Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

976
Vragen van het lid Dekker-Abdulaziz (D66) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat en de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de toegezegde brief aan het lid Rajkowski (VVD) tijdens
het Commissiedebat Telecomraad van 31 mei 2022 over de mogelijke gevaren
rondom het uitschakelen van 2G en 3G in 2025 (ingezonden 3 juni 2022).
Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat)
(ontvangen 8 december 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3776.
Vraag 1
Klopt het dat het 2G en 3G netwerk in 2025 uitgeschakeld wordt en dat
hiermee het niet meer mogelijk is om 2G en 3G te gebruiken om te bellen,
maar alleen 4G of 5G?
Antwoord 1
Er zijn momenteel drie mobiele netwerkaanbieders die 2G- of 3G-netwerken
hebben: KPN, T-Mobile, en VodafoneZiggo.
– KPN heeft haar 3G-netwerk afgeschakeld. Het 2G-netwerk van KPN blijft
sowieso tot december 2025 actief.1
– VodafoneZiggo heeft haar 3G-netwerk inmiddels uitgeschakeld.2 Het
2G-netwerk van VodafoneZiggo blijft tenminste tot eind 2024 actief.3
– T-Mobile is bezig met de afschakeling van haar 2G-netwerk.4 T-Mobile
heeft nog geen voorlopige einddatum bekend gemaakt voor haar
3G-netwerk.
Op basis van deze informatie begint de afschakeling van het laatste
2G-netwerk in december 2025. Het 3G-netwerk van T-Mobile is dan mogelijk
nog wel actief. Als dit zou gebeuren dan kunnen klanten van KPN en
VodafoneZiggo alleen nog maar bellen via 4G of 5G. Echter, uit de gesprekken die de afgelopen maanden met de mobiele netwerkaanbieders zijn
gevoerd blijkt dat zij deze afschakeling zeer zorgvuldig willen uitvoeren. Zij
zijn zich bewust van de problemen die er bestaan in de ondersteuning van
1

https://www.overons.kpn/nieuws/van-2g-tot-5g-hoe-nieuwe-mobiele-technologie-ouderegeneraties-vervangt/
https://www.vodafoneziggo.nl/nieuws/vodafone-geruisloze-afschakeling-van-3g-nederland/
3
https://community.vodafone.nl/t5/Tips-van-Vodafone/Overzicht-netwerk-Vodafone-2G-3G-4G/bap/767
4
https://www.t-mobile.nl/2g-uitzetten.
2

ah-tk-20222023-976
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

bellen via 4G. Zo lang deze problemen bestaan is het onwaarschijnlijk dat zij
hun 2G- en/of 3G-netwerken volledig uitschakelen. Die zorgvuldigheid blijkt
ook uit de reeds verrichte afschakelingen van bijvoorbeeld 3G door VodafoneZiggo, en ISDN door KPN.
Vraag 2
Heeft het kabinet invloed op het moment van uitschakeling van het netwerk?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
In beginsel niet. Marktpartijen mogen zelf bepalen welke technologie zij wel
of niet toepassen. En dus ook wanneer zij welke netwerken uitschakelen. Het
beleid is gestoeld op het principe van technologieneutraliteit.5 2G en 3G
kunnen in de praktijk alleen worden aangeboden via de 900 MHz-, 1800 MHzen 2100 MHz-banden. De vergunningen voor die banden bevatten geen
verplichting om een specifieke technologie zoals 2G of 3G toe te passen. Het
Europees wetgevend kader zoals geïmplementeerd in de Telecommunicatiewet en het Frequentiebesluit 2013 lijken het alsnog opleggen van zo’n
voorschrift niet onmogelijk te maken. Maar ik acht het momenteel niet
noodzakelijk of wenselijk om dat te doen.
Ik vind het namelijk een logische en goede ontwikkeling dat de overstap naar
nieuwe hoogwaardigere technologieën wordt gemaakt, mits de uitfasering
zorgvuldig gebeurt en tijdig en duidelijk wordt aangekondigd. 2G en 3G zijn
minder efficiënte technologieën dan 4G of 5G. Er kan minder data mee
worden vervoerd per (M)Hz en het energieverbruik van 2G en 3G ligt hoger
dan van 4G en 5G. Volledig overschakelen op 4G, 5G en toekomstige
opvolgers, is dus belangrijk om de groei van het dataverbruik te adresseren,
en om voor meer energie-efficiëntie te zorgen. Op dit moment heb ik er
vertrouwen in dat de uitfasering zorgvuldig gaat plaatsvinden en ingrijpen op
het moment van afschakeling daarom momenteel niet nodig is.
Vraag 3
Wat zijn de concrete gevolgen voor burgers en bedrijven van het uitschakelen
van 2/3G voor bellen en overig gebruik van de telefoon?
Antwoord 3
Als de industrie er in slaagt om de ondersteuning van bellen via 4G (en op
termijn ook 5G) op orde te krijgen dan hoeven er geen nadelige gevolgen te
zijn voor burgers en bedrijven. Zij krijgen dan juist een verbeterde kwaliteit
van telefoongesprekken. Het kan wel noodzakelijk zijn voor burgers en
bedrijven om nieuwe toestellen te kopen, of de software op hun toestellen te
updaten.
Vraag 4
Voor D66 is het belangrijk dat het bereiken van 112 niet afhankelijk is van
welke toestel of welke provider iemand heeft. Is het bellen met 4/5G (VoLTE)
even betrouwbaar als het regulier bellen zoals we deze nu kennen? Is het
mogelijk/eenvoudig voor iedereen om met welke toestel dan ook, en met
welke provider elkaar te bereiken?
Antwoord 4
Op dit moment is de ondersteuning voor bellen via 4G of 5G niet even
betrouwbaar als voor bellen via 2G of 3G. Daar wordt echter aan gewerkt
door de industrie. Dit moet leiden tot eenzelfde betrouwbaarheid waardoor
iedereen, ongeacht het toestel dat die persoon heeft, kan bellen naar 112.
Ook als iemand geen dekking heeft van het netwerk van zijn eigen aanbieder,
maar er wel dekking is van een ander netwerk.
5

