RAPPORTAGE EVALUATIE SECTORAAL
KADER PILOTS PHYSICIAN ASSISTANT EN
VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST
AMBULANCEZORG

Namens het Lectoraat Acute Intensieve Zorg:
Dr. Rianne van Boekel
Dr. Selma van der Haar
Dr. Sivera Berben
Dr. Lilian Vloet
Augustus 2023
1

© 2023 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Lectoraat Acute Intensieve Zorg

Colofon

Deze uitgave is tot stand gekomen in een nauwe samenwerking tussen het Lectoraat Acute
Intensieve Zorg van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN), Ambulancezorg Nederland en de
vertegenwoordigers van de deelnemende RAV’s. Ambulancezorg Nederland heeft het Lectoraat
Acute Intensieve zorg van de HAN opdracht gegeven voor de ondersteuning bij de opzet, uitvoering,
evaluatie en rapportage van de evaluatie “Sectoraal kader pilot physician assistant en verpleegkundig
specialist ambulancezorg (PAA/VSA)”. Voor deze rapportage zijn de data en de patient journeys
aangeleverd door de contactpersonen van de deelnemende RAV’s binnen de pilot. De informatie ten
aanzien van de beschrijving van de pilots is toegevoegd aan bijlage 7. De analyse van de data, evenals
het opstellen van de schriftelijke rapportage, is uitgevoerd door het Lectoraat Acute Intensieve Zorg
van de HAN. Ambulancezorg Nederland heeft de rapportage ingezien en goedgekeurd.

2

INHOUD
1.

Achtergrond..................................................................................................................................... 5
1.1 Aanleiding ...................................................................................................................................... 5
1.2 Doel en scope ................................................................................................................................ 7
1.3 Opzet evaluatieonderzoek ............................................................................................................ 8
1.4 Afspraken..................................................................................................................................... 11
1.5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 11

2.

Methode ........................................................................................................................................ 12
2.1 Design .......................................................................................................................................... 12
2.2 De zorgmasters ............................................................................................................................ 12
2.3 Deelnemende RAV’s .................................................................................................................... 12
2.4 Dataverzameling .......................................................................................................................... 13
2.5 Data-analyse ................................................................................................................................ 14

3.

Indicatoren .................................................................................................................................... 15
3.1 Werkwijze voor het bepalen van indicatoren ............................................................................. 15
3.2 Criteria voor het bepalen van indicatoren .................................................................................. 15
3.3 De negen indicatoren .................................................................................................................. 16
3.4 Verbinding indicatoren met onderzoeksvragen Sectoraal kader ................................................ 16

4. Resultaten Indicatoren ...................................................................................................................... 18
4.1 Geïncludeerde ambulance-inzetten per RAV .............................................................................. 18
4.2 Demografie patiënten ................................................................................................................. 18
4.3 Ingangsklachten waarop PAA/VSA wordt ingezet ....................................................................... 19
4.4 Aanvrager, tijden en riturgentie .................................................................................................. 20
4.5 Groepen werkdiagnoses gesteld door de zorgmaster ................................................................ 23
4.6 Ingezette aanvullende diagnostiek en interventies .................................................................... 24
4.7 Consultuitkomst .......................................................................................................................... 24
4.8 Nieuwe zorgcontacten: nieuwe oproep ambulance na eerder afgesloten mobiel zorgconsult . 25
4.9 Zorgconsultatie ............................................................................................................................ 26
4.10 Ervaring vanuit het perspectief van patiënten .......................................................................... 27
5. Resultaten patient journeys .............................................................................................................. 29
6. Discussie, conclusie en aanbevelingen .............................................................................................. 39
6.1 Samenvatting resultaten kwantitatief ......................................................................................... 39
6.2 Samenvatting resultaten kwalitatief ........................................................................................... 40
6.3 Discussie ...................................................................................................................................... 41
3

6.4 Conclusie ..................................................................................................................................... 46
6.5 Aanbevelingen ............................................................................................................................. 46
7. Dankwoord ........................................................................................................................................ 48
8. REFERENTIES...................................................................................................................................... 49
Bijlage 1: Meetplan T1 ....................................................................................................................... 52
Bijlage 2: Factsheet resultaten van de eerste meting (T1) ................................................................ 65
Bijlage 3: Aanpassingen naar aanleiding van T1 ............................................................................... 67
Bijlage 4: Meetplan T2 ....................................................................................................................... 68
Bijlage 5: Vragenlijst voor patiënten ................................................................................................. 86
Bijlage 6: Resultaten vragenlijst voor patiënten ............................................................................... 91
Bijlage 7: Procesgegevens Pilots per deelnemende RAV .................................................................. 96

4

1.

Achtergrond

1.1 Aanleiding
Regionale Ambulancevoorzieningen (RAV’s) bevinden zich als aanbieder van ambulancezorg in een
veranderende prehospitale omgeving. Ambulance-aanvragen nemen qua aantal en complexiteit toe
als gevolg van een groeiende en vergrijzende bevolking, herhaalde verzoeken tot ambulancezorg en
ambulance-aanvragen voor niet acute gezondheidsproblemen [1-6]. Binnen deze toename van
volume en complexiteit bevindt zich ook een groeiende proportie van patiënten die na triage,
diagnostiek en behandeling ter plaatse niet vervoerd hoeven te worden naar een ziekenhuis. Zij
krijgen een zogenaamd mobiel zorgconsult [7]. Een mobiel zorgconsult wordt gedefinieerd als een
inzet die is uitgevoerd in opdracht van de meldkamer met de intentie tot hulpverlening en/of vervoer
van één of meerdere slachtoffers/patiënten, waarbij de noodzaak tot vervoer, na onderzoek dan wel
behandeling ter plaatse, niet gebleken is.

Bovenstaande ontwikkelingen leiden tot een veranderende rol van een RAV: van zorg en vervoer
naar mobiele zorg en coördinatie. Voor RAV’s wordt het steeds lastiger om de juiste ambulancezorg
op het juiste moment aan te bieden [8]. Dit vraagt om een efficiëntere inzet en organisatie van
ambulancezorg met ambulancezorgprofessionals op alle niveaus, om op die manier voor de patiënt
de juiste zorg op het juiste moment op de juiste plek door de juiste professional aan te bieden. AZN,
V&VN Ambulancezorg en de Nederlandse Vereniging van Medisch Managers Ambulancezorg
(NVMMA) hebben deze functie- en zorgdifferentiatie vastgelegd in het raamwerk zorgdifferentiatie
ambulancezorg. Het raamwerk geeft inzicht in de niveaus en urgentie van de zorgvragen van
patiënten die ambulancezorg nodig hebben en het daarop aansluitende niveau van
ambulancezorgprofessional, zie figuur 1.

5

Figuur 1: Raamwerk Zorgdifferentiatie

Onderdeel hiervan is de inzet van de master opgeleide ambulanceprofessional, een physisian
assistant of verpleegkundig specialist (PAA/VSA), met aanvullende competenties en bevoegdheden,
wat leidt tot meer mogelijkheden tot diagnostiek en behandeling ter plaatse.

Eind 2020 heeft de sector het ‘Sectoraal kader pilot physician assistant en verpleegkundig specialist
ambulancezorg (PAA/VSA)’ vastgesteld. Het kader is in samenwerking met NVMMA, Nederlandse
Associatie Physician Assistants (NAPA), V&VN ambulancezorg, V&VN verpleegkundig specialisten en
Nederlandse Vereniging Bachelor Medische Hulpverleners (NVBMH) ontwikkeld, door alle partijen
vastgesteld en voorgelegd aan de verschillende beroepsverenigingen en het ministerie van VWS. Het
sectoraal kader biedt handvatten aan RAV’s voor de inzet van masteropgeleiden om bij te dragen dat
iedere patiënt de juiste zorg, op de juiste plaats, door de juiste zorgverleners op het juiste moment
ontvangt. In de derde periode van 2021 is hiervoor een sectorale pilot ingericht om dit nader te
onderzoeken. RAV’s kunnen binnen de contouren van het sectoraal kader een regionale invulling
geven aan de pilot. De verwachting is dat deze pilot onder andere leidt tot:
 een verbetering van de doelmatigheid;

6

 betere patiëntenzorg door meer zorg op maat te leveren, waardoor er sprake is van de juiste zorg
door juiste zorgverlener;
 substitutie van zorg, resulterend in een vermindering van (onnodige) presentaties in de tweede lijn;
 een verbetering van de samenwerking in de keten van acute en sub-acute zorg.

1.2 Doel en scope
Het doel van de pilot is het nut en noodzaak van de inzet van de PAA/VSA in de mobiele acute zorg
aan te tonen. Hiervoor dient de inzet van de PAA/VSA gedurende de pilotperiode zowel regionaal als
landelijk goed gevolgd te worden. In het sectoraal evaluatieonderzoek worden bovengenoemde
doelstellingen geëvalueerd. In de evaluatie wordt onderzocht of er aanwijzingen zijn in hoeverre de
inzet van de PAA/VSA een bijdrage levert aan bovengenoemde doelstellingen.

AZN heeft het Lectoraat Acute Intensieve Zorg (LAIZ) van de HAN gevraagd om de evaluatie van deze
sectorale pilot vorm te geven. Hierbij zijn afspraken gemaakt over AZN als opdrachtgever, LAIZ als
opdrachtnemer en de RAV’s als uitvoerders. Daarna zijn onderzoeksactiviteiten opgestart die zijn
gebaseerd op de onderzoeksvragen uit het ‘Sectoraal kader pilot physician assistant en
verpleegkundig specialist ambulancezorg (PAA/VSA)’ en de opdrachtbeschrijving ‘Evaluatieonderzoek
Pilots PAA/VSA van 20210422’ voor het Lectoraat Acute Intensieve Zorg van de HAN. Het betreft een
beschrijvend onderzoek van de pilots PAA/VSA zoals ingezet tijdens de onderzoeksperiode. Binnen
dit onderzoek is geen vergelijking gemaakt met de inzet van de ALS en/of de inzet rapid responder en
zijn enkel de PAA/VSA gevolgd bij hun inzet.

De doelstellingen van de pilot, zoals een verbetering van de doelmatigheid, betere patiëntenzorg
door meer zorg op maat te leveren, substitutie van zorg en een verbetering van de samenwerking in
de keten van acute en sub-acute zorg, evenals de onderzoeksvragen zoals deze zijn geformuleerd in
het Sectoraal kader vormen het uitgangspunt voor dit onderzoek. In samenspraak met interne en
externe stakeholders ambulancezorg zijn op basis hiervan in totaal negen indicatoren vastgesteld die
centraal staan in dit onderzoek. De indicatoren worden beschreven in hoofdstuk 3. Door het
verzamelen van evaluatiegegevens voor elke indicator is een beeld ontstaan per indicator. De
evaluatiegegevens behorend bij iedere indicator geven in samenhang input aan AZN over de mate
waarin de doelstellingen uit het Sectoraal kader zijn behaald.

Bij het evaluatieonderzoek zijn alle RAV’s betrokken waarbij de PAA/VSA direct in het
ambulancezorgproces werd ingezet en aangestuurd door de meldkamer gedurende de
7

evaluatieperiode. Het betrof RAV’s die een pilot startten of die reeds een pilot hadden lopen. De
start van de evaluatieperiode was in het derde kwartaal 2021. Het evaluatieonderzoek kende een
looptijd van 2 jaar en is dus afgerond in de derde periode van 2023. De deelnemende RAV’s gaven
binnen de gestelde kaders een eigen invulling aan de pilot.
Het verzamelen van evaluatiegegevens over de pilot vond de eerste keer 10 maanden na de start
plaats. De tweede meting vond 22 maanden na de start plaats.

Binnen deze evaluatieopdracht heeft het lectoraat Acute Intensieve Zorg HAN samengewerkt met
het lectoraat Organisatie en Dienstverlening HAN.

1.3 Opzet evaluatieonderzoek
Onderstaande onderzoeksactiviteiten zijn uitgevoerd binnen de evaluatie looptijd van twee jaar.

1. Kick-off bijeenkomst met interne en externe stakeholders ambulancezorg.
Doel van de kick-off bijeenkomst was consensus te ontwikkelen over te hanteren indicatoren voor de
evaluatie, waarbij ook prioritering aan de indicatoren werd gegeven en gestreefd werd naar
eenduidigheid in operationalisatie en meetwijze. Afgesproken was dat er maximaal zeven indicatoren
zouden worden geprioriteerd, die het gehele ambulancezorgproces en de relevante aspecten voor
deze evaluatie zouden omvatten. In de afstemming met interne en externe stakeholders bleken in
totaal negen indicatoren gezamenlijk noodzakelijk.
Input voor het gesprek over de indicatoren werd gevormd door paragraaf 5.2. van het rapport
‘Sectoraal kader pilot physician assistant en verpleegkundig specialist ambulancezorg (PAA/VSA)’.
Hierin worden relevante thema’s genoemd, zoals patiënt- en ritkenmerken, veiligheid, doelmatigheid
en tevredenheid. Op deze thema’s dient al geregistreerd te worden binnen de ambulancezorg in het
kader van landelijke kwaliteitszorg of ze waren noodzakelijk voor het in kaart brengen van de pilot
(interventies ter plaatse).
Bij de kick-off bijeenkomst waren verschillende stakeholders aanwezig, zoals medewerkers van AZN,
medisch managers, masteropgeleide ambulanceprofessionals en onderzoekers. Er waren
vertegenwoordigers van alle RAV’s aanwezig, zowel van RAV’s die voornemens waren om deel te
nemen aan de evaluatie als ook van RAV’s die dit nog niet zouden gaan doen. Met de RAV’s die
deelnamen aan de pilot heeft in deze bijeenkomst de eerste afstemming plaats gevonden over het
meten en registreren van de gekozen indicatoren.

8

2. Bijeenkomst over privacy en uniformiteit
Voor een juridisch verantwoorde, veilige en betrouwbare dataverzameling is als vervolg op de kick-off
een bijeenkomst gepland om over de volgende onderwerpen nadere informatie te geven en afspraken
te maken:


Dataverwerkingsovereenkomst

Tussen de deelnemende RAV’s en het lectoraat Acute Intensieve Zorg is per RAV een
dataverwerkingsovereenkomst afgesloten.


Datamanagementplan

Het lectoraat Acute Intensieve Zorg stelde een datamanagementplan op conform het format van de
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. De gegevens moesten op een veilige manier met LAIZ worden
gedeeld. Iedere RAV kreeg toegang tot een eigen server van LAIZ waar alleen de eigen gegevens direct
zonder tussenkomst van derden op kunnen worden opgeslagen, de Research Drive, met een eigen
inlognaam en wachtwoord.


Privacystatements RAV’s

Op basis van inhoudelijk en juridisch advies heeft het lectoraat Acute Intensieve Zorg een procedure
ingericht op grond van de geldende kaders van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN). De data
werden middels een beperkte gegevensset verzameld uit de eigen registratiesystemen van de RAV’s.
In het kader van privacy-wetgeving was tevens een belangrijk punt dat de aangeleverde data geen
namen, ritnummers en/of patiëntnummers mochten bevatten, omdat deze nummers direct te
herleiden zouden zijn naar personen. Er is aan LAIZ volledig anonieme data aangeleverd. De RAV’s
hadden geen toegang tot de data van de overige RAV’s. Alle data werden opgeslagen in de HAN
onderzoeksomgeving. Hiertoe hadden vijf personen van het HAN onderzoeksteam toegang: de senior
onderzoeker, de projectleider, de associate lector, de lector en de ICT ondersteuner.


Operationalisatie van indicatoren en meetplannen.

Naar aanleiding van deze bijeenkomst zijn het meetplan van T1 en de bijbehorende documenten
opgesteld. De operationalisatie van de indicatoren en de bijbehorende meetplannen vormden een
essentieel onderdeel van het onderzoek. Er is uitgebreid aandacht besteed aan het uniform
verzamelen va de data via de bestaande systemen. Om de gegevens eenduidig te kunnen verzamelen
is optimale ondersteuning door LAIZ afgesproken door een nauwkeurige beschrijving van de
meetplannen en het ter beschikking stelling van formats met beschrijving van de te verzamelen
gegevens.

9

3. (Tussen) evaluatie op twee momenten
Een landelijke (tussen-)evaluatie vond plaats op twee momenten: na 10 (T1) en na 22 maanden (T2).
Voor een rijke dataset gebruikten we mixed-methods, dus zowel kwantitatieve als kwalitatieve data.
Op deze evaluatiemomenten werden de deelnemende RAV’s bevraagd op de volgende manieren:

Kwantitatief:
Data ten behoeve van de opgestelde indicatoren zijn middels een digitale uitvraag op T1 en T2
verzameld. Deze indicatoren hebben betrekking op het ambulancezorgproces, met een focus op
patiënt- en ritkenmerken en veiligheidsaspecten, zoals het aantal herconsulten na een mobiel
zorgconsult. Hierbij heeft LAIZ een meetplan (zie bijlage 1 voor T1 en bijlage 4 voor T2) opgesteld
inclusief voorbeelden van excel-formats met variabelen en codering. De RAV’s konden tevens een
testbestand aanleveren bij LAIZ, om te controleren of de gewenste data op de juiste manier kon
worden aangeleverd. Diverse vraagsessies werden ingepland en de mogelijkheid voor vragen of
overleg via telefoon- en mailcontact was continue aanwezig. Omdat sommige RAV’s vaardiger zijn in
het ontsluiten van de eigen gegevens dan andere RAV’s zijn er afspraken gemaakt om als buddy’s aan
elkaar gekoppeld te zijn om van elkaar te leren. De aankondiging en mailing vond plaats via de
verzendingsmethode van AZN.

Kwalitatief:
In aanvulling op het kwantitatieve deel is ter illustratie van de cijfers een kwalitatieve component
toegevoegd. Hierbij is het doel de complexiteit van de context waarin de zorgmaster PAA/VSA
werkzaam is in kaart te brengen. Ook was het doel om op basis van zorgpaden inzichtelijk te maken
wat het verschil/(meer)waarde van de inzet van de zorgmaster was ten opzichte van de inzet van de
reguliere ambulancezorgprofessional. In deze kwalitatieve rapportage werd middels patient journeys
het perspectief van de patiënt, de professional en de keten in kaart gebracht. In een extra sessie met
de aan de pilot deelnemende RAV’s werd de bedoeling van de patient journey uitgelegd en werd het
voorgestelde format besproken en vastgesteld.

4. Kennissessie na beide meetmomenten
Na elke meetperiode is een kennissessie georganiseerd met de deelnemende pilot-RAV’s. Het doel
hiervan was het delen van ervaringen en (tussen-)opbrengsten, evenals het gezamenlijk
interpreteren en duiden van de resultaten. Na de kennissessie van T1 zijn ook afspraken gemaakt
over het eenduidig registreren van de data.
10

5. Rapportage
Na de eerste meting (T1) is een factsheet opgeleverd als tussenrapportage, die is toegevoegd als
bijlage aan dit rapport (zie bijlage 2). De voorliggende eindrapportage is gebaseerd op de meting in
T2.

1.4 Afspraken
Ambulancezorg Nederland als opdrachtgever, LAIZ als opdrachtnemer en de RAV’s als uitvoerders
hebben afspraken gemaakt over taken en verantwoordelijkheden op de diverse momenten binnen
het onderzoek. Zo onderhield Ambulancezorg Nederland de officiële communicatie met de RAV’s,
wat betreft de mailing over de meetmomenten en de kennissessies, evenals de organisatie van de
bijeenkomsten. Het LAIZ stelde de inhoudelijke documentatie, zoals de meetplannen en formats
hiervoor ter beschikking. Ook was LAIZ verantwoordelijk voor het ontvangen, opslaan, verwerken en
analyseren van de gegevens, waarbij gerapporteerd werd op groepsniveau. De RAV’s verzamelden de
gegevens conform de afgesproken indicatoren via de aanwijzingen in het meetplan en leverden deze
aan tevens conform het meetplan bij LAIZ. Ook beschreef elke RAV een patiëntencasus in het format
van de patient journey.

1.5 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 van deze rapportage beschrijft de methode van onderzoek. De werkwijze rondom het
bepalen van de indicatoren en de resultaten die dit opleverde wordt uitgelicht in hoofdstuk 3.
Vervolgens beschrijft hoofdstuk 4 de onderzoeksresultaten wat betreft de indicatoren. In hoofdstuk 5
worden de onderzoeksresultaten wat betreft de patient journeys beschreven. Hoofdstuk 6 ten slotte,
bevat de discussie, conclusie en aanbevelingen.

11

2.

Methode

2.1 Design
Voor dit evaluatieonderzoek is gebruik gemaakt van een prospectief onderzoeksdesign. De gegevens
van T2 worden beschreven in deze rapportage. De gegevens van T1 zijn samengevat in een factsheet
welke is toegevoegd als bijlage (zie bijlage 2).
2.2 De zorgmasters
In dit onderzoek is de inzet van de masteropgeleiden, de zogenaamde zorgmasters, geëvalueerd aan
de hand van de gegevens over de ambulance-inzetten die door hen zijn uitgevoerd. De zorgmasters
zijn physician assistant (PAA) of verpleegkundig specialist (VSA) in de ambulancezorg. De inzet van
deze zorgmasters is volgens de methode die staat beschreven in het ‘Sectoraal kader pilot physician
assistant en verpleegkundig specialist ambulancezorg (PAA/VSA)’. Voor een uitgebreide beschrijving
van de wettelijke inbedding, taken en bevoegdheden van de PAA en VSA wordt verwezen naar de
tekst in het ‘Sectoraal kader pilot physician assistant en verpleegkundig specialist ambulancezorg
(PAA/VSA)’.
2.3 Deelnemende RAV’s
Zeven RAV’s hebben data verzameld voor het evaluatieonderzoek, te weten RAV Utrecht,
Ambulancezorg Rotterdam Rijnmond, RAV Brabant Zuidoost, RAV Hollands Midden, RAV Brabant
Midden West Noord, Ambulance Oost en Witte Kruis Ambulancezorg Zeeland. Tijdens de eerste
meting (T1) hebben alleen de eerste vijf RAV’s data verzameld, zie tabel 1. De kenmerken van de
pilot per deelnemende RAV zijn opgenomen in de bijlage (zie bijlage 7)

Tabel 1: Deelnemende RAV’s (regionummer), aantal fte zorgmasters en data-aanlevering op T1 en T2
RAV

Naam

Aantal zorgmasters in fte
PAA

T1

T2

data

data

VSA

1

RAV Utrecht (9)

1

2

RAV Brabant Zuidoost (22)

4,0

1,0

data

data

3

Ambulancezorg Rotterdam Rijnmond (17)

1,0

2,0

data

data

4

RAV Hollands Midden (16)

3,8

0,5

data

data

5

RAV Brabant Midden West Noord (20, 21)

2,00

9,75

data

data

6

Ambulance Oost (5)

7

Witte Kruis Ambulancezorg Zeeland (19)

0,44

6,4

data

1,2

data

NB. Bij RAV 1 zijn aanvullend 2 PAA in opleiding. Bij RAV 4 zijn aanvullend 4,2 fte PAA/VSA in opleiding. Bij RAV 5 is aanvullend 2 fte PAA in
opleiding. Bij RAV 7 is aanvullend 1 fte VSA in opleiding.

