3
Passend onderwijs
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet
onderwijs in verband met de integratie van het leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs in het systeem
van passend onderwijs (Integratie lwoo en pro in passend
onderwijs) ( 33993 ).
De voorzitter:
Ik heet staatssecretaris Dekker van harte welkom. Als de
leden zich een beetje kunnen inhouden, zal ik de interrupties
niet limiteren. Een interruptie gaat wel steeds in twee
etappes. Als eerste geef ik het woord aan mevrouw Siderius
van de SP.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

Mevrouw Siderius (SP):
Voorzitter. Praktijkonderwijs doet het goed in Nederland.
Praktijkonderwijs heeft een bijzondere positie binnen ons
onderwijstelstel. Voor leerlingen die leren moeilijk vinden,
is het praktijkonderwijs de snelste route naar de arbeidsmarkt. Met een specifiek curriculum gericht op de mogelijkheden van de leerlingen, krijgen zij onderwijs gericht op
persoonlijkheidsvorming, sociale vaardigheden en aangepast theoretisch onderwijs. Het is in de ogen van de SP een
juweeltje. De kwaliteit van het praktijkonderwijs is heel
hoog, zo zegt de Onderwijsinspectie. Het praktijkonderwijs
heeft het laagste percentage zwakke of zeer zwakke scholen
en zeer deskundige leraren.
Ongeveer 28.000 leerlingen volgen op ongeveer 180 scholen
praktijkonderwijs. Deze groep leerlingen is beperkt en
afgebakend en bovendien heel stabiel. Moeten we deze
bijzondere positie van het praktijkonderwijs opgeven en
deze scholen in het keurslijf van het passend onderwijs
duwen? De SP speelt liever niet met vuur en pleit voor
behoud van de hoge kwaliteit van het praktijkonderwijs.
Wij menen dat er toch wel risico's zijn als wij het praktijkonderwijs integreren in het passend onderwijs. Waarom wil
de staatssecretaris zo'n goed lopend schooltype, zulk goed
lopend onderwijs naar de gallemieze helpen? Mijn partij
heeft een amendement ingediend om het praktijkonderwijs
uit dit wetsvoorstel te halen.
Door de verevening van het budget van ondersteuning in
de samenwerkingsverbanden zal het praktijkonderwijs in
de ogen van de SP onder druk worden gezet, bijvoorbeeld
in Zwolle en Enschede. Het aandeel van praktijkscholen in
de samenwerkingsverbanden is klein en daardoor heel erg
kwetsbaar. Als bestuurder voor praktijkonderwijs zit je
namelijk aan tafel met een groot collectief van tientallen
andere bestuurders. Hoe denkt de staatssecretaris dat het
praktijkonderwijs zich moet weren tegen de vraag om geld
in de collectieve pot te stoppen, aangezien er soms helaas
grote tekorten zijn? Volgens de staatssecretaris voorkomt
dit wetsvoorstel dat er vanuit het duurdere speciaal onderwijs door wordt verwezen naar het goedkopere praktijkonderwijs. Dat waagt mijn partij te betwijfelen. Zal bij overschrijding van het budget van het samenwerkingsverband

Tweede Kamer

Passend onderwijs

voor lichte of zware ondersteuning het tekort niet worden
verhaald op de lumpsum van alle besturen binnen het
samenwerkingsverband? Schoolbesturen hebben er daarom
baat bij om de overschrijding zo goedkoop mogelijk te
houden. Dus liever een overschrijding op het budget voor
lichte ondersteuning en praktijkonderwijs, dan op het budget van dure ondersteuning met speciaal onderwijs. Ik hoor
graag hoe de staatssecretaris deze prikkelvorming ziet en
hoe hij deze weg wil nemen.
De prikkelvorming wordt ook nog eens versterkt door het
idee van deze staatssecretaris om de landelijke criteria voor
het praktijkonderwijs in 2018 los te laten. De staatssecretaris
wil kwetsbare leerlingen overlaten aan de grillen van het
samenwerkingsverband. Dat is wat mij en mijn partij betreft
uit den boze. Vindt de staatssecretaris niet met de SP dat
het onderwijsbelang voorop moet staan en niet het financiële belang? Als elk samenwerkingsverband zelf een aantal
criteria mag opstellen voor het praktijkonderwijs, zal de
oorspronkelijke gedachte van het praktijkonderwijs —
leerlingen snel naar de arbeidsmarkt begeleiden — dan niet
vertroebelen? Juist de duidelijke criteria van bijvoorbeeld
een IQ tussen 55 en 80 en de criteria voor leerachterstanden
maken het praktijkonderwijs zo geschikt voor dit type leerling. Als we deze leerlingen straks vermengen met leerlingen met gedragsproblematiek, lichamelijke beperking of
andere handicaps, blijft er niets meer over van het mooie
idee dat het praktijkonderwijs echt onderwijs is en geen
zorg. Dat kan alleen met duidelijke landelijke criteria.
De SP steunt dan ook — sterker nog, dient het mede in —
het amendement van de Partij van de Arbeid om de
mogelijkheid om te experimenteren met de criteria voor
het praktijkonderwijs door samenwerkingsverbanden uit
de wet te schrappen. Dus de opting-out-optie wordt
geschrapt. De SP wil ook dat de staatssecretaris zijn wetsvoorstel om de landelijke criteria voor het praktijkonderwijs
in 2018 los te laten, niet bij de Kamer indient en zal hiertoe
in de tweede termijn een voorstel doen, tenzij de staatssecretaris uit eigen beweging zegt dat hij dit een goed idee
vindt.
Wie betaalt, bepaalt. Deze uitdrukking wordt vaak in verband
gebracht met louche praktijken, zaken waarin onafhankelijkheid ver is te zoeken. In dit wetsvoorstel staat het letterlijk:
we leggen het bepalen en betalen in één hand. Is dit niet
onwenselijk, zo vraag ik de staatssecretaris. Zou indiceren
van leerlingen voor het praktijkonderwijs en het leerwegondersteunende onderwijs niet juist onafhankelijk moeten
gebeuren? Moet er bij de indicatie niet onderwijsinhoudelijk
worden gekeken in plaats van kostentechnisch? Is dat niet
juist passend onderwijs? De SP zou graag de regionale
verwijzingscommissie voor het praktijkonderwijs in stand
houden en de toewijzing en de bekostiging splitsen. Hiervoor heeft de SP ook een amendement ingediend.
Opvallend is verder dat de staatssecretaris de permanente
commissie leerlingenzorg wil schrappen. De SP begrijpt
eigenlijk niet zo goed waarom. Vindt de staatssecretaris het
niet wenselijk dat er wordt geadviseerd over de toelating
tot het praktijkonderwijs, zeker nu het kabinet alle andere
zekerheden ook al uit de wet wil schrappen? Acht de
staatssecretaris het advies van deze commissies niet deskundig genoeg? Wat is er eigenlijk mis met deze commissies?

4 maart 2015
TK 59

59-3-1

Tot slot de arbeidsmarkt voor leerlingen die uitstromen uit
het praktijkonderwijs. Het doel van ons onderwijs is dat
leerlingen op de juiste plaats op de arbeidsmarkt terechtkomen. De SP heeft grote zorgen over de leerlingen die van
het praktijkonderwijs komen. Waar de staatssecretaris nog
met mooie, verouderde cijfers rondstrooit, is mijn partij
toch wat realistischer. Het kabinetsbeleid pakt voor deze
leerlingen van het praktijkonderwijs slecht uit. Immers, de
leerlingen die van het praktijkonderwijs komen, hebben
straks geen startkwalificatie en kunnen, nadat het kabinet
allerlei voorzieningen heeft gesloopt, nergens meer terecht.
Doorstromen naar mbo-niveau 1 om daarna door te stromen
naar niveau 2, heeft weinig zin. Mbo-niveau 1 bestaat
eigenlijk ook niet meer. Tegenwoordig is er de entreeopleiding, waardoor leerlingen zonder diploma via deze opleiding kunnen doorstromen naar niveau 2. Maar bij niveau
2 is de reken- en taaltoets straks verplicht voor het examen.
Een directeur van een samenwerkingsverband zegt tien
leerlingen te hebben die niet meer naar het roc mogen
omdat zij deze toetsen niet zullen halen. De leerlingen van
het praktijkonderwijs hebben straks ook geen toegang meer
tot de uitkering voor jonggehandicapten, de zogenaamde
Wajong-uitkering. De toegangseisen zijn immers verscherpt
per 1 januari 2015. Zij vallen straks onder de Participatiewet
en krijgen een enkeltje bijstand, met alle eisen en plichten
van dien. Deze leerlingen kunnen straks ook niet meer
doorstromen naar een sociale werkplaats, omdat de sociale
werkplaatsen op termijn, in twintig jaar, worden gesloten.
Toegang tot de sociale werkplaats is per 1 januari niet meer
mogelijk, omdat er geen indicaties meer worden afgegeven.
Ook hebben de leerlingen van het praktijkonderwijs grote
moeite om zelfstandig een plek te vinden op de arbeidsmarkt vanwege het ontbreken van een startkwalificatie.
Mbo'ers op niveau 2 en 3 met startkwalificatie komen al
moeilijk aan een baan vanwege de jeugdwerkloosheid.
Bovendien zijn de taken op de arbeidsmarkt steeds ingewikkelder, waardoor soms gewoon een diploma op niveau 4
vereist is. De leerlingen komen in sommige situaties nog
in aanmerking voor de dagbesteding, maar we weten allemaal dat de dagbesteding per 1 januari 2015 naar de
gemeenten is gedecentraliseerd. Gemeenten kunnen zelf
de criteria voor de dagbesteding bepalen. Vanwege de
bezuiniging van 25% op het budget worden eisen en criteria
steeds scherper en komen steeds minder mensen hiervoor
in aanmerking. Uiteindelijk is een leerling die van het
praktijkonderwijs af komt, dus afhankelijk van de goedwillendheid van een gemeenteambtenaar. Deze leerlingen van
het praktijkonderwijs komen gewoon in de verdrukking,
want nadat zij 18 jaar zijn geworden, is er geen weg meer
terug. Wat gaat de staatssecretaris voor deze leerlingen
doen?
De samenwerkingsverbanden kennen ook geen structureel
overleg met de gemeente over deze zaken, een zorgarrangement en het arbeidsmarktperspectief. Hoe kijkt de
staatssecretaris daartegen aan? Zou het niet goed zijn om
gewoon structureel overleg te organiseren?
Samenvattend: niemand in het praktijkonderwijs staat echt
te juichen over dit wetsvoorstel. Er zijn wel veel professionals die zeggen dat zij hier dan maar pragmatisch mee
omgaan en dat zij zo goed en zo kwaad als het kan proberen
om hier en daar wat budget bij elkaar te schrapen. De vraag
is dan ook of het praktijkonderwijs overeind blijft en hoe
de expertise van de toeleiding tot de arbeidsmarkt op niveau

Tweede Kamer

Passend onderwijs

blijft. Het zou mooi zijn als de staatssecretaris daar vandaag
een helder en eenduidig antwoord op kan geven.

De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Met het opnemen van leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs wordt vandaag de laatste
stap gezet in de voltooiing van het passend onderwijs.
Daarmee kan een goed afgewogen keuze gemaakt worden
tussen alle mogelijke vormen van onderwijsondersteuning
en kan hopelijk de beste plek voor elke leerling gevonden
worden. Eind vorig jaar hebben we voor het laatst gesproken over het passend onderwijs. Toen sprak D66 zijn steun
uit voor het achterliggende streven, maar we hebben ook
gewezen op een aantal zorgelijke gevallen waarin kinderen
tussen de wal en het schip dreigen te vallen. De staatssecretaris is daarmee aan de slag gegaan. Dat is goed, maar we
moeten er wel scherp op blijven letten dat die uitvoering
er ook toe leidt dat alle kinderen de ondersteuning krijgen
die zij nodig hebben. Ik neem ook aan dat het opnemen van
leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs in
al hun aspecten meegenomen zal worden in de voortgangsrapportages. Kan de staatssecretaris dat bevestigen? Ik zie
hem nu al knikken, maar hij zal het straks ongetwijfeld ook
nog zeggen. Dit punt is zeer relevant. We laten iets los en
we gaan naar iets nieuws. Dat is nooit zonder risico's en
met deze kinderen mogen we geen risico's nemen. Ik zeg
hier overigens, ook in de richting van de SP, maar weer bij
— dat is al vaak aan de orde geweest — dat we de situatie
zoals die tot heden bestaat, bepaald niet moeten idealiseren;
dat zeg ik ook uit eigen ervaring.
Met dit wetsvoorstel moet voor ouders overzichtelijker
worden waar zij terechtkunnen als hun kind ondersteuning
nodig heeft. Door het opheffen van de regionale verwijzingscommissies, de zogenaamde RVC's, ligt de verantwoordelijkheid voor zowel de lichte als de zware ondersteuning
volledig bij de samenwerkingsverbanden en wordt afwenteling van zware naar lichte ondersteuning, of andersom,
voorkomen. Ik denk dat dit een heldere en doelmatige
situatie oplevert die voor alle betrokkenen in ieder geval
duidelijk is, maar er is ook nog een punt waar wel onduidelijkheid over is, namelijk de indicatiecriteria voor leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs. Het
samenwerkingsverband gaat straks op basis van de huidige
landelijke criteria bepalen of een leerling toelaatbaar is tot
het praktijkonderwijs, maar heeft ook een opt-out. Het
samenwerkingsverband kan zelf de criteria voor leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs bepalen. Dit
kan alleen als alle besturen en medezeggenschapsraden
daarachter staan. Althans, ik vraag de staatssecretaris voor
de zekerheid of dat zo is. Dit sluit in principe goed aan bij
de eerdere pleidooien van D66 om niet vanuit Haagse normen te denken, maar lokaal mensen ruimte en vertrouwen
te geven.
Toch heb ik nog wel enkele kritische en verhelderende
vragen. Allereerst begrijp ik goed — dat is een herhaling
van net — dat een opt-out alleen op basis van unanimiteit
kan en dat praktijkscholen feitelijk een veto kunnen uitspreken over mogelijke alternatieve criteria. Daarnaast is de
toelaatbaarheidsverklaring voor praktijkonderwijs landelijk
geldig. Hoe zit dat als een leerling een verklaring heeft
gekregen van een samenwerkingsverband dat soepeler
criteria gebruikt? Kan die leerling dan ook in andere
samenwerkingsverbanden naar het praktijkonderwijs? Hoe

4 maart 2015
TK 59

59-3-2

gaat dat vervolgens met de bekostiging? Als een samenwerkingsverband soepeler criteria heeft vastgesteld en daarmee
meer leerlingen aantrekt die ondersteuning nodig hebben,
krijgt dat samenwerkingsverband dan ook de bekostiging
voor die leerlingen mee? Kan de staatssecretaris dat
bevestigen? De VO-raad wijst ons op verschillen in de
bekostigingssystematiek. Bij zware ondersteuning is de
woonplaats van de leerling bepalend en bij lichte ondersteuning de schoollocatie. Kan de staatssecretaris nader toelichten waarom voor dit verschil gekozen is? Is dit geen prikkel
voor samenwerkingsverbanden om voor lichte ondersteuning te kiezen, zodat bij verhuizing een ander samenwerkingsverband de rekening mag betalen?
Ik zeg erbij dat dit op dit moment mijn stellingname is. Ik
ben te overtuigen. Ik weet dat er een amendement van
mevrouw Ypma is, waarvan ik de achtergrond begrijp en
waardeer. Ik heb tot nu toe aangegeven hoe ik erin sta. De
Kamer kent mij als een fel tegenstander van Haagse normen. Ik wil graag het vertrouwen geven, maar dan moet ik
er ook wel vertrouwen in hebben dat het goede, zelfs nu
het betere, voor leerlingen gaat gebeuren. Mijn uiteindelijke
stellingname zal ook zeker afhangen van het antwoord van
de staatssecretaris.

komen over wie je bij de evaluatie kunt vaststellen dat dit
nooit zo had mogen gebeuren, dan ben ik bereid om daarop
terug te komen. Voorlopig is mijn stellingname in dit debat
dat we mensen het vertrouwen geven, dat we eerst naar
het kind kijken en niet eerst naar normen. Afijn, dat is mijn
betoog.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Dat is een helder betoog van de heer Van Meenen. Alleen,
het praktijkonderwijs vraagt ons daarom en legt een heel
helder signaal bij ons neer. Dat geeft ook aan dat die flexibiliteit er al is via artikel 10g. Daar wordt al voor 10% van
de kinderen gebruik van gemaakt, met dat verschil dat de
praktijkschool en de ouders daarmee moeten instemmen.
Zij hebben dus een veel sterkere positie.
De heer Van Meenen (D66):
Dat is ook zo.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Ik heb nog steeds hoop en hoop dat ik de heer Van Meenen
heb kunnen overtuigen.

De voorzitter:
U maakt wat los, zie ik.
De heer Van Meenen (D66):
Ik dacht al: ik moet iets proberen om de dames in beweging
te krijgen.
De voorzitter:
Dat mag.
Mevrouw Ypma (PvdA):
De heer Van Meenen stelt terecht een aantal vragen. Hij
geeft aan dat hij geen voorstander is van Haagse normen.
Die objectieve criteria, die al jarenlang bestaan, leiden
echter tot grote tevredenheid. Het praktijkonderwijs vraagt
ons, roept tegen ons, schrijft ons brieven en roept ons op
om alsjeblieft niet van die objectieve criteria af te gaan.
Diezelfde praktijkscholen, die ons nu oproepen om die criteria niet af te schaffen en om niet in stemmen met de
opting-out, hebben straks het vetorecht. Is dat niet een
beetje een dubbele boodschap?

De heer Van Meenen (D66):
Ik ben dol op deze positie, dat zult u begrijpen, maar daar
gaat het mij niet om. Ik begrijp het uit de optiek van de
praktijkscholen en ik hoor dat ook van hen. Het is helder
voor de scholen, het geeft stabiliteit voor de toekomst et
cetera. Dat is echter niet bepalend voor mij. Voor mij is
uiteindelijk bepalend wat ouders en kinderen mij vragen.
Zij vragen om maatwerk en dat verhoudt zich nu eenmaal
slecht met deze normen, ook al zijn er uitzonderingsmogelijkheden. Ik heb te veel gezien dat die in de weg kunnen
staan. Nogmaals, ik ben er ook niet van overtuigd dat wij
nu de goede stap zetten. Daarom wil ik heel scherp volgen
wat er gebeurt. Ik heb al gezegd dat veel zal afhangen van
hetgeen de staatssecretaris daarover zegt. Vooralsnog blijf
ik bij mijn basisuitgangspunt: hoe minder Haagse normen
hoe beter.

