Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 842

Wijziging van de Opiumwet in verband met de
strafbaarstelling van handelingen ter
voorbereiding of vergemakkelijking van illegale
hennepteelt

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 15 december 2011
ALGEMEEN
1. Inleiding
Uit het verslag komt naar voren dat de versterking van de aanpak van de
illegale hennepteelt en hennepproductie, waarvan dit wetsvoorstel een
onderdeel is, veel fracties aanspreekt. Daarover zijn wij verheugd. Er zijn
ook fracties die duidelijke twijfels over de potentiële effectiviteit van het
wetsvoorstel uiten. De onderstaande beantwoording van de vragen strekt
ertoe zaken te verhelderen en daardoor zo veel mogelijk bestaande
twijfels weg te nemen.
Uit de gestelde vragen blijkt, dat de aandacht vooral uitgaat naar
growshops en dat er zorg bestaat over het risico van verplaatsing van hun
activiteiten naar reguliere tuincentra en bouwmarkten. Een tweede
belangrijk zorgpunt vormt de reikwijdte van de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de voorgestelde bepaling in relatie tot medewerkers van die
bouw-en tuincentra en van andere deelnemers aan het legale handelsverkeer. Wij menen er goed aan te doen om daarop eerst in te gaan en
daarna de resterende afzonderlijke vragen te beantwoorden.
Growshops en het risico van verplaatsing
Growshops bestaan al decennia en zijn op grond van de redenering dat de
door deze bedrijven verkochte materialen en voorwerpen ook voor legale
doeleinden kunnen worden gebruikt en ook in land- en tuinbouwcentra
worden verkocht, nagenoeg ongemoeid gelaten. De gedachte heerste dat
hobbytelers er hun lampen, plantenbakken en andere benodigdheden
kochten, er informatie inwonnen over het telen van hennep en zodoende
in staat waren om met hennepzaad of (elders verkregen stekken van
hennepplanten) hennep te gaan telen. Bij de invoering van het teeltverbod
in 1999 werd er wel al op gewezen dat indien er een verband kon worden
aangetoond tussen in een illegale kwekerij aangetroffen voorwerpen en
een growshop, de growshophouder kon worden vervolgd wegens

kst-32842-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

1

medeplegen of medeplichtigheid aan het illegaal telen van hennep.
Growshops hebben zich gaandeweg ontwikkeld tot bedrijven of ondernemingen die uitsluitend gericht zijn op de illegale hennepteelt. Zelfs bij
vluchtige kennisneming van het aanbod in growshops en op hun websites
wordt dat duidelijk uit het zeer brede maar uiterst gespecialiseerde
aanbod. Er wordt een keur aan lampen en voedingsbodems aangeboden.
Het assortiment kweektenten en -kasten is zeer ruim, waarbij opvalt dat
een deel ervan duidelijk is afgestemd op gebruik in kleinere ruimten zoals
woningen. De droogrekken, snijmachines, mest en andere stoffen wijzen
slechts naar een type gebruik, hetgeen wordt versterkt door benamingen
waarin het woord «canna» voorkomt. Een kenmerkend maar essentieel
onderdeel van het assortiment van growshops is verder de voorwerpen
en materialen voor het afschermen van de kwekerij van de buitenwereld
zoals geurverdrijvers die ook wel worden omschreven als «middelen van
discretie», koolstoffilters en afzuigsystemen. Voeg daarbij nog de andere
activiteiten die growshops maken tot draaischijf van de illegale hennepteelt. Dit komt ook naar voren in het onderzoek «De wereld achter de
wietteelt» (Kamerstukken II 2007/08, 24 077, nr. 201, p. 32). Het is duidelijk
dat er een wereld van verschil bestaat met tuincentra en bouwmarkten.
Het aanbod van tuincentra bestaat immers uit meubels voor de buitenruimte en al dan niet seizoensgebonden materiaal voor de decoratie van
binnen- en buitenruimtes. Planten en bloemen komen veelal op de tweede
plaats. Kweekmaterialen en gereedschappen maken een nog kleiner
aandeel uit van het aanbod en zijn vooral geschikt zijn voor hoveniersactiviteiten. Bouwmarkten zijn gericht op de verkoop van materialen voor de
verbouwing van vooral woningen. Daaronder bevinden zich materialen
zoals elementen voor electrische installaties die ook bruikbaar zijn voor de
inrichting van elementen van een illegale hennepkwekerij, maar meer ook
niet. Het zal duidelijk zijn dat een verplaatsing van het assortiment en de
overige activiteiten van growshops naar deze reguliere bedrijven niet een
kwestie is van het overhevelen van een paar materialen, maar een
ingrijpende wijziging van de bedrijfsvoering van die bedrijven zal vergen
die niet onzichtbaar kan blijven. Alles overziende schatten wij het risico
van verplaatsing van het growshopaanbod naar reguliere bedrijven dan
ook als gering in.
Reikwijdte strafrechtelijke aansprakelijkheid bij voorbereidingshandelingen
Voor een veroordeling ter zake van overtreding van het nieuwe artikel 11a
zal het openbaar ministerie moeten bewijzen dat betrokkene wist dat of
ernstige redenen had om te vermoeden dat de door hem verrichte
handelingen bestemd waren voor het beroeps- of bedrijfsmatig telen,
bereiden, bewerken, verwerken, verkopen, afleveren, verstrekken of
vervoeren van lijst II middelen of van grote hoeveelheden van die
middelen. Voorop gesteld wordt dat dezelfde bestanddelen in artikel 10a
van de Opiumwet zijn opgenomen zonder dat dit tot vragen heeft geleid,
terwijl het daarbij evenzeer kan gaan om personen die (ogenschijnlijk)
onderdeel uitmaken van het reguliere bedrijfsleven. Bij de lijst II middelen
zal het in de praktijk om voorbereidingshandelingen met betrekking tot de
beroeps- of bedrijfsmatige hennepteelt gaan of teelt van grote hoeveelheden hennep. Van strafbare voorbereiding is sprake indien ten aanzien
van de dader wetenschap of een ernstig vermoeden kan worden bewezen
bij de verrichting van handelingen die strekken tot voorbereiding of
vergemakkelijking van de genoemde illegale hennepteelt. Het gaat met
andere woorden steeds om de criminele intentie van de dader en de
daaruit voortvloeiende handeling. Deze twee bestanddelen van de
strafbaarstelling moeten zijn vervuld, wil er sprake zijn van strafbare
voorbereidingshandelingen. De werking van deze bestanddelen is
vergelijkbaar met communicerende vaten. Indien de verrichte handeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

