Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

468
Vragen van het lid Van der Laan (D66) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «NVDI en STAP:
samenstelling Alcoholtafel van het Nationaal Preventieakkoord leidt niet tot het
gewenste resultaat» (ingezonden 7 oktober 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport) (ontvangen 21 oktober 2022).
Vraag 1
Kunt u nogmaals de doelen van het Nationaal Preventieakkoord onderschrijven en aangeven dat u er alles aan doet om deze te behalen?1
Antwoord 1
Ik onderschrijf de doelen van het Nationaal Preventieakkoord (hierna: NPA) en
blijf mij inzetten om de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkomen en te beperken. Voor het eind van het jaar deel ik met uw Kamer mijn
aanpak om bij te dragen aan de NPA doelen.
Vraag 2
Bent u eens dat het cruciaal is dat de Nederlandse Vereniging voor Drank- en
Horecawet Inspecteurs (NVDI) en STAP een plek hebben aan de alcoholtafel
van het Nationaal Preventieakkoord?
Antwoord 2
Ik waardeer de inzet van alle maatschappelijke organisaties die het NPA
ondertekend hebben en daarbij acties hebben geformuleerd om zich in te
zetten om problematisch alcoholgebruik terug te dringen en voorkomen.
NVDI en STAP hebben aangegeven niet meer aan de overlegtafel in zijn
huidige vorm te willen deelnemen.
Vraag 3
Heeft u begrip voor het wantrouwen van de NVDI en STAP in het vraagstuk
of de doelstellingen van Nationaal Preventieakkoord wel worden behaald?

1

ah-tk-20222023-468
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

STAP, 5 oktober 2022, «NVDI en STAP: huidige samenstelling Alcoholtafel van het Nationaal
Preventieakkoord leidt niet tot gewenste resultaat» (https://www.stap.nl/nl/nieuws/
persberichten.html/3490/9088/nvdi-en-stap-huidige-samenstelling-alcoholtafel-van-hetnationaal-preventieakkoord-leidt-niet-tot-gewenste-resultaat-)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het wantrouwen van NVDI en STAP sluit aan op de bevindingen in het
afrondend verslag van KWINK groep2 dat veel gezondheidspartijen naar
eigen zeggen niet langer aan zichzelf of hun achterban kunnen verantwoorden dat zij deelnemen aan een tafel waar geen/te weinig resultaat geboekt
wordt. Zij voelen zich hierin gesterkt door adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie, waarin gesteld wordt dat alcoholbeleid moet worden
ontwikkeld, geïmplementeerd en geëvalueerd op basis van volksgezondheidsdoelstellingen en het best beschikbaar bewijs, en beschermd moeten worden
tegen inmenging van commerciële belangen. Hier heb ik begrip voor.
Vraag 4
Acht u de samenstelling van de alcoholtafel nog steeds passend, gezien er
tegengestelde belangen lijken te zijn?
Antwoord 4
Ik acht de overlegtafel niet meer passend voor de uitdagingen waar we voor
staan. In mijn brief van 12 oktober 2022 heb ik laten weten dat is gebleken
dat de standpunten aan de tafel onoverbrugbaar zijn3. De tafel leidt niet tot
nieuwe effectieve maatregelen waarmee we de doelstellingen uit het NPA
dichterbij brengen en daarom heb ik de tafel Problematisch Alcoholgebruik
beëindigd, maar blijf ik samenwerken met alle partijen die zich inzetten voor
de doelstellingen uit het NPA.
Vraag 5
Kunt u een reflectie geven op de vordering die tot nu toe is gemaakt aan de
alcoholtafel?
Antwoord 5
In 2018 heeft een groot aantal maatschappelijke organisaties het NPA over
problematisch alcoholgebruik ondertekend en afspraken gemaakt om te
zorgen dat in 2040 het alcoholgebruik onder jongeren, zwangeren, zware en
overmatige drinkers drastisch is verminderd en om te zorgen dat het grootste
deel van de Nederlanders de belangrijke (gezondheids)effecten van alcohol
kent.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft eerder
geconcludeerd4 dat het huidige pakket aan maatregelen voor problematisch
alcoholgebruik onvoldoende is om de ambities te realiseren. De jaarlijkse
voortgangsrapportages van het RIVM5over de uitvoering van doelen en acties
en recente cijfers over het middelengebruik onder jongeren en het naleven
van de leeftijdsgrens op alcohol6 bevestigen dit. Het RIVM heeft in 2021 in
kaart gebracht welke aanvullende maatregelen ingezet kunnen worden om de
doelen wel te behalen. Ik heb daarna de nadrukkelijke oproep aan partijen
gedaan om zich maximaal in te spannen en als tafel gezamenlijk met een
plan met acties te komen om de doelen dichterbij brengen. In mijn brief van
12 oktober jl. heb ik beschreven welk proces ik verder gevolgd heb. Mijn
conclusie is dat de tafel niet leidt tot nieuwe effectieve maatregelen waarmee
we de doelstellingen uit het NPA dichterbij brengen en dat ik daarom de tafel
problematisch alcoholgebruik heb beëindigd, maar blijf samenwerken met
partijen die zich blijven inzetten voor de ambities uit het NPA.
Vraag 6
Hoe reflecteert u op de te verwachten effectiviteit van de maatregelen die zijn
overeengekomen aan de verschillende tafels van het Nationaal Preventieakkoord, in het licht van de aanwezige actoren bij meer specifiek de alcoholtafel
versus de tabakstafel?