De heer Van Meenen (D66):
Voor mij is de organisatie van het onderwijs niet het doel.
Uiteindelijk is het kind het doel. Dat moet op de beste plek
terechtkomen. Ook in het huidige systeem, met heel strikte
en strakke criteria, kan een kind ernstig tekortgedaan worden. Als je bij een bepaald IQ een grens trekt en je er 1 punt
boven zit, dan kom je dus niet aanmerking. Er is flexibiliteit
en er is ruimte die je kunt nemen als je het er met elkaar
over eens bent om echt naar het kind te kijken in plaats van
naar een aantal getalletjes, zo zeg ik maar even gechargeerd. Ik heb ook gezien hoe het kinderen tekort kan doen
als je heel strak die criteria hanteert. Daar zit mijn dilemma.
Ik heb aangegeven waar ik nu naar neig. Laat het maar
gebeuren. Daarom ben ik ook erg voor een heel strakke
evaluatie op dit punt. Als blijkt dat kinderen in de knel

Mevrouw Siderius (SP):
Ik wil toch een poging wagen. Iets meer dan tien jaar geleden is besloten om het praktijkonderwijs uit het speciaal
onderwijs te halen, omdat wij van mening waren dat het
echt onderwijs moet zijn en in ieder geval minder zorg. Het
onderwijs moest voorop staan en dat is in het praktijkonderwijs ook echt het geval. Dat heeft ook te maken met de
indicaties die worden gesteld, bijvoorbeeld dat je moet
voldoen aan een bepaald IQ. De heer Van Meenen lijkt nu
geneigd om toch weer terug te gaan. Wat is er in de tussentijd veranderd? Wat brengt hem tot de veronderstelling dat
de zorg misschien meer voorop moet komen te staan dan
het onderwijs? Hij wijst op het gevaar dat meer kinderen
worden doorverwezen naar het praktijkonderwijs omdat
dit lekker goedkoop is. De vrees dat straks meer kinderen
die bijvoorbeeld in cluster 3 of 4 van het speciaal onderwijs
vallen, worden doorverwezen naar het praktijkonderwijs,
lijkt gegrond want dit is een financiële prikkel. De heer Van
Meenen weet net zo goed als ik dat samenwerkingsverbanden met enorme bezuinigingen te maken hebben. Dat geldt
niet voor alle samenwerkingsverbanden, maar wel voor

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Passend onderwijs

59-3-3

een deel ervan en dat laatste zit echt met de handen in het
haar.
De heer Van Meenen (D66):
Het is natuurlijk totaal niet mijn bedoeling ervoor te zorgen
dat wij nu weer teruggaan naar een soort zorginstelling in
plaats van een onderwijsinstelling. Ik ben er ook van overtuigd dat dit ook totaal niet de intentie van de samenwerkingsverbanden is. Bovendien zijn de praktijkscholen er ook
nog bij. Ik zal daarover straks nog een aanvullende vraag
stellen aan de staatssecretaris.
In het kader van het instemmingsrecht van alle spelers wijs
ik erop dat zeker daar waar praktijkscholen onderdeel zijn
van een groter bestuur, het bestuur eerst een interne
afweging moet maken. Dat is voor mij nog wel een punt
van zorg. Het geluid van de praktijkschool zou zo maar
kunnen ondersneeuwen in de wens van het bestuur dat
daarover een stem in het samenwerkingsverband uitbrengt.
Ik zal de staatssecretaris daarover nog een vraag stellen.
Ik meen dat ik in mijn antwoord op de vraag van mevrouw
Ypma helder genoeg ben geweest over mijn intenties. Die
zijn gericht op het beste onderwijs voor kinderen en dat is
niet per se gerelateerd aan heel strakke normen.
Mevrouw Siderius (SP):
Dat instemmingsrecht stelt niet zo veel voor. De heer Van
Meenen heeft dit waarschijnlijk ook gehoord van de praktijkscholen. Als je daar als kleine school met tientallen
andere bestuurders zit, sta je onder grote druk. Hoe moet
een bestuurder van een praktijkschool zich daartegen verweren? Hoe groot acht D66 het risico dat het praktijkonderwijs vertroebeld raakt doordat puur en alleen vanwege
kostenaspecten, de instroom groter wordt en er meer kinderen met andere problematieken zoals gedragsproblematiek komen, kinderen die eigenlijk nu nog naar het speciaal
onderwijs gaan omdat zij niet in aanmerking komen voor
het praktijkonderwijs? Hoe groot schat D66 dit risico in?
De heer Van Meenen (D66):
Ook dat laat zich niet in een getal vatten, maar er is wel
degelijk een risico. Dat deel ik met mevrouw Siderius. Als
je aan anderen vertrouwen geeft, houdt dat altijd in potentie
een risico in. Ik pleit er hier al jaren voor om dit bij allerlei
aspecten wel te doen, omdat ik verwacht dat op basis van
vertrouwen uiteindelijk met minder normen het beste kan
worden gedaan voor kinderen. Daar waar dat vertrouwen
wordt beschaamd, moet de overheid haar verantwoordelijkheid nemen, ook in de richting van diegenen die menen
dat zij het op die manier moeten doen. Daarom wil ik dat
daar goed naar wordt gekeken. Er is dus voortdurend een
spanningsveld. Houden wij het allemaal hier op een meetbare en strakke manier waardoor wij denken dat wij de
werkelijkheid in de greep hebben of doen wij dat niet?
Eerlijk gezegd brengt uw vraag mij weer dichter bij het
standpunt om dat vertrouwen toch maar te geven dan bij
uw standpunt.
Laat ik de vraag die ik naar aanleiding van de interruptie
wilde stellen, ook eens aan de staatssecretaris voorleggen.
Ik ken situaties waarin de praktijkschool een onderdeel is
van een heel groot bestuur, waarin vele reguliere scholen,

Tweede Kamer

Passend onderwijs

speciaalonderwijsscholen en noem maar op zitten. Dat
bestuur spreekt dan met één mond in het bestuur van het
samenwerkingsverband, waar uiteindelijk in unanimiteit
besluiten worden genomen. Dat is voor zo'n praktijkschool
in potentie een risicovolle situatie; de SP en de PvdA wezen
daar al op, en in mijn ogen terecht. Hoe kunnen we op een
of andere manier garanderen dat de stemmen van de
praktijkscholen die daarbij zijn betrokken, toch worden
gehoord? Is dat volgens de staatssecretaris mogelijk of
maken alleen die besturen de dienst uit? Ik realiseer me dat
deze vraag ingewikkeld is, maar daar zit wel een risico; de
afweging is dan eigenlijk al vooraf gemaakt, en niet in
unanimiteit. Het bestuur is immers niet gehouden aan
unanimiteit alvorens het zijn standpunt in het bestuur van
het samenwerkingsverband kenbaar maakt.
Tot slot. Gisteren waarschuwde de Algemene Onderwijsbond dat scholen moeite hebben met de hoeveelheid
papierwerk, de vele documenten die zij in het kader van
passend onderwijs moeten opstellen. Het samenstellen van
een onderzoeksdocument zou nieuw zijn voor de scholen
en veel tijd kosten. Heeft de staatssecretaris dit ook op zijn
netvlies? Is de staatssecretaris bereid om de scholen te
helpen of hierover te informeren, en wel op een zodanige
manier dat zij minder tijd kwijt zijn aan dit papierwerk? Het
is goed om ook dit strak in de gaten te houden, zeker met
de aanstaande uitbreiding.
De voorzitter:
Mevrouw Schouten zal straks spreken voor de ChristenUnie.
Het woord is nu aan mevrouw Ypma.

Mevrouw Ypma (PvdA):
Voorzitter. Michael is een vrolijke jongen, die met veel plezier naar school gaat en stage loopt bij een hoveniersbedrijf.
Alleen merkte hij op de basisschool dat hij niet kon meekomen met de andere kinderen. Hij heeft veel in zijn mars,
maar hij heeft in zijn leven vooral gehoord wat hij niet kan,
in plaats van waar hij wél goed in is. Het heeft weinig zin
om Michael en andere jongeren zoals hij door hetzelfde
hoepeltje te laten springen als hun leeftijdsgenootjes. Wat
wel werkt, is hen aanspreken op hun eigen talenten en hen
opleiden voor de arbeidsmarkt, door hun beroepsvaardigheden te leren die zij straks nodig hebben om een gewaardeerde plek op de arbeidsmarkt in te kunnen nemen.
Een mbo 2-diploma en een startkwalificatie is voor sommige
jongeren simpelweg te veel gevraagd, omdat hun capaciteiten niet helemaal overeenkomen met de eisen voor een
startkwalificatie of omdat hun persoonlijke situatie dat op
een bepaald moment niet mogelijk maakt. Dat leidt tot
frustratie bij deze jongeren, hun ouders en hun docenten.
Niet zelden leidt het vervolgens tot schooluitval, geen
diploma en werkloosheid. We moeten voorkomen dat deze
kwetsbare groep jongeren afhaakt en de aansluiting met
de samenleving verliest. Wat de Partij van de Arbeid betreft
valt er geen kind tussen wal en schip.
Het vakdiploma, dat mijn collega Jadnanansing voor elkaar
heeft gebokst, stelt deze jongeren in staat om te laten zien
wat ze in huis hebben. Ze worden beoordeeld op wat ze
wel kunnen, in plaats van afgerekend op wat ze niet kunnen.
Daarnaast gaan begeleiders jongeren binnen en buiten de

4 maart 2015
TK 59

59-3-4

school beter op weg helpen. Om de kansen van jongeren
op de arbeidsmarkt te vergroten, komt er een investeringsfonds, specifiek voor bedrijven die banen beschikbaar stellen voor jongeren op mbo 1- en 2-niveau. Dat zijn de
belangrijkste activiteiten in het plan van aanpak voor
kwetsbare jongeren van onze minister Bussemaker. Dat
werkt ook heel positief uit voor kinderen die van het praktijkonderwijs afkomen. Ik hoor daar veel enthousiasme over.
Voor Michael en andere jongeren zetten we stappen vooruit:
ze gaan erdoor met plezier naar school, hoewel ze geen
direct uitzicht hebben op een diploma.
Ieder kind heeft recht op een passende plek in het onderwijs.
Gelukkig bestaat voor jongeren als Michael al jarenlang de
goed presterende onderwijssoort praktijkonderwijs. De
PvdA is daar trots en zuinig op. Een beetje aansluitend op
het "juweeltje" van mevrouw Siderius zou ik het een
"pareltje" willen noemen. Het praktijkonderwijs is geen
vorm van ondersteuning, maar een volwaardige onderwijssoort; een onderwijssoort die jongeren die moeite hebben
om aan te haken, voorbereidt op de arbeidsmarkt. Wij
spreken hier vandaag over twee categorieën leerlingen,
leerlingen die met de nodige ondersteuning wel een vmbodiploma kunnen halen en leerlingen die we rechtstreeks
leiden naar de arbeidsmarkt. Basisscholen zijn natuurlijk
bij uitstek geschikt om te beoordelen welke leerlingen in
aanmerking komen voor extra ondersteuning. Zij hebben
namelijk goed zicht op het kind, hebben hem of haar in acht
jaar goed leren kennen en hebben de vorderingen in het
leerlingvolgsysteem gevolgd. Basisscholen kunnen in het
geval van leerachterstanden een inschatting maken van de
mogelijke oorzaken en indien nodig samen met het
samenwerkingsverband bekijken wat de beste oplossing is
voor deze kinderen, dichtbij en integraal. Het gaat om een
beslissing die het beste past bij de leerlingen.
Door het leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs te integreren in het passend onderwijs hebben
de samenwerkingsverbanden de gelegenheid om ondersteuning te bieden die past bij de situatie en de omstandigheden van het kind. Door alle ondersteuning voor de leerlingen onder te brengen bij de samenwerkingsverbanden
worden ze verantwoordelijk voor de ondersteuningsplannen
en het ondersteuningsbudget. Naar aanleiding van de motie
die ik samen met de heer Voordewind heb ingediend, is dit
niet wegbezuinigd en daarvoor bedanken wij de staatssecretaris.
De Partij van de Arbeid stemt in met dit wetsvoorstel dat
bijdraagt aan de integratie van lwoo en pro in het passend
onderwijs. Toch wil ik een kanttekening bij het wetsvoorstel
plaatsen. Het is namelijk wel zaak dat we ervoor zorgen dat
iedere jongere op de juiste plek terechtkomt en dat geen
kind tussen wal en schip valt. Nu hebben we daar de landelijke objectieve criteria voor. Die werken prima. Het loslaten
van de landelijke toewijzingscriteria voor pro vindt de Partij
van de Arbeid echt zorgelijk. Het samenwerkingsverband
kan met deze criteria heel goed beslissingen nemen. Als
samenwerkingsverbanden allemaal hun eigen criteria
opstellen, bestaat het gevaar dat kinderen niet langer op
de juiste plek terechtkomen, dat er willekeur ontstaat en
dat er een strijd om de leerling wordt gevoerd. Het gevaar
bestaat dat de druk van ouders of de belangen van andere
scholen het belang van het kind overschaduwen en de
toegankelijkheid van het onderwijs geweld aandoen. Dat
mag niet gebeuren. Laat ik daar heel duidelijk over zijn.
Bovendien komt er financiële druk om meer kinderen toe

Tweede Kamer

Passend onderwijs

te laten in het praktijkonderwijs, omdat het praktijkonderwijs
nu eenmaal goedkoper is dan het speciaal voortgezet
onderwijs. Als samenwerkingsverbanden allemaal het wiel
gaan uitvinden, is er ook kans op nieuwe bureaucratie en
overheadkosten. De toegankelijkheid en de bescherming
van kwetsbare kinderen gaan daarmee achteruit.
Er moeten toelatingscriteria zijn, maar de huidige criteria
voldoen goed. Hier moeten we trots en zuinig op zijn.
Iedereen kent die objectieve criteria. Ze zijn uitstekend en
functioneren goed. Er is brede en grote tevredenheid over
die criteria. De mogelijkheid tot maatwerk wordt al geboden
via artikel 10g. Daar wordt ook veelvuldig gebruik van
gemaakt. Het geeft kinderen recht op meer dan alleen
onderwijs. Kinderen worden namelijk ook voorbereid op
een zo zelfstandig mogelijk leven en worden begeleid richting de arbeidsmarkt. Het biedt duidelijkheid aan ouders,
scholen en samenwerkingsverbanden. Zowel de toegankelijkheid als de kwaliteit is hierbij gebaat.
De Partij van de Arbeid heeft daarom zeer consequent in
alle debatten en schriftelijke bijdragen aangegeven te
hechten aan deze criteria waarmee we een beschermde
omgeving blijven bieden aan kinderen met een lagere
intelligentie. Analoog aan de beschutte werkplek bij de
sociale werkvoorziening hebben deze pubers ook een
beschutte leeromgeving nodig waarin ze zich veilig kunnen
ontwikkelen en waarin rekening wordt gehouden met kinderen aan wie je niet kunt zien dat ze sommige dingen in
de wereld simpelweg niet begrijpen. Ze hebben een school
nodig die hen leert om goed voor zichzelf te zorgen. Deze
kinderen lopen intern en extern stage. Het praktijkonderwijs
bemiddelt in hun zoektocht naar werk. Het praktijkonderwijs
monitort dit ook nog eens twee jaar lang nadat die kinderen
van school zijn vertrokken. Met het afschaffen van de landelijke criteria schaf je de bescherming van deze kwetsbare
doelgroep af en ontneem je deze jongeren kansen. Dat is
voor ons onacceptabel en daarom komen we met een
amendement. Gelukkig heeft dit brede steun van collega's.
De voorzitter:
Mevrouw Siderius, dit wordt uw tweede interruptie. Ik ga
het limiteren tot drie interrupties.
Mevrouw Siderius (SP):
Ik ben in ieder geval blij dat de Partij van de Arbeid en de
SP het eens zijn over die landelijke criteria, maar ik heb wel
bezwaar tegen het campagnepraatje van mevrouw Ypma
over de uitstroom van de leerlingen. Mevrouw Ypma zegt
dat ze naar mbo-niveau 2 kunnen. Dat kan straks niet meer
en dat geven praktijkscholen ook aan. Mevrouw Ypma
noemt de sociale werkplaats en de beschutte werkplekken.
Die kunnen ook niet meer. De Wajong wordt beperkt. Het
was altijd al heel ingewikkeld om direct de arbeidsmarkt
op te stromen. Als je je dan wilt aanmelden voor de
garantiebanen van mevrouw Klijnsma, moet je je laten
inschrijven in een doelgroepenregister en dat kost €1.100.
Wat blijft er over voor leerlingen die het praktijkonderwijs
uitstromen? Waar kunnen zij straks nog terecht nu de PvdA
bijna het hele land sloopt?
Mevrouw Ypma (PvdA):
Gelukkig zitten mevrouw Siderius en ik wat dat betreft heel
dicht bij elkaar. Wij vinden namelijk allebei dat deze kinde-

4 maart 2015
TK 59

59-3-5

ren een goede plek op de arbeidsmarkt nodig hebben. Ze
worden daar ontzettend goed bij begeleid. Ze lopen eerst
twee jaar lang stage binnen de school, daarna buiten de
school en vervolgens begeleiden de praktijkscholen deze
kinderen in de richting van de arbeidsmarkt. Die scholen
monitoren ook nog eens twee jaar lang of dat goed gaat
en of de leerlingen nog begeleiding nodig hebben. Het
gebeurt inderdaad niet zo vaak dat kinderen het mbo aankunnen, maar sommige kinderen halen toch nog het mboniveau en kunnen daar instromen. Volgens mij is dat hetgeen mevrouw Siderius en ik allebei voorstaan.
Mevrouw Siderius (SP):
Het uitleggen van de procedure voegt helemaal niets toe
aan dit debat. Het gaat namelijk om het volgende. Deze
leerlingen kunnen na het praktijkonderwijs niet meer
instromen in de sociale werkplaatsen, want die instroom
is gestopt per 1 januari. De Wajong is beperkt. Ze komen
dus gewoon direct in de bijstand terecht. Er wordt fors
gekort op de dagbesteding. Mevrouw Ypma weet net zo
goed als ik dat veel leerlingen die het praktijkonderwijs
uitstromen, niet direct klaar zijn voor de arbeidsmarkt. Zij
komen vaak terecht in niet-reguliere banen, in gesubsidieerde banen, en die worden allemaal wegbezuinigd. Als je
dan in aanmerking wilt komen voor de garantiebanen van
staatssecretaris Klijnsma, moet je eerst meer dan €1.000
betalen om je te laten inschrijven om daar überhaupt een
kans op te maken. Wat is dat nu voor arbeidsmarktbeleid
voor deze leerlingen?
Mevrouw Ypma (PvdA):
Volgens mij willen wij geen kinderen opleiden voor de
Wajong of de sociale werkvoorziening. Die zijn echt het
vangnet dat we nodig hebben voor sommige kinderen. En
ja, mevrouw Siderius heeft er gelijk in dat sommige kinderen die van het praktijkonderwijs afkomen, daar terechtkomen. De prestaties van het praktijkonderwijs zijn echter
buitengewoon goed. Heel veel kinderen komen bij reguliere
werkgevers terecht. Laten we daarvoor blijven strijden.
Laten we daar ons best voor blijven doen en er samen voor
zorgen dat het praktijkonderwijs dit nu en in de toekomst
kan blijven doen.

verworpen, zullen we helaas moeten instemmen met een
wetsvoorstel dat niet optimaal is, want er zit een aantal heel
goede dingen in waar wij het ook mee eens zijn.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik kan inderdaad ook tellen. Ik kan mij ook voorstellen dat
we nog wat meer steun moeten gaan krijgen. Het punt is
echter dat mevrouw Ypma hier best grote woorden heeft
gesproken. Zij heeft echt gezegd dat het praktijkonderwijs
op het spel staat als wij de landelijke criteria niet zullen
hanteren, als wij daar niet aan vasthouden. Dan is mevrouw
Ypma op grond van haar eigen woorden dus medeverantwoordelijk voor de afbraak van het praktijkonderwijs als zij
deze wet wel gaat steunen. Die conclusie deelt zij dan toch
met mij?
Mevrouw Ypma (PvdA):
Misschien moet ik hier even helder over zijn. In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld om het opting-outprincipe te hanteren. Daar hebben we het debat over en daar gaat het
amendement ook over. In het wetsvoorstel wordt nog niet
voorgesteld om de objectieve criteria af te schaffen. Alleen,
in de memorie van toelichting geeft de staatssecretaris wel
aan dat hij die criteria in 2018 helemaal wil loslaten. Hij wil
dat nu nog niet doen, maar in 2018. Daarbij zal hij het
opting-outprincipe waarschijnlijk gaan gebruiken als argument. Dit betekent dat dit dus de eerste stap is op weg naar
het afschaffen van de landelijke criteria, maar met het
opting-outprincipe is dat nog niet geval. Dat maakt dat ik
nu wel met het wetsvoorstel kan instemmen, waarbij ik
tegelijkertijd aangeef dat wij nu en ook in de toekomst, in
2018, geen voorstander zijn van het afschaffen van de
objectieve criteria. Het zou weleens kunnen dat we op dat
moment tegen zo'n wetsvoorstel stemmen, maar iets dergelijks wordt nog niet voorgesteld in het voorliggende
wetsvoorstel.

Mevrouw Ypma (PvdA):
Ik krijg gelukkig steun van de ChristenUnie voor dit amendement. Wij zullen het samen met nog een aantal andere
partijen indienen, maar ja, uiteindelijk beslist de Kamer
daarover. Ik ben wel een echte democraat. Ik hoop dat ik
of het CDA, of D66 of de PVV kan overtuigen, want dan
hebben we een meerderheid voor ons amendement. Misschien kan ik hen allemaal overtuigen; laat ik daar lekker
optimistisch over zijn. Als het amendement echter wordt

Ten slotte zijn er ook op het lwoo zorgen. Ik hoop dat de
staatssecretaris die weg kan nemen. Zo sprak ik laatst een
trotse leerkracht van een tussenvoorziening tussen speciaal
onderwijs cluster 2,3,4 en regulier onderwijs. Hij vertelde
dat hij het eerste jaar met alle kinderen in de klas bespreekt
dat ze daar om een bijzondere reden op school zitten; en
dat is niet omdat ze zweetvoeten hebben, zei de leerkracht
erbij. Hij vertelde trots dat zij daar kinderen toch met een
regulier diploma de deur uit laten gaan, zodat ze vervolgens
verder kunnen bij het reguliere mbo. 94% van deze kinderen
haalt een vmbo-t-diploma, een prachtige prestatie. Bijvoorbeeld Tim die een autismespectrumstoornis heeft, maar in
vier jaar tijd toch is klaargestoomd voor het reguliere vervolgonderwijs op het mbo door kleinschalige klassen en
leerkrachten die alle kinderen kennen. De zorg vindt niet
plaats buiten de klas met een orthopedagoog, maar zo veel
mogelijk in de klas. Deze school met leerlingen met leerproblemen en sociaal-emotionele problemen haalt boven verwachting goede resultaten. De school wil dat graag in stand
houden, maar is wel iets duurder dan een reguliere school.
Het samenwerkingsverband krijgt nu alle middelen en
voorheen kreeg de school die rechtstreeks. De staatssecretaris heeft natuurlijk geen glazen bol en heeft, terecht, veel
vertrouwen in het onderwijs, maar mijn fractie vindt het
wel wenselijk om in 2017 en 2018 de Rekenkamer te laten
onderzoeken hoe het gaat. Want de kinderen moeten hierbij
wel gebaat zijn. Is er geen kind tussen wal en schip geval-

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik val even in voor collega Voordewind. Ik heb heel goed
naar het gloedvolle betoog van mevrouw Ypma geluisterd.
Zij houdt daarin echt een warm pleidooi, sterker nog, zij
zegt daarin vol kracht: die landelijke criteria zijn nodig om
ons passend onderwijs te houden zoals het is. Is mijn constatering dan juist dat mevrouw Ypma deze wet dus niet
zal steunen als dit amendement van haar niet wordt aangenomen?