2

onmiskenbaar bestemd is voor de hennepteelt zal de criminele intentie
grotendeels kunnen worden afgeleid uit aard en bedoeling van die
handeling, terwijl wanneer de handeling meer alledaags is, hogere eisen
zullen gelden voor het bewijs van hetgeen de verdachte wist of redelijkerwijs had moeten vermoeden over het uiteindelijk doel ten behoeve
waarvan de handeling werd verricht. Bij de producten die door een
growshop verkocht worden, is er doorgaans geen sprake van twijfel over
de bestemming ervan. Dit wordt door de leden van diverse fracties ook
onderkend. Daarentegen zal de verkoop van alledaagse voorwerpen in
een bouwmarkt of tuincentrum niet snel onder de voorgestelde strafbaarstelling gebracht kunnen worden. Daarvoor is immers nodig dat ten
aanzien van concrete transacties tevens bewezen wordt dat bij de
verkoper sprake was van een criminele intentie in de zin van wetenschap
of de aanwezigheid van een ernstige reden om te vermoeden dat de
verkochte goederen bestemd waren voor de illegale hennepteelt, hetgeen
de verdachte er niet van heeft weerhouden om van de gedragingen af te
zien. Voor een bewezenverklaring van een strafbare voorbereidingshandeling zal in die gevallen dus meer afhangen van het aantonen van de
criminele intentie. Het door de leden van de VVD-fractie gegeven
voorbeeld van de verkoop van een mes in een kookwinkel dat later
gebruikt wordt als moordwapen spreekt in deze boekdelen. Met deze
uiteenzetting hopen wij de bij diverse leden levende zorgen over een te
verregaande strafrechtelijke aansprakelijkheid van deelnemers aan het
reguliere handel- en dienstenverkeer te hebben weg genomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen zich, onder verwijzing naar de
opmerkingen van de NVvR over grootschalige en kleinschalige hennepteelt, af of iedere vorm van hennepteelt onder dit voorstel valt. Vooropgesteld zij dat de aanduiding grootschalige en kleinschalige hennepteelt niet
in de Opiumwet voorkomt. De wet noemt in artikel 11, derde lid, beroepsof bedrijfsmatige teelt en in het vijfde lid teelt van grote hoeveelheden.
Het nieuwe artikel 11a laat er geen twijfel over bestaan dat de daarin
opgenomen strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen alleen op
deze vormen van teelt ziet. Overigens hebben de adviezen van onder
meer de NVvR aanleiding gegeven tot enige bijstelling van het
wetsvoorstel en heeft ook de memorie van toelichting wijzigingen
ondergaan. Zo wordt aan het begin van de tweede alinea van de memorie
expliciet opgemerkt dat het gaat om bedrijfs- en beroepsmatige teelt en
teelt van grote hoeveelheden. Verder komt de term kleinschalige teelt niet
meer voor en wordt de term grootschalige teelt soms gebruikt, waarbij uit
de context duidelijk wordt dat daarmee teelt van grote hoeveelheden
wordt bedoeld.
De leden van de VVD-fractie vroegen of het arrest van de Hoge Raad van
26 april 2011 (LJN:BP1275) dat betrekking had op de teelt van vijf planten
aanleiding geeft om het gedoogbeleid inzake vijf planten te wijzigen.
Graag reageren wij op deze vraag als volgt. Op 1 juli 2011 is de gewijzigde
Aanwijzing Opiumwet (Staatscourant 2011, nr. 11 134 van 27 juni 2011) in
werking getreden. Onderdeel van de daarin doorgevoerde wijzigingen
vormt een aanscherping van het beleid inzake beroeps- of bedrijfsmatige
teelt, die mede door het voornoemde arrest werd ingegeven. De
aanwijzing vermeldt in paragraaf 3.2.1, voor zover hier van belang, dat
voor de beoordeling van het al dan niet beroeps- of bedrijfsmatige
karakter van teelt wordt gekeken naar de omstandigheden waaronder de
teelt plaatsvindt. Bij het aantreffen van een hoeveelheid van vijf planten of
minder wordt in het algemeen aangenomen dat er geen sprake is van
beroeps- of bedrijfsmatig handelen. Echter, het aantal planten is niet de
doorslaggevende factor voor het bepalen van het al dan niet beroeps- of
bedrijfsmatige karakter van de teelt. Ook teelt van vijf planten of minder
kan worden aangemerkt als beroeps- of bedrijfsmatige teelt. Dit geldt in
situaties waarin aan twee of meer indicatoren voor professionele teelt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

3

zoals opgenomen in een bijlage van de Aanwijzing, is voldaan en indien
er sprake is van teelt voor geldelijk gewin.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of er geen sprake is van tegenstrijdig beleid. Enerzijds, wordt de productie van wiet de facto door het
kabinet erkend, aldus deze leden, hetgeen zij afleiden af uit het bestaande
coffeeshopbeleid, inclusief de voornemens van de regering met
betrekking tot het thc-gehalte in cannabis. Anderzijds hebben deze leden
de indruk dat het onderhavige wetsvoorstel is gebaseerd op het principe
dat wiet niet bestaat of mag bestaan. De verbanden die deze leden lijken
te leggen, leggen wij niet. Het wetsvoorstel strekt tot het tegengaan van
illegale hennepteelt en dus ook van illegale teelt van nederwiet, welke
teelt in Nederland zeer omvangrijk is. Het coffeeshopbeleid vormt een
ander onderdeel van het drugbeleid. Indien deze leden met hun opmerkingen impliciet zouden willen aangeven dat dit wetsvoorstel het
voortbestaan van coffeeshops onmogelijk maakt doordat zij geen wiet
meer krijgen aangevoerd, valt dat moeilijk te rijmen met de elders in het
verslag door deze leden geuite twijfels over de effectiviteit van het
voorstel.
De leden van de PvdA-fractie vroegen tevens of de regering de mening
deelt dat een grotere pakkans, gecombineerd met straffen die deze
criminelen ook in hun portemonnee hard treffen, hogere prioriteit en
capaciteit verdienen en of die prioriteit en capaciteit dan niet beter
daaraan worden besteed dan aan de maatregelen die voortvloeien uit
onderhavig wetsvoorstel. De memorie van toelichting begint met de
stelling dat de bestrijding van illegale hennepteelt een topprioriteit van dit
kabinet is, waarbij wordt gewezen op de met het oog daarop getroffen
maatregelen die strekken tot het vergroten van de pakkans. Voor het
vervolgingsbeleid in drugszaken geldt verder dat er naar wordt gestreefd
criminelen ook in hun portemonnee te treffen. Het onderhavige
wetsvoorstel doet aan die maatregelen niets af; integendeel, het vergroot
juist de effectiviteit van de bestrijding van illegale hennepteelt doordat
steviger en gemakkelijker kan worden opgetreden tegen personen die niet
zelf telen, maar wel hun geld verdienen met de levering van goederen of
diensten en financiering van de illegale hennepteelt zonder dat zij in
georganiseerd verband opereren.
De leden van de CDA-fractie vroegen of zij uit de zin in de memorie van
toelichting dat de hoogtijdagen van de hobbytelers voorbij zijn, mochten
afleiden dat coffeeshops tegenwoordig vrijwel alleen nog zaken doen met
professionele criminele organisaties. Tevens vroegen zij of een gemotiveerde inschatting kan worden gegeven over de verhouding tussen de
grootschalige, georganiseerde hennepteelt en de kleinschalige teelt. De
door deze leden gebruikte aanduidingen van illegale teelt behoren tot het
algemeen spraakgebruik, maar zijn in feite weinigzeggend. De Opiumwet
onderscheidt in artikel 11, derde lid, beroeps- of bedrijfsmatige teelt en in
het vijfde lid teelt van grote hoeveelheden. Verder ziet het bestaande
artikel 11a op het deelnemen of leiding geven aan een organisatie die
deze vormen van teelt tot oogmerk heeft. Jaarlijks worden rond de 5 000
hennepkwekerijen ontmanteld. Het aantal hennepplanten dat in totaal in
deze kwekerijen wordt aangetroffen ligt rond de 900 000. De ontmantelde
illegale kwekerijen zijn divers in omvang, maar bij de meeste kwekerijen
die worden aangetroffen gaat het om 300 tot 600 planten. Met andere
woorden, het telen van grote hoeveelheden met bovendien een bedrijfsmatig karakter. De door deze leden bedoelde zinsnede brengt tot
uitdrukking dat de illegale hennepteelt zijn «onschuld» heeft verloren. Veel
coffeeshops hebben een omzet die slechts te behalen is bij een systematische en stabiele toelevering van cannabis van bij voorkeur constante
kwaliteit. Eigenlijk kunnen alleen professionele illegale telers dit garanderen, maar dat wil niet zeggen dat coffeeshops uitsluitend van dit type
telers hun handelswaar betrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

