TNO PUBLIEK

Princetonlaan 6
3584 CB Utrecht
Postbus 80015
3508 TA Utrecht

TNO-rapport

www.tno.nl

TNO2022_R12181

T +31 88 866 42 56
F +31 88 866 44 75

Publieke Seismische Dreigings- en
Risicoanalyse Groningen gasveld 2022 –
Addendum Update november 2022

Datum

11 november 2022

Auteur(s)

Exemplaarnummer
Oplage
Aantal pagina's
Aantal bijlagen
Opdrachtgever
Projectnaam
Projectnummer

16 (incl. bijlagen)
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Publieke SDRA Groningen 2022
060.51885

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel
van druk, fotokopie, microfilm of op we ke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande
toestemming van TNO.
Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van
opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor
opdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen de partijen gesloten
overeenkomst.
Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan direct belanghebbenden is toegestaan.
© 2022 TNO

TNO PUBLIEK

TNO-rapport | TNO2022_R12181

2 / 16

Samenvatting
Op voorschrift van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) is in
maart 2022 de Seismische Dreigings- en Risicoanalyse (SDRA) uitgevoerd met een
winningsvolume van 1,7 miljard Nm3 uit het Groningen gasveld voor gasjaar
2022/2023. Op verzoek van EZK is – in aanvulling op dat initieel doorgerekende
basisscenario van maart 2022 – dit addendum opgesteld in november 2022. In dit
addendum Update november 2022 wordt uitgegaan van een winningsvolume op
basis van het nu, in het definitieve besluit, vastgestelde volume van 2,8 miljard Nm3
voor gasjaar 2022/2023.
Met identieke EZK-modelinstellingen (als in het basisscenario) leidt deze hogere
productie tot een toename van de seismiciteit ten opzichte van de initiële
verwachting. In absolute zin kan gezegd worden dat het Plaatsgebonden
Persoonlijk Risico (LPR) voor gasjaar 2022/2023 (en verder) met een
winningsvolume van 2,8 miljard Nm3 vergelijkbaar is met het initiële risico voor
gasjaar 2022/2023 (en verder) met een winningsvolume van 1,7 miljard Nm3.
Specifiek betekent dit dat alle gebouwen in het aardbevingsgebied voor dit scenario
Update november 2022 met de voorgeschreven modelinstellingen aan de
veiligheidsnorm (verwachtingswaarde van het LPR van 10-5) voldoen.
Risicoberekeningen volgens de modelinstellingen identiek aan die eerder zijn
aanbevolen door TNO leiden tot licht hogere waarden van het aantal gebouwen dat
niet aan de veiligheidsnorm (verwachtingswaarde van het LPR van 10-5) voldoet.
Het gaat hier overigens overwegend om het schuurgedeelte van boerderijen.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

3 / 16

Inhoudsopgave
Samenvatting ........................................................................................................... 2
1

Inleiding .................................................................................................................... 4

2

Uitgangspunten modelberekeningen .................................................................... 5

3

Analyse van de seismiciteit .................................................................................... 6

4

Dreigingsanalyse ..................................................................................................... 8

5

Risicoanalyse ........................................................................................................... 9

6

Schadeanalyse ....................................................................................................... 11

7

Resultaten risicoanalyse cf. modelinstellingen TNO advies Statusrapport 2021
................................................................................................................................. 12

8

Conclusie ................................................................................................................ 14

9

Referenties ............................................................................................................. 15

10

Ondertekening ....................................................................................................... 16

