Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1503

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 november 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zes fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Verordening Europees vrijwilligerskorps voor humanitaire
hulpverlening (Kamerstuk 22 112, nr. 1499)
Fiche 2: Mededeling aanboren van het potentieel van cloud computing in
Europa (Kamerstuk 22 112, nr. 1500)
Fiche 3: Mededeling steun aan de culturele en creatieve sector (Kamerstuk
22 112, nr. 1501)
Fiche 4: Mededeling en verordeningen medische hulpmiddelen en in-vitro
Diagnostiek (Kamerstuk 22 112, nr. 1502)
Fiche 5: Verordening openbaarmaking begunstigden Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid, EL&I 551
Fiche 6: Mededeling extern EU luchtvaartbeleid (Kamerstuk 22 112,
nr. 1504)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1503
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1503

1

Fiche : Verordening openbaarmaking begunstigden Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Wijziging van voorstel COM(2011) 628 definitief/2 van de Commissie voor
een Verordening van het Europees Parlement en van de Raad inzake de
financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid (onderdeel openbaarmaking GLB begunstigden).
Datum Commissiedocument
25.9 2012
Nr. Commissiedocument
COM (2012)551
Prelex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=en&DosId=200808
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
n.v.t.
Behandelingstraject Raad
Dit onderwerp zal worden behandeld in de Landbouwraad.
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Artikel 43, lid 2 VWEU
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
In de Raad wordt hierover gestemd met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Het Europees Parlement heeft medebeslissingsrecht.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Volgens het voorstel krijgt de Commissie de bevoegdheid volgens de
onderzoeksprocedure uitvoeringsregels vast te stellen over de vorm
van de publicatie, over de kennisgeving aan begunstigden en over de
samenwerking tussen Commissie en lidstaten op dit terrein.
2. Samenvatting BNC-fiche
Door het arrest van het Hof van Justitie in de gevoegde zaken C-92/09 en
C93/09 zag de Commissie zich in 2010 genoodzaakt de publicatieplicht van
GLB-begunstigden te beperken tot rechtspersonen. Met het nu voorliggende voorstel beoogt de Commissie de plicht tot openbaarmaking
voortaan ook weer te laten gelden voor natuurlijke personen. Door de
namen van kleine begunstigden niet onder de publicatieplicht te laten
vallen, wordt daarbij in lijn met de uitspraak van het Hof gekozen voor een
bekendmaking die het recht op bescherming van de persoonsgegevens
minder aantast. Nederland kan zich in grote lijnen vinden in het Commissievoorstel, maar staat open voor ideeën over een andere invulling van de
de-minimisdrempel als daarmee het gewenste evenwicht tussen
openbaarmaking en bescherming van persoonlijke gegevens nog beter
gewaarborgd kan worden. Nederland zal aandringen op verbetering van
de motivering bij het voorstel. Met het voorstel om op maatregelniveau te
publiceren, kan worden ingestemd. Om de kosten van openbaarmaking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1503