4

De leden van de SP-fractie vroegen, onder verwijzing naar de tijdens het
rondetafelgesprek in de Tweede Kamer op 3 oktober 2011 geuite forse
kritiek, waarom de regering inzet op meer repressie en het nog lucratiever
maken van de hennepproductie. Wij wijzen deze leden op de memorie van
toelichting waar uitvoerig is uiteengezet waarom deze wetswijziging
wordt voorgesteld. Met vele voorbeelden is geschetst hoe illegale
hennepteelt in brede zin zich heeft genesteld in de samenleving en tot
welke hoogst ongewenste situaties dit leidt. De stelling van deze leden dat
met dit wetsvoorstel «de softdrugs en de coffeeshops te lijf worden
gegaan», lijkt daaraan voorbij te gaan. De verdere opmerking van de
leden van de SP-fractie dat pas echt een goede stap zou worden gezet
door teelt ten behoeve van coffeeshops gecontroleerd toe te staan, wekt
bij ons de indruk dat deze leden menen dat door regulering van de
toevoer naar de coffeeshop de problematiek van de illegale hennepteelt
vanzelf zal verdwijnen. Deze zienswijze delen wij niet.
De leden van de SP-fractie vroegen naar de capaciteitsinzet bij politie en
OM ten behoeve van de bestrijding van illegale hennepteelt en of die niet
efficiënter kan worden ingezet. De illegale hennepteelt wordt aangepakt
binnen de capaciteit die beschikbaar is. Door hennepteelt geïntegreerd
aan te pakken met onder meer politie, openbaar ministerie en de
belastingdienst wordt de effectiviteit van het optreden verhoogd en
worden naast strafrechtelijke sancties en ontneming ook fiscale naheffingen gerealiseerd.
2. Professionalisering van de illegale hennepteelt
De leden van de PvdA-fractie vroegen of er in Nederland nog legale
hennepteelt bestaat, wat de omvang ervan is en hoe onderscheid wordt
gemaakt tussen legaal en illegaal. Zoals bekend, is de teelt van hennep
voor de winning van vezel en voor de vermeerdering van zaad voor de
productie van vezelhennep uitgezonderd van de verboden van artikel 3
van de Opiumwet, voor zover die teelt plaats vindt in de volle grond en
aan de open lucht (artikel 12 van het Opiumwetbesluit). Er zijn in
Nederland akkerbouwers die voor dit doel hennep telen. Dit type teelt
wordt door de EU ook gesubsidieerd mits voorgeschreven, gecertificeerde
zaden worden gebruikt en een aantal andere voorwaarden in acht worden
genomen. Voorts is er één bedrijf dat met ontheffing van de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport medicinale cannabis voor wetenschappelijk onderzoek teelt en de opbrengst verkoopt aan voornoemde minister
(Kamerstukken II, 2007–2008, 24 077, nr. 200). Er is dan ook geen sprake
van onduidelijkheid over de legale vormen van hennepteelt.
De leden van de PvdA-fractie legden, zo bleek uit hun vragen, een relatie
tussen dit wetsvoorstel en de wensen van coffeeshophouders tot
regulering, alsmede tot het voornemen om thc-gehalte in cannabis te
reguleren en vroegen om een reactie. Het is genoegzaam bekend dat de
wensen van coffeeshophouders tot regulering van de aanvoer in
coffeeshops niet door het kabinet worden onderschreven. Het is ons niet
meteen duidelijk hetgeen deze leden bedoelen met «een voornemen om
thc-gehalte in cannabis te reguleren». Voor zover zij daarmee de
uitvoering van het voorstel van de commissie Garretsen bedoelen, wijzen
wij er op dat dit voorstel behelst hennep op lijst II van de wet te
handhaven en hennep vanaf een bepaald thc-gehalte op lijst I te plaatsen.
Dat voornemen en het huidige wetsvoorstel hebben gemeenschappelijk,
dat zij tot uitdrukking brengen dat de ideeën die in 1976 en vele jaren
daarna hebben bestaan over het onschuldige karakter van cannabis en de
teelt ervan, niet meer overeenkomen met de situatie zoals die de
afgelopen jaren is ontstaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