Passend onderwijs

59-3-6

len? Wat betekent dit voor de budgetten en voor de leerkrachten en de kwaliteit van het onderwijs? Daarbij vraag
ik de staatssecretaris ook mee te nemen de opting-out,
mocht de Kamer in al haar wijsheid besluiten om daarmee
in te stemmen, wat ik overigens niet hoop. Kan de staatssecretaris dat toezeggen?
Zo hoop ik dat we voor Michael en Tim ook in de toekomst
kunnen zorgen voor een passende plek in het onderwijs
zodat we ze nu en in de toekomst kansen kunnen blijven
bieden om aan de slag te gaan als hovenier, bloemist,
automonteur of assistent-kok of om een vervolgopleiding
op het mbo te doen.

allemaal tevreden over. Dan komen er nieuwe regels die
bovendien per samenwerkingsverband verschillend zijn.
Je zult maar op de grens van zo'n samenwerkingsverband
wonen! Dan heeft het ene samenwerkingsverband zus
regels, en het andere zo. Het werken met die opting out
levert dus onduidelijkheid op. Ten vierde, het opting-outprincipe is helemaal niet nodig. Dat geven de praktijkonderwijsscholen ook aan in hun brief. Ze kunnen nu al maatwerk
bieden. Ik noem de praktijkschool in Bemmel die al drie jaar
samenwerkt met het reguliere vmbo en met cluster 3onderwijs. Die geeft aan dat dit allang mogelijk is en dat
het opting-outcriterium niet nodig is.
Ik laat het hier maar bij.

De heer Van Meenen (D66):
Mevrouw Ypma heeft net als ik overigens gesproken over
het belang van een heel goede evaluatie in de toekomst.
De komende jaren zal er naar onze inschatting eigenlijk nog
niet zo heel veel gebeuren. Mevrouw Ypma vraagt zelfs om
een onderzoek door de Rekenkamer. Biedt dat niet de
mogelijkheid om vooralsnog af te zien van het amendement
en gewoon te kijken wat er nu gebeurt met de wet die het
kabinet voor ogen heeft? Zo nee, waarom niet?
Mevrouw Ypma (PvdA):
Het antwoord is nee. Ik heb daarvoor vijf redenen. Ten
eerste, het praktijkonderwijs zelf ziet geen noodzaak om de
landelijke criteria los te laten. Er is dus geen draagvlak, er
is sprake van grote tevredenheid. Ten tweede, die criteria
garanderen nu en in de toekomst dat kinderen op de juiste
plek komen. Daarmee krijgen kinderen recht op meer dan
alleen onderwijs. Het gaat ook om toeleiding tot de
arbeidsmarkt. Ten derde, het biedt duidelijkheid aan ouders,
scholen en samenwerkingsverbanden. Zowel de toegankelijkheid als de kwaliteit is hiermee gebaat. Ten vierde, het
biedt maatwerk door artikel 10g, dat al heel veel ruimte
biedt aan de bijzondere regeling, maar dat ook het praktijkonderwijs en de ouders een veel sterkere positie geeft. Ten
vijfde, we willen geen nieuwe regels in samenwerkingsverbanden die leiden tot verschillen en bureaucratie.
De heer Van Meenen (D66):
Ik probeer dat allemaal even tot me door te laten dringen.
Ik heb het gevoel dat slechts een beperkt aantal argumenten
werkelijk betrekking heeft op de vraag of er landelijke criteria zijn. De rechten van ouders zijn bijvoorbeeld niet
afhankelijk van de vraag of er landelijke of lokale criteria
worden gehanteerd. Kan mevrouw Ypma nog even precies
die vijf argumenten doorlopen en aangeven waarom het
afschaffen van de landelijke criteria daarop van invloed is.
Ik ben er namelijk niet van overtuigd dat dit voor alle vijf
de argumenten geldt.

De heer Rog (CDA):
Dit is een belangrijk onderwerp. Ook het CDA wil deze discussie goed voeren en is benieuwd naar de antwoorden
van de staatssecretaris. Waarom vindt mevrouw Ypma dit
voor het praktijkonderwijs zo belangrijk, terwijl voor het
voortgezet speciaal onderwijs — een zwaardere vorm van
ondersteuning — niet die landelijke criteria worden vastgesteld?
Mevrouw Ypma (PvdA):
Er is een groot verschil tussen het lwoo, waarbinnen heel
veel ontevredenheid is over die criteria, die ook leiden tot
financiële prikkels, en het praktijkonderwijs, waarbinnen
heel veel tevredenheid is over de objectieve criteria. De
heer Rog en ik willen waarschijnlijk allebei de regionale
verwijzingscommissies opheffen. Daarmee torn je ook aan
de lwoo-criteria. Wij willen vervolgens dat integraal wordt
afgewogen waar kinderen terecht moeten komen. Dat kan
het samenwerkingsverband doen. Het punt is dat het
samenwerkingsverband die objectieve criteria daarbij kan
gebruiken, zodat het voor iedereen helder is en we deze
kinderen beschermen. Voorts behouden we daarmee wat
goed is maar veranderen we ook datgene waarover weinig
tevredenheid is. Dat zijn die lwoo-regelingen.
De heer Rog (CDA):
Is mevrouw Ypma het wel met het CDA eens dat op dit
moment voor een zwaardere vorm van ondersteuning in
het voortgezet speciaal onderwijs die landelijke criteria niet
gelden? Zij houdt hier een pleidooi, dat straks netjes in het
amendement omschreven is, dat zij die landelijke criteria
wil vasthouden. Dat is voor de lichtere ondersteuning in
het passend onderwijs, maar voor de zwaardere ondersteuning in het voortgezet onderwijs gelden die landelijke criteria niet.

Mevrouw Ypma (PvdA):
Ten eerste, de praktijkscholen geven zelf in hun brief aan
dat ze heel tevreden zijn over de landelijke criteria en dat
ze helemaal geen opting-outprincipe willen. Ten tweede,
je loopt de kans dat kinderen niet meer in die beschermde
omgeving terechtkomen, omdat je allerlei doelgroepen gaat
mengen. Ten derde, het levert onduidelijkheid op. Scholen
weten nu heel goed waar ze aan toe zijn. Dat geldt ook voor
de ouders en de samenwerkingsverbanden. Die zijn er ook

Mevrouw Ypma (PvdA):
Nee, het praktijkonderwijs is geen lichte ondersteuning.
Laat ik dat misverstand hier alsjeblieft wegnemen. Het
praktijkonderwijs is een zelfstandige onderwijssoort. Lwoo
is wel lichte ondersteuning. Het probleem daarbij is dat er
perverse prikkels bestaan. Daarom is er ook zoveel ontevredenheid over, bijvoorbeeld bij de vader die mij vertelde dat
hij voor zijn kind met autisme een formulier moest ondertekenen waarbij hij het gevoel had dat er een persoonsverwisseling had plaatsgevonden omdat hij zijn zoon daar helemaal niet in herkende. De professional zei: onderteken het

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Passend onderwijs

59-3-7

nu maar, ik heb het wat zwaarder aangezet, want zo krijg
ik wat extra geld. Volgens mij moeten we die perverse
prikkels voor de financiën niet willen. Daarom moeten wij
voor de lwoo met de voorstellen van de staatssecretaris
instemmen maar voor het praktijkonderwijs, waar het echt
gaat om een ander voorstel, de objectieve criteria die goed
functioneren blijven borgen en behouden wat goed is.

De heer Rog (CDA):
Voorzitter. Vandaag spreken we over de integratie van het
leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs
in het passend onderwijs, een afronding van een lange
discussie over passend onderwijs en gelukkig een die niet
meer gepaard gaat met de eerder voorgenomen bezuiniging
op dat leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs. Daarmee kan de CDA-fractie zeer instemmen.
Vandaag aan de orde is een aantal vragen en zorgen bij
deze wetswijziging en de afronding van het passend
onderwijs in het voortgezet onderwijs. Volgens het kabinet
wordt deze inpassing stapsgewijs ingevoerd en is er geïnvesteerd in veel voorlichting en vraaggerichte ondersteuningsaanpak. Dat gebeurt onder andere met de ondersteuningspunten. Kan de staatssecretaris aangeven of deze
ondersteuningspunten ook voldoende bekend zijn met de
AOC's, met de specifieke problematiek en met het grote
aantal leerlingen daar met leerwegondersteunend onderwijs?
Voorzitter: Arib
De heer Rog (CDA):
Het CDA leest dat er een scheiding is in het budget voor
zware ondersteuning in het voortgezet speciaal onderwijs
enerzijds en het budget voor wat het kabinet, anders dan
de PvdA, lichte ondersteuning noemt, in het leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs anderzijds.
Hierdoor worden de verwijzingen naar het voortgezet speciaal onderwijs verrekend met het budget voor zware
ondersteuning en worden de verwijzingen naar zowel het
leerwegondersteunend onderwijs als het praktijkonderwijs
verrekend met het budget voor lichte ondersteuning. Bij
een eventuele overschrijding van het ondersteuningsbudget
voor de zware ondersteuning wordt deze dus niet verhaald
op het ondersteuningsbudget voor het lwoo of het praktijkonderwijs.

eerste samenwerkingsverband financieel verantwoordelijk,
ook bij verhuizing. Graag wil ik een toelichting op dit punt.
Waarom wil de staatssecretaris dit onderscheid, die twee
verschillende systemen naast elkaar, handhaven? Leidt dit
niet tot onnodige bureaucratie en administratieve lasten?
Is de staatssecretaris bereid om de systematiek van de
toelatingsverklaringen te evalueren en om te monitoren of
leerlingen vanuit het voortgezet speciaal onderwijs of vanuit
het praktijkonderwijs naar een aantal jaren doorstromen
naar regulier onderwijs?
In het verslag hebben wij gevraagd om behoud van de
expertise voor de toewijzing. We zijn er tevreden mee dat
de staatssecretaris aangeeft dat in de Algemene Maatregel
van Bestuur de integratie van het leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs in het passend onderwijs
en de specifieke deskundigheid van de ondersteuningstoewijzing nader worden uitgewerkt. Wij hadden ook nog
gevraagd om een onafhankelijk advies. Graag willen wij
dat de staatssecretaris toezegt dat dit er komt of dat dit er
al in zit. Wij hebben dat niet zo gelezen.
Ik zie dat er een nieuwe voorzitter zit. Dank u, voorzitter,
voor de gelegenheid om hier te spreken. Er is veel gesproken over opting-out. Ik ben zeer benieuwd naar de reactie
van de staatssecretaris; dat is inmiddels ook gebleken.
Daarbij geef ik het volgende nog een keer aan, aangezien
het in het interruptiedebatje met mevrouw Ypma niet goed
uit de verf kwam. Ik zie graag het verschil tussen de zware
vorm van voortgezet speciaal onderwijs, waar geen landelijke toelatingscriteria voor zijn, en de "lichte ondersteuning",
zoals de regering dat noemt, in leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Kan de heer Rog aangeven of deze criteria wel of niet
bestonden voor het speciaal onderwijs? Vindt hij dat we,
als we het daar niet hebben, hier ook niet mogen hebben?
De heer Rog (CDA):
In het interruptiedebatje met mevrouw Ypma wilde ik het
volgende helder hebben. Als je het bij de zware vorm niet
hebt, wat is dan het argument om het wel te handhaven bij
de lichtere vorm van ondersteuning? Ik neem het amendement van mevrouw Ypma serieus. Ook daarom ben ik zeer
benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris.

Kan de staatssecretaris toelichten wat er gebeurt als het
budget voor de lichte ondersteuning wordt overschreden
en wat de gevolgen voor leerlingen in dat leerwegondersteunend onderwijs of dat praktijkonderwijs dan zijn?
Betekent de knip tussen lichte en zware ondersteuning dat
de middelen voor het lwoo en pro beschikbaar blijven, of
kunnen die ook worden gebruikt voor het passend onderwijs
in het primaire onderwijs, waar de afgelopen jaren meer
groei is geweest dan in het voortgezet onderwijs?

Mevrouw Ypma (PvdA):
Mijn vraag is of die criteria wel bestonden voor het voortgezet speciaal onderwijs. Ik weet in ieder geval dat ze wel
bestaan voor het praktijkonderwijs en dat iedereen daar
erg tevreden over is. We moeten niet met het argument om
naar iets anders te wijzen, zeggen: dan schaffen we deze
ook maar af. Is de heer Rog het met mij eens?

Bij lichte ondersteuning bepaalt de schoollocatie welke
samenwerkingsverbanden toelaten en betalen. Bij verhuizing betaalt het samenwerkingsverband van de nieuwe
school van inschrijving. Bij zware ondersteuning is dat
anders. Daarbij bepaalt de woonplaats van de leerling welk
samenwerkingsverband toelaat en betaalt. Dan blijft het

De heer Rog (CDA):
Nee, ik ben het niet op voorhand met mevrouw Ypma eens.
Ik wil weten waarom, als het er bij de ene vorm niet is, het
bij de andere vorm wel zou moeten blijven. Of misschien
zijn er wel heel goede redenen om deze wijziging door te
voeren, bijvoorbeeld omdat het zo goed gaat in de zwaar-

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Passend onderwijs

59-3-8

dere vorm van ondersteuning, in het speciaal onderwijs. Ik
wil in ieder geval recht doen aan de behoeften van kinderen.
Ik kan mij persoonlijk voorstellen — dat is ook de reden
waarom ik deze vraag heb gesteld — dat een keiharde grens
van een IQ van 79 of 81 niet noodzakelijkerwijs tot de beste
oplossing leidt voor kinderen.

Mevrouw Straus (VVD):
Voorzitter. De VVD is voorstander van passend onderwijs.
Dat zijn wij ook altijd geweest. Daarbij horen wat ons betreft
ook leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs.
De wetswijziging waar wij vandaag over spreken, zorgt
ervoor dat deze onderdelen van het onderwijs ook deel
gaan uitmaken van passend onderwijs. Hiermee wordt
passend onderwijs dus voltooid, en dat is een goede zaak.
Alle vormen van ondersteuning komen onder één dak.
Ouders en leerlingen hoeven nog maar bij één adres aan
te kloppen en worden niet meer van het kastje naar de muur
gestuurd.
Wat betreft het praktijkonderwijs wil ik nog een aantal zaken
benoemen. Het praktijkonderwijs is in tegenstelling tot
leerwegondersteunend onderwijs een zelfstandige schoolsoort. Het praktijkonderwijs is bedoeld voor die leerlingen
die niet in staat zijn met succes een vmbo-opleiding te volgen maar die wel in staat zijn een vak te leren en te gaan
werken. Het zijn niet alleen zelfstandige scholen maar ook
succesvolle scholen. Ongeveer een derde van de leerlingen
stroomt uit naar werk of combinaties van werk en leren.
Ook ongeveer een derde van deze leerlingen slaagt erin om
alsnog een mbo-diploma te halen. Dat zijn mooie resultaten.
Praktijkscholen laten daarmee zien dat zij maatwerk kunnen
bieden, zowel onderwijs als begeleiding naar werk. Namens
de VVD heb ik al tijdens eerdere debatten aangegeven veel
waarde te hechten aan het opleiden naar werk.
Voor praktijkscholen is het cruciaal dat school en werk goed
op elkaar aansluiten. Alleen als dat het geval is, hebben zij
voldoende mogelijkheden om hun leerlingen daadwerkelijk
naar werk te begeleiden. Er is voortdurende innovatie nodig
om deze kwetsbare leerlingen het vak toch zodanig te leren
dat zij bij een werkgever terechtkunnen.
Ik kom graag op een praktijkschool. De sfeer die ik daar zie
en proef van jonge mensen en hun bevlogen begeleiders
en docenten om samen een vak te leren, inspireert. Misschien kunnen andere onderwijssoorten leren van het
praktijkonderwijs als het gaat om talentontwikkeling, brede
vorming, de leerling centraal stellen, het bieden van maatwerk en het toeleiden naar werk. Wat de VVD betreft zou
het praktijkonderwijs deze succesvolle aanpak veel meer
mogen uitventen. Dat scholen voor praktijkonderwijs nu
deel gaan uitmaken van een samenwerkingsverband biedt
kansen om andere onderwijssoorten hier ook mee bekend
te maken.
Een state of the art opleiding naar werk voor jongeren die
prima kunnen werken, maar die misschien niet in staat zijn
om een startkwalificatie te halen, dat is kort gezegd wat het
praktijkonderwijs aan ons onderwijslandschap toevoegt.
Hun stem mag en moet gehoord worden in het samenwerkingsverband. Graag een reactie van de staatssecretaris
hierop.

Tweede Kamer

Passend onderwijs

De staatssecretaris stelt voor, de landelijke criteria los te
laten en de samenwerkingsverbanden voor passend
onderwijs zelf te laten bepalen welke leerlingen toegang
krijgen tot het praktijkonderwijs, mits zij daar allemaal in
het samenwerkingsverband mee instemmen. Dit past wat
mij betreft goed binnen de uitgangspunten voor passend
onderwijs. De samenwerkingsverbanden hebben zo de
mogelijkheid om per regio maatwerk te bieden en ondersteuning eventueel anders in te richten. Onderzoek toont
aan dat de meeste samenwerkingsverbanden de huidige
criteria willen blijven hanteren. Tijdens zijn jaarrede gaf
voorzitter Peter de Jong van het Landelijk Werkverband
Praktijkonderwijs zelf aan dat niemand het praktijkonderwijs
kwijt wil. Het gaat dan ook vooral om het principe dat je de
vrijheid geeft aan samenwerkingsverbanden om eigen
keuzen te maken, want soms is dat nodig. Scholen voor
praktijkonderwijs in de randen van Nederland worden bijvoorbeeld met krimp geconfronteerd of zullen daar in de
nabije toekomst mee geconfronteerd gaan worden. Dat zou
kunnen betekenen dat het praktijkonderwijs in die regio
onder druk komt te staan. Enerzijds wordt het dan moeilijk
voor die regio om leerlingen voldoende maatwerk te bieden,
want er is enige omvang nodig om een gedifferentieerd
aanbod in verschillende soorten vakken die kunnen worden
geleerd, aan te bieden. Daarnaast kan het totaal aan leerlingen praktijkonderwijs te klein worden om al die faciliteiten
te kunnen blijven bekostigen. Samenwerking tussen scholen, niet alleen binnen het praktijkonderwijs maar vooral
binnen de regio, zal dan nodig zijn om een gedifferentieerd
aanbod met daarbinnen praktijkonderwijs überhaupt overeind te houden.
Met het wetsvoorstel dat nu voorligt, kan een samenwerkingsverband, als alle deelnemende besturen en dus ook
het bestuur van het praktijkonderwijs daarmee instemmen,
ervoor kiezen om de criteria aan te passen om zo de toestroom tot het praktijkonderwijs iets te vergroten en het
aanbod voor deze belangrijke schoolsoort in de regio veilig
te stellen. Deze extra mogelijkheid voor regionaal maatwerk,
met instemming van alle partijen, kan op steun van de VVD
rekenen.
Collega Ypma heeft zojuist aangegeven dat zij met een
amendement gaat komen dat de landelijke criteria voor het
praktijkonderwijs intact zou houden. Dat voorstel verkleint
in onze ogen echter de mogelijkheden voor maatwerk in
de samenwerkingsverbanden en doet in die zin af aan de
kerngedachte van passend onderwijs. Wat de VVD betreft
is het juist belangrijk dat regionaal maatwerk mogelijk blijft
en dat we niet het risico lopen dat door te strakke regelgeving het praktijkonderwijs in een bepaalde regio helemaal
verdwijnt bij bijvoorbeeld krimp. De VVD vindt het belangrijk
dat er in elke regio voldoende aanbod is van diverse
schoolsoorten, om alle kinderen een passende plek te kunnen geven. Daar hoort wat ons betreft het praktijkonderwijs
bij. Mocht het amendement van collega Ypma op steun van
de Kamer kunnen rekenen, dan overweeg ik een amendement in te dienen om de huidige regeling voor individueel
maatwerk — mevrouw Ypma heeft daaraan gerefereerd:
artikel 10g, lid 5 — uit te breiden, zodat samenwerkingsverbanden de mogelijkheid krijgen om aanvullend in hun
ondersteuningsplan op te nemen dat zij bepaalde groepen
ook kunnen opnemen in het pro.
Met deze laatste wetswijzigingen maken wij het passend
onderwijs af. Het onderwijs krijgt zo zelf in regionaal verband de verantwoordelijkheid om het beste uit elk kind te

