Het aanzien van het politieke ambt
Weergave van tabellen, vragenlijst, steekproef en
gesprekverslagen (deel 2)
November 2015

Dr. Pieter van Wijnen
Drs. Martijn Hulsen

Inhoud

Bijlage I - Rechte tellingen decentrale volksvertegenwoordigers ........................................................... 3
Bijlage II - Rechte tellingen burgers ...................................................................................................... 46
Bijlage III - Rechte tellingen wethouders............................................................................................... 53
Bijlage IV - Rechte tellingen DB-leden waterschap ............................................................................... 63
Bijlage V - Vragenlijst raadsleden (ZR, IR, BR) ....................................................................................... 75
Bijlage VI - Vragenlijst Provinciale Statenleden (S) ............................................................................... 89
Bijlage VII - Vragenlijst AB-leden Waterschap (AB) ............................................................................. 103
Bijlage VIII - Vragenlijst uitgetreden raadsleden (UR) ......................................................................... 118
Bijlage IX - Vragenlijst wethouders (W) ............................................................................................... 132
Bijlage X - Vragenlijst DB-leden Waterschap (DB) ............................................................................... 139
Bijlage XI - Vragenlijst politiek geïnteresseerde burgers ..................................................................... 146
Bijlage XII - Verantwoording steekproef ............................................................................................. 151
Bijlage XIII - Methodologische bijlage - Kruistabellen van items met achtergrondkenmerken van
respondenten ................................................................................................................. 165
Bijlage XIV - Interviews met vertegenwoordigers van koepelorganisaties ......................................... 181

2

Bijlage I - Rechte tellingen decentrale volksvertegenwoordigers
Nb. Het aantal respondenten (n) wordt per grafiek aangegeven. De onderzoeksresultaten worden
gepresenteerd aan de hand van deze n (valid-cases).

1. Welke van de volgende redenen en
overwegingen stimuleerden u om u
verkiesbaar te stellen?
(maximaal 3 antwoorden)
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

1.1

43%

68%

28%

41%

44%

43%

1.2

5%

3%

6%

7%

4%

4%

1.3

10%

8%

12%

10%

10%

9%

1.4

84%

77%

80%

85%

84%

84%

1.5

1%

1%

2%

1%

1%

1%

1.6

39%

26%

47%

36%

40%

41%

1.7

6%

4%

2%

9%

5%

4%

1.8

31%

28%

24%

27%

33%

32%

1.9

28%

25%

28%

37%

24%

23%

1.10

11%

12%

16%

9%

11%

13%

1.11

3%

0%

2%

2%

3%

2%

1.12

8%

7%

4%

8%

8%

12%

1.13

16%

22%

25%

15%

16%

18%

1.14

6%

5%

6%

8%

5%

6%

1.15

3%

6%

10%

3%

3%

4%

Legenda:
1.1 Uitvoeren van mijn politieke
ideeën
1.2 Uitbreiden van mijn netwerk
1.3 Een plezierige invulling geven aan
mijn (vrije) tijd
1.4 Een bijdrage leveren aan de
samenleving
1.5 Waardering krijgen voor het werk
1.6 Opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen mensen
1.7 Een loopbaan in de politiek
1.8 Opvattingen van burgers
vertegenwoordigen
1.9 Mijn talenten inzetten en verder
ontwikkelen
1.10 Controleren van het bestuur
1.11 Financiële vergoeding voor het
werk
1.12 Gevoel van verplichting aan mijn
partij
1.13 Iets veranderen op een bepaald
onderwerp
1.14 Op aandrang van anderen
1.15 Anders

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2200)
S = Statenleden (n = 166)
AB = AB-leden Waterschap (n = 200)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR= Blijvende Raadsleden (n=1619)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 626)

3

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2131)
S = Statenleden (n = 165)
AB = AB-leden Waterschap (n = 188)

2. Waren er redenen en overwegingen
die u deden twijfelen of u zich wel
verkiesbaar wilde stellen?
100%
80%
60%
40%
20%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1550)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 612)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Er waren
redenen/overwegingen
die mij deden twijfelen

