Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

875
Vragen van het lid Bromet (GroenLinks) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over het bericht «NAM wil alle olie- en gasproductie in
Nederland verkopen» (ingezonden 28 oktober 2021).
Antwoord van Minister Blok (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
23 november 2021).
Vraag 1
Kent u het bericht «NAM wil alle olie- en gasproductie in Nederland
verkopen»?1
Antwoord 1
Ja, dat bericht ken ik.
Vraag 2
Welke invloed heeft de regering op deze verkoop?
Antwoord 2
Zie hiervoor ook mijn beantwoording op vragen van het lid Nijboer (PvdA)
(zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 874). Voor de
verkoop van een bv die een winningsvergunning houdt, is vereist dat die
vergunning wordt overgedragen op de overnemende partij. Op grond van de
Mijnbouwwet is mijn toestemming vereist voor deze overdracht. De gronden
waarop ik mijn toestemming aan een voorgenomen overdracht kan onthouden, zijn opgenomen in de Mijnbouwwet en komen overeen met de gronden
waarop een vergunningsaanvraag kan worden geweigerd. Hiervoor worden
de technische en financiële capaciteiten van de overnemende partij getoetst,
alsmede de manier waarop de overnemende partij de activiteiten wil gaan
voortzetten en efficiëntie en verantwoordelijkheidszin (inclusief maatschappelijke verantwoordelijkheidszin, waarvan is gebleken bij uitvoering van andere
mijnbouwactiviteiten) van de overnemende partij. De uitkomst van deze
toetsing kan reden zijn om geen toestemming te verlenen voor overdracht
van een vergunning.

1

ah-tk-20212022-875
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

FD, 26 oktober (https://fd.nu/bedrijfsleven/1417042/nam-wil-alle-olie-en-gasproductie-innederland-verkopen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke invloed heeft Nederland op welke partij straks de olie- en gasrechten
en infrastructuur in handen krijgt? Kan Nederland bepaalde partijen weren of
vetoën? Is het mogelijk dat bijvoorbeeld Gazprom of anderen bedrijven met
een bedenkelijke reputatie het monopolie in Nederland krijgen?
Antwoord 3
Een voorgenomen overname zal altijd worden getoetst op grond van de
aspecten zoals beschreven in het antwoord op vraag 2. Bij de beoordeling
van dergelijke overnames wordt uiteraard ook gekeken of dergelijke
transacties niet in strijd zijn met geldende sanctieregimes. Blokkering van een
overname op basis van de nationaliteit van de bestuurder of het bedrijf is niet
mogelijk op grond van WTO-regels en bilaterale handelsakkoorden tussen de
EU en derde landen.
Vraag 4
Betekent de verkoop van de olie- en gasproductie het feitelijke einde van de
Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM)? Wat zijn hier de gevolgen van?
Antwoord 4
Nee. De NAM heeft aangegeven dat het Groningenveld en de ondergrondse
opslagen in Norg en Grijpskerk geen onderdeel vormen van de herstructurering en integraal onderdeel blijven van NAM BV.
Vraag 5
Wat zijn de (mogelijke) gevolgen voor de schadebetalingen en versterkingsoperatie in Groningen?
Antwoord 5
Zie ook mijn beantwoording op de vragen van het lid Nijboer (PvdA) (zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 874). Het verkopen van
de kleine velden heeft geen gevolgen voor het nakomen door de NAM van de
verplichtingen ten aanzien van de schadeafhandeling en de versterking in
Groningen. De NAM wil haar kleine velden verkopen maar het Groningenveld
en de gasopslagen Norg en Grijpskerk blijven van de NAM. Het Groningenveld behoort niet tot de kleine velden. De verkoopopbrengst van de kleine
velden komt volgens de NAM ten goede aan de NAM en dus niet aan haar
aandeelhouders. Gedurende de afbouw van de winning uit het Groningenveld
heeft de NAM nog inkomsten en daarnaast heeft de NAM voorzieningen
getroffen voor kosten die voortvloeien uit het afhandelen van schade en de
nodige versterking van gebouwen als gevolg van de gaswinning uit het
Groningenveld.
Op grond van het Akkoord op Hoofdlijnen hebben Shell en ExxonMobil
garanties verstrekt voor het aandeel van de NAM in de verplichtingen ten
aanzien van betalingen voor de schadeafhandeling en de versterkingsopgave.
Deze garanties gelden tot het beëindigen van de gaswinning uit het Groningenveld.
In het Akkoord op Hoofdlijnen is verder vastgelegd dat voorafgaand aan het
vervallen van deze garanties, door Shell en ExxonMobil passende zekerheden
zullen worden verstrekt voor de periode na beëindiging van de gaswinning.
Shell en ExxonMobil zijn contractueel verplicht om passende zekerheden te
bieden. Voor de Staat is van belang dat de NAM al haar huidige en toekomstige verplichtingen ten aanzien van schade, versterken en opruimen nakomt
en dat Shell en ExxonMobil daarvoor in staan. Hierover ga ik in gesprek met
Shell en ExxonMobil.
Vraag 6
Wordt een nieuwe eigenaar ook verantwoordelijk voor het saneren van de
winningslocaties als de winning ten einde komt?
Antwoord 6
Bij een eventuele overdracht van winningsvergunningen zullen ook de
verplichtingen overgaan ten aanzien van het verwijderen van de desbetreffende locaties vallend onder die winningsvergunningen (zoals ook opgenomen in de artikelen 44 en 45 van de Mijnbouwwet). Bij de toetsing van een
overnemende partij alvorens wel of geen toestemming wordt verleend, zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

