moet
worden toegepast gehanteerd voor het vaststellen van
het zonder veel

risico gemiddeld haalbare rendement

De door het CPB voor elke categorie onderzochte haalbare
rendementen kan daarbij behuipzaam zijn
■

Indien dan niet de voor het Rijk meest gunstige djfers

worden gekozen kan dit de voorkeur hebben ert zal
niemand daar bezwaar tegen kunnen maken
»

■

Mogelijk dat de verschillen tussen de belastingdruk in box
3 van 1 2
van het vermogen en het daadwerkelijk
rendement dat gekozen wordt onder de noemer marginaal
zouden kunnen vallen en het te verdedigen is dat dit te
billijken Is aangezien het om een beperkte periode gaat
en zou vallen binnen de beoordeiingsvrijheid die de staat
op het belastinggebied toekomt De wet is immers vanaf
2017 aangepast
Indien er sprake zou zijn van een schending in enig jaar
van

O

■

artikel 1 EP EVRM besluiten om we of niet te

compenseren
Bij niet compenseren blijft de onzekerheid in ieder geval

bestaan omdat de uitspraak van het EHRM moet worden

afgewacht Het kan zijn dat het EHRM de belanghebbende
niet ontvankelijk verklaart omdat de Hoge Raad als
hoogste nationale rechter geen schending van artikel 1
EP EVRM heed vastgesteld voor de jaren 2013 2014 en
ook niet voor 2015

Indien het EHRM de

belanghebbende wel ontvankelijk verklaart kan het EHRM
ingeval van het constateren van een schending de
Nederlands Staat verplichten gepaste maatregelen te
nemen Bij wel compenseren is overigens niet gezegd dat
het EHRM niet tot een andere wijze van compenseren
komt Ook dan is er een zekere mate van onzekerheid
maar wel veel

minder dan bij niet compenseren Het

EHRM zai het feit dat er compensate is geboden
meenemen in de afwegingen
•

Wij adviseren u deze opties de komende twee weken nader te
onderzoeken Aspecten die nader uitgewerkt moeten worden zijn o a de
juiste uitleg van de door de Hoge Raad gehanteerde rechtsregels de

O

gevolgen voor de burger de uitvoeringsgevolgen en de budgettaire
gevolgen Daarbij zullen bij optie b verschillende hoogtes van het vast te
stelien zonder veel

risico gemiddeld haalbare rendement kunnen worden

doorgerekend op de gevolgen voor de burger en de budgettaire gevolgen
Daarbij moet een onderscheid gemaakt worden tussen louter spaarders
en de beleggers die niet louter hebben gespaard Tevens zal nog nader
naar de juridische consequenties worden gekeken bijvoorbeeld of de
opties gevolgen hebben voor de jaren vanaf 2017 en de lopende massaal
bezwaar procedures Ook de uitvoeringsgevolgen zullen in de afweging
•

meegenomen moeten worden
De opties zullen de komende twee weken worden uitgewerkt

zodat de kabinetsreactie uiterlijk op 2 april 2020 naar de Tweede
Kamer kan worden gestuurd Dit is gewenst omdat het CPB zoais

gebruikelijk na 20 dagen overgaat tot publicatie van het
onderzoek

Pagina 5 van S

1185266

00015

Ministerie van Financien

■3

•

Dlrectie DIrecte
TER BESUSSING

Belasttngen

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Beiastingdienst

Inllchtlngen

de minister ter info
de staatssecretaris van Financien

Toeslagen en Douane

Persoonsgegevens

ter info

Datum
21 april 2020

Notitlenummer

notitie

Vermogensrendementsheffing in box 3
Aanbieding advies deskundigen en notitie CPB 2013 2016

2020 0000078841
Auteur

Persoonsgegevens
Van

Aanieiding

Kople aan

In notities DB 54922 en DB 51025

zie bijiagen

bent u gemformeerd over het

onderzoek van het CPB naar welk rendement zonder

veel

risico gemiddeld

Btjlagen
5

haalbaar is in de jaren 2013 tot en met 2016 en het advies van deskundigen over
de EVRM verplichtingen naar aanieiding van de arresten van 14 juni 2019 van de

Hoge Raad

In het overleg van 31 maart 2020 heeft u ingestemd met het

versturen van de twee rapporten aan de Tweede Kamer zonder kabinetsreactle

Bijgaand treft u de aanbiedingsbrief
In de aanbiedingsbrief is tevens een passage opgenomen waarin de Tweede

Kamer wordt gei’nformeerd over de huidige stand van zaken rondom het

wetsvoorstel aanpassing box 3

Hierin wordt vermeld dat de v66r het meireces

toegezegde brief met betrekking tot de aanpassing van box 3 wordt verschoven
naar v66r het zomerreces

Hierin wordt tevens vermeld dat het wetsvoorstel

derhalve niet v66r de zomer wordt aangeboden aan de Kamer

Beslispunten

Beslispunt 1
Wij adviseren u in te stemmen met het informeren van de Kamer over het
verschuiven van de v66r het meireces toegezegde brief naar v66r het
zomerreces en

het derhaive niet aanbieden van het wetsvoorstel aanpassing

box 3 v66r de zomer

Beslispunt 2
Wij adviseren u in te stemmen met bijgevoegde brief aan de TK en indien dat
het geval is deze te ondertekenen
Met deze brief biedt u de TK de twee rapporten over box 3 aan en dealt u mee
ernaar te

streven om de kabinetsreactie dit najaar aan de TK te sturen

Kern
•

In de brief worden de conclusies uit de twee rapporten kort samengevat
o

CPB onderzoek

het zonder veel

risico s gemiddeld haalbare

rendement kan niet zondermeer worden vastgesteid De reden
hiervoor is dat de juridische context niet eenduldig is ten aanzien
van
o

de berekeningswijze van het gemiddeld haalbare rendement

Advies deskundigen

indien komt vast te staan dat in een bepaald

jaar het zonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement

Pagina 1 van 2

1186148

00016

onder de 1 2

ligt en daarmee het box 3 stelsel in strijd is met

artikel 1 EP EVRM

dan dient de Nederlandse Staat over te gaan

tot finandele genoegdoening van belastingplichtigen

Op basis van het onderzoek van het CPB is het niet eenduidig vast te
stelien of het zonder

veel

risico s gemiddeid haalbare rendement in de

jaren 2013 2014 2015 of 2016 iager is dan 1 2

en wanneer er

is van een schending van artikei 1 EP EVRM op stelseiniveau

sprake

Er is daarom

meertijd nodig voor een kabinetsreactie op de twee rapporten
Gezien de compiexiteit van het vraagstuk en de huidige situatie met

betrekking tot de coronamaatregelen worden de rapporten zonder
kabinetsreactie verstuurd aan de Kamer
In de brief wordt daarom toegezegd dat een kabinetsreactie voigt in het

najaar
In de brief wordt tevens vermeld dat de voor het meireces toegezegde

brief over het wetsvoorstei aanpassing box 3 wordt verschoven naar voor
het zomerreces

Daarnaast wordt vermeld dat het wetsvoorstei derhalve

niet voor de zomer wordt aangeboden aan de Kamer

Proces
•

Het aanbieden van de rapporten aan de TK zonder kabinetsreactie is

mondeling aangekondigd in de ambtelljke vijfhoek
•

De kabinetsreactie die in het najaar voigt zai voor akkoord aan de
ministerraad worden aangeboden

Paging 2 van 2

1186148

00016

■

w

Ministerie van Financien

Directie Algemene Fiscale
TER BESPREKING OP 25 JUNI 15 00 UUR

Politiek

Aan

Inlichtingen

Fiscaliteit en Belastingdienst

de staatssecretaris van Financien
TER INFORMATIE

Persoonsgegevens

Aan

de staatssecretaris

van

Financien

Toeslagen

en

Douane
Datum

notitie

24 juni 2020

Notitienummer

Roadmap uitwerking aanpassing box 3

2020 0000113896
Auteur

n

Persoonsgegevens

Aanleiding
Op uw verzoek zijn we gestart met het in kaart brengen van de mogelijkheden
voor het wetsvoorstei tot aanpassing van box 3 per 2021 gebaseerd op de
veronderstelling dat het heffingvrije vermogen wordt verhoogd naar € 100 000 en
het tarief in box 3 naar 40

Van
DGFZ

Kopie aan

Daarbii moet een doorwerkino naar

2021

toeslagen worden voorkomen

Donderdag 25 juni om 15 00 uur spreekt u met ons over box 3 Met deze notitie
informeren wij u over de roadmap van het wetsvoorstei
1

Proces

Onderstaand overzicht bevat een

niet uitputtende iijst van processtappen die
nodig zijn in aanloop naar de behandeling van het wetsvoorstei door de Tweede
Kamer met de verwachte doorlooptijd De uitwerking van het voorstel leidt in
ieder geval tot aanpassingen in de Wet IB 2001 Awir Wet op de zorgtoeslag
Wet op het kindgebonden budget en Wet op de Huurtoeslag en enkele wetten en
besluiten in het zorgdomein

Processtap

o a

Deadline

Wiz
Haalbaar per

Opmerkingen

BP2021

Wetgeving

26 6

uitwerken

We zijn hiervoor afhankeiijk van

meerdere departementen

zowel voor

technische uitwerking als akkoord op

bewindspersonenniveau

uitwerking
waarschijnlijk per
17 7
3 7

Wetqevinqsnotitie

Uitvoeringstoets

Technische

7 8

Op de hand gewogen inschatting is
dat het voorstel complex is in de
uitvoering in ieder geval bij invoering
per 2021

Uitvoeringstoets is daarom

cruciaal
Pakket BP2021 is niet meer haalbaar

Uitvoeringstoets voorleggen aan de
MR is noodzakelijk want

11 9 haalbaar onder

voorwaarde dat het
wetsvoorstei op 17 7
voldoende is

uitgewerkt en het
tijdens de
toetsperiode niet
verandert

Geeft inzicht in de

uitvoeringskosten van het
voorstel
Praktische haalbaarheid van het
voorstel
Is integraal onderdeel van het

pakket dat naar de RvS qaat

Pagina l van 5

1185268

00017

Zonder uitvoeringstoets bestaat
een

risico dat het wetsvoorstel

niet wordt behandeld door MR

Uitvoeringstoets in 8 weken is
ambitieus want

Bij dit voorstei is de kans
aanzienlijk op voortschrijdend
inzicht tijdens de toets en
wisselwerking tussen uitvoering
en

beleid die leidt tot

noodzakelijke aanpassingen om
het wetsvoorstel uitvoerbaar te
maken
Deze toets stapelt op een reeds
overvolle portefeuille Corona

Toeslagen antonome groei
Zomerperiode verlof maakt
afstemming lastiger en kan ook
tot langere doorlooptijd leiden

n

Advies Autoriteit

7 8

Versnelling Uitvoeringstoets leidt tot
groot risico op onvolledig beeid
Spoedadvies noodzakelijk gegeven

krap tijdpad RvS neemt wetsvoorstel
niet in behandeling zonder advies AP

Persoonsgegevens

21 8 haalbaar als AP
instemt met

spoedadvies met
startdatum 17 7 en

Aard van het AP advies hangt in hoge

dit binnen 5 weken

mate af van de proportionaliteit van

afrondt

het voorstei
min

Met andere woorden

zo

mogelijk niet noodzakelijke

gegevens uitvragen of uitwisseien
groep

waarvoor

De

de gegevensuitvraag

belang is ligt naar aile
waarschijnlijkheid tussen de 10

van

20

van

en

de mensen die uit box 3

vallen

Doenvermogentoets

7 8

Het ligt in de rede om deze toets uit
te voeren voor dit voorstei

7 8

gezien de

mogelijke impact voor burgers met
recht op toeslagen
De Eerste Kamer hecht sterk aan het
uitvoeren van deze toets voor
voorstellen die mogelijk veel

doenvermogen bij burgers vereisen
Motie Sent

Niet uitvoeren van deze

toets kan tot problemen in de EK

leiden

Wetgevingstoets
J

7 8

Gebruikelijke doorlooptijd 4 weken

14 8

7 8

Wenselijk in het kadervan

n n

V

Grondrechtentoets

b

houdbaarheid box 3 in het kader van

BZK

EVRM

Regeidruktoets ATR

7 8

6 weken is doorgaans haalbaar

28 8

Naarmate wij gevolgen zelf beter in
beeid hebben

des te sneller de toets

wordt afgerond
Raad voor de

7 8

n n

b

Pagina 2 van 5

1185268

00017

Rechtspraak
7 8

Evaluatieparagraaf
uitwerken

7 8

3 1 ON

MR versie in de tas

11 8

Uitvoeringstoets afgerond op 11 9

11 9

best case

Behandeiing MR

21 8

Advies Raad van

7 9

18 9 haalbaar mits op

18 9

woensdaqagenda
30 10 haalbaar mits MR 19 9 gehaald

State
Sturen naar Kamer

en

15 9

30 10

RvS akkoord is met spoedadvies

Minimaal 1 week na ontvangst advies
afhankelijk van advies RvS of
aanpassingen in wettekst memorie
noodzakelijk zijn

6 11

Om de impact van het voorstei goed te kunnen inschatten met een

uitvoeringstoets is van groot beiang dat de te beoordelen wetgeving een goed
beeid geeft van de precieze uitwerking Gegeven de voorgestelde sneiheid van
het proces voorzien we als risico dat een toets wordt gestart terwiji het beeid
onvoldoende heider is In dat geval worden een of meer keren vragen
teruggelegd bij de wetgever om meer richting te krijgen Dat is echter niet meer
inpasbaar in het tijdpad voor het opstelien van de toets Daar komt bij dat de
capaciteit voor het opstelien van de toets de komende maanden als gevolg van de
zomervakantie onder druk staat Als de uitvoeringstoets onvoldoende voldragen
blijkt ontstaan wezenlijke risico s voor een juiste en tijdige implementatie van
het voorstei
We verwachten dat het voorstei de inzet van circa neaenhonderd IV daaen in het
IH portfoiio verot

De precieze omvang meet blijken uit een uitvoeringstoets en is

deels nog afhankeiijk van te maken keuzes bij de uitwerking van de wetgeving
Naar verwachting zuiien verdringingen in het IH
voorsteiien in het Belastingplanpakket en IV

portfoiio optreden Dft zal andere
vernieuwingen in het gedrang

brengen
In deze planning lopen onderdelen zoveel mogelijk parallel

Dit is nodig gegeven

het krappe tijdpad maar heeft als nadeel dat dit kan leiden tot aanpassingen in

het wetsvoorstel die niet worden meegenomen in tegelijkertijd lopende

r

processtappen Toetsen of adviezen kunnen daardoor onvolledig zijn Daarnaast

complex dossier en de vele partijen die het
invioed hebben op de zorgvuldigheid
van de uitvoeringstoets Dit krappe tijdpad kan leiden tot onzekerheid over het
zal het krappe tijdsbestek i e m

een

binnen en buiten de Belastingdienst raakt

eindoordeel in de toets

Een eventuele ongunstige uitkomst van

bijvoorbeeld de uitvoeringstoets of

advies van de Autoriteit Persoonsgegevens vergt op dat moment de afweging of u

het wetsvoorstel wilt agenderen voor de MR
2

Inhoud van het wetsvoorstel

Omdat deze wetswijziging in box 3 in grote mate samenhangt met wetgeving

buiten de fiscaiiteit bestaat nog geen volledig beeid van de artikelen die gewijzigd

Op dit moment zijn wij samen met college s van de andere
departementen bezig dit in kaart te brengen De hoofdlijnen hiervan staan hierna
moeten worden

beschreven
A Wet Inkomstenbelasting 2001

Hierin worden de materiele aanpassingen in de box 3 heffing opgenomen

namelijk

Pagina 3 van 5

1185268

00017

De tabel met daarin het forfaltair belastbare percentage in de wet dient te
worden aangepast en geactualiseerd

Het heffingvhje vermogen in box 3
ca

€ 100 000

art

5 5} stijgt van € 30 846 naar

Deze bedragen zijn voor aiieenstaanden

geldt het dubbele

voor

partners

Er dient te worden besloten of het heffingvhje

vermogen en de schijfgrenzen worden gebaseerd op bedragen van 2020
of worden afgerond
Voor de jaariijkse aanpassing van het forfaitaire beleggingsrendement
worden meer actuele rendementen

ingewogen

in plaats van de

rendementen over het jaar t 2 worden dit de rendementen in de periode

juli t 2 tot en met juni t 1 artikel 10 6ter
Het tarief stijgt structureei van 30

naar 36

per 2022 om de
Het tarief stijgt

verhoging van het heffingvhje vermogen te dekken

aiieen in 2021 met een extra vier procentpunt naar 40

om

de

incidenteie derving van het actueler inwegen van de rendementen op

onroerende zaken

aandelen en obiigaties te dekken

artikel 2 13

Mogelijk andere artikelen binnen hoofdstuk 5 van de Wet IB 2001
r

Bovenstaande wijzigingen kunnen qua maatvoering later nog worden bijgestetd

bijvoorbeeld in de augustusbesiuitvorming of per amendement tijdens de
behandeiing in de Tweede Kamer
Onderdeei B ziet op het loskoppeien van de vermogenstoetsen voor

o a

toeslagen Belanghjke kanttekening daarbij is dat deze aanpassingen alleen zien
op het voorkomen van effecten via de vermogenstoetsen niet via het
verzameiinkomen dat ook verandert als gevolg van de aanpassing van box 3

Dat

laatste effect is veel kleiner dan via de vermogenstoetsen maar doet zich wel
voor

B

Vermogenstoetsen in andere reaelinaen

Andere regeiingen
Wiz

Wmo

zoals enkeie toeslagen en wetten in het zorgdomein zoais de

met een vermogenstoets siuiten in het huidige recht vaak aan bij het

heffingvrije vermogen in box 3 Ais het heffingvrije vermogen wordt opgehoogd
zijn er in essentie twee opties
1

r
2

Niets doen dit betekent dat een grotere groep mensen recht op
toeslagen en andere vermogens afhankeiijke tegemoetkomingen krijgt
Budgettaire gevoigen zijn naar schatting € 400 mlljoen voor aiieen

toeslagen bij een ophoging van het heffingvhje vermogen tot€ 100 000
Aanpassen van de vermogenstoetsen in andere regeling en daarin een
bedrag opnemen van circa € 30 000 in plaats van een verwijzing naar het
heffingvrije vermogen Daarbij is het vraag hoe de uitvoering zicht khjgt
op de gegevens die nodig zijn om te bepalen of iemand is gerechtigd tot
een toeslag of andere regeling
Om dit te regelen denken we nu aan twee
alternatieven
a

We nemen een nteuwe aangifteplicht op in een separate wet voor alle
inwoners met een vermogen boven circa € 30 000

b

We zorgen ervoor dat belastingpiichtigen met een vermogen boven
circa € 30 000 standaard een uitnodiging ontvangen om aangifte

inkomstenbelasting te doen
Beide alternatieven vergen wetswijzingen op zowel het vlak van het formele recht
als op de beleidsterreinen van de departementen die verantwoordelijk zijn voor
aanverwante regeiingen

zoals toeslagen en de Wiz

Beide alternatieven kunnen

vragen oproepen op het terrein van de proportionaiiteit Er bestaat dus een risico
dat de Autoriteit Persoonsgegevens of de Raad van State kritisch zullen zijn over

dit aspect van het voorstel

Pagina 4 van 5

1185268

00017

Onze inschatting is dat ootie b de meest kansrijke optie is als het gaat om een

vornngeving die in werking kan treden op 1 januari 2021 Concreet houdt deze
optie in ieder geval in dat
•

•

ledereen die nu al een aangifte inkomstenbelasting invult vanwege de

hoogte van zijn haar box 3 vermogen dit in de toekomst ook blijft doen
De definitie van vermogen blijft aansluiten bij rendementsgrondslag uit
box 3

n

r

Pagina 5 van 5

1185268

00017

m

Ministerie van Finanden

Directie Algemene Fiscale
TERSTOND

Poiitiek

TERADVISERING

Inlichtingen

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst
persoonsgegevens

Datum

notitie

26 juni 2020

Tekenversie Kamerbrief stand van zaken aanpassing box

3

Notitienummer
2020 0000113517
Auteur

persoonsgegevens

Aanleiding
Vandaag heeft de MR ingestemd met verzending van uw Kamerbrief over box 3
U vindt deze brief in de bijiage bij deze notitie
Advies

Van

DGFZ

Kopie aan
Bijiagen
1

Wij adviseren u om de bijgevoegde versie van de Kamerbrief te ondertekenen en
om akkoord te gaan met het vandaag verzenden van de brief naar de Tweede
Kamer

