Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 401

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juli 2010
In vervolg op de brief met kamerstuk 27 925, nr. 398 van 24 juni jl. en met
referentie aan mijn toezegging van 21 april 2010 aan de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken inzake de Afghanistan conferentie in Kabul op
20 juli a.s., wil ik u via deze brief op de hoogte stellen van de Nederlandse
inzet tijdens die conferentie.
De voorbereidingen van de internationale conferentie in Kabul zijn al
lange tijd gaande, ondermeer in het kader van diverse thematische
werkgroepen en de Joint Coordination and Monitoring Board (JCMB), het
voornaamste overlegforum tussen de internationale gemeenschap en de
Afghaanse regering. Op basis van de uitkomsten van de JCMB worden
uiteindelijk de agenda en opzet van de Kabulconferentie vastgesteld,
waarbij de kanttekening moet worden geplaatst dat nog tot op het laatste
moment gewerkt zal worden aan de precieze details van de agenda en de
beleidsstukken. De conferentie zal worden geopend door president Karzai
en mede-voorgezeten door de Secretaris-Generaal vande Verenigde
Naties, Ban Ki-moon. Naar verwachting zullen meer dan 65 internationale
delegaties aanwezig zijn. De Nederlandse delegatie zal onder leiding staan
van de Directeur-Generaal Internationale Samenwerking.
De Kabulconferentie heeft dezelfde inhoudelijke opzet als de conferentie
in januari dit jaar in Londen. Dat wil zeggen dat de hoofdonderwerpen
wederom vrede en veiligheid, goed bestuur en ontwikkeling en regionale
samenwerking zullen zijn. In Kabul zal het vooral gaan om de voortgang
die is geboekt bij de operationalisering van de in Londen gemaakte
afspraken. De Afghaanse regering zal voor de respectievelijke onderwerpen concrete beleidsplannen presenteren en uiteenzetten hoe zij de
komende jaren de verwachte resultaten wil bereiken. De internationale
gemeenschap zal worden gevraagd om al toegezegde of gecommitteerde
steun beter te doen aansluiten op de door de Afghaanse regering
geformuleerde plannen. De conferentie is uitdrukkelijk niet bedoeld als
«pledging conference».

