Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-08

Milieuraad

Nr. 524

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 augustus 2014
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Informele Milieuraad die werd
gehouden op 16 en 17 juli jl. in Milaan. Tijdens deze Informele Milieuraad
is gesproken over de internationale klimaatonderhandelingen en het EU
Klimaat en Energieraamwerk voor de periode 2020–2030, vergroening
Europees Semester/EU 2020 strategie en groene groei en werkgelegenheid. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

kst-21501-08-524
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-08, nr. 524

1

Verslag van de Informele Milieuraad in Milaan, 16 en 17 juli 2014
De Informele Milieuraad op 16 en 17 juli 2014 werd voorgezeten door de
Italiaanse Minister van Milieu, Energie en Klimaatverandering, dhr. Gian
Lucca Galletti. Naast de EU lidstaten waren ook Noorwegen en
Zwitserland aanwezig. Aan de Informele Milieuraad werd verder deelgenomen door de Eurocommissarissen Connie Hedegaard (Klimaat) en
Janez Potočnik (Milieu), alsmede Hans Bruyninckx (directeur Europees
Milieuagentschap). Speciale gast tijdens de ochtendsessie op 16 juli was
de beoogd voorzitter van COP 20 van het VN Klimaatverdrag eind 2014 in
Lima, Peru. Tijdens deze ochtendsessie werd van gedachten gewisseld
over hoe de EU zich het best voorbereidt op de VN Klimaattop in
september en COP 20, en ook over de stand van zaken met betrekking tot
het Klimaat- en Energiepakket voor de periode 2020–2030. Tijdens de
middagsessie presenteerde de Commissie onder meer de mededeling
«Naar een circulaire economie; een afvalvrij programma voor Europa1» en
werd gesproken over de vraag hoe verdere vergroening van het Europees
Semester en de EU 2020 strategie bij kan dragen aan een transitie naar
een duurzame en circulaire economie. De tweede dag van de Informele
Milieuraad was gezamenlijk met ministers die werkgelegenheid in hun
portefeuille hebben. Het oogmerk van dit onderdeel was om de
verbanden tussen groene groei en werkgelegenheid te expliciteren en een
dialoog te starten over de vraag hoe beleidsmaatregelen elkaar wederzijds
kunnen ondersteunen. Aan deze discussie lag de Commissie mededeling
«Initiatief voor groene werkgelegenheid2» ten grondslag.
Klimaatverandering: VN Klimaattop, COP 20 Lima en COP 21 Parijs
Speciale gast tijdens de ochtendsessie op 16 juli was de Peruaanse
Minister Manual Pulgar-Vidal Otalora als beoogd voorzitter van COP 20
van het VN Klimaatverdrag eind 2014 in Lima, Peru. Hij hield een
gedreven betoog en gaf aan dat van de EU internationaal leiderschap
wordt verwacht en dat uitstel van een beslissing over de EU inzet een
verkeerd signaal af zou geven. In dit verband wees hij op positieve
ontwikkelingen in de Verenigde Staten en China. Wat hem betreft zou er
aan het eind van dit jaar een ontwerp voor het nieuwe internationale
akkoord moeten liggen. Minister Otalara wees er op dat de VN klimaattop
in september (Ban ki Moon event) twee soorten publiek kent. Aan de ene
kant zijn het de nationale regeringen die, voor zover dit nog niet het geval
is, er van overtuigd moeten worden dat het afsluiten van een nieuwe
internationaal klimaatverdrag in december 2015 noodzakelijk en haalbaar
is. Aan de andere kant is er de samenleving (organisaties, bedrijfsleven
burgers) die steeds meer inziet dat het klimaatdebat en – beleid geen zaak
meer is van COP’s alleen, wat niet weg neemt dat alle klimaatinitiatieven
op een COP heel goed kunnen samenkomen en elkaar versterken.
Een goede balans tussen mitigatie en adaptatie is volgens EU Commissaris Hedegaard noodzakelijk in het nieuwe internationale klimaatakkoord.
Daarnaast noemde ze het verder vullen van het groene klimaatfonds als
cruciale factor voor het succesvol sluiten van het nieuwe mondiale
klimaatakkoord tijdens COP 21 in Parijs. Ze zei dat de afspraken die
hierover in Durban (COP 17) zijn gemaakt moeten worden nagekomen en
ze verwelkomde het vooruitzicht om tijdens COP 20 in Lima een significant startbedrag bijeen te hebben gebracht; de Duitse toezegging van
750 miljoen gedaan op de 5e Petersberg Conferentie (13–15 juli 2014 in
Berlijn) zou een voorbeeld moeten zijn voor andere Partijen. Het nieuwe
internationale klimaatakkoord moet wat haar betreft bindend zijn voor de
1
2