5

3. Reikwijdte van het bestaande strafrechtelijke instrumentarium
De leden van de PvdA-fractie vroegen of zij goed hebben begrepen dat
wegens de versnippering van de keten van hennepteelt er vaak geen
sprake is van een georganiseerd verband en dat daarom losse schakels
niet kunnen worden aangepakt. Illegale hennepteelt kent vele hoedanigheden. Er is sprake van georganiseerde hennepteelt, maar evenzeer van
hennepteelt die door los van elkaar opererende personen wordt gefaciliteerd zonder dat deze personen zelf telen. Het tegengaan van dat
faciliteren zonder georganiseerd verband is het meest effectief als
strafrechtelijk wordt opgetreden in de voorfase of liever de voorbereidende fase van de beroeps- en bedrijfsmatige hennepteelt of hennepteelt
van grote hoeveelheden. In die fase is er doorgaans nog geen sprake van
overtreding van het teeltverbod van de Opiumwet en is er nu geen
grondslag voor strafrechtelijk optreden. De algemene strafbaarstelling van
voorbereidingshandelingen van artikel 46 Sr kan evenmin ten aanzien van
personen die hennepteelt faciliteren worden toegepast, omdat op illegale
hennepteelt geen maximumstraf van acht jaren is gesteld, zoals blijkt uit
artikel 11, derde en vijfde lid, van de Opiumwet.
De leden van de SGP-fractie vroegen of niet kan worden volstaan met een
zodanige verruiming van de strafbaarstelling in het bestaande artikel 11a
in die zin dat er niet altijd sprake behoeft te zijn van een georganiseerd
verband. Vooropgesteld wordt dat het bestaande artikel 11a in de
Opiumwet is opgenomen ter uitvoering van het kaderbesluit drugshandel
met het oog op de strafbaarstelling van drugshandel in georganiseerd
verband. Het voegt aan de bestaande strafbaarstellingen in de artikelen
10, 10a en 11 van de Opiumwet toe, het deelnemen of leiding geven aan
een organisatie die het oogmerk heeft deze specifieke Opiumwetdelicten
te plegen. Kern van de strafbaarstelling in het bestaande artikel 11a is dus
het deelnemen of leiding geven aan een organisatie en het oogmerk van
die organisatie is het plegen van Opiumwetdelicten. Zonder het vereiste
van een organisatorisch verband heeft deze bepaling geen bestaansrecht
meer en kan evenmin een rechtvaardiging worden gevonden voor de
ruime strafrechtelijke aansprakelijkheid. Die rechtvaardiging is juist
gelegen in de bijzondere laakbaarheid van het gedeelde oogmerk om
misdrijven te begaan in een crimineel groepsverband Uit het antwoord op
de vorige vraag moge verder blijken dat het bestaande artikel 11a geen
belemmering vormt voor de toepassing van artikel 46 Sr.
De leden van de SGP-fractie vroegen wat de rechtvaardiging is voor de
verschillen tussen artikel 10a en het nieuwe artikel 11a. Bij de redactie van
het voorgestelde artikel 11a van de Opiumwet is naast artikel 10a van de
Opiumwet aansluiting gezocht bij de algemene strafbaarstelling van
voorbereidingshandelingen in artikel 46 Sr en de voorbereiding van
valsheidsdelicten (artikelen 223 Sr en 234 Sr). Dit lag voor de hand, omdat
genoemde artikelen – zoals zij thans luiden – van recenter datum zijn dan
artikel 10a van de Opiumwet. Het nieuwe artikel 11a komt overigens
grotendeels overeen met het eerste lid, onder 3°, van artikel 10a
Opiumwet. Verder is het nieuwe artikel 11a toegespitst op de problemen
die zich met betrekking tot lijst II middelen voordoen. De problemen rond
de illegale hennepteelt staan daarbij centraal. Zo is de term «ruimten»
toegevoegd, omdat het een feit van algemene bekendheid is dat illegale
hennepteelt en handelingen gericht op de ver- en bewerking van geoogste
illegale hennep nagenoeg niet aan de buitenlucht geschiedt. Hetzelfde
geldt voor de aflevering en de verkoop. Ten slotte is de opname van het
ruimere begrip «gegevens» in plaats van «inlichtingen» een voorbeeld
van de ontwikkelingen in het recht sinds de totstandkoming van artikel
10a van de Opiumwet.
De leden van de SGP-fractie wilden verder graag vernemen op welke
concrete punten de algemene strafbaarstelling van artikel 46 Sr niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

6

voldoet om betrokkenheid bij hennepteelt voldoende aan te pakken en of
zich dit niet ook bij andere delicten voordoet. Artikel 46 Sr stelt de
voorbereiding van misdrijven strafbaar waarop naar de wettelijke
omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld. Die
drempel van acht jaren is gekozen wegens de algemene werking van het
artikel. De overtredingen van de Opiumwet waarom het gaat, zijn
bedreigd met een maximumstraf van zes jaren. De enige mogelijkheid om
bij de voorbereiding van illegale hennepteelt toch artikel 46 Sr toe te
kunnen passen is, dat wordt aangetoond dat betrokkenen daarbij
deelnemen aan een organisatie die tot oogmerk heeft om de in artikel 11,
derde en vijfde lid Opiumwet genoemde vormen van hennepteelt te
plegen en daardoor artikel 11a Opiumwet waarop een maximumstraf van
acht jaren is gesteld, overtreden. Het nieuwe artikel 11a van de Opiumwet
vormt ten opzichte van artikel 46 Sr een speciesbepaling, want ziet
uitsluitend op de voorbereiding van bepaalde in de Opiumwet genoemde
misdrijven die zijn bedreigd met een strafmaximum van zes jaren. De
techniek van het strafbaar stellen van voorbereidingshandelingen
betreffende bijzondere delicten die een strafmaximum van minder dan
acht jaren kennen is eerder gehanteerd in gevallen waarin de noodzaak
daartoe wegens de ernst van de misdrijven aanwezig werd geacht, zoals
bij de bovengenoemde bepalingen over de voorbereiding van valsheidsdelicten en meer recent artikel 134a Sr (deelnemen en meewerken aan
training voor terrorisme) en artikel 248e Sr («grooming»).
4. Strafbaarstelling van handelingen ter voorbereiding en
vergemakkelijking van de illegale hennepteelt
De leden van de VVD-fractie vroegen in te gaan op het advies van het
College van Procureurs-Generaal om tot een strafbaarstelling te komen
van voorbereidingshandelingen met betrekking tot alle lijst II middelen.
Dit onderdeel van het advies van het college berustte waarschijnlijk op
een misverstand, want het wetsvoorstel in de versie die voor advisering
aan het college werd toegezonden bevatte al de strafbaarstelling van
artikel 11a met betrekking tot alle middelen van lijst II van de Opiumwet.
Uit het voorgestelde artikel 11a blijkt dat naar de strafbaarstellingen in
artikel 11, derde en vijfde lid, van de Opiumwet wordt verwezen. Die
strafbaarstellingen verwijzen op hun beurt naar de verboden gedragingen,
bedoeld in artikel 3 van de Opiumwet, welke betrekking hebben op alle
middelen van lijst II. Ten gevolge van de opmerking van het College is in
de tweede alinea van de considerans expliciet vermeld dat de strafbaarstelling betrekking heeft op lijst II middelen. Verder is dit op een paar
plaatsen in de memorie van toelichting vermeld, zo ook bij de artikelsgewijze toelichting op onderdeel A van het wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie hechtten er aan dat uitgebreider wordt
ingegaan op de problemen met betrekking tot veroordeling terzake van
poging, omdat deze – aldus deze leden – zich ook bij andere delicten
zullen voordoen. Het zou volgens de regering te ver voeren om te spreken
van problemen rond de strafbaarstelling van poging. Waar het om gaat is
dat ook reikwijdte van de strafrechtelijke aansprakelijkheid bij poging
grenzen heeft die in het algemeen voldoen. Er zijn daarnaast afzonderlijke
gedragingen in de voorbereidingsfase van een delict die onder de werking
van de strafwet zijn gebracht. Gewezen wordt op de algemene strafbaarstelling van artikel 46 Sr dat ziet op voorbereiding van misdrijven waarop
een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld en het oudere
artikel 10a van de Opiumwet. De wetgever heeft het in bepaalde gevallen
wenselijk geacht ook de voorbereidingshandelingen met betrekking tot
specifieke misdrijven met een lager strafmaximum strafbaar te stellen.
Dan wordt de techniek van een speciesbepaling gevolgd, zoals blijkt uit
onder meer de artikelen 223 en 234 Sr en het thans voorgestelde artikel
11a van de Opiumwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