Toelichting
De MR is akkoord met het verzenden van de Kamerbrief na door u voorgestelde

aanpassingen

Paging 1 van 1

1185401

00018

W

Retouradres Postbus 20201 2500 EE

Ministerie van Financien

Den Haag

Directie Algemene Fiscate
Politiek

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal

Korte Voorhout 7

Postbus 20018
2500 EA

2511 CW Den Haag

S GRAVENHAGE

Postbus 20201
2500 EE Den Haag
www

rijksoverheid ni

Inlichtingen

persoonsgegevens

Ons kenmerk

Datum

Betreft

2020 0000121324

Stand van zaken aanpassing box 3

Geachte voorzitter

TIjdens een algemeen overleg over de Belastingdienst van 4 maart 2020 en in
mijn brief van 24 aprii 2020 over de box 3 heffing in de jaren 2013 2016^ heb ik
toegezegd uw Kamer nader te informeren over de stand van zaken omtrent de
eerder voorgestelde aanpassing van box 3 Met deze brief informeer ik uw Kamer
over de stappen die ik voornemens ben te zetten om de

vermogensrendementsheffing aan te passen
De in September 2019 aangekondigde aanpassing van box 3
Op 6 September 2019 heeft mijn ambtsvoorganger de contouren van een
^
aanpassing van box 3 gepresenteerd Het ging om een voorgestelde aanpassing
om op de kortere termijn belastingplichtigen met vooral of uitsluitend spaargeld
tegemoet te komen binnen een forfaitair stelsel In het voorstel wordt gerekend
met de werkelijke verhouding van spaargeld beleggingen en schulden per
belastingplichtige in piaats van de gemiddelde vermogensmix die nu alleen wordt

gedifferentieerd naar omvang van het vermogen leder van deze drle categorieen
vermogensbestanddelen heeft in dit voorstel een eigen forfaitair rendement
of debetrente in geval van schutden
Voor de langere termijn is toegezegd om in

van

het onderzoek naar bouwstenen voor een beter belastingstelsel meer

fundamentele beleidsopties uit te werken op terrein van het beiasten van
vermogen

mede in samenhang met ander vermogen en andere

vermogensinkomsten

Deze bouwstenen zijn inmiddels gepubliceerd

Zoals in de Kamerbrief van mijn ambtsvoorganger al is aangekondigd is de
afgelopen tijd nader bekeken wat de effecten van dit voorstel zouden zijn voor
spedfieke groepen Daamaast hebben ook de reaches uit de samenleving en
gesprekken met belanghebbenden gezorgd voor een nauwkeuriger beeid van de
effecten en het draagviak voor de aangekondigde maatregelen Het voorstel zou

weliswaar spaarders tegemoet kunnen komen

maar er

zijn andere

belastingplichtigen die door dit voorstei zwaarder zouden worden belast Voor
Kamerstukken II 2019 20

32140
Kamerstukken II 2018 19 35026

nr

69

nr

74

Pagina 1 van 3

1186147

00019

het vermogen in box 3 voor een relatief klein deel uit spaargeld
de belastingdmk aanzienlijk stijgen ten opzichte van de huidige

mensen waarvan

bestaat

zou

situatie

Het gaat hierbij bijvoorbeeld om relatief kleine beleggers die doorgaans

Dlrectle A[gemene Fiscale
Politiek

Ona kenmerk

defensief beleggen en daardoor gemiddeld genomen lagere

2020 0000121324

beleggingsrendementen halen
Reacties op het voorstei
Het voorstei van mijn ambtsvoorganger heeft geleid tot veel reacties uit de

samenleving

van

individuele burgers tot brancheorganisaties en de AFM

brede steun voor het tegemoet komen van spaarders

Er is

maar de herverdeling ten

nadele van belastingplichtigen die relatief veei overige bezittingen of schulden
hebben in box 3 en tegelijkertijd relatief lage werkelijke rendementen behalen
ieidt tot kritiek De kern van die kritiek is dat het forfaitaire beleggingsrendement

zoais dat in box 3 wordt bepaald

voor sommige

categorieen van overige

bezittingen niet haalbaar is en dat dit er toe kan leiden dat kleine beleggers zich
gedwongen voeien in zeer risicovolle beieggingen te stappen
Tegemoetkomen aan de nadelige gevolgen voor mensen met laagrenderende
bezittingen anders dan spaargeld Ieidt onvermijdeiijk tot een complexer stelsel
dat bovendien gevoeliger wordt voor arbitrage
Overwegingen van het kabinet ten aanzien van de aanpassing van box 3
Ik realtseer me dat de wens om beter aan te sluiten bij het werkelijke rendement
onverminderd leeft Het belasten van het reele rendement blijft het uiteindelijke
doel Tegelijkertijd moet een stelselwijziging op voldoende draagviak kunnen
rekenen en mag het niet tot onevenwichtigheden leiden Het kabinet komt ten
aanzien van de hervorming van box 3 daarom tot de volgende conclusies
1

Het voorstei waarvan op 6 September 2019 de contouren zijn

gepresenteerd komt weliswaar tegemoet aan de belangen van alle
spaarders maar benadeelt andere groepen onevenredig en Ieidt daardoor
in deze vorm tot onevenwichtige uitkomsten Om onevenwichtigheden te
voorkomen zijn aanpassingen nodig die het voorstei van mijn

ambtsvoorganger complexer en minder robuust maken tegen arbitrage
Ik zal het wetsvoorstel op basis van deze contouren daarom niet in deze
vorm

aanbieden aan uw Kamer Dit kabinet zal onderzoeken welke

mogeitjkheden er op de langere termijn zijn voor een hervorming van het
box 3 stelsel op basis van de optics die in de bouwstenen zijn

gepresenteerd

zoais een progressief tarief

het belasten van het reele rendement

een

vermogensbeiasting en

Dit zijn fundamentele wijzigingen

in de structuur van het stelsel die meer tijd kosten omdat de
Belastingdienst in de gelegenheid moet worden gesteld om deze
2

wijzigingen door te voeren in de systemen en te implementeren
Om een groot deel van de spaarders en de relatief kleine beleggers toch
op korte termijn tegemoet te kunnen komen wordt daarnaast gekeken
naar aanpassingen binnen het huidige stelsel Ik onderzoek de
mogelijkheden htertoe Ik street ernaar om dit op Prinsjesdag in een
concreet voorstei aan uw Kamer aan te bieden

De vermogensrendementsheffing in de jaren 2013 2016

De leden van de Commissie voor Financien hebben op 7 mei 2020 verzocht om
voor het zomerreces de

box 3

kabinetsreactie te ontvangen op het advies inzake de

heffing voor de jaren 2013 2016 van 9 maart 2020 van de heren prof

mr

Pagina 2 van 3

1186147

00019

T

Barkhuysen mr PJ van Amersfoort en prof mr R H Happe hierna het
deskundigenadvies en de notitie van het CPB over Rendementen op spaargeld en
staatsobligaties 2013 2016 van maart 2020 hierna de notitie van het CPB
Mijn voorlopige condusie op basis van het deskundigenadvies en de notitie van
het CPB is
en zo

kort gezegd

dat hieruit geen eenduidig beeld naar voren komt of

Directie Atgemene Fiscale

Polittek

Ons kenmerk
2020 0000121324

ja in hoeverre er in de jaren 2013 2016 sprake was van een schending van

artike 1 van het Eerste Protocol
van de

EP

bij het Europees Verdrag voor de Rechten
EVRM en welke gevoigen daaraan

Mens en fundamenteie vrijheden

moeten worden verbonden
geen beslissingen nemen

Het kabinet kan op basis van alleen deze documenten

Het is complexe materie

ik vind het daarom beiangrijk

de uitleg en de gevoigen van de arresten van de Hoge Raad van 14 juni 2019

inzake de box 3 heffing met inachtneming van het deskundigenadvies en de
notitie van het CPB nader te bestuderen

In de zomerperiode wordt dit afgerond

zodat ik de kabinetsreactie met Prinsjesdag naar uw Kamer kan sturen

Hoogachtend
de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Beiastingdienst

C
J A

jVijlbrier

Pagina 3 van 3

1186147

00019

Minister e van Finanden

©O

1

lO i KjujuC

ly
Directie Algemene Fiscale

TER BESLISSING

Politick

Aan

de

staatssecretaris^

an

Finanden

Fiscaliteit en Belastingdienst

TER INFORMATIE
Aan

Inlichtingen

Persoonsgegevens

de staatssecretarls van Finanden

Toeslagen en Douane
Direct contact

notitie

persoonsgegevens

Vervolg uitwerking aanpassing box 3
Datum

2Juli 2020

c

Aanleiding
Op donderdag 25 juni heeft u met ons gesproken over de aanpassing van box 3
U heeft gevraagd om een nieuwe roadmap waarin de uitvoeringstoets mee kan
naar MR van 21 augustus
behandeling BP2021 en gevraagd om advies over een
aantal inhoudeiijke keuzes in het wetsvoorstel Hieronder vindt u eerst drie
inhoudeiijke beslispunten en tot slot de nieuwe roadmap

Notitienummer
2020 0000123167

F ersoonsgegevens

Van
DGFZ

Kopie aan

Beslispunt 1 variant voor formele wetgeving

Wij adviseren u akkoord te gaan met
V

Invoering van een extra taak voor de inspecteur bestaande uit het vaststellen
de rendementsgrondslag voor personen die vermoedelijk niet
belastingplichtig zijn De vaststelling vindt plaats voor rendementsgrondslagen
vanaf ca € 30 000 {het huidige heffingvrije vermogen in box 3
Vaststeiling van
dit vermogen vindt plaats bij beschikking welke indien mogeiijk opgenomen
van

wordt op het aanslagbiljet

en

het vermogen wordt doorgeleverd aan afnemers

Momenteel worden de vermogensgegevens uitgevraagd in het kader van

C

de vaststeliing van het vermogen voor zover deze reievant zijn voor de

heffing van box 3
Door de ophoging van het heffingvrije vermogen zou een grote groep
mensen geen aangifte meer hoeven doen op basis van hun box 3
inkomen
Omdat inkomensafhankeiijke regelingen aanknopen bij het heffingvrije
vermogen zou het ophogen ervan ook tot gevolg hebben dat meer
mensen recht krijgen op toeslagen of op hogere toeslagen
Om dit iaatste te voorkomen is noodzakelijk om inzicht te krijgen in

rendementsgrondslagen ook als mensen vermoedelijk niet
belastingplichtig zijn
Wij stellen voor om dit inzicht te regeien door de inspecteur
Beiastingdienst biauw de taak te geven om de rendementsgrondslag bij

beschikking vast te stellen voor alle mensen met een
rendementsgrondslag van meer dan € 30 845 cijfers 2020
Hiervoor dient de formele vastlegging van de uitvraag de vaststelling
ervan bij beschikking en het doorleveren van dit gegeven aan afnemers te
worden aangepast

De inspecteur verkrijgt de hiervoor relevante gegevens doordat we de

aangifteplicht uitbreiden naar deze groep mensen
Per saldo blijft de nieuwe gegevensstroom met deze opiossing
grotendeels gelijk aan de huidige gegevensstroom Hiermee worden
Paging 1 van 5

1185261

00020

administratieve lasten voor de burger voorkomen en kunnen verschillende

uitvoerders over dezelfde gegevens blijven beschikken als momenteel bet

geval is
De wijze waarop deze gegevensuitvraag wordt vormgegeven leidt tot een
mogelijk risico in de proportionaliteit van de gegevensstroom Mogeiijk
besteedt de Autoriteit Persoonsgegevens hier in haar advies nog aandacht
aan

Op de iangere termijn kan verkend worden of het nuttig en nodig is om
een zogenoemde basisregistratie vermogen in te richten waar diverse
overheidsorganisaties het vermogensgegeven uit kunnen haien Daarbij Is
overigens nog te bezien in hoeverre het de Belastingdienst zou moeten
zijn die deze basisregistratie zou moeten beheren
De in het wetsvoorstel opgenomen opiossing is vanuit deze invalshoek te

beschouwen als een tussenoplossing

Beslispunt 2 alternatieven voor incidentele extra tariefsverhoging 2021

Wij adviseren u akkoord te gaan met
Het uitwerken van een variant waarin we structureel toegroeien naar een

c

heffingvrij vermogen van € 100 000 in combinatie met een verhoging van het
tarief en het actueler inwegen van beleggingsrendementen
Om te voorkomen dat dit in het eerste jaar een eenmaiige extra tariefsverhoging

oOv

O

O 6

tot gevolg heeft ter compensate van de derving als gevolg van het actueler

inwegen

is er ook een alternatief om het heffingvrije vermogen in twee stappen
naar€ 55 000 in 2021 en € 100 000 in 2022

te verhogen
een

in combinatie met

structurele verhoging van het tarief naar 36

De tariefsverhoging naar 36

in box 3 levert een opbrengst op van € 700
miljoen en dekt de budgettaire derving van € 620 miljoen die gepaard
gaat met de verhoging van het heffingvrije vermogen van ca € 30 000
naar €

100 000

Door met actuelere beleggingsrendementen te werken is bij een

heffingvrij vermogen van € 100 000 ook een incidentele derving van
€ 420 miljoen voorzien voor het jaar 2021 Om deze te dekken zijn er in
ieder geval de volgende opties
A

Een eenmaiige extra tariefsverhoging naar 40

in 2021

Hiermee

kan het heffingvrije vermogen meteen naar € 100 000 worden

verhoogd
B

Het stapsgewijs verhogen van het heffingvrije vermogen In 2021
volgens huidig inzicht naar € 55 000 en in 2022 naar € 100 000
Daarbij is er ook rekening mee gehouden dat de incidentele
dekking in 2021 van de actualisering ook lets hoger uitvalt {kost
€ 470 miljoen
Door in 2021 het heffingvrije vermogen te
verhogen naar € 55 000 kan het actueler inwegen van het
beleggingsrendement worden gedekt uit de structurele
Vanaf 2022 kan het heffingvrije
tariefsverhoging naar 36
De daling
vermogen naar € 100 000 en blijft het tarief op 36
van het aantal belastingplichtigen is in 2021 dan echter veel
beperkter Het daalt in dat jaar niet van 2 9 miljoen naar 1
miljoen maarer blijven dan 1 9 miljoen belastingplichtigen Pas in
2022 daalt het aantal belastingplichtigen naar het structurele

niveau van 1 1 miljoen
Tot slot is het mogelijk om het beleggingsrendement niet actueler in te
In dat geval is er geen dekking voor nodig en kunnen het
heffingvrije vermogen en het tarief meteen naar € 100 000 resp 36
zal dan wel een stijging van het beleggingsrendement resulteren van

wegen

5 28

in 2020 naar 5 69

in 2021

Er

terwiji de beurskoersen fors zijn

gedaald Door de actualisering daalt het naar 5 11
voorlopige raming
Het geactualiseerde beleggingsrendement is dus een voorlopige raming
Inmiddels is het in te wegen rendement op aandelen bekend

maar de

Pagina 2 van 5

1185261

00020

definitieve rendementen op obligaties en onroerende zaken zijn pas over
enkele weken bekend
uitkomt op 5 06

a

Er is een neerwaarts risico dat het rendement

5 08

De stapsgewijze verhoging van het

heffingvrije vermogen in 2021 komt dan uit op € 52 500 en het aantal
belastingplichtigen In 2021 blijft dan steken op 2 miljoen
Macro budgettair gezien komen opties A en B op hetzelfde neer Voor
individuele belastingplichtigen zijn er alleen in 2021 wel verschillen

Tabel 1

o

A levert voor kleinere vermogens in 2021 een grotere

o

lastenverlichting op dan B
Er vallen bij A meer belastingplichtigen kleine vermogens uit de
heffing in 2021 dan bij B Vanaf 2022 is er geen verschil meer

Microbelastinodruk in

van

het vermogen op basis van een

alleenstaande belastingplichtiae
Alternatief 2021

Alternatief 2021

A

B

HVV€ 100 000

HVV€ 55 000

beleggingsrendement beleggingsrendement
Box 3

meer

vermoqen

C

Basispad 2021

actueel

belastinqtarief 40

Alternatief struc
HVV€ 100 000

beleggingsrendement

meer actueel

belastinqtarief 36

meer actueel

belastingtarief 36

60 000

0 28

0 00

0 05

0 00

250 000

0 96

0 85

0 97

500 000

1 15

1 28

1 21

0 95
1 15

1 000 000

1 25

1 45

1 34

1 31

2 000 000

1 47

1 74

1 58

1 57

Beslispunt 3 afronden heffingvrij vermogen en schijfgrenzen

Wij adviseren u akkoord te gaan met

\

Afgeronde bedragen te gebruiken voor het heffingvrije vermogen en de

schijfgrenzen
Het effect van het substantieel verhogen van het heffingvrije vermogen op de

vermogensmix per schijf wordt de komende weken nader onderzocht

c

Het vaststellen van het heffingvrije vermogen en het einde van de eerste
schijf op € 100 000 rond en in het verlengde daarvan ook het einde van
de tweede schijf afronden op € 1 miljoen heeft voordelen ten opzichte van
niet afronden
Ten eerste zijn in de communicatie over het voorstel afgeronde bedragen

duidelijker Ter illustratie niet afgerond zou het einde van de eerste
schijf in 2021 naar verwachting € 105 100 worden De bedragen worden
overigens na 2021 wel verder geindexeerd dus zijn daarna niet meer
rond
Ten tweede zorgt het afronden van de schijfgrenzen voor een budgettaire
meevallerten opzichte van de eerdere ramingen

van € 80 miljoen
Bij de reeds voorziene verhoging van bet belastingtarief is het
gedragseffect dan ook volledig gedekt
Ten opzichte van niet afgeronde schijfgrenzen betekent dit voor
belastingplichtigen in de schijf tussen € 100 000 en € 1 miljoen € 80 meer
belasting Voor belastingplichtigen met een vermogen van meer dan
€ 1 miljoen betekent het € 294 meer belasting
Voor het grootste deel van de box 3 popu atie blijft nog aitijd een
lastenverlichting over Het omsiagpunt komt in 2021 lets lager te liggen
€ 230 000 in plaats van € 250 000 En in 2022 op € 400 000 in plaats van
de eerder berekende € 500 000 aan vermogen Deze bedragen gelden per
individu voor partners ligt het omsiagpunt twee keer zo hoog
Er zijn circa 55 000 mensen die door de afronding niet meer uit de box 3
heffing vallen In totaal vallen er door de verhoging naar € 100 000 nog

structureel

Pagina 3 van 5

1185261

00020

altijd bijna 1 9 miljoen mensen uit de heffing en resteren er 1 1 miljoen
mensen die box 3 verschuldigd zijn
Er is voor 2020 een evaluatie toegezegd van de vermogensmix

verhouding tussen spaargeld en beleggingen in box 3 Een forse
verhoging van het heffingvrije vermogen betekent dat opnieuw moet
worden bezien hoe de vermogensmix per schijf moet worden bepaald Dat
is nog niet gedaan Dit nemen wij de komende weken mee in de
uitwerking van het wetsvoorstel
De schijfgrenzen in de wet IB komen er overigens anders uit te zien dan
de hiervoor genoemde bedragen omdat daarin de grenzen exdusief het
heffingvrije vermogen zijn opgenomen Zie onderstaande tabel

Tabel 2

c

Schiiforenzen

A

Heffingvrij vermogen

2020

2021

30 846

100 000

103 643

100 000

B

Bovengrens le schijf obv totaal vermogen

C

Bovengrens

le schijf in de wet

D

Bovengrens 2e schijf obv totaal vermogen

1 036 418

1 000 000

E

Bovengrens 2e schijf in de wet

1 005 572

900 000

B A

72 797

D A

Nieuw tijdpad
Onderstaande tabel bevat het tijdpad waarin de Uitvoeringstoets van de

Belastingdienst tijdig klaar is om onder de arm mee te nemen naar de MR van 21
augustus

behandeling pakket BP2021

Wij zulien u direct na uw reces

13 augustus een update geven van de lopende
Uitvoeringstoets zodat u ruim voor de MR van 21 augustus al een beeld heeft
van de verwachte uitkomst en haalbaarheid van de deadline Deze update is
onder voorbehoud van eventuele wijzigingen tussen 13 en 21 augustus

Tabel 3

Roadman

Processtap

Deadline

Opmerkingen

voor

21

Wetgeving

Gaat om de relatief eenvoudige variant van

uitwerken

de formele wetgeving

MR

8

3 7

namelijk de

aangiftepMcht en niet de basisregistratie

C

vermogen

Uitvoeringstoets

Op de hand gewogen inschatting is dat het
voorstel complex is in de uitvoering in ieder
geval bij invoering per 2021 De uitkomst
van de Uitvoeringstoets is daarom crudaal
voor het vervoigtraject

21 8

Pakket BP2021 is alleen haalbaar indien
Uitvoeringstoets binnen 7 weken is afaerond
en

onder de arm mee gaat naar de MR van

21 8

Daar is dit tijdpad op aericht

Bij dit voorstel is de kans aanzienlijk op
voortschrijdend inzicht tijdens de toets en
wisseiwerking tussen uitvoering en beleid
die leidt tot noodzakelijke aanpassingen om
het wetsvoorstel uitvoerbaar te maken

Dit

kan leiden tot vertraginq

Advies Autoriteit

Spoedadvies noodzakelijk gegeven krap

14 8 haalbaar

Persoonsgegevens

tijdpad

RvS neemt wetsvoorstel niet in

als AP instemt

behandeling zander advies AP

met

Paging A van 5

1185261

00020

De snel uit te werken variant van wetgeving

spoedadvies

is naar verwachting minder robuust op het

vlak van proportionaliteit dan de variant van

basisregistratie vermogen Het parallel
uitwerking van laatstgenoemde variant helpt
mogeiijk bij de haaibaarheid van dit
een

wetsvoorste omdat de snelle variant dan

tijdelilk is
Doenvermoqentoets

7 8

Gebruikelijke doorlooptijd 4 weken

31 7

Grondrechtentoets

Wenselijk in het kader van houdbaarheid

n n

BZK

box 3 in het kader van EVRM

Regeldruktoets ATR

6 weken is doorgaans haatbaar vaak ook

Wetgevingstoets
J

V

b

14 8

korter Naarmate wij gevolgen zelf beter in
beeld hebben

des te sneller de toets wordt

afgerond
Raad voor de

10 8

Rechtspraak

c

Evaluatieparagraaf
uitwerken

7 8

3 1 CW

MR versie in de tas

Uitvoeringstoets niet in de tas Advies AP en

11 8

toets ATR mogeiijk niet in de tas

Behandeling MR

Uitvoeringstoets onder de arm mee Geldt
mogeiijk ook voor advies AP en toets ATR

21 8

Advies Raad van

Loopt mee met pakket BP2021

7 9

Loopt mee met pakket BP2021

15 9

State
Sturen naar Kamer

C

Pagina 5 van 5

1185261

00020

Memo 11

kabinetsreactie box 3 stelsel 2013 2016 en toelichting wetsvoorstel box 3

2021

BOX 3 2013 2016
Geen striidiaheid met B RM
•

•

•

•

•

Op basis van de arresten van de HR en de notitie van het CPB is de conciusie dat de
vermogensrendementsheffing in de jaren 2013 tot en met 2016 op stelselniveau niet in
strijd is met het EVRM recht Dit betekent dat financiele compensatie niet aan de orde is
Voigens de Hoge Raad HR is de vermogensrendementsheffing op steiselniveau in strijd
met het EVRM recht als het nominaal zonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement
De parlementair advocaat bevestigt deze overweging ^
lager is dan 1 2
De HR noemt drie vermogenscategorieen die zonder veel risico s zijn spaarrekeningen
deposito s en Nederlandse staatsobligaties
Dit het oordeel van de HR is te concluderen dat pas sprake is van een schending van het
EVRM recht als het gemiddeld haalbare rendement op iedere vermogenscategorie
afzonderlijk lager is dan 1 2
Op het moment dat het gemiddelde rendement van een van
de categorieen afzonderlijk boven de 1 2
uitkomt betekent het dat het in een jaar
te behalen
mogelijk was om een risicovrij rendement van meer de 1 2
In de cijfers gepubliceerd door het CPB zie bijiage is te zien dat in de jaren 2013 tot en
met 2016 in geen enkel jaar het gemiddeld haalbare rendement op elke
Tabel 2 in de bijiage laat zien dat de
vermogenscategorie afzonderlijk lager is dan 1 2
hoogste rendementen op nieuwe termijndeposito s in elk jaar boven de 1 2
lagen