4 maart 2015
TK 59

59-3-9

halen en om ervoor te zorgen dat elk kind passend onderwijs krijgt.
Mevrouw Siderius (SP):
De VVD is vandaag blijkbaar een beetje kinderachtig
geworden, want als het amendement het haalt en de VVD
dat niet kan hebben, gaat de VVD zelf snel een ander voorstelletje indienen, maar goed. De VVD zegt hier hardop dat
zij niet wil dat het praktijkonderwijs verdwijnt, maar de
landelijke indicatie geeft juist leerlingen, maar natuurlijk
ook hun ouders, het recht op een plek in het praktijkonderwijs. De VVD wil dat recht blijkbaar afschaffen en deze
leerlingen dus overlaten aan de willekeur van samenwerkingsverbanden. Acht de VVD het wenselijk dat wij rechten
van leerlingen op het beste en meest passende onderwijs
gaan afschaffen?
Mevrouw Straus (VVD):
De VVD is voorstander van passend onderwijs. In passend
onderwijs worden alle kinderen die op een of andere manier
bijzondere ondersteuning hebben, bekeken. In die samenwerkingverbanden moet daarin een passende keuze worden
gemaakt. Wij hebben er vertrouwen in dat die samenwerkingsverbanden dit op een zorgvuldige manier zullen doen.
Mevrouw Siderius (SP):
De leerlingen die nu praktijkonderwijs volgen, zijn kwetsbaar. Dat weten wij allemaal. Het zijn leerlingen die goed
begeleid en ondersteund moeten worden richting de
arbeidsmarkt. Als de samenwerkingsverbanden dan maar
willekeurig een beetje mogen kiezen — wie wel, wie niet
— hebben ouders natuurlijk helemaal geen enkel recht.
Laten wij leerlingen dan over aan de willekeur van samenwerkingsverbanden? Mogen samenwerkingsverbanden
dan maar lukraak kiezen naar welk vervolgonderwijs een
leerling gaat? Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Als de
VVD daadwerkelijk meent dat het praktijkonderwijs toegevoegde waarde heeft in ons onderwijsstelsel en dat het
belangrijk is dat de kwaliteit hoog is en er deskundige
leraren zijn, zou de VVD het praktijkonderwijs dan niet juist
moeten beschermen met landelijke criteria in plaats van in
te zetten op het verdwijnen ervan?
Mevrouw Straus (VVD):
Het punt is dat ik de aanname van mevrouw Siderius dat
door de inpassing van het praktijkonderwijs in het passend
onderwijs het praktijkonderwijs gaat verdwijnen, niet deel.
Uit de onderzoeken blijkt dat iedereen zegt: wij willen de
werkwijze met het praktijkonderwijs houden zoals die is.
De praktijkscholen worden heel goed beoordeeld, zowel
door de inspectie als door andere scholen in de regio. Er is
dus geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat het
prakijkonderwijs gaat verdwijnen. Ook de voorzitter van de
vereniging van praktijkscholen geeft aan dat niemand het
praktijkonderwijs kwijt wil. Ook wij willen dat niet. Ik vind
het raar dat mevrouw Siderius hier deze redenering volgt
voor de kwetsbare leerlingen in het praktijkonderwijs, terwijl
wij ook kwetsbare leerlingen hebben in het speciaal
onderwijs. Zij maken wel gewoon onderdeel uit van het
passend onderwijs. Ik zie het verschil tussen die twee niet
zozeer. Mijn standpunt is helder: wat mij betreft is praktijkonderwijs een schoolsoort die in elk samenwerkingsverband
een plek verdient. Daar horen ook criteria bij, maar ik ben

Tweede Kamer

Passend onderwijs

blij dat de mogelijkheid er komt om, als daar redenen voor
zijn, in regionaal verband andere keuzes te maken.
De voorzitter:
Ik val nu even zomaar in als voorzitter, maar ik wil toch een
opmerking maken, zowel tegen degenen die interrumperen
als tegen degenen die antwoord geven. De interrupties
horen kort en bondig te zijn en de antwoorden daarop ook.
Ik geef het woord aan mevrouw Ypma. Dit is uw laatste
interruptie; dat weet u.
Mevrouw Ypma (PvdA):
In de aanvullende brief geeft de staatssecretaris aan dat hij
in 2018 de criteria helemaal wil loslaten en dat dit de eerste
stap is. Het is opmerkelijk dat de staatssecretaris hierop al
vooruitloopt. Maar ondersteunt de VVD die twee stappen
van de staatssecretaris?
Mevrouw Straus (VVD):
Ik heb gezien dat wij in de tussentijd gaan monitoren hoe
deze eerste stap daadwerkelijk gaat verlopen. Ik wil de
informatie afwachten die we uit die monitoring zullen krijgen en nu niet vooruitlopen op een beslissing die in 2018
genomen zal worden. Daar moet dan een nieuw wetsvoorstel voor komen en dat zullen we op dat moment zorgvuldig
bekijken.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Is de VVD het dan met mij eens dat het vreemd is dat de
staatssecretaris nu al met een voorstel komt dat hij in 2018
pas wil gaan effectueren?
Mevrouw Straus (VVD):
Het is altijd ingewikkeld om heel ver in de toekomst te kijken. Ik wil dat in ieder geval niet doen. U hebt die vraag
aan de staatssecretaris gesteld. Laten wij afwachten wat
hij daarop antwoordt, voordat wij er conclusies aan verbinden.
De voorzitter:
Dank jullie wel. Jullie kunnen het wel, kort en bondig vragen
en antwoorden. Dan geef ik nu het woord aan de heer
Beertema namens de PVV-fractie.

De heer Beertema (PVV):
Voorzitter. Gelijktijdig met het wetsvoorstel passend
onderwijs is in 2014 besloten om het totaal beschikbare
budget voor lwoo en pro, leerwegondersteunend onderwijs
en praktijkonderwijs, op landelijk niveau te maximeren.
Daarmee kwam er een eind aan de openeindfinanciering,
die altijd het gevaar in zich draagt van een ongelimiteerde
stijging van het aantal leerlingen met een indicatie. Het doel
van die budgettering was om de prikkel weg te nemen om
extra leerlingen uit het speciaal onderwijs en het voortgezet
speciaal onderwijs in te laten stromen in het lwoo en het
pro.

4 maart 2015
TK 59

59-3-10

Die inpassing in het passend onderwijs behelst in grote lijnen twee aspecten. De samenwerkingsverbanden gaan de
ondersteuningstoewijzing verzorgen en de regionale verwijzingscommissies, de RVC's, worden opgeheven. Goede
zaak. Twee systemen naast elkaar laten werken, schept
onduidelijkheid, inefficiëntie en bureaucratie. Dat moeten
we niet willen. In de tweede plaats worden de samenwerkingsverbanden verantwoordelijk voor het budget van lwoo
en pro.
Een aantal aspecten dat kenmerkend is voor het huidige
systeem, blijft gehandhaafd. Dit wetsvoorstel bevat een
mogelijkheid voor de individuele samenwerkingsverbanden
die daar bewust voor kiezen om zelf de criteria te bepalen
voor lwoo en/of pro, de duur van de onderwijstoewijzing
en/of welke scholen in aanmerking komen voor de lwoobekostiging. Dat is die opt-out-mogelijkheid. Er is wel een
voorwaarde. Samenwerkingsverbanden kunnen alleen
deelnemen aan de opt-out als alle besturen die daaronder
vallen en de medezeggenschap er ook achterstaan. Dat
klinkt logisch, maar kan de staatssecretaris nog even voor
ons beargumenteren — wij twijfelen namelijk — waarom
er voor dit systeem gekozen is? Welke financiële prikkels
brengt dat systeem mee? Op welke concrete manier zou
dat maatwerk dan vorm krijgen? Zou het maatwerk in Groningen echt anders zijn dan in Middelburg of Rotterdam?
Ik begrijp het krimpargument en ik vind dat een belangrijk
argument, want het is een taaie problematiek. Het pro zoals
het er nu uitziet, is echter een succesverhaal. Het is gebaseerd op langdurige expertise en op criteria die gewoon
werken. Het is een werkend systeem. Wat voegt opting out
toe aan de kwaliteit? Schept dat niet weer een gelegenheid
tot wildgroei en daarmee tot onoverzichtelijkheid? Dat
gevaar schuilt er toch in.
Het voorstel is om per 1 augustus 2015 te starten met de
integratie in passend onderwijs. Tot dat tijdstip zijn de
samenwerkingsverbanden ingericht en hebben ze inmiddels
een jaar ervaring met het toewijzen van ondersteuning in
het vso. Vanaf 1 augustus 2015 krijgen ze de wettelijke
opdracht om de ondersteuningsplannen aan te passen op
de integratie van lwoo en pro en per 1 januari 2016 treedt
dit ondersteuningsplan in werking. De samenwerkingsverbanden krijgen op die datum de taak om de ondersteuningstoewijzing van lwoo en pro te verzorgen, en ze krijgen
de verantwoordelijkheid voor het budget.
Ik heb nog wel een concrete vraag. De VO-raad wijst op de
inconsequentie in die bekostigingssystematiek. Bij zware
ondersteuning en plaatsing in het voortgezet speciaal
onderwijs bepaalt de woonplaats van de leerling welk
samenwerkingsverband de toelaatbaarheid gaat regelen
en betalen. Bij verlenging of verhuizing blijft het samenwerkingsverband van de eerste afgifte betalen. Bij de lichte
ondersteuning van lwoo en pro wordt uitgegaan van de
vestigingsplaats van de schoollocatie. Bij verhuizing betaalt
het samenwerkingsverband van de nieuwe school van de
inschrijving. Dit verschil schijnt verwarrend te zijn. Ik kan
mij dat wel voorstellen. Dat kan ook weer leiden tot extra
bureaucratie en tot afspraken die te laat tot stand komen.
Kinderen worden daar de dupe van en dat levert weer irritatie bij ouders op. Kan de staatssecretaris het veld en ons
geruststellen met een nadere uitleg?

ning tussen de verschillende regio's — daar zat een onbalans in — en bij de inpassing van lwoo en pro in passend
onderwijs niet? Ik vind dat een belangrijke vraag, maar ik
weet niet of de staatssecretaris dat direct kan beantwoorden. Zijn of waren er in het verleden opvallende verschillen
in vraag en aanbod tussen de regio's?
Ten slotte. De PVV is altijd voorstander geweest van deze
aanpassing. Met het onderbrengen van lwoo en pro in
passend onderwijs is het stelsel van ondersteuning wat ons
betreft compleet en worden de samenwerkingsverbanden
verantwoordelijk voor alle onderwijsondersteuning. Daarmee zijn die samenwerkingsverbanden beter in staat om
af te wegen welke onderwijsondersteuning nodig is en
wordt het systeem efficiënter. Daarmee gaan wij graag
akkoord.
De heer Van Meenen (D66):
Ik denk dat wij ongeveer in dezelfde positie zitten. Ik neig
iets meer naar meer ruimte en daar heb ik dan ook een
vraag over. De heer Beertema zegt terecht dat het een succes is, maar de vraag is natuurlijk of het een succes is vanwege de normen. Ik kan mij heel goed voorstellen dat het
wellicht ook een succes kan zijn voor meer kinderen dan
nu volgens die normen toegelaten kunnen worden. Die
ruimte zou ik in principe willen geven. Ik heb ook allerlei
aarzelingen. Onze bijdragen waren wat dat betreft vrijwel
gelijk. De heer Beertema was niet bij mijn betoog, maar
misschien heeft hij het gehoord. Maar kan de heer Beertema
ook meegaan in de redenering dat je de gelegenheid zou
kunnen geven aan samenwerkingsverbanden om andere
normen te hanteren om zo misschien meer leerlingen dit
succes te laten delen?
De heer Beertema (PVV):
Ik heb al in een vroeg stadium gehoord dat D66 en de PVV
ongeveer op dezelfde lijn zaten. Mijn medewerker was daar
buitengewoon verbaasd over en heeft mij dat per koerier
laten weten. Het kan dus. Ik begrijp de afweging. Die toelatingscriteria zijn echter wel onderdeel van het geheel, ook
van het geheel van het succesverhaal van pro. Daaraan
gaan sleutelen houd een gevaar in zich. Een goed leggende
kip moet je niet storen.
De voorzitter:
Een broedende kip.
De heer Beertema (PVV):
Een goed leggende kip ook niet. Ik heb twee kippen en ik
weet daar heel veel van. De een heet Fleur en de ander
Agnes.
Als we de kant opgaan die de heer Van Meenen nu suggereert, dan heeft dat voordelen, zeker als het gaat om de
problematiek van de krimp. Maar tegelijkertijd ben je de
boel dan weer enigszins aan het oprekken en geef je toch
weer ruimte — ik zeg niet dat het gebeurt — voor perverse
prikkels enzovoort. Misschien ook wel weer tot ongewenste
groei, die we nu juist proberen te beperken.

Mijn laatste vraag is of de staatssecretaris ook nog eens uit
wil leggen waarom bij de implementatie van passend
onderwijs, wat ons betreft terecht, is gekozen voor vereve-

Tweede Kamer

Passend onderwijs

4 maart 2015
TK 59

59-3-11

De heer Van Meenen (D66):
Bij ons gaan ook alle alarmbellen af als we het in zulke hoge
mate met elkaar eens zijn. Ik heb daar in eerste termijn ook
allerlei vragen over gesteld. Ik heb nu dan ook geen vraag
meer aan de heer Beertema. Laten we eerst maar horen
wat de staatssecretaris op die vragen te zeggen heeft.
De heer Beertema (PVV):
Daar ben ik ook benieuwd naar.
De voorzitter:
Daar zijn jullie het ook weer over eens. Ik geef tot slot het
woord aan mevrouw Schouten van de ChristenUnie.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. Het leerwegondersteunend onderwijs en het
praktijkonderwijs zijn belangrijke onderwijsvormen voor
zo'n 100.000 leerlingen. Voor deze jongeren is het van groot
belang dat zij onderwijs kunnen volgen. Zij slagen vaak nog
binnen het vmbo, met extra ondersteuning om het diploma
te halen. Of ze gaan naar het praktijkonderwijs om naar een
baan te worden geleid. Als het dan lukt, is dat echt een
topprestatie.
In het regeerakkoord was sprake van een bezuiniging van
50 miljoen euro structureel op het leerwegondersteunend
onderwijs en het praktijkonderwijs. Dat was 10% van het
budget voor dit soort onderwijs, een onbestaanbare keuze.
In het herfstakkoord heeft de ChristenUnie deze bezuiniging
gelukkig kunnen terugdraaien. Bij de behandeling van de
onderwijsbegroting in 2012 is dit nog nader ingevuld via
een motie.
De zorgen van de ChristenUnie zijn helaas niet weggenomen als ik naar dit voorliggend wetsvoorstel kijk. Allereerst
vraag ik naar de noodzaak van het wetsvoorstel. De staatssecretaris erkent immers dat de leerlingenaantallen van
zowel het lwoo als het pro de afgelopen jaren stabiel zijn
geweest. Van een afwenteling door andere schoolsoorten,
zoals het voortgezet speciaal onderwijs, is dus geen sprake.
Voor het praktijkonderwijs geldt bovendien dat het een
afzonderlijke schoolsoort is, met een apart karakter. Het
praktijkonderwijs staat ook als afzonderlijke schoolsoort in
de Wet op het voortgezet onderwijs. Het lijkt er echter op
dat de staatssecretaris het praktijkonderwijs als een vorm
van speciaal onderwijs wil gaan behandelen. Is dat zo?
Graag een reactie.
De regering kiest ervoor om de indicatiestelling te verschuiven van de regionale verwijzingscommissie naar de
samenwerkingsverbanden passend onderwijs. Dat is op
zichzelf een begrijpelijke keuze. Er komt echter ook een knip
in de bekostiging bij, in een basisdeel en een ondersteuningsdeel. Het ondersteuningsdeel moet vanaf 2016 via de
samenwerkingsverbanden verlopen. Daarmee wordt er
bewust voor gekozen om het budget als bepalende factor
mee te laten wegen in de indicatiestelling. Dat is echt een
kanteling ten opzichte van de huidige situatie. In 1998 is er
nog voor gekozen om juist een knip aan te brengen tussen
de indicatiestelling en de bekostiging. Het scenario dat
straks tegenvallers in andere vormen van ondersteuning
deels moeten worden opgevangen door het praktijkonder-

Tweede Kamer

Passend onderwijs

wijs, is niet ondenkbaar. Dit wetsvoorstel kan er dan ook
op lange termijn toe leiden dat er grotere klassen in het
praktijkonderwijs komen, puur gedreven door de wijze van
bekostiging. Het samenwerkingsverband kan immers de
bekostiging van de leerling gaan bepalen. Waarom kiest
de staatssecretaris ervoor om de knip weer weg te halen?
Hiervoor is toch geen budgettaire of inhoudelijke noodzaak?
Erkent de staatssecretaris dat splitsing een gekunstelde
oplossing is, aangezien scholen pas de basisbekostiging
krijgen als de toelating tot het praktijkonderwijs al is vastgesteld? Dat betekent eigenlijk dat zowel de basisbekostiging als de ondersteuningsbekostiging van de toelating
afhankelijk is.
De ChristenUnie kan zich, zoals gezegd, vinden in het verschuiven van de indicatie voor het praktijkonderwijs naar
de samenwerkingsverbanden. Wat ons betreft gaat het
echter te ver om de landelijke toetsingscriteria los te laten.
Nogmaals, er is een systeem dat goed werkt. Ik hoorde het
de heer Beertema net ook zeggen. Waarom moeten we dit
dan opeens gaan loslaten? De staatssecretaris zal antwoorden: het is opting-out, we gaan het nog niet helemaal loslaten. Maar erkent hij dat juist met de stap naar opting-out
eigenlijk ook principieel een weg wordt ingeslagen naar
het loslaten van de landelijke criteria? Is dat ook de intentie
van de staatssecretaris? Ik hoor het graag van hem.
Verder vraag ik de staatssecretaris wat de rol van de
schoolbesturen in het praktijkonderwijs wordt ten aanzien
van de toelating van de leerlingen. Het bevoegd gezag heeft
nu nog beslissingsbevoegdheid. Houdt het dat straks ook?
Graag een reactie.
Ik kom op het punt van de verevening. Die wordt al toegepast in het passend onderwijs. De staatssecretaris zegt in
2016 te beslissen over eventuele verevening voor lwoo en
praktijkonderwijs. In het rapport van de ECPO dat de basis
legde voor de verevening, wordt nadrukkelijk niet ingegaan
op het leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs. Er wordt zelfs toegelicht dat het een bewuste keuze
was om deze onderwijssoorten niet te betrekken, omdat
het aantal leerlingen stabiel is. Overweegt de staatssecretaris nog wel om te verevenen? Heeft dat geen grote gevolgen
voor sommige regio's die historisch gezien veel praktijkonderwijs hebben? Hoe moeten eventuele klappen dan worden
opgevangen? Hoe ziet de staatssecretaris dat voor zich?
Tot slot nog een korte vraag over een ander onderwerp,
dat niet direct met dit wetsvoorstel zelf te maken heeft maar
wel met de doelgroep: de stand van zaken met betrekking
tot de bekostiging van ernstig meervoudig gehandicapte
leerlingen. Hierover heeft de Kamer een toezegging gekregen in december. Wat is de stand van zaken?
De vergadering wordt van 11.34 uur tot 11.50 uur geschorst.

Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. Onlangs, om precies te zijn op 11 december
2014, hebben we in een AO stilgestaan bij de voorlopig
goede start van het passend onderwijs, dat per 1 augustus
is ingegaan. Scholen kunnen leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, nu beter maatwerk bieden. We hebben
ook geconstateerd dat het passend onderwijs nog niet klaar
is. De komende jaren moet het nog flink doorontwikkelen,

4 maart 2015
TK 59

59-3-12

maar het algemene beeld is dat op heel veel plekken in dit
land al flinke stappen zijn gezet.
Het doel van passend onderwijs is om elke leerling een
passende onderwijsplek te geven. Passend onderwijs moet
dus over de volle breedte van het onderwijs gaan. Met het
voorliggende wetsvoorstel worden ook de laatste twee
vormen van onderwijsondersteuning onderdeel van het
stelsel van het passend onderwijs, namelijk het leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs. Zo wordt
het stelsel van het passend onderwijs compleet, zou je
kunnen zeggen. Daarmee kan maatwerk geleverd worden
aan elke leerling. Het lwoo en het pro zitten, wat de zwaarte
van de ondersteuning betreft — daar was enige discussie
over — tussen de lichte ondersteuning in de klassen van
het regulier onderwijs en de zware ondersteuning in het
vso. Met de inpassing van lwoo en pro kunnen de samenwerkingsverbanden voor elke leerling straks integraal
afwegen wat de beste plek is.
Daarmee maken we het niet alleen voor scholen eenvoudiger en overzichtelijker — zij hoeven immers niet meer te
opereren in twee verschillende systemen — maar vooral
ook beter voor ouders en leerlingen. Er is geen onduidelijkheid meer over waar de leerling kan aankloppen voor extra
ondersteuning: bij het samenwerkingsverband of de regionale verwijzingscommissie. Voor de leerlingen is straks
duidelijk dat extra ondersteuning wordt toegewezen in het
samenwerkingsverband. Zij kunnen niet meer van het kastje
naar de muur worden gestuurd. Wat dat betreft, ben ik het
volledig eens met de opmerking van de heer Van Meenen
dat het vooral moet gaan om het kind, de ouder en de
kwaliteit van de door ons geboden passende plek in het
onderwijs. In het samenwerkingsverband wordt een goede
en brede afweging gemaakt: wat is de beste plek voor de
jongere? Er is straks geen financiële prikkel meer voor
samenwerkingsverbanden om leerlingen naar het lwoo of
pro te sturen omdat zij daar niet voor zouden hoeven te
betalen. De samenwerkingsverbanden worden nu integraal
verantwoordelijk, zowel voor het toewijzen van de ondersteuning als voor het budget. Er zijn dus geen verschillende
systemen. De leerling zal dus niet meer een lwoo-indicatie
krijgen die een beetje aangedikt is — zo werd dat in een
van de inbrengen genoemd — omdat dat voor het samenwerkingsverband nu eenmaal de goedkoopste optie zou
zijn. Dat leggen we straks allemaal in één hand. Wat de
leerling nodig heeft, staat daarbij voorop. Scholen zullen
nu echt voor alle leerlingen moeten bepalen welke plek het
passendst is.
Het lwoo en het pro zijn integrale onderdelen van het
voortgezet onderwijs. Veel scholen krijgen te maken met
veranderingen. De inpassing vraagt daarom om grote
zorgvuldigheid; ik denk dat iedereen daarvan is doordrongen. Ik ben ook altijd blij met een inhoudelijk debat zoals
dat ook vandaag weer wordt gevoerd. Dat bleek ook bij het
herfstakkoord met betrekking tot de financiering. De korting
op de middelen die dit kabinet gepaard wilde laten gaan
met deze terugdringing van de bureaucratie, is teruggedraaid. Mevrouw Ypma refereerde daaraan en ook de heer
Voordewind heeft zich daar sterk voor gemaakt. Daardoor
krijgen de samenwerkingsverbanden de beschikking over
de totale hoeveelheid middelen voor deze groep leerlingen.
Om de integratie goed te laten verlopen, heb ik bovendien
gekozen voor een gefaseerde aanpak: niet alles in één keer.
De samenwerkingsverbanden krijgen dus het geld en de
tijd om de toewijzing van het lwoo en het pro goed vorm