82%

76%

70%

87%

80%

77%

Er waren geen
redenen/overwegingen
die mij deden twijfelen

18%

24%

30%

13%

20%

23%

2.1 Welke van de volgende redenen en
overwegingen deden u twijfelen of u zich
wel verkiesbaar wilde stellen?
(maximaal 3 antwoorden)
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

2.1

18%

25%

19%

15%

20%

21%

2.2

31%

29%

43%

31%

30%

36%

2.3

5%

2%

8%

7%

4%

9%

2.4

23%

12%

14%

28%

20%

24%

2.5

6%

5%

7%

6%

7%

7%

2.6

6%

8%

2%

6%

6%

4%

2.7

11%

19%

8%

13%

10%

7%

2.8

3%

1%

8%

4%

3%

6%

2.9

61%

51%

44%

59%

61%

50%

2.10

17%

32%

13%

18%

17%

12%

2.11

12%

8%

16%

8%

13%

12%

2.12

5%

2%

3%

3%

6%

4%

2.13

26%

25%

21%

21%

28%

28%

2.14

22%

14%

24%

27%

20%

24%

2.15

7%

11%

12%

8%

7%

9%

Legenda:
2.1 Te weinig maatschappelijke
waardering van het ambt
2.2 Twijfels over de mogelijkheid het
beleid te beïnvloeden
2.3 Onduidelijkheid over de eigen
taken en bevoegdheden
2.4 Onzekerheid over de eigen
geschiktheid
2.5 Kritische houding van burgers
2.6 Verbale of fysieke agressie van
burgers
2.7 Negatieve aandacht van de media
2.8 Te weinig binding met een
politieke partij
2.9 Hoge tijdsbelasting / werkdruk
2.10 Lage financiële vergoeding
2.11 Mijn leeftijd (te jong of te oud)
2.12 Mijn gezondheid
2.13 Het aantal uren vergaderen
2.14 De politieke arena (het politieke
speelveld)
2.15 Anders
ZR = Zittende Raadsleden (n = 1747)
S = Statenleden (n = 126)
AB = AB-leden Waterschap (n = 131)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 504)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1243)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 473)

4

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2118)
S = Statenleden (n = 164)
AB = AB-leden Waterschap (n = 184)

3. Hoe moeilijk was het voor u om op een
verkiesbare plaats op de kieslijst te
komen?
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 578)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1540)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 607)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

(Zeer) moeilijk

3%

4%

7%

3%

3%

5%

Niet moeilijk, ook niet
gemakkelijk

36%

50%

36%

41%

34%

39%

(Zeer) gemakkelijk

58%

42%

48%

52%

60%

54%

Geen mening

3%

4%

9%

4%

3%

2%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2213)
S = Statenleden (n = 167)
AB = AB-leden Waterschap (n = 202)

4. Heeft het u veel moeite gekost voordat
u op een verkiesbare plaats op de
kieslijst was gekomen?

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 629)

70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Veel moeite

36%

38%

42%

37%

36%

38%

Niet veel moeite

64%

62%

58%

63%

64%

62%

5

Legenda:
4.1 Concurrentie met andere
kandidaten
4.2 Tijd besteden aan partijactiviteiten
4.3 Tijd besteden aan netwerken
4.4 Kennis verkrijgen over de lokale
politiek
4.5 Ontwikkelen van
politieke/bestuurlijke vaardigheden
4.6 Anders

4.1 Wat heeft u veel moeite gekost
voordat u op een verkiesbare plaats op
de kieslijst was gekomen?
(meerdere antwoorden mogelijk)
60%
50%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 741)
S = Statenleden (n = 61)
AB = AB-leden Waterschap (n = 71)

40%
30%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 230)
BR = Blijvende Raadsleden (n=511)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 231)