WETSVOORSTEL BOX 3
Box 3 huidia
•
•

Het box 3 stelsel is per 1 januari 2017 gewijzigd
Met deze wijziging is het vaste forfaitaire rendementspercentage van 4

daar twee forfaitaire rendementsklassen voor in de plaats gekomen

losgelaten en zijn

sparen en beleggen

Deze percentages worden jaarlijks geactualiseerd aan de hand van werkelijke

marktrendementen

Daarnaast zijn drie vermogensschijven met ieder een eigen verdeling

tussen sparen en beleggen

Schijf

Box 3 vermogen
op peildatum 1

€

vermogensmix vastgesteld op basis van aangiftegegevens

Spaar
0 07

Beleggen Gewogen forfaitair Effect eve
5 28
rendement
belastingdruk over het

januari

vermogen

30

tarief

Heffingvrij 0

30 846

1

30 846

2

103 643

103 643

67

33

a

1 79

a

0 54

21

79

a

4 19

a

1 26

0

100

5 28

a

1 58

1 036 418

3

1 036 418

•

De combinatie van de vermogensmix en de forfaitaire rendementsklassen zorgt ervoor dat

het stelsel vanaf 2017 beter aansluit bij het werkelijke behaalde rendement

De forfaitaire

rendementen zijn daarmee niet meer

•

volledig gebaseerd op het zonder veel risico
haalbare rendement Hiermee zijn de grootste bezwaren tegen het oude stelsel
weggenomen Inmiddels hebben verschillende rechtbanken en gerechtshoven geoordeeld
dat het huidige stelsel niet in strijd is met het EVRM recht ^
Niettemin ervaren veel belastingplichtigen deze heffing nog altijd als te hoog Het gaat hier
met name om spaarders en kleine beleggers

^
Kamerstukken II 2019 20 32140 nr 61 bijiage 905579 overweging 3 1 1
^Zieterillustratie Gerechtshof ^s Hertogenbosch 2 juli 2020 nrs 19 00781 en 19 00782

1190516

ECLI NL GHSHE 2020 2000

00021

Box 3 voorstel

Om een groot deel van de spaarders en de kleine beleggers in de toekomst structureel
tegemoet te komen wordt voorgesteld per 1 januari 2021 het heffingvrije vermogen
substantieel verhoogd van ca € 30 000 naar€ 100 000 Voor partners wordt het
heffingvrije vermogen met ingang van genoemde datum verhoogd van ca € 60 000 naar
€ 200 000
Daarnaast wordt voor de bepaiing van de forfaitaire beleggingsrendementen nog dichter
aangesloten bij de actualiteit
De grens voor vermogenstoetsen voor bijvoorbeeid toesiagen stijgt niet mee met het
heffingsvrije vermogen zodat er voor burgers niets verandert in hun rechten op regeiingen
met een vermogenstoets

Als gevolg van de verhoging van het heffingvrije vermogen daalt het aantal

belastingplichtigen dat belasting betaalt over inkomen in box 3 met ongeveer 1 9 miljoen
Binnen de kaders van het huidige stelsel is het verhogen van het heffingvrije vermogen de
meest geeigende manier om zoveel mogelijk spaarders en de kleine doorgaans
defensieve beleggers tegemoet te komen Dit leidt tot een robuuster box 3 stelsel
Dekking kan geheel of gedeeltelijk binnen box 3 door een hoger belastingtarief of dekking
uit het pakket ca 300 miljoen
Het tarief blijft wel vlak voor alle vermogensschijven in
box 3 geldt hetzelfde tarief
naar 36 5
is het vrijwel budgettair neutraal in de
Bij een tariefsverhoging van 30
structurele situatie in 2022 In 2021 is eenmalig een tarief van 40
nodig om het
actualiseren van het beleggingsrendement te financieren In de structurele situatie betalen
mensen met een vermogen tot€ 220 000 minder box 3 belasting daarboven meer Voor
partners ligt het omsiagpunt op € 440 000
in 2021 is er een
Bij een geringere tariefsverhoging van 33
eenmalig 37
lastenverlichting van ruim € 300 miljoen structureel Het omsiagpunt ligt dan bij een
Deze lastenverlichting van ca 300
vermogen van € 360 000 € 720 000 voor partners
miljoen zal gedekt moeten worden uit andere maatregelen om het lastenkader te sluiten
De verschillen tussen het huidige stelsel en het voorstel zijn hieronder weergegeven
HUIDZG

Heffingvrij vermogen en start le
schijf €

30 846

Start 2e vermogensschijf €

103 643

Start 3e vermogensschijf €

1 036 418

VOORSTEL

VOORSTEL 2021

fstruc
100 000

100 000

indexatie
1 000 000

1 000 000

n v

t

n v

30

Forfaitair spaarrendement

0 07

0 03

n n

b

Forfaitair beleggingsrendement

5 28

5 07

n n

b

3

1 1

in

miljoenen mensen

37

t

Tarief

Aantal belastingplichtigen

40

indexatie

36 5

33

1 1

De effectieve belastingdruk van het huidige stelsel en het voorstel zijn hieronder weergegeven

HUIDIG
Tarief

Vermogen

ca

30 000

Vermogen ca 30 000
Vermogen

ca

100 000

1 000 000

Vermogen

1190516

1 000 000

100 000

VOORSTEL

VOORSTEL 2021

struc

30

40

37

36 5

33

0

0

0

0

0

0 54

0

0

0

0

1 26

1 60

1 48

1 46

1 32

1 58

2 03

1 88

1 85

1 67

00021

Bijiage Cijfers CPB
Rendement direct opvraagbare spaarrekeningen

Voor spaarrekeningen heeft het CPB drie berekeningswijzen gebruikt

gemiddelde rente

Over die
ongewogen gemiddelde rente en hoogste rente gemiddeld over het jaar zie tabel 1
laatste categorie schhjft het CPB Om deze rente te behalen zou een belastingplichtige tijdens
een jaar regelmatig van bank moeten wisselen In 2013 waren bijvoorbeeld rekeningen nodig

geweest bij ten minste 6 verschillende banken en had een spaartegoed in de loop van het jaar
minimaal 13 keer moeten worden overgemaakt naar een andere rekening In 2016 lagen deze
aantallen lager dat jaar waren 3 verschillende rekeningen nodig geweest en minimaal 6

overmakingen Dit is niet redelijk om van een belastingplichtige te verwachten en daarmee
valt deze berekeningswijze af
Het Gerechtshof Den

Haag heeft in een uitspraak aangegeven dat de verhouding waarin
belastingplichtigen hun financiele vermogen hebben verdeeld over verschillende categorieen
niet relevant is Dit betekent dat het Hof werkt met ongewogen gemiddelde Ook wij zijn van
mening dat de verhouding waarin belastingplichtigen hun financiele vermogen hebben
verdeeld over verschillende categorieen niet relevant is en daarom is ervoor gekozen gebruik
te maken varrde ongewogen gemiddelde rendementen zie gemarkeerde cijfers in tabel 1
Tabel 1

Rendement direct opvraagbare spaarrekeningen
Gemiddelde rente van alle banken

Hoogste rente van

gewogen naar tegoeden

verschillende banken

over

het

Ongewogen gemiddelde
gemiddeld rente van alle banken

jaar^

gemiddeld over het jaar^

gemiddeld over het jaar^

Jaar

2013

1 6

1 7

2 1

2014

1 3

1 4

1 7

2015

1 0

1 1

1 4

2016

0 6

0 6

0 9

Bron

1 DNB

link

2

MoneyView berekeningen door CPB

Rendement op termijndeposito s
Voor termijndeposito s berekent het CPB een ongewogen gemiddeld rendement en een hoogste
rendement

Om het hoogste rendement te behalen

zou een

belastingplichtige aan het begin van

het jaar de verschillende banken moeten vergelijken en vervolgens eenmalig het tegoed moeten
storten op een nieuw termijndeposito

bij de hoogste aanbieder Met de aanname dat
belastingplichtigen de hoogst mogelijke rente willen behalen over hun spaarvermogen is het
redelijk om van belastingplichtigen te verwachten dat zij banken eenmalig vergelijken en daarom is
de keuze gemaakt om bij termijndeposito s wel het gemiddeld hoogste rendement te hanteren
Daarnaast is de keuze gemaakt om aansluiting te zoeken bij het gemiddelde rendement op de drie
verschillende looptijden omdat verschillende andere factoren een rol spelen bij de keuze van een
belastingplichtigen voor een bepaalde looptijd zie gemarkeerde cijfers in tabel 2
Tabel 2

Hoogste rendement op nieuwe termijndeposito s
Looptijd 1 jaar
Looptijd 5 jaar
Looptijd 10 jaar

hoogste rente van

hoogste rente van

alieaanbieders

aileaanbieders

Gemiddelde voor

hoogste rente van looptijden 1 5 en 10
alle aanbieders
jaar hoogste rente van
alle aanbieders

Stortingsmoment

1190516

Eerste week 2013

2 8

3 5

4 2

3 5

Eerste week 2014

2 3

3 1

3 7

3 0

Eerste week 2015

1 9

2 4

3 0

2 4

Eerste week 2016

1 4

1 9

2 2

1 8

00021

Bron

MoneyView berekeningen doorCPB

Rendement op 10 jaars staatsobligaties
Het CPB heeft onderzoek gedaan naar de rendementen op staatsobligaties met resterende

looptijden van 0 5 4 5 en 9 5 jaar zetabel 3 Op staatsobligaties met resterende looptijden van
0 5 en 4 5 jaar was het rendement in de gehele periode 2013 2016 aanzienlijk lager dan het
rendement op spaarrekeningen Dit betekent dat deze staatsobligaties geen aantrekkelijk
alternatief zijn voor belastingplichtigen Alleen voor staatsobligaties met een resterende looptijd
van 9 5 jaar was dit anders Deze staatsobligaties zouden mogelijk wel een alternatief kunnen zijn
Daarom is ervoor gekozen alleen naar de rendementen te kijken van staatsobligaties met een
resterende looptijd van 9 5 jaar zie gemarkeerde cijfers in tabel 3
Tabel 3

Gemiddeld jaarrendement 10 jaars staatsobligaties tot einde looptijd
Resterende

Resterende looptijd

looptijd 0 5 jaar

4 5 jaar

Resterende looptijd 9 5 jaar

ISjanuari 2013

0 1

0 9

1 7

15 januari 2014

0 3

1 3

2 2

15januari 2015
15 januari 2016

0 1

0 1

0 5

0 4

0 0

0 7

jongste 10 jarige staatsobtigatie

Aankoopdatum

Bron

1190516

Datastream

00021

Ministerie van Financien

Directie Directe
TER ADVI5ERING

Belastingen

Aan

de staatssecretaris van Financien

Inlichtingen

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

Datum
3 September 2020

notitie

Notitienummer

2020 0000165230

MR formulier box 3 brief 2013 2016

Auteur

Persoonsgegevens
Van

Aanleiding

Kopie aan

Op 11 September wordt de Kamerbrief Kabinetsreactie Notitie CPB en Advies

juridische deskundigen over Box 3 2013 2016 behandeid in de ministerraad
bijiagen bij deze notitie ontvangt u het MR aanbiedingsformuiier en de brief

Bijiagen

Ais

2

Advies

Wij adviseren u om het aanbiedingsformuiier te ondertekenen
Kern

In de kabinetsreactie wordt aangegeven dat in de jaren 2013 2016 geen
sprake is van een schending van het EVRM recht op steiseiniveau
Financiele compensate is daarom niet aan de orde
De door de HR geformuieerde rechtsregei

het nominaai zonder veel

strijdig met het EVRM recht ais

risico s gemiddeld haalbare rendement lager is

dan 1 2

dient zo gemterpreteerd te worden dat pas sprake is van een
schending ais het gemiddeld haalbare rendement op iedere doorde HR
geformuieerde vermogenscategorie afzonderlijk spaarrekeningen
deposito s en Nederlandse staatsobligaties lager Is dan 1 2
Op basis van de cijfers gepubilceerd door het CPB is de condusie dat tot
en met 2016 in geen enkel jaar het gemiddeld haalbare rendement op
elke vermogenscategorie afzonderlijk lager is dan 1 2
In de kabinetsreactie wordt ter afsiuiting aangegeven dat een
wetsvoorstel wordt aangeboden aan de TK voor het verhogen van
heffingvrije vermogen per 1 januari 2021 ter tegemoetkoming van
belastingplichtigen met kleine vermogens

Daarnaast wordt aangegeven dat een extern onderzoek naar de

mogelijkheden voor een heffing op basis van het werkelijke rendement
wordt voorbereid

Pagina 1 van 1

1185305

00022

m

Ministerie van Finanden

Directie Directe
TER INFORMATIE

Belastingen

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en

Belastingdienst

Inlichtingen

Persoonsgegevens

Datum

notitie

18 September 2020

Memo kabinetsreactie box 3 2013 2016 en Arrest HR 11

September 2020

Notitienummer
2020 0000174974
Auteur

Persoonsgegevens]
Aanleiding
Bijgaand nog een nadere notitie over box 3 2013 2016 Aanstaande maandag 21
September heeft een gesprek met Tweede Kamerleden Lodders en Omtzigt waar
dit onderwerp mogelijk ter sprake komt

Van

Kopie aan

Bijiagen
1

Kern
In het memo wordt aangegeven dat in de jaren 2013 tot en met 2016 de

vermogensrendementsheffing niet in strijd is met het EVRM recht omdat in
elk jaar het zonder

veel risico s gemiddeld haalbare rendement boven de
ligt Financiele compensatie is daarom niet aan de orde
De parlementaire advocaat is van mening dat op grond van de arresten van
de Hoge Raad HR de Staat verplicht is om vast te stellen of het nominaal
zonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement gedurende de jaren
2013 tot en met 2016 lager is dan 1 2
De parlementaire advocaat geeft duidelijk aan dat het aan de wetgever is om
dit vast te stellen maar geeft verder niet aan hoe het nominaal zonder veel
risico s gemiddeld haalbare rendement moet worden vastgesteld
In het memo wordt tevens het arrest van de HR van 11 September jl over de
box 3 heffing in de jaren 2014 en 2015 toegelicht
De HR verklaart het cassatieberoep van de belastingplichtige niet
ontvankelijk omdat er niet is voldaan aan een formeel vereiste namelijk het
tijdig betalen van griffierecht
De HR heeft de zaak hierdoor inhoudelijk niet behandeld
De HR heeft met het arrest een definitief oordeel gegeven in deze procedure
De belastingplichtige kan zijn bezwaren niet nogmaals aan de HR voorleggen
1 2

Paging 1 van 1

1185361

00023

Memo kabinetsreactie box 3 2013 2016 en Arrest HR 11 September 2020

Geen striidiaheid met EVRM recht

Op basis van de arresten van de Hoge Raad HR en de notitie van het CPB is de conclusie dat
de vermogensrendementsheffing in de jaren 2013 tot en met 2016 op stelselniveau niet in
strtjd is met het EVRM recht Dit betekent dat financieie compensatie niet aan de orde is

•

Volgens de HR is de vermogensrendementsheffing op stelselniveau in strijd met het EVRM
recht als het nominaal zonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement lager is dan 1 2
De HR noemt drie vermogenscategorieen waarop zonder veel risico s rendement viel te
behalen spaarrekeningen deposito s en Nederlandse staatsobiigaties
Uit het oordeel van de HR is te concluderen dat pas sprake is van een schending van het EVRM
recht als het gemiddeld haalbare rendement op iedere vermogenscategorie afzonderlijk lager is

•

•

dan 1 2
•

•

Zolang het gemiddelde rendement op een van de categorieen afzonderlijk boven de 1 2
uitkomt hebben belastingplichtlgen namelijk de mogelijkheid om met hun vermogen zonder
te behalen
veel risico een gemiddeld rendement van meerdan 1 2
Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat dit voor elk van de genoemde jaren het geval was
Tabel 3 3 in de notitie van het CPB laat zien dat de hoogste rendementen op nieuwe
termijndeposito s in de jaren 2013 tot en met 2016 elk jaar boven de 1 2
lagen

Tabel 3 3

Hoogste rendement op nieuwe termijndeposito s

Looptijd 1 jaar
hoogste rente van

Looptijd 5 jaar
hoogste rente van

alteaanbieders

alleaanbleders

Gemiddelde voor
Looptijd 10 jaar
hoogste rente van looptijden 1 5 en 10
alle aanbieders
jaar hoogste rente van

alle aanbieders

Stortingsmoment
Eerste week 2013

2 8

3 S

4 2

3 5

Eerste week 2014

2 3

3 1

37

3 0

Eerste week 2015

1 9

2 4

3 0

2 4

Eerste week 2016

1 4

1 9

2 2

1 8

Bron

•

•

•

MoneyView berekeningen door CPB
zou
Overigens zou ook in het geval het haalbare rendement in enig jaar wel lager dan 1 2
zijn geweest dit niet automatisch leiden tot de plicht om over te gaan tot financieie
compensatie Op basis van de rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
EHRM kan een aanpassing van de wetgeving ook voldoende herstel bieden zonder dat
daarnaast de belastingplichtlgen zelf financieie compensatie moet worden geboden i Het box 3
steisel is per 1 januari 2017 gewijzigd
Inmiddels hebben verschillende rechtbanken en gerechtshoven geoordeeld dat het huidige
stelsel niet in strijd is met het EVRM recht ^

De Tweede Kamer heeft in haar vergadering van 1 oktober 2019 op verzoek van de vaste

Commissie voor Financien besloten de parlementair advocaat om advies te vragen naar

•

aanleiding van de arresten van de Hoge Raad van 14 juni 2019 over de
vermogensrendementsheffing in box 3
De parlementair advocaat schrijft over de arresten van de HR in overweging 1 3 1 het
volgende
Met betrekking tot de eerste vraag heeft de Hoge Raad vastgesteid dat sprake is van een
schending van artikel 1 EP EVRM als het nominaal zonder veel risico s gemiddeld haalbare

‘

EHRM 29 Januari 2002

2

Zie ter illustratie

^

1190517

nrs

45600 99

Gerechtshof’s

Auerbach t Nederland

Hertogenbosch 2 juli 2020
Kamerstukken II 2019 20 32140 nr 61 bijiage 905679

nrs

19 00781 en 19 00782

ECU NL GHSHE 2020 2000

00024

rendement op een bezitting investering belegging gedurende de jaren 2013 en 2014 lager is
dan 1 2 procent van de marktwaarde aan het begin van het betreffende kalenderjaar
EN

Naar onze mening ligt er op grond van deze arresten een verplichting voor de Staat om vast
te stellen of het nominaal zonder veel risico s gemiddeld haalbare rendement gedurende de
•

jaren 2013 en 2014 lager is dan deze 1 2 procent en zo ja om deze schending te herstellen
In de toelichting van de parlementaire advocaat op deze overwegingen zie paragraaf 2 en 3
wordt niet aangegeven hoe het nominaal zonder

veel

risico s gemiddeld haalbare rendement

moet worden vastgesteld
•

De parlementaire advocaat geeft duidelijk aan dat het aan de wetgever is om dit vast te

stellen
•

Zoals hierboven is toegelicht kan op basis van de arresten van de HR en de notitie van het
CPB worden geconcludeerd dat er geen sprake is van een schending van het EVRM recht
omdat in de jaren 2013 tot en met 2016
van meer dat

1 2

op

een van

ieder jaar een gemiddeld rendement haaibaar was

de door de HR genoemde risicoarme vermogenscategorieen

Arrest HR 11 September 2020

Het Gerechtshof Den

Haag Hof vindt in zijn uitspraak van 18 december 2019 evenals de HR
dat indien de vermogensrendementsheffing op stelselniveau in strijd zou zijn met het EVRM
recht de wetgever aan zet is om de strijdigheid op te heffen
Het Hof laat de belastingaanslagen en daarmee de box 3

heffing dus in stand en oordeelt niet

dat financiele genoegdoening moet volgen voor de belastingplichtige
overvloede

voor

maar stelt

ten

het jaar 2015 wel een gemiddeld rendement over de drie hierboven

genoemde vermogenscategorieen tezamen vast onder de 1 2
Tegen de uitspraak van het Hof is door de belastingplichtige cassatieberoep aangetekend bij de
HR
Namens de Staatssecretaris is richting de HR aangegeven dat de berekeningswijze niet

conform de arresten van de HR is

Op 11 September jl heeft de HR arrest gewezen in deze zaak
Het cassatieberoep van de belastingplichtige is door de HR niet ontvankelijk verklaard
er

niet is voldaan aan een formeel vereiste

omdat

namelijk het tijdig betaien van griffierecht

■

De HR heeft de zaak hierdoor inhoudelijk niet behandeld

Voor de belastingplichtige betekent het dat de belastingaanslagen en daarmee de box 3

heffing

conform de uitspraak van het Hof in stand blijven
De HR heeft met het arrest een definitief oordeel gegeven in deze procedure