7

De leden van de VVD-fractie stelden ook een groot aantal vragen over de
verkoop van op enig moment legaal op de markt gebrachte producten of
diensten. De vele vragen hebben gemeenschappelijk dat daarin zeer brede
voorbeelden van normale handelsactiviteiten worden gegeven. Zoals in
de inleiding van deze nota is aangegeven, belemmert de voorgestelde
strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen het legale verkeer van
goederen en diensten niet. Dat is bij het bestaande artikel 10a al niet het
geval en evenmin zal zich dit bij het nieuwe artikel 11a voordoen. Voor de
strafbaarheid zal immers steeds de criminele intentie van betrokkene
moeten worden bewezen en naarmate de verrichte handeling meer tot de
alledaagse handelingen wordt gerekend, zullen voor het bewijs van de
subjectieve bestanddelen in de aard van die handelingen steeds minder
aanknopingspunten kunnen worden gevonden.
Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie hoe
wordt aangekeken tegen growshops die hun activiteiten uitbreiden naar
de gebruikelijke activiteiten van een tuincentrum wordt verwezen naar
hetgeen daarover in de inleiding van deze nota is opgemerkt.
De leden van de PvdA-fractie vroegen hoeveel hennepkwekerijen niet
opgericht zouden zijn als het wetsvoorstel eerder in werking was
getreden, bijvoorbeeld vier jaar geleden en hoe vaak het voorkomt dat op
basis van de huidige wetgeving en jurisprudentie het niet mogelijk is
gebleken om voorbereidingshandelingen nu al strafrechtelijk aan te
pakken. Hoeveel hennepkwekerijen niet zouden zijn ingericht valt niet te
kwantificeren, omdat nagelaten handelingen uit hun aard niet kunnen
worden geteld. Bij het instellen van een strafvervolging wordt rekening
gehouden met de jurisprudentie over poging, zoals vermeld in de
memorie van toelichting. Verder geldt in zijn algemeenheid dat het
openbaar ministerie bij elke vervolgingsbeslissing rekening houdt met de
mate van bewijs dat voorhanden is en afziet van een vervolging indien dit
onvoldoende wordt geacht. Het aantal bewijssepots in zaken die voortaan
op grond van artikel 11a kunnen worden vervolgd, valt niet te achterhalen.
Deze leden vroegen verder hoeveel van de 4 727 in 2009 ontmantelde
illegale kwekerijen waren ingericht met materialen die in reguliere
tuincentra of bouwmarkten gekocht waren of gekocht hadden kunnen
worden en hoeveel van die kwekerijen geheel of gedeeltelijk ingericht
waren met materialen die niet in growshops waren gekocht en welk deel
van de illegale hennepteelt wordt gefaciliteerd of gestimuleerd door
andere aanbieders van materialen voor de teelt dan growshops. Deze
vragen vallen niet als zodanig te beantwoorden, omdat strafrechtelijke
onderzoeken er niet op zijn gericht de door deze leden bedoelde zaken in
kaart te brengen. Op de bestaande activiteiten van respectievelijk
growshops, tuinbouwcentra en bouwmarkten is in de inleiding uitvoerig
ingegaan. Hier wordt volstaan met de opmerking dat veel benodigdheden
voor de inrichting van een illegale hennepteelt, met als voorbeeld
koolstoffilters, specifieke assimilatielampen, afzuigers en andere
afschermingsmiddelen niet verkrijgbaar zijn in reguliere tuincentra of
bouwmarkten.
De leden van de PvdA-fractie vroegen ook hoe de regering kan
voorkomen dat er bij de handhaving van dit wetsvoorstel vooral aandacht
zal zijn voor de kleinere telers en niet de grote professionele telers. Gelet
op het feit dat het artikel ziet op voorbereidingshandelingen leidt ertoe dat
het bij de toepassing ervan juist niet gaat om de telers, maar om personen
en bedrijven die hun geld verdienen met de levering van goederen of
diensten ten behoeve van illegale hennepteelt en financiering daarvan.
De leden van de PvdA-fractie vroegen verder in hoeverre er nu wordt
doorgerechercheerd van de kleine teler naar de grote drugscrimineel. Het
doorrechercheren bij de ontmanteling van een illegale hennepkwekerijen
vindt in toenemende mate plaats. Zo is het aantal opsporingsonderzoeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

8

naar de georganiseerde criminaliteit achter hennepteelt de afgelopen
jaren sterk toegenomen. Het resultaat hiervan is dat achterliggende
structuren zichtbaar worden. Zo worden verbanden tussen illegale
hennepkwekerijen zichtbaar door soortgelijke modus operandi, zodat
verdachten in verband kunnen worden gebracht met meerdere kwekerijen
en ter zake kunnen worden vervolgd. De leden van deze fractie vroegen
om aan de hand van concrete voorbeelden uit de jurisprudentie duidelijker te maken wanneer artikel 46 Sr ten aanzien van voorbereidingshandelingen nu tekort schiet als het om illegale hennepteelt gaat en aan te
geven hoeveel van die voorbeelden er bestaan, bijvoorbeeld in de
afgelopen vier jaar. Uit deze vragen wordt afgeleid dat de leden vragen
naar zaken waarin artikel 46 Sr is toegepast met betrekking tot illegale
hennepteelt. Artikel 46 Sr stelt de voorbereiding strafbaar van misdrijven
waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf is gesteld
van acht jaren of meer. De wettelijke strafmaxima voor beroeps- en
bedrijfsmatige illegale hennepteelt en illegale teelt van grote hoeveelheden hennep bedraagt zes jaren, zodat artikel 46 Sr ten aanzien van die
misdrijven niet kan worden toegepast.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of zij goed hadden begrepen dat het
wetsvoorstel zich richt op de bedrijfsmatige teelt, maar dat dit niet wil
zeggen dat het per se om een organisatie hoeft te gaan en verder hoe het
onderscheid kan worden gemaakt tussen een individuele thuisteler die
voor zichzelf materiaal aanschaft voor kleinschalige niet bedrijfsmatige
hennepteelt en de professional. Het wetsvoorstel richt zich op voorbereidingshandelingen met betrekking tot bedrijfs- en beroepsmatige teelt en
teelt van grote hoeveelheden als bedoeld in respectievelijk het derde en
vijfde lid van artikel 11 van de Opiumwet. Voor de goede orde merken wij
hier op dat het gegeven of er sprake is van een organisatie van belang is
voor de beoordeling of het bestaande artikel 11a kan worden toegepast.
Bij beroeps- en bedrijfsmatige teelt wordt gekeken naar de wijze van telen,
zoals blijkt uit de Aanwijzing Opiumwet van het OM (Staatscourant 2011,
nr. 11 134 van 27 juni 2011), paragraaf 3.2.1 en bijlage 1. Paragraaf 3.2.1
vermeldt, voor zover hier van belang, dat voor de beoordeling van het al
dan niet beroeps- of bedrijfsmatige karakter van teelt wordt gekeken naar
de omstandigheden waaronder de teelt plaatsvindt. Bij het aantreffen van
een hoeveelheid van vijf planten of minder wordt in het algemeen
aangenomen dat er geen sprake is van beroeps- of bedrijfsmatig
handelen. Het aantal planten is echter niet altijd de doorslaggevende
factor voor het bepalen van het al dan niet beroeps- of bedrijfsmatige
karakter van de teelt. Ook bij vijf planten of minder kan sprake zijn van
beroeps- of bedrijfsmatige teelt. Dit geldt in situaties waarin aan twee of
meer indicatoren voor professionele teelt, zoals opgenomen in bijlage I
van de Aanwijzing is voldaan en indien er sprake is van teelt voor geldelijk
gewin.
Voor het antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie welke
materialen die nu via growshops voorhanden zijn niet via andere kanalen
verkrijgbaar zijn, verwijzen wij graag naar de inleiding van deze nota.
De leden van de PvdA-fractie vroegen verder hoe het feit dat de regering
voorlichting door growshops over optimale teeltwijzen ongewenst acht,
moet worden gezien in het licht van het voornemen van het kabinet om
het thc-gehalte in wiet te reguleren en of niet juist goede voorlichting over
de teelt nodig is om te voorkomen dat telers wiet met een te hoog
THC-gehalte produceren. Onder verwijzing naar de in paragraaf 2
gemaakte opmerking over het voornemen om bepaalde hennep op lijst I
te plaatsen wordt hier nog opgemerkt dat growshops naar het oordeel
van de regering daaraan geen bestaansgrond kunnen ontlenen. Deze
leden vroegen ook nog hoe de regering denkt te voorkomen dat na
sluiting van growshops de telers hun productie van cannabis via andere
kanalen gaan inrichten. Naar ons oordeel zal de strafbaarstelling van
voorbereidingshandelingen een generaal preventief effect hebben. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