20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

4.1

40%

53%

48%

33%

43%

40%

4.2

33%

26%

24%

40%

29%

29%

4.3

14%

25%

14%

15%

14%

18%

4.4

27%

13%

4%

33%

24%

28%

4.5

16%

15%

3%

20%

14%

20%

4.6

17%

12%

38%

11%

19%

17%

6

Als (zeer) positief

5. Hoe ervaart u de mate waarin:
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

5.1

53%

56%

63%

50%

54%

49%

5.2

66%

50%

66%

63%

68%

62%

5.3

66%

65%

54%

63%

67%

61%

5.4

51%

48%

50%

59%

49%

45%

5.5

58%

57%

64%

69%

53%

50%

5.6

75%

75%

74%

83%

73%

71%

5.7

16%

9%

5%

24%

13%

8%

5.8

53%

58%

52%

50%

53%

49%

5.9

55%

64%

35%

50%

57%

55%

Legenda:
5.1 u invloed kunt hebben op het
beleid van de gemeente?
5.2. u kunt opkomen voor de belangen
van bepaalde groepen mensen?
5.3 u opvattingen van burgers kunt
vertegenwoordigen?
5.4 u een plezierige invulling kunt
geven aan uw (vrije) tijd?
5.5 u uw netwerk kunt uitbreiden?
5.6 u uw eigen talenten kunt inzetten
en verder ontwikkelen?
5.7 uw functie als
volksvertegenwoordiger kan dienen
als opstap voor een loopbaan in de
politiek?
5.8 u het bestuur kunt controleren?
5.9 u kunt opereren in de politieke
arena (`het politieke spel`)
ZR = Zittende Raadsleden (n = 2089)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 184)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1511)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 588)
Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 6);
kleine percentages.

7

5. Hoe ervaart u de mate waarin:
Als (zeer) negatief

14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

5.1

9%

13%

6%

9%

9%

13%

5.2

3%

9%

3%

3%

4%

6%

5.3

2%

8%

4%

2%

2%

4%

5.4

6%

8%

4%

5%

6%

8%

5.5

1%

1%

1%

1%

2%

2%

5.6

2%

1%

1%

1%

2%

3%

5.7

9%

11%

13%

4%

11%

11%

5.8

7%

10%

6%

7%

7%

11%

5.9

6%

3%

11%

4%

7%

7%

5. Hoe ervaart u de mate waarin:
Niet als negatief,
ook niet als positief

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

5.1

38%

31%

30%

41%

36%

38%

5.2

29%

40%

29%

33%

28%

31%

5.3

31%

28%

38%

34%

29%

34%

5.4

37%

37%

36%

31%

39%

39%

5.5

35%

35%

30%

26%

39%

41%

5.6

20%

21%

20%

14%

22%

24%

5.7

50%

56%

46%

50%

49%

50%

5.8

39%

32%

37%

41%

38%

38%

5.9

37%

32%

45%

44%

34%

34%

Legenda:
5.1 u invloed kunt hebben op het
beleid van de gemeente?
5.2. u kunt opkomen voor de belangen
van bepaalde groepen mensen?
5.3 u opvattingen van burgers kunt
vertegenwoordigen?
5.4 u een plezierige invulling kunt
geven aan uw (vrije) tijd?
5.5 u uw netwerk kunt uitbreiden?
5.6 u uw eigen talenten kunt inzetten
en verder ontwikkelen?
5.7 uw functie als
volksvertegenwoordiger kan dienen
als opstap voor een loopbaan in de
politiek?
5.8 u het bestuur kunt controleren?
5.9 u kunt opereren in de politieke
arena (`het politieke spel`)
ZR = Zittende Raadsleden (n = 2089)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 184)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1511)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 588)
Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 5);
kleine percentages.
Legenda:
5.1 u invloed kunt hebben op het
beleid van de gemeente?
5.2. u kunt opkomen voor de belangen
van bepaalde groepen mensen?
5.3 u opvattingen van burgers kunt
vertegenwoordigen?
5.4 u een plezierige invulling kunt
geven aan uw (vrije) tijd?
5.5 u uw netwerk kunt uitbreiden?
5.6 u uw eigen talenten kunt inzetten
en verder ontwikkelen?
5.7 uw functie als
volksvertegenwoordiger kan dienen
als opstap voor een loopbaan in de
politiek?
5.8 u het bestuur kunt controleren?
5.9 u kunt opereren in de politieke
arena (`het politieke spel`)
ZR = Zittende Raadsleden (n = 2089)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 184)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1511)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 588)
Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 5);
kleine percentages.