2

binnen de perken te houden, is het wel van belang voorschriften over een
al te grote mate van gedetailleerdheid te voorkomen.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
Openbaarmaking begunstigden
Met dit voorstel beoogt de Commissie de plicht tot openbaarmaking van
GLB-begunstigden voortaan ook weer te laten gelden voor natuurlijke
personen, met uitzondering van kleine begunstigden. Door het arrest van
het Hof van Justitie in de gevoegde zaken C-92/09 en C93/09 zag de
Commissie zich in 2010 genoodzaakt de publicatieplicht te beperken tot
rechtspersonen. Volgens het Hof hadden Raad en Commissie vormen van
publicatie in overweging moeten nemen die het recht op de bescherming
van de persoonsgegevens minder zouden aantasten en waarmee toch de
doelstelling van openbaarmaking bereikt zou worden.
In het nu voorliggende Commissievoorstel wordt aan de bezwaren van
het Hof tegemoet gekomen door:
− de publicatieplicht duidelijker te baseren op de noodzaak van een
publieke controle op de besteding van de landbouwgelden.
− per begunstigde meer informatie te verstrekken over de maatregelen
waarvoor de steun werd ontvangen.
− Een de-minimisdrempel in te stellen: de naam van de begunstigde
wordt alleen bekend gemaakt als deze een jaarlijks steunbedrag van
500 à 1 000 euro (verschilt per lidstaat) overschrijdt. Voorgesteld wordt
bij de publicatie van rechtspersonen dezelfde drempel te hanteren.
De Commissie wil de nieuwe regels laten ingaan bij de inwerkingtreding
van het nieuwe GLB op 1 januari 2014. Het voorstel betreft een nadere
uitwerking van artikel 31 (over de openbaarmaking van begunstigden van
EU-fondsen) van het Financieel Reglement.
• Impact assessment Commissie
In september 2011 hebben de diensten van de Commissie een
raadpleging van belanghebbenden georganiseerd. Op deze conferentie is
naar het oordeel van de Commissie gebleken dat bekendmaking van de
namen van natuurlijke personen een noodzakelijk middel is om tot een
betere bescherming van de financiële belangen van de Unie te komen, de
transparantie te vergroten en te wijzen op de prestaties van de begunstigden bij de levering van collectieve goederen, zonder daarbij verder te
gaan dan hetgeen nodig is om deze legitieme doelen te bereiken.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De Commissie is bevoegd dit voorstel in te dienen bij artikel 43 lid 2
van het VWEU. Nederland kan zich hierin vinden.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
T.a.v. subsidiariteit beoordeelt Nederland dit voorstel positief, omdat
het voorstel strekt ter bescherming van de financiële belangen van de
EU dienen de algemene uitgangspunten en criteria voor openbaarmaking op EU-niveau te worden vastgesteld. Aan deze voorwaarde wordt
voldaan.
T.a.v. proportionaliteit beoordeelt Nederland dit voorstel ook positief.
Het voorstel bevat een geldig criterium, namelijk de omvang van de
steunverlening, op grond waarvan onderscheid kan worden gemaakt
m.b.t. de begunstigden over wie persoonsgegevens bekend gemaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1503

3

moeten worden. Dit is één van de vier wijzen die het Hof in zijn
uitspraak van 9 november 2010 in de zaken C-92/09 en C-93/09 had
genoemd als optie om aan de evenredigheidseis te kunnen voldoen.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
De Nederlandse autoriteiten kunnen instemmen met uitvoeringshandelingen overeenkomstig de onderzoeksprocedure, zoals voorgesteld
in artikel 110 quinquies. Daarmee is de inbreng van de lidstaten
voldoende verzekerd.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Voor het onderdeel openbaarmaking voorziet de Commissie geen
consequenties voor de EU-begroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Aan dit voorstel zijn geen kosten verbonden voor de decentrale
overheden. De openbaarmaking wordt verzorgd door het ministerie
van EL&I, Dienst Regelingen en Dienst Landelijk Gebied. Aangezien de
te publiceren gegevens reeds beschikbaar zijn en de gegevens voor
rechtspersonen reeds op maatregelniveau worden gepubliceerd, zullen
de additionele kosten in verband met de nieuwe voorschriften naar
verwachting beperkt blijven. De precieze hoogte daarvan is afhankelijk
van de nadere uitwerking van de publicatievoorschriften die via de
uitvoeringshandelingen van de Commissie in een later stadium
worden vastgesteld. Eventuele budgettaire gevolgen zullen worden
ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Geen
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Het voorstel leidt niet tot administratieve lasten voor decentrale
overheden, bedrijfsleven en burger.
De publicatie van begunstigden wordt centraal uitgevoerd door het
ministerie van EL&I en de betrokken betaalorganen.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
De nieuwe voorschriften moeten worden verwerkt in de jaarlijkse
besluiten openbaarmaking subsidiegegevens gemeenschappelijk
landbouw- en visserijbeleid
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid
De voorziene datum van inwerkingtreding is 1 januari 2014. Dat
betekent dat de eerste publicatie op basis van de gewijzigde voorschriften op zijn vroegst op 30 april 2015 moet plaatsvinden. De
ministeriële regelingen kunnen tijdig worden aangepast.
c) wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1503

