Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1990
Vragen van de leden Kwint (SP) en Buitenweg (GroenLinks) aan de Minister
voor Rechtsbescherming over collectief beheer bij Video on Demand
(ingezonden 21 december 2018).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 21 maart
2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1221.
Vraag 1
Herinnert u zich uw reactie op de motie van de leden Kwint en Buitenweg
over een proportionele en billijke vergoeding voor video on demand
(Kamerstuk 29 838, nr. 97) ingediend tijdens het VAO Auteursrecht op
20 november 2018?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In hoeveel bestaande afspraken tussen collectieve beheersorganisaties wordt
nu niet betaald voor Amerikaanse rechthebbenden? Is er een beletsel een
dergelijke afspraak ook te maken voor Video on Demand?
Antwoord 2
In het voornoemde VAO is gesproken over een convenant dat is gesloten
tussen collectieve beheersorganisaties uit het Portal Audiovisuele Makers
(hierna: de PAM-CBO’s), te weten: Lira voor scenarioschrijvers, Vevam voor
hoofdregisseurs en Norma voor hoofdrolacteurs enerzijds en de producenten,
omroepen en distributeurs verenigd in het Rechtenoverleg Distributie
Audiovisuele Producties (hierna: Rodap) anderzijds. Dit convenant is tot stand
gekomen tegen de achtergrond van artikel 45d Auteurswet. Op grond van het
tweede lid van dat artikel hebben de scenarioschrijver, de regisseur en – via
een bepaling in de Wet op de naburige rechten – de hoofdrolacteurs recht op
een aanvullende proportionele vergoeding voor iedere mededeling aan het
publiek van hun filmwerk, met uitzondering van video on demand (VOD).
Deze vergoeding wordt via hun collectieve beheersorganisatie geïnd bij
degene die het filmwerk mededeelt aan het publiek. Als onderdeel van dit
convenant vrijwaren de PAM-CBO’s de Rodap-leden voor de aanspraken van

1

ah-tk-20182019-1990
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Handelingen Tweede Kamer 2018–2019, 28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

aangesloten rechthebbenden met betrekking tot deze mededelingen aan het
publiek. Mogelijke aanspraken van makers en uitvoerend kunstenaars uit
common law landen, in het bijzonder Amerikaanse rechthebbenden, zijn
expliciet uitgesloten van deze vrijwaring. De PAM-CBO’s hebben mij laten
weten dat er geen beletsel is om een dergelijke afspraak ook te maken ten
aanzien van VOD. In algemene zin geldt dat het civiele partijen vrij staat om
in een overeenkomst een vrijwaringsbeding op te nemen. Het geven van zo’n
vrijwaring geeft geen uitsluitsel of makers en uitvoerende kunstenaars uit
common law landen al dan niet recht hebben op die vergoeding. Het is aan
de rechter voorbehouden om daarover in geval van een juridisch geschil een
oordeel te vellen.
Vraag 3
Hoe groot is de bestaande geldstroom naar het buitenland als gevolg van
collectief beheer en hoe groot zou een dergelijke geldstroom zijn indien
Amerikaanse rechthebbenden niet betaald zouden worden volgens collectief
beheer?
Antwoord 3
Collectief beheer maakt dat rechthebbenden niet zelf hoeven te incasseren bij
de gebruikers van hun werk. Verplicht collectief beheer heeft tot gevolg dat
een individuele rechthebbende niet langer zelf mág incasseren. Via collectief
beheer worden vergoedingen geïncasseerd voor zeer uiteenlopende vormen
van gebruik. Die vergoedingen worden door collectieve beheersorganisaties
onder de verschillende auteurs- en naburig rechthebbenden verdeeld.
Navraag bij CBO’s levert op dat er geen overzichten bestaan van het totaal
via verplicht en vrijwillig collectief beheer geïnde vergoedingen en de
repartitie daarvan aan buitenlandse auteurs- en naburig rechthebbenden, al
dan niet uitgesplitst naar land. In het algemeen geldt dat door Nederlandse
CBO’s meer geld wordt gereparteerd aan buitenlandse CBO’s dan dat er door
buitenlandse CBO’s wordt gereparteerd aan Nederlandse CBO’s. Er wordt in
Nederland meer naar buitenlands materiaal gekeken en geluisterd dan in het
buitenland naar Nederlands materiaal. Ter illustratie, het filmaanbod van
Nederlandse VOD-aanbieders (Ziggo, KPN, Videoland, Pathé thuis) bestaat
naar verluidt voor 85% uit buitenlandse films (waarvan 70% Amerikaans).2
Vraag 4
Op welke internationale afspraken doelt u als u zegt dat er «over bijvoorbeeld
lineair [...] internationale afspraken die twee kanten opgaan» zijn «waardoor
je dus een eerlijk systeem hebt»? Ziet u in het pleidooi van makers aanleiding
initiatief te nemen tot vergelijkbare internationale afspraken op het gebied
van Video on Demand?
Antwoord 4
Met de uitspraak in het VAO doel ik onder meer op de Satelliet- en kabelrichtlijn uit 1993.3 Op grond van deze richtlijn dient het verlenen van toestemming
voor de lineaire kabeldoorgifte in alle lidstaten van de Europese Unie
verplicht collectief te geschieden. In het voorstel voor een verordening inzake
online omroepdiensten4 wordt onder meer geregeld dat het verlenen van
toestemming voor de lineaire doorgifte anders dan via de kabel ook verplicht
collectief moet gebeuren. Over dit voorstel is een informeel akkoord in de
triloog bereikt. Deze richtlijnen zorgen voor wederkerigheid. Een dergelijk
regime bestaat niet voor VOD-exploitatie.
Zoals in het antwoord op vraag 3 opgemerkt, is Nederland netto importeur
van buitenlands beschermd materiaal. Verplicht collectief beheerde vergoedingen komen daardoor waarschijnlijk grotendeels ten goede aan buiten2