8

Legenda:
6.1 De maatschappelijke waardering
van het ambt van
volksvertegenwoordiger?
6.2 De duidelijkheid over de eigen
taken en bevoegdheden?
6.3 Uw eigen geschiktheid voor het
werk?
6.4 De waardering die u krijgt voor het
werk?
6.5 Het aantal uren vergaderen?
6.6 De aandacht van de media?

6. En hoe ervaart u in uw functie:
80%

Als (zeer) positief

70%
60%
50%
40%
30%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2083)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 181)

20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

6.1

28%

18%

22%

32%

27%

29%

6.2

55%

60%

69%

51%

57%

51%

6.3

65%

72%

72%

63%

66%

64%

6.4

37%

44%

48%

39%

36%

41%

6.5

9%

8%

23%

12%

8%

8%

6.6

15%

16%

4%

15%

15%

15%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 6);
kleine percentages.

Legenda:
6.1 De maatschappelijke waardering
van het ambt van
volksvertegenwoordiger?
6.2 De duidelijkheid over de eigen
taken en bevoegdheden?
6.3 Uw eigen geschiktheid voor het
werk?
6.4 De waardering die u krijgt voor het
werk?
6.5 Het aantal uren vergaderen?
6.6 De aandacht van de media?

6. En hoe ervaart u in uw functie:
45%
40%
35%
Als (zeer) negatief

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1499)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)

30%
25%
20%
15%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2083)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 181)

10%
5%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

6.1

15%

23%

8%

10%

17%

17%

6.2

3%

1%

2%

4%

3%

4%

6.3

1%

0%

1%

1%

0%

2%

6.4

9%

4%

4%

7%

10%

11%

6.5

31%

32%

13%

28%

33%

40%

6.6

21%

29%

35%

17%

22%

25%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1499)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)
Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 6);
kleine percentages.

9

Legenda:
6.1 De maatschappelijke waardering
van het ambt van
volksvertegenwoordiger?
6.2 De duidelijkheid over de eigen
taken en bevoegdheden?
6.3 Uw eigen geschiktheid voor het
werk?
6.4 De waardering die u krijgt voor het
werk?
6.5 Het aantal uren vergaderen?
6.6 De aandacht van de media?

6. En hoe ervaart u in uw functie:
80%

Niet als negatief,
ook niet als positief

70%
60%
50%
40%
30%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2083)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 181)

20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

6.1

56%

58%

70%

57%

56%

54%

6.2

41%

40%

27%

45%

39%

43%

6.3

29%

23%

24%

32%

27%

30%

6.4

53%

50%

48%

52%

53%

46%

6.5

58%

61%

64%

60%

57%

51%

6.6

61%

54%

51%

65%

60%

58%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1499)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)
Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 6);
kleine percentages.

10

Legenda:
7.1 Werkdruk/tijdsbelasting?
7.2 Financiële vergoeding?

7. Hoe ervaart u in uw functie de:
Als (veel) te veel

70%
60%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2073)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 180)

50%
40%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1492)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)

30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

7.1

49%

53%

17%

47%

50%

59%

7.2

3%

5%

5%

3%

3%

3%

Legenda:
7.1 Werkdruk/tijdsbelasting?
7.2 Financiële vergoeding?

Als (veel) te weinig

7. Hoe ervaart u in uw functie de:
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2073)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 180)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1492)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

7.1

1%

0%

4%

1%

1%

1%

7.2

42%

67%

35%

41%

42%

38%

90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 7);
kleine percentages.

Legenda:
7.1 Werkdruk/tijdsbelasting?
7.2 Financiële vergoeding?