TNO-rapport | TNO2022_R12181

1

4 / 16

Inleiding
In maart 2022 is de publieke Seismische Dreigings- en Risicoanalyse (SDRA) voor
gasjaar 2022/2023 uitgevoerd volgens een basisscenario met een
gaswinningsvolume van 1,7 miljard Nm3 (EZK, 2022a; TNO, 2022).
Dit addendum Update november 2022 is een aanvullende analyse op dat
basisscenario conform de vastgestelde operationele strategie voor gasjaar
2022/2023. De vastgestelde operationele strategie voor gasjaar 2022/2023 (en
verder) gaat uit van een gaswinningsvolume van 2,8 miljard Nm3 (EZK, 2022b).
De uitgangspunten en de gehanteerde modelinstellingen voor deze analyse zijn
identiek aan de initiële instellingen zoals samengevat in Hoofdstuk 2. Uiteraard zijn
de reservoirdrukken aangepast aan het nieuwe productieniveau.
De resultaten voor de verwachte seismische activiteit, dreiging en risico op basis
van de door EZK voorgeschreven modelversie staan respectievelijk in de
Hoofdstukken 3, 4 en 5. Hoofdstuk 6 behandelt de jaarlijkse kans op schade als
gevolg van de operationele strategie. Hoofdstuk 7 geeft voor de volledigheid de
resultaten van de risicoanalyse op basis van de door TNO voorgestelde
modelinstellingen. Hoofdstuk 8 sluit af met een conclusie.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

2

5 / 16

Uitgangspunten modelberekeningen
Deze aanvullende risicoanalyse voor gasjaar 2022/2023 (en verder) is uitgevoerd
op verzoek van EZK conform het Vaststellingsbesluit over gasjaar 2022/2023 (EZK,
2022b). De modelinstellingen zijn, zoals voorgeschreven in de verwachtingenbrief
(EZK, 2022a), identiek aan de gebruikte instellingen van de publieke SDRA van
maart 2022 (TNO, 2022).
De uitgangspunten met betrekking tot de gaswinning voor dit modelscenario zijn
(EZK, 2022b):
• Vastgesteld winningsvolume voor gasjaar 2022/2023 van 2,8 miljard Nm3 (cf.
Scenario 2; NAM, 2022).
• Volledige beëindiging van de productie uit het Groningenveld vanaf 1 oktober
2023.
Voor de volledigheid is de risicoanalyse ook uitgevoerd volgens de
modelinstellingen zoals door TNO aanbevolen in het Statusrapport (TNO, 2021).
Vanzelfsprekend zijn ook deze instellingen ongewijzigd ten opzichte van de SDRA
van maart 2022 (TNO, 2022).
TNO wijst er op, dat er sinds de publicatie van de SDRA 2022 nieuwe
wetenschappelijke inzichten zijn ontstaan met betrekking tot de maximale
magnitude verdeling en de verwachte grondbeweging. Ook zijn de geregistreerde
aardbevingen na 13 februari 2022 niet meegenomen in de bronmodel kalibratie.
Deze nieuwe informatie wordt in een volgende risicoanalyse meegenomen.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

3

6 / 16

Analyse van de seismiciteit
De historisch waargenomen en de totale verwachte seismische activiteit en modelvariabiliteit per gasjaar zijn weergeven in Figuur 3.1 voor het scenario Update
november 2022. Alleen het jaarlijkse aantal bevingen met een magnitude gelijk aan
of hoger dan 1,5 is weergegeven.

Figuur 3.1 Verwachte seismische activiteit en variatie per gasjaar voor het scenario Update
november 2022. Op de horizontale as staat het kalenderjaar. Op de verticale as staat
het aantal bevingen met een magnitude gelijk aan of hoger dan 1,5 opgeteld per
gasjaar. De zwarte lijn geeft het aantal observaties in het verleden weer tot 1 oktober
2021. De donkergrijze lijn geeft het verwachte aantal bevingen weer. De lichtgrijze
band om de grijze lijn is de onzekerheidsband. Het groene vlak geeft aan dat het
model gekalibreerd is op de periode tot 1 januari 2021.

De overschrijdingskans op zwaardere bevingen (magnitude 3,5 en hoger) voor het
scenario Update november 2022 is per gasjaar weergegeven in Tabel 3-1. De tabel
geeft een overzicht van de tien komende gasjaren, beginnend met gasjaar
2022/2023.
De percentages in de tabel zijn de overschrijdingskansen per gasjaar. De tabel
geeft bijvoorbeeld aan dat in gasjaar 2022/2023 het aantal bevingen met magnitude
1,5 en hoger naar verwachting voor 1,4% zal bestaan uit bevingen met een
magnitude van 4,0 of hoger.
Het aantal verwachte aardbevingen met magnitude hoger of gelijk aan 1,5 voor
scenario Update november 2022 voor gasjaar 2022/2023 blijft afgerond 5 bevingen
(TNO, 2022).