4

7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Het Commissievoorstel zorgt ervoor dat bij de openbaarmaking van
subsidiegegevens geen onderscheid meer gemaakt behoeft te worden
tussen natuurlijke personen en rechtspersonen. Dit is een vereenvoudiging. Ook het verstrekken van informatie over de maatregelen
waarvoor de begunstigde steun heeft gekregen, behoeft geen
probleem te zijn. Nederland publiceert nu reeds op vrijwillige basis op
maatregelniveau de subsidiegegevens van rechtspersonen. Of de
nieuwe voorschriften op dit punt tot extra kosten zullen leiden, zal
afhangen van de mate van gedetailleerdheid waarin gerapporteerd
moet worden. Een de-minimisdrempel is gemakkelijk in de systemen
in te bouwen. Uitvoeringstechnisch levert het Commissievoorstel, voor
zover dat nu kan worden overzien, dus geen administratieve of
financiële bezwaren op.
b) Handhaafbaarheid
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
Nederland publiceert vanaf 2005 op eigen initiatief op grond van de Wet
openbaarheid van Bestuur de subsidiegegevens van ontvangers van
subsidie in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
en het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB). Dit betrof zowel de
gegevens van rechtspersonen als die van natuurlijke personen. Sinds
2010 is de openbaarmaking van subsidiegegevens van natuurlijke
personen in het kader van het GLB opgeschort in verband met het arrest
van het Hof. Voor het GVB gebeurde dat niet, omdat het arrest alleen
betrekking had op de juridische basis in het GLB.
Nederland hecht aan de openbaarmaking van subsidiegegevens. Door
openbaarmaking van deze gegevens wordt de gelegenheid geboden om
te beoordelen op welke wijze deze publieke gelden worden besteed.
Tegelijkertijd is zorgvuldigheid vereist met het oog op het recht van
begunstigden op bescherming van persoonsgegevens.
Nederland constateert dat het Hof publicatie van gegevens van natuurlijke
personen niet categorisch afwijst, maar vraagt om vormen van bekendmaking te overwegen die rekening houdend met het evenredigheidsbeginsel het recht op bescherming van persoonsgegevens minder
aantasten. Beperking van de publicatie op grond van het feit dat een
begunstigde relatief weinig ontvangt, wordt door het Hof als één van de
mogelijke oplossingsrichtingen aangedragen.
In dat licht staat Nederland in hoofdlijnen positief tegenover de
voorstellen van de Commissie. Door de namen van kleine begunstigden
niet onder de publicatieplicht te laten vallen, wordt in lijn met de uitspraak
van het Hof gekozen voor een bekendmaking die het recht op
bescherming van de persoonsgegevens minder aantast. Nederland kan
zich daarom vinden in een de-minimisdrempel, maar staat open voor
ideeën voor een andere invulling daarvan als daarmee het gewenste
evenwicht tussen openbaarmaking en bescherming van persoonlijke
gegevens nog beter gewaarborgd kan worden. Bij een drempel van
1000 euro zou in Nederland driekwart van de natuurlijke personen binnen
de publicatieplicht vallen. In lijn met het advies van de European Data
Protection Supervisor (EDPS) zal Nederland aandringen op verbetering
van de motivering bij het voorstel. De EDPS is van mening dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1503

5

noodzaak tot publieke controle niet verantwoord kan worden vanuit
economische beperkingen. Er moet beter verantwoord worden waarom
minder inbreuk makende maatregelen niet volstaan om aan de
doelstelling van transparantie te kunnen voldoen en waarom andere
manieren van bekendmaking als minder passend worden beschouwd.
Met het voorstel om op maatregelniveau te publiceren, kan worden
ingestemd. Om de kosten van openbaarmaking binnen de perken te
houden, is het wel van belang voorschriften over een al te grote mate van
gedetailleerdheid te voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1503

6