D.J.G. Visser en P.J. Kreijger, Billijke vergoeding video-on-demand verplicht collectief?, AMI
2015/1. In een voetnoot bij het artikel staat: «Bron: Nederlandse video-on-demand-aanbieders.
Wij hebben geen reden te hebben om aan de juistheid van deze informatie te twijfelen.
NORMA trok deze informatie desgevraagd wel in twijfel. Video-on-demand aanbieders zijn
bereid deze cijfers door een accountant te laten controleren.»
3
Richtlijn 93/83/EEG van de Raad van 27 september 1993 tot coördinatie van bepaalde
voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel
4
Fiche: Verordening online diensten omroeporganisatie (Kamerstuk 22 112, nr. 2238).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

landse rechthebbenden. Thans geldt dat de PAM-CBO’s en Rodap afspraken
hebben gemaakt om te komen tot vergoedingen voor VOD. Die vergoedingen
komen alleen ten goede aan de bij PAM aangesloten makers. Deze afspraken
lopen in ieder geval tot 1 januari 2020. PAM en Rodap zijn in gesprek om de
afspraken te verlengen.
Vraag 5
Bent u bekend met de wettelijke verankering van collectief beheer voor Video
on Demand in diverse Europese landen en kunt u aangeven waarom deze
vormen van collectief beheer werken zonder dat bovengenoemde internationale afspraken van kracht zijn?
Antwoord 5
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar een rapport uit mei 2018
over exploitatievergoedingen voor audiovisuele auteurs dat in opdracht van
de internationale koepelorganisatie van auteurs- en componistenverenigingen, CISAC, is uitgevoerd.5 Hierin is opgenomen dat slechts in een handvol
Europese landen audiovisuele makers op basis van wet of contract een
vergoedingsrecht kennen voor online exploitatiewijzen. Volgens voornoemd
rapport vormt in Tsjechië, Frankrijk en Italië een contractuele afspraak de
grondslag voor het collectief innen van een vergoeding voor online exploitatie. Het rapport noemt alleen Spanje en Estland als landen waar sprake is van
wettelijk verplicht collectief beheer voor VOD. Het staat landen vrij om hiertoe
over te gaan.
Vraag 6
Zijn alle Nederlandse distributeurs van Video on Demand momenteel
aangesloten bij de vrijwillige collectief beheerafspraken tussen producentenen distributeursvereniging RODAP en NORMA, de belangenbehartiger voor
kunstenaars? Zo nee, welk deel van deze distributeurs betaalt nu langs
andere weg voor het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal?
Vraag 7
Op welke wijze zijn partijen als Netflix nu gehouden aan de afspraken tussen
RODAP en NORMA over de vergoedingen voor rechthebbenden? Welk
bedrag hebben Netflix en andere niet bij RODAP aangesloten distributeurs
aan de collectieve beheersorganisaties overgemaakt als compensatie voor
door hen uitgezonden materiaal sinds het sluiten van deze overeenkomst?
Antwoord 6 en 7
Bij het in het antwoord op vraag 2 vermelde convenant zijn de PAM-CBO’s en
Rodap contractspartij. Navraag bij de PAM-CBO’s en Rodap leert dat dit
convenant geldt voor filmwerken waarover de producent na 1 januari 2017 –
voor bioscoopfilms na 24 juli 2017 – met de scenarioschrijver, hoofdregisseur
of hoofdrolspeler heeft gecontracteerd. In het convenant is bepaald dat een
Rodap-producent alleen een licentie voor VOD-exploitatie in Nederland
verleent aan een exploitant als deze een zogenoemd derdenbeding aanvaardt.
Dit derdenbeding houdt in dat de VOD-exploitant ten behoeve van deze
hoofdmakers een vergoeding betaalt aan de PAM-CBO’s voor de exploitatie.
Nagenoeg alle Nederlandse producenten zijn lid van Rodap. Op grond van
het derdenbeding in de licentie is de VOD-exploitant gehouden een vergoeding te betalen aan de PAM-CBO’s, ook als de desbetreffende exploitant niet
is aangesloten bij Rodap.
De PAM-CBO’s geven aan dat zij vooralsnog geen vergoeding hebben
ontvangen van niet bij Rodap aangesloten VOD-exploitanten, zoals Netflix.
Het is niet duidelijk waarom dit zo is. Het is mogelijk dat de films waarop het
convenant ziet nog niet on demand worden aangeboden. Na het afsluiten van
een scenariocontract kan het jaren duren voordat een film daadwerkelijk is
5