TNO-rapport | TNO2022_R12181

7 / 16

Tabel 3-1 Verwachting van het aantal bevingen met magnitude gelijk aan of hoger dan M1,5
(“Rate”) en overschrijdingskansen voor een aantal geselecteerde magnitudes per
gasjaar voor het scenario Update november 2022. De eerste kolom geeft het gasjaar
(gas year – GY) weer.

In Figuur 3.2 is de jaarlijkse aardbevingsdichtheid voor het scenario Update
november 2022 weergegeven voor gasjaar 2022/2023. Het hoogste aantal
bevingen per vierkante kilometer ligt ten noordwesten van het Loppersumgebied.

Figuur 3.2 Jaarlijkse aardbevingsdichtheid (aantal aardbevingen per km2) voor gasjaar 2022/2023
voor scenario Update november 2022.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

4

8 / 16

Dreigingsanalyse
De verwachte seismische dreiging (spectrale versnelling bij een trillingsperiode van
0,01s) bij een herhalingstijd van 475 jaar voor gasjaar 2022/2023 tot en met gasjaar
2032/2033 is weergegeven in Figuur 4.1. Als gevolg van de gaswinning uit de
zuidoostelijke productieclusters verplaatst de geografische locatie van de verwachte
maximale seismische dreiging zich vanaf gasjaar 2031/2032 van de regio ten
noorden van Loppersum naar de regio ten zuiden van Ten Boer.

Figuur 4.1 Overzicht van de jaarlijkse seismische dreigingskaarten voor gasjaar 2022/2023 tot en
met gasjaar 2032/2033 voor het scenario Update november 2022.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

5

9 / 16

Risicoanalyse
Figuur 5.1 toont het aantal gebouwen dat een verwachtingswaarde (mean) van het
Plaatsgebonden Persoonlijk Risico (LPR) overschrijdt voor het gasjaar 2022/2023
gebaseerd op scenario Update november 2022. De grijze band in de LPR-grafiek
geeft een onzekerheidsbereik aan. De permanente veiligheidsnorm is vastgesteld
op een LPR-niveau van 10-5.

Figuur 5.1 LPR-grafiek voor gasjaar 2022/2023 voor scenario Update november 2022. Op de
horizontale as staat het aantal gebouwen; op de verticale as het LPR. De grafieken
geven voor elk aantal op de horizontale as de LPR-waarde die door deze groep
overschreden wordt. De dikke zwarte lijn geeft de verwachtingswaarde (mean) van het
LPR aan. De donkergrijze band geeft de spreiding in uitkomsten van de beslisboom
voor modelonzekerheden weer voor een betrouwbaarheidsinterval van tussen
percentielen P10 en P90. De twee horizontale vlakken in lichtgrijs geven het tijdelijke
(10-4) en permanente (10-5) LPR-niveau van de Meijdamnorm aan.

In Tabel 5-1 is – zowel voor de verwachtingswaarde als voor P90 – het aantal
gebouwen weergeven dat per gasjaar niet aan de Meijdamnorm voldoet. In
scenario Update november 2022 voldoen alle gebouwen aan de veiligheidsnorm
(mean LPR 10-5). Het schuurgedeelte van een boerderij (type URM1F_B) is de
meest kwetsbare gebouwtypologie. In gasjaar 2022/2023 vallen 20 gebouwen van
deze typologie in de zogenoemde P90-groep. De aangepaste winningsprognose cf.
scenario Update november 2022 leidt tot een verhoging van het aantal gebouwen
dat in de P90-groep valt.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

10 / 16

Tabel 5-1 Het aantal gebouwen per gasjaar waarvoor de verwachtingswaarde (mean) en P90 van
het LPR niet aan de Meijdamnorm voldoet voor scenario Update november 2022. De
resultaten van het basisscenario SDRA van maart 2022 zijn ter referentie ook
weergegeven.