Tweede Kamer

Passend onderwijs

te geven. Vandaag behandelen we daarvoor in de vorm
van het voorliggende wetsvoorstel de eerste stap van die
integratie.
Uit de reacties op het wetsvoorstel begrijp ik dat er nog
vragen en zorgen zijn. Ik kom tot vier grote thema's die ik
als blokjes zou willen behandelen. Het eerste thema is: wat
is nu eigenlijk de positie van het praktijkonderwijs en hoe
kan die positie goed worden geborgd? Het tweede thema
betreft het loslaten van de criteria en de in het wetsvoorstel
besloten mogelijkheid van een opting out. Het derde thema
betreft een aantal vragen over de bekostiging. Het vierde
thema betreft de implementatie en het functioneren van de
samenwerkingsverbanden in de praktijk: hoe houden we
een vinger aan de pols en hoe kunnen we samenwerkingsverbanden ondersteunen?
De voorzitter:
Voordat ik u het woord geef, mevrouw Ypma, zeg ik dat er
maximaal drie interrupties mogen worden gepleegd. Het
is aan de leden om te bekijken bij welk onderdeel zij die
plegen. De interrupties horen kort en krachtig te zijn, net
als de antwoorden van de staatssecretaris.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Helder. De staatssecretaris zegt dat er geen financiële prikkel
komt, maar is hij het met mij eens dat het praktijkonderwijs
veel goedkoper dan het vso en dat in het vso een ongebreidelde groei heeft plaatsgevonden?
Staatssecretaris Dekker:
Er zijn verschillen in de bekostiging, ook tussen het praktijkonderwijs en het vso.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Het is een beetje jammer dat ik het antwoord krijg dat er
verschil in de bekostiging is. Het klopt dat het praktijkonderwijs veel goedkoper is dan het vso. Dat weet de staatssecretaris ook. Is hij het dan met mij eens dat er wel een financiële prikkel ontstaat om meer kinderen toe te laten tot het
praktijkonderwijs en dat dit ertoe kan leiden dat de
beschermende omgeving voor kinderen vertroebelt?
Staatssecretaris Dekker:
Er zijn in Nederland heel veel vormen van zware ondersteuning. Die kosten ook heel veel geld. In het hele passend
onderwijs geven wij scholen en schoolbesturen in de
samenwerkingsverbanden het vertrouwen om daarin verstandige afwegingen te maken. Een plek in het regulier
onderwijs is altijd het allergoedkoopst, nog goedkoper dan
het praktijkonderwijs. Het praktijkonderwijs is weer goedkoper dan het voortgezet speciaal onderwijs. Ik geloof niet
dat het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs een-op-een gaan verdwijnen omdat wij scholen hierin
meer ruimte geven. Wij geven scholen juist de verplichting,
ook met een zorgplicht, om te zorgen voor een passende
plek voor leerlingen. Ik heb vooralsnog aanleiding om te
veronderstellen — dat zien wij ook terug in de praktijk —
dat samenwerkingsverbanden daarmee op een heel goede
manier omgaan.

4 maart 2015
TK 59

59-3-13

Mevrouw Siderius (SP):
De staatssecretaris zei in zijn inleiding in een bijzin dat de
prikkelvorming heel erg wordt aangedikt door een aantal
partijen. Ik neem aan dat hij daarmee ook op mijn inbreng
doelde. Het is niet zozeer dat de SP dat heeft bedacht, maar
de waarschuwing voor deze risico's komt van de praktijkscholen zelf. Zij zien wel degelijk die financiële prikkel. De
staatssecretaris weet net zo goed als de rest van de Kamer
dat praktijkscholen maar een heel kleine invloed hebben
binnen de samenwerkingsverbanden. Zij staan straks met
de rug tegen de muur. De kans op verwatering omdat meer
kinderen die nu normaal gesproken naar het speciaal
onderwijs zouden gaan vanwege de financiële prikkel toch
worden doorgeleid naar het praktijkonderwijs, bestaat wel
degelijk. Hoe gaat de staatssecretaris het praktijkonderwijs
in de huidige vorm overeind houden?
Staatssecretaris Dekker:
Ik heb het gevoel dat we enigszins vooruitlopen op de discussie over de landelijke criteria voor praktijkonderwijs en
de eventuele mogelijkheid om daarbij opting out toe te
passen. Om mevrouw Siderius gerust te stellen, wil ik twee
dingen zeggen. Ten eerste. De bekostiging per leerling per
plek in het praktijkonderwijs is landelijk vastgesteld. Als
een leerling naar het praktijkonderwijs gaat, krijgt hij een
vaste bekostiging mee. Dit betekent dus ook dat er geen
risico is voor grote klassen, zoals mevrouw Siderius suggereerde. Hoewel, ik meen dat het mevrouw Schouten was
die dat suggereerde. Ten tweede. De discussie over de
landelijke criteria en het eventueel loslaten daarvan, zou in
2017 gaan lopen naar aanleiding van wetgeving. Op dit
moment laten we die criteria nog niet los. Dit wetsvoorstel
biedt de mogelijkheid tot opting out. Als praktijkscholen
daar geen goed gevoel bij hebben, kunnen zij die tegenhouden. Zij hebben de facto een veto om vast te houden aan
het oude systeem.
Mevrouw Siderius (SP):
Dit is natuurlijk geen antwoord op mijn vraag. Mijn vraag
ging niet over het landelijk criterium, maar over de financiële prikkelvorming binnen de samenwerkingsverbanden
doordat het praktijkonderwijs veel goedkoper is dan het
speciaal onderwijs. Samenwerkingsverbanden die vaak al
moeten bezuinigen — daarvan heb ik voorbeelden gegeven
in mijn bijdrage — hebben te maken met grote tekorten.
Zij moeten alles zien rond te breien en zij willen dat
natuurlijk zo goed mogelijk doen. Zij kunnen dan beslissen
om kinderen die normaal naar het speciaal onderwijs zouden gaan, dan maar naar het praktijkonderwijs te sturen
omdat dat goedkoper is. Die prikkel zit wel degelijk in deze
wet. Ik heb aan de staatssecretaris gevraagd hoe hij deze
prikkel denkt weg te nemen, maar hij erkent die prikkelvorming blijkbaar helemaal niet.
Staatssecretaris Dekker:
Mevrouw Siderius gaat ervan uit dat het alleen maar om
financiële prikkels gaat. In dat geval zouden alle kinderen
zonder enige vorm van ondersteuning onmiddellijk naar
het regulier onderwijs worden gestuurd, want dat is het
goedkoopste van allemaal. Ik geloof er niet in dat dit
gebeurt. Het kan ook niet, want wij houden daar toezicht
op. Wij willen dat leerlingen goede ondersteuning krijgen
en op een goed passende plek terechtkomen. Ik zie dat het

Tweede Kamer

Passend onderwijs

in het passend onderwijs goed werkt voor het vso waarvoor
ook landelijke criteria golden. Ik zie dat het goed werkt in
het basisonderwijs; daar zijn weliswaar andere samenwerkingsverbanden maar daar heb je natuurlijk ook het speciaal
onderwijs en het speciaal basisonderwijs. Daar hebben wij
de criteria ook losgelaten. Ik zie daarom niet helemaal in
waarom wij nu een uitzondering zouden maken voor deze
ene vorm van onderwijs en de samenwerkingsverbanden
daarop niet zouden vertrouwen.
Ik kom bij mijn eerste thema; dit heeft betrekking op de
positie van het praktijkonderwijs. Verschillende woordvoerders hebben hierover warme woorden gesproken en ik deel
hun woorden. Het is voor de integraliteit van belang dat
het praktijkonderwijs onderdeel wordt van het systeem van
passend onderwijs. Zo kan ook in de regio worden bepaald
welke plaats het meest passend is voor een leerling. Ik
benadruk nog eens dat praktijkonderwijs daarbij van
ongelooflijk groot belang is. Praktijkscholen zijn er op dit
moment de dupe van als samenwerkingsverbanden meer
leerlingen dan voorheen aanraden om naar het pro te gaan.
Als het aantal leerlingen in het praktonderwijs stijgt, daalt
namelijk het budget per leerling. Dat kan niet meer als het
praktijkonderwijs is ingepast in het passend onderwijs. Dit
is een van de belangrijke redenen om deze stap te zetten.
Het samenwerkingsverband is dan volledig verantwoordelijk, het budget per leerling kan niet meer dalen en de
financiële positie van het praktijkonderwijs wordt als volwaardig onderdeel van het samenwerkingsverband beter.
Het belang van het praktijkonderwijs staat voor mij als een
paal boven water. Er zal altijd vraag zijn naar het specifieke
aanbod van praktijkscholen. Veel partijen, zowel in het
onderwijs als daarbuiten, zijn naar mijn mening tevreden.
Deze scholen zijn immers uitstekend in staat om jongeren
voor te bereiden op de arbeidsmarkt. Samenwerkingsverbanden moeten een dekkend aanbod hebben, dus ook voor
de doelgroep van het praktijkonderwijs. Ik zal de komende
periode de ontwikkelingen scherp monitoren. Ik zal daarbij
extra aandacht besteden aan de positie van het praktijkonderwijs in de samenwerkingsverbanden.
Mevrouw Straus heeft gevraagd of ik het ermee eens ben
dat de stem van het praktijkonderwijs moet worden gehoord
in de samenwerkingsverbanden. Het antwoord op die vraag
is een kort en volmondig ja. Het praktijkonderwijs is een
belangrijke schoolsoort die zich al lang heeft bewezen. Ik
vertrouw er dan ook op dat het praktijkonderwijs niet alleen
zijn stem zal laten horen in de samenwerkingsverbanden,
maar dat het ook volledig zal worden gezien en benut.
De heer Van Meenen heeft gevraagd of ik verwacht dat het
geluid van het praktijkonderwijs zal ondersneeuwen in het
samenwerkingsverband. Ik ben daar niet onmiddellijk bang
voor, want ook als ik praat met scholen in het reguliere
onderwijs, dus reguliere vmbo's en scholen voor het
voortgezet speciaal onderwijs, dan hoor ik dat iedereen de
specifieke en belangrijke taak van het praktijkonderwijs
voor specifieke leerlingen ziet. Het samenwerkingsverband
heeft het praktijkonderwijs dus nodig om ook echt tot een
dekkend aanbod te komen. Ik kan me dan ook geen
samenwerkingsverband voorstellen als dat praktijkonderwijs
er niet is. De praktijkscholen zijn wel vaak de wat kleinere
partijen binnen het samenwerkingsverband, net overigens
als vele scholen voor het voortgezet speciaal onderwijs.

4 maart 2015
TK 59

59-3-14

Daarom is het belangrijk om bij de monitoring en evaluatie
scherp te zijn op hoe die rol uitpakt.
De heer Van Meenen (D66):
Scholen hebben geen kleine rol in het samenwerkingsverband, ze hebben helemaal geen rol. De partijen met een rol
in het samenwerkingsverband zijn de besturen. Heel vaak
zijn praktijkscholen onderdeel van een groter bestuur,
waarin veel regulier onderwijs zit. Daar zit mijn zorg. Binnen
dat bestuur kan er dan namelijk best een besluit voor
opting-out worden genomen, terwijl de praktijkschool
allerlei goede argumenten heeft om dat niet te doen. Die
bestuursstem komt vervolgens wel binnen in de bestuursvergadering van het samenwerkingsverband, waardoor
daar weer unanimiteit kan ontstaan. Waar ben ik naar op
zoek? Als er echt unanimiteit is, moet er de mogelijkheid
zijn om vast te houden aan opting-out en niet terug te vallen
op de normen die we nu kennen en die ook — om het even
zo te zeggen — slachtoffers maken. Is er een manier om de
positie van de praktijkschool echt te versterken, bijvoorbeeld
via medezeggenschap? Ik overweeg een amendement in
te dienen om de medezeggenschap van de praktijkschool
zodanig te versterken dat deze kan verhinderen dat er zonder unanimiteit opting-out plaatsvindt.
Staatssecretaris Dekker:
De heer Van Meenen heeft een punt. Er zijn praktijkscholen
die een zelfstandige entiteit zijn en een directe stem in het
samenwerkingsverband hebben. Het is anders als een
praktijkschool onderdeel is van een groter bestuur. Ik ga er
overigens wel van uit dat een groot bestuur opkomt voor
de belangen van al zijn scholen, dus ook die van het praktijkonderwijs, en dat het daar extra naar luistert, zeker bij
besluiten die grote gevolgen hebben voor deze specifieke
vorm van onderwijs en minder voor andere vormen van
onderwijs. Ik verwacht dat de gmr'en op bestuursniveau
op dat punt ook kritisch zullen zijn. Ik denk dus dat dit in de
praktijk wel zal loslopen. Als je daar een extra check voor
wilt inbouwen, bijvoorbeeld door de mr of de rector van
een praktijkschool hierbij een aparte stem te geven, zal dat
inderdaad bij wet moeten worden gewijzigd door middel
van een amendement of een nota van wijziging. Ik ben daar
niet onmiddellijk op tegen, maar dit is wel weer een verzwaring van de medezeggenschapsstructuur.
De heer Van Meenen (D66):
Als ik kijk naar de stemming in de Kamer rond dit onderwerp, vermoed ik dat het twee kanten op kan bewegen: of
alle regels te laten zoals ze zijn en opting-out niet te gaan
doen, zoals het amendement van de Partij van de Arbeid
wil; of opting-out wel toe te staan, maar met een soort
verzekering van een werkelijke unanimiteit binnen het
samenwerkingsverband, bijvoorbeeld door middel van mijn
amendement. Ik zie namelijk ook wel dat daarvoor een
wetswijziging moet plaatsvinden. Mijn vraag aan de
staatssecretaris is eigenlijk heel simpel: als de Kamer een
van die twee kanten op gaat, waarvoor heeft hij dan de
voorkeur?

heeft het mijn voorkeur om maatwerk op regionaal niveau
mogelijk te maken; dus dat de opting out wordt toegepast,
terwijl ervan wordt uitgegaan dat de praktijkschool ermee
instemt. Als u wilt dat de praktijkschool ook binnen de
grotere schoolbesturen de laatste stem heeft, wil ik meegaan in die variant; vooral ook omdat in mijn ogen opting
out een aantal voordelen heeft. Ik zal daar straks nader op
ingaan.
Ik kan snel het punt van de positie van het pro afronden.
Mevrouw Siderius vroeg of het pro niet te veel onder druk
komt te staan, bijvoorbeeld door verevening. De financiën
spelen altijd een rol, ook in de samenwerkingsverbanden,
maar er zijn ook verschillende waarborgen ingebouwd. Op
samenwerkingsverbandniveau is er sprake van medezeggenschap op het ondersteuningsplan. Er is de verplichting
tot een dekkend aanbod. Er is toezicht van de inspectie.
Bovendien kunnen en scholen bij disputen terecht bij de
Landelijke Arbitragecommissie Samenwerkingsverbanden
passend onderwijs. Ouders kunnen terecht bij de geschillencommissie passend onderwijs.
De ChristenUnie-fractie stelde een vraag over grotere klassen. Volgens mij heb ik die vraag beantwoord. Juist in het
huidige systeem is er een risico op grotere klassen, omdat
er sprake is van landelijke budgettering. Er zijn meer verwijzingen naar het pro, dus met hetzelfde geld moeten er meer
leerlingen bediend worden. Met deze wetswijziging wordt
het praktijkonderwijs onderdeel van het grotere geheel en
gaat er een vaste bekostiging per leerling naar het praktijkonderwijs. In die zin hoeven er geen grotere klassen te
komen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Mijn vraag ging over de knip in de bekostiging tussen een
basisdeel en een ondersteuningsdeel. Het basisdeel ligt
inderdaad vast, maar het besluit over het ondersteuningsdeel wordt genomen door het samenwerkingsverband. Dat
kan betekenen dat een tegenvaller elders gevolgen kan
hebben bij het praktijkonderwijs. Onderkent de staatssecretaris dit?
Staatssecretaris Dekker:
In mijn ogen zal dit niet het geval zijn, juist omdat de toekenning aan het praktijkonderwijs straks een vast bedrag
wordt. Het samenwerkingsverband moet daar wel mee
uitkomen. Als heel veel kinderen zware ondersteuning nodig
hebben of juist lichte ondersteuning en een en ander
financieel gaat klemmen, zullen alle schoolbesturen daarvoor moeten opdraaien, in plaats van het praktijkonderwijs,
zoals nu het geval is.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Laat ik de vraag in het algemeen stellen: sluit de staatssecretaris uit dat dit niet zal leiden tot grotere klassen in het
praktijkonderwijs? Kan hij dat hierbij toezeggen? Dan kunnen we nu die zekerheid bieden aan al die praktijkscholen.

Staatssecretaris Dekker:
Mijn eerste voorkeur is natuurlijk dat het wetsvoorstel wordt
aangenomen zoals het er nu ligt. Als ik zou moeten kiezen,

Staatssecretaris Dekker:
Er is geen financiële noodzaak om dat te doen. Ik zeg het
maar zoals het is. Wij sturen niet op de grootte van klassen.
Ook nu al zie je dat er verschillen zijn in klassengrootte in

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Passend onderwijs

59-3-15

het praktijkonderwijs. Er is echter geen enkele financiële
aanleiding voor praktijkscholen om straks tot grotere klassen te moeten komen. Dat risico is er nu wel.
Dan kom ik op het tweede thema, voor mij het hoofdmaal
van vandaag, namelijk de landelijke criteria voor praktijkonderwijs. Er is gevraagd waarom het nodig is om de criteria
voor lwoo en pro los te laten. Het principe van passend
onderwijs, dat we heel breed in 2011 hebben besproken en
dat door de overgrote meerderheid van de Kamer is aanvaard, is dat in de regio, binnen de samenwerkingsverbanden, wordt bepaald welke plek het meest passend is voor
de leerling. Praktijkonderwijs bedient een brede groep
leerlingen, enerzijds de leerlingen met een laag IQ die lezen
en schrijven op het niveau van een leerling in groep 4,
anderzijds de leerlingen die net geen vmbo-diploma kunnen
halen, maar prima schilder of schoonmaker kunnen worden.
Het unique sellingpoint van het praktijkonderwijs is dat al
deze leerlingen worden voorbereid op de arbeidsmarkt.
Daar is het pro ongelooflijk goed in. Het heeft vaak een
groot netwerk in de regio. Zijn prestaties, de gevallen waarin
ze erin slagen om kinderen uiteindelijk aan het werk te
helpen, zijn indrukwekkend. Daar ben ik trots op.
Door het loslaten van de criteria kan de school voor praktijkonderwijs zich verder toeleggen op en specialiseren in
hetgeen nodig is in de regio. De scholen kunnen daarbij
ook kijken naar hetgeen in de regio speelt. De regio's verschillen van elkaar en ook de arbeidsmarkt verschilt er. Zo
kan het praktijkonderwijs zich bijvoorbeeld nog verder
specialiseren in specifieke groepen jongeren of in zijn
arbeidsmarkttoeleidende taak. Hierdoor kunnen nog meer
jongeren profiteren van de toegevoegde waarde die dit
onderwijs heeft voor jongeren die moeite hebben om aan
een diploma te komen, maar wellicht ook zonder diploma
prima aan het werk kunnen. Ik denk dat dit belangrijk is en
ook aansluit bij een hoop andere veranderingen die de
afgelopen tijd in gang zijn gezet. Daardoor kunnen scholen
dus meer maatwerk leveren in de regio.
Door het loslaten van de criteria voor het lwoo en het pro
kan daadwerkelijk gekeken worden naar de mogelijkheden
en behoeften van die groep leerlingen in plaats van naar
hun beperkingen. We kunnen daardoor ook iets verder kijken dan alleen maar naar de cijfertjes; we kunnen kijken
naar hetgeen kinderen echt nodig hebben.
Bovendien leidt het tot minder bureaucratie. Dit betekent:
geen lange indicatieprocedures meer met extra toetsen
specifiek voor het lwoo en het pro, maar in één keer een
goede, brede afweging maken om op die manier te bepalen
wat de beste plek is voor een leerling. In het vso — dat is
het voortgezet speciaal onderwijs — het speciaal basisonderwijs en de overige vormen van ondersteuning kunnen
samenwerkingsverbanden al zelf de criteria bepalen. Nu
zal ook in het lwoo en het pro door het samenwerkingsverband worden bepaald wat de meest passende plek voor
een leerling is. Dat kunnen de scholen in het samenwerkingsverband alleen goed doen als ze van de Kamer en mij
daar daadwerkelijk ruimte, vertrouwen en verantwoordelijkheid voor krijgen.

gere termijn voor ogen heb, ook omdat het definitief loslaten van de landelijke criteria naar mijn mening weer zorgvuldig zou moeten gebeuren. Ik wil bekijken wat dat betekent en op welke termijn dat kan gebeuren. Daarom komt
dat in een separaat wetsvoorstel op een later moment nog
eens in de Kamer. Ik wil nu alleen de scholen en de
samenwerkingsverbanden die daar zelf al om vragen, die
ruimte geven. Er zijn scholen die dat daarom vragen. Dat
zijn niet alleen scholen in krimpgebieden, maar ook scholen
in het midden van het land. Ik wil die scholen niet de pas
afsnijden en hun verbieden om dat maatwerk te leveren.
Dat zou de facto het resultaat zijn als je de opting-out er nu
uit haalt. Dat zou ook de consequentie zijn van het aangekondigde amendement-Ypma.
Tegen mevrouw Schouten zeg ik dat we daarmee natuurlijk
wel een iets andere weg inslaan, maar dat doen we sowieso
met betrekking tot het lwoo en het pro als we die weer een
integraal onderdeel maken van het passend onderwijs. Ik
denk echter dat het een zinnige manier is om een einde te
maken aan de verschillende nu bestaande systemen.
De heer Beertema vroeg: hoe gaat dat er dan concreet uitzien in de praktijk? Op welke concrete manieren kan maatwerk worden geleverd via opting-out? Samenwerkingsverbanden kunnen er bijvoorbeeld voor kiezen om het lwoo
en het pro aan te laten sluiten bij de behoeften en andere
voorzieningen die daarbinnen bestaan. Het is dus ook
belangrijk dat er niet alleen een afweging kan plaatsvinden
op individueel niveau, bijvoorbeeld op grond van de uitzonderingsbepaling die in de wet staat en waar mevrouw Ypma
ook op heeft gewezen, maar dat je daarbij ook kijkt naar
het totale aanbod. Scholen en samenwerkingsverbanden
geven aan dat ze vooral veel meer maatwerk willen zien op
bijvoorbeeld het grensvlak tussen het praktijkonderwijs en
het lwoo of dat tussen het praktijkonderwijs en het vso. De
regio kan bijvoorbeeld meer leerlingen laten profiteren van
de expertise als het gaat om arbeidsmarkttoeleiding. Dat
betreft dan niet alleen de eigen praktijkonderwijskinderen,
maar bijvoorbeeld ook sommige kinderen in het vso. Praktijkscholen kunnen zich specialiseren en er kunnen ook
specifieke arrangementen ontstaan voor leerlingen in lwoo
en pro. Dat zal dan inderdaad betekenen dat er wel wat
variatie gaat ontstaan. Er zullen ook verschillen optreden
tussen samenwerkingsverbanden, maar de vraag is of dat
heel erg is. De situaties in samenwerkingsverbanden zijn
onderling verschillend. Ook bij andere vormen van ondersteuning zie je dat het leidt tot iets meer diversiteit.
De voorzitter:
Ik zie de heer Beertema en mevrouw Schouten nu voor de
interruptiemicrofoon staan, maar ik meen dat mevrouw
Schouten er als eerste stond. Dus geef ik haar nu het woord.

Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, kunnen samenwerkingsverbanden vanaf 1 januari 2016 vooruitlopen op het
loslaten van de criteria via opting out. Dat is eigenlijk nog
maar een zeer beperkte vorm van hetgeen ik voor de lan-

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Mijn eerdere vraag aan de staatssecretaris was welk probleem wij hiermee aan het oplossen zijn. Luisterend naar
de staatssecretaris tot nu toe, is mij dat namelijk nog steeds
niet duidelijk. Veel dingen die hij noemt, zijn volgens mij
ook mogelijk door op een andere manier met elkaar samen
te werken. Hij heeft verder gezegd dat er meer variatie moet
komen in de soorten. Nou, dat is nog een hele politieke
discussie waarop, naar ik aanneem, de heer Beertema wel
terug zal komen. Mijn vraag blijft welk probleem we aan

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Passend onderwijs

59-3-16

het oplossen zijn. Er zijn al mogelijkheden voor maatwerk
binnen de wet. Mevrouw Ypma ging daar al op in. Wat is
dan nog echt de noodzaak om de opting-out vast te kunnen
stellen?
Staatssecretaris Dekker:
Laat ik twee voorbeelden geven. Het eerste heeft betrekking
op het snijvlak van vormen van ondersteuning, bijvoorbeeld
het snijvlak van leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs of het snijvlak van praktijkonderwijs en
voortgezet speciaal onderwijs. Ik ken bijvoorbeeld een
praktijkschool in Utrecht die aangeeft op dit punt iets meer
ruimte te willen hebben om de kinderen goed te kunnen
helpen, wat nu eigenlijk niet kan. Dat vind ik interessant. Ik
zou dus graag wel die ruimte willen bieden zoals we die op
het snijvlak van andere vormen van ondersteuning ook
bieden. Ik geef een ander voorbeeld, namelijk dat van een
praktijkschool in een regio waar sterke krimp optreedt.
Daarbij zie je dat kleine voorzieningen zoals het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs in de knel
komen. Beide scholen worden te klein om nog goed te
kunnen functioneren. Dat kan bijvoorbeeld gelden voor de
Zeeuwse eilanden. Dan vind ik het belangrijk dat er binnen
het samenwerkingsverband wordt nagedacht over de vraag
hoe ervoor kan worden gezorgd dat onderwijsvormen
worden gecombineerd en goed onderwijs in stand wordt
gehouden, zodat de kinderen niet van het eiland af hoeven
en niet met busjes hoeven te worden vervoerd. Ook daarvoor zijn meer maatwerk en meer ruimte nodig. Ik vind het
belangrijk dat dit niet alleen maar een keuze is van een
individuele school voor praktijkonderwijs, maar dat dit in
de breedte wordt bezien.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
De staatssecretaris schetst hier natuurlijk een aantal heel
mooie voorbeelden, maar dit kan straks ook leiden tot
onzekerheid bij ouders. Zij dachten voorheen dat hun kind
voor een bepaald soort onderwijs in aanmerking kwam,
maar vragen zij straks af of hun kind wel voldoet aan de
criteria daarvoor. De staatssecretaris moet toch niet willen
dat de toelating van een kind regioafhankelijk wordt, dat
die afhankelijk wordt van het samenwerkingsverband
waaronder het onderwijs in die regio valt!
Staatssecretaris Dekker:
Ik vind het belangrijk dat samenwerkingsverbanden helder
aangeven waar ouders recht op hebben en waar zij staan.
Het mooie van passend onderwijs is dat we nu een keer
stoppen met het denken in vakjes en criteria, met het zeggen: als u in dit vakje zit en dat op een test scoort, dan moet
u daar naartoe. Er wordt meer gekeken naar de vraag: welke
plek past nu het beste bij een kind? Dat werkt bij heel veel
vormen van ondersteuning. Dat werkt heel goed bij het vso,
dat in feite nog een zwaardere vorm van ondersteuning is
dan het praktijkonderwijs. Wij zien dat ook in het speciaal
basisonderwijs. Ik zie dus niet onmiddellijk in wat het probleem is bij het praktijkonderwijs.

tussen de soorten die dan te verkokerd zouden zijn. Hij komt
met een voorbeeld van een Utrechtse school. Ik vind dat
toch niet overtuigend. Ik bespeur daaruit alleen maar onrust
en lichte chaos, waar de kinderen die op een praktijkschool
thuishoren, helemaal niet mee uit de voeten kunnen. Ik zie
niet hoe dat extra maatwerk dan vormgegeven kan worden.
De tweede aanvliegroute is dat hij deze maatregel als een
hulpmiddel bij de krimpproblematiek ziet. Daar word ik dan
toch een beetje vervelend van. Je gaat een heel generieke
maatregel nemen om problemen in een krimpgebied op te
lossen. Ik zou zeggen: doe die generieke maatregel niet,
maar bedenk maatwerkoplossingen voor die krimpgebieden.
Staatssecretaris Dekker:
Ik ben, net als de heer Beertema, een groot voorstander
van maatwerkoplossingen. Het charmante aan dit wetsvoorstel is dat we vooralsnog geen generieke maatregelen
nemen. Ik heb in de memorie van toelichting aangegeven
dat ik daar voor een later moment wel over denk, maar dat
juist opting out een mogelijkheid biedt voor partijen in de
regio om daarover in gezamenlijkheid goede afspraken te
maken. Die komen dan dus niet vanuit Den Haag. De vraag
die op tafel ligt, luidt even heel cru gezegd: gaan wij vanuit
Den Haag dat maatwerk verbieden en zeggen wij tegen
partijen die er behoefte aan hebben om het iets anders te
doen, dat dat niet mag? Dat is eigenlijk de lijn die mevrouw
Ypma voorstelt. Of bieden we die mogelijkheid wel? Ik zou
echt voor het laatste willen pleiten.
De heer Beertema (PVV):
Ik ben er toch bang voor. Die kleine praktijkonderwijsscholen zijn in de eerste plaats leraren, vaak heel bevlogen
leraren. Zij gaan onderdeel uitmaken van grote bestuurlijke
samenwerkingsverbanden die aangestuurd worden door
professionele bestuurders. Zo is het nu eenmaal. Ik spreek
daar geen waardeoordeel over uit, het is zoals het is. Maar
die kleine schooltjes hebben een enorme achterstand in
het verwerven van een positie daarin. Hoe staat de staatssecretaris daar tegenover? Ziet hij daar een gevaar?
Staatssecretaris Dekker:
Ik denk dat die vraag heel erg lijkt op het punt dat de heer
Van Meenen zojuist ook heeft aangeduid: als je nu een
kleine school bent of een praktijkschool in een breder
bestuur waarin ook andere vormen van onderwijs zitten,
sneeuwt het dan niet onder? Dat zou kunnen worden
ondervangen als je daarvoor een specifieke positie bedenkt.
Tegelijkertijd denk ik dat het totaal niet in het belang is van
schoolbesturen of van samenwerkingsverbanden om dat
praktijkonderwijs maar te laten sneuvelen.

De heer Beertema (PVV):
Ik luister heel goed naar de staatssecretaris. Hij vliegt dit
probleem aan via twee wegen. In de eerste plaats wil hij
met deze maatregel meer flexibiliteit, meer uitwisseling

Laten wij kijken naar de resultaten van het praktijkonderwijs
en hoe dat gebeurt, en laten we zien hoe fijn scholen het
vinden voor kinderen van wie zij weten dat ze geen vmbodiploma kunnen halen maar die dan toch naar een goede
school gaan waar ze iets leren en uiteindelijk een baan
vinden. Dat is zoveel meer waard dan dat maar even wegredeneren, want dan zit je straks met een kind op een
regulier vmbo. Dat wordt dan echt een drama omdat dat
kind daar niet overgaat en uiteindelijk niet zijn diploma
haalt. Dus het is niet in het belang van schoolbesturen en

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Passend onderwijs

59-3-17

ook niet van andere scholen om dat helemaal weg te werken.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u verdergaat.
Staatssecretaris Dekker:
Ik gaf net een aantal voorbeelden van scholen die zelf vragen om die ruimte. Ik heb ook begrepen dat er vanuit de
sector zelf geïnventariseerd is. Peter de Jong heeft in zijn
speech op het landelijke prakijkonderwijscongres gezegd
dat zo'n 40% van de respondenten uit het praktijkonderwijs
aangeeft dat het loslaten van die criteria ook wel kon. We
lopen daar nu al heel erg op vooruit maar het geeft wel aan
dat daar behoefte aan is. Met dit voorstel bieden wij in ieder
geval de ruimte voor scholen die daar nu mee willen
beginnen.
De voorzitter:
Ik stel voor dat de staatssecretaris dit onderdeel afrondt.
Dan krijgt mevrouw Siderius gelegenheid om te interrumperen. Misschien was de staatssecretaris al klaar?
Staatssecretaris Dekker:
Ik kan misschien nog wat zorgen wegnemen, bijvoorbeeld
de zorg bij mevrouw Siderius en mevrouw Ypma of straks
vso-leerlingen niet massaal worden gedumpt in het praktijkonderwijs, om wat voor reden dan ook. Het samenwerkingsverband heeft zowel de verantwoordelijkheid om alle
leerlingen een passende plek te geven alsook ervoor te
zorgen dat het totale aanbod binnen de regio, binnen het
samenwerkingsverband als geheel, goed loopt, inclusief
de financiële verantwoordelijkheid daarbij. De scholen
kunnen samen afspraken maken waar een leerling het best
op zijn plek is.
Dat betekent ook dat de praktijkschool zelf kan aangeven
welke leerlingen zij wel maar ook welke leerlingen zij niet
kan bedienen. De praktijkschool houdt de regie over de
toelating tot de school. Met andere woorden, de zorgplicht
is geen acceptatieplicht. Ik denk dat daarmee de grootste
vrees kan worden weggenomen.
De voorzitter:
Was u klaar met dit kopje?
Staatssecretaris Dekker:
Dan misschien nog een laatste punt, want ik zie mevrouw
Siderius bij de interruptiemicrofoon staan. Misschien heeft
zij het gevoel dat ik de vraag nog niet heb beantwoord of
de deskundigheid goed is geborgd. Er is al vastgelegd dat
samenwerkingsbanden bij de toewijzing van ondersteuning
ook het vlak van lwoo en pro zich moeten laten adviseren
door minimaal twee deskundigen. Dat geldt voor zware
ondersteuning. Diezelfde vorm van werken stellen wij nu
ook voor voor de lichte groep leerlingen waar het hier om
gaat.

Tweede Kamer

Passend onderwijs

Mevrouw Siderius (SP):
De staatssecretaris noemde drie alinea's geleden de voorzitter van het samenwerkingsverband praktijkscholen. Hij
zei dat de voorzitter heeft gezegd dat 40% van de praktijkscholen het een heel goed idee vindt om die criteria los te
laten. Dat betekent dat 60% van de scholen dat een heel
slecht idee vindt. Als de staatssecretaris de mening van de
praktijkscholen zo belangrijk vindt, waarom loopt hij dan
achter een minderheid van de praktijkscholen aan en kiest
hij niet voor het oordeel van de meerderheid van de praktijkscholen? De meerderheid zegt namelijk: die criteria zijn
voor ons heel belangrijk; zo kunnen wij ons staande houden.
Staatssecretaris Dekker:
Met dit wetsvoorstel dwingen we geen enkele praktijkschool
in Nederland om af te stappen van landelijke criteria als die
daar zelf heel erg aan hecht. Dat betekent dat scholen die
er nu even niks in zien, gewoon aan die criteria moeten
vasthouden en moeten zeggen: wij willen blijven werken
met die landelijke criteria. Dan is er ook helemaal niets aan
de hand. Maar ik constateer tegelijkertijd dat een deel van
de praktijkscholen zegt: geef ons wel iets meer ruimte; wij
hebben daar behoefte aan. Mevrouw Siderius is dan degene
die zegt: nee, maar dat mag niet; u moet per se vasthouden
aan de landelijke criteria. Ik denk dat met dit wetsvoorstel
juist een heel goede middenweg wordt bewandeld door
het niet verplicht af te schaffen, door het ook niet verplicht
in stand te houden, maar door het oordeel te laten aan
scholen op regionaal niveau, uiteraard met praktijkscholen
in the lead als belangrijkste belanghebbenden.
Mevrouw Siderius (SP):
Ik heb hier een brief in mijn hand. Die is gericht aan collega
Ypma van de Partij van de Arbeid. Die brief komt van het
praktijkonderwijs. De eerste vraag is: hoe denken praktijkscholen over het loslaten van de criteria voor praktijkonderwijs? In de uitgebreide versie van het onderzoek Passend
en zeker worden daarover een aantal dingen zeer duidelijk.
Allereerst zijn, op één school na, alle geïnterviewde scholen
en afdelingen voor praktijkonderwijs voor het blijven
bestaan van landelijke criteria. Hoe komt de staatssecretaris
aan die 40%? Als hij echt hart zou hebben voor het praktijkonderwijs, zou hij dan niet zeggen: die criteria moeten we
gewoon in stand houden; wij gaan die leerlingen beschermen en ervoor zorgen dat ze niet overgelaten worden aan
de willekeur en de dwang van al die andere schoolbesturen
in het samenwerkingsverband?
Staatssecretaris Dekker:
Het beste antwoord op die vraag is: we doen dit door het
in te richten zoals we voorstellen met dit wetsvoorstel,
waarbij de scholen voor praktijkonderwijs een veto hebben.
Ze worden niet gedwongen om iets te doen wat ze niet zelf
willen. Dat is de belangrijkste waarborg, namelijk een wettelijke waarborg, die we hier hebben. Ik constateer wel dat
er in de hele discussie over de integratie van het lwoo en
het pro in het totale passend onderwijs, sprake is van een
ontwikkeling. Aanvankelijk was het hele praktijkonderwijs
überhaupt tegen alles wat wij voorstellen in dit wetsvoorstel. Ik zie dat dit is ingegeven vanuit koudwatervrees en
dat na verloop van tijd wordt ingezien dat er ook allerlei
voordelen aan zitten. Je ziet dat er een beweging op gang

4 maart 2015
TK 59

59-3-18

is gekomen en dat steeds meer praktijkscholen openstaan
voor de kansen die het praktijkonderwijs biedt.
Mevrouw Siderius heeft gevraagd waar die 40% vandaan
komt. Zeer recent, een aantal maanden terug, was er de
jaarrede van Peter de Jong op het landelijke pro-congres.
Aan pro-scholen is er de vraag gesteld of de criteria voor
praktijkonderwijs losgelaten konden worden. Daarop antwoordde meer dan 40% van de respondenten uit het praktijkonderwijs — het zijn niet mijn woorden — dat dit op
termijn wel kon. We zien dat die beweging op gang is
gekomen en we bouwen de beste zekerheid in die er is,
namelijk het laatste woord geven aan de praktijkschool in
het samenwerkingsverband. Ik vraag de Kamer of wij dat
vanuit Den Haag zouden moeten verbieden. Ik zou dat geen
goed idee vinden.
Ik ga in op een aantal vragen die zijn gesteld over de
bekostiging. Samenwerkingsverbanden worden financieel
verantwoordelijk voor het lwoo en het pro. Dat betekent
dat het samenwerkingsverband opdraait voor tekorten, dus
niet de school voor lwoo of voor pro. Als het samenwerkingsverband te veel leerlingen naar lwoo of pro doorstuurt,
dan krijgt het samenwerkingsverband — dat betekent alle
scholen die zijn aangesloten — daarvan de rekening. Ik denk
dat dit de beste stimulans is om te komen tot een goede
afweging. De tekorten van het samenwerkingsverband
worden verrekend met alle aangesloten scholen. Het bedrag
per school staat vast. OCW stelt het bedrag per school vast,
net als bij het voortgezet speciaal onderwijs overigens. Het
samenwerkingsverband kan het bedrag niet verlagen of
verhogen. Dat is ook het antwoord op de vraag van
mevrouw Siderius of het pro niet de dupe wordt van overschrijdingen van het samenwerkingsverband. Dat antwoord
is: nee, uiteindelijk is dat een last die de aangesloten
schoolbesturen met zijn allen dragen, vooral de schoolbesturen die het regulier onderwijs aanbieden.
Mevrouw Siderius heeft verschillende suggesties gedaan
die het passend onderwijs direct in het hart raken en die
volledig ingaan tegen de principes die een grote meerderheid van deze Kamer heeft omarmd, namelijk het in één
hand leggen van zowel de toewijzing als de bekostiging.
Mevrouw Siderius pleit voor een splitsing ervan, maar in
mijn ogen leidt dat alleen tot minder maatwerk en meer
bureaucratie. Ik ben daar geen voorstander van. Hetzelfde
geldt voor de meer open vraag van de heer Rog over de
bekostiging van zware en lichte ondersteuning. Hij vroeg
of dat communicerende vaten zijn, of dat die meer
gescheiden zijn. De budgetten voor lichte en zware ondersteuning zijn op dit moment vooralsnog gescheiden. Het
heeft te maken met de extra waarborg in het kader van de
verevening. Dat betekent dat een overschrijding van het
budget voor zware ondersteuning, bijvoorbeeld voor kinderen die naar het voortgezet speciaal onderwijs gaan, wordt
verrekend met de aangesloten schoolbesturen in het
samenwerkingsverband. Dat gaat dus niet ten koste van de
lichte ondersteuning. Het is ook een waarborg voor kinderen
die extra kwetsbaar zijn.
De heer Rog vroeg ook hoe het zit met de inzet van middelen tussen het lwoo/pro en het primair onderwijs. Stel dat
er geld over is, kan er dan worden geschoven? Nee, over
die band niet, want er zijn gescheiden samenwerkingsverbanden in het voortgezet en in het primair onderwijs. Die
moeten in principe zelf zorgen voor een dekkend aanbod

Tweede Kamer

Passend onderwijs

en daar ook de financiering van dragen. Als er middelen
over zijn bij de lichte ondersteuning — dan kan binnen het
samenwerkingsband, maar niet bij samenwerkingsverbanden tussen primair en voortgezet onderwijs in — dan kunnen die worden ingezet voor andere vormen van ondersteuning in het voortgezet onderwijs. Dat gebeurt vanuit de
optiek dat, als scholen in het regulier onderwijs aangeven
dat ze meer aan kunnen — daarmee worden specifieke
vormen van zware ondersteuning ontlast — het geld dat
daarmee wordt bespaard ten goede komt aan het regulier
onderwijs dat lichte ondersteuning biedt. Daar zit dus geen
knip. Dan is er een vraag gesteld, mede naar aanleiding
van de brief van de VO-raad over de verschillen tussen de
vergoeding van de samenwerkingsverbanden en de
bekostiging rond het lwoo/pro en andere vormen van
ondersteuning, bijvoorbeeld bij het vso. Eigenlijk is dat
ingegeven door een vrij praktische reden. Met de integratie
van lwoo en pro in het passend onderwijs sluiten wij zo
veel mogelijk aan bij de bestaande systematiek, maar soms
kan dat ook gemakkelijker zijn dan in de rest van het passend onderwijs. Als het gaat om de bekostiging van het
grensverkeer lwoo/pro is het beter en ook simpeler om dat
op een iets andere manier te regelen in het vso. Dat heeft
ermee te maken dat we de historische percentages een op
een hebben overgenomen en een en ander als bekostigingsgrondslag hanteren voor de samenwerkingsverbanden.
Omdat er nu ook al sprake is van grensverkeer, stellen wij
voor om dit de komende jaren ook te laten hanteren door
de samenwerkingsverbanden. Ondanks dat het een verschil
is ten opzichte van de bekostiging in het vso denk ik dat dit
de meest simpele oplossing is voor de samenwerkingsverbanden, omdat dit ook het meest recht doet aan het geld
dat zij voorheen ook al kregen. Als je ze nu geld geeft op
basis van de huidige systematiek, maar erbij zegt "je moet
er wel een andere systematiek op gaan toepassen", dan zul
je ook onmiddellijk moeten verevenen. Dan zul je zien dat
een aantal regio's daarvan voordeel hebben en een aantal
andere niet. Volgens mij wilden wij nu juist even rust aan
het front.
Ben ik gelukkig met deze situatie als eindsituatie? Nee, ik
denk het niet. Uiteindelijk denk ik dat het goed is om de
bekostiging rond lwoo, pro en vso te harmoniseren. Mijn
voorstel zou zijn om dat mee te nemen in een eventueel
besluit over verevening op termijn. Zodra je gaat verevenen,
kun je gemakkelijk de omslag gaan maken. Zo is dat ook in
het vso gegaan. Mochten wij besluiten om dit niet te doen,
dan moeten wij alsnog bezien of wij de systematiek enigszins aanpassen. Voor de komende twee à drie jaar zou ik
ervoor willen kiezen om het te laten zoals het nu is. Financieel biedt dat voor de samenwerkingsverbanden de meeste
rust aan het front.
Mevrouw Schouten van de ChristenUnie vroeg hoe wij de
klappen gaan opvangen bij verevening. Ik stel voor dat wij
vandaag niet al te veel op die discussie vooruitlopen. Als
wij daarover een besluit nemen, moeten wij dat net als in
de rest van het passend onderwijs doen op basis van een
goed en betrouwbaar onderzoek. Dat is precies de reden
waarom ik daar nu nog even de tijd voor neem. Mocht je
overgaan tot verevening, dan zitten er altijd plussen en
minnen in. Net als in de rest van het passend onderwijs
kun je wel iets doen om dat te dempen, maar op termijn
trek je dan wel het een en ander recht. Het kan niet zo zijn
dat alleen de plussen worden vergoed en de minnen niet
worden doorgetrokken. Dan is het natuurlijk ook geen verevening.