9

effect strekt zich niet alleen uit tot leveranciers van materialen, maar ook
tot het verhuren van ruimten en het verlenen van andere diensten. Ook
wordt niet uitgesloten dat de strafbaarstelling zal leiden tot een
verschuiving van de illegale activiteiten buiten de landsgrenzen. Dit
betekent dat een behoorlijke drempel wordt opgeworpen, zelfs voor
volhardende illegale telers. Daarmee is niet gezegd dat de enkele
strafbaarstelling de illegale hennepteelt volledig zal doen verdwijnen.
Goede handhaving zal dat moeten bevorderen.
De leden van de PvdA-fractie stelden dat bij growshops wellicht
voldoende bewijs zal bestaan dat de growshophouder of -medewerker het
vermoeden heeft dat zijn producten voor illegale wietteelt gebruikt zullen
worden, maar dat dit voor de doorsnee bouwmarktmedewerker of
tuincentrummedewerker niet het geval hoeft te zijn en zij vroegen wat dit
zegt dit over de effectiviteit van het wetsvoorstel.In de inleiding van deze
nota is uitvoerig het verschil tussen de activiteiten van een growshop en
die van tuin- en bouwcentra toegelicht. Verder is uitgebreid ingegaan op
de betekenis van de specifieke feiten en omstandigheden van het geval
voor het bewijs van de subjectieve bestanddelen die voor deze bepaling
gelden. Wij zijn van oordeel dat de toepassing van het nieuwe artikel 11a
de effectiviteit van de bestrijding van de illegale hennepteelt zal verhogen.
Deze leden vroegen voorts of het niet hebben van een kritische blik kan
leiden tot strafbaarheid van die medewerkers en of dit tevens betekent dat
medewerkers van tuinbouwcentrales als verlengstuk van de politie moet
gaan fungeren en bij de politie moeten melden wanneer zij een bezoeker
aantreffen die mogelijk materialen koopt voor illegale hennepteelt. Wij zijn
van oordeel dat in Nederland de hennepteelt een zodanige omvang en
verspreiding heeft, dat het verschijnsel bij nagenoeg elke volwassen
burger bekend mag worden verondersteld en dat een ieder door kritisch
en oplettend te zijn, kan vermijden medewerking te verlenen aan deze
vorm van criminaliteit. Dat wil niet zeggen dat artikel 11a passiviteit
strafbaar stelt. Zoals uit de inleiding van deze nota blijkt, komt strafrechtelijke aansprakelijkheid aan de orde bij bepaalde handelingen in
samenhang met een criminele intentie van betrokkene.
Het antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie hoeveel
capaciteit er bij de politie zelf bijkomt om deze wet te kunnen handhaven
luidt dat de handhaving binnen de bestaande capaciteit zal plaatsvinden.
Dat ligt ook voor de hand, omdat het onderdeel zal gaan vormen van de
reeds als prioriteit bepaalde bestrijding van de illegale hennepteelt.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of is nagedacht over het risico dat
behalve de teelt zelf ook de activiteiten die nu via growshops, vaak
gereguleerd via vergunningen en APV’s, ook ondergronds gaan en bij
gaan dragen aan een groter crimineel circuit en of er een inschatting van
die risico’s is gemaakt. Wij zien growshops als onderdeel van het
bestaande illegale circuit van illegale hennepteelt en wijst in dit verband
ook op de rapportage «Overall beeld Aandachtsgebieden» van de Dienst
Nationale Recherche van het Korps Landelijke Politiediensten van juli
2010. De verwachting is dat dit wetsvoorstel juist bijdraagt aan het
verkleinen van dit criminele circuit doordat een einde komt aan het
bestaande laagdrempelige en alomvattende aanbod van growshops.
De leden van de PvdA-fractie vroegen wat de regering vindt van het idee
van een wettelijke vergunningplicht voor growshops met daarbij een
sterke en effectieve handhaving door gemeenten en of de regering de
mening deelt, dat effectiever en goedkoper is dan de nu voorgestelde
gedwongen sluiting van growshops. Uit de memorie van toelichting moge
zijn gebleken dat het kabinet, mede op basis van onderzoeken, van
oordeel is dat growshops geen bonafide ondernemingen zijn. Een beleid
gericht op het reguleren van deze branche door middel van vergunningen
ligt dan ook niet voor de hand. Het criminele karakter van veel activiteiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