Gasjaar
GY2022/2023
GY2023/2024
GY2024/2025
GY2025/2026

SDRA maart 2022
Mean
P90
LPR 1e-5
LPR 1e-5
0
16
0
13
0
5
0
0

Update november 2022
Mean LPR
P90
1e-5
LPR 1e-5
0
20
0
14
0
6
0
0

TNO-rapport | TNO2022_R12181

6

11 / 16

Schadeanalyse
Figuur 6.1 toont de resultaten van de schadeprognose voor schadetoestanden DS1
t/m DS3 voor alle gebouwen in de exposure database in de vorm van een
overschrijdingskans van die schadetoestand in gasjaar 2022/2023 volgens scenario
Update november 2022.

Figuur 6.1 Jaarlijkse overschrijdingskans voor schadetoestanden DS1 t/m DS3 voor gasjaar
2022/2023 voor alle gebouwen samen in de exposure database voor scenario Update
november 2022.

Scenario Update november 2022 leidt tot een toename van de jaarlijkse
overschrijdingskans voor schadetoestanden DS1 t/m DS3. De verschillen in de
schadeprognose tussen het initiële basisscenario SDRA 2022 (TNO, 2022) en
scenario Update november 2022 zijn echter klein (Tabel 6-1).
Tabel 6-1 Prognose van het aantal gebouwen dat schadetoestand DS1, DS2 en DS3 overschrijdt
per gasjaar voor het basisscenario SDRA maart 2022 en Update november 2022.

SDRA maart 2022

GY2022/2023
GY2023/2024
GY2024/2025
GY2025/2026
GY2026/2027
GY2027/2028
GY2028/2029
GY2029/2030
GY2030/2031
GY2031/2032
GY2032/2033

exceedance
Mean DS1 Mean DS2
208
10
185
9
168
8
155
8
144
7
135
7
127
6
120
6
115
6
106
5
99
5

Mean DS3
2
2
1
1
1
1
1
1
1
1
1

Update november 2022
Mean DS1
226
186
170
156
145
136
128
121
115
107
99

exceedance
Mean DS2
11
9
8
8
7
7
6
6
6
5
5

Mean DS3
2
2
1
1
1
1
1
1
1
1
1

TNO-rapport | TNO2022_R12181

7

12 / 16

Resultaten risicoanalyse cf. modelinstellingen TNO
advies Statusrapport 2021
De resultaten van de risicoanalyse van scenario Update november 2022,
uitgevoerd met de modelinstellingen zoals geadviseerd door TNO in het
Statusrapport (TNO, 2021) worden hier beschreven.
In lijn met eerdere risicoresultaten op basis van deze instellingen (TNO, 2022;
Tabel 7-1) leidt dit tot een aanzienlijk hogere risico inschatting en daarmee een
groter aantal gebouwen dat niet aan de veiligheidsnorm voldoet dan weergegeven
in Hoofdstuk 5 volgens de door EZK voorgeschreven instellingen.
Figuur 7.1 toont het aantal gebouwen dat een verwachtingswaarde (mean) van het
LPR overschrijdt voor het gasjaar 2022/2023 gebaseerd op scenario Update
november 2022. De veiligheidsnorm, vastgesteld op een LPR-niveau van 10-5,
wordt door zo’n duizend gebouwen niet gehaald.

Figuur 7.1 LPR-grafiek voor gasjaar 2022/2023 voor scenario Update november 2022 met door
TNO voorgestelde modelinstellingen. Op de horizontale as staat het aantal
gebouwen; op de verticale as het LPR. De grafiek geven voor elk aantal op de
horizontale as de LPR-waarde van het aantal gebouwen, dat overschreden wordt. De
dikke zwarte lijn geeft de verwachtingswaarde (mean) van het LPR aan. De
donkergrijze band geeft de spreiding in de beslisboom voor modelonzekerheden weer
voor een betrouwbaarheidsinterval van tussen percentielen P10 en P90. De twee
horizontale vlakken in lichtgrijs geven het tijdelijke (10 -4) en permanente (10-5) LPRniveau van de Meijdamnorm aan.