12

Figuur 2: Overzicht deelnemende regionale Ambulancevoorzieningen (RAV’s)
In het groen de deelnemers aan T1 en T2, in het lichtgroen de deelnemers aan T2

2.4 Dataverzameling
Er zijn twee vormen van dataverzameling gebruikt, kwantitatief en kwalitatief. Allereerst zijn voor de
kwantitatieve analyse indicatoren bepaald in samenspraak met het werkveld. In hoofdstuk 3 wordt
de werkwijze toegelicht.

Daarna is op basis van die indicatoren kwantitatieve data verzameld. Om aggregatie van
kwantitatieve data mogelijk te maken is het van belang dat deze op uniforme wijze worden
verzameld en aangeleverd. In een meetplan zijn daarvoor de instructies beschreven (zie bijlage 1
voor T1 en bijlage 4 voor T2). In dit meetplan is de kwantitatieve dataverzameling en het
datamanagementplan uitgewerkt. De deelnemers vonden in het meetplan uitleg over op welke
indicatoren data moest worden aangeleverd en hoe deze indicatoren geoperationaliseerd en
gecodeerd waren. De codering is zoveel als mogelijk overgenomen uit de BSA Basisset
Ambulancezorg versie 3.1 (Basisset Ambulancezorg 3.1, Ambulancezorg Nederland, 2022). Ook werd
in het meetplan aangegeven uit welk systeem de gegevens konden worden gehaald. Voor het
verzamelen van sommige gegevens, zoals die van de patiënttevredenheid, werden suggesties gedaan
voor de wijze van verzameling. Om patiënttevredenheid te meten is een standaard vragenlijst
samengesteld, die al gebruikt werd bij sommige RAV’s. Voor alle aan te leveren gegevens zijn
13

eenduidige formats ter beschikking gesteld. Naar aanleiding van de eerste meetperiode T1 is het
meetplan voor T2 iets uitgebreider gemaakt, met onder andere een aantal extra
antwoordmogelijkheden en vrije tekst bij de variabelen (zie bijlage 3).

Ook zijn kwalitatieve data verzameld aan de hand van de beschrijving van patient journeys. Deze
tonen de routing die de patiënt doorloopt in het reguliere ambulancezorgproces en de routing die
mogelijk wordt door de inzet van de zorgmaster PAA/VSA, inclusief de ingezette aanvullende
diagnostische en therapeutische handelingen. Elke deelnemende RAV is gevraagd om een patiënten
casus uit te werken in een patient journey. Daartoe ontvingen zij een sjabloon in Word en twee
voorbeelden. Met behulp van dit sjabloon was het mogelijk om eenvoudig de stappen van een
gegeneraliseerd ambulancezorgconsult weer te geven. De type casusbeschrijvingen zijn in een
kennissessie met deelnemers vastgesteld. De vraag was een casus te kiezen met een klacht waarbij
een zorgmaster ingezet kon worden en de stappen van een ambulance consult in te vullen, voor
zowel een gegeneraliseerde inzet van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er, als voor een inzet van
een zorgmaster PAA/VSA. Gevraagd werd de kosten en bron te vermelden indien bekend. Per casus
is deze “patiëntenreis” visueel gemaakt aan de hand van een patiënt journey met afbeeldingen.
2.5 Data-analyse
Kwantitatief
Alle beschrijvende en toetsende statistiek is uitgevoerd in SPSS-versie 27 (IBM SPSS Statistics for
Windows, versie 27 IBM Corporation, Armonk, NY, USA). Voor het beschrijven van de data zijn
centrum- en spreidingsmaten gebruikt passend bij het meetniveau van de variabelen.

Kwalitatief
De patient journeys werden gecontroleerd op volledigheid en zo nodig aangevuld. Vervolgens zijn
deze op overzichtelijke, eenduidige en toegankelijke wijze vormgegeven.

14

3.

Indicatoren

Dit hoofdstuk licht toe hoe de indicatoren die de basis vormen voor de kwantitatieve
dataverzameling en – analyse zijn bepaald.

3.1 Werkwijze voor het bepalen van indicatoren
De indicatoren zijn bepaald in twee processtappen. Ten eerste is ter voorbereiding op de kick-off
bijeenkomst bij alle deelnemers geïnventariseerd welke indicatoren op dat moment al gebruikt
werden om de inzet van de zorgmaster PAA/VSA binnen de eigen pilot te meten. Vervolgens kwamen
allen bij elkaar tijdens de kick- off bijeenkomst. In deze bijeenkomst zijn zij geïnformeerd over het
onderzoek in de vorm van een samenvatting van het Sectoraal Kader, de indicatoren en
onderzoeksvragen, die een belangrijke basis vormden voor de keuze van de indicatoren. Daarna
hebben de deelnemers in subgroepen in twee sessies de mogelijke indicatoren geïnventariseerd.
Vervolgens werd alles naast elkaar gezet, de overeenkomsten en verschillen besproken en is er
plenair consensus bereikt over de te hanteren indicatoren voor de evaluatie. In een bijeenkomst met
de vertegenwoordigers van de RAV’s die data zouden gaan aanleveren zijn afspraken gemaakt over
privacy en uniformiteit.

3.2 Criteria voor het bepalen van indicatoren
Om de indicatoren te bepalen, zijn duidelijke criteria aangehouden. Zij moesten passen bij en
bijdragen aan het doel, namelijk het evalueren van het Sectoraal kader. Het aantal indicatoren zou zo
laag mogelijk moeten zijn, echter zij dienden wel het hele ambulancezorgproces te omvatten en
voldoende gegevens te leveren om het evaluatieonderzoek mogelijk te maken. Verder was het
streven om zo min mogelijk administratieve last te verkrijgen, dus informatie die reeds werd
verzameld in het kader van landelijke of regionale kwaliteitssystemen en die eenvoudig uit de eigen
(rit)registratie-systemen van de RAV te halen was verdiende de voorkeur. Verder dienden de
indicatoren leidend te zijn voor het verkrijgen van eenduidige informatie, tevens een belangrijke
voorwaarde van het doen van evaluatieonderzoek. Ook zijn een aantal opgestelde
onderzoeksvragen uit het Sectoraal kader meegenomen in de discussie. Uiteindelijk zijn negen
indicatoren gekozen.

15

3.3 De negen indicatoren
Tabel 2 geeft de indicatoren weer die zijn vastgesteld voor de kwantitatieve dataverzameling. In de
eerste kolom is de processtap in het zorgproces aangegeven. Kolom 2 en 3 geven weer welke
conclusie er in de twee parallelle sessies is getrokken. De laatste kolom geeft weer welke indicator in
consensus is bepaald.
Tabel 2: De vastgestelde indicatoren aan de hand van de stappen in het zorgproces en de verschillende sessies in subgroepen
Processtap

Sessie 1

Sessie 2

Vastgesteld

Voor het consult
•Zorgintake
•Zorgindicatie
•Zorgtoewijzing
•Zorgcoördinatie
•(Zorg)advisering

• Ingangsklachten waarop VS/PA • Ingangsklachten waarop VS/PA 1. Ingangsklachten waarop VS/PA
wordt ingezet (ProQa/NTS)
wordt ingezet (ProQa/NTS)
wordt ingezet (ProQa/NTS)*
• Aanvrager ambulancezorg voor • Aanvrager ambulancezorg voor 2. Aanvrager ambulancezorg voor
VS/PA (112, HA, HAP, Politie,
VS/PA (112, HA, HAP, Politie,
VS/PA (112, HA, HAP, Politie,
Ambulancezorgprofessional,
Ambulancezorgprofessional)
Ambulancezorgprofessional,
etc.) (vanuit consultfunctie
etc.) (vanuit consultfunctie
intern en extern)
intern en extern)

Tijdens het consult

• Ingezette diagnostiek en
interventies (anders dan LPA)

Na het consult

• Consultuitkomst (mobiel
zorgconsult, vervoer)
Specificeren naar diverse
routes

• Ingezette diagnostiek en
interventies (anders dan LPA)

3. Ingezette diagnostiek en
interventies (anders dan LPA)

• Werkdiagnoses gesteld door
VS/PA

4. Werkdiagnoses gesteld door
VS/PA

• Consultuitkomst (mobiel
zorgconsult, vervoer)
Specificeren naar diverse
routes

5. Consultuitkomst (mobiel
zorgconsult, vervoer)
Specificeren naar diverse
routes

• Nieuwe
• Nieuwe
6. Nieuwe
ambulancezorgcontacten 24u,
ambulancezorgcontacten 24u,
ambulancezorgcontacten 24u,
48u en 72u (gepland en
48u en 72u
48u en 72u (gepland en
ongepland)
ongepland)
Overall

• Demografische
patiëntkenmerken (leeftijd,
geslacht, postcode, …)

• Demografische
patiëntkenmerken (leeftijd,
geslacht, postcode, …)

7. Demografische
patiëntkenmerken (leeftijd,
geslacht, postcode, …)

• Ervaring/tevredenheid
(inclusief nieuw zorgcontact
vanuit patiëntperspectief)

• Ervaring/tevredenheid
(inclusief nieuw zorgcontact
vanuit patiëntperspectief)

8. Ervaring/tevredenheid
(inclusief nieuw zorgcontact
vanuit patiëntperspectief)

• Zorgconsultatiefunctie

9. Zorgconsultatiefunctie (vanuit
consultfunctie intern en extern)
(zie ook 2)

* de ingangsklachten van NTS zijn in dit onderzoek omgecodeerd naar ProQa volgens een standaard lijstje, aangeleverd door een RAV

3.4 Verbinding indicatoren met onderzoeksvragen Sectoraal kader
Op basis van deze indicatoren worden de volgende onderzoeksvragen uit het Sectoraal kader voor dit
evaluatieonderzoek via de kwantitatieve (1, 2, 3, 5) en kwalitatieve (4) data-analyse geëvalueerd:

Patiënt- en ritkenmerken:
1. Wat zijn de kenmerken van de patiënten (demografie, ingangsklachten en werkdiagnoses) en
ritten (aanvrager, tijden, urgenties) van patiënten die een ambulancezorgconsult van de
PAA/VSA krijgen?
16

Veiligheid:
2. Welke diagnostiek en behandeling zetten de PAA/VSA in tijdens een ambulancezorgconsult?
3. Hoe veilig is het ambulancezorgconsult door de PAA/VSA in termen van nieuwe
zorgcontacten van de patiënten?
Doelmatigheid:
4. Wat is het effect van de extra optie van een ambulancezorgconsult door de PAA/VSA binnen
het ambulancezorgsysteem op het proces en, indien mogelijk, de kosten?
Tevredenheid:
5. Hoe tevreden zijn patiënten die een ambulancezorgconsult van de PAA/VSA krijgen over de
inzet, het consult en de nazorg?

17

4. Resultaten Indicatoren
4.1 Geïncludeerde ambulance-inzetten per RAV
In tabel 3 is weergegeven hoeveel ambulance-inzetten zijn aangeleverd door de deelnemende RAV’s.
In totaal hebben de zeven RAV’s voor de tweede meting (T2) gegevens van 3884 (100%) ambulanceinzetten aangeleverd. Het aantal aangeleverde gegevens per RAV was verschillend afhankelijk van de
hoeveelheid zorgmasters in het team en de tijden waarop zij werden ingezet. In bijlage 7 zijn de
precieze beschrijvingen van de pilots per deelnemende RAV aangegeven. Hierin zijn ook de precieze
formatie en werkzame tijden in te zien, zie bijlage 7.

Tabel 3: Deelnemende RAV’s en aantallen ambulance-inzetten in frequenties (n)
en percentage (%).
RAV

Naam

Aantal consulten n(%)

1

RAV Utrecht

76 (2,0)

2

RAV Brabant Zuidoost

109 (2,8)

3

Ambulancezorg Rotterdam Rijnmond

104 (2,7)

4

RAV Hollands Midden

764 (19,7)

5

RAV Brabant Midden West Noord

2414 (62,2)

6

Ambulance Oost

286 (7,4)

7

Witte Kruis Ambulancezorg Zeeland

131 (3,4)

4.2 Demografie patiënten
In tabel 4 staan het geslacht en de leeftijden weergegeven van de patiënten. In de totale populatie
zaten iets meer mannen dan vrouwen (50,4% versus 49,6%). In 395 (10,2%) inzetten was geen
geslacht aangegeven (niet geregistreerd). De verdeling is vergelijkbaar met de gegevens uit het
Sectorkompas 2022 (10).
Tabel 4: Demografische gegevens in frequenties (n) en percentage (%).
Patiënt gegevens

n

%

Man

1757

50,4

Vrouw

1732

49,6

Niet geregistreerd (% van totaal)

395

10,2

Geslacht

Leeftijd
Gemiddelde (SD)
Mediaan (IQR)
Range

54,0 (25,9)
58,0 (33,0-76,0)
0-103

18

Leeftijdsgroepen
0-18

407

11,7

19-28

335

9,7

29-38

318

9,2

39-48

321

9,3

49-58

373

10,8

59-68

447

12,9

69-78

544

15,7

79-88

543

15,7

>89

177

5,1

De mediane leeftijd in de totale populatie is 58,0 jaar (IQR=33,0-76,0 jaar). Iets meer dan de helft
(50,7%) van de patiënten gezien door een PAA/VSA is 58 jaar of jonger.
In figuur 3 is te zien dat de PAA/VSA wordt ingezet bij patiënten met alle leeftijden.
Figuur 3: De verdeling van de leeftijden in frequentie (n) van de patiënten met een consult van
PAA/VSA
80
70

Aantal (n)

60
50
40
30
20
10
0
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
76
80
84
88
92
96
101

0

Leeftijd

4.3 Ingangsklachten waarop PAA/VSA wordt ingezet
In tabel 5 staan de ingangsklachten weergegeven waarop de zorgmaster is ingezet, volgens uitvraagen triagesysteem AMPDS (Advanced Medical Priority Dispatch System). De top 5 ingangsklachten
voor de zorgmaster inzetten bestaat uit Bewusteloosheid/Flauwvallen (16,9%), Val/Val van Hoogte
(13,6%), Traumatisch Letsel (specifiek) (9,9%), Ziek Persoon (specifieke diagnose) (9,0%) en Pijn op de
borst (7,6%) en is samen goed voor 57,0% van de consulten van de PAA/VSA.

19

Tabel 5: Ingangsklachten waarop de zorgmaster is ingezet in frequenties (n) en percentage (%).
Ingangsklacht

n

%

Bewusteloosheid/Flauwvallen

431

16,9

Val/Val van hoogte

347

13,6

Traumatisch letsel (Specifiek)

246

9,6

Ziek persoon

231

9,0

Pijn op de borst (niet traumatisch)

193

7,6

Verkeersongevallen/Vervoersongevallen

158

6,2

Ademhalingsproblemen

144

5,6

Epileptische aanval/Stuipen

134

5,2

Hartprobleem/I.C.D.

101

4,0

Buikpijn/Buikproblemen

90

3,5

Beroerte/CVA/TIA

77

3,0

Bloeding/Snijwonden

65

2,5

Hart- of Ademstilstand/Dood

64

2,5

Psychiatrisch/Abnormaal gedrag/ Zelfmoordpoging

46

1,8

Allergieen Contact met Giftige Dieren (steken, beten)

30

1,2

Overdosis/ Vergiftiging (inname)

29

1,1

Rugpijn (niet traumatisch of niet-recent trauma)

28

1,1

Diabetische problemen

26

1,0

Geweldsmisdrijf/Zedendelict

23

0,9

Hoofdpijn

19

0,7

Stikken (na verslikken)

16

0,6

Koolmonoxide/inhalatie/Gevaarlijke stoffen / CBRN

14

0,5

Verbranding (brandwonden)/Explosie (Ontploffing)

6

0,2

Steekwond/ Schotwond/ Penetrerend Trauma

6

0,2

Zwangerschap/ Bevalling/ Miskraam

5

0,2

Oogproblemen/Oogverwonding

3

0,1

Dierenbeten/aanvallen

2

0,1

Blootstelling aan Hitte /Kou

2

0,1

Verdrinking

2

0,1

Ontoegankelijk Incident/ Bedolven/ Bekneld/ Ingesloten Persoon (geen voertuigongeval)

2

0,1

Onbekend Probleem

14

0,5

Subtotaal

2554

Niet geregistreerd (% van totaal)

1330

Totaal

3884

34,2

4.4 Aanvrager, tijden en riturgentie

In tabel 6 staat beschreven wie de aanvragers zijn geweest van 3884 ambulance-inzetten. Uit de
tabel blijkt dat bijna driekwart (73,6%) van de aanvragen voor ambulancezorg komt van burgers via
een 112-melding, daarnaast komt 15,2% van de huisarts tijdens kantoortijden en 4,6% van de
huisartsenpost buiten kantoortijden.
20

Tabel 6: Aanvrager ambulancezorg-inzet in frequenties (n) en percentage (%).
Aanvrager

n

%

Burger/112

1573

73,6

Brandweer

3

0,1

Huisartsenpost*

98

4,6

Huisarts*

325

15,2

Zorginstellingen

14

0,7

Politie

54

2,5

Andere MKA

1

0,0

Overig

70

3,3

Subtotaal

2138

Niet geregistreerd (% van totaal)

1746

45,0

Totaal
3884
* Geanalyseerd op tijd, namelijk 8.00-17.00 uur: Huisarts; 17.00-8.00 uur Huisartsenpost

Qua tijden is het aantal ambulance-inzetten verspreid over de dagen van de week zoals te zien is in
figuur 4. In deze figuur zijn alle inzetten uit de pilot samengevoegd. Op de dagen in het weekend en op
maandag worden relatief meer consulten door PAA/VSA gedaan. Binnen de diverse pilots zijn regionale
verschillen in de dagen van de week en de uren van de dag waarop de PAA/VSA zijn ingezet, mede
afhankelijk van de beschikbare fte (zie bijlage 7). Dit kan een bias veroorzaken in de gepresenteerde
inzet over de dagen van de week.

Figuur 4: Aantal (n) ambulance-inzetten verspreid over de dagen van de week
en percentage (%) van het totaal
700
Aantal (n)
600

Percentage (%)

15,8
14,9

14,9
13,2

500

14,0

14,3

13,0

400
300

578

612
514

543

577

555

vrijdag

zaterdag

505

200
100
0
zondag

maandag

dinsdag

woensdag donderdag

21

Het aantal ambulance-inzetten per week in het eerste kwartaal van 2023 (T2) ligt rond 300, waarbij
het gemiddelde 298 is. De meeste consulten vonden plaats in week 7, namelijk 331. In week 13 was
het laagste aantal consulten, namelijk 249.

Het merendeel van de ambulance-inzetten wordt overdag gedaan, tot ongeveer 21.00 uur. Dit
weerspiegelt de tijden die de PAA/VSA volgens de RAV wordt ingezet (zie tabel 2), zoals weergegeven
in figuur 5.

Figuur 5: Aantal ambulance-inzetten verspreid over de uren van de dag
en percentage van het totaal

450
400

9,9

350

8,8 8,9 8,6
8,5
7,7 7,5
7,4

300
250

6,4
5,1

200

330 342 346 335

150
2,6 200

100
50
0

5,6 5,5

385

4,2

300 292 288

247

216 213

165 2,3

101
12
0,1
5 0,1
4 0,1
2 0,0
1 0,0
1 0,3
0
1
2
4
5
6

7

88
8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

0,3
11
22

UUR VAN DE DAG
Aantal (n)
Percentage (%)

NB: Er zijn geen ambulance-inzetten geweest om 23u.

In figuur 6 is te zien met welke urgentie de 3884 ambulance-inzetten zijn uitgegeven. Wat betreft
riturgentie is 47,5% van de consulten ingezet met een A1-urgentie en 46,8% met een A2-urgentie. De
zorgmasters zijn tevens ingezet bij ambulance-inzetten met een B-urgentie. Dit weerspiegelt de inzet
in reguliere zorg of de inzet in het vervoer van patiënten die hoogcomplexe ambulancezorg behoeven,
zie ook figuur 1.

22

Figuur 6: Urgenties (aantal en percentage van het totaal)
0

A1 Spoedinzet

A2 Spoedinzet

500

1000

1500

2000
1846

47,5
1819
46,8

B1 Hoogcomplexe zorg

190
4,9

B2 Laag complexe zorg

29
0,7

Aantal (n)

Percentage (%)

4.5 Groepen werkdiagnoses gesteld door de zorgmaster
Ter plaatse bij de patiënt stelt de PAA/VSA op basis van lichamelijk onderzoek en diagnostiek een
werkdiagnose op basis van de protocollen van Landelijk Protocol Ambulancezorg (LPA) en/of
aanvullend, zoals de NHG-standaarden. In tabel 7 staan de groepen weergegeven waartoe de
werkdiagnoses behoren. De top drie groepen werkdiagnoses zijn Chirurgie-Traumatologie (32,7%),
Interne geneeskunde (30,8%) en Cardiologie (12,1%) en zijn samen goed voor iets meer dan
driekwart (75,6%) van de inzetten. Huisartsengeneeskunde staat niet genoemd in het meetplan,
echter heeft één RAV de zorg voor de patiënt, waar de PAA/VSA door de meldkamer naar gestuurd
was en die bij nader inzien voor de huisarts besteld was, als zodanig gecodeerd.

Tabel 7: Groepen werkdiagnoses in frequenties (n) en percentage (%).
Werkdiagnose

n

%

Chirurgie/traumatologie

861

32,7

Interne Geneeskunde

811

30,8

Cardiologie

320

12,1

Neurologie

261

9,9

Psychiatrie

170

6,5

Pulmonologie

84

3,2

Pediatrie

83

3,1

Huisartsengeneeskunde

36

1,4

9

0,3

Gynaecologie/verloskunde
Subtotaal

2635

Niet geregistreerd (% van totaal)

1249

Totaal

3884

32,2

23

4.6 Ingezette aanvullende diagnostiek en interventies
Tabel 8 geeft inzicht in de geregistreerde aanvullende diagnostiek en interventies die door de
zorgmasters tijdens hun ambulance-inzet uitgevoerd zijn. Tijdens de meetperiode in het eerste
kwartaal van 2023 is in totaal bij 341/3884 (8,8%) van de patiënten minimaal één aanvullende
diagnostische of therapeutische handeling uitgevoerd door een PAA/VSA, zie tabel 8. De drie meest
toepaste aanvullende diagnostiek en interventies zijn het voorschrijven van medicatie (37,0%), het
sluiten van wonden (26,1%) en het toepassen van echografie (13,5%).