10

van growshops is voor vele gemeenten de reden geweest om juist geen
vergunningplicht in te stellen.
De leden van de PVV-fractie vroegen zich af waarom de voorbereidingshandelingen niet met alle lijst II middelen zijn meegenomen in dit
wetsvoorstel zoals met betrekking tot lijst I middelen wel het geval is in
artikel 10a van de Opiumwet. Wij kunnen deze leden geruststellen en
verwijzen kortheidshalve naar de considerans en de memorie van
toelichting, in het bijzonder de artikelsgewijze toelichting op onderdeel A
van het wetsvoorstel. Uit het voorgestelde artikel 11a blijkt dat naar de
strafbaarstellingen in artikel 11, derde en vijfde lid, van de Opiumwet
wordt verwezen. Die strafbaarstellingen verwijzen op hun beurt naar de
verboden gedragingen, bedoeld in artikel 3 van de Opiumwet en die
gedragingen hebben betrekking op alle middelen van lijst II. Voorts is in
de tweede alinea van de considerans expliciet vermeld dat de strafbaarstelling betrekking heeft op lijst II middelen. Verder is dit op een paar
plaatsen in de memorie van toelichting vermeld, zo ook bij de artikelsgewijze toelichting op onderdeel A van het wetsvoorstel.
De leden van de PVV-fractie vroegen verder of is overwogen om met een
meer generieke benadering van middelen van de Opiumwet te komen, in
het bijzonder designerdrugs, teneinde de reikwijdte van de strafbaarstelling te vergroten. Over de problematiek rond designerdrugs is in
antwoorden op Kamervragen (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2010–2011, nr. 2743, 28 juli 2011) al aangegeven dat als daartoe aanleiding
bestaat, een middel op een van de lijsten van de Opiumwet kan worden
geplaatst. De handel kan dan – net als bij andere verboden drugs –
worden bestreden. Een aantal designerdrugs is al verboden op grond van
de Opiumwet, zoals 2-CB of (1)benzylpiperazine. Bij het eventueel onder
het toepassingsbereik van de Opiumwet brengen van andere designerdrugs, dienen echter het gebruik en de aard van deze drugs niet uit het
oog te worden verloren. Bij designerdrugs is soms sprake van zeer
kortdurend, niet bestendig gebruik. Handel in designerdrugs, die niet
voorkomen op een van de lijsten van de Opiumwet, kan worden
bestreden via de Geneesmiddelenwet. Volgens het adviesrapport van de
expertcommissie lijstensystematiek Opiumwet, de commissie Garretsen
(Kamerstukken II 2010–2011, 24 077, nr. 260) is het vanuit een oogpunt van
preventie van groot belang dat nieuwe middelen systematisch in kaart
worden gebracht. Daartoe zou volgens de commissie een meldpunt
kunnen worden ingesteld. Het meldpunt registreert de gemelde middelen
en beziet aan de hand van de aangeleverde informatie of het nodig is de
eigenschappen van een middel en de prevalentie in kaart te brengen.
Zodoende ontstaat zicht op nieuwe middelen en kan worden bezien of er
sprake is van een schadelijk middel dat ook bestendig is qua gebruik. Via
een dergelijk meldpunt kunnen ook designerdrugs worden gevolgd en kan
tijdig worden gewaarschuwd voor bepaalde risico’s die samenhangen met
deze nieuwe middelen. Zoals aangegeven in de reactie op het rapport van
de expertcommissie lijstensystematiek Opiumwet (Kamerstukken II
2010–2011, 24 077, nr. 263) neemt het kabinet de aanbeveling over en
wordt het meldpunt bij het Drugs Informatie en Monitoring Systeem
(DIMS) belegd. Ook op Europees niveau bestaan bevoegdheden om
stoffen te verbieden op basis van Raadsbesluit 2005/387/JBZ. Een
Europese procedure met onder meer informatie-uitwisseling, wetenschappelijke risicobeoordeling en eventueel een besluit tot het op EU niveau
onder controle stellen van een stof, indien zorgvuldig toegepast, is
passend voor de dreiging die in Europees verband van nieuwe verdovende middelen uit kan gaan. Ingevolge maatregel 58 van het EU
Drugsactieplan 2009–2012 is dit Raadsbesluit geëvalueerd. Deze evaluatie
is 11 juli 2011 verschenen (COM(2011) 430 definitief) en is in september in
de daarvoor geëigende werkgroep besproken. De evaluatie laat onder
meer zien dat een aantal landen zich zorgen maakt over de grote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

11

hoeveelheid nieuwe stoffen die op de markt komen. Ook wordt gesignaleerd dat een goede wetenschappelijke onderbouwing om tot een verbod
over te kunnen gaan vaak ontbreekt. Tevens geeft een aantal landen aan
de keuzemogelijkheden (namelijk een verbod of niet) te beperkt te vinden.
De Europese Commissie heeft in zijn mededeling van 25 oktober 2011
«Naar een sterker Europees antwoord op drugs» (COM(2011) 689 final)
aangegeven met een wetgevingsvoorstel te komen inzake psychotrope
stoffen, dat zowel het ontdekken van nieuwe drugs, de beoordeling van de
schadelijkheid ervan als snellere en duurzame maatregelen zal omvatten.
Een Europese aanpak heeft naar ons oordeel het voordeel dat Uniebreed
een zelfde lijn wordt gekozen, hetgeen bij deze problematiek meer effect
kan sorteren dan afzonderlijke nationale maatregelen.
Voor het antwoord op de vragen van leden van de CDA-fractie over
verplaatsing van activiteiten van growshops wordt verwezen naar de
inleiding van deze nota.
De leden van de CDA-fractie vroegen of de geprofessionaliseerde
criminele teelt de benodigdheden voor de teelt niet grotendeels in eigen
beheer heeft. Graag beantwoorden wij deze vraag als volgt. Dit
wetsvoorstel zal er toe leiden dat growshops in hun huidige vorm zullen
verdwijnen. Zoals hierboven aangegeven zal als gevolg van dit
wetsvoorstel naar verwachting het aantal personen dat zich bezighoudt
met het faciliteren van de hennepteelt al vanzelf teruglopen. Mogelijk zet
een gedeelte van deze personen hun activiteiten onder een andere
noemer voort of worden de activiteiten (op papier) verdeeld over
afzonderlijke firma’s. Ook tegen deze afzonderlijke firma’s die hun
activiteiten ter voorbereiding of bevordering van de illegale hennepteelt
voortzetten, kan het openbaar ministerie optreden. Aan de hand van het
type goed of dienst waar het om gaat, al dan niet in combinatie met de
(kring van) personen aan wie de goederen of diensten zijn geleverd en de
wijze waarop en de plaats waar dat is gebeurd, zal ook in deze gevallen
bewijs kunnen worden gevonden voor overtreding van het voorgestelde
wetsartikel.
Voorts vroegen de leden van de CDA-fractie in hoeverre de grootschalige
hennepteelt hinder zal ondervinden van onderhavig wetsvoorstel en of de
geprofessionaliseerde criminele teelt, voor een zeer belangrijk deel
bestemd voor de export, de benodigdheden voor de teelt niet grotendeels
in eigen beheer heeft. Het nieuwe artikel 11a stelt voorbereidingshandelingen strafbaar, ongeacht door wie deze worden gepleegd. Het is ons niet
geheel duidelijk wat wordt bedoeld met de geprofessionaliseerde illegale
hennepteelt, maar wij merken wel op dat het voor de toepasselijkheid van
het nieuwe artikel 11a niet relevant is wie de benodigdheden voor de teelt
in eigen beheer heeft. Mocht in voorkomend geval blijken, dat een
criminele organisatie zich niet alleen met het illegaal telen maar ook met
het faciliteren van illegale teelt bezighoudt kan tegen de leider en
deelnemers aan die organisatie op grond van het bestaande artikel 11a,
na wetswijziging artikel 11b van de Opiumwet, worden opgetreden,
omdat illegale hennepteelt immers het oogmerk van de organisatie is.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie of de
regering verwacht dat het wetsvoorstel ook kan worden ingezet voor de
productie van harddrugs, merken wij op dat het nieuwe artikel 11a
uitsluitend op voorbereidingshandelingen met betrekking tot lijst II
middelen ziet. Voorbereidingshandelingen met betrekking tot lijst I
middelen zijn al strafbaar gesteld in artikel 10a Opiumwet.
De leden van de SP-fractie vroegen zich af of door te volstaan met
ernstige reden om te vermoeden dat de producten die zij verkopen niet al
te gemakkelijk een behoorlijke uitbreiding wordt voorgesteld, waarmee
ook bonafide tuincentra en verkopers van landbouwartikelen in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