De belastingplichtige kan zijn bezwaren niet nogmaals aan de HR voorleggen
Indien beargumenteerd zou kunnen worden dat de HR met het nemen van zijn beslissing

in

strijd met het EVRM recht heeft gehandeld kan een procedure worden gestart bij het EHRM
In een EHRM procedure zou de belastingplichtige hier slechts kunnen klagen over de niet
ontvankelijkverklaring van zijn cassatieberoep Nu de niet ontvankelijkverklaring door de HR
niet strijdig is met het EVRM recht zal het EHRM een dergelijke klacht niet in behandeling
nemen

Het EHRM zal een klacht van de belastingplichtige over de strijdigheid van de box 3

het EVRM recht evenmin in behandeling nemen

aan

heffing met

de daarvoor geldende eis dat de HR

als

hoogste nationale rechter zich over de strijdigheid van de box 3 heffing met het EVRM recht
moet hebben uitgelaten is in de betreffende procedure immers niet voldaan
Andere procedures
•

Er liggen bij de HR nog andere procedures waarin de box 3

•

De berekeningswijze voor de haalbaarheid van 1 2

•

heffing aan de orde Is

in het jaar 2015 van Hof Den Haag is in

geen enkele andere procedure door een rechtbank of hof toegepast
In geen van de HR procedures over de box 3 heffing speelt de vraag of het gemiddelde
rendement van de drie vermogenscategorieen tezamen lager is dan 1 2

•

Er liggen bij de HR dus geen andere zaken waarin de HR zich over de berekeningswijze zou

kunnen uitlaten

I

1190517

00024

Ministerie van Finanden

Directie Ajgemene Fiscale
TER BESLISSING

Politiek

Aan

de staatssecretaris van Finanden

Fiscaliteit

Inlichtingen

elastingdienst

Persoonsgegevens

Datum
1 oktober 2020

notitie

Notitienummer

Kabinetsreactie box 3 verleden

2020 0000184293

Auteur

c

Persoonsgegevens

Aanleidtng
U heeft inzake het box 3 verleden

aangegeven de kabinetsreactie box 3 2013
2016 voor het Wetgevlngsoverleg Belastingplan 2021 van 26 oktober 2020 aan
de Kamer te willen sturen

Van

Kopie aan

In deze notitie adviseren wij u over het

kabinetsstandpunt omtrent het box 3 verleden en leggen wij u enkefe
aanpassingen In de kabinetsreactie voor
Advies

Wij adviseren u vast te houden aan het bestaande kabinetsstandpunt met

betrekking tot het box 3 verleden de vermogensrendementsheffing Is in de
2016 niet in strijd met het EVRM recht
periode 2013
Daarnaast adviseren wij u om de aangepaste kabinetsreactie te agenderen voor

de MR van 16 oktober 2020

Toelichting kabinetsreactie
•

C

U heeft aangegeven drie verschillende scenario s te zien met betrekking tot
de kabinetsreactie over het verieden van box 3
o

Vasthouden aan de bestaande iijn in de kabinetsreactie

o

Afwachten

o

Eventuele jurisprudentie kan nieuw licht op de zaak

werpen
In gesprek gaan

Bezien of met deskundigen nader in gesprek kan

worden gegaan over wel of geen financiele compensatie
•

In onze optiek leiden scenario s 1 en 2 tot dezelfde uitkomst

op dit moment

is er geen reden om over te gaan tot compensatie

nieuw arrest van

maar een

de Hoge Raad of uitspraak van het EHRM kan daar wellicht verandering in

brengen
»

Scenario 3 betekent een vervolgtraject naar aanleiding van de bestaande
adviezen van juridische deskundigen
o

de parlementair advocaat en het CPB

Omdat deze bestaande advlestrajecten gelijktijdig zijn uitgevoerd kan

overwogen worden om deze adviezen

o

o

in gesprek met externe

deskundigen in samenhang te bezien Een dergelijk traject is echter
niet op zeer korte termijn realiseerbaar
Daarnaast hebben wij niet de verwachting dat een dergelijk advies
genoeg duidelijkheid zal bieden over hoe deze zaak af te ronden
Wij adviseren u daarom vast te houden aan de bestaande iijn in de
kabinetsreactie scenario 1
Met als logisch gevolg dat nieuwe

Pagina 1 van 2

1185307

00025

jurlsprudentie

zoals altijd

kan leiden tot nieuwe inzichten

scenario

2

Aanvullend wordt in de bijgevoegde kabinetsreactle een toekomstperspectief

geschetst aan de band van de stappen die worden genomen om het einddoel
vermogensheffing op werkelijk rendement te realiseren en hoe wordt
nagedacht over de tussentijdse mogejijkheden van een tegenbewijsregeling
voor grote spaarders die het forfaitaire rendement aantoonbaar niet halen
U heeft aangegeven de kabinetsreactle voor het wetgevingsoverleg
Belastingplan 2021 naar de Tweede Kamer te willen zenden Dit overleg vindt
plaats op 26 oktober Het herfstreces is van 17 t m 25 oktober Wij adviseren
u daarom de kabinetsreactle te agenderen voor de MR van 16 oktober 2020
Aan het eind van deze notitle treft u het beoogde tijdpad
van een

Tijdpad

C

Processtap

Datunn

Aangepaste kabinetsreactle

2 oktober

Opmerking

in tas

2020

Agenderen kabinetsreactle

9 oktober

Vrtjdag en week voorafgaand aan

voor MR

2020

de MR

Kabinetsreactle in de MR

16 oktober
2020

Verzending kabinetsreactle
aan

de TK

Herfstreces

16 oktober

Verzending kan direct na de MR

2020
17 t m 26

oktober 2020

Wetgevingsoverleg

26 oktober

Belastingplan 2021

2020

C

Pagina 2 van 2

1185307

00025

filfn
m

Ministerie van Financien

o

riAt^
HEDEN

Directie Directe

TER ADVISERING

Betastingen

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Inlichtingen

Persoonsgegevens

Datum

8 oktober 2020

notitie

MR formulier kabinetsreactie box 3 brief 2013 2016

Notitienummer
2020 0000196194
Auteur

Persoonsgegevens

Aanleiding
Op 16 oktober wordt de Kamerbrief Kabinetsreactie box 3 2013 2016 behandeld
in de ministerraad Als bijlagen bij deze notitie ontvangt u bet MR
aanbiedingsformulier en de brief

Van

Kopie aan

Bijiagen
2

Advies

Wij adviseren u om het aanbiedingsformulier te ondertekenen
Kern

Voorstel is om de kabinetsreactie over box 3 op vrijdag 16 oktober naar
de Tweede Kamer te zenden
In de kabinetsreactie wordt aangegeven dat in de jaren 2013 2016 geen

sprake is van een scbending van het EVRM recht op stelselniveau
Financiele compensatle is daarom niet aan de orde
De door de HR geformuleerde rechtsregel

het nominaal zonder

veel

strijdig met het EVRM recht als

risico s gemiddeld haalbare rendement lager is

dient zo gei nterpreteerd te worden dat pas sprake is van een
als
het gemiddeid haalbare rendement op iedere door de HR
schending

dan 1 2

geformuleerde vermogenscategorie afzonderiijk spaarrekeningen
deposito s en Nederlandse staatsobligaties lager is dan 1 2
Op basis van de cijfers gepubliceerd door het CPB is de conclusie dat tot
en met 2016 in geen enkel jaar het gemiddeld haalbare rendement op
elke vermogenscategorie afzonderiijk lager is dan 1 2
In de kabinetsreactie wordt tevens aangegeven dat het standpunt van
belastingplichtigen die betogen dat sprake is van een schending van het
EVRM recht op het moment dat het gemiddelde rendement van de drie
niet correct is
vermogenscategorieen tezamen lager is dan 1 2
Tot slot wordt aangegeven weike stappen in het verleden zijn gezet om
het stelsel beter te laten aansluiten bij het werkeiijke rendement en wordt
ingegaan op het voorstel per 2021
Ook wordt aangegeven dat een extern onderzoek naar de praktische
mogelijkheden voor een heffing naar werkelijk rendement wordt gedaan
en dat extern advies wordt gevraagd over een mogelijke
tegenbewijsregeling voor spaarders om hen op korte termijn te kunnen
ontzien

Pagina 1 van 1

1185308

00026

Ministerievan Finanden

D
TERBESLISSING

I

Directfe Directe

Belastjngen

Aan

de staatssecretaris van Finanden

Fiscaliteit en Belastinadienst

Persoonsgegevens

Datum

5 november 2020

notitie

Notitienummer

Reactie op voorstel NOB en toezending Kamer

2020 0000155719

Persoonsgegevens
Van

Aanleiding
Op 3 juli 2020 heeft de NOB een voorstel gepubliceerd en toegestuurd met daarin
een suggestie voor een box 3 stelsel
zie bijiage
De vaste commissie van
Finanden heeft op voorstel van het lid Lodders WD gevraagd reactie te geven

Kopie aan
Bijiagen
3

op dit voorstel en deze reactie te delen met de Kamer

Beslispunt
We adviseren u akkoord te gaan met de bijgesloten reactie op het voorstel van de
NOB en de brief aan de Tweede Kamer waarin de reactie met de leden van de
vaste commissie van Finanden wordt gedeeld

Toelictiting
•

•

•

De NOB reageert op de 10 jaarshorizon die door u is geschetst tijdens het AO

Belastingdienst van 23 juni 2020 voor een stelsel naar werkelijk rendement
De NOB is van mening dat het huidige stelsel juridisch niet meer houdbaar is
en stelt voor om een keuzeregime in te voeren waarmee beiastingpllchtigen
de keuze krijgen tussen het huidige forfaitaire stelsel en een heffing naar
werkelijk rendement Hierdoor ontstaan twee parallelle stelsels
Het voorstel van de NOB houdt in essentie in dat alle beiastingpllchtigen
tegenbewijs kunnen indienen ten aanzien van het forfaitaire rendement

•

In de reactie wordt aangegeven dat u de wens om te heffen over het

•

werkelijke rendement deelt en dat dit ook blijkt uit de brief van 16 oktober jl
Daarnaast wordt aangegeven dat de termijn van 10 jaar slechts een grove
inschatting was en dat u nu voorzichtig optimistisch bent voor wat betreft de

•

praktische haalbaarheid van een stelsel op basis van het werkelijk rendement
Hiervoor wordt uw driesporenaanpak beschreven
1

Het wetsvoorstel box 3

2

Extern onderzoek naar de praktische mogelijkheden voor een heffing die

aansluit bij het werkelijke rendement
3

•

•

Het inwinnen van juridisch advies bij deskundigen over een mogelijke
tegenbewijsregeling in box 3
Hierbij wordt toegelicht dat ook u geinteresseerd bent in de mogelijkheden
van een tegenbewijsregeling maar wel gericht op beiastingpllchtigen met
vooral of uitsluitend spaargeld
Voor de mogelijkheden van een stelsel naar werkelijk rendement wordt
onderzoek gedaan en daarbij wordt aangegeven dat gedurende het onderzoek
en de ultwerking van een stelsel naar werkelijk rendement de medewerkers
van uw Ministerie contact zullen

onderhouden met de NOB

Paglna 1 van 1

1190531

00027

w

Retouradfes Postbus 20201 2500 EE

Ministerie van Financien

Den Haag

Directie Directs

Belastingen

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal

Korte Voorhout 7

Postbus 20018
2500 EA

2511 CW Den Haag

S GRAVENHAGE

Postbus 20201
2500 EE
WWW

Den Haag
rij ksoverheid nl

0ns kenmerk
2020 0000153010
Uw brief

kenmerk

2020Z13640 2020D28869

Bijiagen
1

Datum

Betreft

Reactie voorstel NOB

Geachte voorzitter
De vaste commissie van Financien heeft op voorstel van het lid Lodders

WD

gevraagd reactie te geven op het op 3 juli gepubliceerde voorstel van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs over de opinie bied belastingpMchtigen
de optie om op basis van werkelijk rendement te worden belast A Bijgaand treft u
mijn reactie
Hoogachtend
de staatssecretaris van Financien

Flscalltelt en Belastingdienst

]

J A

I

Vijlbrief

NOB 3 juli 2020 httpsi www nob net nob bied belastingplichtigen de optie om opbasis van werkelijk
rendement te worden belast

Pagina 1 van 1

1190531

00027

Ministerie van Financien

Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Directie Directe

Belastingen

NOB

Korte Voorhout 7

Commissie Wetsvoorstetfen

2511 CW

Sarphatistraat 500 {de Muiderpoort

Den Haag

Postbus 20201

1000 CZ Amsterdam

2500 EE Den Haag

Nederland

www

r1jksoverheid nl

Intichtingen
www

minfin nl

Ons kenmerk
2020 0000215985
Uw brief

kenmerk

Datum
Reactie op uw notitie betreffende box 3

Betreft

Geachte heer mevrouw

Op 3 juli 2020 heeft u de Commissie Wetsvoorstellen een notitie gepubliceerd
over box 3 naar aanieiding van bet Algemeen Overleg AO over de
Betastingdienst van 23 juni 2020 U stelt dat het box 3 stelsel in zijn huidige
vorm
een forfaltair stelsel zonder de mogelijkheid van tegenbewijs
juridisch
niet meer houdbaar Is U stelt daarom voor om op korte termijn een
opt inregeling In te voeren waarmee belastingplichtigen de keuze krijgen tussen
het huidige forfaitaire steisel en een heffing op basis van het werkelijke
rendement
De wens om te heffen over het werkelijke rendement deel Ik van harte

Zoals ik

ook in mijn brief van 16 oktober 2020 heb aangegeven is mijn streven

en ook

dat van het kabinet om het forfaitaire stelsel van box 3 zo snel als mogetijk is los
te laten en te heffen over het werkelijke rendement

^

Inmiddels ben ik voorzichtig

wat betreft de praktische haalbaarheid van een stelsel op basis

optimistisch
het werkelijk rendement De termijn van 10 jaar die ik in het AO van 23 juni
2020 heb genoemd was slechts een grove inschatting die zlet op de praktische
haalbaarheid en niet op wenselijkheid
voor

van

Op dit moment volg ik een driesporenaanpak ten aanzien van de toekomst van
box 3 Dit is bedoeld om de grootste groep belastingplichtigen in box 3 per 2021
tegemoet te komen en om in kaart te brengen welke verdere ste se wijzigingen
mogelijk zijn
1 Het wetsvoorstel box 3 Per 2021 wordt het heffingvrije vermogen
verhoogd naar€ 50 000 € 100 000 voor partners om kleine spaarders
en beleggers tegemoet te komen

Werkelijk rendement Op dit moment wordt een extern onderzoek
uitgevoerd naar de praktische mogelijkheden voor een heffing die aansluit
bij het werkelijke rendement
2

’

htto5

www

fiiksaverheid ril documenten kamerstukken 202Q 10 16 kamerbrtef kabinetsreactie box 3 2013

2016

Pagina 1 van 2

1190531

00027

3

Tegenbewijsregeling Tevens ben ik ten behoeve van de formatie
juridisch advies aan het inwinnen bij deskundigen over een mogelijke
tegenbewijsregeling in box 3 gericht op belastingplichtigen met vooral of
uitsluitend spaargeld

Directie Directe

Belastingen
Ons kenmerk

2O20 O0QQ21598S

Heffing over het werkelijke rendement via tegenbewijs of een opt in
Uw voorstel houdt in essentie in dat belastingplichtigen tegenbewijs kunnen

leveren ten aanzien van het rendement in box 3

Wanneer het werkelijke

rendement afwijkt van het forfaitaire rendement zal dat werkelijke rendement in

aanmerking worden genomen
Net als u ben ook ik geinteresseerd in de mogelijkheden van een
tegenbewijsregeling in box 3 Met een tegenbewijsregeling kunnen
belastingplichtigen worden tegemoetgekomen Ik ga daarom juridisch advies
inwinnen over de juridische mogelijkheid van een tegenbewijsregeling voor
belastingplichtigen met vooral of uitsluitend spaargeld
Het voorstel wat u heeft gedaan gaat een stap verder namelijk een
tegenbewijsregeiing via een opt in waar alle box 3 belastingplichtigen gebruik
van kunnen maken De wijze waarop uw voorstel is vormgegeven heeft tot gevolg
dat zowel voor de materiele wetgeving als voor de uitvoering er twee parallelle
box 3 stelsels nodig zullen zijn het huidige stelsel en een stelsel op basis van het

werkelijke rendement Een heffing over het werkelijke rendement door middel
van het door u geschetste voorstel vergt daarom in hoge mate vergelijkbare
tnspanningen op het gebied van wetgeving en uitvoering als een volledige
overgang naar een stelsel op basis van het werkelijke rendement
Met het externe onderzoek naar de praktische mogelijkheden voor een heffing

werkelijk rendement tracht ik juist te achterhalen welke praktische
mogelijkheden er zijn voor een stelsel naar werkelijk rendement waarbij het
onderzoek vooral gericht is op de aanwezigheid en de verwerking van digitale
informatie Voor een moderne en uitvoerbare belastingheffing naar werkelijk
rendement is digitale informatie namelijk cruciaal Gedurende het onderzoek en
bij het uitwerken van een stelsel naar werkelijk rendement is het mijn streven om
met verschillende partijen in gesprek te gaan over de mogelijkheden De
naar

medewerkers van mijn Ministerie zullen hierover ook met uw organisatie contact

onderhouden

Hoogachtend
de staatssecretaris van Financien

J A

Fiscaliteit en Belastingdienst

Vijibrief

Pagina 2 van 2

1190531

00027

JJJ
JJJ
de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs

Commissie Wetsvoorstellen
NOB notitie inzake box 3

een aanzet tot een snellere

aanpassing van box 3 naar een hefHng

op basis van werkelijk rendement

Inleiding
In het AO’ d d 23 juni jl voorafgaand aan de kamerbrief^ d d 26 juni 2020 heeft staatssecretaris
Vijlbrief aangegeven dat het nog tien jaar gaat duren voordat heffing in box 3 kan plaatsvinden
op basis van het werkelijke rendement Dit zou betekenen dat pas in 2030 de wijziging wordt
ingevoerd die de Tweede Kamer reeds op 13 november 2019 via de motie Stoffer^ heeft
gevraagd In dezelfde kamerbrief is aangegeven dat het voorstel van zijn ambtsvoorganger Snel
d d 6 September 2019 wordt ingetrokken Dit betekent dat tot 2022 sowieso geen wezenlijke
veranderingen in het box 3 regime zijn te verwachten De NOB vindt dat een teleurstellende
situatie die geen recht doet aan
de belangen van de miljoenen box 3 belastingplichtigen die inmiddels al gedurende een
langere periode worden geconfronteerd met een belastingdruk op de inkomsten uit
vermogen die ver uitstijgt boven hun werkelijke rendement in veel gevallen zelfs ruim
boven 100
en

de oproep van de Hoge Raad in zijn arresten d d 14 juni 2019“ aan de wetgever om te
komen tot een aanpassing van box 3 waarmee de belastingheffing weer gaat aansluiten

bij de werkelijke rendementen van de belastingplichtige
Om de huidige impasse te dooibreken schetst de NOB in deze notitie op hoofdlijnen een

voorstel waarmee box 3 naar haar mening beter aansluit bij de werkelijkheid en een
rechtvaardige belastingheffing binnen handbereik ligt Onderstaand werken wij dit voorstel nader
uit

Hierbij hebben wij rekening gehouden met een minimale belasting van de bestaande IT

infrastructuur van de Belastingdienst
NOB voorstel hied belastingplichtigen de optie om op basis van werkelijk rendement te
worden belast

De huidige box 3 regeling gaat uit van forfaitaire rendementen waarbij dat rendement
procentueel hoger is naarmate de omvang van het box 3 vermogen hoger is ongeacht wat het

werkelijke rendement is geweest De eenvoud voor de Belastingdienst in de uitvoering
prevaleert op deze wijze boven het draagkrachtbeginsel en een rechtvaardige belastingheffing
De Orde stelt nu voor om belastingplichtigen de mogelijkheid te bieden te opteren voor een
heffing op basis van het werkelijke rendement Hierbij is het aan de belastingplichtige om alle
relevante informatie te verzamelen en aan te dragen bij de Belastingdienst
meer moeite moeten doen

‘

maar

Hij zal dus welbewust

krijgt daarvoor een rechtvaardiger belastingheffing terug

Kenmerk2020D27110

Kenmerk 2020 0000121324
^
Kamerstukken II 2019 20 35302 nr 60 Zie ook de motie d d 2 juli 2020 van Lodders c s

vermogensrendementsheffing op basis van werkelijk rendement
https www tweedekamer nl kamerstukken moties detail id 2020ZI3214
^HR 14 juni 2019 17 05606 ECLI NL HR 2019 816

over

beleidsopties voor

did 2020D28050

De Commissie Wetsvoorstellen van de NOB reageert gevraagd en ongevraagd opflscaal relevante