Tabel 8: Aanvullende handelingen en interventies anders dan LPA in
frequenties (n) en percentage (%).
Interventies anders dan LPA

n

%

Medicatie voorschrijven

126

37,0

Sluiten wonden

89

26,1

Echo

46

13,5

Urinecontrole met stick

28

8,2

PSA

21

6,2

Otoscoop

16

4,5

Inotropica

7

2,1

Thoracotomie

3

0,9

Katheter inbrengen

2

0,6

HcG

2

0,6

POCT

1

0,3

Totaal interventies (% van totaal)

341

8,8

Totaal

3884

4.7 Consultuitkomst

In tabel 9 staan de uitkomsten van de ambulance-inzetten zoals geregistreerd door de PAA/VSA
beschreven. In de groep patiënten gezien door de PAA/VAS vindt 89,5% mobiel zorgconsult plaats.
Tabel 9: Uitkomsten van consulten van PAA/VSA in frequenties (n) en
percentage (%).
Consultuitkomst

n

%

3376

89,5

Geannuleerde inzet

44

1,2

Afgebroken inzet

269

7,1

Loze inzet

58

1,5

SEH-inzet

24

0,6

Subtotaal

3771

Niet geregistreerd (% van totaal)

113

Totaal

3884

Ambulance zorgconsult ter plaatse

32,2

24

Nadere specificatie van de reden voor een mobiel zorgconsult (figuur 7) laat zien dat in de groep
gezien door de PAA/VSA 46,5% van de patiënten ter plaatse behandeld wordt en 29,4% van de
patienten wordt overgedragen aan de reguliere ambulanceprofessional met vervoersmogelijkheid.
Hierbij verleent de zorgmaster wel een mobiel zorgconsult, maar wordt de patiënt ook ingestuurd
naar de SEH waarbij de juiste behandeling ter plaatse al is ingezet. De patiënt kan in deze gevallen
vervoerd worden in een medium-care auto in plaats van met een ALS-auto. In 14,6% van de
consulten wordt medische assistentie of assistentie bij een ongeval verleend. In het laatste geval is
de PAA/VSA ter medische assistentie ingeroepen, waarbij ze tijdens deze consultfunctie aanvullende
diagnostiek en interventies tot hun beschikking hadden.
Figuur 7: Specificatie van de uitkomst van een mobiel zorgconsult van PAA/VSA
0

200

zorg ter plaatse

46,5

rit overgedragen door RR aan ambulance

29,4

patient naar HAP/huisarts gebracht

171
5,5

patient overgedragen aan GGZ

6
0,2

patient wil geen behandeling

14
0,5

patient wil geen behandeling

5
0,2

patient wil geen vervoer

4
0,1

patient overleden aangetroffen

26
0,8

reanimatie gestaakt/patient overleden

11
0,4

assistentie ongeval/medische assistentie

14,6

assistentie reanimatie

30
1,0

assistentie tillen

12
0,4

geen behandeling nodig

15
0,5

400

600

800

1000

1200

1400

1600

1433
905

450

Aantal (n)

NB: RR staat voor Rapid Responder en dat is dit geval de zorgmaster PAA/VSA

4.8 Nieuwe zorgcontacten: nieuwe oproep ambulance na eerder afgesloten mobiel zorgconsult
Tijdens de inclusieperiode zijn er 235 herconsulten binnen 24 uur door een ambulance geweest op
3884 ritten (6,1%). In de eerste 72 uur waren er 44 (1,1%) gerapporteerd, waarin de ambulanceinzetten van de eerste 24 uur niet zijn meegenomen.
In het sectorkompas 2022 wordt aangegeven dat er op dit moment nog weinig inzicht in het aantal
en de aard van geplande en ongeplande herhaalbezoeken na mobiel zorgconsult. De sector vindt het
25

belangrijk om hier inzicht in te krijgen. Uit de data is niet af te leiden of dit een gepland (bijvoorbeeld
opvolgen instructie) of een ongepland zorgcontact is.
De drie meest voorkomende ingangsklachten Bewusteloosheid/Flauwvallen (16,9%), Val/Val van
Hoogte (13,6%), Traumatisch Letsel (specifiek) (9,9%) zijn nader onder de loep genomen met de
meest voorkomende bijbehorende werkdiagnose en consultuitkomst (zie tabel 9). In vergelijking met
de algemene mobiel zorgconsultinzet van 89,5% (zie tabel 8) is te zien dat de percentages mobiel
zorgconsult fors hoger liggen bij deze drie ingangsklachten, namelijk 98,9%, 99,1% en 95,8%. Ook is
bij de inzet van de PAA/VSA bij deze ingangsklachten het percentage herconsulten na 24 en 72 uur
lager bij Bewusteloosheid/Flauwvallen en Interne Geneeskunde en Traumatisch Letsel (specifiek) en
Chirurgie/traumatologie, zie tabel 10.

Tabel 10: Drie meest voorkomende ingangsklachten met hun meest voorkomende werkdiagnose,
Bewusteloosheid/Flauwvallen en Interne Geneeskunde (n=184), Val/Val van Hoogte en Chirurgie/traumatologie
(n=215), Traumatisch Letsel (specifiek) en Chirurgie/traumatologie (n=167) en de frequenties van de consultuitkomst en
herconsulten in frequenties (n) en percentage (%).
Bewusteloosheid/
Flauwvallen

Val/Val van Hoogte

Traumatisch Letsel

Consultuitkomst en herconsult

n

%

n

%

n

%

Ambulance zorgconsult ter plaatse

182

98,9

213

99,1

160

95,8

Gespecificeerd: Zorg ter plaatse

98

55,7
van
n=176

76

38,0
van
n=200

79

53,7
van
n=147

Herconsult na 24 uur

3

1,6

14

6,5

5

3,0

Herconsult na 48 uur

1

0,5

0

0,0

0

0,0

Totaal

184

215

167

4.9 Zorgconsultatie
Vier RAV’s hebben gegevens aangeleverd ten aanzien van hoe vaak de PAA/VSA andere disciplines
geraadpleegd hebben voor advies of overleg over de patiënt waarbij zij een ambulance-inzet hadden.
De totale groep waarbij de PAA/VSA van deze vier RAV’s in consult geweest waren bestaat uit 2907
patiënten. Hiervan is in 297/2907 (10,2%) van de inzetten een andere discipline geraadpleegd. De
diverse geraadpleegde disciplines staan genoemd in tabel 11. Er zijn binnen de pilot RAV’s waarin de
PAA/VSA meedraaien in de achterwacht en medisch management. Op deze wijze zorgen zij ook voor
zorgconsultatie. De hier gepresenteerde cijfers betreffen enkel de zorgconsultatie van de PAA/VSA
gedurende hun inzet als PAA/VSA binnen de pilot.

26

Tabel 11: Disciplines geraadpleegd door de PAA/VSA tijdens eigen ambulanceconsult
in frequenties (n) en percentage (%).
Consultatie op afstand

n

%

Huisarts

196

66,0

MMA

7

2,4

Specialist

69

23,2

Verloskundige

1

0,3

GGZ-deskundige

7

2,4

SEH-arts

15

5,1

Vergiftigingscentrum

2

0,7

Totaal consultaties

297

100,0

Totaal van RAV 1, 5, 6, 7

2907

Daarnaast hebben drie RAV’s gegevens aangeleverd over hoe vaak zij in consult gevraagd zijn door
hun eigen collega’s. De PAA/VSA van RAV 1, 6 en 7 zijn 52 keer in consult gevraagd door hun eigen
team. Dit betekent op een totaal van 493 consulten dus in 10,5% van de consulten zie tabel 12.

Tabel 12: Deelnemende RAV’s en hoe vaak de PAA/VSA in consult gevraagd is door eigen collega in frequenties
(n) en percentage (%).
RAV

Naam

1

RAV Utrecht

28(36,8)

76 (2,0)

2

RAV Brabant Zuidoost

Geen data

109 (2,8)

3

Ambulancezorg Rotterdam Rijnmond

Geen data

104 (2,7)

4

RAV Hollands Midden

Geen data

764 (19,7)

5

RAV Brabant Midden West Noord

Geen data

2414 (62,2)

6

Ambulance Oost

18(6,3)

286 (7,4)

7

Witte Kruis Ambulancezorg Zeeland

6(4,6)

131 (3,4)

Totaal aantal keren in consult gevraagd (% van
totaal)
Totaal

In consult gevraagd door
collega
n(%)

Aantal consulten n(%)

52 (10,5)
493

4.10 Ervaring vanuit het perspectief van patiënten
Drie RAV’s (3, 4 en 7) hebben gegevens aangeleverd volgens het standaardformat van de vragenlijst
voor patiënten (zie bijlage 5) ten einde hun ervaring vanuit het patiëntperspectief te meten, zie tabel
13. Dit betrof gegevens van in totaal 193 patiënten. RAV 1 en 6 hebben tevens gegevens over de
ervaring van patiënten aangeleverd (samen van 23 patiënten), echter niet volgens het
standaardformat, dus deze data is niet meegenomen in de analyse.
27

Tabel 13: Deelnemende RAV’s en aanlevering gegevens conform of niet-conform het format
RAV

Naam

1

RAV Utrecht

2

RAV Brabant Zuidoost

3

Ambulancezorg Rotterdam Rijnmond

46 (23,8)

4

RAV Hollands Midden

131 (67,9)

5

RAV Brabant Midden West Noord

6

Ambulance Oost

7

Witte Kruis Ambulancezorg Zeeland

Totaal

Data conform format n(%)
Meegenomen in dataanalyse

Data niet conform format n(%)

14 (60,9)

9 (39,1)
16 (8,3)
193

23

De antwoorden die patiënten gaven op de vragen in de vragenlijst zijn in frequenties en percentages
weergegeven in bijlage 6. Van de patiënten die de vragenlijst hebben ingevuld waren er 80 (42,1%)
man en 109 (57,4%) vrouw. Meer dan de helft van hen (56,9%) was 55 jaar of ouder. Het merendeel
van de patiënten (42,2%) gaf aan middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (zoals MAVO, (M)ULO,
MBO- kort, VMBO-t) en/of middelbaar beroepsonderwijs en beroepsbegeleidend onderwijs (zoals
MBO-lang, MTS, MEAO, BOL, BBL, INAS) als hoogst genoten opleiding gevolgd te hebben.
Het grootste deel van deze patiënten vond dat zij goed geholpen waren met hun klacht (95,8%). Van
deze patiënten scoorde 94,7% een cijfer 8, 9 of 10 op een schaal van 10 voor de zorg die die keer aan
hen was verleend. Bijna een derde (31,3%) scoorde hierbij een 10. Driekwart (75,1%) van de
patiënten vond het wachten op de ambulance geen probleem. Het overgrote deel van de patiënten
vonden dat de ambulancehulpverlener, in dit geval de PAA/VSA hen serieus nam (94,8%), genoeg tijd
voor hen nam (97,4%), uitleg gaf (96,3%) en dingen op een begrijpelijke manier uitlegde (96,3%).
Bijna alle patiënten gaven aan dat ze de gegeven informatie ook begrepen (93,5%). Ook had het
overgrote deel van de patiënten vertrouwen in de PAA/VSA (96,9%) en werden zij door hen
gerustgesteld (94,8%). In 92,8% van de gevallen werd het door de PAA/VSA gegeven advies ook
daadwerkelijk opgevolgd.
Bijna 60% van de patiënten bezocht in de drie dagen na het contact van de PAA/VSA nog de huisarts,
HAP, SEH of andere medische specialist. Dit gebeurde bij 75,9% van de patiënten binnen 24 uur en
als belangrijkste reden werd opgegeven dat dit met de PAA/VSA zo afgesproken was (78,8%).

28

5. Resultaten patient journeys
Om de complexiteit van de context waarin de zorgmaster PAA/VSA werkzaam is in kaart te brengen
en op basis van zorgpaden inzichtelijk te maken wat het verschil/(meer)waarde van de inzet van de
zorgmaster was ten opzichte van de inzet van de reguliere ambulancezorgprofessional zijn middels
patient journeys het perspectief van de patiënt, de professional en de keten in kaart gebracht. In
deze paragraaf wordt inzichtelijk gemaakt welke route de patiënt doorloopt in de reguliere
ambulancezorg in vergelijking met de route, inclusief aanvullende diagnostische en therapeutische
handelingen, die mogelijk is bij de inzet van de PAA/VSA. Per deelhandeling wordt dit visueel
gemaakt aan de hand van een patient journey. Hierbij is in eerste instantie getracht voor alle patient
journeys een schatting te geven in de behandelkosten voor de keten. Ondanks herhaaldelijke
inspanningen is het niet gelukt om alle kosten inzichtelijk te maken, omdat deze verweven zitten in
totaal prijzen of niet toegankelijk zijn.
De patient journeys zijn door de deelnemende RAV’s zelf aangeleverd. In elke deelnemende RAV zijn
worden andere diagnostische en therapeutische handelingen buiten LPA ingezet door de PAA/VSA .
Hierdoor kunnen er mogelijke lokale verschillen zijn. De regionale ‘nieuwe zorgpaden’ zijn in
afstemming en samenspraak met de regionale partners ontworpen waarbij gezocht is naar lokale
consensus en verantwoorde zorg. Ten tijde van de pilot en het opstellen van de patient journeys was
LPA 9 nog niet volledig geïmplementeerd bij alle deelnemende RAV’s. De gepresenteerde patient
journeys wordt zodoende melding gemaakt van LPA 8.1 en LPA 9.

5.1: Patient journey Buikpijn
Hieronder volgt een casus van een patiënt met buikpijn:
Een 78-jarige dame heeft sinds enkele uren buikpijn. Ondanks de pijnklachten bezoekt ze de uitvaart van een familielid. Aldaar is de pijn
dusdanig hevig dat de patiënt onwel wordt. Door omstanders wordt 112 gebeld. De patiënte wordt goed aanspreekbaar aangetroffen. In
de route van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform protocollen een primary en second survey gedaan. Patiënte wordt
gestabiliseerd volgens het LPA 8.1 protocol en naar de SEH vervoerd. Daar wordt verder onderzoek gedaan naar de oorzaak van de onwelwording. In de route van de PAA/VSA wordt aanvullende diagnostiek gedaan. Uit de anamnese blijkt dat de patiënt buikpijn in de
onderbuik en pijn bij mictie heeft. Er is geen sprake van koliekpijn. Uit het lichamelijk onderzoek komen geen bijzonderheden naar
voren. Urineonderzoek toont verhoogde erytrocyten en leukocyten. Nitriet is positief. Volgens de gevolgde NHG-standaard zou patiënt een
urineweginfectie hebben. De zorgmaster schrijft hierop een recept voor antibiotica uit en patiënt wordt thuisgelaten met instructies en
adviezen. Voor evaluatie wordt een consult gepland bij de eigen huisarts. De zorgmaster draagt patiënt over aan zijn eigen huisarts via het
digitaal ritformulier.

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 8. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
direct de juiste zorg ter plaatse en hoeft hierdoor niet naar het ziekenhuis.
29

Figuur 8: Patient journey van een patiënt met buikpijn.
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; NHG= Nederlands Huisartsen Genootschap; SEH= Spoedeisende Hulp

5.2 Patient journey Hartkloppingen
Hieronder volgt een casus van een patiënt met hartkloppingen:
Een 52-jarige vrouw met blanco voorgeschiedenis laat haar partner 112 bellen, omdat zij sinds 30 minuten klachten heeft van
hartkloppingen, zweten en een gejaagd gevoel. Zij heeft dit nooit eerder gehad. In de route van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er
wordt er conform protocollen een primary en second survey gedaan en het ECG beoordeeld. Patiënte wordt gestabiliseerd volgens het LPA
9 protocol en naar de SEH vervoerd. Daar wordt patiënte gezien door de cardioloog. In de route van de PAA/VSA wordt na het beoordelen
van het ECG aanvullende diagnostiek gedaan en dan wordt gezien dat patiente een versnelde hartslag heeft van 200 slagen per minuut. Het
ECG toont een AV-nodale re-entry tachycardie (AVNRT). Patiënte is ABCD-adequaat en bij lichamelijk onderzoek zijn geen afwijkingen. De
zorgmaster besluit om een infuus te plaatsen en onder continue ECG-bewaking medicatie te geven. Bij de 2e gift krijgt patiënte een
conversie naar een sinusritme. Patiënte is klachtenvrij. De zorgmaster neemt contact op met de dienstdoende cardioloog en in overleg
wordt patiënte thuis gelaten. De zorgmaster draagt patiënte over aan haar eigen huisarts via het digitaal ritformulier en vraagt daarin
patiënte via ZorgDomein door te verwijzen naar de poli cardiologie. Tevens wordt aanvullend laboratoriumonderzoek geadviseerd.

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 9. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
direct de juiste zorg ter plaatse en hoeft hierdoor niet naar het ziekenhuis. Tevens is de inzet van een
Advanced Life Support (ALS) auto voorkomen.
30

Figuur 9: Patient journey van een patiënte met hartkloppingen.
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; ECG= Electrocardiogram; AVNRT= AV-nodale re-entry tachycardie; SEH= Spoedeisende Hulp

5.3 Patient journey Reanimatie
Hieronder volgt een casus van een patiënt die gereanimeerd moet worden:
Een 68- jarige vrouw valt plotseling achterover en echtgenoot neemt een snurkende ademhaling waar. Hij belt hierop 112, waarna
burgerhulpverlening en politie de reanimatie opstarten. De eerste ambulance neemt de reanimatie over, de zorgmaster is als tweede
eenheid snel daarna ter plaatse. Er wordt een PEA gezien, waarna het protocol asystolie/PEA wordt gevolgd. Tijdens de quick-look maakt
de zorgmaster een echo van het hart en ziet in eerste instantie weinig tot geen wandbeweging. Hierop wordt de reanimatie voortgezet met
de LUCAS. Door middel van echografie ziet de zorgmaster dat de LUCAS juist is gepositioneerd; het hart wordt goed gecomprimeerd.
Tijdens de volgende quick-look worden er wandbewegingen gezien op de echo, met een ritme en etCO2 op de monitor. Er wordt
overgegaan op het ROSC protocol, waarbij de zorgmaster tijd heeft om een uitgebreidere echo van het hart te maken. Hierbij kan door
technisch goede echografie pericardeffusie en rechtsoverbelasting uitgesloten worden en een goede contractiliteit wordt waargenomen.
Patiënt wordt naar de SEH gebracht met een adeqaute Eerste Hart Hulp, waar de echografische bevindingen worden overgedragen aan de
cardioloog aldaar. In deze casus zijn beide ambulancezorgprofessionals als twee eenheden aanwezig en ondersteunen zij elkaar.

In figuur 10 zijn de routes weergegeven. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt betere
diagnostiek en direct de juiste zorg ter plaatse met een gerichtere keuze voor vervoer naar een
SEH/EHH.

31

Figuur 10: Patient journey van een patient die een reanimatie ondergaat.
LUCAS=eenvoudig te gebruiken mechanisch hartmassageapparaat, dat zorgprofessionals helpt om efficiënte en voortdurende hartmassage
uit te voeren bij patiënten met een hartstilstand; LPA=Landelijk Ambulance Protocol; NHG= Nederlands Huisartsen Genootschap; SEH=
Spoedeisende Hulp; ROSC=return of spontaneous circulation; ALS= Advanced life support.

5.4 Patient journey Ziek persoon

Hieronder volgt een casus van een patiënt die zich niet lekker voelt:
Een melding komt binnen van een vriend over een man van 24 jaar oud is en zich niet lekker voelt. Hij heeft hoge koorts en moet veel
hoesten. Zijn huidskleur is bleek. Hij heeft in de afgelopen 12 uur medicijnen ingenomen namelijk paracetamol. Hij reageert verder, is bij
kennis en ademt. In de route van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform protocollen een primary en second survey
gedaan. Patiënt wordt gestabiliseerd volgens het LPA 8.1 protocol en naar de SEH vervoerd. Daar wordt patiënt gezien door de longarts. In
de route van de PAA/VSA wordt daarnaast aanvullende diagnostiek gedaan en enkele sneltesten. Volgens de gevolgde NHG-standaard zou
patiënt een pneumonie hebben. De zorgmaster schrijft hierop een recept voor antibiotica uit en patiënt wordt thuis gelaten met instructies
en adviezen. De zorgmaster draagt patiënt over aan zijn eigen huisarts via het digitaal ritformulier.

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 11. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
direct de juiste zorg ter plaatse en hoeft hierdoor niet naar het ziekenhuis.

32

Figuur 11: Patient journey van persoon die zich ziek voelt.
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; NHG= Nederlands Huisartsen Genootschap; SEH= Spoedeisende Hulp

5.5 Patient journey Benauwdheid

Hieronder volgt een casus van een patiënt die zich benauwd voelt:
Een 78- jarige man, bekend met COPD en hartfalen belt zelf 112 i.v.m. toename dyspnoe. Hij hoest meer, voelt zich vermoeid en heeft een
verminderde inspanningstolerantie. Hij heeft geen koorts, merkt wel een versnelde ademhaling. Hij heeft zijn “puffers” extra gebruikt,
zonder resultaat tot nu toe. Zijn onderbenen zijn oedemateus, maar niet meer dan anders. In de route van de
ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform protocollen een primary en second survey gedaan. Patiënt wordt gestabiliseerd
volgens het LPA 9 protocol en naar de SEH vervoerd. Daar wordt patiënt verder onderzocht. In de route van de PAA/VSA komt deze met A1
ter plaatse en onderzoekt de patiënt. Hierbij wordt bij auscultatie van de longen vesiculair ademgeruis gehoord met bilateraal diffuus grove
crepitaties en rhonchi. Saturatie is laag, met tachypneu en een verhoogde ademarbeid. Om beter te differentiëren tussen een ‘droge’ en
een ‘natte’ long, maakt de zorgmaster een echo van de longen. Hierbij worden een aanliggende long links en rechts gezien, wat een
pneumothorax uitsluit. Er worden geen aanwijzingen gezien voor een pneumonie. Er wordt een ‘spine sign’ gezien en meer dan 3 B-lijnen,
wat wijst op pleuravocht. In dit geval is de meest waarschijnlijke oorzaak van de dyspnoe decompensatio cordis. Hierop wordt furosemide
80 mg intraveneus gegeven en nitroglycerine sublinguaal, waardoor patiënt snel minder benauwd was. De patiënt wordt vervolgens naar
de SEH vervoerd door een ALS eenheid, met eventueel CPAP mogelijkheden voor onderweg.