kst-27925-401
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 925, nr. 401

1

De Kabulconferentie dient vooral gezien te worden als een volgende stap
in het transitieproces van versterking van de soevereiniteit van de
Afghaanse staat, vergroting van de eigen, Afghaanse verantwoordelijkheid en het beter laten aansluiten van de inspanningen van de
internationale gemeenschap op de prioriteiten en doelstellingen van de
Afghaanse regering. Vanuit dat oogpunt beziet Afghanistan de Kabulconferentie niet als een op zichzelf staand evenement, maar als onderdeel van
een proces dat met de inaugurele rede van president Karzai in november
2009 is begonnen, in Londen is gecontinueerd en dat ook na Kabul zal
worden voortgezet. De committering die de Afghaanse regering aan zal
gaan in de vorm van beleidsplannen en ontwikkelingsprogramma’s, zal
gepresenteerd worden als een reeks verplichtingen jegens het Afghaanse
volk, waarop de regering op termijn afgerekend wenst te worden. De
beleidsplannen en ontwikkelingsprogramma’s zullen tevens dienen als
een meetlat waarlangs de komende jaren door de internationale gemeenschap vooruitgang kan worden gemeten
Deze toenemende eigen verantwoordelijkheid aan Afghaanse zijde is
duidelijk merkbaar in de voorbereidingen voor de conferentie. Hoewel de
VN tijdens de vergadering als co-voorzitter zal optreden en ook logistieke
ondersteuning biedt, is de organisatie in handen van de Afghanen zelf. De
inzet en het ownership aan Afghaanse zijde om deze conferentie tot een
succes te maken zijn bemoedigend. Er wordt intensief gewerkt aan de
beleidsplannen en clusterprogramma’s die tijdens de conferentie voor
zullen liggen. Sommige terreinen vorderen daarbij sneller dan andere. In
Londen waren de afspraken op het gebied van veiligheid al veel concreter
dan die voor bestuur of ontwikkeling. Ook op deze laatste onderwerpen is
desondanks goede voortgang geboekt in de concretisering van beleidsvoornemens, zeker wat betreft ontwikkeling. Hieronder zal kort in worden
gegaan op wat per deelterrein ter tafel zal liggen en wat de Nederlandse
inzet zal zijn.
De Nederlandse inzet voor de Kabulconferentie is gelijk aan de Europese
inzet. In lijn met de doelstellingen van het EU Actieplan voor Afghanistan,
dat een meer intensieve en gecoördineerde inzet van de EU in Afghanistan beoogt, heeft de Europese Unie voorafgaand aan de conferentie
dezelfde boodschap richting de organiserende autoriteiten in Afghanistan
uitgedragen. De nieuwe EU Vertegenwoordiger in Kabul heeft in dat kader
in het voorbereidende traject een nuttige, coördinerende rol kunnen
spelen, hetgeen de invloed en input van de Unie in de opzet, agenda en
stukken voor de conferentie heeft kunnen vergroten. Ook tijdens de
conferentie zal de Unie zoveel mogelijk met één stem spreken. Barones
Ashton zal als Hoge Vertegenwoordiger namens de EU het woord voeren
tijdens de conferentie.
Op het gebied van veiligheid zal in Kabul de discussie worden voortgezet
over de transitie van verantwoordelijkheden aan de Afghaanse autoriteiten, over de opbouw van de Afghaanse veiligheidstroepen, waarbij
zowel het leger als de politie in ogenschouw zullen worden genomen, en
over de re-integratie van strijders. De Afghaanse regering zal een samen
met ISAF ontwikkelde transitiestrategie presenteren, gericht op de
geleidelijke overdracht van veiligheidsverantwoordelijkheden per
provincie. Nederland is van mening dat toekomstige beslissingen met
betrekking tot welke provincies als eerste in aanmerking komen voor
transitie, zorgvuldige besluitvorming vergt, waarbij alle relevante partijen,
inclusief UNAMA en ISAF, nauw betrokken dienen te worden. Dit
transitieproces zal bovendien om een zorgvuldige communicatie vragen
zodat duidelijk is dat het hier niet gaat om het begin van de terugtrekking
van de internationale steun, maar dat het Afghaanse leger en de politie de
leiding overnemen en dat ISAF meer op de achtergrond zal optreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 925, nr. 401

2

Uitgangspunt voor Nederland is voorts dat aspecten van bestuurlijke
opbouw en versterking in de planning en aanpak van het transitieproces
verankerd dienen te zijn. In Londen onderstreepte Nederland al dat
adequaat openbaar bestuur onmisbaar is voor een duurzame en succesvolle overdracht van veiligheidsverantwoordelijkheden aan de Afghanen.
De strategie die het transitieproces zal gaan vormgeven, dient hier
volgens Nederland blijk van te geven.
In het kader van veiligheid zal door de Afghaanse regering tevens een
eerste concept van het nieuwe nationale veiligheidsbeleid van Afghanistan worden gepresenteerd. Hierin zal dieper worden ingegaan op de
taken en verantwoordelijkheden van de verschillende Afghaanse
veiligheidsinstanties en hoe deze zich tot elkaar verhouden. Nederland zal
in dit verband letten op de wijze waarop training en kwaliteitsbewaking
worden zekergesteld binnen de voorgenomen, substantiële vergroting
van de omvang van het Afghaanse leger en de politie.
In navolging van het onlangs door de vredesjirga verschafte mandaat aan
de overheid voor de aanvang van een proces van verzoening en re-integratie, zal de Afghaanse regering in Kabul een re-integratieprogramma
presenteren. Nederland heeft in Londen reeds laten weten zeer te hechten
aan een proces van verzoening en re-integratie, maar terughoudend te
zijn ten opzichte van de plannen tot er meer duidelijkheid is over de
uitwerking. Elementen waar Nederland op zal letten zijn: het leren van
fouten uit eerdere programma’s; het nemen van heldere en strikte
maatregelen tegen corruptie; het kunnen garanderen van veiligheid van
re-integranten en gemeenschappen; het voorkomen van een «draaideureffect»; en vooral de mate waarin het programma gebaseerd is op een
breder (lokaal) vredesproces. Nederland zal tevens pleiten voor een
gerichte inzet op de verbetering van bestuur en ontwikkeling. Overheidsoptreden of het gebrek daaraan is immers juist vaak een reden voor
mensen om de kant van de Taliban kiezen. Om die reden is beter
functionerend (lokaal) bestuur essentieel voor succesvolle re-integratie.
Naar aanleiding van het Algemeen Overleg met uw Kamer op 30 juni jl.,
heeft Nederland er in de aanloop naar de Kabulconferentie herhaaldelijk
op gewezen dat re-integranten geweld zullen moeten afzweren, niet alleen
tegen Afghanen, maar ook tegen buitenlandse troepen. In de EU-boodschap die HV Ashton zal uitdragen in Kabul is deze verwijzing naar het
afzweren van geweld in algemene zin opgenomen. Nederland zal er
daarnaast voor blijven pleiten dat processen van verzoening en
re-integratie niet leiden tot straffeloosheid en dat recht kan worden
gedaan aan het lijden van slachtoffers van oorlogsmisdaden en
mensenrechtenschendingen.
In breder verband zal Nederland hierbij opnieuw aandacht vragen voor
het respect voor mensenrechten en de positie van vrouwen en daarbij het
belang van de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld
benadrukken.
Als belangrijkste ontwikkelingsprioriteit noemt de Afghaanse regering
sociaal-economische ontwikkeling. In dit verband zullen drie beleidsprogramma’s worden aangekondigd, gericht op landbouw en rurale
ontwikkeling, human resources, en economie en infrastructuur. In deze
programma’s zal een sterkere prioriteitsstelling worden aangebracht voor
sociale en economische hervormingen en worden bestaande ontwikkelingsprogramma’s geclusterd om zo tot een meer effectieve en efficiënte
aanpak te komen. De doelstelling is niet om extra financiering van de
programma’s te vragen, maar donoren te verzoeken hun bestaande
financiering meer in lijn te brengen met deze prioriteiten en meer
middelen via de Afghaanse begroting te kanaliseren. Hieraan verbonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 925, nr. 401