COM(2014) 398 final
COM(2014) 446 final

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-08, nr. 524

2

partijen. Niet alle partijen bij het nieuwe verdrag hebben deze inzet. De
gemeenschappelijke boodschap zou moeten zijn dat de EU goed
voorbereid naar COP 20 en 21 zal komen met als inzet een internationaal
klimaatverdrag dat er op gericht is om de mondiale opwarming te
beperken tot 2 graden Celsius. De boodschap die in ieder geval kan
worden afgegeven is dat de verplichtingen die de EU op zich zal nemen
volledig in lijn zullen zijn met de eerder overeengekomen ambitieuze
doelen voor 2050 en dat het uiteindelijke aanbod op zijn laatst in het
eerste kwartaal van 2015 zal worden ingediend. Het gegeven dat de EU als
geheel de verplichtingen uit het Kyoto-protocol ruimschoots is
nagekomen mag breed worden uitgemeten. Daar hoort vanzelfsprekend
bij dat het overschot aan rechten uit de periode tot 2020 niet mee kan
gaan naar het nieuwe verdrag. Tot slot deed zij een oproep aan alle EU
regeringsleiders om in september op de VN Klimaattop in New York
aanwezig te zijn.
Gevraagd naar hun inzet op de VN Klimaattop in september gaven de
meeste lidstaten, waaronder ook Nederland, aan dat zij hun nationale
ambities en acties over het voetlicht willen brengen. Nederland heeft
gewezen op het belang van de rol van niet-statelijke actoren, zowel tijdens
de Klimaattop als voor het realiseren van de internationale klimaatambities. Zo kan de Klimaattop een positieve politieke impuls geven aan de
onderhandelingen op weg naar Parijs. De meeste Lidstaten onderstreepten verder de noodzaak om over doelstellingen en klimaatfinanciering gelijkluidende boodschappen af te geven. Enkele lidstaten drongen
er op aan dat de EU nu snel de tweede verbintenisperiode van het Kyoto
Protocol ratificeert om op deze manier een positief signaal af te geven. De
landen van de Visegradgroep waren het meest terughoudend in hun
interventies en stelden dat onderhandelen op de klimaattop niet aan de
orde is.
De voorzitter rondde de discussie af met de vaststelling dat de EU en de
lidstaten gedeelde opvattingen naar voren moeten brengen en dat het
Italiaanse voorzitterschap zich hier ten volle voor inzet. De inzet van de EU
voor COP 20 in Lima zal worden neergelegd in raadsconclusies waarover
de Milieuraad op 28 oktober 2014, dus na de Europese Raad van
23–24 oktober 2014, besluit.
Klimaatverandering: Klimaat- en Energiepakket 2030
Namens het kabinet van Van Rompuy vatte het Raadssecretariaat de
uitkomst van de sherparonde in juni samen. De grote lijn is dat de meeste
lidstaten 40% emissiereductie in 2030 ten opzichte van 1990 kunnen
accepteren, waarbij enkele lidstaten ook een hoger reductiedoel kunnen
aanvaarden. Belangrijkste voorwaarde is evenwel dat de onderlinge
verdeling van de emissies die niet onder het ETS vallen, op een eerlijke
manier plaatsvindt waarbij zowel kosteneffectiviteit als BNP/capita een rol
spelen.
Daarnaast zijn er lidstaten die in de periode tot 2020 meer reduceren dan
voor het bereiken van hun doelstelling nodig is. De politieke vraag die
hieruit volgt is hoe met deze overprestatie moet worden omgegaan. Voor
wat betreft het emissiehandelssysteem is de grootste gemene deler dat
carbon leakage voor de sectoren die daar serieus mee te maken hebben,
ook in de periode 2020–2030 moet worden voorkomen zonder dat de
noodzakelijke vernieuwing in deze sectoren wordt verstoord. Bij de
lidstaten is er veel draagvlak voor de bindende doelstelling voor
hernieuwbare energie voor de EU als geheel, hoewel sommige lidstaten
die doelstelling ook doorvertaald zouden willen zien naar nationale
doelstellingen. Ook is de wens naar voren gebracht om de handel tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-08, nr. 524