eerder beschreven in antwoord 2, zal bij de financiële toets ook gekeken
worden of de nieuwe eigenaar voldoende middelen heeft om aan de
verwijderingsplicht te kunnen voldoen.
Om in alle gevallen op structurele en uniforme wijze te waarborgen dat
financiële risico’s, zowel voor mijnbouwondernemingen onderling als voor de
Staat zijn afgedekt, is er een nieuwe garantiesystematiek ontwikkeld om de
financiering van de opruimverplichting van de Nederlandse olie- en gasassets
te waarborgen (ook wel Decommissioning Security Agreement; de DSA).
Sinds 2019 wordt deze financiële zekerheid al gesteld voor activiteiten op zee
en met de meest recente wijziging van de Mijnbouwwet zal deze per 1 januari
2022 ook gaan gelden voor de gaswinning op land.
In gevallen waarin er gerede twijfel is of de DSA adequaat wordt uitgevoerd
of de gestelde zekerheden onvoldoende waarborgen bieden, kan ik uit hoofde
van de artikelen 47 en 48 van de Mijnbouwwet toekomende zelfstandige
bevoegdheden toepassen om financiële zekerheid van de vergunninghouder
te verlangen. Daartoe zal ik besluiten als uit het advies van EBN blijkt dat er
volgens de systematiek en het afwegingskader van de DSA geen goede
balans is tussen de economische waarde van de bedrijfsmiddelen en de
reserves in de onderneming en de financiële middelen waarover deze
onderneming kan beschikken om zijn verwijderingsverplichtingen te kunnen
nakomen.
De langetermijnverplichting voor het opruimen van de infrastructuur zal
onderdeel zijn bij de verkoop van de boedel en dit is ook onderdeel van de
toetsingscriteria zoals omschreven in het antwoord op vraag 2.
Vraag 7
Is dit een poging van Shell en ExxonMobil om onder hun langetermijnverplichting voor het opruimen van alle oude fossiele infrastructuur uit te
komen? Is er een mogelijkheid dat de Nederlandse staat achterblijft met
ongesaneerde locaties en onbetaalde rekeningen? Is dit een vorm van
faillissementsfraude in wording?
Antwoord 7
Zoals opgenomen in de artikelen 44 en 45 van de Mijnbouwwet heeft de
houder van de winningsvergunning een verplichting ten aanzien van de
verwijdering van de infrastructuur. Artikel 47 ziet vervolgens ook toe dat ik
kan overgaan tot het stellen van zekerheden om aan de verplichting te
kunnen voldoen. Deze verplichtingen uit hoofde van de DSA zijn verbonden
aan de desbetreffende vergunning en zullen daarmee overgaan bij een
eventuele overdracht. Totdat de overnemende partij afdoende zekerheid heeft
gesteld, blijft de overdragende partij aansprakelijk voor zijn zekerheidsstelling
als ware er geen overdracht. Zo nodig kan ik in geval van een overdracht ook
gebruik maken van mijn bevoegdheid op grond van artikel 20, eerste lid, van
de Mijnbouwwet om aan mijn toestemming voor overdracht van een
vergunning voorschriften te verbinden of deze onder beperkingen te
verlenen. Een voorwaarde kan zijn dat de toestemming voor de overdracht
pas effectief is op het moment dat alle rechten en verplichtingen uit het
onderhavige stelsel van financiële zekerheden zijn overgegaan op de
overnemende partij.
Vraag 8
Als de gas- en olievelden en de bijbehorende infrastructuur in handen komt
van (kleine) olie-avonturiers die vervolgens failliet gaan, welke mogelijkheden
heeft Nederland dan nog om het saneren van de winningslocaties en de
langetermijnschade van de winning op Shell en ExxonMobil te verhalen?
Antwoord 8
De NAM heeft ervoor gekozen om een eventuele verkoop via vier grotere
BV’s te laten verlopen en niet per veld. Vanwege de omvang van de
portefeuille in iedere BV zullen alleen serieuze partijen zich melden, zo is de
verwachting. Zoals gesteld in mijn antwoord op vraag 2 is bij een eventuele
overdracht van winningsvergunningen mijn toestemming vereist en zal ik
daarbij toetsen op verschillende criteria zoals technische en financiële
capaciteiten van de overnemende partij. Daarnaast is er een systeem van
financiële zekerheidsstelling dat toeziet op het bieden van voldoende
waarborgen dat aan de opruimverplichting kan worden voldaan, ook in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