Niet elke technologie is even geschikt voor elke toepassing. Een sensor die bijvoorbeeld maar
één keer per dag informatie wil versturen over de gedane metingen heeft een heel andere
vraag naar connectiviteit dan een beveiligingscamera die 24/7 HD-beelden wil versturen. Marktpartijen kunnen beter bepalen welke technologie het meest effectief is om deze uiteenlopende
vraag van klanten (privé en zakelijk) te bedienen, en welke frequenties daarvoor het meest
geschikt zijn. Bovendien is het belangrijk dat meerdere technologieën tegelijkertijd naast elkaar
kunnen bestaan omdat oudere technologieën vaak tijd kosten om zorgvuldig uit te faseren. Om
dit mogelijk te maken wordt er in beginsel geen technologie voorgeschreven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Er zijn geen problemen bekend met bellen via 4G (of 5G) waardoor klanten
van de ene provider niet kunnen bellen met klanten van een andere provider.
Vraag 5
Wat zullen de verdere gevolgen zijn van deze ontwikkeling voor de bereikbaarheid van alarmnummer 112?
Antwoord 5
Als de industrie er in slaagt om de ondersteuning van bellen via 4G (en op
termijn ook 5G) op orde te krijgen dan zal de bereikbaarheid van 112
waarschijnlijk iets verbeteren. 4G en 5G werken onder meer op lagere
frequenties dan 2G en 3G. Lagere frequenties reiken verder en dringen
makkelijker door muren en andere obstakels heen. Dit vergroot het bereik van
de mobiele netwerken. Bovendien kan bellen via 4G al bij een mindere
kwaliteit van het netwerksignaal dan wat 2G of 3G nodig hebben. In de
gevoerde gesprekken is door mobiele netwerkaanbieders wel opgemerkt dat
de ontvangstkwaliteit van nieuwe toestellen soms slechter is dan die in het
verleden was.6 Die slechtere ontvangstkwaliteit doet het grotere bereik van
4G en 5G netwerken gedeeltelijk teniet. Niettemin lijkt bellen via 4G of 5G per
saldo een lichte verbetering op te leveren.
Vraag 6
Kunt u verder toelichten in hoeverre de techniek rondom VoLTE hierin een
mogelijk rol kan spelen?
Antwoord 6
Zie hiervoor het antwoord op vraag 5, waarin wordt ingegaan op de
technologie van bellen via 4G, ook wel VoLTE genoemd.
Vraag 7
Kunt u toelichten wat de rol van Europa en Nederland is bij het maken van
goede standaarden voor VoLTE? Zoals in het verleden het GSM standaard tot
stand is gekomen.
Antwoord 7
VoLTE is opgesteld door de internationale standaardisatieorganisatie 3GPP.7
3GPP ontwikkelt en beheert moderne mobiele netwerktechnologieën, zoals
ook 4G en 5G. 3GPP is een wereldwijd samenwerkingsverband van standaardisatieorganisaties. Zoals het Europese ETSI waar onder meer het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat, de politie, en de Europese Commissie lid
van zijn. Via ETSI kan invloed worden uitgeoefend op de (door)ontwikkeling
van standaarden zoals VoLTE. In de praktijk is dat voor VoLTE niet gebeurd.
Vraag 8
Kunt u garanderen dat het in de toekomst niet uit moet maken welke provider
je gebruikt om te bellen, zoals naar het 112 nummer? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid zich in te zetten om dit mogelijk te maken?
Antwoord 8
Op dit moment kan ik dat niet garanderen. Maar ik zet ik mij daar wel voor in.
Net als de deelnemers van de bijeenkomsten die ik recent heb georganiseerd.
Ik heb dit nader toegelicht in de brief die samen met deze beantwoording aan
uw Kamer is gestuurd.
Vraag 9
Bent u bereid deze vragen afzonderlijk te beantwoorden, tegelijkertijd met
wanneer de aanvullende brief naar de Kamer wordt gestuurd?

6

Dit komt onder meer doordat er steeds meer frequentiebanden worden gebruikt voor mobiele
communicatie. Toestellen moeten daarom steeds meer frequentiebanden ondersteunen. Dit
kan de ontvangst- en zendkwaliteit van toestellen negatief beïnvloeden.
7
https://www.3gpp.org/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Ja, met een uitzondering van het antwoord op vraag 8. Daarvoor verwijs ik u
naar de Kamerbrief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4