4 maart 2015
TK 59

59-3-19

De heer Beertema vroeg waarom niet nu al is gekozen voor
verevening. Dat heeft te maken met een zorgvuldig proces,
maar ook met het feit dat wij met zijn allen reëel oog moeten hebben voor de zware taak die de samenwerkingsverbanden nu al hebben. In het inmiddels doorgevoerde passend onderwijs zit een vereveningstaakstelling die oploopt
tot 2020 en soms wel 10% of in een enkel geval nog iets
meer kan bedragen. Dat is al een enorme opgave. Het leek
mij niet verstandig om dit onmiddellijk daaroverheen te
doen.
Ik kom nu tot afronding van dit blokje. Ik wil kort nog een
paar dingen zeggen over het verdere proces. Inpassing van
het lwoo/pro vindt gefaseerd plaats, zodat scholen en
samenwerkingsverbanden voldoende tijd krijgen. Uit zowel
het onderzoek als signalen die mij hebben bereikt, blijkt dat
de onderlinge samenwerking binnen de samenwerkingsverbanden over het algemeen goed is. De meeste samenwerkingsverbanden kiezen ervoor om veranderingen heel
geleidelijk door te voeren. Dat biedt mij veel vertrouwen
voor de invoering van het wetsvoorstel dat nu voorligt. Er
is voldoende tijd voor de inpassing van lwoo en pro. Het
voornemen is om op 1 augustus 2015 het wetsvoorstel in
werking te laten treden. Er verandert dan nog niet onmiddellijk heel veel. De rvc's blijven nog indicaties afgeven.
Wel vragen wij de samenwerkingsverbanden om vanaf dat
moment zich voor te bereiden op de inpassing van lwoo
en pro. Op 1 januari 2016 gaat de integratie echt plaatsvinden. Dan worden de rvc's opgeheven.
Scholen en samenwerkingsverbanden worden bij de
invoering ondersteund door verschillende organisaties,
zoals de VO-raad, het Platform Samenwerkingsverbanden
vo en — specifiek als het gaat om het praktijkonderwijs —
het Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs. Vanuit mijn
ministerie zijn er de accountmanagers, die voor het deel
van het passend onderwijs dat reeds is ingevoerd, geweldig
werk hebben gedaan.
De heer Rog vroeg: als dit straks onderdeel wordt van passend onderwijs, krijgt het dan ook een plek in de totale
evaluatie en in de voortgangsrapportages? Dat lijkt mij zeer
verstandig, dus dat gaan we doen. Hij vroeg ook naar een
onafhankelijk advies over de toewijzing. Deskundigen
adviseren nu al bij de toewijzing op het vso, en straks ook
bij lwoo en pro. Wij voegen daar een extra deskundige voor
lwoo en pro aan toe. Dat advies is van belang. Uiteindelijk
neemt weliswaar het samenwerkingsverband een besluit,
maar dat is een van de dingen die we deze wet als garantie
meegeven en die we straks goed moeten evalueren.
De heer Van Meenen vroeg of we de samenwerkingsverbanden voldoende vertrouwen geven. Het vertrouwen is denk
ik wel goed. Hij vroeg echter ook: wat als dat vertrouwen
beschaamd wordt, als er fouten worden gemaakt of als er
evident slechte dingen gebeuren? Wij hebben gezegd: het
is niet zo dat wij, zodra de wet is aangenomen, onze handen
ervan aftrekken. We houden bij de implementatie — dat
vind ik de belangrijkste fase — vinger aan de pols, en misschien wel meer dan één. Dat gebeurt niet alleen vanuit
mijn ministerie, maar ook bijvoorbeeld door de inspectie.
Die heeft een specifieke rol in het toezicht op samenwerkingsverbanden en op passend aanbod. Ze heeft ook de
mogelijkheid om te handhaven en desnoods in te grijpen.

Tweede Kamer

Passend onderwijs

De heer Rog stelde een vraag over de systematiek van
toewijzing, die nu wordt uitgebreid. Kan die geëvalueerd
worden en kan er gemonitord worden of leerlingen vanuit
het vso en het pro nu ook echt doorstromen naar het
regulier onderwijs? Er moet dus niet alleen gekeken worden
naar het passend aanbod, maar ook naar de opbrengsten
van het onderwijs. Ik vind dat een heel goed idee. Ik zal het
in de monitoring en in de evaluatie meenemen en ik zal het
daarin een prominente plek geven.
Mevrouw Ypma vroeg naar een eventuele rol van de Algemene Rekenkamer. De evaluatie wordt nu uitgevoerd door
het NRO, het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek,
dat wij hebben gevraagd om die evaluatie te doen. Dat doen
ze lopende het proces. Dat vind ik misschien wel de beste
manier om het te doen. Er wordt niet alleen in 2020 teruggekeken, maar doorlopend geëvalueerd. Er wordt periodiek
onderzoek gedaan, er komen verslagen over hoe passend
onderwijs uitpakt, waar we verschuivingen zien in leerlingenstromen. Ik ben zeer aarzelend om daarvoor de Algemene Rekenkamer in te schakelen. Het is niet gebruikelijk
dat die wetsevaluaties doet. Als ik het echter zo mag
opvatten dat er zorgvuldig wordt gemonitord wat er gebeurt
door een instantie die daar zicht op heeft en die gezag heeft,
dan acht ik dit een goede manier om het te doen. Nog los
van het feit dat ik ook eerder al heb gezegd dat ik de Algemene Rekenkamer sowieso geen opdracht kan en mag
geven. Als ik het probeer, krijg ik onmiddellijk de voorzitter
in mijn nek die tegen me zegt: daar gaat u niet over.
De bekendheid met de ondersteuningsmogelijkheden,
specifiek naar de AOC's — dat is een vraag van de heer Rog
— lijkt mij heel goed. Wij zetten al veel in op ondersteuning.
We zullen er in de communicatie met de accountmanagers
extra op letten dat die aandacht er ook voor deze specifieke
onderwijsvorm in het groene onderwijs is.
Mevrouw Siderius vroeg waarom de Permanente Commissie Leerlingenzorg (PCL) is geschrapt. In mijn ogen is die
deskundigheid al voldoende geborgd. Binnen passend
onderwijs hebben we ook voor de zware ondersteuning de
PCL afgeschaft en ik zie geen reden om die voor deze iets
lichtere vorm van ondersteuning in stand te houden.
De heer Van Meenen vroeg naar nieuwe bureaucratie. We
geven natuurlijk heel veel ruimte aan samenwerkingsverbanden. Hij vangt geluiden op dat nu samenwerkingsverbanden allerlei structuren aan het opzetten zijn, met veel
papierwerk. Daar ben ik niet voor. Er moet natuurlijk wel
iets gebeuren op het niveau van het samenwerkingsverband, omdat een goed onderzoek van een kind essentieel
is om een kind goed te kunnen plaatsen. We zien ook dat
als er geschillen optreden over toelating van een leerling,
de geschillencommissie eerst zegt: laat eens even zien wat
u hebt onderzocht. Dat moet dus goed gebeuren, maar het
moet niet tot enorme stapels papier leiden. Wij hebben
specifieke maatregelen genomen en zijn langs samenwerkingsverbanden gegaan om de goede voorbeelden te delen
en te kijken waar onnodige bureaucratie is en hoe die kan
worden teruggebracht.
De voorzitter:
Gaat u afronden?

4 maart 2015
TK 59

59-3-20

Staatssecretaris Dekker:
Ik ben bijna klaar. Ik heb nog twee vragen. De eerste vraag
is van mevrouw Siderius en die gaat over de zorgen voor
leerlingen in het praktijkonderwijs als opmaat naar mbo-1.
Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de goede woorden die
mevrouw Ypma daarover heeft gezegd, namelijk dat er met
het plan van aanpak voor kwetsbare jongeren, dat onlangs
hier is gepresenteerd door de minister, al heel veel is
gedaan om juist tegemoet te komen aan alle zorgen die
mevrouw Siderius heeft. Zo is er een opstapje naar het
mbo, ook voor de leerlingen die wellicht niet in staat zijn
om het taal- en rekenniveau te halen. Verder is er goed
overleg met lokale partners in gemeenten of arbeidsmarktregio's.
Mevrouw Siderius (SP):
Dit is toch wel bizar. Deze staatssecretaris, met de rest van
het kabinet, sloopt eerst het hele land. Alle voorzieningen
voor dit type leerling worden afgebroken. De dagbesteding
wordt gekort, de toegang tot de sociale werkplaats wordt
gekort en voor de toegang tot het doelgroepenregister voor
de garantiebanen moet je heel veel geld betalen. De
rekentoets is funest voor deze leerlingen.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
Mevrouw Siderius (SP):
De rekentoets is funest voor deze leerlingen, want zij komen
nooit op mbo-2-niveau. Waar komen deze leerlingen straks
terecht? Ik maak mij daar heel veel zorgen over. Het lijkt er
namelijk vooral op — dat is ook de waarschuwing van de
praktijkscholen — dat deze leerlingen gewoon thuis werkloos op de bank terechtkomen. Dat kan toch niet de
bedoeling zijn?
Staatssecretaris Dekker:
De insteek van dit kabinet is juist om deze kwetsbare doelgroep een plek te geven in het reguliere leven, in de reguliere maatschappij en ook om te kijken of zij bij reguliere
werkgevers aan de bak kunnen komen. Heel veel van de
maatregelen die wij hebben genomen, zoals de afspraken
die zijn gemaakt met het bedrijfsleven over het opnemen
van kwetsbare mensen, sluiten daarbij aan. Ik denk dat er
een verschil van mening is tussen de SP aan de ene kant
en het kabinet aan de andere kant. De SP ziet graag dat er
een grote overheid is met grote sociale diensten en met
grote sociale werkvoorzieningen waar deze mensen automatisch naartoe gaan, zoals in het verleden ook wel is
gebeurd. Wij proberen echter te kijken naar wat mensen
wel kunnen, in plaats van naar wat ze niet kunnen. We helpen ze met een plek op de arbeidsmarkt.
Mevrouw Siderius (SP):
Dit is te gek voor woorden. Werkgevers geven aan dat er
voor leerlingen die van het praktijkonderwijs komen, geen
specifieke banen zijn. Je ziet het ook in de uitstroomcijfers.
Deze leerlingen komen vaak terecht in de dagbesteding of
in de sociale werkplaats. Daar gaat de staatssecretaris nu
met de rug naartoe staan. Hij heeft het dan over de garantiebanen van zijn collega mevrouw Klijnsma, de staatsse-

Tweede Kamer

Passend onderwijs

cretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Maar wat
gebeurt daar? Je moet je inschrijven in een doelgroepenregister voordat je ook maar in aanmerking komt voor een
baan en er een kans bestaat dat je een baan kunt krijgen.
Daar moet je €1.100 voor betalen. Hoe denkt de staatssecretaris dat deze leerlingen dat kunnen betalen? Dit is echt de
wereld op zijn kop. Het is schandalig.
De voorzitter:
Dat was geen vraag.
Staatssecretaris Dekker:
Zo kennen we de SP weer, met ronkende teksten. Ik wil nog
wel zeggen dat we hiermee het praktijkonderwijs echt tekort
doen. We zien namelijk juist dat praktijkscholen goed in
staat zijn om leerlingen wel degelijk naar een baan te
geleiden, ook bij bedrijven en publieke instellingen in de
regio. Het is dus helemaal geen gelopen race of een gelopen
zaak dat die leerlingen helemaal niet aan de bak komen.
Wat meer vertrouwen dus. Dat is in ieder geval mijn insteek.
Tot slot een thema dat, zoals mevrouw Schouten al aangaf,
niet direct een relatie met dit wetsvoorstel heeft, maar
waarvan men wel wil weten hoe het ermee staat. Het gaat
dan over de stand van zaken met betrekking tot de bekostiging van kinderen met een ernstig meervoudige beperking.
Om ouders en scholen te ondersteunen hebben we verschillende acties ingezet, waaronder gesprekken met scholen
voor speciaal onderwijs, ouders en sectorraden. Er is ook
een specifieke brochure opgesteld. Je hebt immers te
maken met twee grote veranderingen die hier in elkaar
haken, zowel op het gebied van de zorg als op het gebied
van het passend onderwijs. Dat biedt ook een ruggensteun.
In de brief over kinderen met een ernstig meervoudige
beperking worden verdere oplossingsrichtingen voorgesteld. In de moties is daar ook om gevraagd. De Kamer
ontvangt die brief in maart, nog deze maand dus.
De voorzitter:
Dank u wel voor de beantwoording van de vragen in de
eerste termijn. Ik kijk even rond om te zien of er behoefte
bestaat aan een tweede termijn. Dat is het geval. Ik geef als
eerste het woord aan mevrouw Siderius.

Mevrouw Siderius (SP):
Voorzitter. Dit debat laat zien dat het kabinet een motie van
wantrouwen geeft aan het praktijkonderwijs. Het kabinet
spreekt zichzelf ook tegen. Immers, eerst zegt de staatssecretaris dat er geen financiële prikkel is, om vervolgens te
zeggen dat financiële overwegingen altijd een rol spelen
bij de toewijzing van het onderwijs. Dat is vreemd. De
staatssecretaris zegt ook: het praktijkonderwijs komt niet
onder zware druk te staan, het is wat koudwatervrees. Sorry,
maar daarmee neemt de staatssecretaris, en met hem het
kabinet, praktijkscholen totaal niet serieus. Hij bagatelliseert
hun zorgen. Voor de SP is in ieder geval duidelijk dat het
praktijkonderwijs een eigenstandig schooltype moet blijven
en niet mag verwateren door vermenging met andere
schooltypes.
Ik heb twee moties. De eerste gaat over de criteria voor het
praktijkonderwijs.

4 maart 2015
TK 59

59-3-21

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Siderius. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de regering voornemens is om de landelijke criteria voor het praktijkonderwijs en de duur van de
toewijzing van het praktijkonderwijs los te laten in 2018;
van mening dat het loslaten van de landelijke criteria als
gevaar heeft dat er druk komt te staan op het praktijkonderwijs en dat een kwetsbare groep kinderen niet meer
beschermd wordt;
verzoekt de regering, geen wetsvoorstel bij de Kamer in te
dienen waarin de landelijke criteria voor het praktijkonderwijs en de duur van de toewijzing van het praktijkonderwijs
per 2018 worden losgelaten,

Zij krijgt nr. 11 (33993).

De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Dank aan de staatssecretaris voor de uitgebreide
beantwoording. Ik heb geen moties. Wel heb ik nog een
amendement in voorbereiding. Dat gaat precies over datgene waarover het debat ging, namelijk de uiteindelijke
versterking van de positie van de praktijkschool — dus niet
van het bestuur, maar van de school — in het kader van
een eventueel besluit rond opting-out. Ik zou de staatssecretaris willen vragen om ons allemaal een korte schriftelijke
reactie op dat amendement te sturen, voor de stemmingen.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Siderius. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (33993).
Mevrouw Siderius (SP):
De volgende motie gaat over de zorgen die leven bij leerlingen die het praktijkonderwijs uitstromen. Zij kunnen geen
kant op. Uit het interruptiedebatje van zo-even bleek ook
wel weer dat de regering geen flauw benul heeft van de
gevolgen voor deze leerlingen, vandaar de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de mogelijkheden van leerlingen die het
praktijkonderwijs hebben doorlopen beperkter worden;
van mening dat de overgang van de leerlingen uit het
praktijkonderwijs naar de arbeidsmarkt, vervolgonderwijs
of een andere voorziening zorgvuldig en soepel dient te
verlopen;
van mening dat het onwenselijk is dat leerlingen die het
praktijkonderwijs hebben doorlopen uit beeld raken bij
gemeenten, zorginstellingen, onderwijsinstellingen of
werkgevers;
verzoekt de regering, een structureel overleg tussen
samenwerkingsverbanden, onderwijsinstellingen, lokale
en regionale werkgevers, gemeenten en zorginstellingen
te organiseren waarin leerlingen die uit het praktijkonderwijs stromen, besproken worden en de benodigde begeleiding voor een zorgvuldige overgang krijgen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Passend onderwijs

Mevrouw Ypma (PvdA):
Voorzitter. Wie komt er in de ogen van het praktijkonderwijs
als redder van dat onderwijs uit dit debat? Ik hoop van harte
dat een van mijn collega's die rol op zich wil nemen, want
we moeten trots en zuinig zijn op het praktijkonderwijs. Het
is een reguliere onderwijssoort. De toelating vindt plaats
op basis van het leerniveau, net als bij het havo en het vwo.
Daarom is er een groot verschil met het vso, waar overigens
sprake was van een grote groei van het aantal leerlingen
— het aantal leerlingen in het praktijkonderwijs is al jaren
stabiel — en dat een ondersteuning is in aanvulling op een
regulier niveau. Ik vind het van belang om dat nog even te
benadrukken, omdat daar in het interruptiedebatje in de
eerste termijn nog wat onduidelijkheid over was. Het is dus
logisch dat dit per regio verschilt, maar we willen het
onderwijsniveau in het praktijkonderwijs niet per regio laten
verschillen, net zoals we het vmbo, het havo en het vwo
niet per regio willen laten verschillen.
Het gaat in het praktijkonderwijs vaak om kleine scholen
die zwaar onder druk worden gezet. Ook mijn collega's
spreken met die praktijkscholen, hebben brieven van die
scholen gekregen en horen hun oproepen: doe ons dit
Haagse voorstel niet aan; wij zijn het hier niet mee eens en
wij willen graag dat onze kinderen beschermd worden en
dat het belang van het kind centraal komt te staan in plaats
van financiële druk en bureaucratie. Ik roep mijn collega's
er dus toe op om een amendement te steunen waarmee
wij ervoor zorgen dat die landelijke criteria blijven bestaan
en dat de bijzondere regeling maatwerk kan blijven bieden
aan kinderen. Daarmee zorgen wij ervoor dat kinderen die
gewoon wat extra bescherming nodig hebben en voor wie
wij allemaal door het vuur gaan, die bescherming krijgen
en dat wij als goede volksvertegenwoordigers ook echt ons
oor te luisteren leggen bij de scholen in het praktijkonderwijs, hun signaal serieus nemen en het wetsvoorstel op dit
punt amenderen.

De heer Rog (CDA):
Voorzitter. We spreken over het leerwegondersteunend
onderwijs en het praktijkonderwijs, maar feitelijk over een
passend onderwijsaanbod voor kinderen met een extra

4 maart 2015
TK 59

59-3-22

behoefte in hun eigen leerontwikkeling. Ik ben blij met een
aantal toezeggingen van de staatssecretaris naar aanleiding
van vragen en verzoeken van mijn fractie, onder andere
over de monitoring en de evaluatie van de doorstroom van
het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs
naar het reguliere onderwijs.
We hebben een goede discussie gevoerd over de positie
van het praktijkonderwijs. Het CDA steunt de lijn om te
komen tot variatie van het aanbod dat zo passend mogelijk
is voor leerlingen in het voortgezet onderwijs: geen Haagse
mal, maar instemming van de professionals in dat praktijkonderwijs. Het is dus van groot belang dat enerzijds in ieder
samenwerkingsverband praktijkonderwijs blijft bestaan en
dat deze praktijkscholen anderzijds instemmen met een
eventuele aanpassing van de landelijke toewijzingscriteria,
dus in de opt-outsituatie.
Ik steun het verzoek dat straks door mijn collega Karin
Straus aan de staatssecretaris zal worden gedaan. Mogelijk
leidt dat nog tot een amendement.