7. Hoe ervaart u in uw functie de:

Niet te weinig,
ook niet teveel

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 7);
kleine percentages.

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2073)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 180)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1492)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

7.1

49%

47%

78%

52%

47%

39%

7.2

51%

29%

59%

52%

50%

54%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 7);
kleine percentages.

11

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2074)
S = Statenleden (n = 158)
AB = AB-leden Waterschap (n = 181)

8. Ervaart u in uw werk als
volksvertegenwoordiger een zware
verantwoordelijkheid voor de belangen
van burgers?

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadleden (n=1493)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 587)

80%
60%
40%
20%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

(Zeker) niet

5%

5%

11%

4%

5%

7%

Neutraal

20%

25%

34%

21%

20%

25%

(Zeker) wel

75%

70%

53%

74%

75%

68%

Geen mening

1%

1%

3%

1%

1%

1%

12

Legenda:
9.1 Ambtenaren
9.2 Fractie-assistenten
9.3 Collega-fractieleden
9.4 Burgemeester/CdK/Voorzitter
9.5 Wethouders/Gedeputeerden/DB
9.6 Externen (mensen van buiten de
politiek/het ambtelijk apparaat)
9.7 Griffie
9.8 Plaatselijke afdeling(en) van de
politieke partij die u vertegenwoordigt
9.9 Landelijke bureau van de politieke
partij die u vertegenwoordigt

Wel ondersteuning gehad

9. Heeft u ondersteuning gehad
bij uw werkzaamheden als
volksvertegenwoordiger ?
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2065)
S = Statenleden (n = 156)
AB = AB-leden Waterschap (n = 179)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

9.1

96%

99%

95%

95%

96%

90%

9.2

69%

91%

38%

71%

68%

52%

9.3

97%

96%

96%

98%

97%

90%

9.4

94%

94%

96%

94%

94%

88%

9.5

97%

96%

97%

96%

97%

90%

9.6

88%

92%

72%

87%

89%

80%

9.7 100%

99%

51%

99%

100%

92%

9.8

89%

90%

59%

90%

89%

84%

9.9

70%

89%

64%

75%

68%

70%

(zeer) goed

Nb
Binnen het waterschap is geen griffie.
Waarschijnlijk wordt door hen hier de
ambtelijke staf benoemd.

Legenda:
9.1 Ambtenaren
9.2 Fractie-assistenten
9.3 Collega-fractieleden
9.4 Burgemeester/CdK/Voorzitter
9.5 Wethouders/Gedeputeerden/DB
9.6 Externen (mensen van buiten de
politiek/het ambtelijk apparaat)
9.7 Griffie
9.8 Plaatselijke afdeling(en) van de
politieke partij die u vertegenwoordigt
9.9 Landelijke bureau van de politieke
partij die u vertegenwoordigt

9.1 Hoe ervaart u bij uw werkzaamheden
als volksvertegenwoordiger de gegeven
ondersteuning van en stimulering door:
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 580)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1484)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 629)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

9.1

61%

70%

75%

58%

62%

57%

9.2

69%

76%

56%

69%

69%

63%

9.3

80%

76%

80%

78%

80%

68%

9.4

50%

55%

65%

46%

51%

48%

9.5

50%

53%

58%

50%

50%

46%

9.6

42%

57%

35%

44%

41%

41%

9.7

81%

81%

59%

81%

81%

80%

9.8

48%

42%

26%

45%

49%

44%

9.9

45%

34%

37%

48%

44%

33%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1422
t/m 2057)
S = Statenleden (n = 138 t/m 156)
AB = AB-leden Waterschap (n = 68 t/m
175)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 437 t/m 576)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1012
t/m 1481)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 326 t/m 576)
Nb Binnen het waterschap is geen griffie.
Waarschijnlijk wordt door hen hier de
ambtelijke staf benoemd.
Nb. Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 9.1);
kleine percentages.