1

voortraject daarvan vanuit de expertise van haar leden Belangrijke toetsstenen zijn
rechtszekerheid waaronder temgwerkende kracht verenigbaarheid met het recht uitvoerbaarheid effectiviteit en
efficiency regeldmk en gevotgen voor het investeringskJimaat
wets voorstellen

en het

de Muiderpoort

Tel

1190531

SarphnlislraalSOO 1018 AV Amsterdam Poslblis 2977

020 514 18 80 Fax 020 514 18 89 E mail noh®mh ne

Internet

www nob net

IIXIOCZ Amsterdam

[BAN NL73 ABNA 0450 0450 05 KvK nr 40531315

00027

Nj^ll

Het bieden van de mogelijkheid om te worden belast over bet werkelijke rendement maakt het

box 3 systeem substantieel robuuster uit oogpunt van Europese recbt In het huidige systeem is
geen tegenbewijs raogelijk hetgeen in strijd komt met de proportionaliteitstoets die voortvloeit
uit de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens EHRM Bij deze toets
onderzoekt het EHRM of er een voldoende rechtvaardiging is voor de inbreuk door de

belasting regeling kijkend naar het algemeen belang In het algemeen geldt dat wanneer een
kwestie van algemeen belang op het spe staat de overheid verplicht is om tijdig en op een

passende en consequente wijze te handelen Het Hof houdt rekening met het gedrag van partijen
op het geheel van de procedure met inbegrip van de door de staat genomen maatregelen Gelet
op het feit dat het huidige kabinet en haar voorgangers al meerdere malen heeft aangekondigd
te werken aan een systeem van werkelijke rendementsheffing
hetgeen ook overeenkomt met de
zie eerdergenoemde moties
is naar de
wens van een meerderheid van de Tweede Kamer
van
van
de
Orde
met
de
van
de
staatssecretaris
dat
de
introductie
een
mededeling
mening
10
een
overschreden
waardoor
van
grens
systeem
werkelijke rendementsheffing nog
jaar vergt
in strijd wordt gekomen met het Europese recht De Orde is van mening dat deze periode van 10
jaar veel te lang is en de wetgever derhalve verplicht is om op een eerdere termijn alternatieve
maatregelen te onderzoeken Zo die er zijn zal met inachtneming van het algemeen belang de
wetgever met zwaarwegende argumenten moeten komen om de inbreuk op artikel 1 van het
Eerste Protocol bij het EVRM in stand te laten Naar de mening van de Orde zijn er aanvaardbare
en goede oplossingen die de onrechtvaardigheid kunnen wegnemen gedurende de periode van 10
jaar die de staatssecretaris nodig meent te hebben om een werkelijke rendementsheffing te
kunnen realiseren

Bij het bieden van een tijdelijke oplossing waarbij de belastingplichtige via een optionele
regeling kan worden belast over het werkelijke rendement is het essentieel dat aan de volgende
randvoorwaarden wordt voldaan
1

2

^

De werkdruk bij de Belastingdienst dient zo min mogelijk toe te nemen als gevolg van de

invoering van een optionele regeling De belastingplichtige zal zelf alle relevante
informatie in een standaard ormaf digitaal moeten aanreiken {uploaden Het verwerken
van informatie die de Belastingdienst eenvoudig kan toetsen omdat de Belastingdienst
^
via renseignering op basis van de OECD Common Reporting Standard CRS en de EU
Richtlijn voor Administratieve Samenwerking DAC ook beschikt over dezelfde data
zal niet of nauwelijks tot extra werkdruk ieiden Informatie waarbij de Belastingdienst
moeilijk niet aan betrouwbare contra informatie korat en die dus moeilijker toetsbaar is
levert ruimte voor de Belastingdienst op om onjuiste en of onvolledige opgave van het
werkelijke inkoraen met boetes te bestrijden
De regeling moet bestand zijn tegen ‘cherry pickingDe belastingplichtige die inzake
enig jaar ervoor kiest om te opteren voor de werkelijke rendementsheffing is voor een
langere periode gebonden aan die keus Daarbij kan gedacht worden aan een termijn van
ten minste vijf jaar of tien jaar en deze keuze zou voorafgaand aan het belastingjaar

Via de EU Richtlijn inzake admini slratie samenwerking DAC 2011 16 EU in Nederland gecodificeerd in de Wet

Internationale B ijstan dsverl ening
De Commissie Wefsvoorsiellen van de NOB reageerr gevraagd en ongevraagd opfiscaal relevante

2

vooriraject daarvan] vanidtde expertise van haar ieden Belangrijke toetsstenen zijn
rechlszekerheid waaronder temgwerkende kracht verenighaarheid met het recht uitvoerbaarheid ejfectiviteit en
efficiency regeidruk en gevolgen voor het invesleringsklimaat
wets voorsteIlen

1190531

en het

00027

moeten worden gedaan door middel van een verzoek dat bij de Belastingdienst meet

worden ingediend
3

De regeling meet in de bestaande IT infrastructuur van de Belastingdienst zijn in te

pas sen

Optionele regeling nader uitgewerkt op detailniveau
Het box 3 vermogen bestaat uit de volgende categorieen vermogensbestanddelen
1 Banksaldi op betaalrekeningen en spaar en effectenrekeningen
2 Alle beursgenoteerde effecten aandelen obligaties optics trackers etc
3 Onroerende zaken
4

en

Overige vermogensbestanddelen

Ad 1 Banksaldi op betaal

en spaar en effectenrekeningen
Het werkelijke rendement zal in de regel nihil zijn Op slechts enkele betaalrekeningen wordt

rente vergoed Via CRS zal dit in beeld zijn Voor zover informatie hierover thans niet via CRS

in beeld is wordt dat bij het inroepen van de optionele regeling niet anders Dat euvel heeft het

huidige box 3 systeem ook
De werkelijke rente op spaarrekeningen is af te lezen van de jaaropgaaf van de financiele

instellingen op grond van CRS
Ad 2 Beursgenoteerde effecten aandelen obligaties opties trackers etc
Het werkelijke rendement is af te lezen van de jaaropgaaf van de financiele instellingen op grond
van CRS

Kostenaftrek zou in beginsel op basis van werkelijke cijfers kunnen plaatsvinden maar

gelet op het tijdelijke karakter denkbaar om de
partijen Als richtsnoer kan
11 maart 2020® genoemde percentage van “ruim” 1 0

evenzeer is het omwille van de eenvoud en

kostenaftrek forfaitair te bepalen

meer eenvoud voor alle betrokken

hierbij het door de AFM in de brief d d
worden gehanteerd
Ad 3 Onroerende zaken

Dit betreft een lastige categorie die uiteenloopt van op de vastgoedmarkt tegen commerciele

huurprijzen verhuurde onroerende zaken tot de tweede woning die voor eigen gebruik wordt
aangehouden en geen huurinkomsten oplevert Ook kan een onroerende zaak leegstaan waardoor
evenmin inkomsten worden genoten Voorts is de kostenaftrek lastig uit te voeren waarbij onder
meer kan worden gedacht aan de discussie over onderhoud versus verbetering De vraag is
derhalve hoe met deze categorie vermogensbestanddelen om te gaan
De Orde stelt voor om ook voor de onroerende zaken als uitgangspunt het optionele systeem te
laten gelden dus heffing op basis van het werkelijke rendement Dit betreft dan niet alleen de
jaarlijkse huurinkomsten maar ook de toekomstige waardestijgingen en dalingen De Orde ziet
fundamenteel geen goede reden om onroerende zaken anders te belasten dan de overige
vermogensbestanddelen
Desalniettemin heeft de Orde er ook begrip voor dat onroerende zaken lastige probleraen
oproepen in de uitvoeringssfeer zie hiervodr onder meer in relatie tot de vooringevulde
®Ketimerk JiBn 20011207
De Commissie WetsvoorsteUen van de NOB reageert geviaagd en ongevraagd opfiscaal relevanie

3

voortrajeef daan’an vamdtde expertise van haar leden Belangrijkc toetsstenen zijn
rechtszjekerheid waaronder temgwerkende kraclit verenigbaarheid met het recht uitvoerbaarheid effectiviteit en
efficiency regeldruk en gevolgen voor het investeringsklimaat
wetsjvaorstellen

1190531

en het

00027

NJ^U

aangifte VIA en het ontbreken van contra informatie Als second best oplossing stelt de Orde
daarom voor om voor onroerende zaken net als nu in box 3 op forfaitaire wijze te belasten in de
vorm van een bepaald percentage van de WOZ waarde eventueel gecorrigeerd met een
leegwaarderatio als een bevrijdende heffing
Een ander probleem dat zieh voordoet bij inkomsten uit onroerende zaken is dat de

Belastingdienst nog niet beschikt over geautomatiseerde dlgitale aanlevering van de inkomsten
zoals dat bij spaar en banktegoeden en effecten wel het geval is Dit za in de nabije toekomst
echter veranderen De Europese Commissie werkt thans aan een voorstel voor een richtlijn
“DAC7” die binnenkort wordt gepubliceerd^

Digitale platforms worden hierbij verplicht om de
inkomsten die worden genoten via het platform te rapporteren aan de Belastingdienst Dit zal
voor alle EU lidstaten gelden en deze informatie zal tussen de lidstaten automatisch worden
uitgewisseld Naar de Orde begrijpt zullen onder meer inkomsten uit onroerende zaken hieronder
vallen en geldt deze verplichting voor alle platforms ongeaeht bijvoorbeeld hun omzet Indien
snel politieke overeenstemming tussen de lidstaten wordt bereikt kan deze aanlevering en
uitwisseling van informatie snel worden gerealiseerd Ook heeft Nederland de mogelijkheid om
daar waar de richtlijn niet voorziet in informatie aanlevering bijvoorbeeld indien verhuur niet
via een digitaal platform plaatsvindt de rapportageverplichting op dat punt uit te breiden De
Orde meent dat DAC7 een impuls kan geven aan het realiseren van een belastingheffing in box 3
op basis van het werkelijke rendement omdat het kan voorzien in stukjes van de
informatiepuzzel die thans ontbreken
Ad 4 Qverige vermoeensbestanddelen

Hetgeen hiervdor is gezegd met betrekking tot de onroerende zaken geldt evenzeer voor de
overige vermogensbestanddelen Die loopt uiteen van levensverzekeringsproducten tot de
familieleningen Ook met betrekking tot deze restcategorie rijst dus eveneens de vraag hoe
daarmee om te gaan
Net als met betrekking tot de onroerende zaken ziet de Orde ook met betrekking tot deze

categorie geen fundamenteel verschil met de spaarrekeningen en effecten In beginsel meent de
Orde daarom dat ook deze overige vermogensbestanddelen moeten worden belast naar het
werkelijke rendement Maar ook nu sluit de Orde haar ogen niet voor de uitvoeringsproblemen
als second best
en stelt daarom net als met betrekking tot de onroerende zaken zie hiervddr
voor
een
basis
van
een
forfaitair
rendement
als
heffing op
bevrijdende heffing min of
oplossing
meer op dezelfde wijze als thans
Inpasbaarheid in IT infrastructuur Belastingdienst
Om de bestaande IT infrastructuur van het belastingaangifte en aanslagsysteem minimaal te
belasten kan worden gedacht aan de volgende opzet

’’

Nederland ontvangt nu reeds informatie uit andere lidstaten mbt eigendom en inkomsten uit onroerende zaken op
grond van een eerdere versie van Richtlijn 2011 16 EU DACl Zie art 6b e WIB Deze infomtatie uitwisseling is
beperkt omdat de Belastingdienst dan wel over de betreffende gegevens moet beschikken Dat zou voor zover niet
bestreken door DAC7 gerealiseerd kunnen worden door een nationale renseigneringsverplichting in te voeren zie
M b t eigenwoningschulden bestaat er a een dergelijke
art 10 8 Wet IB 2001 jo art 22 Uitv Besl IB
verplichting
De Commissie WetsvoorsteHen van de NOB reageert gevmagd en ongevraagd opflscaai reievante

4

voonraject daarvan vanuitde expertise van haar leden Belangrijke toetsstenen zijn
rechtszekerheid waarotider terugwerkende kracht verenighaarheid met het recht uitvoerhaarheid effectiviteit en
efficiency regetdruk en gevolgen voor het investeringsklimaat
wets

1190531

voorsiellen

en het

00027

NJ^BJ

1

In het huidige aangiftesysteem worden de volgende vragen toegevoegd
a

b
2

Heeft u een verzoek ingediend om te worden belast over het werkelijke rendement
op box 3 vermogen
Zo ja vul hier het bedrag van het werkelijk genoten inkomen in

In een losstaande on

ne

module moet de belastingplichtige vervolgens alle relevante

informatie en specificaties verstrekken Deze module kan net als de VIA voorzien zijn
van informatie die al bekend is

en DAC7 is

bij de Belastingdienst en door de ketenpartners via CRS

aangeleverd

Gedragseffecten
De huidige regeling van heffing op basis van het forfaitaire rendement in box 3 leidt tot
ongewenste gedragseffecten
•

•

Vermogende particulieren brengen hun risicomijdende beleggingen onder in box 2 en
realiseren op die manier een heffing over het werkelijke rendement Dit leidt tot een extra
vennootschapsbelastingaangifte die de Belastingdienst moet beoordelen en legt derhalve
beslag op de kostbare capaciteit van de Belastingdienst
Dga’s stellen winstuitkeringen vanuit hun BV uit om daarmee de belastingheffing over
het werkelijke rendement in box 2 te behouden en niet te worden onderworpen aan de
forfaitaire rendementsheffing van box 3 Veel dga’s beschikken niet over een
die te zijner tijd in box 1 wordt belast
oudedagsvoorziening pensioen en of lijfrenten
en zijn daarom afhankelijk van de spaargelden in de BV die om deze reden veelal niet
risicovol worden belegd De optionele regeling kan ertoe leiden dat dga’s overgaan tot
dividenduitkering indien het tarief in box 3 lager is dan het gecombineerde Vpb box 2
tarief

Tot slot

Hefflngsvrij vermogen

een

aandachtspunt voor de oudedagsvoorziening

Er zijn vele belastingplichtigen die in prive hebben gespaard en of belegd

en beschouwen dit als

hun oudedagsvoorziening Denk hierbij vooral aan niet werknemers die geen pensioen bij een

werkgever hebben opgebouwd Zij hebben in de regel niet of nauwelijks via box 1 voor de oude
dag gespaard Wie na het bereiken van de AOW leeftijd een laag of geen pensioen of andere
gefaciliteerde oudedagsvoorziening heeft is derhalve aangewezen op zijn in priv6 in box 3
opgebouwde vermogen Uit oogpunt van het draagkrachtbeginsel is het naar de mening van de
Orde daarom noodzakelijk dat deze groep een verhoogd heffingsvrij vermogen in box 3 krijgt
Met deze oplossing wint box 3 ook op dit punt aan rechtvaardigheid en zal dit tot meer draagvlak
voor de box 3 heffing leiden bij de belastingbetaler
Amsterdam 3 juli 2020
Commissie Wetsvoorstellen van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs

De Commissie Wetsvoorstellen van de NOB reageert gevraagd en ongevraagd op flscaal relevante

5

voortraject daarvan vanuit de expertise van haar leden Belangrijke toetsstenen zijn
rechtszekerkeid waaronder terugwerkende kracht verenigbaarheid met het recht uitvoerbaarheid effectiviteit en
efficiency regeldruk en gevolgen voor het investeringsklimaat
wets voorstellen

1190531

en het

00027

Ministerie van Financien

Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Directie Directe

Belastingen

Tweede Kamer der Staten Generaal

Korte Voorhout 7

Commissie Financien

2511 CW Den

Postbus 20018
2500 EA

Haag

Postbus 20201

Den Haag

2500 EE Den Haag
www

rljksouerheid nl

Ons kenmerk

2020 0000206430
Uw brief

kenmerk

2020Z12488 2020D28470

Datum

18 december 2020

Betreft

Afschrifl brandbrief aan staatssecretaris van Financien
m

b t box 3 beieid

Geachte voorzitter

Op 28 juni 2020 heeft uw commissie een brief van de beer V V ontvangen
getiteld Afschrifl brandbrief aan staatssecretaris van Financien m b t box 3
beleid

U heeft namens uw commissie te kennen gegeven graag een reactie op

deze brief te ontvangen Ailereerst bied ik uw Kamer mijn excuses voor de late
reactie op uw verzoek aan
In zijn brief gaat de heer V V

in op een aantal verschillende bezwaren die hij
heeft ten aanzien van het oude box 3 stelsel tot 2017
het huidige box 3 stelsel
vanaf 2017

de door mijn ambtsvoorganger geschetste contouren van een

ander box 3 stelsel en het onlangs door uw Kamer aanvaarde wetsvoorstel Wet

aanpassing box 3

Voor wat betreft het oude box 3 stelsel pleit de heer V V in

deze brief voor financiele compensatie over de jaren 2013 2016 naar aanleiding
van

de arresten van de Hoge Raad van 14 juni 2019 i Daarnaast pleit hij ook

voor

financiele compensatie over de jaren na 2017 en voor de introductie van een

stelsel

werkelijk rendement Dit is naar zijn mening nodig omdat de box 3
bijzonder nadelig is voor grote spaarders Zij
betalen volgens hem onevenredig veel belasting Op al deze onderdelen zal ik in
het vervolg van deze brief een reactie geven
heffing

naar

met name sinds 2013

Het oude box 3 stelsel
De heer V V

tot en met 2016

is van mening dat hij vanaf 2013 tot heden te veel box 3

belasting

heeft moeten betalen omdat het forfaitaire rendement hoger is dan het door hem

daadwerkelijk behaalde rendement
rendement 4

Voor 2017 bedroeg het vaste forfaitaire

In de arresten van de Hoge Raad omtrent de box 3

heffing in de

jaren 2013 en 2014 is aangegeven in welk geval sprake zou zijn van een

schending van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en
fundamentele vrijheden EVRM op stelselniveau De Hoge Raad heeft echter niet
vastgesteld dat er sprake is van een dergelijke schending Of daadwerkelijk
sprake is van een schending van het EVRM recht hangt volgens de Hoge Raad af
van het felt of het nominaal zonder veel
risico s gemiddeld haalbare rendement
in deze jaren lager was dan 1 2
Er is door het Centraal Planbureau CPB in lijn
1

HR 14 juni 2019

ECLI NL HR 2019 815

ECLI NL HR 2019 912
14 juni 2019

HR 14 juni 2019

HR 14 juni 2019

ECLI NL HR 2019 911

ECLI NL HR 2019 817

HR 14 juni 2019

HR 14 juni 2019

ECLI NL HR 2019 948 en HR

ECLJ NL HR 2019 949

Pagina 1 van 4

1185363

00028

met de arresten van de Hoge Raad onderzoek gedaan naar de rendementen in de

jaren 2013 tot en met 2016 op drie categorieen van sparen en beleggen
namelijk direct opneembare spaarrekeningen termijndeposito s met iooptijden
van 1 jaar 5 jaar en 10 jaar en Nederiandse staatsobiigaties Ook is advies
ingewonnen bij drie juridische deskundigen over de vraag welke maatregelen de
Nederiandse Staat op basis van het Europees recht moet nemen indien een
schending op steiseiniveau van het EVRM recht is vastgesteid Op 24 aprii 2020
heb ik uw Kamer per brieF geinformeerd over het ontvangen advies van drie
juridische deskundigen^ en de notitie van het CPB De heer V V is van mening
dat er beiasting is geheven over een rendement dat voor hem niet haaibaar zou
zijn zonder hoge risico s te iopen Zoais ik in mijn brief van 16 oktober 2020 heb
aangegeven kom ik op basis van de tot nu toe gewezen jurisprudentie en de
notitie van het CPB tot de conclusie dat de vermogensrendementsheffing in de
^
jaren 2013 tot en met 2016 niet in strijd is met het EVRM recht Financieie
is
daarom
nu
niet
aan
de
orde
compensatie

Directie Directs

Belastingen
Ons kenmerk
2020 0000206430

Het huidige stelset
De heer V V geeft aan dat hij omdat hij aiieen over spaartegoeden beschikt en
generiei beieggingen aanhoudt onevenredig veei beiasting betaait Zoais met uw
Kamer gewisseid is met ingang van 2017 het vaste forfaitaire rendement van 4
iosgeiaten Hier zijn twee forfaitaire rendementskiassen voor in de piaats
gekomen sparen en beleggen Deze percentages worden jaarlijks geactualiseerd
aan de hand van werkelijke marktrendementen Daarnaast zijn drie
vermogensschijven met ieder een eigen verdeiing tussen sparen en beleggen
vermogensmix vastgesteid op basis van aangiftegegevens De combinatie van

de vermogensmix en de twee forfaitaire rendementskiassen zorgt ervoor dat het
stelsel vanaf 2017 beter aansluit bij het gemiddelde werkelijke rendement

Inmiddels hebben verschillende rechtbanken en gerechtshoven geoordeeld dat

het huidige stelsel niet in strijd is met het EVRM recht ^ Financieie compensatie
over deze jaren waar de

heer V V voor pleit is daarmee niet aan de orde De
omstandigheid dat het werkelijk behaalde rendement van individuele
belastingplichtigen in een bepaald belastingjaar of over meerdere jaren niet gelijk
is aan het forfaitair vastgestelde rendement doet daar niet aan af Flet werkelijk
behaalde rendement kan namelijk zowel in positieve als negatieve zin afwijken