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 12. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
door de extra diagnostiek direct de meest gerichte behandeling opgestart ter plaatse.
33

Figuur 12: Patient journey van een patient die benauwd is.
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; NHG= Nederlands Huisartsen Genootschap; SEH= Spoedeisende Hulp

5.6 Patient journey Kortademigheid

Hieronder volgt een casus van een patiënt die kortademig is:
Een 67-jarige man met hypertensie en diabetes type II heeft sinds enkele dagen mictieklachten. Hij is bij de huisarts geweest en heeft
antibiotica gekregen voor een urineweginfectie. Hij belt de Huisartsenpost (HAP) met klachten van hartkloppingen en kortademigheid sinds
2 uur. Bij aankomst heeft patiënt nog steeds klachten. In de route van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform
protocollen een primary en second survey gedaan en het ECG beoordeeld. Patiënt wordt gestabiliseerd volgens het LPA 9 protocol en naar
de SEH vervoerd, indien de tachycardie voortduurt. Daar wordt patiënt verder onderzocht. In de route van de PAA/VSA wordt aanvullende
diagnostiek verricht. Het ECG toont een atriumfibrillatie met versnelde ventrikel respons van rond 130 slagen per minuut. Patiënt is niet
bekend met atriumfibrilleren. De zorgmaster legt atriumfibrilleren vast op het 12-afleidingen ECG en start met medicatie voor rate-control.
De zorgmaster draagt de patiënt over aan de eigen huisarts voor rate-control of verwijzing naar cardioloog en vraagt de patiënt de
volgende dag een afspraak te maken bij de eigen huisarts. Met de HAP wordt afgesproken dat de patiënt contact opneemt als de klachten
na 3-4 uur na de inname van metoprolol persisteren, zodat de medicatie opgehoogd kan worden of de patiënt toch naar de SEH verwezen
moet worden.

34

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 13. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
door de extra diagnostiek direct de meest gerichte medicatie ter plaatse. Ook wordt hiermee de inzet
van een Advanced Life Support (ALS) auto uitgespaard.

Figuur 13: Patient journey van patient met kortademigheid
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; ECG= Electrocardiogram; HAP=Huisartsenpost; SEH= Spoedeisende Hulp

5.7 Patient journey Hoofdletsel

Hieronder volgt een casus van een patiënt met hoofdletsel:
Een 74-jarige vrouw loopt met haar dochter op het tuinpad, struikelt over een tegel en valt voorover op het gezicht, waarna een hevig
bloedende wond aan de linker wenkbrauw zichtbaar is. De dochter belt in paniek 112. Patiënte is niet buiten bewustzijn geweest, is goed
aanspreekbaar gebleven, niet misselijk en braakt niet. In de route van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform de
protocollen een primary en second survey gedaan en de wond beoordeeld. Patiënte wordt gestabiliseerd volgens het LPA 9 protocol, de
wond verbonden en naar de SEH vervoerd. Daar wordt patiënt verder onderzocht. In de route van de PAA/VSA wordt aanvullende
diagnostiek verricht en tevens het hoofdtrauma beoordeeld. ABCD onderzoek wordt uitgevoerd en de patiënte blijkt stabiel. Anamnese en
lichamelijk onderzoek geven geen indicatie tot aanvullend onderzoek op de SEH. Neurologisch zijn er geen afwijkingen; er is geen
commotioneel beeld. Patiënte gebruikt geen antistolling, enkel een antidepressivum. De zorgmaster besluit na wondinspectie tot het
sluiten van de wond middels hechtingen, waarna de bloeding stopt. Ze krijgt een tetanus profylaxe, omdat de laatste vaccinatie langer dan
10 jaar is geleden. De patiënte krijgt adviezen over een eventuele wondinfectie, wekadvies en wanneer ze de hechtingen bij de huisarts
moet laten verwijderen. Ze kan thuisblijven, en hoeft niet meer naar de huisarts. Haar dochter zal bij haar blijven die avond.

35

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 14. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
direct de juiste zorg ter plaatse en hoeft hierdoor niet naar het ziekenhuis.

Figuur 14: Patient journey van een patiënt met een hoofdwond
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; SEH= Spoedeisende Hulp

5.8 Patient journey Syncope

Hieronder volgt een casus van een patiënt met een syncope:
Een dame van 72 jaar is aan het tuinieren. Ze wordt wat licht in het hoofd en valt. Haar man ziet zijn vrouw in elkaar zakken en treft haar
niet aanspreekbaar aan. Ze rolt met haar ogen. Hij belt 112 voor hulp. Zijn vrouw komt weer langzaam bij, maar zegt zich nog helemaal niet
lekker te voelen en raakt ze weer even kort weg. Zij is bekend met hypertensie, diabetes en status na PCI. Voor deze aandoeningen
gebruikt ze verschillende soorten medicatie. De ambulance komt ter plaatse en patiënte is wel weer goed aanspreekbaar, maar ze blijft
klagen over duizeligheid, wat buikpijn en hoofdpijn. In de route van de ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform de
protocollen een primary en second survey gedaan. Zij heeft een normaal ECG. Conform het LPA 8.1 wordt zij met een syncope zonder
herstel vervoerd naar de SEH van het het dichtstbijzijnde ziekenhuis. In de route van de PAA/VSA wordt aanvullende diagnostiek verricht.
Met een echo wordt de diagnose ondervulling/dehydratie gesteld en patiënte vocht toegediend. Patiënte geeft aan te moeten plassen en
de zorgmaster besluit vanwege de buikpijn een urine onderzoek te doen. Deze is positief voor nitriet en leuko’s. De zorgmaster schrijft
conform NHG-standaard een antibioticakuur voor. Na de vulling voelt zij zich alweer een stukje beter. De bloeddruk herstelt iets. Bij
overeind komen heeft patiënte geen neiging tot flauwvallen meer. De zorgmaster adviseert haar man de antibioticakuur direct te halen bij

36

de apotheek zodat patiënte meteen kan starten. Ook wordt de medicatielijst doorgenomen en wordt sommige medicatie tijdelijk gestaakt.
Er wordt een overdracht geschreven naar de huisarts en patiënte krijgt de instructie om binnen een week de tensie bij de huisarts te laten
controleren voor het eventueel hervatten van de medicatie en ter evaluatie van de klachten van de urineweg infectie. Patiënte mag thuis
blijven en de zorgmaster draagt de patiënt over aan de eigen huisarts.

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 15. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
direct de juiste zorg ter plaatse en hoeft hierdoor niet naar het ziekenhuis.

Figuur 15: Patient journey van een patiënt met een syncope
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; SEH= Spoedeisende Hulp; ECG=Electrocardiogram

5.9 Patient journey Heupletsel

Hieronder volgt een casus van een patiënt met heupletsel:
Via de thuiszorg komt in het weekend een aanvraag binnen bij de meldkamer voor beoordeling/vervoer voor diagnose en eventueel
therapie bij verdenking heupletsel bij een 89-jarige man. De man is gevallen en heeft pijn aan de heup. In de route van de
ambulanceverpleegkundige/BMH-er wordt er conform de protocollen een primary en second survey gedaan. Conform het LPA 8.1 wordt

37

hij met pijnbestrijding vervoerd naar de SEH van het het dichtstbijzijnde ziekenhuis. In de route van de PAA/VSA wordt aanvullende
diagnostiek verricht. De heup blijkt gebroken. Lokale analgesie wordt gegeven via het prikken van een echogeleid Fasci Iliacaal
Compartiment (FIC) blok met een kortwerkend lokaal analgeticum. Doordat er op deze manier geen systemische medicatie nodig is, is er
geen kans op bijwerkingen van deze medicatie en zodoende minder kans op onder andere een delier. Bij lokale analgesie is de pijnstilling
beter en duurt deze langer. Ook krijgt patiënt een verblijfskatheter. In overleg met specialist ouderengeneeskunde of huisarts wordt
besloten tot het opstarten van palliatief beleid thuis met een langwerkend echogeleid FIC-blok. Hierdoor bestaat de mogelijkheid tot het
overbruggen van de weekendzorg, zodat maandag de behandelend arts de juiste palliatieve zorg kan opstarten.

De verschillende routes zijn weergegeven in figuur 16. In de route van de PAA/VSA krijgt de patiënt
direct de juiste zorg ter plaatse en hoeft hierdoor niet naar het ziekenhuis. Een rit naar de SEH wordt
voorkomen, zodat patiënt niet onnodig verplaatst hoeft te worden met alle risico’s van dien.

Figuur 16: Patient journey van een patiënt met heupletsel
LPA=Landelijk Ambulance Protocol; SEH= Spoedeisende Hulp

38

6. Discussie, conclusie en aanbevelingen
In dit onderzoek staan de volgende onderzoeksvragen centraal op het vlak van patiënt- en
ritkenmerken, veiligheid, doelmatigheid en tevredenheid met betrekking tot de inzet van de
zorgmasters Physician Assistant (PAA) en Verpleegkundig specialist (VSA) binnen zeven RAV’s.
1. Wat zijn de kenmerken van de patiënten (demografie, ingangsklachten en werkdiagnoses) en
ritten (aanvrager, tijden, urgenties) van patiënten die een ambulancezorgconsult van de
PAA/VSA krijgen?
2. Welke diagnostiek en behandeling zetten de PAA/VSA in tijdens een ambulancezorgconsult?
3. Hoe veilig is het ambulancezorgconsult door de PAA/VSA in termen van nieuwe
zorgcontacten van de patiënten?
4. Wat is het effect van de extra optie van een ambulancezorgconsult door de PAA/VSA binnen
het ambulancezorgsysteem op het proces en, indien mogelijk, de kosten?
5. Hoe tevreden zijn patiënten die een ambulancezorgconsult van de PAA/VSA krijgen over de
inzet, het consult en de nazorg?
Het doel was om het nut en de noodzaak te evalueren van de inzet van de zorgmaster PAA/VSA zoals
bedoeld in het Sectoraal kader waarbij de verwachting was dat de pilot onder andere zou leiden tot:
 een verbetering van de doelmatigheid;
 betere patiëntenzorg door meer zorg op maat te leveren, waardoor er sprake is van de
juiste zorg door juiste zorgverlener;
 substitutie van zorg, resulterend in een vermindering van (onnodige) presentaties in de
tweede lijn;
 een verbetering van de samenwerking in de keten van acute en sub-acute zorg.

De uitkomsten op de onderzoeksvragen zijn beschreven op basis van gezamenlijk gekozen
indicatoren en patient journeys. In deze onderzoeksrapportage zijn de resultaten beschreven in
hoofdstuk 4 en 5.
In dit hoofdstuk worden de belangrijkste resultaten samengevat, waarbij de indicatoren dik zijn
gedrukt, en voorzien van verdere context. Verder wordt aangegeven wat de resultaten betekenen
voor de praktijk en worden aanbevelingen geformuleerd voor vervolg.

6.1 Samenvatting resultaten kwantitatief
Ten aanzien van de eerste onderzoeksvraag: Wat zijn de kenmerken van de patiënten (demografie,
ingangsklachten en werkdiagnoses) en ritten (aanvrager, tijden, urgenties) van patiënten die een
ambulancezorgconsult van de PAA/VSA krijgen?
39

De demografische patiëntkenmerken (7) van de in totaal 3884 cases zijn dat er nagenoeg evenveel
mannen als vrouwen vertegenwoordigd waren in alle leeftijden. De meerderheid van de patiënten
was onder 18 en boven 49 jaar. Ingangsklachten (1) waarop de PAA/VSA wordt ingezet (ProQa/NTS)
zijn met name (57,0%) Bewusteloosheid/Flauwvallen, Val/Val van Hoogte, Traumatisch Letsel, Ziek
Persoon en Pijn op de borst. De aanvrager ambulancezorg (2) is veelal de meldkamer via 112
(40,5%). In bijna 9% van de gevallen is de ingezette diagnostiek/behandeling (3) anders dan zonder
inzet van een zorgmaster zou zijn gedaan. De gestelde werkdiagnose (4) door de PAA/VSA betreft
veelal chirurgie/traumatologie (32,7%) of interne geneeskunde (30,8%). De consultuitkomst (5) was
in bijna 90% van de gevallen zorg ter plaatse. Vanuit de zorgconsultatiefunctie (9) raadpleegt de
PAA/VSA vooral de huisarts en de specialist. In 52 gevallen is de PAA/VSA zelf in consult gevraagd.

Ten aanzien van de derde onderzoeksvraag: Hoe veilig is het ambulancezorgconsult door de PAA/VSA
in termen van nieuwe zorgcontacten van de patiënten?
Qua nieuw zorgcontact (6) was er in 6% van de gevallen sprake van een herconsult na 24 uur en in
1,1% na 72 uur.

Ten aanzien van de vijfde onderzoeksvraag: Hoe tevreden zijn patiënten die een
ambulancezorgconsult van de PAA/VSA krijgen over de inzet, het consult en de nazorg?
De tevredenheid (8) vanuit patiëntperspectief (n=193) heeft op een schaal van 0-10 een mediaan
van 9 (IQR 8-10).
6.2 Samenvatting resultaten kwalitatief
De negen patient journeys geven de volgende inzichten ten aanzien van een verbetering van de
doelmatigheid, betere patiëntenzorg door meer zorg op maat te leveren, substitutie van zorg en
verbetering van de samenwerking in de keten van acute en sub-acute zorg en de tweede
onderzoeksvraag: Welke diagnostiek en behandeling zetten de PAA/VSA in tijdens een
ambulancezorgconsult?
1) de inzet van de zorgmaster PAA/VSA leidt ertoe dat er eerdere en meer gerichte diagnostiek
ter plaatse ingezet wordt. Dit betekent dat de behandeling veelal ter plaatse wordt gedaan
waardoor insturen naar de SEH minder vaak nodig is. Het behandelen ter plaatse is prettig
voor de patiënt, die niet extra naar de SEH hoeft. Daarnaast wordt de acute zorgketen
ontlast, doordat patiënten vaker thuis kunnen blijven. Ter plaatse behandelen kost echter
vaak meer tijd voor de ambulancezorgprofessional prehospitaal dan het direct insturen naar
de SEH.
40

2) de zorgmaster biedt meerwaarde voor de patiënt in de kwaliteit van het klinisch redeneren
ten aanzien van de diagnostiek en behandeling in vergelijking tot de kaders van het LPA. Dit
is terug te zien in bijvoorbeeld het kunnen inzetten van echografie, voorschrijven van
medicatie, bijvoorbeeld antibiotica, en het toedienen van andere pijnstilling. De aanvullende
diagnostiek en behandeling is prettig voor de patiënt, die eerder de juiste zorg krijgt.
3) Indien vervoer naar de SEH toch nodig is wordt de medium care-ambulance vaker ingezet in
plaats van de ALS-auto. De ALS-auto blijft hiermee beschikbaar voor de acute hulpverlening
in de prehospitale zorg. Bovendien lijkt dit goedkoper, zeker in de keten.

6.3 Discussie
Patiënt- en ritkenmerken
Bij de zorgintake komt 73,6% van de ambulanceritten waarbij een PAA/VSA wordt ingezet via een
112-melding en 15,2% komt via de huisarts. Deze cijfers over de aanvrager laten zien dat de PAA/VSA
vooral wordt ingezet door de meldkamer ambulancezorg op basis van 112-meldingen en dat het
aandeel aanvragen door ketenpartners nog relatief klein is. Dit wordt mogelijk verklaard doordat
ketenpartners waarschijnlijk vaak bellen voor vervoer naar een plek met meer diagnostische
mogelijkheden, omdat zij het consult ter plaatse zelf al hebben uitgevoerd. Een andere verklaring is
dat de ProQA meldkamers de aanvragen van ketenpartners niet registreren. Ook in NTS meldkamers
valt hier nog veel winst te halen. Er is op dit moment dus nog onvoldoende inzicht in deze aantallen.
Toch is hier mogelijk nog winst te behalen in de coördinatie van patiëntenzorg vanuit een
netwerksamenwerking met ketenpartners, zoals bijvoorbeeld de inzet PAA/VSA op de MKA. Een
aanbeveling die hieruit volgt is de potentiële inzet van de zorgmaster nog beter onder de aandacht te
brengen bij de ketenpartners, en de inzetcriteria bij de MKA lokaal of landelijk vast te stellen. Wat
betreft de inzetcriteria bij MKA blijkt dat riturgentie in 47,5% van de consulten worden ingezet met
een A1-urgentie en 46,8% met een A2-urgentie.
Aan de hand van de patient journeys wordt duidelijk dat de zorgmaster breed inzetbaar is, ook bij A1
urgenties als niet vooraf al duidelijk is dat er niet vervoerd hoeft te worden. Ook werd duidelijk dat
bij de inzet van de zorgmaster PAA/VSA vaak sprake is van een mobiel zorgconsult, waardoor de
patiënt direct de juiste zorg thuis krijgt en niet naar het ziekenhuis hoeft. Dit bespaart de inzet van
een ambulance. En als de patiënt toch naar de SEH vervoerd dient te worden, kan dit vaak met een
medium care-ambulance in plaats van met een ALS-ambulance. Het is hierbij zaak om MKAcentralisten nog beter te informeren over de aanvullende mogelijkheden van de zorgmaster.

Qua werkdiagnoses zien we dat de PAA/VSA in dit evaluatieonderzoek in vergelijking met de
gegevens uit het Sectorkompas 2022 wat vaker ingezet worden bij Chirurgie/traumatologie (32,7%
41

versus 16,6%), Interne geneeskunde (30,8 versus 20,6%) en minder bij Cardiologie (12,1% versus
16,7%) (10). Deze verschillende percentages kunnen te maken hebben met de gekozen inzetcriteria
en aanvullende interventies bovenop het LPA. Er is tevens sprake van een collegiale
consultatiefunctie voor de zorgmaster binnen de ambulancezorg. Aangezien 10,5% van de inzetten
van de PAA/VSA plaatsvindt na een aanvraag van een ambulance-eenheid ter plaatse, lijkt er ook
groei mogelijk in het uitbreiden van deze consultatiefunctie naar directe collega’s. Een efficiëntere
inzet en organisatie om de juiste zorg op de juiste plaats te leveren door de juiste zorgprofessional
waarbij de PAA/VSA aanvullende competenties heeft past hierbij. Dit vraagt om goede communicatie
over de mogelijkheden van en de samenwerking tussen de diverse ambulanceprofessionals en
experimenten in de regio’s die systematisch geëvalueerd worden.

Wat betreft consultuitkomst blijkt dat 89,5% van de inzetten van een zorgmaster eindigt in een
mobiel zorgconsult. Als we specificeren naar de drie meest voorkomende ingangsklachten met
daarbij de meest voorkomende werkdiagnose zien we dit percentage zelfs nog stijgen tot boven de
95,8%. Bij de IMPACT studie was dit 99% [19]. Dit hoge percentage in de voorliggende studie is mede
veroorzaakt door de regionaal verschillende inzetcriteria van de PAA/VSA door de meldkamer. Aan
de andere kant lijkt hiermee de inzet PAA/VS bij te dragen aan de juiste zorg op de juiste plek, door
de juiste professional. Volgens het Sectorkompas 2022 steeg het totaal aantal ambulance- inzetten
met 5,8% ten opzichte van 2021. Het landelijke gemiddelde percentage mobiele zorgconsulten op
alle ambulance-inzetten was 26,1% in 2022 tegen 23% in 2019 [10]. Studies uit Engeland en de
Verenigde Staten laten zien dat 34-50,5% van ambulanceritten uitgevoerd door een VS eindigt in een
mobiel zorgconsult [11,12]. De vergelijking met nationale en internationale cijfers laat zien dat de
zorgmaster van de deelnemende RAV’s bij bijna alle patiënten een mobiel zorgconsult verleent en
slechts bij uitzondering nog patiënten instuurt naar de tweede lijn [11,12,19]. Op deze wijze draagt
de inzet van de PAA/VSA bij aan het minder insturen van patiënten in de keten en meer
zorgverlening in de directe omgeving van de patiënt, waardoor de patiënt de juiste zorg op de juiste
plek door de juiste professional ontvangt. Hiermee lijkt de ambulancezorg goed op weg richting de
doelstellingen van meer zorg op maat, verbetering van samenwerking en substitutie van zorg in de
acute zorgketen.

Veiligheid
Tijdens de meetperiode is in totaal bij 8,8% van de patiënten minimaal één aanvullende
diagnostische of therapeutische handeling geregistreerd door een zorgmaster. Dit lijkt mogelijk op
onderbenutting. Ook omdat lang niet alle wettelijk toegestane extra interventies door alle
zorgmasters toegepast worden bij elke RAV; er zijn meer mogelijkheden dan lokaal benut worden, zie
42

bijlage 7. Wel laten de patient journeys zien dat er vaak aanvullende diagnostische en therapeutische
handelingen uitgevoerd worden, dus mogelijk is hier sprake van onder-registratie. De meerwaarde
van de zorgmaster zit hem echter niet altijd in de extra handelingen, maar vooral in het extra
vermogen tot klinisch redeneren, in combinatie met de eigen zelfstandige behandelbevoegdheid die
het mogelijk maakt dat de PAA/VSA een volwaardige gesprekspartner is voor de (huis-)arts. Op basis
van weloverwogen risico-inschatting door bijvoorbeeld beoordeling van tractus-systemen en
aanvullende diagnostiek heeft de PAA/VSA extra besluitvaardigheid bij een mobiel zorgconsult, maar
ook direct insturen voor een röntgenfoto of naar een medisch specialist. Bij twijfel over diagnostiek
of behandeling ter plaatse kan een niet-masteropgeleide mogelijk eerder naar de SEH vervoeren. Dit
zien we bijvoorbeeld terug in de patient journeys en in de meest gebruikte aanvullende diagnostiek
en interventies, zoals het voorschrijven van medicatie, het sluiten van wonden en het inzetten van
echografie. In combinatie met aantoonbare veiligheid, zoals het lage aantal herconsulten betekent
dit een echte meerwaarde. Mogelijk betekent dit dat de inzet van de zorgmaster door de meldkamer
gerichter zou kunnen, dus dat zij meer op hun specifieke expertise en aanvullende competenties
worden ingezet.

Een indicator om veiligheid van mobiele zorgconsulten van de zorgmaster in kaart te brengen is het
aantal herconsulten binnen 24 uur en 72 uur. We zien dat wat de PAA/VSA doen aan aanvullende
handelingen over het algemeen veilig is. Zij laten veel patiënten thuis en er zijn weinig herconsulten,
waarbij onduidelijk blijft welk deel van de herconsulten gepland is. Uit de resultaten blijkt namelijk
dat in de patiëntengroep die ter plaatse is behandeld door een PAA/VSA 6,1% gesitueerd was binnen
24 uur na de eerste melding en 1,1% na 72 uur. Volgens het Sectorkompas 2022 [10] is de voorlopige
streefwaarde voor dit getal 2,6%. Echter, uit de patiëntenvragenlijst blijkt dat in 78,8% van de
herconsulten na inzet van PAA/VSA sprake was van vooraf afgesproken zorgcontacten binnen 24 uur,
bijvoorbeeld omdat er op advies van de PAA/VSA nog contact is om een gezondheidstoestand of
wond opnieuw te beoordelen. Er zijn een aantal wetenschappelijke studies die kunnen dienen ter
vergelijking. Een studie uit de Verenigde Staten laat zien dat 6,5% van de patiënten na een mobiel
zorgconsult door een VS een herconsult van de ambulance krijgt binnen 72 uur [11]. Een
Nederlandse studie naar inzet van een Physician Assistant op de ambulance laat zien dat 3% van de
patiënten na een mobiel zorgconsult opnieuw 112 belt binnen 24 uur, 5% belt opnieuw 112 binnen
72 uur [13]. Een tweede Nederlandse studie vergelijkt solo-ambulance zorg tussen Physician
Assistant en niet masteropgeleiden en laat zien dat 55,6% van de patiënten opnieuw zorg zoekt na
een mobiel zorgconsult door de Physician Assistant, echter betreft dit geen ambulancezorg. Een
andere Nederlandse studie laat zien dat 26,5% van de patiënten na een mobiel zorgconsult door een
reguliere ambulance en 14,4% van de patiënten na een mobiel zorgconsult door een solo-ambulance
43

voor een tweede keer medische hulp zoeken [14]. Tot slot laat een grote database studie uit
Engeland zien dat 9% van de patiënten na een mobiel zorgconsult opnieuw een consult krijgt van de
ambulance [15]. Het lijkt er dus op dat het aantal herconsulten van de mobiele zorgconsulten in
vergelijking met de internationale literatuur gelijk dan wel lager is. Hiermee lijkt de ambulancezorg
goed op weg richting de doelstellingen van meer zorg op maat en subsitutie van zorg, evenals
een verbetering van de samenwerking in de keten van acute en sub-acute zorg.