3

landen in hernieuwbare energie mogelijk te maken door opwekking in het
ene land en verbruik in het andere land aan elkaar te koppelen. Ten
aanzien van energie-efficiënte is er bij de meeste lidstaten bereidheid om
hiervoor ook een doelstelling te aanvaarden maar dan wel met als
voorwaarde dat er voldoende flexibiliteit op nationaal niveau moet blijven
bestaan om aan de doelstelling te voldoen. Een doelstelling voor de EU
als geheel lijkt aan dit criterium te voldoen. Ten aanzien van interconnectiviteit is de voorlopige vaststelling dat de meeste landen het voorgestelde
doel kunnen accepteren; verdere consultatie hierover zal plaatsvinden na
de zomer. De woordvoerder rondde zijn samenvatting af met de beschouwende opmerking dat de Europese Raad van oktober weliswaar niet over
alle details al een besluit zal kunnen nemen, maar dat op basis van de
huidige inzichten het mogelijk moet zijn dat er politieke besluitvorming
over het EU Klimaat- en Energiepakket kan plaatsvinden.
De voorzitter vroeg lidstaten te reageren op het stand van zaken overzicht
en om in te gaan op de vraag of een akkoord over het voorstel voor het
stabiliteitsmechanisme voor de ETS-markt haalbaar is. Wat het laatste
betreft werd duidelijk dat de haalbaarheid van een akkoord groot is. De
resterende politieke vraag op dit dossier is of het stabiliteitsmechanisme
al eerder dan 2021 in zou moeten gaan. Polen bleek als enige land het
dringend oneens te zijn met het stand van zaken overzicht en ziet de
Europese Raad in oktober nog geen akkoord sluiten. De overige landen
konden zich in zijn algemeenheid wel vinden in de analyse van het
raadsecretariaat en brachten (nogmaals) aanvullend hun specifieke
punten en wensen naar voren. Nederland heeft ingebracht dat het
onderhandelingsproces er mee gebaat zou zijn als het door de Commissie
in het vooruitzicht gestelde document over financieringsmogelijkheden
vanuit de Europese Investeringsbank (EIB) voor het tot stand brengen van
bijvoorbeeld grensoverschrijdende energie-infrastructuur snel
beschikbaar zou komen.
Groene groei: vergroening Europees Semester en de EU 2020 strategie
Het debat over mogelijk verdere vergroening van het Europees Semester
en de EU 2020-strategie werd door commissaris Potočnik ingeleid aan de
hand van de Commissiemededeling «Op weg naar een circulaire
economie». De huidige Europese economieën zijn voornamelijk nog
lineair van aard met het onbenut laten van afval («waste of waste») als
kenmerk. Als eerste stap naar een circulaire economie is het noodzakelijk
dat er in de toekomst geen afval meer wordt gestort. Mogelijke streefwaarden voor een efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen worden
wat de Commissie betreft gebaseerd op de verhouding tussen het
grondstofverbruik en het bruto binnenlands product (Raw Material
Consumption Indicator). De directeur van Eurostat lichtte toe dat deze
indicator voldoet aan de drie criteria die aan iedere indicator gesteld
mogen worden: relevant voor het onderwerp waar de indicator betrekking
op heeft, wetenschappelijk in de haak en meetbaar/vergelijkbaar.
Tijdens het hierop volgende debat bleek er brede steun te zijn om het
Europees Semester en de EU 2020 strategie te gebruiken als één van de
instrumenten om uiteindelijk een circulaire economie te bereiken. De
midterm review die voor 2015 staat geagendeerd is een uitgelezen
mogelijkheid om hiermee een start te maken. Een breed gehoorde
opvatting was dat het Europees Semester en de EU 2020 een bredere
bemoeienis moet hebben dan van de ECOFIN en de Eurogroep alleen. De
door de Commissie voorgestelde Raw Material Consumption Indicator
werd breed omarmd. Enkele lidstaten namen in hun interventie mee dat
verdere vergroening van het Europees Semester al is vastgelegd in het 7e
Milieu Actie Programma van de EU. Veel lidstaten wezen ook op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-08, nr. 524

