Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 842

Beleidsnota Biologische Landbouw 2005–2007

Nr. 37

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 februari 2009
Bijgevoegd vindt u het eindrapport van Fyto-V, zoals ik toegezegd heb in
het debat op 3 maart 2009 (kamerstuk 29 842, nr. 33) over de beleidsnota
Biologische landbouwketen 2008–2011 «biologisch in verbinding, perspectief op groei».1
Achtergrond onderzoek
In de biologische veehouderij is het preventief gebruik van synthetische
geneesmiddelen verboden en is curatief gebruik maar zeer beperkt mogelijk. Biologisch gehouden dieren mogen bijvoorbeeld maar twee keer een
antibioticabehandeling krijgen, anders vervalt de biologische status. De
biologische sector is daarom op zoek naar werkzame kruidenpreparaten
(fytotherapeutica) die zowel de algemene gezondheid van vee kunnen
bevorderen als effectief zijn voor de behandeling van een bepaalde
aandoening. In het laatste geval dienen de kruidenpreparaten als een
alternatief voor synthetische geneesmiddelen. Ook voor de gangbare
veehouderij is het belangrijk om alternatieven voor antibiotica te ontwikkelen. Kruiden zouden hier een rol in kunnen spelen. Het potentiële belang
van werkzame kruidenpreparaten voor zowel de biologische als gangbare
veehouderij is voor mij de reden geweest om het verzoek van de biologische sector te honoreren om een onderzoek hiernaar te laten uitvoeren.
Het onderzoek is uitgevoerd door het RIKILT in samenwerking met de
Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit van Utrecht, PhytoGeniX,
het Institute for Ethnobotany and Zoopharmacognosy en de HAS Den
Bosch.
Het doel van de studie is meer kennis te verkrijgen over werkzame
kruidenpreparaten die veilig zijn voor mens, dier en milieu.
Resultaten

1

Het onderzoek heeft een aantal bruikbare producten opgeleverd:

KST127608
0809tkkst29842-37
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 842, nr. 37

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

1

•
•
•
•

een zeer uitgebreide database met producten die publiekelijk toegankelijk is;
methoden voor kwaliteitsanalyses van kruidenproducten;
een inventarisatie van wetten en regelingen die in dit kader van belang
zijn;
een onderwijsmodule over kruidenpreparaten en het gebruik ervan.

Op basis van kwaliteitsanalyses en controle op contaminanten is aangetoond dat er kwalitatief betrouwbare kruidenpreparaten beschikbaar zijn
voor gebruik binnen de veehouderij. Uit de toetsing van de geselecteerde
preparaten komen wisselende resultaten naar voren. De in vitro assays
laten een positieve werking zien in het merendeel van de geteste preparaten. De resultaten van de dierstudies zijn niet eenduidig. De onderzoekers concluderen dat er nog kennislacunes zijn en er slechts een beperkt
aantal geschikte onderzoeksparameters voor handen is voor het toetsen
van kruidenpreparaten onder praktijkomstandigheden.
Ik beschouw dit onderzoek als een eerste aanzet om de haalbaarheid te
vergroten van de inzet van kruidenpreparaten bij aandoeningen in de
veehouderij. Er lijkt potentie te zitten in het gebruik ervan. Tegelijkertijd
constateer ik dat die potentie nog niet eenduidig is aangetoond en dat er
nog een aantal hindernissen zijn die genomen moeten worden voor de
verdere ontwikkeling. Een van de hindernissen is het wegnemen van
onnodige juridische belemmeringen, zonder concessies te doen aan de
hoge standaarden van voedselveiligheid. Er is verdere inzet en vervolgonderzoek nodig om de kennis over kruidenpreparaten en geschikte meetmethodes te vergroten. Ik heb onlangs 3 miljoen euro ter beschikking
gesteld voor het zoeken naar alternatieven voor antibiotica. In dit kader is
€ 0,7 miljoen beschikbaar voor onderzoek naar de toepasbaarheid van
fytotherapeutica.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 842, nr. 37

2