Doelmatigheid
Door middel van de patient journeys zijn de aanvullende diagnostiek en handelingen, die de
zorgmaster kan uitvoeren en de invloed die dit kan hebben op de routing die een patiënt doorloopt
in de acute zorgketen in beeld gebracht. Uit de beschreven patient journeys komt duidelijk naar
voren dat het extra vermogen tot klinisch redeneren, de extra besluitvaardigheid bij een mobiel
zorgconsult van de zorgmaster en de extra interventies die zij kunnen uitvoeren leiden tot een
snellere adequate zorg voor patiënten, die veelal in de thuissituatie afgerond wordt. Ook wordt door
deze zorg vaak voorkomen dat een patiënt vervoerd dient te worden naar de SEH en als de patiënt
toch vervoerd moet worden kan dit vaker met een medium care- auto in plaats van met een ALSauto. Hoewel het doel was om bij de aanlevering van de patient journeys tevens de verschillen in
zorgkosten mee te nemen, bleek het in de praktijk voor de meeste RAV’s onmogelijk om de precieze
kosten duidelijk te krijgen. Hierdoor is besloten om deze kosten niet op te nemen in de beschrijving
van de patient journeys. Echter, naar verwachting is de geleverde zorg thuis, zonder vervoer naar een
tweedelijns zorginstelling, goedkoper dan wanneer hiertoe wel wordt besloten. Hiermee lijkt de
ambulancezorg goed op weg richting de doelstellingen van een verbetering van de doelmatigheid in
de acute zorgketen. Het verdient aanbeveling voor zorgverzekeraars/NZA om de financiering van de
juiste zorg op de juiste plaats in relatie tot de inzet van de PAA/VSA te herzien, zodat de financiering
binnen de ambulancezorg ook kostendekkend geregeld wordt.

Tevredenheid
De resultaten uit de patiëntenvragenlijst lieten zien dat de patiënten erg tevreden waren over de
geleverde zorg door de PAA/VSA. Nu is dit een algemeen bekend gegeven, dat patiënten over het
algemeen erg tevreden zijn over de geleverde ambulancezorg, ook na een mobiel zorgconsult [16]. In
het Sectorkompas 2022 is te zien dat de drie RAV’s die voor dit evaluatieonderzoek volgens het
format gegevens over patiënttevredenheid aanleverden op of boven de streefwaarde (3,7 op een
schaal van 1-4) zitten en dus goed scoren [10]. Een Nederlandse studie uit 2021 beoogde inzicht te
geven in de ervaringen van patiënten en hun naasten na een mobiel zorgconsult [17]. Hierbij werd
geconcludeerd dat patiënten en naasten psychosociale gevolgen en behoefte aan ondersteuning
44

(medische vragen, delen van ervaringen en afsluiting) ervoeren na een mobiel zorgconsult. Een
aanbeveling was om ambulanceprofessionals te ondersteunen in het hanteren van een
persoonsgerichte benadering, met aandacht voor betrokkenheid bij de patiënt en het faciliteren van
gedeelde besluitvorming. Een recent gepubliceerde studie uit Zweden gebruikte tevens een
vragenlijst om patiënten na een mobiel zorgconsult te bevragen over hun ervaringen en hun mening
over de werkwijze van de masteropgeleide ambulanceverpleegkundige [18]. De 87 patiënten die
daar bevraagd werden, waren eveneens overwegend positief met de meeste antwoorden op de
hoogste maten van tevredenheid, echter in minder hoge mate als de patiënten die in dit project door
de zorgmaster werden behandeld. Met name items die gingen over het geven van informatie en
communicatie over het mobiel zorgconsult, zoals instructies en alarmsignalen, scoorde in het
Zweedse onderzoek relatief laag (16-19% ontevreden patiënten). In dit evaluatieonderzoek werden
aan deze vragen ook minder hoge scores toegekend dan aan de andere vragen, zie bijlage 6.
Zodoende lijkt het zinvol om de richtlijnen voor mobiele zorgconsulten wat betreft
informatievoorziening, instructies en wat te verwachten na afronding van het consult, nog eens goed
te bekijken op duidelijkheid, volledigheid en uniformiteit. Het patiëntenperspectief is hierbij
onmisbaar.

Diversiteit en niet-geregistreerde gegevens
Er werd een grote diversiteit in het aantal consulten, de inzet van de zorgmaster en de werkwijze en
gekozen interventies waargenomen tussen de deelnemende RAV’s. De verschillende RAV’s bevonden
zich in een verschillende fase van implementatie van de inzet van de zorgmaster. Ook zijn
inzetcriteria, taken en bevoegdheden van de zorgmaster in de diverse RAV’s nog niet eenduidig [9].
Er is bijvoorbeeld al een verschil in regio’s ten aanzien van de inzetcriteria bij de start en gedurende
het traject via de meldkamer. Er is gemeld tijdens de kennissessies dat het rijden volgens de
vastgestelde inzetcriteria leidde tot te weinig ritten, waarop vervolgens de zorgmasters veel breder
werden ingezet. De inzetcriteria en de toepassing daarvan hangen ook af van de ervaring van de
meldkamer en diens inschatting van de meerwaarde van de PAA/VSA. Ook werd opgemerkt dat er
veel missing data was. Soms is dit onvermijdbaar volgens de vertegenwoordigers van de RAV’s. Er
wordt bijvoorbeeld geen ingangsklacht genoteerd bij een assistentie ongeval, als tweede auto bij
reanimatie, assistentie wond hechten etc. Ook bij de inzet via een ketenpartner zoals een huisarts,
wordt er geen ingangsklacht genoteerd.
Ondanks het meetplan waren er verschillende registraties en interpretaties van de gevraagde op te
leveren gegevens. Het bleek dat sommige invulvelden in de eigen systemen door verschillende RAV’s
anders ingevuld werden waardoor de gegevens niet altijd even goed als geheel te analyseren waren.
De vertegenwoordigers van de RAV’s hebben meegedacht bij de interpretatie van de resultaten.
45

De geanalyseerde data vond men lastig te duiden vanwege de diversiteit en contextuele verschillen
van de deelnemende RAV’s, zowel qua inzet van de zorgmaster als van de regionale context. In
algemene zin vonden de deelnemers aan de kennissessies hierdoor de kwalitatieve data uit de
patient journeys meer verhelderend ten aanzien van de meerwaarde PAA/VSA inzet en potentieel
dan de kwantitatieve data die op basis van de indicatoren is verzameld.

6.4 Conclusie
In dit pilotonderzoek waren de deelnemende RAV’s in verschillende stadia van implementatie.
Op basis van de kwalitatieve onderzoeksresultaten kan de conclusie getrokken worden dat de
meerwaarde van de zorgmaster PAA/VSA in de praktijk tot uitdrukking komt in uitgebreidere
mogelijkheden wat betreft klinisch redeneren bij diagnostiek en interventies, in combinatie met de
zelfstandige behandelbevoegdheid, doorverwijsmogelijkheid en de gelijkwaardigheid als
gesprekspartner. Dit leidt tot een grote inzet van het mobiele zorgconsult waarbij meer patiënten ter
plaatse behandeld worden zonder de gang naar de SEH, met een laag aantal herconsulten en een
hoge patiënttevredenheid.
De kwantitatieve data tonen grote diversiteit in patiëntenaantallen, inzet van de PAA/VSA en de
gekozen bovenprotocollaire interventies. Dit biedt ruimte voor groei. Daarnaast zouden inzetcriteria
gekozen moeten worden in de regionale context. Landelijke afstemming en uniformering is daarbij
gewenst.

6.5 Aanbevelingen
Op basis van de kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksresultaten en de bespreking daarvan met
de deelnemende RAV’s en de Adviescommissie Zorgzaken van AZN zijn de volgende aanbevelingen
geformuleerd.

Ten eerste blijkt uit de evaluatie van de pilots dat de inzet van de master binnen de ambulancezorg
nog volop in ontwikkeling is. Zodoende is het aan te bevelen om de pilot met de inzet van
zorgmasters PAA/VSA langduriger te monitoren en systematisch te evalueren. Deze verlenging van
de evaluatieperiode biedt de praktijk de mogelijkheid om de potentiële meerwaarde van de
zorgmaster verder te exploreren en te benutten.
Met name de kwalitatieve data laten meerwaarde zien, die ook als zodanig door de pilots worden
ervaren. De kwantitatieve data geven vooral inzicht in de kenmerken, de 'kleuring' komt tot
uitdrukking in de patient journeys. Indien ook kwantitatief gemonitord gaat worden, dan is het
noodzakelijk om de in dit onderzoek geformuleerde indicatoren goed, volledig en eenduidig te
46

registreren. Het is daarbij zaak zo min mogelijk missing data en zo veel mogelijk uniformiteit te
realiseren via het meetplan. Daarnaast is het nodig contextgebonden factoren mee te nemen bij de
dataverzameling, analyse en duiding. Het gaat hierbij zowel om de wijze waarop de zorgmaster
PAA/VSA wordt gepositioneerd en ingezet bij de verschillende RAV’s als om verschillen in de
regionale context. Hierbij is het belangrijk om de veiligheid van de patiënt te garanderen door
continue deskundigheidsbevordering, het volgen van de juiste protocollen (bijvoorbeeld NHGstandaarden) en te zorgen voor de borging hiervan op lange termijn. Tot slot is aan te bevelen meer
kwalitatieve data te verzamelen, niet alleen binnen de eigen RAV, maar ook bij de samenwerkende
ketenpartners (huisartsen, ziekenhuizen), omdat deze de meest rijke en illustratieve gegevens
opleveren en meer inzicht verschaffen in de kwaliteit van zorg in de keten.

Ten tweede is aan te bevelen dat regelmatig gesprek plaatsvindt met de deelnemende RAV’s over
wat wel en niet bijdraagt aan de inzet van de zorgmaster en in welke gevallen de zorgmaster
daadwerkelijk een verschil maakt voor 1) de patiënt en 2) de efficiency van de inzetcapaciteit. Dit
biedt deelnemende RAV’s niet alleen gedeelde inzichten, maar ook de mogelijkheid als
leergemeenschap voort te bestaan om kennis te blijven delen en ervaringen uit te wisselen.

Een derde aanbeveling betreft het betrekken van ketenpartners bij de inzet van de PAA/VSA en de
monitoring van effecten. De vraag heeft zich aangediend in hoeverre de keten in voldoende mate op
de hoogte is van de potentie van de inzet van de zorgmaster. Ook is de vraag wat de rol van de
PAA/VSA kan zijn bij zorgcoördinatie in de regio. Mogelijk zijn er nog andere contextgebonden
factoren van invloed en het advies is deze te verkennen en vervolgens in kaart te brengen. Het heeft
meerwaarde om ook interne partners en projecten zoals MKA en zorgcoördinatie te betrekken,
omdat dit het draagvlak voor de verdere implementatie van de zorgmaster bevordert en verdere
zorgdifferentiatie vergroot.

47

7. Dankwoord
Bedankt AZN voor het verlenen van de opdracht aan het lectoraat Acute Intensieve Zorg van de
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Alle deelnemende regionale ambulancevoorzieningen en hun
medewerkers bedanken we voor de aangeleverde data en patient journeys. Dank ook voor de input
tijdens de werksessies. Dr. Remco Ebben bedankt voor de bijdrage aan de opzet van de evaluatie en
dataverzameling en -analyse en rapportage van T1. Tot slot een woord van dank aan alle leden van
de projectgroep, de commissie zorgzaken AZN en de wetenschapscommissie AZN voor de adviezen
gedurende het traject.

48

8. REFERENTIES
1.Edwards MJ, Bassett G, Sinden L, Fothergill RT: Frequent callers to the ambulance service: patient
profiling and impact of case management on patient utilisation of the ambulance service.
Emergency Medicine Journal 2015, 32:392-396.

2.Søvsø¸ MB, Kløjgaard TA, Hansen PA, Christensen EF: Repeated ambulance use is associated with
chronic diseases - a population-based historic cohort study of patients' symptoms and diagnoses.
Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine 2019, 27:46-46.

3.Jones CMC, Wasserman EB, Li T, Amidon A, Abbott M, Shah MN: The Effect of Older Age on EMS
Use for Transportation to an Emergency Department. Prehospital and Disaster Medicine 2017,
32:261-268.

4.Booker MJ, Purdy S, Shaw ARG: Seeking ambulance treatment for 'primary care' problems: a
qualitative systematic review of patient, carer and professional perspectives. British Medical
Journal Open 2017, 7:e016832-2017-016832.

5.Christensen EF, Larsen TM, Jensen FB, Bendtsen MD, Hansen PA, Johnsen SP, Christiansen CF:
Diagnosis and mortality in prehospital emergency patients transported to hospital: a populationbased and registry-based cohort study. British Medical Journal Open 2016, 6:e011558-2016-011558.

6.Lowthian JA, Cameron PA, Stoelwinder JU, Curtis A, Currell A, Cooke MW, McNeil JJ: Increasing
utilisation of emergency ambulances. Australian Health Review 2011, 35:63-69.

7.Ebben RHA, Vloet LCM, Speijers RF, TÃ¶njes N,W., Loef J, Pelgrim T, Hoogeveen M, Berben SAA: A
patient-safety and professional perspective on non-conveyance in ambulance care: a systematic
review. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine 2017, 25:71-71.

49

8.Ambulancezorg Nederland. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars
Nederland en Ambulancezorg Nederland: Actieplan Ambulancezorg. 2018.

9. van Vliet R, Deddens GJ, Evenhuis R, Moors XR: A survey of the current nurse practitioner and
physician assistant workforce in Dutch ambulance care. International Journal of Nursing Studies
Advances 2022, 4:100099.

10.Ambulancezorg Nederland. Sectorkompas 2022. 2023.

11.Sanko S, Kashani S, Ito T, Guggenheim A, Fei S, Eckstein M: Advanced Practice Providers in the
Field: Implementation of the Los Angeles Fire Department Advanced Provider Response Unit.
Prehospital Emergency Care 2020, 24:693-703.

12.Walsh M and Little S: Study of a nurse practitioner working in a paramedic role. Emergency
Nurse 2001, 9:11-14.

13.Bloemhoff A, Schoonhoven L, de Kreek AJ, van Grunsven PM, Laurant MG, Berben SA: Solo
emergency care by a physician assistant versus an ambulance nurse: a cross-sectional document
study. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine 2016, 24:86-0160279-3.

14.Breeman W, Poublon NA, Verhofstad MHJ, Van Lieshout EMM: Safety of on-scene medical care
by EMS nurses in non-transported patients: a prospective, observational study. Scandinavian
Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine 2018, 26:79.

15.Coster J, O'Cathain A, Jacques R, Crum A, Siriwardena AN, Turner J: Outcomes for Patients Who
Contact the Emergency Ambulance Service and Are Not Transported to the Emergency
Department: A Data Linkage Study. Prehospital Emergency Care 2019, 23:566-577.

50

16.King R, Oprescu F, Lord B, Flanagan B: Patient experience of non-conveyance following
emergency ambulance service response: A scoping review of the literature. Australasian Emergency
Care 2021, 24(3):210–223.

17. van Doorn, SCM, Verhalle, RC, Ebben, RHA, Frost, DM, Vloet, LCM, de Brouwer, CPM: The
experience of non-conveyance following emergency medical service triage from the perspective of
patients and their relatives: A qualitative study. International Emergency Nursing 2021, 54:100952.

18.Larsson G, Dagerhem A, Wihlborg J, Rantala A: Satisfaction among non-conveyed patients and
significant others when discharged at the scene by the ambulance service: an exploratory crosssectional survey. BMC Emergency Medicine 2022, 22(1):1-9.

19. Ebben, R. van Boekel, R., Vloet, L. Rapportage IMPACT-studie. Inzet en implementatie van de
verpleegkundig specialist bij RAV Brabant Midden West Noord. Hogeschool van Arnhem en
Nijmegen, 2021

51

Bijlage 1: Meetplan T1

2021

Meetplan Evaluatie sectoraal kader
masteropgeleiden Ambulancezorg, pilot PAA/VSA

Lectoraat Acute Intensieve Zorg
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
1-9-2021

52

1.1 Inleiding
Eind 2020 is het ‘Sectoraal kader pilot physician assistant en verpleegkundig specialist ambulancezorg (PAA/VSA)’ vastgesteld door de algemene ledenvergadering
Ambulancezorg Nederland (AZN). Dit document geeft een kader voor de inzet van masteropgeleiden om bij te dragen dat iedere patiënt de juiste zorg, op de
juiste plaats, door de juiste zorgverleners op het juiste moment ontvangt. Om de nut en de noodzaak van de zorgmaster in de ambulancezorg aan te tonen wordt
gestart met een evaluatieonderzoek.

1.2 Opzet evaluatie
In opdracht van Ambulancezorg Nederland zal het evaluatieonderzoek worden uitgevoerd door het lectoraat Acute Intensieve Zorg (LAIZ) van de
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Bij het evaluatieonderzoek worden alle RAV’s betrokken die een pilot starten gedurende de
evaluatieperiode, of reeds een pilot hebben lopen. Het evaluatieonderzoek duurt in totaal 24 maanden (start op 1 juni 2021) en kent de volgende
onderdelen:
 Kick-off bijeenkomst met interne en externe stakeholders ambulancezorg om de indicatoren voor het evaluatieonderzoek vast te stellen;
 Twee kwantitatieve metingen (kwartaal 1 van 2022 en kwartaal 1 van 2023) op de vastgestelde indicatoren;
 Een kwalitatieve patient journey;
 Twee kennissessies (één na iedere kwantitatieve meting);
 Tussenrapportage in kwartaal 2 2022;
 Eindrapportage en eindsymposium.
Tijdens de twee kwantitatieve meetmomenten vraagt het LAIZ ruwe gegevens op bij de deelnemende RAV’s. Het LAIZ verwerkt deze data tot een
geaggregeerd geheel. Om dit mogelijk te maken is het belangrijk dat gegevens op een uniforme manier worden verzameld en aangeleverd. In dit
meetplan worden de instructies hiervoor beschreven. Afspraken over eigenaarschap en datamanagement zijn vastgelegd in de
samenwerkingsovereenkomst tussen AZN en het LAIZ, de dataverwerkingsovereenkomst tussen de deelnemende RAV’s en het LAIZ en het
datamanagementplan. In dit document wordt de werkwijze voor de kwantitatieve metingen beschreven.
1.3 Opbrengst kick-off bijeenkomst: gekozen indicatoren
Tijdens de kick-off meeting op 22 juni 2021 zijn door de deelnemende RAV’s indicatoren gekozen om de volgende onderzoeksvragen uit het kader te
beantwoorden:
1. Wie zijn de aanvragers van de ritten van de ambulance zorg voor VS/PA?
2. Wat zijn de ingangsklachten van de patiënten die een ambulancezorgconsult van de VS/PA krijgen?
53

3.
4.
5.
6.
7.

Welke diagnostiek en interventies zetten de VS/PA in tijdens een ambulancezorgconsult?
Wat zijn de werkdiagnoses van de patiënten gesteld door de VS/PA?
Wat zijn de consultuitkomsten van een ambulancezorgconsult door de VS/PA gespecificeerd naar de diverse routes?
Hoeveel nieuwe ambulancezorgcontacten vinden plaats na een ambulancezorgconsult door de VS/PA na 24, 48 en 72 uur na het eerste zorgcontact?
Wat zijn de demografische patiënt (leeftijd en geslacht) en ritkenmerken (tijdstip en dag) van de patiënten die een Ambulancezorgconsult van de VS/PA
krijgen?
8. Hoe tevreden zijn patiënten die een ambulancezorgconsult van de VS krijgen over de inzet, het consult en de nazorg?
9. Hoe krijgt de zorgconsultatiefunctie van een masteropgeleide (VS/PA) vorm?
De indicatoren zijn gekozen op basis van de IMPACT-studie van de RAV-Brabant Midden-West-Noord (https://www.ravbrabantmwn.nl/hoe-wewerken/innoveren/pilot-verpleegkundig-specialist-op-straat/), wetenschappelijke literatuur (Bloemhoff et al., 2016), en expert opinion vanuit stakeholders uit
de ambulancezorg. Het gaat om de volgende indicatoren:
 Aanvrager MKA;
 Riturgentie;
 Tijdstip van melding;
 Dag van melding;
 Ingangsklacht conform PROQA/NTS;
 Geslacht van de patiënt;
 Leeftijd van de patiënt;
 Werkdiagnose gesteld door masteropgeleide;
 Ingezette diagnostiek en interventies anders dan LPA;
 Uitkomst ambulancezorgconsult;
 Nieuwe ambulancezorg contacten;
 Consultatie op afstand;
 Patiëntervaring (conform onderdelen CQI).
1.4 Meetmomenten en -periode
Tijdens het evaluatieonderzoek wordt op twee momenten kwantitatieve data opgevraagd bij de deelnemende RAV’s, dit zal zijn in kwartaal 1 van 2022 en
kwartaal 1 van 2023. Tijdens deze twee momenten wordt aan iedere deelnemende RAV gevraagd om ruwe data aan te leveren op de gekozen indicatoren.

54

Tijdens ieder meetmoment wordt aan de deelnemende RAV’s gevraagd om data aan te leveren over de voorgaande drie maanden. Als voorbeeld: als het
meetmoment ligt op 31 maart 2022, dan wordt aan de deelnemende RAV gevraagd data aan te leveren over de periode 1 januari t/m 31 maart 2022. De exacte
periode wordt met de deelnemende RAV’s gecommuniceerd in aanloop naar de meetperiode.