2

Kamerstuk 27 565, nr. 180
Kamerstuk 27 565, nr. 180
4
Kamerstuk 32 793, nr. 339
5
Kamerstuk 32 793, nr. 616, Kamerstuk 32 793, nr. 557, Kamerstuk 32 793, nr. 484
6
Kamerstuk 32 793, nr. 635
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Met het NPA hebben meer dan 70 partijen de handen ineen geslagen en
afspraken gemaakt om de gezondheid van alle Nederlanders te verbeteren. Er
is een brede beweging in de samenleving gang gezet. Voor het thema
problematisch sloten naast onder andere gezondheidsorganisaties, zorgaanbieders, verzekeraars, gemeenten, onderwijsorganisaties en sportbonden ook
alcoholproducenten en -verstrekkers aan. Hierdoor ontstond er een breed
maatschappelijk draagvlak voor het thema, dit was een meerwaarde voor de
uitvoering van het akkoord.
Uit de «Quickscan mogelijke impact Nationaal Preventieakkoord» van het
RIVM uit 2018 bleek al dat het huidige pakket aan maatregelen voor
problematisch alcoholgebruik onvoldoende is om de ambities te realiseren.
Voor roken toonde de Quickscan aan dat met de voorgenomen acties en
doelstellingen het percentage rokers in 2040 inderdaad in de buurt laat
komen van de ambitie. Dit geldt voor roken echter niet op de ambities voor
zwangere vrouwen en jongeren (nul procent in 2040). Gelet op de prevalentiecijfers en de ernst van de problematiek die roken en alcohol veroorzaken
ben ik van mening dat extra stappen genomen moeten worden.
Ik blijf mij inzetten om de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te
voorkomen en te beperken en de doelen van het NPA te halen. Daarnaast
verwacht ik van partijen dat ook zij extra stappen zetten om de doelen
dichterbij te brengen. Voor het eind van het jaar deel ik mijn inzet waarmee ik
ga bijdragen aan de NPA doelen op alcohol met uw Kamer.
Vraag 7
Bent u van mening dat de overheid genoeg maatregelen genomen heeft om
in voldoende mate problematisch alcoholgebruik terug te dringen? Of ben u,
reflecterend op afgelopen tijd en het genoemde bericht, van mening dat er
toch nog extra stappen hadden moeten worden genomen?
Antwoord 7
Zie antwoord vraag 6.
Vraag 8
Bent u bereid om, indien er extra stappen nodig zijn om de doelen van het
Nationaal Preventieakkoord te halen, deze alsnog te nemen?
Antwoord 8
Zie antwoord vraag 6.
Vraag 9
Bent u van mening dat de te nemen maatregelen om de doelen uit het
Nationaal Preventieakkoord te behalen primair gestaafd moeten zijn op
wetenschap, zoals bijvoorbeeld de door de Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO) aanbevolen kosteneffectieve beleidsmaatregelen om alcoholschade te
beperken?
Antwoord 9
Ja, ik ben het ermee eens dat te nemen maatregelen om de doelen uit het
NPA te behalen gestaafd moeten zijn op wetenschap, zoals bijvoorbeeld de
door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aanbevolen kosteneffectieve
beleidsmaatregelen om alcoholschade te beperken. In het NPA is afgesproken
dat maatregelen evidence-based moeten zijn en dus uiteindelijk aanwijsbare
positieve gezondheidseffecten hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3