Audiovisual authors’ rights to equitable remuneration for the exploitation of their works, international legal study by Prof. Raquel Xalabarder, Intellectual Property Chair, Universitat Oberta
de Catalunya, Barcelona. Study updated – May 2018. Zie pagina 69: «As far as audiovisual
works, most audiovisual authors remunerations managed on a collective basis relate to cable
retransmission, rental, and public performance. theatrical exhibition (i.e., box office) remuneration is not available in all countries. Remuneration rights for online means of exploitation is
granted by statute or secured by contract only in a handful of countries.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

gefinancierd en gemaakt. Een andere mogelijke verklaring is dat producenten,
dan wel VOD-exploitanten de gemaakte afspraken niet nakomen. Als de
VOD-exploitant een licentieovereenkomst (inclusief derdenbeding) sluit met
de producent en nalaat een vergoeding te betalen aan de PAM-CBO’s, kan de
VOD-exploitant worden aangesproken wegens wanprestatie. Laat de
producent na om het derdenbeding op te nemen in de licentie, dan bepaalt
het convenant dat de VOD-exploitatierechten terug gaan naar de maker. Dit
zorgt ervoor dat die maker een vergoeding van de VOD-exploitant kan
verkrijgen voor exploitatie in Nederland. Hij kan deze vergoeding desnoods in
rechte afdwingen. Rodap en de PAM-CBO’s voeren overleg met VODexploitanten, waaronder Netflix, over wat de gevolgen zijn van het convenant
voor deze VOD-exploitanten.
Het convenant loopt tot 1 januari 2020. De PAM-CBO’s en Rodap zullen op
korte termijn het convenant evalueren en zijn in gesprek over verlenging van
de afspraken. Daarnaast zal nog dit jaar het evaluatieonderzoek ten aanzien
van de Wet auteurscontractenrecht (waaronder het filmauteurscontractenrecht is begrepen) worden opgestart. Ook bij deze wetsevaluatie zal aandacht
worden besteed aan de vergoeding voor makers voor VOD-exploitatie en de
eventuele knelpunten. Mochten er ten tijde van de evaluatie nog geen
vergoedingen zijn betaald door niet bij Rodap aangesloten VOD-exploitanten,
dan zal nader kunnen worden onderzocht wat hiervoor de reden is. U
ontvangt de resultaten van de wetsevaluatie medio 2020. Ik zal u daarbij zo
mogelijk ook informeren over de uitkomsten van de evaluatie van het
convenant door de PAM-CBO’s en Rodap, alsmede of, en zo ja op welke
wijze, de afspraken zijn verlengd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4