3

zullen ook voorstellen worden gedaan voor een verbeterd systeem voor
het beheer van publieke middelen, om de capaciteit van de overheid om
ontwikkelingsprogramma’s te ontwerpen en uit te voeren te vergroten, op
basis van transparantie en accountability. De Europese Unie heeft in
afwachting van de Afghaanse beleidsvoorstellen de vaststelling van het
nieuwe EU- meerjarenprogramma 2011–2013 voor Afghanistan aangehouden tot na de Kabulconferentie. Dit heeft overigens geen gevolgen
voor de lopende OS-programma’s van de EU, omdat het hier de programmering vanaf 2011 betreft. In lijn met het verzoek aan de internationale
gemeenschap om steun meer in lijn te brengen met de Afghaanse
prioriteiten, zal de EU aan de hand van de uitkomsten van de conferentie
bekijken of het nieuwe meerjarenprogramma aanpassing behoeft.
Kanalisering van deze meerjarige middelen via de Afghaanse begroting,
zal hierbij afhankelijk zijn van de voortgang die wordt geboekt in het
bestrijden van corruptie en het versterken van het financiële management.
Nederland hanteert deze zelfde criteria, ook voor de reeds bestaande
Nederlandse steun.
De verbetering van het openbaar bestuur in Afghanistan, zowel op
nationaal als op lokaal niveau, is wat Nederland betreft de rode draad
tijdens de Kabulconferentie. Zowel v.w.b. transitie als re-integratie en
economische ontwikkeling staat adequaat openbaar bestuur aan de basis
van een succesvolle uitvoering van de beleidsplannen. De bestrijding van
corruptie dient hierin een belangrijke plaats in te nemen. Bij het beoordelen van de beleidsplannen van de Afghaanse overheid heeft Nederland
speciale aandacht voor dit aspect. Ook pleit Nederland voor nauwere
betrokkenheid van vrouwen en maatschappelijke organisaties bij deze
processen, ook in de follow-up van de conferentie.
Ten slotte zal de conferentie spreken over de regionale context op basis
van een nieuw Afghaans beleidsplan voor verdergaande regionale
samenwerking. Uiteraard is hiervoor ook de betrokkenheid en samenwerkingsbereidheid van de landen in de regio essentieel.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 925, nr. 401

4