1.5 Aan te leveren data
Het gaat alleen om de data van de door de VS/PA gereden ritten. De aan te leveren gegevens staan in de tabel ‘Benodigde variabelen’ weergegeven, zie Tabel 1.
Bij de operationalisatie is zoveel als mogelijk aangesloten bij de Basisset Ambulancezorg. Lever de gegevens per inzet met behulp van de variabelen aan in een
Excel document (voorbeeld apart bijgeleverd). Gebruik bij het aanleveren de variabelenamen en de voorgestelde waarden zoals in de tabellen staan genoemd.
1.6 Dataverwerking en -management
Om de veiligheid van ontvangen en behandelen van de data te waarborgen tekent LAIZ een dataverwerkingsovereenkomst met iedere RAV die deelneemt aan
de pilot. Als bijlage bij de dataverwerkingsovereenkomst wordt het datamanagementplan meegestuurd, waarin het veilig beheren en opslaan van gegevens en
het beschermen van de privacy staan beschreven.
Op basis van inhoudelijk en juridisch advies heeft LAIZ een procedure ingericht op grond van de geldende kaders van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN).
Een belangrijk punt is dat de aangeleverde data geen ritnummers en patiëntnummers mogen bevatten, omdat deze nummers direct te herleiden zijn naar
personen. We vragen jullie daarom om de rit- en patiëntnummers niet aan te leveren. Lever de informatie wel per inzet aan met alle variabelen (maar zonder de
nummers). U wordt verzocht goed te controleren dat de gegevens die u aanlevert bij LAIZ geen rit- en patiëntnummers bevatten!
Zonder de rit- en patiëntnummers kan de uitvraag volgens onderstaande stappen verlopen. Deze stappen zijn tot stand gekomen in samenwerking met een
aantal experts op dit gebied. Voor het aanleveren en verwerken van de gegevens aan LAIZ zijn drie stappen nodig:
1

De benodigde gegevens dienen op verschillende manieren verzameld te worden (zie Tabel 1). Een aantal worden verzameld via de eigen
registratiesystemen van de RAV of aanverwante partijen (Meldkamer). Dit zijn bijvoorbeeld de gegevens uit de Basisset Ambulancezorg die in de
Gemeenschappelijk Meldkamer Systeem (GMS) of Elektronisch Ritformulier (ERF) zijn opgenomen. Dit betekent dat sommige variabelen rechtstreeks uit de
standaard systemen gehaald kunnen worden en dat andere variabelen op een andere manier aangevuld zullen moeten worden. De wijze waarop is
afhankelijk van de precieze werkwijze en systemen van de RAV (zoals de interventies anders dan LPA) en kan dus niet gestandaardiseerd in een instructie
weergegeven worden. Zodoende wordt alleen het resultaat gestandaardiseerd weergegeven in voorbeeld-Excel bestanden, zodat de data van alle RAV’s
uiteindelijk samengevoegd kunnen worden in een geaggregeerd bestand.

55

Gegevens over patiëntervaring worden echter niet “automatisch” verzameld. Deze worden via de CQ-index wijze verzameld. Hiervoor wordt een format,
inclusief vragenlijst, codeboek en uniforme aanleverwijze beschikbaar gesteld. De wijze waarop de data verzameld wordt mag door de RAV zelf bepaald
worden. Eerder heeft een RAV deze data verzameld door het achterlaten van een papieren vragenlijst plus retourenvelop, of door een mail met link naar een
online opgestelde vragenlijst via SurveyMonkey of LimeSurvey, of door patiënten na te (laten) bellen. Belangrijk in ieder geval is dat patiënten geïnformeerd
worden waarom deze gegevens verzameld worden en wat er met de data gebeurt. Een gestandaardiseerde tekst hiervoor is te vinden in bijlage 1. De
vragenlijst is opgenomen in bijlage 2.
2

De gegevens moeten op een veilige manier met LAIZ worden gedeeld. Iedere RAV krijgt toegang tot een eigen server van LAIZ waar alleen de eigen
gegevens direct zonder tussenkomst van derden op kunnen worden opgeslagen, de Research Drive. Hiervoor krijgt iedere RAV een eigen inlognaam en
wachtwoord. De RAV’s hebben geen toegang tot de data van de overige RAV’s. Data van patiënten betreffen: algemene patiënten karakteristieken zoals
geslacht en leeftijd, gegevens over datum tijdstip, aanvrager, urgentie, ingangsklachten, werkdiagnoses, ingezette diagnostiek en interventies anders dan
LPA, consultuitkomsten, consultatie op afstand en tijdstip en datum tweede consult. Deze data worden middels een beperkte gegevensset verzameld uit de
eigen registratiesystemen van de 11 RAV’s, zodat patiënten niet direct herleidbaar zijn. De gegevens worden in een Excelbestand geüpload in Research
Drive (als postbus en tijdelijke opslag) tijdens de studie. Er kunnen door de RAV’s alleen bestanden geüpload worden in Research Drive, maar niet
gedownload. Op de Research drive worden ook de geaggregeerde data opgeslagen. Na afloop van de studie worden alle gegevens opgeslagen in de HAN
onderzoeksomgeving op de R-schijf in de map kader (ruwe data per deelnemende RAV, geaggregeerde data). Tot deze map hebben vijf personen van het
onderzoeksteam toegang: de senior onderzoeker, de projectleider, de associate lector, de lector en de ICT ondersteuner. Dit zijn allen HAN medewerkers.
De onderzoeksomgeving bij de HAN is niet voor de partners in het onderzoek toegankelijk en ook niet voor andere medewerkers van het lectoraat Acute
Intensieve Zorg.

Stappenplan aanlevering gegevens per RAV:
2.1 De contactpersoon van de betreffende RAV krijgt een melding dat gegevens aangeleverd moeten worden voor een meetmoment.
2.2 De contactpersoon van de betreffende RAV regelt een uitdraai van de gevraagde gegevens, conform Tabel 1, in een Excel bestand (.xlsx).
2.3 De contactpersoon van de betreffende RAV upload het Excel bestand in de eigen map op de Research drive.
3 Vervolgens worden de gegevens geaggregeerd opgeslagen op de Research Drive. Deze service draait op Office 365 (sharepoint). De hostingprovider van
LAIZ werkt conform de ISO27001 (informatiebeveiliging) normen als partner voor support bij het gebruik van Office 365. De locatie van de server is in
Europa. Daarnaast hebben alleen de projectgroepleden van LAIZ toegang tot de map waarin de gegevens worden opgeslagen en bewerkt.
4 De ruwe databestanden en de geaggregeerde gegevens worden na verwerking conform de wetgeving 10 jaar bewaard in het onderzoeksarchief van HAN,
te weten de R-schijf.

56

Tabel 1: Benodigde variabelen
Indicator

Variabele naam

Aanvraag/melding MKA

Tijdstip_1e_aanvraag_MKA

Operationalisatie
Ambulancezorg

conform

basisset

Codering in
aanlevering

standaard

excel

Datum_1e_melding_MKA
Aanvrager_MKA

Tabel AAA

Urgentie

001 Burger/112
002 Brandweer
003 Huisartsenpost
004 Huisarts
005 Zorginstelling
007 Politie
009 Verloskundige
010 Andere MKA
011 Psychiater
999 Overig
Tabel AAD
A1 Spoedinzet
A2 spoedinzet, met gebruik van optische
en geluidssignalen en spoedinzet zonder
gebruik van optische en geluidssignalen
B1 Hoog complexe zorg bij planbare
ambulancezorg
B2 Laag complexe zorg bij planbare
ambulancezorg

Ingangsklacht

Ingangsklacht

001= Burger/112
002= Brandweer
003= Huisartsenpost
004= Huisarts
005= Zorginstelling
007= Politie
009= Verloskundige
010= Andere MKA
011= Psychiater
999= Overig

Vast te leggen waarde
Tijdstip
(HH:MM:SS)
Datum
(DD:MM:JJ)
Code conform tabel AAA
basisset Ambulancezorg

Waar
geregistreerd
GMS
GMS
GMS

1=A1 Spoedinzet
2=A2 spoedinzet, met gebruik van
optische en geluidssignalen en
spoedinzet zonder gebruik van
optische en geluidssignalen
4=B1 Hoog complexe zorg bij
planbare ambulancezorg
5=B2 Laag complexe zorg bij
planbare ambulancezorg

Code conform tabel AAD
basisset Ambulancezorg

GMS

1= Abdominal Pain
2= Allergic Reaction
3= Animal Bites
4 = Assault
5 = Back Pain
6 = Breathing Difficulty
7 = Burn Subject
8 = Hazardous Exposure
9 = Cardiac Arrest
10 = Chest Pain

Code conform PROQA/NTS

GMS

57

11 = Choking
12 = Seizures
13 = Diabetic Problems
14 = Drowning
15 = Electrocution
16 = Eye Problem
17 = Falls
18 = Headache
19 = Heart Problem
20 = Environmental Exposure
21 = Haemorrhage
22 = Industrial Accidents
23 = Overdose
24 = Pregnancy
25 = Psychiatric Problem
26 = Sick Call
27 = Stab/Gunshot/Penetrating
Trauma
28 = Stroke
29 = Traffic Collision
30 = Traumatic Injuries
31 = Subject Unconscious
32 = Medical Nature Unknown
Patiëntkenmerken

Geslacht patiënt

1 = Man
2 = Vrouw
Numerieke waarde in jaren

Leeftijd patiënt
Werkdiagnose

Werkdiagnose

Tabel AAQ
01.014 Chirurgie/traumatologie
01.010 Cardiologie
01.026 Neurologie
01.016 Interne geneeskunde
01.019 Pediatrie
01.35 psychiatrie
01.046 gynaecologie/verloskunde
01.023Pulmonologie

1=01.014 Chirurgie/traumatologie
2=01.010 Cardiologie
3=01.026 Neurologie
4=01.016 Interne geneeskunde
5=01.019 Pediatrie
6= 1.35 psychiatrie
7=01.046 gynaecologie/verloskunde
8=01.023Pulmonologie

Getal:
1 of 2
Getal:
Range: 0 tot oneindig
Code conform tabel AAQ
basisset Ambulancezorg

ERF
ERF
ERF

58

Ingezette
diagnostiek
en
interventies anders dan LPA

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA

Uitkomst
ambulancezorgconsult

Type_inzet_1
En
Type_inzet_1_diep

Echo
Urinecontrole
Otoscoop
Sluiten wonden
Medicatie voorschrijven
PSA
Thoracostomie
Inotropica en vasodilatoren

Tabel AAK
001 Ambulancezorgconsult ter plaatse
001 zorg ter plaatse
002 patiënt wil geen behandeling
003 patiënt wil geen behandeling
004 patiënt wil geen vervoer
005
Patient
overleden
aangetroffen
006 Reanimatie gestaakt/patiënt
overleden
007
Assistentie
ongeval/medische assistentie
008 Assistentie reanimatie
009 Assistentie tillen
011 Rit overgedragen door rapid
responder aan ambulance
012 Patient naar HAP/huisarts
gebracht
002 Geannuleerde inzet
003 Afgebroken inzet
001 DIA afgebroken inzet
002 andere afgebroken inzet
004 loze inzet
001 patient niet gereed
002
geen
patiënt
aangetroffen

1=001 Ambulancezorgconsult ter
plaatse
1.1=001 zorg ter plaatse
1.2=002 patiënt wil geen
behandeling
1.3=003 patiënt wil geen
behandeling
1.4=004 patiënt wil geen vervoer
1.5=005
Patient
overleden
aangetroffen
1.6=006
Reanimatie
gestaakt/patiënt
overleden
1.7=
007
Assistentie
ongeval/medische assistentie
1.8= 008 Assistentie reanimatie
1.9=009 Assistentie tillen
1.11=011 Rit overgedragen door
rapid responder aan ambulance
1.12=012
Patient
naar
HAP/huisarts gebracht

Getal:
1= echo
2= urinecontrole
3= otoscoop
4 = sluiten wonden
5 = medicatie voorschrijven
6 = PSA
7 = thoracostomie
8 = inotropica/vasodilatoren

Afhankelijk van
RAV
systeem,
ingebouwd
of
handmatig

Code conform tabel AAK en
AAJ
basisset Ambulancezorg

ERF

2=002 Geannuleerde inzet
3=003 Afgebroken inzet
3.1=001 DIA afgebroken inzet
3.2=002 andere afgebroken inzet
4=004 loze inzet
4.1= 001 patient niet gereed

59

003 situatie bedreigend
Tabel AAJ
Soort Vervoer
001 opnameinzet
002 ontslag inzet
003 poliklinische inzet
004 SEH-inzet
006 intraklinische inzet
007 interklinische inzet
008 MICU-inzet
009 PICU-inzet
010 NICU-inzet
011 Couveuse
012 Psycholance
Nieuw ambulancezorgcontact

4.2=002
geen
patiënt
aangetroffen
4.3=003 situatie bedreigend

Soort Vervoer
5=001 opnameinzet
6=002 ontslag inzet
7=003 poliklinische inzet
8=004 SEH-inzet
9=006 intraklinische inzet
10=007 interklinische inzet
11=008 MICU-inzet
12=009 PICU-inzet
13=010 NICU-inzet
14=011 Couveuse
15=012 Psycholance

Tijdstip_2e_aanvraag_MKA
(Tijdstip waarop de verpleegkundig
centralist
van
de
meldkamer
ambulancezorg de melding per telefoon
opneemt
of
via
het
meldkamerregistratiesysteem accepteert
van tweede melding opvolgend op een
EHGV/mobiel zorgconsult)
Datum_2e_melding
Type_inzet_2
En
Type_inzet_2_diep

Tabellen AAK
001 Ambulancezorgconsult ter plaatse
001 zorg ter plaatse
002 patient wil geen behandeling
003 patient wil geen behandeling
004 patient wil geen vervoer
005
Patient
overleden
aangetroffen
006 Reanimatie gestaakt/patient
overleden

1=001 Ambulancezorgconsult ter
plaatse
1.1=001 zorg ter plaatse
1.2=002 patiënt wil geen
behandeling
1.3=003 patiënt wil geen
behandeling
1.4=004 patiënt wil geen vervoer
1.5=005
Patient
overleden
aangetroffen
1.6=006
Reanimatie
gestaakt/patiënt
overleden

Tijdstip
(HH:MM:SS)

GMS

Datum
(DD:MM:JJ)
Code conform tabel AAK en
AAJ
basisset Ambulancezorg

GMS

60

007
Assistentie
ongeval/medische assistentie
008 Assistentie reanimatie
009 Assistentie tillen
011 Rit overgedragen door rapid
responder aan ambulance
012 Patient naar HAP/huisarts
gebracht

Consultatie op afstand

Consultatie_op_afstand

1.7=
007
Assistentie
ongeval/medische assistentie
1.8= 008 Assistentie reanimatie
1.9=009 Assistentie tillen
1.11=011 Rit overgedragen door
rapid responder aan ambulance
1.12=012
Patient
naar
HAP/huisarts gebracht

002 Geannuleerde inzet

2=002 Geannuleerde inzet

003 Afgebroken inzet
001 DIA afgebroken inzet
002 andere afgebroken inzet

3=003 Afgebroken inzet
3.1=001 DIA afgebroken inzet
3.2=002 andere afgebroken inzet

004 loze inzet
001 patient niet gereed
002
geen
patient
aangetroffen
003 situatie bedreigend

4=004 loze inzet
4.1= 001 patient niet gereed
4.2=002
geen
patiënt
aangetroffen
4.3=003 situatie bedreigend

Tabel AAJ

Soort Vervoer
5=001 opnameinzet
6=002 ontslag inzet
7=003 poliklinische inzet
8=004 SEH-inzet
9=006 intraklinische inzet
10=007 interklinische inzet
11=008 MICU-inzet
12=009 PICU-inzet
13=010 NICU-inzet
14=011 Couveuse
15=012 Psycholance

Soort Vervoer
001 opnameinzet
002 ontslag inzet
003 poliklinische inzet
004 SEH-inzet
006 intraklinische inzet
007 interklinische inzet
008 MICU-inzet
009 PICU-inzet
010 NICU-inzet
011 Couveuse
012 Psycholance
Tabel AAU
001 Huisarts
002 MMA
003 Specialist

1=001 Huisarts
2=002 MMA
3=003 Specialist
4=004 Verloskundige

Code conform tabel AAU
basisset Ambulancezorg

ERF

61

004 Verloskundige
005 GGZ-deskundige
006 SEH-arts
007 Vergiftigingscentrum
008 Brandweerdeskundige (bijvoorbeeld
GAGS)
Patiëntervaring

5=005 GGZ-deskundige
6=006 SEH-arts
7=007 Vergiftigingscentrum
8=008
Brandweerdeskundige
(bijvoorbeeld GAGS)

CQI index + lijst Brabant MiddenWest-Noord + lijst Witte Kruis

Vragenlijst conform format

Vragenlijst
via
codeboek
uniform
aanleveren via
.xlsx- bestand.

Hulp nodig?
Mocht er een vraag zijn over de instructies in dit meetplan, kunt u contact opnemen met:
Remco Ebben: remco.ebben@han.nl, tel: 06-55434046
Rianne van Boekel: rianne.vanboekel@han.nl, tel: 06-11955459

62

Bijlage 1: Gestandaardiseerde tekst ten behoeve van de informatievoorziening aan patiënten over de patiëntervaring

Geachte heer/mevrouw,
Onlangs hebt u contact gehad met een ambulancehulpverlener van onze dienst. Momenteel brengen wij in kaart hoe de aangeboden zorg wordt ervaren door
degenen die de zorg krijgen. Dit doen wij samen met het Lectoraat Acute Intensieve Zorg van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Mogelijk geven de
resultaten ons inzicht in wat goed gaat en wat nog verbeterd zou kunnen worden.
Wij vragen u om hiervoor een vragenlijst in te vullen en deze aan ons terug te geven/sturen/mailen. De vragenlijst bestaat uit 24 vragen die over uw beleving van
de geboden zorg gaan. Het duurt ongeveer 8 minuten om de vragenlijst in te vullen.
Of u de vragenlijst invult en wat u invult heeft op geen enkele manier invloed op de zorg die u ontvangt of nog gaat ontvangen. U hoeft ook geen naam in te
vullen, omdat alle ingevulde vragenlijsten anoniem worden verwerkt. Zij zullen alleen dienen om uw ervaring als patiënt in kaart te brengen.
Bij voorbaat hartelijk dank voor het invullen. Mocht u de vragenlijst liever niet willen invullen, dan kunt u deze als niet gegeven/gestuurd beschouwen.
Vriendelijke groet,
RAV……

63

Bijlage 2: Vragenlijst patiëntervaring
1. Hoe lang moest u voor uw gevoel wachten op de ambulancehulpverlener?
2. Was het wachten op de ambulancehulpverlener voor uw gevoel een probleem?
3. Nam de ambulancehulpverlener u serieus?
4. Had de ambulancehulpverlener genoeg tijd voor u?
5. Werd u door de ambulancehulpverlener gerustgesteld?
6. Had u vertrouwen in de ambulancehulpverlener?
7. Had de ambulancehulpverlener aandacht voor de mensen die aanwezig waren? (familie/vrienden/omstanders)
8. Heeft de ambulancehulpverlener voldoende gedaan om u met uw pijn te helpen?
9. Gaf de ambulancehulpverlener uitleg over wat hij of zij met u deed?
10. Legde de ambulancehulpverlener u dingen op een begrijpelijke manier uit?
11. Gaf de ambulancehulpverlener duidelijk antwoord op uw vragen?
12. Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd waarom u niet met de ambulance naar het ziekenhuis hoefde?
13. Heeft de ambulancehulpverlener u informatie gegeven voordat zij vertrokken (zelfzorginstructies)?
14. Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd wat te doen als de klachten terugkomen of verergeren?
15. In welke mate begreep u de informatie die u heeft gekregen van de ambulancehulpverlener?
16. Heeft u het advies dat de ambulancehulpverlener heeft gegeven opgevolgd?
17. Heeft de ambulancehulpverlener geregeld dat er voor u gezorgd werd nadat hij/zij vertrok?
18. Bent u in de drie dagen na het contact van de ambulancehulpverlener nog bij de huisarts, HAP, SEH of andere medische specialist geweest?
18.a zo ja, hoelang na het eerste contact?
19. Wat was de belangrijkste reden van dit extra contact binnen de eerste drie dagen na het bezoek van de ambulancehulpverlener?
20. Vindt u dat u goed bent geholpen met uw klacht?
21. Welk cijfer zou u de zorg willen geven welke deze keer aan u is verleend?
Een 1 betekent: heel erg slecht.
Een 10 betekent: uitstekend.
22. Wat is uw leeftijd?
23. Wat is uw hoogst voltooide opleiding? (een opleiding afgerond met diploma of voldoende getuigschrift)
24. Wat is uw geslacht?
64

Bijlage 2: Factsheet resultaten van de eerste meting (T1)

65

66

Bijlage 3: Aanpassingen naar aanleiding van T1











Alle tabellen zijn gecheckt op de laatste BSA Basisset Ambulancezorg 3.1
Bij geslacht is optie “overig” toegevoegd
Werkdiagnose: vrij tekstveld opgenomen
Ingangsklachten: letselcodes kolommen toegevoegd
Diagnostiek en interventies anders dan LPA: aangevuld en gedichotomiseerd
Voorbeeld van standaardiseren van vrije tekst toegevoegd, conform Rotterdam Rijnmond (zie
bijlage 3 van meetplan T2)
Intercollegiale consulten ook in deze vrije tekst toegevoegd
Voorbeeld n.a.v. Rotterdam Rijnmond om nieuw ambulancezorgconsult goed uit de systemen te
halen toegevoegd (zie bijlage 4 van meetplan T2):
Patiëntervaring meten: in meetplan zijn meerdere opties als meetmethoden opgenomen
Voor de RAV’s die dit willen is een extra kolom voor de subjectieve meerwaarde van de VS/PA
toegevoegd. Ondanks dat deze meerwaarde ook terug zou moeten komen in de patient journeys
wat betreft klinisch redeneren en besluitvorming

67

Bijlage 4: Meetplan T2

2022

Meetplan Evaluatie sectoraal kader
masteropgeleiden Ambulancezorg, pilot PAA/VSA

Lectoraat Acute Intensieve Zorg
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
1-12-2022

68

1.1 Inleiding
Eind 2020 is het ‘Sectoraal kader pilot physician assistant en verpleegkundig specialist ambulancezorg (PAA/VSA)’ vastgesteld door de algemene ledenvergadering
Ambulancezorg Nederland (AZN). Dit document geeft een kader voor de inzet van masteropgeleiden om bij te dragen dat iedere patiënt de juiste zorg, op de
juiste plaats, door de juiste zorgverleners op het juiste moment ontvangt. Om de nut en de noodzaak van de zorgmaster in de ambulancezorg aan te tonen wordt
gestart met een evaluatieonderzoek.