Mevrouw Straus (VVD):
Voorzitter. Passend onderwijs betekent dat in elke regio
voor elk kind de passendste plek in het onderwijs gezocht
moet worden. Het praktijkonderwijs hoort daar wat ons
betreft bij. Wij denken dat het praktijkonderwijs die plek
verdient en dat het praktijkonderwijs in het samenwerkingsverband niet meteen in gevaar komt, want er zijn een aantal
waarborgen. De staatssecretaris heeft die benoemd. Het
praktijkonderwijs heeft het vetorecht in het samenwerkingsverband als men voor de opting-out zou willen kiezen. Er
is een weg van de geleidelijkheid. Ook al het onderzoek dat
tot nu toe is gedaan, geeft aan dat er voor samenwerkingsverbanden geen enkele aanleiding is om af te wijken van
de werkwijze zoals die er nu is. Daarnaast ziet de inspectie
erop toe of er voldoende dekkend aanbod is in een regio.
Misschien kan de positie van de inspectie in dit kader nog
een keer tegen het licht gehouden worden. Daarop hintte
de heer Rog zojuist. Op welke manier kunnen we haar
positie versterken om te garanderen dat het praktijkonderwijs in elke regio de positie krijgt die het verdient?
De VVD is er geen voorstander van om regio's te verbieden
eigen keuzes te maken, want soms is dat maatwerk gewoon
nodig, bijvoorbeeld juist om het praktijkonderwijs in die
betreffende regio overeind te houden. We zijn bezig met
de voorbereiding van een amendement op dat punt. We
zullen dat in stemming brengen als het amendement van
mevrouw Ypma voldoende steun in de Kamer krijgt en
aangenomen wordt.

De heer Beertema (PVV):
Voorzitter. Welk probleem lossen we op met opting-out,
vroeg mevrouw Schouten zich af. Die vraag van de ChristenUnie is precies mijn vraag. De staatssecretaris probeert
ons goed gerust te stellen — dat doet hij echt goed — door
te stellen dat alleen scholen voor opting-out kiezen als alle
scholen zich daarvoor uitspreken. 40% wil ervan af, 60%
niet, zo zegt hij. Mijn vraag blijft waarom we zo'n ingewikkelde optie optuigen voor opting-out als de meerderheid
van de pro-scholen dat niet wil. Het antwoord kan zijn dat
werkenderwijs de professionele bestuurders van de

Tweede Kamer

Passend onderwijs

samenwerkingsverbanden zich met de wet in de hand gaan
inspannen om de landelijke criteria geleidelijk af te schaffen.
Dat houdt het gevaar in dat door bestuurlijke druk,
bestuurlijke spierballen, iets wat al heel vaak vertoond is
in het onderwijsveld, bestuurders hun eigen criteria gaan
hanteren ten koste van de pro-scholen. Ik schets hier even
het slechtste scenario dat denkbaar is, maar helaas wordt
dat heel vaak werkelijkheid in het onderwijs. We hebben
een slechte geschiedenis wat dat betreft.
Er liggen intussen enkele amendementen klaar die een uitweg kunnen bieden. Op dit moment, hiervandaan, vind ik
die heel moeilijk om te overzien, maar gelukkig stemmen
we dinsdag pas en hebben we het weekend nog om die op
hun merites te beoordelen en die te sonderen in het veld.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. Uiteindelijk is vandaag de vraag hoe we al die
jongeren die talenten hebben maar niet altijd in het reguliere onderwijs passen, toch een goede kans kunnen geven.
Ik denk dat de verschillen vandaag wel duidelijk zijn
geworden, evenals de visies van verschillende partijen op
de vraag hoe dat kan gebeuren. Ik hoop dat onze visie
daarop duidelijk is geworden. Die visie zit op twee punten
vast. De noodzaak om landelijk duidelijkheid te geven over
wat we precies verstaan onder de indicatie voor het praktijkonderwijs is er niet omdat we denken dat we vanuit Den
Haag alles kunnen regelen en ook niet omdat we denken
dat scholen helemaal niet zelf kunnen bepalen wat er kan,
maar juist omdat er heel perverse prikkels kunnen ontstaan,
zoals de heer Beertema die noemde, die juist de druk op
het praktijkonderwijs kunnen opvoeren. Wij zijn bang dat
dit ten koste gaat van de leerling. Daarom hebben wij het
amendement meeondertekend.
Het antwoord op de vraag welk probleem we hiermee aan
het oplossen zijn — ik stelde deze vraag al in een interruptie
— is mij nog steeds niet duidelijk geworden. Als de staatssecretaris nog een poging wil doen, mag hij dat van harte
doen. Het is mij in het debat in elk geval niet duidelijk
geworden.
Een punt waarover ik de staatssecretaris heel goed heb
gehoord, is het punt van de bekostiging en de gevolgen
daarvan voor het praktijkonderwijs. De staatssecretaris zegt
dat de bekostiging niet hoeft te leiden tot grotere klassen.
Dat hebben we genoteerd. We zullen de vinger aan de pols
houden.
Tot slot de verevening. We vinden het prima om het
onderzoek af te wachten. Wij zullen daar op dat moment
het debat over aangaan.
De voorzitter:
De staatssecretaris kan direct antwoorden.

Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. Ik kijk even naar u. Ik heb twee moties en vier
amendementen. Klopt dat?

4 maart 2015
TK 59

59-3-23

De voorzitter:
Ja, dat klopt. Mevrouw Ypma, uw amendement is blijkbaar
nog niet door iedereen ontvangen. Komt het eraan? Dank
u wel.
Staatssecretaris Dekker:
Ik heb drie amendementen van mevrouw Siderius; op de
stuk nrs. 7, 8 en 9, en één van mevrouw Ypma.
De voorzitter:
Dat klopt.
Staatssecretaris Dekker:
Voorzitter. Ik zal zo reageren op de moties en amendementen. Ik zal echter eerst nog een poging wagen om duidelijk
te maken wat het voordeel is van de mogelijkheid tot optingout, de mogelijkheid om binnen regionale samenwerkingsverbanden in gezamenlijkheid te komen tot meer maatwerk
dan nu het geval is. Mevrouw Schouten en de heer Beertema hebben daarnaar gevraagd. Ik geef twee voorbeelden.
Als er in het geval van krimp niet goed wordt geacteerd en
verschillende kleine voorzieningen zoals in het vso en het
praktijkonderwijs, leeglopen en kleiner worden, is die vorm
van onderwijs soms niet rendabel meer. Dan verdwijnt een
van de twee. Als je daarover geen goede afspraken maakt
in een samenwerkingsverband, gebeurt dat soms willekeurig. Wij weten ook dat scholen wel proberen leerlingen over
en weer naar binnen te trekken. Dat is ongewenst en wij
zouden juist de ruimte moeten bieden aan samenwerkingsverbanden, uiteraard met de instemming van praktijkscholen, om te bekijken of zij daarop in gevallen van heftige
krimp kunnen inspelen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de
Zeeuwse eilanden waar soms maar één voorziening voor
beide is. Dat is een van de redenen waarom ik die ruimte
niet wil wegnemen.
De voorzitter:
Een korte reactie of vraag, mijnheer Beertema.
De heer Beertema (PVV):
Een korte vraag: waarom is dan niet nagedacht over de
mogelijkheid om opting-out alleen toe te staan in gevallen
van aantoonbare krimp.
Staatssecretaris Dekker:
Omdat er ook in regio's waar geen sprake is van krimp,
praktijkscholen zijn die het aandurven en aankunnen om
buiten de huidige uitzonderingsbepaling in de wet, zorg te
bieden aan kinderen die op het snijvlak zitten van praktijkonderwijs en vso of van praktijkonderwijs en lwoo. Je ziet
dat een deel van die kinderen eigenlijk dezelfde behoefte
heeft en ook goed kan worden gehandhaafd op een praktijkschool. Dan wordt gezegd dat de kans dat zo'n kind een
diploma haalt heel klein is, maar de kans dat hij na een
aantal jaren goede begeleiding een baan vindt, is wel groot.
Die ruimte is er nu niet altijd, maar die bestaat straks wel
als wij de mogelijkheid geven voor opting-out. Dit zijn twee
concrete voorbeelden van situaties waarin dit ruimte zal
bieden.

Tweede Kamer

Passend onderwijs

De voorzitter:
Ik geef nog gelegenheid voor een korte vraag, maar ik wijs
erop dat dit een tweede termijn is. Ik doe een beroep op de
staatssecretaris om concreet in te gaan op de vragen die
zijn gesteld en om de amendementen en moties van advies
te voorzien. Ik vraag hem niet te veel uit te weiden in voorbeelden, want daarmee lokt hij weer allerlei vragen uit, en
terecht.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
De staatssecretaris geeft een aantal voorbeelden. Erkent
hij dat die zaken staan of vallen met de manier waarop het
samenwerkingsverband daar nu al mee omgaat? In één zin
zegt hij dat het niet altijd lukt binnen het samenwerkingsverband en dat hij de oplossing zoekt in het samenwerkingsverband. Dat is gek.
Staatssecretaris Dekker:
In mijn ogen is dat niet gek, want op dit moment hebben
de scholen voor praktijkonderwijs niet die mogelijkheid in
de samenwerkingsverbanden. Dat heeft te maken met het
feit dat het nog gescheiden systemen zijn, maar ook met
het feit dat in het praktijkonderwijs sprake is van landelijke
criteria. Die landelijke criteria houden we nu in stand,
behalve voor de scholen en de praktijkscholen die daar
graag een mouw aan zouden willen passen. Het is dan geen
verplichting, maar er is wel meer ruimte. Ik begrijp dat loslaten soms moeilijk is. De Kamer vraagt echter vaak om
vertrouwen in het onderwijs, dus laten we nu die ruimte
bieden. De schoolbesturen zijn hier zelf bij. Met de aanpassing die de heer Van Meenen in petto zegt te hebben, verstevigen we wellicht de positie van de praktijkscholen hierin.
Ik denk dat we op die manier goed het hoofd kunnen bieden
aan de bestuurlijke druk.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Wil de staatssecretaris eerlijk erkennen dat dit de eerste
stap is op weg naar het afschaffen van die criteria en dat
die ruimte voor samenwerking en maatwerk in de huidige
regeling allang bestaat?
Staatssecretaris Dekker:
Nu zit er in de wet de mogelijkheid om per individuele
leerling af te wijken. Dit is dus niet helemaal digitaal, er
zitten wat grijszones in. In de wet bestaat er geen mogelijkheid om hiervoor beleid te voeren en om hierover goede
afspraken te maken. Dit wetsvoorstel biedt die mogelijkheden wel.
Is dit een opmaat naar meer? Dat was aanvankelijk wel mijn
insteek, en dat is overigens nog steeds mijn insteek; ik zal
daar straks iets over zeggen in reactie op mevrouw Siderius.
Maar als de Kamer straks besluit om de landelijke criteria
in stand te houden, dus niet los te laten, en het te laten bij
opting-out, vind ik het nog steeds een eigenstandig heel
duurzame variant. Het gaat namelijk uit van maatwerk en
van de keuzen die binnen de regio worden gemaakt. Als de
Kamer met dit wetsvoorstel zou instemmen, is het dus geen
automatisme dat er ook wordt ingestemd met de afschaffing
van de landelijke criteria straks.

4 maart 2015
TK 59

59-3-24

De voorzitter:
Ik stel voor dat de staatssecretaris de ingediende amendementen en moties nu gaat behandelen.
Staatssecretaris Dekker:
Dan zou ik wel een aantal gestelde vragen overslaan. Ik zal
die nu kort behandelen. Mevrouw Ypma vroeg of het pro
een eigenstandige schoolsoort is. Dat is het inderdaad,
maar het is ook een ondersteuningsvoorziening. Nu zie je
al regionale verschillen in het praktijkonderwijs, en dat is
een verschil met bijvoorbeeld havo, vwo en vmbo. Dat komt
doordat het praktijkonderwijs geen vastgesteld niveau heeft
dat met het afleggen van een eindexamen wordt getoetst.
Daardoor treden er verschillende lokale varianten op.
Mevrouw Straus vroeg naar de manier waarop de inspectie
zal kijken naar de positie van het pro. De inspectie bekijkt
nu niet of er praktijkonderwijs is, maar of er sprake van een
passend aanbod is. Eerlijk gezegd denk ik dat je praktijkonderwijs altijd nodig hebt om elk kind van een passend
aanbod te kunnen voorzien.
Nu de moties. In de eerste, op stuk nr. 10, vraagt mevrouw
Siderius mij om op den duur geen voorstel in te dienen om
de landelijke criteria af te schaffen. Ik wil deze motie ontraden. Wij kunnen dit op een later moment bekijken. We
kunnen dan de praktijkervaringen meenemen die met het
wetsvoorstel zijn opgedaan.
De motie op stuk nr. 11 ontraad ik omdat deze in mijn ogen
volstrekt overbodig is. In de laatste voorstellen staat dat
binnen de arbeidsmarktregio's en rmc's dit soort gesprekken
over kwetsbare jongeren moet worden georganiseerd.
Dan kom ik op de amendementen. In het amendement op
stuk nr. 7 wordt uitgegaan van het niet integreren van het
praktijkonderwijs in passend onderwijs. Dat druist eigenlijk
volledig in tegen het voorstel. Daarmee haal je het hart
eruit. Het is ook slecht voor praktijkscholen. Samenwerkingsverbanden kunnen leerlingen doorverwijzen naar praktijkscholen zonder dat het budget voor het praktijkonderwijs
meegroeit en dat lijkt me zeer onwenselijk.
Ook het amendement op stuk nr. 8, over het in stand houden van de regionale verwijzingscommissies, ontraad ik.
We kunnen samenwerkingsverbanden niet de verantwoordelijkheid geven voor het totale passende aanbod en de
bekostiging terwijl de toewijzing door een andere organisatie wordt gedaan. Bovendien heb je dan altijd kans dat je
van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Ik vind het
opvallend dat de SP altijd heel veel wil bezuinigen op
bureaucratie en op allerlei dingen buiten het klaslokaal —
ik meen dat in het verkiezingsprogramma van de SP daarvoor 1 miljard was ingeboekt — maar vervolgens tegen
ieder voorstel van het kabinet stemt om die bureaucratie
wat te verminderen.
Mevrouw Siderius (SP):
Die bureaucratie is door de samenwerkingsverbanden alleen
maar groter geworden. Ga maar naar een school voor het
speciaal onderwijs. Die scholen moeten nu soms met wel
vier of vijf samenwerkingsverbanden onderhandelen. Ik
ben twee of drie weken geleden bij een school geweest die
te maken heeft met zestien samenwerkingsverbanden, met

Tweede Kamer

Passend onderwijs

even zoveel zorginstellingen en met legio gemeenten. Dat
noemt deze staatssecretaris "het indammen van bureaucratie". Hij zou eens in de praktijk moeten kijken. Maar daar
gaat mijn vraag niet over.
De voorzitter:
Dat dacht ik al.
Mevrouw Siderius (SP):
Mijn vraag gaat over de opmerking van de staatssecretaris
dat samenwerkingsverbanden ongelimiteerd leerlingen
kunnen doorverwijzen als we het praktijkonderwijs niet
integreren in het passend onderwijs, omdat het budget
meegroeit. Dat is natuurlijk niet waar. Met de invoering van
het passend onderwijs, waar de SP gelukkig tegen heeft
gestemd, is ook de openeindefinanciering van het praktijkonderwijs stopgezet. Dit is dus een oneigenlijk argument.
Het zou fijn zijn als deze staatssecretaris een beetje bij de
les blijft en juiste informatie het parlement in strooit.
Staatssecretaris Dekker:
Ik kijk gewoon naar het effect dat dit amendement zou
hebben. In de huidige situatie blijf je dan de systemen
gescheiden houden. Ik zeg niet dat samenwerkingsverbanden het zullen doen, maar het is wel een beetje de prikkel
in het systeem. Het is dan goedkoper — het kost eigenlijk
helemaal niks — als een kind een lwoo-indicatie krijgt of
naar het praktijkonderwijs wordt gestuurd. Die knip tussen
de twee systemen willen wij er graag uithalen, omdat die
zo veel negatieve gevolgen heeft. Daarom ontraad ik dit
amendement. Mevrouw Siderius houdt die knip er echter
graag in.
Ik ontraad ook het amendement van mevrouw Siderius op
stuk nr. 9, over de verplichting van een pcl (permanente
commissie leerlingenzorg). Die lijkt me echt niet nodig. De
deskundigheid en de toewijzing zijn al voldoende geborgd.
Als we die voor de zware ondersteuning niet meer hebben,
zie ik niet in waarom we die voor lwoo en pro wel in de
lucht zouden moeten houden.
Tot slot kom ik op het amendement van mevrouw Ypma
op stuk nr. 12. Ook dit amendement ontraad ik. Het idee
van passend onderwijs is dat leerlingen niet in hokjes
worden geplaatst en dat er goed wordt bekeken welke plek
passend is voor een leerling. Die passende plek kan per
regio ook wat verschillen. Het praktijkonderwijs is een sterk
merk, die door alle partijen zeer wordt gewaardeerd. In
sommige regio's willen ze die kracht van het praktijkonderwijs ook inzetten voor een wat bredere doelgroep. Dat kan
alleen als het praktijkonderwijs daarmee akkoord is. Ook
alle besturen in het samenwerkingsverband moeten akkoord
gaan met opting-out. De huidige maatwerkregeling biedt
onvoldoende ruimte. Zonder opting-out krijgen samenwerkingsverbanden niet de mogelijkheid om volledig maatwerk
te bieden voor alle leerlingen en om dus elk kind een passende plek te bieden. Scholen kunnen wel maatwerk bieden,
maar dat gebeurt dan zonder dat er goede afstemming
heeft plaatsgevonden binnen het samenwerkingsverband.
Ik denk juist dat we die samenwerking ook zouden moeten
stimuleren.

4 maart 2015
TK 59

59-3-25

De voorzitter:
U mag één vraag stellen over het ingediende amendement,
mevrouw Ypma.

De vergadering wordt van 13.28 uur tot 14.01 uur geschorst.
Voorzitter: Van Miltenburg

Mevrouw Ypma (PvdA):
De staatssecretaris geeft aan dat het praktijkonderwijs
akkoord moet zijn, maar hij neemt het signaal dat het zijn
voorstel helemaal niet wil, niet serieus. Het praktijkonderwijs wil helemaal geen opting-out. Is de staatssecretaris
het met mij eens dat het een beetje vreemd is dat hij aan
de ene kant het akkoord van het praktijkonderwijs wil — hij
benadrukt dat hier ook weer — maar dat hij aan de andere
kant niet luistert naar het bezwaar dat daaruit komt?
Staatssecretaris Dekker:
"Het praktijkonderwijs" bestaat misschien wel niet. Ook
binnen het praktijkonderwijs zijn er scholen en partijen die
verschillend denken over dit soort dingen. Ik denk dat
mevrouw Ypma een punt heeft als zij zegt dat niet alle
scholen voor praktijkonderwijs hiervoor zijn. Ik denk dat ik
echter ook een punt heb als ik zeg dat er wel een aantal
scholen zijn die graag iets meer ruimte en vertrouwen uit
Den Haag willen hebben. Zij willen die verantwoordelijkheid
nemen en op een goede manier inzetten. Dat is die discussie
over 60% of 40%. De koepelorganisatie voor het praktijkonderwijs heeft gezegd dat 40% van de scholen heeft aangegeven dat dit op termijn zou kunnen. 60% denkt dat dit niet
zo is.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Het gaat maar om één school die dat in het onderzoek heeft
aangegeven. Ik maak er bezwaar tegen dat de staatssecretaris de cijfers hier verdraait. Uit de uitgebreide versie van
dit onderzoek blijkt dat één school heeft aangegeven voorstander te zijn van het afschaffen van de landelijke criteria.
Staatssecretaris Dekker:
Dit is allemaal uit de tweede hand. Ik heb zojuist geciteerd
uit de eindejaarsspeech van de voorzitter van de koepel
van praktijkscholen. Het zijn niet mijn woorden; het zijn
dingen die hij heeft gezegd en hij zit er meer in dan ik. Als
mevrouw Ypma nu zegt dat ik lieg, dan hebben we een heel
andere discussie. Ik citeerde echter uit die toespraak. Ik geef
de Kamer ook twee concrete voorbeelden van scholen die
wij kennen omdat wij natuurlijk veel contact hebben met
de samenwerkingsverbanden. Het gaat om een school in
een krimpsituatie en een school die het heel goed doet en
zegt: wij kunnen daarin ook wat andere leerlingen meenemen. Die scholen hebben zelf aangegeven dat zij graag wat
meer ruimte willen. Dan ben ik niet degene die dat wil verbieden.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris en de ambtenaren voor hun
aanwezigheid. De mensen die dit debat vanaf de publieke
tribune of op andere wijze hebben gevolgd, dank ik voor
hun aandacht. Volgende week dinsdag zal er over het
wetsvoorstel en de ingediende moties en amendementen
worden gestemd.

Tweede Kamer

Passend onderwijs

4 maart 2015
TK 59

59-3-26