4

afspraak dat 20% van de bestedingen uit het Meerjarig Financieel Kader
gerelateerd moeten zijn aan klimaatbeleid; bijgehouden zou moeten
worden of dit inderdaad gebeurt. Op tafel kwamen ook allerlei wensen om
de economie te vergroenen, zoals het stellen van niet bindende sectorale
doelen, het gebruik van een waaier aan andere indicatoren, het uitfaseren
van milieuonvriendelijke subsidies, het aanpassen van belemmerende
Europese regelgeving op het gebied van de interne markt en het
doorvoeren van groene belastingen.
De voorzitter rondde de discussie af met de aankondiging dat voor dit
onderwerp raadsconclusies zullen worden voorbereid die de Milieuraad
op 28 oktober kan aannemen.
Groene groei en werkgelegenheid
Het onderwerp groene groei en werkgelegenheid werd behandeld in een
gezamenlijke bijeenkomst met de milieuministers en de ministers
verantwoordelijk voor werkgelegenheid. Ook was er deelname van tal van
organisaties waaronder de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO), het
Europees verband van vakbewegingen (ETUC), de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), Centre of
Employers and Enterprises providing Public Services (CEEP), Business
Europe, Green 10, Green Budget Europe en het European Environmental
Bureau dat in de EU tal van nationale milieuorganisaties vertegenwoordigt. In de Commissiemededeling van 2 juli 20143 pleit de Commissie
voor een geïntegreerde benadering voor werkgelegenheidsbeleid in de
transitie naar een groene economie. De Commissie ziet daarbij voor de EU
het volgende potentieel voor het creëren van groene banen:
– het verbeteren van preventie en beheer van afval zou meer dan
400.000 nieuwe banen kunnen opleveren, en een wetgevend voorstel
om de doelstellingen van het Europese afvalstoffenbeleid te herzien
zou nog eens 180.000 nieuwe banen kunnen creëren;
– een stijging van 1% in het groeitempo van de water/mariene sector in
Europa zou 10.000–20.000 nieuwe banen kunnen creëren;
– de bouwsector zou 400.000 nieuwe banen kunnen creëren door
bestaande gebouwen energie-efficiënter te maken;
– in de economie als geheel, door het verhogen van efficiëntie van de
productieprocessen, het vaststellen van innovatieve oplossingen om
hulpbronnen te besparen, het ontwikkelen van nieuwe business
modellen, of het aanbieden van meer duurzame producten en
diensten, kunnen bedrijven hun markten uitbreiden, nieuwe banen
creëren en de bestaande banen transformeren. Het vasthouden van
huidig tempo van hulpbronnenproductiviteit zou volgens de Commissie het BBP kunnen verhogen met bijna 1% en zou kunnen leiden tot
het creëren van meer dan 2 miljoen banen.
In vier werkgroepen werd er gediscussieerd over nut en noodzaak van
acties op nationaal en Europees niveau om de beoogde groei van groene
banen te bevorderen. Een van de belangrijkste conclusies was dat een
vergroening van het belastingstelsel, waarbij arbeid minder en het
gebruik van grondstoffen meer belast gaat worden, een van de belangrijkste aanjagers kan zijn voor het creëren van meer groene banen. Wel
werd daarbij aangetekend dat de sociale gevolgen hiervan goed in het
oog moeten worden gehouden, waarbij als voorbeeld werd genoemd dat
huisverwarming flink duurder kan worden als er een koolstofbelasting zou
worden ingevoerd. Het energiezuinig maken van de bestaande bouw
verlaagt de energierekening en werd gezien als een activiteit met een
3

COM(2014)446: «Initiatief voor groene werkgelegenheid:het banenpotentieel van de groene
economie benutten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-08, nr. 524

5

hoog potentieel aan groene banen. Een andere belangrijke conclusie was
dat het vergroenen van de economie vaak ten onrechte wordt gezien als
iets wat gecompliceerd is, veel geld kost en zou moeten wachten op
betere economische tijden. Het idee werd dan ook geopperd om voor een
volgende Informele Milieuraad ook de ministers van financiën en/of van
economische zaken uit te nodigen. Ook werd het idee naar voren gebracht
om op nationaal niveau of vanuit de EU risicodragende activiteiten te
voorzien van een investeringsgarantie. De vraag of het wenselijk is om het
aantal groene banen bij te laten houden door nationale statische bureaus
en Eurostat werd met ja beantwoord, maar het statistieksysteem moet
dan wel meer bevatten dan alleen de sectoren die nu als groen zijn
bestempeld, zoals wind- en zonne-energie sector. Het op reguliere basis
rapporteren van groene banen, bijvoorbeeld in de Annual Growth Survey,
werd als belangrijk gezien omdat het een beeld geeft of de acties die
moeten leiden tot meer groene economische groei hun vruchten
afwerpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-08, nr. 524

6