1.2 Opzet evaluatie
In opdracht van Ambulancezorg Nederland zal het evaluatieonderzoek worden uitgevoerd door het lectoraat Acute Intensieve Zorg (LAIZ) van de
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Bij het evaluatieonderzoek worden alle RAV’s betrokken die een pilot starten gedurende de
evaluatieperiode, of reeds een pilot hebben lopen. Het evaluatieonderzoek duurt in totaal 24 maanden (start op 1 juni 2021) en kent de volgende
onderdelen:
 Kick-off bijeenkomst met interne en externe stakeholders ambulancezorg om de indicatoren voor het evaluatieonderzoek vast te stellen;
 Twee kwantitatieve metingen (kwartaal 1 van 2022 en kwartaal 1 van 2023) op de vastgestelde indicatoren;
 Een kwalitatieve patient journey;
 Twee kennissessies (één na iedere kwantitatieve meting);
 Tussenrapportage in kwartaal 2 2022;
 Eindrapportage en eindsymposium.
Tijdens de twee kwantitatieve meetmomenten vraagt het LAIZ ruwe gegevens op bij de deelnemende RAV’s. Het LAIZ verwerkt deze data tot een
geaggregeerd geheel. Om dit mogelijk te maken is het belangrijk dat gegevens op een uniforme manier worden verzameld en aangeleverd. In dit
meetplan worden de instructies hiervoor beschreven. Afspraken over eigenaarschap en datamanagement zijn vastgelegd in de
samenwerkingsovereenkomst tussen AZN en het LAIZ, de dataverwerkingsovereenkomst tussen de deelnemende RAV’s en het LAIZ en het
datamanagementplan. In dit document wordt de werkwijze voor de kwantitatieve metingen beschreven.
1.3 Opbrengst kick-off bijeenkomst: gekozen indicatoren
Tijdens de kick-off meeting op 22 juni 2021 zijn door de deelnemende RAV’s indicatoren gekozen om de volgende onderzoeksvragen uit het Sectoraal kader te
beantwoorden:
1. Wie zijn de aanvragers van de ritten van de ambulance zorg voor VS/PA?
2. Wat zijn de ingangsklachten van de patiënten die een ambulancezorgconsult van de VS/PA krijgen?
69

3.
4.
5.
6.
7.

Welke diagnostiek en interventies zetten de VS/PA in tijdens een ambulancezorgconsult?
Wat zijn de werkdiagnoses van de patiënten gesteld door de VS/PA?
Wat zijn de consultuitkomsten van een ambulancezorgconsult door de VS/PA gespecificeerd naar de diverse routes?
Hoeveel nieuwe ambulancezorgcontacten vinden plaats na een ambulancezorgconsult door de VS/PA na 24, 48 en 72 uur na het eerste zorgcontact?
Wat zijn de demografische patiënt (leeftijd en geslacht) en ritkenmerken (tijdstip en dag) van de patiënten die een Ambulancezorgconsult van de VS/PA
krijgen?
8. Hoe tevreden zijn patiënten die een ambulancezorgconsult van de VS krijgen over de inzet, het consult en de nazorg?
9. Hoe krijgt de zorgconsultatiefunctie van een masteropgeleide (VS/PA) vorm?
De indicatoren zijn gekozen op basis van de IMPACT-studie van de RAV-Brabant Midden-West-Noord (https://www.ravbrabantmwn.nl/hoe-wewerken/innoveren/pilot-verpleegkundig-specialist-op-straat/), wetenschappelijke literatuur (Bloemhoff et al., 2016), en expert opinion vanuit stakeholders uit
de ambulancezorg. Het gaat om de volgende indicatoren:
 Aanvrager MKA;
 Riturgentie;
 Tijdstip van melding;
 Dag van melding;
 Ingangsklacht conform PROQA/NTS;
 Geslacht van de patiënt;
 Leeftijd van de patiënt;
 Werkdiagnose gesteld door masteropgeleide;
 Ingezette diagnostiek en interventies anders dan LPA;
 Uitkomst ambulancezorgconsult;
 Nieuwe ambulancezorg contacten;
 Consultatie op afstand;
 Patiëntervaring (conform onderdelen CQI).
1.4 Meetmomenten en -periode
Tijdens het evaluatieonderzoek wordt op twee momenten kwantitatieve data opgevraagd bij de deelnemende RAV’s, dit zal zijn in kwartaal 1 van 2022 en
kwartaal 1 van 2023. Tijdens deze twee momenten wordt aan iedere deelnemende RAV gevraagd om ruwe data aan te leveren op de gekozen indicatoren.

70

Tijdens ieder meetmoment wordt aan de deelnemende RAV’s gevraagd om data aan te leveren over de voorgaande drie maanden. Als voorbeeld: als het
meetmoment ligt op 31 maart 2022, dan wordt aan de deelnemende RAV gevraagd data aan te leveren over de periode 1 januari t/m 31 maart 2022. De exacte
periode wordt met de deelnemende RAV’s gecommuniceerd in aanloop naar de meetperiode.
1.5 Aan te leveren data
Het gaat alleen om de data van de door de VS/PA gereden ritten. De aan te leveren gegevens staan in de tabel ‘Benodigde variabelen’ weergegeven, zie Tabel 1.
Bij de operationalisatie is zoveel als mogelijk aangesloten bij de Basisset Ambulancezorg. Lever de gegevens per inzet met behulp van de variabelen aan in een
Excel document (voorbeeld apart bijgeleverd). Gebruik bij het aanleveren de variabelenamen en de voorgestelde waarden zoals in de tabellen staan genoemd.
1.6 Dataverwerking en -management
Om de veiligheid van ontvangen en behandelen van de data te waarborgen tekent LAIZ een dataverwerkingsovereenkomst met iedere RAV die deelneemt aan
de pilot. Als bijlage bij de dataverwerkingsovereenkomst wordt het datamanagementplan meegestuurd, waarin het veilig beheren en opslaan van gegevens en
het beschermen van de privacy staan beschreven.
Op basis van inhoudelijk en juridisch advies heeft LAIZ een procedure ingericht op grond van de geldende kaders van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN).
Een belangrijk punt is dat de aangeleverde data geen ritnummers en patiëntnummers mogen bevatten, omdat deze nummers direct te herleiden zijn naar
personen. We vragen jullie daarom om de rit- en patiëntnummers niet aan te leveren. Lever de informatie wel per inzet aan met alle variabelen (maar zonder de
nummers). U wordt verzocht goed te controleren dat de gegevens die u aanlevert bij LAIZ geen rit- en patiëntnummers bevatten!
Zonder de rit- en patiëntnummers kan de uitvraag volgens onderstaande stappen verlopen. Deze stappen zijn tot stand gekomen in samenwerking met een
aantal experts op dit gebied. Voor het aanleveren en verwerken van de gegevens aan LAIZ zijn drie stappen nodig:
1

De benodigde gegevens dienen op verschillende manieren verzameld te worden (zie Tabel 1). Een aantal worden verzameld via de eigen
registratiesystemen van de RAV of aanverwante partijen (Meldkamer). Dit zijn bijvoorbeeld de gegevens uit de Basisset Ambulancezorg die in de
Gemeenschappelijk Meldkamer Systeem (GMS) of Elektronisch Ritformulier (ERF) zijn opgenomen. Dit betekent dat sommige variabelen rechtstreeks uit de
standaard systemen gehaald kunnen worden en dat andere variabelen op een andere manier aangevuld zullen moeten worden. De wijze waarop is
afhankelijk van de precieze werkwijze en systemen van de RAV (zoals de interventies anders dan LPA) en kan dus niet gestandaardiseerd in een instructie
weergegeven worden. Zodoende wordt alleen het resultaat gestandaardiseerd weergegeven in voorbeeld-Excel bestanden, zodat de data van alle RAV’s
uiteindelijk samengevoegd kunnen worden in een geaggregeerd bestand.
71

Gegevens over patiëntervaring worden echter niet “automatisch” verzameld. Deze worden via de CQ-index wijze verzameld. Hiervoor wordt een format,
inclusief vragenlijst, codeboek en uniforme aanleverwijze beschikbaar gesteld. De wijze waarop de data verzameld wordt mag door de RAV zelf bepaald
worden. Eerder heeft een RAV deze data verzameld door het achterlaten van een papieren vragenlijst plus retourenvelop, of door een mail met link naar een
online opgestelde vragenlijst via SurveyMonkey of LimeSurvey, of door patiënten na te (laten) bellen. Ook zijn kaartjes met QR-codes achtergelaten bij
patiënten. Andere RAV heeft studenten ingezet om de data te verzamelen. Belangrijk in ieder geval is dat patiënten geïnformeerd worden waarom deze
gegevens (anoniem) verzameld worden en wat er met de data gebeurt. Een gestandaardiseerde tekst hiervoor is te vinden in bijlage 1. De vragenlijst is
opgenomen in bijlage 2.
2

De gegevens moeten op een veilige manier met LAIZ worden gedeeld. Iedere RAV krijgt toegang tot een eigen server van LAIZ waar alleen de eigen
gegevens direct zonder tussenkomst van derden op kunnen worden opgeslagen, de Research Drive. Hiervoor krijgt iedere RAV een eigen inlognaam en
wachtwoord. De RAV’s hebben geen toegang tot de data van de overige RAV’s. Data van patiënten betreffen: algemene patiënten karakteristieken zoals
geslacht en leeftijd, gegevens over datum tijdstip, aanvrager, urgentie, ingangsklachten, werkdiagnoses, ingezette diagnostiek en interventies anders dan
LPA, consultuitkomsten, consultatie op afstand en tijdstip en datum tweede consult. Deze data worden middels een beperkte gegevensset verzameld uit de
eigen registratiesystemen van de 11 RAV’s, zodat patiënten niet direct herleidbaar zijn. De gegevens worden in een Excelbestand geüpload in Research
Drive (als postbus en tijdelijke opslag) tijdens de studie. Er kunnen door de RAV’s alleen bestanden geüpload worden in Research Drive, maar niet
gedownload. Op de Research drive worden ook de geaggregeerde data opgeslagen. Na afloop van de studie worden alle gegevens opgeslagen in de HAN
onderzoeksomgeving op de R-schijf in de map Sectoraal kader (ruwe data per deelnemende RAV, geaggregeerde data). Tot deze map hebben vijf personen
van het onderzoeksteam toegang: de senior onderzoeker, de projectleider, de associate lector, de lector en de ICT ondersteuner. Dit zijn allen HAN
medewerkers. De onderzoeksomgeving bij de HAN is niet voor de partners in het onderzoek toegankelijk en ook niet voor andere medewerkers van het
lectoraat Acute Intensieve Zorg.

Stappenplan aanlevering gegevens per RAV:
2.1 De contactpersoon van de betreffende RAV krijgt een melding dat gegevens aangeleverd moeten worden voor een meetmoment.
2.2 De contactpersoon van de betreffende RAV regelt een uitdraai van de gevraagde gegevens, conform Tabel 1, in een Excel bestand (.xlsx).
2.3 De contactpersoon van de betreffende RAV upload het Excel bestand in de eigen map op de Research drive.

72

3

4

Vervolgens worden de gegevens geaggregeerd opgeslagen op de Research Drive. Deze service draait op Office 365 (sharepoint). De hostingprovider van
LAIZ werkt conform de ISO27001 (informatiebeveiliging) normen als partner voor support bij het gebruik van Office 365. De locatie van de server is in
Europa. Daarnaast hebben alleen de projectgroepleden van LAIZ toegang tot de map waarin de gegevens worden opgeslagen en bewerkt.
De ruwe databestanden en de geaggregeerde gegevens worden na verwerking conform de wetgeving 10 jaar bewaard in het onderzoeksarchief van HAN,
te weten de R-schijf.

Tabel 1: Benodigde variabelen
Indicator

Variabele naam

Aanvraag/melding MKA

Tijdstip_1e_aanvraag_MKA

Operationalisatie conform basisset
Ambulancezorg

Codering in standaard excel
aanlevering

Datum_1e_melding_MKA
Aanvrager_MKA

Tabel AAA

Urgentie

001 Burger/112
002 Brandweer
003 Huisartsenpost
004 Huisarts
005 Zorginstelling
007 Politie
009 Verloskundige
010 Andere MKA
011 Psychiater
999 Overig
Tabel AAD
A1 Spoedinzet
A2 spoedinzet, met gebruik van
optische en geluidssignalen en
spoedinzet zonder gebruik van
optische en geluidssignalen
B1 Hoog complexe zorg bij planbare
ambulancezorg
B2 Laag complexe zorg bij planbare
ambulancezorg

001= Burger/112
002= Brandweer
003= Huisartsenpost
004= Huisarts
005= Zorginstelling
007= Politie
009= Verloskundige
010= Andere MKA
011= Psychiater
999= Overig

1=A1 Spoedinzet
2=A2 spoedinzet, met gebruik
van optische en geluidssignalen
en spoedinzet zonder gebruik
van optische en geluidssignalen
4=B1 Hoog complexe zorg bij
planbare ambulancezorg
5=B2 Laag complexe zorg bij
planbare ambulancezorg

Vast te leggen waarde

Waar geregistreerd

Tijdstip
(HH:MM:SS)
Datum
(DD:MM:JJ)
Code conform tabel
AAA basisset
Ambulancezorg

GMS

Code conform tabel
AAD basisset
Ambulancezorg

GMS

GMS
GMS

73

Ingangsklacht

Ingangsklacht

Ingangsklacht niveau dieper
via LUT lijst letselcodes

1= Abdominal Pain
2= Allergic Reaction
3= Animal Bites
4 = Assault
5 = Back Pain
6 = Breathing Difficulty
7 = Burn Subject
8 = Hazardous Exposure
9 = Cardiac Arrest
10 = Chest Pain
11 = Choking
12 = Seizures
13 = Diabetic Problems
14 = Drowning
15 = Electrocution
16 = Eye Problem
17 = Falls
18 = Headache
19 = Heart Problem
20 = Environmental Exposure
21 = Haemorrhage
22 = Industrial Accidents
23 = Overdose
24 = Pregnancy
25 = Psychiatric Problem
26 = Sick Call
27 = Stab/Gunshot/Penetrating
Trauma
28 = Stroke
29 = Traffic Collision
30 = Traumatic Injuries
31 = Subject Unconscious
32 = Medical Nature Unknown

Code conform
PROQA/NTS

GMS

Ingangsklacht_diepLUT1

MPDS code,

Kolom 1 conform
ingangsklachtnummer

Ingangsklacht_diepLUT2

MPDS code

Kolom 2, verdieping
van letter met cijfer

74

Ingangsklacht_diepLUT3
Patiëntkenmerken

MPDS code

Geslacht patiënt

1= Man
2=Vrouw
3= overig
Numerieke waarde in jaren

Leeftijd patiënt
Werkdiagnose

Werkdiagnose

Tabel AAQ
01.014 Chirurgie/traumatologie
01.010 Cardiologie
01.026 Neurologie
01.016 Interne geneeskunde
01.019 Pediatrie
01.35 psychiatrie
01.046 gynaecologie/verloskunde
01.023Pulmonologie

Werkdiagnose vrij tekstveld

Werkdiagnose_vrijtekst

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
echo

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_echo

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
urinecontrole

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_urine

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
otoscoop

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_otosc

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
sluiten wonden

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_wond

1=01.014
Chirurgie/traumatologie
2=01.010 Cardiologie
3=01.026 Neurologie
4=01.016 Interne geneeskunde
5=01.019 Pediatrie
6= 1.35 psychiatrie
7=01.046
gynaecologie/verloskunde
8=01.023Pulmonologie

1=Echo

Getal:
1, 2 of 3
Getal:
Range: 0 tot oneindig
Code conform tabel
AAQ
basisset
Ambulancezorg

ERF

Indien aanwezig: 1

Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld

1=ja
Leeglaten =nee
1=Urinecontrole

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=Otoscoop

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=Sluiten wonden

Kolom 3, verdere
verdieping letter
ERF

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

ERF

75

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
medicatie voorschrijven

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_medicatie

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
PSA

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_PSA

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
thoracotomie

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_thorac

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
inotropica en vasodilatoren

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_inotr

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
katheter inbrengen

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_cath

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
HcG test

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_HcG

Ingezette diagnostiek en
interventies anders dan LPA
Point-of-care-test

Diagnostiek_interventies_anders_dan_LPA_POCT

Uitkomst
ambulancezorgconsult

Type_inzet_1
En
Type_inzet_1_diep

1=Medicatie voorschrijven

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=PSA

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=Thoracostomie

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=Inotropica en vasodilatoren

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=Katheter inbrengen

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=HcG

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

1=POCT

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

Tabel AAK
001 Ambulancezorgconsult ter
plaatse

1=001 Ambulancezorgconsult
ter plaatse
1.1=001 zorg ter plaatse

Code conform tabel
AAK en AAJ
basisset
Ambulancezorg

Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
ERF

76

001 zorg ter plaatse
002 patiënt wil geen
behandeling
003 patiënt wil geen
behandeling
004 patiënt wil geen vervoer
005 Patiënt overleden
aangetroffen
006 Reanimatie
gestaakt/patiënt overleden
007 Assistentie
ongeval/medische assistentie
008 Assistentie reanimatie
009 Assistentie tillen
011 Rit overgedragen door
rapid responder aan
ambulance
012 Patiënt overgedragen aan
HAP/huisarts
013 Patiënt overgedragen aan
GGZ

1.2=002 patiënt wil geen
behandeling
1.3=003 patiënt wil geen
behandeling
1.4=004 patiënt wil geen
vervoer
1.5=005 Patiënt overleden
aangetroffen
1.6=006 Reanimatie
gestaakt/patiënt
overleden
1.7= 007 Assistentie
ongeval/medische assistentie
1.8= 008 Assistentie
reanimatie
1.9=009 Assistentie tillen
1.11=011 Rit overgedragen
door rapid responder aan
ambulance
1.12=012 Patiënt
overgedragen aan HAP/huisarts
1.13= Patiënt overgedragen
aan GGZ

002 Geannuleerde inzet
2=002 Geannuleerde inzet
003 Afgebroken inzet
001 DIA afgebroken inzet
002 andere afgebroken
inzet
004 loze inzet
001 patiënt niet gereed
002 geen patiënt
aangetroffen
003 situatie bedreigend

3=003 Afgebroken inzet
3.1=001 DIA afgebroken inzet
3.2=002 andere afgebroken
inzet
4=004 loze inzet
4.1= 001 patiënt niet gereed
4.2=002 geen patiënt
aangetroffen
4.3=003 situatie bedreigend

Tabel AAJ
Soort Vervoer
001 opname inzet
002 ontslag inzet

Soort Vervoer
5=001 opname inzet
6=002 ontslag inzet

77

003 poliklinische inzet
004 SEH-inzet
006 intraklinische inzet
007 interklinische inzet
008 MICU-inzet
009 PICU-inzet
010 NICU-inzet
011 Couveuse
012 GGZ-inzet
Tijdstip Nieuw
ambulancezorgcontact

Nieuw
ambulancezorgcontact
binnen 24 uur
Nieuw
ambulancezorgcontact
binnen 72 uur

7=003 poliklinische inzet
8=004 SEH-inzet
9=006 intraklinische inzet
10=007 interklinische inzet
11=008 MICU-inzet
12=009 PICU-inzet
13=010 NICU-inzet
14=011 Couveuse
15=012 GGZ-inzet

Tijdstip_2e_aanvraag_MKA
(Tijdstip waarop de verpleegkundig centralist van de
meldkamer ambulancezorg de melding per telefoon
opneemt of via het meldkamerregistratiesysteem
accepteert van tweede melding opvolgend (maar na
30 minuten) op een EHGV/mobiel zorgconsult)
Tweede_aanvraag_binnen24uur

Tweede_aanvraag_binnen72uur

Conform signaal 7 kwaliteitskader,
maar dan voor alle ritten van de
PA/VS (niet alleen de A-ritten)

Type_inzet_2
En
Type_inzet_2_diep

Conform signaal 7 kwaliteitskader,
maar dan voor alle ritten van de
PA/VS (niet alleen de A-ritten)

Tabellen AAK
001 Ambulancezorgconsult ter
plaatse
001 zorg ter plaatse
002 patient wil geen
behandeling
003 patient wil geen
behandeling
004 patient wil geen vervoer
005 Patient overleden
aangetroffen
006 Reanimatie
gestaakt/patient overleden

GMS
Meetplan
kwaliteitskader
signaal 7

Indien aanwezig: 1

GMS
Meetplan
kwaliteitskader
signaal 7
GMS
Meetplan
kwaliteitskader
signaal 7
GMS

1=ja
Leeglaten =nee
Indien aanwezig: 1

Datum_2e_melding
Uitkomst
ambulancezorgconsult2

Tijdstip
(HH:MM:SS)

1=001 Ambulancezorgconsult
ter plaatse
1.1=001 zorg ter plaatse
1.2=002 patiënt wil geen
behandeling
1.3=003 patiënt wil geen
behandeling
1.4=004 patiënt wil geen
vervoer
1.5=005 Patient overleden
aangetroffen
1.6=006 Reanimatie
gestaakt/patiënt
overleden

1=ja
Leeglaten =nee
Datum
(DD:MM:JJ)
Code conform tabel
AAK en AAJ
basisset
Ambulancezorg

78

007 Assistentie
ongeval/medische assistentie
008 Assistentie reanimatie
009 Assistentie tillen
011 Rit overgedragen door
rapid responder aan
ambulance
012 Patiënt overgedragen aan
HAP/huisarts
013 Patiënt overgedragen aan
GGZ

1.7= 007 Assistentie
ongeval/medische assistentie
1.8= 008 Assistentie
reanimatie
1.9=009 Assistentie tillen
1.11=011 Rit overgedragen
door rapid responder aan
ambulance
1.12=012 Patiënt
overgedragen aan HAP/huisarts
1.13= Patiënt overgedragen
aan GGZ

002 Geannuleerde inzet
003 Afgebroken inzet
001 DIA afgebroken inzet
002 andere afgebroken
inzet
004 loze inzet
001 patient niet gereed
002 geen patient
aangetroffen
003 situatie bedreigend

2=002 Geannuleerde inzet
3=003 Afgebroken inzet
3.1=001 DIA afgebroken inzet
3.2=002 andere afgebroken
inzet

Tabel AAJ

4=004 loze inzet
4.1= 001 patient niet gereed
4.2=002 geen patiënt
aangetroffen
4.3=003 situatie bedreigend

Soort Vervoer
001 opnameinzet
002 ontslag inzet
003 poliklinische inzet
004 SEH-inzet
006 intraklinische inzet
007 interklinische inzet
008 MICU-inzet
009 PICU-inzet
010 NICU-inzet
011 Couveuse
012 GGZ-inzet

Soort Vervoer
5=001 opnameinzet
6=002 ontslag inzet
7=003 poliklinische inzet
8=004 SEH-inzet
9=006 intraklinische inzet
10=007 interklinische inzet
11=008 MICU-inzet
12=009 PICU-inzet
13=010 NICU-inzet
14=011 Couveuse
15=012 GGZ-inzet

79

Consultatie op afstand

Consultatie_op_afstand

Tabel AAU
001 Huisarts
002 MMA
003 Specialist
004 Verloskundige
005 GGZ-deskundige
006 SEH-arts
007 Vergiftigingscentrum
008 Brandweerdeskundige
(bijvoorbeeld GAGS)

Intercollegiale consulten

Consultvraag_ambulance

1=001 Huisarts
2=002 MMA
3=003 Specialist
4=004 Verloskundige
5=005 GGZ-deskundige
6=006 SEH-arts
7=007 Vergiftigingscentrum
8=008 Brandweerdeskundige
(bijvoorbeeld GAGS)
1= Ja

Code conform tabel
AAU
basisset
Ambulancezorg

ERF

Indien aanwezig: 1

Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld
Vragenlijst via
codeboek uniform
aanleveren via .xlsxbestand.