De contourenschets van 6 September 2019 voor een nieuw box 3 stelsel
Voorts stelt de heer V V

in zijn brief dat mijn ambtsvoorganger vorig jaar een
toezegging heeft gedaan dat spaartegoeden tot € 450 000 van de belastingheffing
in box 3 zullen worden vrijgesteld om grote spaarders niet langer
in de

bewoordingen van de heer V V

te zwaar te belasten

Dit betrof echter geen

toezegging maar een contourenschets voor een voorstel waarbij niet het
vermogen zou zijn vrijgesteld maar de eerste € 400 van het inkomen uit het
vermogen onbelast zou zijn Naar aanleiding van de brede discussie over dit
voorstel bleek echter dat voor mensen waarvan het vermogen in box 3 voor een
relatief klein deel uit spaargeld bestaat de belastingdruk aanzienlijk zou stijgen
ten opzichte van de huidige situatie

reaches uit de samenleving

van

de Autoriteit Financieie Markten

^

Kamenstjkken II 2019 20

32140

nr

59

3

Kamerstjkken II 2019 20

32140

nr

59

Kamerstjkken II 2019 20

32140

nr

59

Kamerstjkken II 2019 20

32140

nr

74

Zieter illustratie

Gerecbtsbof

s

Dit voorstel heeft dan ook geleid tot veei

individuele burgers tot brancheorganisaties en
AFM

Er is brede steun voor het tegemoet

bijiage 931928
bijiage 931927

Hertogenboscb 2 ]jli 2020

nrs

19 00781 en 19 00782

EC1I NL GHSHE 2020 2000

Pagina 2 van 4

1185363

00028

komen van spaarders

maarde herverdeling ten nadele van belastingplichtigen

die relatief veel overige bezittingen of schulden hebben in box 3 en tegeiijkertijd

reiatief lage werkeiijke rendementen behalen

Directie Directs

Belastingen

ieidde tot aanzieniijke kritiek

Daarbij gaf de AFM bijvoorbeeld aan dat dit voorstel beleggers zou kunnen
aanzetten tot risicovoiier beleggen ^ Om deze redenen ging het voorstei in deze
vorm niet door De beer V V geefl in zijn brief aan dat hij het niet eens is met
het besluit om het voorstel uit de contourenschets van mijn ambtsvoorganger niet
uit te werken Met name omdat hij hierdoor geen vrijstelling van € 450 000 kan
krijgen Het kabinet heefl er echter voor gekozen om binnen de kaders van het
huidige stelsel een zo groot mogelijk deel van de spaarders en de relatief kleine
beleggers op korte termijn tegemoet te komen Daartoe is het voorstel Wet
aanpassing box 3 op Prinsjesdag aangeboden en op 12 november 2020 door uw

Ons kenmerk
2020 0000206430

Kamer aangenomen

Wet aanpassing box 3
Het wetsvoorstel aanpassing box 3 zorgt ervoor dat het heffingvrije vermogen per

belastingplichtige wordt verhoogd naar€ 50 000

Het hogere heffingvrije

vermogen hangt samen met het opnieuw vaststellen van de schijfgrenzen en een
tariefsverhoging De combinatie hiervan leidt tot een lastenverlichting voor het

grootste deel van de huidige groep belastingplichtigen in box 3 Als gevolg van dit
voorstel zullen alleen belastingplichtigen met een vermogen van meer dan
€ 220 000 te maken krijgen met een lastenverzwaring

€ 440 000 voor partners

Uit de memorie van toelichting® blijkt dat het effect van de lastenverzwaring op
de belastingdruk van een individuele belastingplichtige kan opiopen tot maximaal

0 0569
punt van het vermogen Ik ben daarom van mening dat het huidige
voorstel ten opzichte van het voorstel dat in de contourenschets van mijn

ambtsvoorganger is gedaan een evenwichtiger voorstel is voor het tegemoet
komen van spaarders zonder dat er een grote onevenwichtige herverdeling
tussen bepaalde groepen belastingplichtigen plaatsvindt In de stelling dat grote
spaarders onevenredig hard worden getroffen kan ik me dan ook niet vinden
Nieuw stelsel op basis van werkelijk rendement
Ik heb te kennen gegeven
een

net als de heer V V

een

voorstander te zijn van

nieuw box 3 stelsel op basis van werkelijk rendement

Daarom wordt er op

dit moment onderzoek gedaan naar de praktische mogelijkheden voor een

vermogensrendementsheffing op basis van werkelijk rendement De resultaten
dit onderzoek worden in het voorjaar van 2021 aan uw Kamer gezonden

van

Daarnaast heeft de heer V V in zijn brief de wens geuit om ook bewijsmateriaal
van

de belastingplichtige wettelijk te accepteren

namelijk stukken waaruit blijkt

dat het werkeiijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement

In het

huidige stelsel van box 3 bestaat geen mogelijkheid om over het werkeiijke
rendement te heffen en kunnen dergelijke stukken daarom ook niet door de
Belastingdienst in behandeling worden genomen bij het opieggen van de aanslag
Dat zou wel mogelijk zijn als in het stelsel een tegenbewijsregeling wordt
gemtroduceerd Naar aanleiding van onder andere vragen van het kamerlid
Lodders^ heb ik in mijn brief van 16 oktober 2020^° aangegeven ten behoeve van
de formatie juridisch advies in te winnen bij deskundigen over de juridische
mogelijkheden voor een tegenbewijsregeling in box 3 gericht op
belastingplichtigen met vooral of uitsluitend spaargeld
’

https

“

Kamerstjkken II 2020 21

’

Kamerstukken II

2019 2020

Kamerstukken II

2019 20

“

www

afm nl nl nl nieijws 2020 mrt
35577 nr

3

35302

32140

nr

nr

vermogensrendementsheffing reactie
9

p

17

74

Pagina 3 van 4

1185363

00028

Directie Directs

Ik vertrouw erop dat ik met bovenstaande uiteenzetting uw commissie voldoende

heb gemformeerd

Een afschrift van deze brief is ook aan de beer V V

Belastingen

gestuurd
Ons kenmerk
2020 0000206430

Hoogachtend
de staatssecretaris van Financien

J A

Fiscaliteit en Beiastingdienst

Vijibrief

Pagina 4 van 4

1185363

00028

Ministerie van Financien

vii

TER INFORMATIE

Aan

de staatssecretaris van Financien

Directoraat Generaal

Belastingdienst
e

Fiscaliteit en belastingdienst

Persoonsgegeveri

Datum
6 aprit 2021
Notitienummer

notitie

Conclusie A G Wattel en reactie daarop van team
cassatie

2021 0000070638

l^ersoonsgegevenii
Van
FJZ

Aanleiding
Advocaat Generaal

A G

Wattel heeft op 25 maart 2021 conclusie genomen in

Bijlagen
2

zaak over de box 3

heffing in 2016 en 2017 Hij acht de box 3 heffing in
strijd met het discriminatieverbod Op de site van de Hoge Raad HR is over de
conclusie een persbericbt verschenen zie bijiage 1
Er is door team cassatie op
de conclusie gereageerd zie bijiage 2
een

Kern

□e conclusie van de A G is een advies aan de HR
De A G adviseert de HR om de box 3

heffing onverenigbaar te verklaren

met het discriminatieverbod

Maar hij vindt ook dat de HR niet moet ingrijpen door rechtsherstel te
bieden en het vooralsnog aan de wetgever moet overlaten om de

discriminate op te heffen
Daarom laat de A G de aanslagen inkomstenbelasting in stand
Het wachten is nu op het arrest van de HR

Het is nog niet bekend

wanneer dat wordt gewezen

Mocht de HR

in navolging van het advies van de A G
oordelen dat de
heffing onverenigbaar is met het discriminatieverbod en de
wetgever opdracht geven om de stelselmatige discriminatie op te heffen
dan heeft dat geen gevolgen voor de onderhavige aanslagen
inkomstenbelasting
Wei zal de wetgever dan analyseren welke juridische aanpassingen nodig
zijn De verwachting is dat in voorkomend geval op dit punt politieke druk
voIgt
Er is door het team cassatie namens u richting de HR op de conclusie
gereageerd zie bijiage 2

box 3

C

Toelichting
De onderhavige zaak
Bij het gerechtshof was onder meer in geschi of de box 3 heffing strijdig
is met artikel 1 EP EVRM en met het discriminatieverbod

hierna ook

gelijkheidsbeginsel
De AG concludeert dat de box 3

heffing vanaf 2017 alie

belastingplichtigen belast op basis van gemiddelde
vermogenssamenstelling en gemiddeld rendement Hierdoor betalen
belastingplichtigen met ondergemiddeld rendement voor degenen met
bovengemiddeld rendement

Pagina 1 van 2

1190068

00029

Volgens de AG is de spreiding van behaalde rendementen door
belastingplichtigen dusdanig groot dat relevant verschillende gevallen
over een kam worden geschoren waardoor de box 3 heffing strijdig is
met het gelijkheidsbeginsel
Voor 2017 had de AG de vraag over schending van het
discriminatieverbod overigens niet hoeven te beantwoorden Het
antwoord op de vraag moet de HR namelijk geven in de procedures die
zijn geselecteerd in de procedure massaal bezwaar box 3 2017 Dat vindt
de A G overigens zelf ook blijkens een andere conclusie van zijn hand
van 25 maart 2021 De onderhavige procedure is niet een van de
geselecteerde procedures massaal bezwaar box 3 2017
Mocht de HR in navolging van de A G oordelen dat de box 3 heffing 2016
en 2017 onverenigbaar is met het discriminatieverbod dan adviseert de
A G de HR om de wetgever opdracht te geven om de stelselmatige
discriminatie op te heffen

Omdat de A G vindt dat de wetgever de discriminatie in de wetgeving
moet opiossen

laat hij de in geschil zijnde aanslagen inkomstenbelasting

in stand

Wij hebben richting de HR gereageerd op de conclusie
Korte inhoud van onze reactie

De A G lijkt voorbij te gaan aan een eerder arrest van de HR uit 2013
het BOR arrest

over

het gelijkheidsbeginsel

Uit dit arrest volgt dat ook voor schending van het gelijkheidsbeginsel

geldt dat de wetgever bij de totstandkoming van de wetgeving een ruime
beoordelingsvrijheid had
Anders dan waar de A G van uitgaat kan ons inziens niet gezegd worden
dat voor de keuzes van de wetgever bij de totstandkoming van box 3
2017 elke redelijke grond ontbreekt
Door verschillende rechtbanken en een gerechtshof Is overigens reeds

geoordeeld dat box 3 2017 niet strijdig is met het gelijkheidsbeginsel

C

Panina 2 van 2

1190068

00029

Advies aan Hoge Raad de vermogensrendementsheffing van
box 3 2016 en 2017 is in strijd met het discriminatieverbod
29 maart 2021

De spreiding van individuele vermogensrendementen rond het

gemiddelde waarnaar box 3 iedereen aanslaat is z6 groot dat box 3
stelselmatig onderrenderenden fiscaal discrimineert om stelselmatig een
fiscaal privilege voor overrenderenden te financieren Box 3 is daarom
onverenigbaar met het ook de wetgever bindende discriminatieverbod
Dat adviseert advocaat generaal AG Wattel de Hoge Raad in zijn
conclusie

De zaak
Een AOW gerechtigde met geen ander inkomen dan AOW

maar wel

enig
maakt
spaargeld
bezwaartegen haar aanslagen inkomstenbelasting 2016 en 2017 omdat het
effectieve box 3 tarief over haar spaarrente boven 100
ligt Zij vindt dat haar
daardoor een deel van haar spaargeld wordt ontnomen Haar in box 3
vallende vermogen is gedaald van € 163 058 in 2016 naar€ 160 407 in 2017
Die extreem hoge belasting vindt zij een schending van zowel haar
eigendomsrecht als het discriminatieverbod dat immers ook verbiedt om zeer
verschillende gevallen over een kam te scheren
ruim 2 ton

waarvan

circa € 160 000 belast in box 3

Het advies
De AG constateert dat sinds 2017 de wetgever niet meer uitgaat van een met

weinig risico haalbaar minimumrendement maar alle box 3 plichtigen belast
alsof hun risico vermogenssamenstelling en rendement gelijk zijn aan het
gemiddelde risico rendement en vermogenssamenstelling Dat impliceert
onontkoombaar de bedoeling om de ondergemiddelden te laten betalen voor
de bovengemiddelden Als de standaarddeviatie van het gemiddelde klein is
als iedereen dicht bij het gemiddelde zit is dat misschien verdedigbaar
maar als de standaarddeviatie de spreiding in rendementen enorm is heeft
een inkomstenbelastingheffer met een dergelijk stelsel volgens de AG geen
legitimate aim Het doel en effect ervan is dan immers om enerzijds
willekeurig vergaand te discrimineren en anderzijds willekeurig vergaand te
privilegieren om de ondergemiddelden de belasting te laten opbrengen die de
bovengemiddelden te weinig betalen De ondergemiddelden kunnen per
definitie het gemiddelde nooit inhalen
Op wetenschappelijk onderzoek baseert de A G de conclusie dat het
langjarige gemiddelde rendement sinds de kredietcrisis rond 3 8 ligt en dat
de standaarddeviatie inderdaad enorm is nl 8 6
2 2 keer het gemiddelde
Dat betekent dat het rendement van circa 95

1190541

van

de huishoudens tussen

00030

negatief 13 8
68

van

en

positief 20 1

ligt en het vermogensrendement van circa

de huishoudens tussen negatief 5 2

en

12 4

5

van

de

huishoudens waren nog verdere outlyers De onderstaande grafiek

visualiseert dat

Op de verticale assen staat het aantal belastingplichtigen dat

het op de horizontale as genoemde rendement heeft behaald 3 8

is het

gemiddelde

13 4

4 8

C

De belastingplichtigen links van de 0

m

12 4

21 0

rendement dubbel gearceerd

wantzij hebben verlies geleden

betalen

Bij 1 14

oneindig belastingtarief
van het gemiddelde rendement ad 3 8
geldt een effectief
Links daarvan houdt niemand iets over
belastingtarief van 100

een

rendement 30

Ook binnen de verschillende vermogenstitels
onroerend goed

bedrijfs obligaties etc

risico arm aandelen

verschilt het rendement sterk tussen

huishoudens Dat betekent dat ook als elke box 3 plichtige de wettelijke

gemiddelde vermogenssamenstelling zou nabootsen er nog steeds een zeer
grote spreiding in rendementen rond het gemiddelde zou bestaan Nog steeds
zouden de ondergemiddelden veel te veel laten om het privilege van de
bovengemiddelden te financieren Bovendien wisselen die twee groepen over
de jaren been nauwelijks van plaats het zijn globaal steeds dezelfde
huishoudens die een negatief of laag rendement halen en steeds dezelfde
huishoudens die het bovengemiddeld doen
Bij een standaarddeviatie van ruim meer dan twee keer het gemiddelde
rendement kan dat gemiddelde rendement volgens de AG onmogelijk nog als
relevant aangemerkt worden om individueel rendement te belasten
Onder deze omstandigheden vindt de AG box 3 2017 een stelselmatige
ontkenning van het discriminatieverbod Volgens hem geldt weliswaar
wettelijk niet maar feitelijk wel hetzelfde voor box 3 2016 Maar de AG vindt
het niet aan de rechter om een beter stelsel te bedenken Dat is wetgeving en

1190541

00030

daarover gaat niet de rechter

maar de

politiek Wei kan de rechter als de

wetgever verzuimt de strijd met het discriminatieverbod op te heffen op enig
moment besluiten om tegenbewijs toe te laten zodat belastingplichtigen naar
hun werkelijke rendement belast kunnen worden in plaats van naar een fictief

wettelijk rendement
Conclusie
AG Wattel adviseert de Hoge Raad om box 3 2017 en 2016 onverenigbaar te
verklaren met het discriminatieverbod

maar het

vooralsnog aan de wetgever

overte laten om de stelselmatige discriminatie en privilegiering van box 3

plichtigen op te heffen

Uitspraak Hoge Raad
Het is nog niet bekend wanneer de Hoge Raad uitspraak doet
De conclusie van de advocaat generaal is een onafhankelijk advies aan de

Hoge Raad die vrij is dat advies al dan niet te volgen De advocaat generaal
maakt dee uit van het parket bij de Hoge Raad Het parket bij de Hoge Raad
is een zelfstandig onafhankelijk onderdeel van de rechterlijke organisatie Het
behoort niet tot het Openbaar Ministerie
Publicatie op rechtspraak nl
ECLI NL PHR 2021 293

1190541

00030

Ministerie van Financien

Retouradres Postbus ZG2G1 ZSGG EE

Den

Haag

Aan de Belastingdienst

Directoraat Generaal
t

Belastlngdien

Den Haag Centraal Serviceteam Beroep

Korte Voorhout
2511 CW

Postbus 30206

Den

Haag

Postbus 2Q201

2500 GE Den

2500 EE

Haag

Den

Haag

Inlichtingen
T

070 342 8795

F

070 342 7910

Ons kenmerk
2021 0000067176
Uw brief

kenmerk

Datum

Betreft

Condusie van de Advocaat Generaal

Edelhoogachtbaar College

Naar aanleiding van de op 26 maart 2021 toegezonden condusie van de Advocaat

Generaal van 25 maart 2021 Inzake
20

Persoonsgegevens

rolnummer

02453] merk ik het volgende op

Vooropgesteld zij dat het Hof in de onderhavige procedure slechts de vraag of
belanghebbende wordt geconfronteerd met een

metartikel 1 EP EVRM

individuele en buitensporige last had dienen te beantwoonJen

onverenigbare

De rechtsvraag over schending van het discrimlnatleverbod in het jaar 2017 zal

worden beantwoord in de geselecteerde procedures die zijn aangewezen in het
kadervan massaal bezwaar

Uitgaande van het vorenstaande reageer ik vanuit mijn optiek dan ook ten
overvloede op hetgeen de A G opmerkt over de schending van het

discrimlnatleverbod

in het jaar 2017

Anders dan de A G meent acht ik de box 3

heffing niet in strijd met het gelijkheidsbeginsel Nog daargelaten of gelet op
doel en strekking

voor

gemiddelden

bovengemiddelden zich in ongelijke situaties bevinden

en

de toepassing van de box 3

verbieden artikel 26 IVBPR en artikel 14 EVRM
EVRM

regeling ondergemiddelden

in samenhang met artikel 1 EP

gelijke behandeling van ongelijke gevallen indien voor die gelijke

behandeling een redelijke en objectieve rechtvaardiging ontbreekt Hierbij

1190542

00031

verdient opmerking dat op fiscaal gebied aan de wetgever in het algemeen een
ruime beoordelingsvrijheid toekomt bij het beantwoorden van de vraag of

gevallen voor de toepassing van de bedoelde verdragsbepalingen als ongelijk
moeten worden beschouwd

en

of

in het bevestigende geval

een

objectieve en

redelijke rechtvaardiging bestaat om die gevallen niettemin in gelijke zin te
behandelen

vgl

HR van 22 november 2013

ECLI NL HR 2013 1211

nr

13 01622

onderdeel 3 3 1

Het is vaste rechtspraak van de Hoge Raad dat van de \wetgever mag \worden

verlangd dat een fotfaitair stelsel

waaraan een

zekere ruwheid inherent is

zodanig wordt vormgegeven dat daarmee wfordt beoogd de werkelijkheid te
benadleren

In het kader van de box 3

heffing voor de jaren tot en met 2016

heeft de Hoge Raad reeds beslist dat bij de vaststelling van het forfaitaire

rendementspercentage de wetgever terecht aansluiting heeft gezocht bij de
rendementen die belastingplichtigen in de praktijk indien ditover een langere

periode wordt bezien gemiddeld zouden moeten kunnen behalen zonder dat zij
daar veel
naar

risico voor hoeven te nemen

Van het forfaitaire stelsel van box 3 kan

het oordeel van de Hoge Raad niet worden gezegd dat hetelke redelijke

grond ontbeert

Met ingang

van

2017 heeft de wetgever gekozen voor de combinatie van twee

forfaitaire rendementsklassen en een vermogensmix waardoor het stelsel vanaf
2017 beter aansluit bij het werkelijk behaalde rendement

Deze

veronderstellingen over de samenstelling van hetvermogen zijn gebaseerd op
feitelijke gegevens van het box 3 vermogen in alle aangiften inkomstenbelasting
over

het jaar 2012

driejaar

en

De veronderstelde samenstelling van het vermogen wordt na

vervolgens telkens na vijf jaar geevalueerd voor de vraag of deze

nog aansluit bij de realiteit Anders dan waar de A G van uit lijkt te gaan

ook

kan

ten aanzien van het forfaitaire box 3 stelsel dat sinds 2017 geldt niet

worden gezegd dat de keuzes van de wetgever bij de totstandkoming ervan

evident elke redelijke grond ontberen

Paging 2

1190542

00031

Door verschillende rechtbanken en een gerechtshof is reeds in gelijke zin

geoordeeld
19 00782

Zie bijv

Hof

s

Hertogenbosch 2 juli 2020

nrs

19 00781 en

ECLI NL GHSHE 2020 2000

Hoogachtend
DE STAATSSECRETARIS VAN RNANCIEN
namens

deze

Persoonsgegevens

Psrsoonsgegevens

Paging 3

1190542

00031

m
Ministerie van Financien

2

1

0
Concerndirectie Fiscale

TERINFORMATIE

en Juridische Zaken

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit

Belastingdienst
Persoonsgegevens

nota

Uitspraak Hof Den Haag Box 3
Datum
12

oktober 2021

Notanummer

f

202L 000020564S

Aanleiding
Op 6 oktober 2021 heeft het gerechtsbof s Gravenhage Hof uitspraak gedaan in
1
een zaak over de box 3 heffing in de jaren 2015 tot en met 2018
Hof
overweegt dat box 3 in alie jaren strijdig is met het Europees Verdrag van de
Rechten van de Mens

EVRM

Bijiagen
geen

De aanslagen blijven evenwel in stand omdat het

Hof het rechtsherstel aan de wetgever laat

Het Hof heeft op 6 oktober 2021 ook

persbericht uitgebracht naar aanieiding van de uitspraak Het is niet
uitgesloten dat de uitspraak in de Tweede Kamer aan de orde wordt gesteld
een

Met

deze nota wordt u over de uitspraak gei nformeerd
Kern
Het Hof heeft overwogen dat de box 3

heffing over de jaren 2015 en 2016
EP EVRM eigendomsrecht
omdat belastingpiichtigen in die jaren niet de mogelijkheid hadden om
zonder veel risico een gemiddeld rendement te behalen van ten minste
in strijd is met artikei 1 Eerste Protocol