13

Legenda:
9.1 Ambtenaren
9.2 Fractie-assistenten
9.3 Collega-fractieleden
9.4 Burgemeester/CdK/Voorzitter
9.5 Wethouders/Gedeputeerden/DB
9.6 Externen (mensen van buiten de
politiek/het ambtelijk apparaat)
9.7 Griffie
9.8 Plaatselijke afdeling(en) van de
politieke partij die u vertegenwoordigt
9.9 Landelijke bureau van de politieke
partij die u vertegenwoordigt

9.1 Hoe ervaart u bij uw werkzaamheden
als volksvertegenwoordiger de gegeven
ondersteuning van en stimulering door:
25%
(zeer) slecht

20%
15%
10%
5%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

9.1

5%

4%

4%

6%

4%

6%

9.2

4%

5%

13%

5%

3%

7%

9.3

2%

3%

3%

1%

2%

7%

9.4

9%

7%

7%

7%

9%

12%

9.5

11%

11%

6%

8%

12%

12%

9.6

4%

3%

5%

5%

4%

5%

9.7

4%

1%

8%

3%

4%

5%

9.8

9%

12%

17%

10%

8%

14%

9.9

8%

20%

14%

7%

8%

14%

Niet slecht, ook niet goed

Nb Binnen het waterschap is geen
griffie. Waarschijnlijk wordt door hen
hier de ambtelijke staf benoemd.
Nb. Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 9.1);
kleine percentages.

Legenda:
9.1 Ambtenaren
9.2 Fractie-assistenten
9.3 Collega-fractieleden
9.4 Burgemeester/CdK/Voorzitter
9.5 Wethouders/Gedeputeerden/DB
9.6 Externen (mensen van buiten de
politiek/het ambtelijk apparaat)
9.7 Griffie
9.8 Plaatselijke afdeling(en) van de
politieke partij die u vertegenwoordigt
9.9 Landelijke bureau van de politieke
partij die u vertegenwoordigt

9.1 Hoe ervaart u bij uw werkzaamheden
als volksvertegenwoordiger de gegeven
ondersteuning van en stimulering door:
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n =1422
t/m 2070)
S = Statenleden (n = 138 t/m 156)
AB = AB-leden Waterschap (n = 68
t/m 175)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 437 t/m 576)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1012
t/m 1481)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 326 t/m 576)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

9.1

33%

26%

20%

35%

33%

35%

9.2

23%

20%

24%

23%

23%

26%

9.3

18%

19%

16%

19%

17%

25%

9.4

39%

36%

25%

44%

35%

37%

9.5

37%

37%

35%

42%

35%

40%

9.6

49%

38%

55%

45%

50%

50%

9.7

15%

18%

22%

15%

14%

15%

9.8

41%

42%

47%

43%

41%

41%

9.9

43%

44%

44%

42%

43%

49%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1422
t/m 2057)
S = Statenleden (n = 138 t/m 156)
AB = AB-leden Waterschap (n = 68
t/m 175)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 437 t/m 576)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1012
t/m1481)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 326 t/m 576)
Nb Binnen het waterschap is geen griffie.
Waarschijnlijk wordt door hen hier de
ambtelijke staf benoemd.
Nb. Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 9.1);
kleine percentages.

14

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2213)
S = Statenleden (n = 167)
AB = AB-leden Waterschap (n = 202)

10. Heeft u behoefte aan meer
ondersteuning om de werkdruk in uw
functie te verminderen?

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 629)

100%
80%
60%
40%
20%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Behoefte aan meer
ondersteuning

84%

86%

62%

84%

83%

86%

Geen behoefte aan
meer ondersteuning

16%

14%

38%

16%

17%

14%

Legenda:
10.1 Ambtenaren
10.2 Fractie-assistenten
10.3 Collega-fractieleden
10.4 Burgemeester/CdK/Voorzitter
10.5 Wethouders/Gedeputeerden/DB
10.6 Externen (mensen van buiten de
politiek/het ambtelijk apparaat)
10.7 Griffie
10.8 Plaatselijke afdeling(en) van de
politieke partij die u vertegenwoordigt
10.9 Landelijke bureau van de
politieke partij die u vertegenwoordigt