1=ja
Leeglaten =nee
Patiëntervaring

Facultatief:
Meerwaarde VS/PA

Meerwaarde_subjectief

CQI index + lijst Brabant
Midden-West-Noord + lijst
Witte Kruis

Vragenlijst conform
format

1= Ja

Indien aanwezig: 1
1=ja
Leeglaten =nee

Facultatief:
Afhankelijk van RAV
systeem, ingebouwd
of handmatig, zie
bijlage 3 voor
voorbeeld

Hulp nodig?
Mocht er een vraag zijn over de instructies in dit meetplan, kunt u contact opnemen met:
Rianne van Boekel: rianne.vanboekel@han.nl, tel: 06-11955459

80

Bijlage 1: Gestandaardiseerde tekst ten behoeve van de informatievoorziening aan patiënten over de patiëntervaring

Geachte heer/mevrouw,
Onlangs hebt u contact gehad met een ambulancehulpverlener van onze dienst. Momenteel brengen wij in kaart hoe de aangeboden zorg wordt ervaren door
degenen die de zorg krijgen. Dit doen wij samen met het Lectoraat Acute Intensieve Zorg van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Mogelijk geven de
resultaten ons inzicht in wat goed gaat en wat nog verbeterd zou kunnen worden.
Wij vragen u om hiervoor een vragenlijst in te vullen en deze aan ons terug te geven/sturen/mailen. De vragenlijst bestaat uit 24 vragen die over uw beleving van
de geboden zorg gaan. Het duurt ongeveer 8 minuten om de vragenlijst in te vullen.
Of u de vragenlijst invult en wat u invult heeft op geen enkele manier invloed op de zorg die u ontvangt of nog gaat ontvangen. U hoeft ook geen naam in te
vullen, omdat alle ingevulde vragenlijsten anoniem worden verwerkt. Zij zullen alleen dienen om uw ervaring als patiënt in kaart te brengen.
Bij voorbaat hartelijk dank voor het invullen. Mocht u de vragenlijst liever niet willen invullen, dan kunt u deze als niet gegeven/gestuurd beschouwen.
Vriendelijke groet,
RAV……

81

Bijlage 2: Vragenlijst patiëntervaring
1. Hoe lang moest u voor uw gevoel wachten op de ambulancehulpverlener?
2. Was het wachten op de ambulancehulpverlener voor uw gevoel een probleem?
3. Nam de ambulancehulpverlener u serieus?
4. Had de ambulancehulpverlener genoeg tijd voor u?
5. Werd u door de ambulancehulpverlener gerustgesteld?
6. Had u vertrouwen in de ambulancehulpverlener?
7. Had de ambulancehulpverlener aandacht voor de mensen die aanwezig waren? (familie/vrienden/omstanders)
8. Heeft de ambulancehulpverlener voldoende gedaan om u met uw pijn te helpen?
9. Gaf de ambulancehulpverlener uitleg over wat hij of zij met u deed?
10. Legde de ambulancehulpverlener u dingen op een begrijpelijke manier uit?
11. Gaf de ambulancehulpverlener duidelijk antwoord op uw vragen?
12. Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd waarom u niet met de ambulance naar het ziekenhuis hoefde?
13. Heeft de ambulancehulpverlener u informatie gegeven voordat zij vertrokken (zelfzorginstructies)?
14. Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd wat te doen als de klachten terugkomen of verergeren?
15. In welke mate begreep u de informatie die u heeft gekregen van de ambulancehulpverlener?
16. Heeft u het advies dat de ambulancehulpverlener heeft gegeven opgevolgd?
17. Heeft de ambulancehulpverlener geregeld dat er voor u gezorgd werd nadat hij/zij vertrok?
18. Bent u in de drie dagen na het contact van de ambulancehulpverlener nog bij de huisarts, HAP, SEH of andere medische specialist geweest?
18.a zo ja, hoelang na het eerste contact?
19. Wat was de belangrijkste reden van dit extra contact binnen de eerste drie dagen na het bezoek van de ambulancehulpverlener?
20. Vindt u dat u goed bent geholpen met uw klacht?
21. Welk cijfer zou u de zorg willen geven welke deze keer aan u is verleend?
Een 1 betekent: heel erg slecht.
Een 10 betekent: uitstekend.
22. Wat is uw leeftijd?
23. Wat is uw hoogst voltooide opleiding? (een opleiding afgerond met diploma of voldoende getuigschrift)
24. Wat is uw geslacht?
82

Bijlage 3: Gestandaardiseerde oplossing voor “interventies anders dan LPA” in vrij tekstveld conform RAV Rotterdam Rijnmond
Spreek met data analist af om in het notitieveld van Ambuforms de volgende items te noteren, gescheiden door een ; want dan kunnen ze gemakkelijk
gescheiden worden. (Aanvinken alleen zichtbaar voor medisch management)
De data analist kan dit per rit in aparte kolommen in Excel weergeven, naast alle andere relevante items.
P: pilotrit ja/nee
I: ingangsklacht nr obv ProQacode)
1
Buikpijn (10)
5
Rugpijn (13)
6
Ademhalingsproblemen (1)
10
Pijn op de borst (2)
12
Epilepsie (5)
13
Diabeet
17
Val (6)
18
Hoofdpijn (14)
19
Hartproblemen (3)
21
Bloeding (12)
23
Overdosis (9)
26
Ziek persoon (7)
30
Traumatisch letsel (6)
Consultvraag ambulance
Overig, op verzoek MKA bij niet nader omschreven situaties
T: telefoonnr patiënt (voor terugbellen)
H: welke handeling buiten LPA
1= echo
2= urine controle
3= otoscoop
4= sluiten wond
5= medicatie voorschrijven
6= PSA
83

7= thoracostomie
8= inotropica
9 = katheter inbrengen
10= HcG
M: welk medicijn is gegeven buiten LPA
MV: welk medicijn voorgeschreven
C: ritnummer van ambu waarbij VS/PA in consult worden gevraagd
Facultatief: Meerwaarde VS/PA: ja/nee. Bij ja, onderbouwing waarom toevoegen
Alleen items van toepassing worden genoteerd.
Bijvoorbeeld: P:ja; I:30; T:0621870063; M: morfine; MV: diclofenac; H: 4,5
Ervaring RAV Rotterdam Rijnmond:
Meestal zijn alleen 1e drie items relevant, dus het vraagt niet veel tijd.
Het vergt even discipline om dit bij iedere rit te doen, maar het went erg snel en heeft ons erg geholpen. We hoeven hierdoor geen andere lijsten bij te houden.
Opmerking HAN Lectoraat:
De meerwaarde vraag is toegevoegd volgens afspraak naar aanleiding van de bijeenkomst op 31-10-2022.

84

Bijlage 4: Voorbeeld voor query variabele “nieuw ambulance zorgcontact” (herconsult), conform RAV Rotterdam Rijnmond
Samenstellen data voor herconsult, vanuit de referenties van Signaal 7 (apart bijgeleverd) in het document van AZN mbt het Kwaliteitskader Ambulancezorg.
Uitgangspunt is dat de ritten die in de Pilot worden gereden op soort vervoer EH/GV worden uitgevoerd. Dat is namelijk ook de basis voor de ritten in Signaal 7.
Naast EH/GV zijn er nog een aantal andere criteria waaraan een rit moet voldoen om te worden opgenomen als potentiële herconsult rit. Deze criteria staan
beschreven in het document van AZN mbt het Kwaliteitskader Ambulancezorg.
Stappen
Stap 1 is om alle ritten die voldoen aan de basis criteria te verzamelen. Deze data wordt aangevuld met de patiënt en adres gegevens. Vervolgens worden van
iedere rit de datum melding, datum aankomst patiënt en datum vrij melding toegevoegd aan de verzameling.
In Stap 2 wordt de data gesorteerd op:
BSN, Geb. datum, Naam patiënt, Huisadres straat, woonplaats, Ritdatum, Ritnummer en soort vervoer.
Dit is om te constateren of 1 patiënt meerdere malen is vervoerd en wordt tevens per rit bepaald wat de tijdsverschillen tussen de ritten zijn van datum/tijd
melding en datum/tijd vrij melding om zo te kunnen bepalen of de ritten binnen 24u of 72u opvolgend zijn.
In Stap 3 worden alle EH/GV ritten met een patiënt verzameld. Aan deze verzameling worden alle ritten van de verzameling uit Stap 2 gekoppeld op BSN,
Geb.Datum, Naam patiënt, Huisadres straat en woonplaats.
Daarna wordt voor iedere rit bepaald of ze verschillend zijn (door de koppeling in Stap 3 met Stap 2 worden de ritten uit 3 ook met zichzelf gekoppeld, deze ritten
moeten natuurlijk worden uitgesloten)
Als de patiënt van de rit in stap 3 overeenkomt met die in stap 2 en de rit is niet dezelfde, hebben we een potentiele match. Dan wordt tevens bepaald of de
opvolging tussen de 2 ritten kleiner is dan 24u of kleiner dan 72u.
Uiteindelijk blijft er een verzameling over van EH/GV ritten met een opvolgende rit die binnen 24u of 72u van de EH/GV rit heeft plaatsgevonden.
Gezien het feit dat de koppeling op BSN, Geboortedatum, Naam patiënt, Huisadres straat, woonplaats wordt gedaan is het natuurlijk belangrijk dat bij de ritten
deze gegevens ook goed geregistreerd worden. Alleen de ritten die op deze 5 criteria matchen worden gekenmerkt als potentiële match.

85

Bijlage 5: Vragenlijst voor patiënten
1. Hoe lang moest u voor uw gevoel wachten op de ambulancehulpverlener?
1=Veel langer dan verwacht
2=Langer dan verwacht
3=Even lang als verwacht
4=Korter dan verwacht
5=Veel korter dan
6=Weet ik niet (meer)
2. Was het wachten op de ambulancehulpverlener voor uw gevoel een probleem?
1=Groot probleem
2=Klein probleem
3=Geen probleem
4=Weet ik niet (meer)
3. Nam de ambulancehulpverlener u serieus?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
4. Had de ambulancehulpverlener genoeg tijd voor u?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
5. Werd u door de ambulancehulpverlener gerustgesteld?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6. Had u vertrouwen in de ambulancehulpverlener?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
7. Had de ambulancehulpverlener aandacht voor de mensen die aanwezig waren?
(familie/vrienden/omstanders)
86

1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing: ik was alleen
8. Heeft de ambulancehulpverlener voldoende gedaan om u met uw pijn te helpen?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing: ik had geen pijn
9. Gaf de ambulancehulpverlener uitleg over wat hij of zij met u deed?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
10. Legde de ambulancehulpverlener u dingen op een begrijpelijke manier uit?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
11. Gaf de ambulancehulpverlener duidelijk antwoord op uw vragen?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing: ik heb geen vragen gesteld
12. Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd waarom u niet met de ambulance naar het
ziekenhuis hoefde?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=niet van toepassing
87

13. Heeft de ambulancehulpverlener u informatie gegeven voordat zij vertrokken
(zelfzorginstructies)?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing
14. Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd wat te doen als de klachten terugkomen of
verergeren?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing
15. In welke mate begreep u de informatie die u heeft gekregen van de ambulancehulpverlener?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
16. Heeft u het advies dat de ambulancehulpverlener heeft gegeven opgevolgd?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing: er is geen advies gegeven
17. Heeft de ambulancehulpverlener geregeld dat er voor u gezorgd werd nadat hij/zij vertrok?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
6=Niet van toepassing
18. Bent u in de drie dagen na het contact van de ambulancehulpverlener nog bij de huisarts, HAP,
SEH of andere medische specialist geweest?
1=nee
2=ja
88

18.a zo ja, hoelang na het eerste contact?
1= < 24 uur
2= Tussen 24 & 48 uur
3= Tussen 48 & 72 uur
4= > 72 uur
19. Wat was de belangrijkste reden van dit extra contact binnen de eerste drie dagen na het
bezoek van de ambulancehulpverlener?
1=Er is met de ambulancehulpverlener afgesproken om contact op te nemen met deze zorgverlener
2=Mijn klachten waren veranderd
3=Ik had nog extra vragen nav het consult
4=Overig
20. Vindt u dat u goed bent geholpen met uw klacht?
1=Nee, helemaal niet
2=Een beetje
3=Grotendeels
4=Ja, helemaal
5=Weet ik niet (meer)
21. Welk cijfer zou u de zorg willen geven welke deze keer aan u is verleend? Een 1 betekent: heel
erg slecht. Een 10 betekent: uitstekend.
1=1
heel erg slecht
2=2
3=3
4=4
5=5
6=6
7=7
8=8
9=9
10=10 uitstekend
11=Weet ik niet / geen mening
22. Wat is uw leeftijd?
1=18 t/m 24 jaar
2=25 t/m 34 jaar
3=35 t/m 44 jaar
4=45 t/m 54 jaar
5=55 t/m 64 jaar
6=65 t/m 74 jaar
7=75 t/m 84 jaar
8=85 jaar of ouder

89

23. Wat is uw hoogst voltooide opleiding? (een opleiding afgerond met diploma of voldoende
getuigschrift)
1=Geen opleiding (lager onderwijs: niet afgemaakt)
2=Lager onderwijs (basisschool, speciaal basisonderwijs)
3=Lager of voorbereidend beroepsonderwijs (zoals LTS, LEAO, LHNO, VMBO)
4=Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (zoals MAVO, (M)ULO, MBO- kort, VMBOt)Middelbaar beroepsonderwijs en beroepsbegeleidend onderwijs (zoals MBO-lang, MTS, MEAO,
BOL, BBL, INAS)
5=Hoger algemeen en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (zoals HAVO, VWO, Atheneum,
Gymnasium, HBS, MMS)
6=Hoger beroepsonderwijs (zoals HBO,HTS, HEAO, HBO-V, kandidaats wetenschappelijk onderwijs)
7=Wetenschappelijk onderwijs (universiteit)
8=Anders
24. Wat is uw geslacht?
1=Man
2=Vrouw
3=Anders
4=Wil ik liever niet zeggen

90

Bijlage 6: Resultaten vragenlijst voor patiënten
Vraag

n

%

1=Veel langer dan verwacht

7

3,6

2=Langer dan verwacht

22

11,4

3=Even lang als verwacht

73

37,8

4=Korter dan verwacht

50

25,9

5=Veel korter dan verwacht

27

14,0

6=Weet ik niet (meer)

14

7,3

1=Groot probleem

10

5,2

2=Klein probleem

17

8,8

3=Geen probleem

145

75,1

4=Weet ik niet (meer)

21

10,9

1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

2

1,0

3=Grotendeels

5

2,6

4=Ja, helemaal

183

94,8

3

1,6

1=Nee, helemaal niet

1

0,5

2=Een beetje

0

0,0

3=Grotendeels

2

1,0

4=Ja, helemaal

1.Hoe lang moest u voor uw gevoel wachten op de ambulancehulpverlener?

2.Was het wachten op de ambulancehulpverlener voor uw gevoel een probleem?

3.Nam de ambulancehulpverlener u serieus?

5=Weet ik niet (meer)
4.Had de ambulancehulpverlener genoeg tijd voor u?

187

97,4

5=Weet ik niet (meer)

2

1,0

Niet ingevuld

1

5.Werd u door de ambulancehulpverlener gerustgesteld?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

2

1,0

3=Grotendeels

4

2,1

4=Ja, helemaal

181

94,8

5=Weet ik niet (meer)

4

2,1

Niet ingevuld

2

6.Had u vertrouwen in de ambulancehulpverlener?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

0

0,0

3=Grotendeels

3

1,6

4=Ja, helemaal

185

96,9

5=Weet ik niet (meer)

3

1,6

Niet ingevuld

2

7. Had de ambulancehulpverlener aandacht voor de mensen die aanwezig waren?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

2

1,0

3=Grotendeels

9

4,7

4=Ja, helemaal

146

76,0

91

5=Weet ik niet (meer)

7

3,6

6=Niet van toepassing: ik was alleen

28

14,6

Niet ingevuld

1

8.Heeft de ambulancehulpverlener voldoende gedaan om u met uw pijn te helpen?
1=Nee, helemaal niet

5

2,6

2=Een beetje

0

0,0

3=Grotendeels

13

6,8

4=Ja, helemaal

98

51,0

5=Weet ik niet (meer)

9

4,7

6=Niet van toepassing: ik had geen pijn

67

34,9

Niet ingevuld

1

9.Gaf de ambulancehulpverlener uitleg over wat hij of zij met u deed?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

0

0,0

3=Grotendeels

3

1,6

4=Ja, helemaal

184

96,3

5=Weet ik niet (meer)

4

2,1

Niet ingevuld

2

10.Legde de ambulancehulpverlener u dingen op een begrijpelijke manier uit?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

1

0,5

3=Grotendeels

4

2,1

4=Ja, helemaal

184

96,3

5=Weet ik niet (meer)

2

1,0

Niet ingevuld

2

11.Gaf de ambulancehulpverlener duidelijk antwoord op uw vragen?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

1

0,5

3=Grotendeels

1

0,5

4=Ja, helemaal

165

86,4

5=Weet ik niet (meer)

11

5,8

6=Niet van toepassing: ik heb geen vragen gesteld

13

6,8

Niet ingevuld

2

12.Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd waarom u niet met de ambulance naar het ziekenhuis hoefde?
1=Nee, helemaal niet

5

2,7

2=Een beetje

3

1,6

3=Grotendeels

2

1,1

4=Ja, helemaal

152

83,1

5=Weet ik niet (meer)

15

8,2

6=Niet van toepassing

6

3,3

Niet ingevuld

10

13.Heeft de ambulancehulpverlener u informatie gegeven voordat zij vertrokken (zelfzorginstructies)?
1=Nee, helemaal niet

1

0,5

2=Een beetje

2

1,1

3=Grotendeels

5

2,7

4=Ja, helemaal

161

88,0

5=Weet ik niet (meer)

10

5,5

92

6=Niet van toepassing

4

Niet ingevuld

10

2,2

14.Heeft de ambulancehulpverlener u uitgelegd wat te doen als de klachten terugkomen of verergeren?
1=Nee, helemaal niet

6

3,3

2=Een beetje

1

0,5

3=Grotendeels

8

4,4

4=Ja, helemaal

155

84,7

5=Weet ik niet (meer)

11

6,0

6=Niet van toepassing

2

1,1

Niet ingevuld

10

15.In welke mate begreep u de informatie die u heeft gekregen van de ambulancehulpverlener?
1=Nee, helemaal niet

1

0,5

2=Een beetje

2

1,1

3=Grotendeels

5

2,7

4=Ja, helemaal

173

93,5

5=Weet ik niet (meer)

4

2,2

Niet ingevuld

8

16. Heeft u het advies dat de ambulancehulpverlener heeft gegeven opgevolgd?
1=Nee, helemaal niet

1

0,6

2=Een beetje

1

0,6

3=Grotendeels

2

1,1

4=Ja, helemaal

167

92,8

5=Weet ik niet (meer)

3

1,7

6=Niet van toepassing: er is geen advies gegeven

6

3,3

Niet ingevuld

13

17. Heeft de ambulancehulpverlener geregeld dat er voor u gezorgd werd nadat hij/zij vertrok?
1=Nee, helemaal niet

4

2,2

2=Een beetje

0

0,0

3=Grotendeels

7

3,9

4=Ja, helemaal

152

84,0

5=Weet ik niet (meer)

4

2,2

6=Niet van toepassing

14

7,7

Niet ingevuld

12

18.Bent u in de drie dagen na het contact van de ambulancehulpverlener nog bij de huisarts, HAP, SEH of andere
medische specialist geweest?
1=nee

76

40,4

2=ja

112

59,6

Niet ingevuld

5

18.a zo ja, hoelang na het eerste contact?
1= < 24 uur

82

75,9

2= Tussen 24 & 48 uur

12

11,1

3= Tussen 48 & 72 uur

5

4,6

4= > 72 uur

9

8,3

Niet ingevuld

80

19. Wat was de belangrijkste reden van dit extra contact binnen de eerste drie dagen na het bezoek van de
ambulancehulpverlener?
1=Er is met de ambulancehulpverlener afgesproken om contact op te nemen met deze zorgverlener
89

78,8

93

2=Mijn klachten waren veranderd

7

6,2

3=Ik had nog extra vragen nav het consult

2

1,8

4=Overig

15

13,3

Niet ingevuld

80

20. Vindt u dat u goed bent geholpen met uw klacht?
1=Nee, helemaal niet

0

0,0

2=Een beetje

0

0,0

3=Grotendeels

6

3,1

4=Ja, helemaal

183

95,8

5=Weet ik niet (meer)

2

1,0

Niet ingevuld

2

21. Welk cijfer zou u de zorg willen geven welke deze keer aan u is verleend? Een 1 betekent: heel erg slecht.
Een 10 betekent: uitstekend.
1=1 heel erg slecht

0

0,0

2=2

0

0,0

3=3

0

0,0

4=4

0

0,0

5=5

2

1,1

6=6

0

0,0

7=7

8

4,2

8=8

51

27,0

9=9

67

35,4

10=10 uitstekend

59

31,2

11=Weet ik niet / geen mening

2

1,1

Niet ingevuld

4

22. Wat is uw leeftijd?
1=18 t/m 24 jaar

12

6,3

2=25 t/m 34 jaar

22

11,6

3=35 t/m 44 jaar

25

13,2

4=45 t/m 54 jaar

23

12,1

5=55 t/m 64 jaar

22

11,6

6=65 t/m 74 jaar

41

21,6

7=75 t/m 84 jaar

33

17,4

8=85 jaar of ouder

12

6,3

Niet ingevuld

3

23. Wat is uw hoogst voltooide opleiding? (een opleiding afgerond met diploma of voldoende getuigschrift)
1=Geen opleiding (lager onderwijs: niet afgemaakt)

5

2,7

2=Lager onderwijs (basisschool, speciaal basisonderwijs)

5

2,7

3=Lager of voorbereidend beroepsonderwijs (zoals LTS, LEAO, LHNO, VMBO)

39

21,1

78

42,2

4=Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (zoals MAVO, (M)ULO, MBO- kort, VMBO-t)Middelbaar
beroepsonderwijs en beroepsbegeleidend onderwijs (zoals MBO-lang, MTS, MEAO, BOL, BBL, INAS)
5=Hoger algemeen en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (zoals HAVO, VWO, Atheneum, Gymnasium,
HBS, MMS)

23

12,4

6=Hoger beroepsonderwijs (zoals HBO,HTS, HEAO, HBO-V, kandidaats wetenschappelijk onderwijs)

27

14,6

7=Wetenschappelijk onderwijs (universiteit)

7

3,8

8=Anders

1

0,5

Niet ingevuld

8

24. Wat is uw geslacht?

94

1=Man

80

42,1

2=Vrouw

109

57,4

3=Anders

1

0,5

4=Wil ik liever niet zeggen

0

0,0

Niet ingevuld

3

95

Bijlage 7: Procesgegevens Pilots per deelnemende RAV

96

97

98

99

100

101

102

103

104