1 2

Voor de jaren 2017 en 2018 overweegt het Hof dat de box 3

heffing op
stelseiniveau in strijd is met het discriminatieverbod van artikei 14 EVRM
Tot aanpassing van de aanslagen inkomstenbelasting over de vier jaren

komt het Hof niet omdat het bieden van rechtsherstel keuzes vergt die
aan

de wetgever zijn voorbehouden

Als belanghebbende cassatieberoep instelt tegen de uitspraak van het
Hof dan zal namens u voor de Hoge Raad

HR

opnieuw worden

betoogd dat de berekeningswijze van het Hof voor 2015 en 2016 niet juist
is omdat deze niet aansluit bij de uitgangspunten van de HR
Voor de jaren 2017 en 2018 hebt u in antwoord op recente Kamervragen

gemeld dat het bieden van rechtsherstel prematuur is omdat de HRzich
nog niet heeft uitgesproken over het box 3 stelsel zoals dat met ingang
van 2017 geldt
Toelichting
•

Over de jaren 2015 en 2016 heeft het Hof overwogen dat de box 3

hefflng in strijd is met artikei 1 EP EVRM eigendomsrecht omdat
belastingpiichtigen in die jaren niet de mogelijkheid hadden om zonder
veel risico een gemiddeld rendement te behalen van ten minste 1 2

1

\

1190067

ECLI NL GHDHA 2021 1875

Pagina 1 van 3

00032

•

Het Hof overwoog dit eerder voor het Jaar 2015 in zijn uitspraak van 18

decennber 2019 ^
•

In zijn arresten van juni 2019 heeft HR overwogen dat de box 3

heffing

zoals deze tot en met 31 december 2016 gold op stelselniveau in strijd
komt met het EVRM recht als het nominaal zonder

•

•

veel

hsico s

^
gemiddeld haalbare rendement lager is dan 1 2
In de kabinetsreactie heeft het kabinet hieruit gecondudeerd dat pas
sprake is van een schending van het EVRM recht ais het gemiddeid
haalbare rendement op iedere risicoarme vermogenscategorie afzonderlijk
iager is dan 1 2
Het Hof gaat evenwel bij zijn oordeel van een berekeningswijze uit
waarbij het rendement over de drie vermogenscategorieen tezamen lager

is dan 1 2
•

Deze verschillende benaderingswijze is wel in een cassatieprocedure aan

de HR voorgelegd

maar doordat de beianghebbende destijds het
griffierecht niet heeft voldaan heeft die procedure niet tot een arrest met

een
•

•

•

inhoudelijk oordeel van de HR geleid

Mocht beianghebbende tegen de uitspraak van 6 oktober 2021 in

cassatieberoep gaan dan zal namens u voor de HR opnieuw worden
betoogd dat de berekeningswijze van het Hof niet juist is omdat deze niet
aansluit bij de uitgangspunten van de HR
Evenals de HR vindt het Hof overigens dat als de box 3 heffing op
stelselniveau in strijd is met het EVRM recht de wetgever aan zet is Het
Hof laat de belastingaanslagen inkomstenbelasting 2015 en 2016 en
daarmee de box 3 heffing dus in stand Daarnaast heeft het Hof
geoordeeld dat geen sprake is van een individuele buitensporige last voor
de beianghebbende
Over de jaren 2017 en 2018 laat het Hof zich er niet over uit of de box

3 heffing voor de jaren 2017 en 2018 op stelselniveau in strijd is met
artikel 1 EP EVRM
•

C

•

Wel overweegt het Hof dat de box 3

heffing op stelselniveau in strijd is
met het discriminatieverbod van artikel 14 EVRM

Evenals voor de jaren 2015 en 2016 ziet het Hof geen mogelijkheden om
het daardoor ontstane rechtstekort te repareren en laat het Hof dit aan de

wetgever over Ook over de jaren 2017 en 2018 blijven de aanslagen en
daarmee de box 3

heffing in stand

Daarnaast is volgens het Hof ook voor

deze jaren geen sprake van een individuele buitensporige last voor de
•

beianghebbende
De uitspraak van het Hof heeft geen directe budgettaire en
uitvoeringsgevolgen Wel bestaat het risico dat de voorraad van box 3
bezwaren zal toenemen

Stand van zaken procedure massaal bezwaar 2017 en 2018
•

De zaak waarin het Hof op 6 oktober 2021 uitspraak heeft gedaan

behoort niet tot de zaken die zijn geselecteerd voor massaal bezwaar
^
^

ECLI NL GHDHA 2019 3425
HR 14 juni 2019

ECLI NL HR 2019 816

HR 14 juni 2019

ECU NL HR 2019 911

HR 14

juni 2019
ECLI NL HR 2019 912

HR 14 juni 2019

ECLI NL HR 2019 817

ECLI NL HR 2019 948

HR 14 juni 2019

ECLI NL HR 2019 949

HR 14 juni 2019

HR 29 mei 2020
ECLI NL HR 2020 831 en HR 29 mei 2020 ECLI NL HR 2020 994
Met deze arresten is de procedure massaal box 3 over het stelsel tot en met 2016

begindigd
Pagina 2 van 3

1190067

00032

•

Rechtbank Noord Nederland heeft op 2 augustus 2021 in twee zaken die
wel tot de procedure massaal bezwaar box 2017 en 2018 behoren een
aan

•

het oordeel van het Hof gelijkluidend oordeel gegeven

DeTweede Kamervragen die naar aanleiding van een media artikel over
de rechtbankuitspraken Noord Nederland zijn gesteld

op 10 September 2021
•

hebt u beantwoord

^

In de beantwoording hebt u gemeld dat het bieden van rechtsherstel nlet

past in de nog lopende massaalbezwaarprocedures over de jaren 2017 en
2018 Dat zou bovendien prematuur zijn want de HR heeft nog niet
geoordeeld dat de opzet van het nieuwe box 3 stelsel met ingang van
2017 in strijd is met het EVRM
•

In de beantwoording van de Tweede Kamervragen is ook de stand van
zaken opgenomen van de box 3

uitspraken in de

massaaibezwaarprocedure^
Er zijn twaalf zaken in de massaaibezwaarprocedure
rechtbank Noord Nederland een oordeel gegeven

In twee ervan heeft

zie hierboven

Rechtbank Gelderiand heeft in twee andere zaken geconcludeerd dat de

forfaitaire rendementsheffing op regelniveau niet in strijd is met artikel 1
EP ERVM of het discriminatieverbod van artikel 14 EVRM

inmiddels via sprongcassatie voorgelegd aan de HR
een

Deze zaken zijn

Deze maand wordt

conclusie van de advocaat generaal verwacht

In vier zaken van rechtbank Noord Holland is hoger beroep ingesteld door
de Bond voor Belastingbetalers namens de belastingplichtigen

Deze

wachten op een zitting bij gerechtshof Amsterdam
Tot slot moeten er nog vier zaken bij rechtbank Den

Haag op de rol

komen
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

C

Kamerstuk 2021Z14292
5

Rechtbank Gelderiand 10 februari 2021 20 3028 en 20 3029 ECLI NL RBGEL 2021 639
Rechtbank Noord Holland 29 maart 2021 HAA 20 3166 ECLI NL RBNHO 2021 2606
Rechtbank NoordHolland 29 maart 2021 HAA 20 3169 ECLI NL RBNHO 2021 2609

Rechtbank Noord Holland
Rechtbank Noord Holland

29 maart 2021
29 maart 2021

HAA 20 3167

ECLI NL RBNHO 2021 2607 en

HAA 20 3168

ECLI NL RBNHO 2021 2608

Pagina 3 van 3

1190067

00032

Ministerievan Financier

H
Concerndirectie Fiscale
TER INFORMATIE

en Juridische Zaken

Aan

de staatssecretarls van Financien

Rscaliteit

eiji Belastingdienst

0

nota

Persoonsgegevens

Conclusie AG Niessen en reactie daarop van team
cassatie

Datum
5 november 2021
Notanummer
2021 0000220389

Bijiagen
2

Deze notitie dient louter om de staatssecretarls te informeren

De notitie is niet

afgestemd met FEZ en de IRF Het betreft een advies van een AG aan de HR en
geen arrest van de HR Mogelijke budgettaire gevolgen kunnen zich voordoen
indien de HR het advies van de AG overneemt

Aanleiding
Advocaat Generaal
een

AG

zaak over de box 3

stelselniveau

Niessen heeft op 1 november 2021 conclusie genomen in

heffing in 2017 en 2018 Hij acht de box 3 heffing op

met name de vermogensmix

in strijd met het elgendomsrecht en

het discriminatieverbod

opgenomen in het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens en de Fundamentete Vrijheden
EVRM
Op de site van de Hoge Raad
HR

is over de conclusie een persbericht verschenen

FJZ team cassatie op de conclusie gereageerd

zie bijiage 1

Er is door

zie bijiage 2

Kern
De conclusie van de AG is een advies aan de HR
De AG adviseert de HR om de in het kader van de box 3

heffing
gefingeerde vermogensmix niet toe te passen omdat deze strijdig zou
zijn met het EVRM
De AG vindt dat de box 3 heffing moet zijn gebaseerd op de werkelijke
verdeling van vermogen over spaargeld en andere beleggingen van een

belastingplichtige
Opvallend is dat de AG meent dat niet de w etgever maar de HR
rechtsherstel moet bieden daarbij dient de HR volgens de AG uit te gaan
van een box 3 heffing op basis van de werkelijke individuele
vermogensmix
De zaak dient volgens de AG te worden verwezen naar een andere
rechtbank terverdere behandeling in hoeverre dienen de onderhavige
aanslagen inkomstenbelasting ib te worden verminderd
Het wachten is nu op het arrest van de HR
wanneer dat wordt
•

Het is nog niet bekend

gewezen

Mocht de HR
in navolging van het advies van de AG
oordelen dat de
vermogensmix onverenigbaar is met het EVRM en rechtsherstel bieden
dan kan dit gevolgen hebben voor de onderhavige aanslagen ib maar ook
voor de

ib aansiagen van andere belastingplichtigen die rechtsgeldig

bezwaar hebben gemaakt tegen de box 3

heffing vanaf 2017

Dit kan

Pagina 1 van 3

1190071

00033

aanzlenlijke uitvoeringstechnische en budgettaire consequenties hebben
Deze zullen nog nader geduid moeten worden
Er is door FJZ team cassatie namens u richting de HR op de conclusie
gereageerd zie bijiage 2
Toelichting
De onderhavige zaak
De onderhavige procedure is een van de zes geselecteerde procedures
•

massaal bezwaar box 3 2017
•

Vanaf 1 januari 2017 wordt in het box 3 stelsel uitgegaan van een

op

feiten gebaseerde
•

c

gemiddelde verdeling van het box 3 vermogen over
spaargeid en andere beieggingen de vermogensmix
Belastingplichtigen worden dus niet aangeslagen op basis van de
werkelijke verdeling van hun vermogen over spaargeid en andere

beieggingen
•

Bij de rechtbank was in geschil of de box 3 heffing vanaf 2017 op
stelselniveau strijdig is met het eigendomsrecht en het
discriminatieverbod

•
•

of gelijkheidsbeginsel

in het EVRM

IMaar het oordeel van de rechtbank is dit niet het geval

De belastingplichtige heeft tegen de uitspraak van de rechtbank

met

overslaan van het gerechtshof
•

cassatieberoep bij de HR ingesteld
Dat de box 3 heffing vanaf 2017 alle belastingplichtigen belast op basis

van een

gemiddelde vermogenssamenstelling

de vermogensmix

vindt de

AG strijdig met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod in het

EVRM
•

•

Opvallend is dat de AG meent dat niet de wetgever maar de HR de door
de AG veronderstelde schending van het EVRM zou moeten opiossen
De HR zag bij een eventuele schending van het box 3 stelsel t m 2016
voor zichzelf geen taak weggelegd Er veronderstellenderwijs van
uitgaande dat sprake was van een schending van het EVRM vond de HR
dat het aan de wetgever zou zijn om te voorzien in een rechtstekort

•

c

•

Mocht de HR

in navolging van het advies van de AG
oordelen dat de
vermogensmix onverenigbaar is met het EVRM en toch rechtsherstel
bieden dan kan dit niet alleen gevolgen hebben voor de onderhavige

aanslagen ib maar ook voor de ib aanslagen van andere
belastingplichtigen die rechtsgeldig bezwaar hebben gemaakt tegen de
box 3 heffing vanaf 2017
Er liggen inmiddels 193 856 cijfer per 1 oktober 2021 bezwaarschriften
tegen de box 3 heffing voor de jaren 2017 t m 2020

Korte inhoud van de reactie op de conclusie

De AG gaat eraan voorbij dat de box 3

heffing als forfaitaire regeling voor
belastingplichtigen zowel voordelig als nadelig kan uitpakken
De wetgever heeft verschillende alternatieven voor het tot 2017
bestaande box 3 stelsel onderzocht en daarbij de voors en tegens tegen
elkaar afgewogen
De voorkeur van de A G gaat uit naar een box 3 heffing op basis van de
werkelijke verdeling van het vermogen over spaargeid en andere
beieggingen Ook dit alternatief is door de wetgever onderzocht
De wetgever heeft uiteindelijk gekozen voor een systeem dat uitgaat van
een op feiten gebaseerde
gemiddelde verdeling van het box 3 vermogen
over spaargeid en andere beieggingen
de vermogensmix

Pagina 2 van 3

1190071

00033

•

•

Niet gezegd kan worden dat deze keuze van de wetgever van redelijke
grond ontbloot is
Mocht het huidige box 3 stelsel strijdig zijn met het EVRM dan zijn diverse

opiossingen mogelijk De politieke
wetgever te worden overgelaten

keuze voor de opiossing dient aan de

c

Paglna 3 van 3

1190071

00033

Ministerie van Financien

Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Directoraat Generasl

Aan de Hoge Raad der Nederlanden

Betastingdienst

Postbus 20303
2500 EH

Den

Korte Voorhout 7

2511 cw

Haag

Den Haag

Postbus 20201
2500 EE Den Haag

Inlichtingen
T

070 342 8795

F

070 342 7910

Ons kenmerk
2021 0000220785
Uw brief
“

Datum

Betreft

kenmerk]

21 01243

9 NOV 2021

Conclusie van de Advocaat Generaal

Edelhoogachtbaar College
Naar aanleiding van de op 1 november 2021 toegezonden conclusie van de
Advocaat Generaal

A G

rolnummer 21 01243

van

1 november 2021 inzake

Persoonsgegevens

merk ik het volgende op

Met ingang van 2017 heeft de wetgever gekozen voor de combinatie van twee

forfaitaire rendementsklassen en een vermogensmix waardoor het stelsel vanaf
2017 beter aansluit bij het gemiddeld werkelijk behaalde rendement De A G
meent in onderdeel 6 3 van zijn conclusie dat het feit dat er niet gedifferentieerd

wordt naar de vermogenstitels die een belastingplichtige daadwerkelijk bezit maar
naar een

gemiddelde vermogensverdeling over sparen en beleggen maakt dat

het stelsel niet in overeenstemming is met de daaraan ingevolge de

mensenrechtenverdragen en andere grondbeginselen te stellen eisen Ik deel die

menlng niet

In onder meer het arrest van 22 november 2013

de Hoge Raad in onderdeel 3 3 1

ECU NL HR 2013 1212 heeft

onder verwijzing

Europees Hof voor de Rechten van de Mens

naar de

rechtspraak van het

overwogen dat op fiscaal gebied aan

de wetgever in het algemeen een ruime beoordelingsvrijheid toekomt bij het
beantwoorden van de vraag of gevallen voor de toepassing van de

mensenrechtenverdragen als gelijk moeten worden beschouwd en of
bevestigende geval

een

objectieve

en

in het

redelijke rechtvaardiging bestaat om die

gevallen niettemin in verschillende zin te regelen

Indien het niet gaat om

onderscheid op basis van aangeboren kenmerken van een persoon zoals

geslacht

1190072

ras en

etnische afkomst dtent het oordeel van de wetgever daarbtj te

00034

r

worden geeerbiedigd

tenzij het van redelijke grand ontbloot is

niet sne worden aangenomen

Dit laatste kan

Oirectoraat Generaal

Belastingdienst

Het onderscheid moet van dien aard zijn dat de

keuze van de wetgever evident van redeiijke grand ontbloot is

aldus de Hoge

Raad

De A G betoogt dat de wetgever voor fiscale doeieinden de keuze die een

belastingpiichtige heeft gemaakt ter zake van de beiegging van zijn vermogen
voor flscaie doeieinden

niet respecteert ZIe onderdeel 6 9 van de conclusie

betoog van de A G gaat eraan voorbij dat dit niet alleen geidt voor de
beiastingpiichtigen met box 3 vermogen dat voor 90

A G genoemde

spaargeid bestaat
90

voor

maar

door de
uit

ook voor de beiastingpiichtigen met box 3 vermogen dat

uit andere beieggingen bestaat

houdt de box 3

Het

Bij beide groepen beiastingpiichtigen

regeling vanaf 2017 geen rekening met de eigen individuele

keuze van de belastingpiichtige voor de wijze van verwerving van

vermogensinkomsten of de samenstelling van het vermogen Dit is inherent aan
een forfaitaire

regeling en kan voor box 3 belastingplichtigen zowel voordelig als
net als bij elk forfaitair systeem

nadelig uitpakken Er zijn

grofheden

maar per

saldo is het systeem met ingang van 1 januari 2017 realistischer geworden en

beter toegesneden op de

gemlddelde werkelijkheid

2018

12

34 785

nr

18

p

Zie Kamerstukken II 2017

Het is vaste rechtspraak van de Hoge Raad dat van

de wetgever mag worden verlangd dat een forfaitair stelsel

waaraan een

zekere

ruwheld inherent is zodanig wordt vormgegeven dat daarmee wordt beoogd de

werkelijkheid te benaderen

Aan die eis voldoet het huidige box 3 steisel

Het

forfaitaire rendement is gebaseerd op de gemiddelde verdeling van het box 3
vermogen
een

over

spaargeid en beieggingen

de vermogensmix

in combinatie met

in het verleden in de markt daadwerkelijk gerealiseerd rendement op beide

componenten Zowel het rendement op het spaardeel als op het beleggingsdeel
wordt jaarlijks aangepast aan de hand van de meest actueel beschikbare
gegevens

De veronderstellingen van de wetgever over de samenstelling van het

vermogen zijn gebaseerd op feitelijke gegevens van het box 3 vermogen in alle

aangiften inkomstenbelasting over het jaar 2012

De veronderstelde

samenstelling van het vermogen is na drie jaar in 2020 geevaiueerd en wordt

vervolgens telkens na vijf jaar geevaiueerd voor de vraag of deze nog aansluit bij
de realiteit Uit de eerste evaluatie van de gemiddelde vermogensmix in 2020

blijkt dat de parameters van de vermogensmix in de schijven geen aanpassing
behoeven

De volgende evaluatie van deze parameters is in 2025

Kamerstukken II 2020

2021

35 577

nr

3

p

Zie

14 en 15

Paging 2

1190072

00034

Anders dan de A G in onderdeel 6 11 van de conclusie veronderstelt

is artikel 5 2

Directoraat Generaal

Belastingdienst
van

de Wet inkomstenbelasting 2001 niet tegelijkertijd een fictie en een forfait

Het nieuwe systeem maakt beter zichtbaar hoe het forfaitaire rendement dat

behoort bij een bepaald vermogen wordt vastgesteld

De combinatie van

bepaalde macrogegevens namelijk de gemiddelde vermogensmix en de
marktrendementen

leidt tot een forfaitair rendement in de betreffende

vermogensklasse Doordat het voorstel gebruikmaakt van een gemiddelde
feitelijk gebleken vermogensmix en feitelijk in de markt gerealiseerde
rendementen yoor sparen en beleggingen sluit het forfaitaire rendement

gemiddeld beter aan bij de in de voorgaande jaren werkelijk behaalde
rendementen dan een ongedifferentieerd rendement voor het totale box 3
vermogen Zie Kamerstukken II 2015 2016 34 302

nr

4

p

11

De wetgever heeft in het kadervan de herziening van het box 3 stelsel meerdere
alternatieven voor het destijds bestaande stelsel onderzocht die beter aansluiten

bij de werkelijk behaalde rendementen en die tegelijkertijd goed uitvoerbaar zljn
De voorkeur van de A G gaat uit naar een systeem met een forfaitair rendement

per vermogenstitel die de belastingplichtige daadwerkelijk bezit
ook doorde wetgever onderzocht

Dit alternatief is

Het zou in beginsel beter aansluiten op de

individuele situatie dan de gemiddelde vermogensmix

De wetgever heeft echter

niet gekozen voor een systeem gebaseerd op de werkelijke individuele

vermogensmix

Het wel gekozen systeem is volgens de wetgever voor de

Belastingdienst nog steeds goed uitvoerbaar

De berekening van de in box 3

verschuldigde belasting wordt complexer doordat een constante voet van 1 2
wordt vervangen door een schijvensysteem met verschillende

herijken tarieven

maar voor de

ieder jaarte

computer is het sommetje geen probleem Voor

de Belastingdienst is wezenlijk dat de vaststelling van de verschuldigde belasting
nog steeds voor een

belangrijk deel blijft gebaseerd op gegevens die de

Belastingdienst al heeft dat geen wezenlijk nieuwe informatiestromen op gang
hoeven te worden gebracht en dat geen aanvuliende persoonlijke

omstandigheden hoeven te worden meegewogen
Kamerstukken 2015 2016 34 302

3

nr

p

aldus de wetgever Zie

18

Voorts heeft de wetgever niet gekozen voor een systeem gebaseerd op de

werkelijke individuele vermogensmix

omdat het zou leiden tot mogelijke

arbitrage De wetgever heeft gemotiveerd waarom hij meent dat de

belastingopbrengst en de eenvoud van box 3 zouden worden ondermijnd als de
werkelijke individuele vermogensmix het uitgangspunt zou zijn Zie
Kamerstukken II 2015