10.1 Welke personen/instanties zijn het
best in staat om met meer ondersteuning
de werkdruk in uw functie te
verminderen?
(maximaal 3 antwoorden)
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1851)
S = Statenleden (n = 143)
AB = AB-leden Waterschap (n = 125)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

10.1

40%

36%

49%

43%

39%

35%

10.2

39%

69%

31%

41%

38%

22%

10.3

43%

34%

43%

47%

42%

57%

10.4

4%

3%

9%

2%

4%

6%

10.5

16%

6%

23%

17%

16%

15%

10.6

13%

15%

11%

16%

12%

14%

10.7

49%

46%

18%

46%

50%

57%

10.8

19%

17%

7%

25%

16%

12%

10.9

9%

8%

8%

11%

8%

6%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 493)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1358)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 540)
Nb
Binnen het waterschap is geen griffie.
Waarschijnlijk wordt door hen hier de
ambtelijke staf benoemd.

15

Legenda:
11.1 Samenvatten en duiden van
beleidsinformatie (raadsstukken,
beleidsvoorstellen)
11.2 Informatie over
beleidsonderwerpen
11.3 Informatie over procedures,
taken en bevoegdheden
11.4 Training en coaching in
politieke/bestuurlijke vaardigheden
11.5 Organisatie van vermindering van
de vergaderdruk
11.6 Anders

11. Aan welke soort ondersteuning heeft
u in uw functie vooral behoefte?
(meerdere antwoorden mogelijk)
70%
60%
50%
40%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1851)
S = Statenleden (n = 143)
AB = AB-leden Waterschap (n = 125)

30%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 493)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1358)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 540)

20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

11.1

57%

53%

46%

63%

57%

51%

11.2

45%

43%

39%

45%

45%

47%

11.3

25%

19%

21%

38%

21%

31%

11.4

23%

14%

13%

34%

19%

22%

11.5

28%

31%

13%

26%

31%

29%

11.6

9%

13%

17%

8%

8%

7%

16

Legenda:
12.1 Collegiaal handelen (elkaar iets
gunnen)
12.2 Integer handelen
12.3 Transparant handelen
12.4 Respecteren van
minderheidsstandpunten
12.5 Onderling vertrouwen
12.6 Bereidheid tot compromissen
sluiten (intentie er samen uit te
komen)
12.7 Resultaatgerichtheid

12. Kunt u aangeven in welke mate de
volgende onderdelen van de
bestuurscultuur in uw werk als
volksvertegenwoordiger aanwezig of
afwezig zijn?
70%
(sterk) aanwezig

60%
50%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2046)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

40%
30%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1465)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 573)

20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

12.1

37%

40%

43%

40%

36%

30%

12.2

54%

55%

66%

56%

54%

43%

12.3

32%

35%

39%

31%

33%

21%

12.4

35%

34%

39%

36%

34%

27%

12.5

31%

31%

46%

32%

31%

28%

12.6

43%

47%

57%

49%

41%

36%

12.7

43%

43%

62%

44%

43%

37%

Legenda:
12.1 Collegiaal handelen (elkaar iets
gunnen)
12.2 Integer handelen
12.3 Transparant handelen
12.4 Respecteren van
minderheidsstandpunten
12.5 Onderling vertrouwen
12.6 Bereidheid tot compromissen
sluiten (intentie er samen uit te
komen)
12.7 Resultaatgerichtheid

12. Kunt u aangeven in welke mate de
volgende onderdelen van de
bestuurscultuur in uw werk als
volksvertegenwoordiger aanwezig of
afwezig zijn?
35%

(sterk) afwezig

30%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2046)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

25%
20%
15%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1465)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 573)

10%
5%
0%
12.1

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 12);
kleine percentages.

ZR

S

AB

IR

BR

UR

19%

22%

12%

13%

22%

29%

12.2

9%

8%

6%

8%

9%

13%

12.3

18%

19%

9%

17%

18%

26%

12.4

22%

25%

19%

18%

24%

33%

12.5

17%

12%

6%

14%

19%

27%

12.6

19%

16%

13%

15%

20%

22%

12.7

14%

16%

7%

15%

13%

19%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 12);
kleine percentages.