geval van een eventueel faillissement. Zie hiervoor ook de beantwoording op
de vragen 6 en 7.
Vraag 9
Is het mogelijk om van Shell en ExxonMobil een garantie in de vorm van een
fonds beheerd door een derde partij te eisen voor de sanering van de
winningslocaties?
Antwoord 9
Deze garanties zijn reeds gesteld in de vorm van de financiële zekerheidsstelling zoals beschreven in de beantwoording op vragen 6 en 7.
Vraag 10
Is het aannemelijk dat de potentiële kopers niet uit zijn op olie- en gaswinning, maar op planschade, speculerend op een verplichte afbouw van gas- en
oliewinning in het kader van het klimaatbeleid en het verhogen van de
natuurbeschermingseisen naar een redelijk niveau?
Antwoord 10
Ik heb als Minister de bevoegdheid om toestemming te verlenen of te
onthouden op basis van de eerder genoemde aspecten in de beantwoording
van vraag 2. Hierbij wordt onder andere getoetst op de manier waarop de
overnemende partij de activiteiten wil gaan voortzetten.
Vraag 11
Hoe duidt u de uitspraak van Shell dat er «bij Schoonebeek nog voor 30 jaar
olie in de grond zit», wetende dat we in 2050 energieneutraal moeten zijn en
we het grootste deel van de nu bekende voorraden fossiele energie in de
grond moeten laten? Gaat u de potentiële kopers van deze velden actief
informeren dat zij niet de gehele (technisch) winbare voorraad zullen kunnen
winnen?
Antwoord 11
Shell zal deze uitspraak hebben gedaan op basis van de door hen bekende
berekende olievoorraden. Het ingediende winningsplan uit 2008 spreekt over
een verwachte einddatum van de productie in 2040 volgens de destijds
geldende inzichten. De energietransitie naar een volledig duurzame energievoorziening zal waarschijnlijk nog geruime tijd in beslag nemen en tot die tijd
geeft het Kabinet de voorkeur aan de binnenlandse productie van fossiele
brandstoffen, waar dat veilig en verantwoord kan, boven de import hiervan.
Vraag 12
Is het niet ook voor potentiële koper eerlijker om voorafgaande aan deze
verkoop per locatie een einddatum voor de productie van olie en gas vast te
stellen?
Antwoord 12
Het is niet altijd mogelijk om voor elke locatie precies aan te geven wat de
precieze einddatum van productie zal zijn. Hier zijn namelijk verschillende
factoren op van invloed zoals de olie- of gasprijs, het winbare volume en de
duur van de nog geldende winningsvergunning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4