In Tabel 7-1 zijn de risicoresultaten – het aantal gebouwen dat niet aan de
veiligheidsnorm voldoet – samengevat voor scenario Update november 2022; ter

TNO-rapport | TNO2022_R12181

13 / 16

vergelijking zijn ook de initiële SDRA resultaten van maart 2022 weergegeven voor
het basisscenario.
In scenario Update november 2022 voldoen 1058 gebouwen niet aan de
veiligheidsnorm (mean LPR 10-5). Dit zijn vrijwel allemaal aanpalende schuren als
onderdeel van vrijstaande boerderijen (URM1F_B). De resterende groep bestaat uit
gemetselde rijtjeshuizen met spouwmuren en betonnen vloeren met grote
gevelopeningen op de begaande grond (typologie URM3M, URM3L en URM4L).

Tabel 7-1 Het aantal gebouwen per gasjaar waarvoor de verwachtingswaarde (mean) van het LPR
niet aan de Meijdamnorm voldoet voor het basisscenario SDRA maart 2022 en
Update november 2022 conform de door TNO voorgestelde modelinstellingen.

GY2022/2023
GY2023/2024
GY2024/2025
GY2025/2026
GY2026/2027
GY2027/2028
GY2028/2029
GY2029/2030
GY2030/2031
GY2031/2032
GY2032/2033

SDRA mrt 2022
Mean LPR 1e-5
930
748
619
539
439
320
221
140
95
41
23

Update nov 2022
Mean LPR 1e-5
1058
800
626
544
448
333
225
143
104
44
26

TNO-rapport | TNO2022_R12181

8

14 / 16

Conclusie
In dit addendum Update november 2022 zijn alsnog de SDRA-resultaten op basis
van het nu, in het definitieve besluit, vastgestelde winningsvolume van 2,8 miljard
Nm3 beschreven met identieke modelinstellingen als in maart 2022. Initieel is in
maart 2022 de publieke Seismische Dreigings- en Risicoanalyse (SDRA)
uitgevoerd voor een basisscenario met een gasproductie van 1,7 miljard Nm3 voor
gasjaar 2022/2023.
Deze hogere productie leidt tot een toename van de seismiciteit ten opzichte van de
initiële verwachting. Echter, ook voor dit aanvullend scenario met de
voorgeschreven modelinstellingen voldoen alle gebouwen in het Groningse
aardbevingsgebied aan de veiligheidsnorm (verwachtingswaarde van het
Plaatsgebonden Persoonlijk Risico LPR van 10-5). Het aantal gebouwen in de P90groep voor gasjaar 2022/2023 (en verder) is met een winningsvolume van 2,8
miljard Nm3 hoger dan het aantal zoals bepaald in de initiële SDRA van maart 2022
met een winningsvolume van 1,7 miljard Nm3: met identieke modelinstellingen
(zoals in het basisscenario) volgens de aanbevelingen van TNO geeft een
winningsvolume van 2,8 miljard Nm3 13% (1058 om 930) meer gebouwen
(hoofzakelijk schuren aanpalend aan boerderijen), die niet aan de veiligheidsnorm
voldoen.

TNO-rapport | TNO2022_R12181

9

15 / 16

Referenties
EZK (2022a). Verzoek tot voorstellen operationele strategie voor het gasjaar 2022-2023.
Kenmerk DGKE-PDG / 22052133,15 februari 2022.
EZK (2022b). Vaststellingsbesluit Groningenveld 2022-2023. Kenmerk PDGGO-DSGG /
22368536, 26 september 2022.
NAM (2022). Operationele Strategie voor het Gasjaar 2022-2023. EP202203203317, 6 april
2022.
TNO (2021). Status of the TNO Model Chain Groningen per October 1, 2021 and
recommendations for the public Seismic Hazard and Risk Analysis 2022. TNO 2021
R11742, 15 oktober 2021.
TNO (2022). Publieke Seismische Dreigings- en Risicoanalyse Groningen gasveld 2022,
TNO 2022 R10517, 25 maart 2022.