2016

34 302

nr

3

p

19

Pagina 3

1190072

00034

Uit de memorie van toelichting

blijkt dat de wetgever verschillende alternatieven

Directoraat Generaal

Belastingdienst

heeft onderzocht

De keuzemogelijkheden en de daarbij gemaakte afwegingen

heeft hij toegelicht

Ik meen dat ten aanzien van het huidige box 3 stelsel niet

kan worden gezegd dat de keuzes van de wetgever bij de totstandkoming ervan

evident elke redelijke grond ontberen

De

enkele

wens dat de

box 3

heffing ten

faveure van de belastingplichtigen die er voor kiezen om hun vermogen

hoofdzakelijk in de vorm van spaargeid aan te houden dientte worden gewijzigd
kan niet met zich brengen dat van een fair balance geen sprake is

Als ik de A G goed begrijp dan kan

veronderstellenderwijs ervan uitgaande dat

het huidige box 3 stelsel evident elke redelijke grond ontbeert

naar

zijn mening

de Hoge Raad een opiossing voor het rechtstekort bieden door uit te gaan van
een

systeem gebaseerd op de werkelijke Individuele vermogensmix Er laten zich

diverse mogelijkheden denken om de door de AG geconstateerde schending van
het eigendomsrecht en het discriminatieverbod op te heffen

De opiossing vioeit

niet duidelijk uit het box 3 stelsel voort Voor het oplossen van het rechtstekort

dienen

politieke keuzes te worden gemaakt die naar mijn mening aan de

wetgever moeten worden overgelaten

Hoogachtend
DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN
namens

deze

Persoonsgegevens

Paglna 4

1190072

00034

Ministerie van Financien

Retouradres Postbus 20201 2500 EE

Den Haag

Directoraat Generaal

Aan de Belastingdlenst

Belastingdlenst

Den Haag Centraal Serviceteam Beroep

Korte Voorhout 7
2511 CW

Postbus 30206

Den Haag

Postbus 20201

2500 GE Den Haag

2500 EE

Den Haag

inlichtmgen
T

070 342 8795

F

070 342 7910

Ons kenmerk
2021 0000220785
Uw brief

Datum
Betreft

kenmerk

9 NOV 2021
Condusie van de Advocaat Generaal

Geachte heer mevrouw

Hierbij zend ik u een afschrift van de door mij ingediende reactie op de condusie
van

de Advocaat Generaal inzake

Persoonsgegevens

{rolnummer

21 01243 en een afschrift van deze condusie

Hoogachtend
DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN
namend

dp7p

Persoonsgegevens

1190072

00034

Ministerie van Financien

Concerndirectie Fiscals
TER INFORMATIE

en Jurtdische Zaken

Aan

3“

de minister

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Arrest HR inzake box 3 heffing 2017 en 2018

massaalbezwaarprocedure

Datum

24 L2 2021

Notanummer
2021 0000267243

Bijiage
1

Met deze nota worden de bewindslieden geinformeerd over een vandaag

verschenen arrest De nota is ter informatie gedeeld met AFEP

Ter info nota n a v

conclusie AG box 3 heffing

FEZ en de IRF

Het arrest heeft grote uitvoeringstechnische en budgettaire gevolgen

Deze zuilen

in een separate notitie worden voorgelegd conform de afspraken Toezicht FEZ

Aanleiding
Vandaag 24 december 2021 heeft de Hoge Raad HR een arrest gewezen in
een proefprocedure massaal bezwaar over de vermogensrendementsheffing in de
inkomstenbelasting box 3 heffing De procedures gaan over de box 3 wetgeving
in de jaren 2017 en 2018 In het oog springt hierbij het rechtsherstel dat de HR
biedt
Kern
De HR heeft vandaag beslist dat het box 3 stelsel in de jaren 2017 en
2018 strijdig is met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod
opgenomen in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de
Fundamentele Vrijheden
De Advocaat Generaal
aan

EVRM

Niessen had op 1 november 2021 een advies
de HR uitgebracht in deze zaak over de box 3 heffing in 2017 en

2018

en

vond

met het EVRM

AG

evenals de HR vandaag
Over dit advies bent u

dat de box 3 heffing strijdig is

de staatssecretaris

destijds

geinformeerd zie bijiage 1 nr 2021 220389
De HR heeft vandaag geoordeeld dat de box 3 wetgeving niet verenigbaar
is met het EVRM
De HR biedt rechtsherstel door bij de belastingplichtige box 3

heffen over het werkelijke rendement

belasting te

dat in zijn geval lager is dan het

forfaitair rendement
De HR heeft daarom de aanslagen

inkomstenbelasting verminderd

Het arrest heeft grote uitvoeringstechnische en budgettaire consequenties
zowel aan de uitgavenkant als aan de inkomstenkant
Het herrekenen van alle in aanmerking komende box 3

heffingen vergt
waarbij significante bedragen
IH verrekend worden Ook dreigt dat belastingplichtigen moeten worden
gecompenseerd als wettelijke termijn van zes maanden voor deze
herrekening niet worden gehaald De uitvoeringsgevolgen zijn afhankelijk
of er wel niet geautomatiseerd herstel mogelijk is Het is nog onduidelijk
extra ICT capaciteit en inzet van personeel

Pagina 1 van 4

1190069

00035

of het arrest de ruimte biedt voor geautomatiseerd herstel waarvoor al
scenario s waren voorbereid door de Belastingdienst
•

Dit zal nader worden

uitgezocht en de gevolgen hiervan in kaart gebracht
Daarnaast is op dit moment nog niet duidelijk of compensatie alleen voor
de groep van massaal bezwaar geldt of voor aile belastingplichtigen in box
3 Hierbij dient alvast opgemerkt te worden dat belastingplichtigen tot 5
jaar na definitieve vaststelling een aanvulling op hun aangifte kunnen

indienen
•

De uitvoeringstechnische en

budgettaire gevolgen zullen in een separate

notitie worden voorgelegd conform de afspraken rond het toezicht FEZ

•

•

•

Hierbij is uitgangspunt dat voor het uitgavendeel dekking plaatsvindt
binnen artikel 1 van de Financienbegroting conform de geldende
begrotingsregels
Aan de inkomstenkant is geen rekening gehouden met eventuele
toekomstige budgettaire derving in box 3 bij het opstellen van het huidige
coalitieakkoord Eventuele budgettaire derving en de gevolgen daarvan
aan de inkomstenkant van de begroting zullen ook op een later moment
nog worden vastgesteld
De Belastingdienst heeft in aanloop naar deze uitspraak al varianten in
kaart gebracht voor de afhandeling van de bezwaarschriften
Aan het eind van de nota is de woordvoeringslijn opgenomen

Toelichting
De onderhavige procedure is een van de zes geselecteerde procedures
massaal bezwaar box 3 voor de jaren 2017 en 2018 Middels
sprongcassatie is deze eerste van zes procedures direct van de rechtbank
naar de Hoge Raad gegaan
Vanaf 1 januari 2017 wordt in het box 3 stelsel uitgegaan van gemiddelde

rendementen en een gemiddelde verdeling van het box 3 vermogen over
spaargeld en andere beleggingen de vermogensmix
Belastingplichtigen worden dus niet aangeslagen op grond van hun
werkelijke rendementen en hun werkelijke verdeling van hun vermogen
over spaargeld en andere beleggingen
In de onderhavige procedure was bij de rechtbank in geschil of de box 3
heffing vanaf 2017 op wetgevend niveau strijdig is met het
eigendomsrecht en met het discriminatieverbod of gelijkheidsbeginsel in
het EVRM
Naar het oordeel van de rechtbank is dit niet het geval
Dat de box 3

heffing vanaf 2017 alle belastingplichtigen belast op basis
gemiddelde vermogenssamenstelling de vermogensmix vindt de
HR strijdig met het eigendomsrecht en discriminatieverbod beide

van een

opgenomen in het EVRM
De HR biedt rechtsherstel voor deze schending van het EVRM
In de onderhavige zaak staat vast welk direct rendement de

belanghebbende in de jaren 2017 en 2018 werkelijk heeft behaald Dit is
lager dan het op basis van de wet veronderstelde rendement Daarom
biedt de HR rechtsherstel aan deze belastingplichtige door alleen over dat
werkelijke rendement belasting te heffen De aanslagen
inkomstenbelasting voor de jaren 2017 en 2018 zijn door de HR
verminderd

Pagina 2 van 4

1190069

00035

Er liggen inmiddels 193 856

cijfer per 1 oktober 2021 bezwaarschriften

tegen de box 3 heffing voor de jaren 2017 t m 2020 Daarvan hebben er
117 914 betrekking op 2017 en 2018
Hoe dan ook zal deze operatic IV capaciteit en menskracht vergen en

daarmee mogelijk tot verdringing leiden van andere werkzaamheden van
de Belastingdienst

Deze gevolgen zullen nader in kaart worden gebracht

net zoals de derving aan de inkomstenkant

Met het arrest van vandaag komt een eind aan alle box 3

procedures voor

de jaren 2017 en 2018
De uitspraak van de HR van vandaag heeft tot gevolg dat de Inspecteur
nu kan beslissen op alle bezwaarschriften die zijn ingediend in de zaken
die zijn aangemerkt als massaal bezwaar

Er zal nog moeten worden besllst of het arrest ook gevolgen

welke

heeft voor de box 3

en zo

ja

belastingplichtigen die geen bezwaar hebben

gemaakt tegen hun belastingaanslagen 2017 en 2018
Gelet op de beslissing van de HR heeft deze ook gevolgen voor de jaren
2019 en verder waarover nog wordt geprocedeerd
Het herrekenen van alle in aanmerking komende box3 heffingen is een
ingewikkelde exercitie waarbij significante bedragen IH verrekend
worden Ook dreigt dat belastingplichtigen moeten worden
gecompenseerd als wettelijke termijnen voor deze herrekening niet
worden gehaald Deze uitvoeringstechnische en budgettaire gevolgen
zuilen In een separate notitie worden voorgelegd conform de afspraken
rond Toezicht FEZ
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Woordvoeringslijn
De HR heeft in het arrest geoordeeld dat de box 3

heffing in strijd is met

het eigendomsrecht en het discriminatieverbod

De HR laat het niet over aan de wetgever
om

maar biedt

de strijdigheld met het EVRM op te heffen

voor

zelf rechtsherstel

de betreffende

aanslagen inkomstenbelasting
In de procedure staat vast welk rendement de belastingplichtige werkelijk
heeft behaald

Dit is lager dan het op basis van de wet veronderstelde

rendement
De HR biedt rechtsherstel voor de jaren 2017 en 2018 door alleen het

werkelijke rendement in de heffing te betrekken
De IB aanslagen voor de jaren 2017 en 2018 worden door de HR
verminderd De box 3 heffing dient te worden berekend over het
werkelijke rendement
Dit geldt voor alle belastingplichtigen die massaal bezwaar box 3 hebben
gemaakt tegen de aanslag ib 2017 en 2018
Duidelijk is dat dit een arrest is met grote impact We gaan kijken hoe we
dit arrest gaan uitvoeren
We kunnen nog niet zeggen hoeveel minder box 3

heffing er over de

jaren 2017 en 2018 betaald hoeft te worden en wat dit betekent voor de
jaren erna
Of het arrest ook gevolgen heeft voor de box 3 belastingplichtigen die
geen bezwaar hebben gemaakt tegen de ib aanslagen wordt nog bezien

Pagina 3 van 4

1190069

00035

Sinds 2017 is het box 3 stelsel aangepast en het werk is nog niet klaar

Dat heeft voor veel mensen al verschil gemaakt

hierdoor betaten vanaf

dit jaar bijna een miljoen mensen geen belasting meer in box 3 en 1 7

miljoen mensen betaien hierdoor minder belasting
Dit kabinet deelt de breed gedeelde wens om het huidige box 3 stelsel
te passen en belasting te heffen op basis van het werkelijke inkomen
uit vermogen het werkelijke rendement
In het coalitieakkoord staan
aan

ook plannen om vanaf 2025 dit nieuwe stelsel in te voeren met

tussentijds een verhoging van het heffingvrije vermogen naar ca 80 000
euro

per persoon in 2023

Pagina 4 van 4

1190069

00035

Ministerie van Financien

Concemdirectle Fiscale
TER INFORMATIE

en Juridfsche Zaken

HI

Aan

de minister

de staatssecretaris van Financien

Fiscaiiteit en Belastinadienst

0
nota

Persoonsgegevens

Arrest HR inzake box 3 heffing 2017 en 2018

massaalbezwaarprocedure

Datum
24 12 2021
Notanummer

C

2021 0000267243

Bijiage
1

Met deze nota worden de bewindslieden gei nformeerd over een vandaag

verschenen arrest

De nota is ter informatie gedeeld met AFEP

Ter info nota n a v
condusie AG box 3 heffing

FEZ en de IRF

Het arrest heeft grote uitvoeringstechnische en budgettaire gevolgen

Deze zullen

in een separate notitie worden voorgelegd conform de afspraken Toezicht FEZ

Aanleiding
Vandaag 24 december 2021

heeft de Hoge Raad HR een arrest gewezen in
proefprocedure massaai bezwaar over de vermogensrendementsheffing in de
inkomstenbelasting box 3 heffing De procedures gaan over de box 3 wetgeving
in de jaren 2017 en 2018 In het oog springt hierbij het rechtsherstel dat de HR

een

biedt
Kern

De HR heeft vandaag besiist dat het box 3 stelsel in de jaren 2017 en
2018 strijdig is met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod

C

opgenomen in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de

Fundamentele Vrijheden
De Advocaat Generaal
aan

EVRM

AG

Niessen had op 1 november 2021 een advies

de HR uitgebracht in deze zaak over de box 3

2018

en

vond

evenals de HR vandaag

heffing in 2017 en
heffing strijdig is

dat de box 3

met het EVRM Over dit advies bent u de staatssecretaris destijds
gemformeerd zie bijiage 1 nr 2021 220389
De HR heeft vandaag geoordeeld dat de box 3 wetgeving niet verenigbaar

is met het EVRM
De HR biedt rechtsherstei door bij de belastingplichtige box 3

belasting te

heffen over het werkeiijke rendement dat in zijn geval lager is dan het
forfaitair rendement
De HR heeft daarom de aanslagen

inkomstenbelasting verminderd

Het arrest heeft grote uitvoeringstechnische en budgettaire consequenties

zowel aan de uitgavenkant ais aan de inkomstenkant
Het herrekenen van alle in aanmerking komende box 3
extra ICT

heffingen vergt
capaciteit en inzet van personeel waarbij significante bedragen

IH verrekend worden

Ook dreigt dat beiastingpiichtigen moeten worden
gecompenseerd ais wettelijke termijn van zes maanden voor deze
herrekening niet worden gehaald De uitvoeringsgevolgen zijn afhankeiijk
of er wel niet geautomatiseerd herstel mogeiijk is Het is nog onduideiijk

Pagina 1 van 4

1190070

00036

of het arrest de ruimte biedt voor geautomatiseerd herstel waarvoor al
scenario s waren voorbereid door de Belastingdienst
•

Dit zal nader worden

uitgezocht en de gevolgen hiervan in kaart gebracht
Daarnaast is op dit moment nog niet duidelijk of compensatie alleen voor
de groep van massaal bezwaar geldt of voor alle belastingplichtigen in box
3

Hierbij dient alvast opgemerkt te worden dat belastingplichtigen tot 5
jaar na definitieve vaststelling een aanvulling op hun aangifte kunnen
indienen
•

C

•

•

•

De uitvoeringstechnische en budgettaire gevolgen zullen in een separate
notitie worden voorgelegd conform de afspraken rond het toezicht FEZ
Hierbij is uitgangspunt dat voor het uitgavendeel dekking plaatsvindt
binnen artikel 1 van de Financienbegroting conform de geldende
begrotingsregels
Aan de inkomstenkant is geen rekening gehouden met eventuele
toekomstige budgettaire derving in box 3 bij het opstellen van het huidige
coalitieakkoord Eventuele budgettaire derving en de gevolgen daarvan
aan de inkomstenkant van de begroting zullen ook op een later moment
nog worden vastgesteld
De Belastingdienst heeft in aanloop naar deze uitspraak al varianten In
kaart gebracht voor de afhandeling van de bezwaarschriften
Aan het eind van de nota is de woordvoeringslijn opgenomen

Toelichting
De onderhavige procedure is een van de zes geselecteerde procedures
massaal bezwaar box 3 voor de jaren 2017 en 2018 Middels
sprongcassatie is deze eerste van zes procedures direct van de rechtbank
naar de Hoge Raad gegaan
Vanaf 1 januari 2017 wordt in het box 3 stelsel uitgegaan van gemiddelde
rendementen en een gemiddelde verdeling van het box 3 vermogen over
spaargeld en andere beleggingen de vermogensmix

C

Belastingplichtigen worden dus niet aangeslagen op grond van hun
werkelijke rendementen en hun werkelijke verdeling van hun vermogen
over spaargeld en andere beleggingen
In de onderhavige procedure was bij de rechtbank In geschil of de box 3
heffing vanaf 2017 op wetgevend niveau strijdig is met het
eigendomsrecht en met het discriminatieverbod of gelijkheidsbeginsel in
het EVRM
Naar het oordeel van de rechtbank is dit niet het geval
Dat de box 3

heffing vanaf 2017 alle belastingplichtigen belast op basis
gemiddelde vermogenssamenstelling de vermogensmix vindt de
HR strijdig met het eigendomsrecht en discriminatieverbod beide

van een

opgenomen in het EVRM
De HR biedt rechtsherstel voor deze schending van het EVRM
In de onderhavige zaak staat vast welk direct rendement de

belanghebbende in de jaren 2017 en 2018 werkelijk heeft behaald Dit is

lager dan het op basis van de wet veronderstelde rendement Daarom
biedt de HR rechtsherstel aan deze belastingplichtige door alleen over dat
werkelijke rendement belasting te heffen De aanslagen
inkomstenbelasting voor de jaren 2017 en 2018 zijn door de HR
verminderd

Pagina 2 van 4

1190070

00036

Er liggen inmiddels 193 856

cijfer per 1 oktober 2021

bezwaarschriften

tegen de box 3 heffing voor de jaren 2017 t m 2020 Daarvan hebben er
117 914 betrekking op 2017 en 2018
Hoe dan ook

zal deze operatic IV capaciteit en menskracht vergen en
daarmee mogelijktot verdringing leiden van andere werkzaamheden van

de Belastingdienst Deze gevolgen zullen nader in kaart worden gebracht
net zoais de derving aan de inkomstenkant

Met het arrest van vandaag komt een eind aan alle box 3

procedures voor

de jaren 2017 en 2018
De uitspraak van de HR van vandaag heeft tot gevoig dat de Inspecteur

kan besiissen op alle bezwaarschriften die zijn ingediend in de zaken
die zijn aangemerkt ais massaal bezwaar
nu

c

Er zal nog moeten worden beslist of het arrest ook gevolgen

en zo ja
belastingplichtigen die geen bezwaar hebben
gemaakt tegen hun belastingaanslagen 2017 en 2018
Geiet op de beslissing van de HR heeft deze ook gevoigen voor de jaren

welke

heeft voor de box 3

2019 en verder

waarover

nog wordt geprocedeerd

Het herrekenen van alle in aanmerking komende box3 heffingen is een
ingewikkelde exercitie waarbij significante bedragen IH verrekend
worden

Ook dreigt dat belastingpiichtigen moeten worden
gecompenseerd als wettelijke termijnen voor deze herrekening niet
worden gehaald Deze uitvoeringstechnische en budgettaire gevoigen
zullen in een separate notltie worden voorgelegd conform de afspraken
rond Toezicht FEZ
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

Niet van toepassing

Woordvoeringsiijn
De HR heeft in het arrest geoordeeid dat de box 3

c

heffing in strijd is met

het eigendomsrecht en het discriminatieverbod
De HR iaat het niet over aan de wetgever
om

maar

de strijdigheid met het EVRM op te heffen

biedt zelf rechtsherstei
voor

de betreffende

aanslagen inkomstenbelasting
In de procedure staat vast welk rendement de belastingpiichtige werkelijk
heeft behaald

Dit is lager dan het op basis van de wet veronderstelde

rendement
De HR biedt rechtsherstei voor de jaren 2017 en 2018 door aiieen het
werkeiijke rendement in de heffing te betrekken
De IB aanslagen voor de jaren 2017 en 2018 worden door de HR
verminderd De box 3 heffing dientte worden berekend over het
werkeiijke rendement
Dit geidt voor alle belastingpiichtigen die massaal bezwaar box 3 hebben
gemaakt tegen de aanslag ib 2017 en 2018
Duidelijk is dat dit een arrest is met grote impact We gaan kijken hoe we
dit arrest gaan uitvoeren
We kunnen nog niet zeggen hoeveei minder box 3

jaren 2017 en 2018 betaald hoeft te worden
jaren erna

en

heffing er over de

wat dit betekent voor de

Of het arrest ook gevolgen heeft voor de box 3

geen bezwaar hebben gemaakt tegen de ib

belastingplichtigen die
aanslagen wordt nog bezien

Pagina 3 van 4

1190070

00036

Sinds 2017 is het box 3 stelsel aangepast en het werk is nog niet kiaar
Dat heeft voor veel

mensen

al verschil gemaakt

dit jaar bijna een miljoen mensen geen belasting

miljoen

mensen

hierdoor betalen vanaf
meer

in box 3 en 1 7

betalen hierdoor minder beiasting

Dit kabinet deelt de breed gedeelde wens om het huidige box 3 stelsei
aan

te passen en

uit vermogen

belasting te heffen op basis van het werkeiijke inkomen

het werkeiijke rendement

In het coalitieakkoord staan

ook piannen om vanaf 2025 dit nieuwe steisel in te voeren met

tussentijds een verhoging van het heffingvrije vermogen naar ca 80 000
euro

per persoon in 2023

f

C

Pagina 4 van 4

1190070

00036