12

verdachtenbankje terecht komen en waarom de regering weigert met
voorbeelden van een ernstig vermoeden (culpa) te komen en vroeg of die
alsnog kunnen worden gegeven. Wij hopen de zorgen van deze leden te
hebben weggenomen met de uiteenzetting in de inleiding over de
reikwijdte van de aansprakelijkheid. Voor de goede orde merken wij nog
op dat er geen sprake is van een weigering om voorbeelden te geven. Wij
achten het weinig zinvol om in zaken waarin het bewijs sterk zal moeten
steunen op de omstandigheden van het concrete geval theoretische
voorbeelden te geven. Bovendien moet niet worden uitgesloten dat
dergelijke voorbeelden later in de rechtszaal tot discussies aanleiding
geven. Het kabinetj wil het openbaar ministerie en de rechter in deze niet
voor de voeten lopen.
De leden van de SP-fractie stelden vragen over opsplitsing growshops,
onder het mom van tuincentra. Op de verplaatsing van activiteiten van
growshops naar tuincentra is in de inleiding van deze nota ingegaan. Ook
tegen afzonderlijke firma’s die hun activiteiten ter voorbereiding of
bevordering van de illegale hennepteelt voortzetten, kan het openbaar
ministerie optreden, door het bewijs te leveren van de bestemming van
de handeling en de wetenschap hieromtrent van de dader.
De leden van de SP-fractie vroegen wat de regering nu exact verwacht
van de tuincentra en land- en tuinbouwcentrales in Nederland en hoe ver
hun vergewisplicht gaat dat geen strafbare feiten worden gepleegd met
de lampen of potgrond die zij verkopen. Graag ontvangen zij een
uitgebreide reactie hierop, omdat hierover geen misverstanden mogen
blijven bestaan. Van reguliere tuincentra, verkopers van landbouwartikelen en andere bedrijven wordt zoals van elke burger oplettendheid
verwacht op verdachte omstandigheden die kunnen duiden op illegale
hennepteelt. Zoals uit de inleiding van deze nota zal zijn gebleken,
betekent dit niet dat er strafrechtelijke aansprakelijkheid ontstaat door een
louter passieve opstelling.
De leden van de SP-fractie vroegen of na beëindiging van het gemeentelijke vergunningstelsel voor growshops het toezicht en de handhaving
verschuiven van gemeenten naar politie en wat dit betekent voor de
werklast van de politie. Voor zover bekend hadden in 2010 ongeveer 20
gemeenten in een APV een vergunningstelsel geïntroduceerd voor
growshops, waarbij in het kader van de vergunningverlening ook een
BIBOB onderzoek kon plaatsvinden. Hoeveel vergunningen er zijn
verleend is niet bekend. Uit dit zeer beperkte aantal gemeenten wordt
duidelijk dat lang niet alle growshops in Nederland een gemeentelijke
vergunning hebben. Gemeenten voeren ter zake geen eenvormig beleid.
Verder wordt uit de vraagstelling afgeleid dat de gedachte leeft dat na
doorvoering van deze wetswijziging growshops als zodanig zullen blijven
bestaan en toezicht behoeven. Dat voortbestaan is zeer twijfelachtig,
omdat het een feit van algemene bekendheid is dat growshops zelfs in
hun meest onschuldige verschijningsvorm geen ander doel hebben dan
het verstrekken van informatie over en het verkopen van producten voor
de illegale teelt van hennep. Die activiteiten zullen voortaan onder de
werking van het nieuwe artikel 11a Opiumwet vallen. Het behoort tot de
taak van de politie om die strafbare feiten op te sporen. Aan de
handhaving van het nieuwe artikel 11a zal binnen de beschikbare
capaciteit uitvoering worden gegeven.
De leden van de SP-fractie vroegen ook aandacht voor de problematiek
van bonafide verhuurders die hun huis met de hulp van een professionele
tussenpersoon of bemiddelaar voor langere tijd verhuren en vervolgens
moeten constateren dat de huurder er een hennepplantage in heeft
gevestigd. Een professionele tussenpersoon die opdracht heeft een
huurder te zoeken, is verplicht bij de uitvoering van deze opdracht de zorg
van een goed opdrachtnemer in acht te nemen, zoals volgt uit artikel 401
van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Onder die zorg valt mede dat hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

13

onderzoekt of degene aan wie hij meent te kunnen verhuren, voldoet aan
de eisen waaraan een goede huurder behoort te voldoen. Hoever die
onderzoeksplicht gaat, zal afhangen van de omstandigheden van het
geval. Een antecedentenonderzoek bijv. door van de gegadigde
overlegging van een verklaring omtrent het gedrag te verlangen, kan voor
de hand liggen. Een dergelijk onderzoek kan echter niet zover gaan dat de
tussenpersoon vrij is om eigener beweging bij de werkgever van de
gegadigde informatie te gaan inwinnen. Ook kan de tussenpersoon geen
gegevens bij het Bureau Krediet Registratie opvragen, nu dit bureau
slechts informatie mag verschaffen aan de aangesloten instellingen. Komt
een tussenpersoon zijn zorgvuldigheidsverplichting niet na, dan zal hij
aansprakelijk zijn voor de schade. Voor een bijzondere bescherming van
verhuurders tegen malafide huurders, van wie ook een zorgvuldig
handelende tussenpersoon het later gebleken malafide gedrag niet heeft
kunnen voorzien, zien wij geen reden.
De leden van de SGP-fractie vroegen hoeveel gemeenten bij APV
growshops toestaan. Voor zover bekend hadden in 2010 ongeveer 20
gemeenten in een APV een vergunningstelsel geïntroduceerd voor
growshops, waarbij in het kader van de vergunningverlening ook een
BIBOB onderzoek kon plaatsvinden. Hoeveel vergunningen zijn verleend is
niet bekend. Uit dit zeer beperkte aantal wordt ook duidelijk dat lang niet
alle growshops in Nederland een gemeentelijke vergunning hebben.
De leden van de SGP-fractie vroegen ten slotte hoe de regering tuincentra
en andere bedrijven in deze sector bijstaan in de signalering van de
problematiek en risico’s die zij lopen. Zoals uit de inleiding van deze nota
is opgemerkt, moet er sprake zijn van een criminele intentie bij degene die
goederen en diensten leveren die gericht is op de voorbereding van
hennepteelt. Aangezien er van wordt uitgegaan dat daarvan geen sprake
is bij de ondernemingen waarop deze leden doelen, zien wij geen
aanleiding voor bijzondere voorlichting van deze onderdelen van het
bedrijfsleven.
5. Artikelsgewijs
ARTIKEL I
Voor een antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractienaar de
zwaarte van de bewijslast voor de politie en OM bij artikel 11a Opiumwet
verwijzen wij naar de inleiding van deze nota, waar is ingegaan op de
aspecten die spelen bij het bewijs van de voorgestelde strafbaarstelling.
Wij hopen met deze antwoorden de gestelde vragen voldoende te hebben
beantwoord.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 842, nr. 6

14