Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 648

Staat van de Europese Unie 2017

Nr. 12

VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE COMMISSIEVERGADERING
Vastgesteld 28 juni 2017
Op donderdag 22 juni 2017 vond in Brussel een interparlementaire
commissievergadering plaats die werd voorgezeten door de Nederlandse
Europarlementariër mevrouw In ’t Veld (D66, ALDE), rapporteur van het
initiatiefrapport voor het opzetten van een EU rechtsstaatmechanisme.
Namens de Tweede Kamer nam de heer Mulder (VVD) hieraan deel.
Vanuit de Eerste Kamer participeerden de leden Stienen (D66) en Wezel
(SP). Op de vergadering waren leden uit het EP en 14 nationale parlementen aanwezig, waaronder het Poolse en Hongaarse parlement. De
ambtelijke voorbereiding en begeleiding werd verzorgd door mevrouw
Nollen en de heer Middelkoop.
De delegatie van de Tweede Kamer brengt als volgt verslag uit:
Algemeen
In ’t Veld vroeg expliciet de steun van de aanwezige nationale parlementen voor de niet-bindende EP resolutie voor een EU mechanisme, en
het houden van een jaarlijkse vergadering/dialoog tussen de nationale
parlementen en het EP over de rechtsstaat. Zij riep alle parlementen op
één «point of contact» of rapporteur per parlement aan te wijzen om deel
te nemen aan de interparlementaire dialoog over de rechtsstaat en direct
contact mee op te kunnen nemen als er acute problemen zijn met de
rechtsstaat in een EU land.
Sessie 1: naar een EU mechanisme voor de rechtsstaat
Plaatsvervangend directeur-generaal van DG Justitie, de heer Morillo, zei
dat de Europese Commissie (EC) inhoudelijk de strekking van de resolutie
over de rechtsstaat steunt. De EC is positief over het idee van een jaarlijkse dialoog tussen nationale parlementen en het EP over dit onderwerp.
De EC heeft ook ideeën over wat er besproken kan worden in deze
dialoog, te weten alle verschillende Europese rapporten over de rechtsstaat, democratie en fundamentele rechten die ook op nationaal niveau
besproken zouden moeten worden. Over andere delen uit het voorstel
was de EC minder positief. Zij is geen voorstander van een jaarlijks

kst-34648-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 648, nr. 12

1

opgesteld rapport over de rechtsstaat, noch over een inter-institutioneel
akkoord daarover. De EC vindt dat de bestaande instrumenten beter benut
moeten worden en wil duplicatie vermijden.
Veel nationale parlementen hadden ook vraagtekens bij het voorstel, zo
bleek in de discussie. De Poolse en Hongaarse parlementariërs zeiden niet
tegen een dialoog te zijn, maar tegen structurele monitoring en sancties
zoals voorgesteld. De Roemenen pleitten voor het stopzetten van de
rechtsstaat monitoring in hun land. De Franse en Luxemburgse parlementariërs zeiden belangstelling te hebben voor een interparlementaire
dialoog over de rechtsstaat. De Portugese, Nederlandse en Litouwse leden
stelden vragen over de normering en criteria, de afdwingbaarheid van de
criteria, de betrokkenheid van de burgers, en de rol van de juridische
expertgroep in het voorstel. Een lid van het Tsjechische parlement
concludeerde dat veel sprekers de dialoog tussen het EP en nationale
parlementen over de rechtsstaat nuttig vinden, maar dat structurele
monitoring, pressie en sancties minder gewaardeerd worden.
Sessie 2: rol van nationale parlementen in hooghouden van de rechtsstaat
Tijdens deze sessie zocht de Europarlementariër de heer Engel (EVP, LU),
rapporteur voor het jaarrapport over de mensenrechtensituatie in de EU,
de confrontatie op met de Poolse en Hongaarse afgevaardigden. Hij
onderstreepte dat deze landen vrijwillig lid van de EU zijn geworden en
zich aan de regels moeten houden. Hij is van mening dat parlementen het
eens kunnen worden over een Europese logica over de basisprincipes van
goed bestuur, waaronder bijvoorbeeld de onafhankelijkheid van de
rechtspraak. Als lidstaten zich niet aan deze regels houden, dan moeten ze
de Unie verlaten. De vertegenwoordiger van het European Network of the
Council of the Judiciary onderschreef ook het belang van een onafhankelijke rechtspraak zonder politieke bemoeienis, en uitte haar zorg over de
situatie in Polen. Een lid van het Luxemburgse parlement betoogde dat
nationale parlementen alles moeten doen om juist de onafhankelijkheid
van de rechtspraak te garanderen.
Poolse en Hongaarse Kamerleden en Poolse EP-leden beweerden dat alle
negatieve kritiek niet gestoeld was op feiten. In ’t Veld sloot de discussie
af door op te merken dat het EU mechanisme zich op meer zaken richt dan
alleen de rechterlijke macht, en dat het EU mechanisme alle landen onder
de loep neemt.
De delegatie,
Anne Mulder
De griffier,
Middelkoop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 648, nr. 12

2