17

Legenda:
12.1 Collegiaal handelen (elkaar iets
gunnen)
12.2 Integer handelen
12.3 Transparant handelen
12.4 Respecteren van
minderheidsstandpunten
12.5 Onderling vertrouwen
12.6 Bereidheid tot compromissen
sluiten (intentie er samen uit te
komen)
12.7 Resultaatgerichtheid

12. Kunt u aangeven in welke mate de
volgende onderdelen van de
bestuurscultuur in uw werk als
volksvertegenwoordiger aanwezig of
afwezig zijn?
60%

neutraal

50%
ZR = Zittende Raadsleden (n = 2046)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

40%
30%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1465)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 573)

20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

12.1

42%

39%

44%

46%

41%

41%

12.2

35%

36%

28%

34%

36%

43%

12.3

49%

46%

51%

51%

49%

52%

12.4

42%

41%

43%

45%

41%

40%

12.5

50%

56%

47%

52%

49%

45%

12.6

38%

37%

28%

35%

38%

41%

12.7

41%

40%

30%

39%

42%

42%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2043)
S = Statenleden (n = 151)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

13. Wat is uw algemene oordeel over de
bestuurscultuur in uw werk binnen uw
gemeente als volksvertegenwoordiger?
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 12);
kleine percentages.

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 580)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1463)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 573)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

(Zeer) negatief

11%

14%

6%

10%

12%

17%

Niet negatief, ook niet
positief

42%

33%

34%

45%

41%

46%

(Zeer) positief

46%

53%

61%

44%

47%

35%

Geen mening

1%

0%

0%

2%

1%

1%

18

Legenda:
14.1 Kaders stellen voor het beleid
14.2 Controleren van bestuurders
14.3 Vertegenwoordigen van burgers

14. Hoeveel voldoening geeft de
uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2037)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

(zeer) veel
voldoening

80%
60%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1456)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 571)

40%
20%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

14.1

58%

62%

71%

57%

58%

57%

14.2

37%

44%

41%

37%

37%

35%

14.3

75%

73%

58%

73%

75%

70%

Legenda:
14.1 Kaders stellen voor het beleid
14.2 Controleren van bestuurders
14.3 Vertegenwoordigen van burgers

Neutraal

14. Hoeveel voldoening geeft de
uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2037)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

14.1

33%

28%

24%

34%

32%

30%

14.2

51%

46%

47%

51%

51%

49%

14.3

20%

22%

33%

22%

20%

23%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 14);
kleine percentages.

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2037)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

20%
(zeer) weinig
voldoening

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1456)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 571)

Legenda:
14.1 Kaders stellen voor het beleid
14.2 Controleren van bestuurders
14.3 Vertegenwoordigen van burgers

14. Hoeveel voldoening geeft de
uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:
15%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1456)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 571)

10%
5%
0%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 14);
kleine percentages.

ZR

S

AB

IR

BR

UR

14.1

8%

10%

3%

8%

9%

13%

14.2

12%

10%

8%

12%

12%

16%

14.3

5%

5%

5%

5%

5%

6%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 14);
kleine percentages.

19

Legenda:
15.1 Plenaire vergaderingen
15.2 Fractievergaderingen
15.3 Commissievergaderingen
15.4 Lezen van stukken
15.5 Informatie verzamelen
15.6 Contacten met burgers
15.7 Contacten met bestuurders
15.8 Contacten met maatschappelijke
organisaties
15.9 Contacten met partijleden

(zeer) veel voldoening

15. Hoeveel voldoening geven de
volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2025)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

15.1

44%

38%

50%

45%

44%

40%

15.2

72%

60%

67%

69%

73%

63%

15.3

55%

59%

76%

58%

54%

52%

15.4

24%

22%

34%

26%

24%

24%

15.5

49%

46%

40%

50%

48%

47%

15.6

85%

75%

53%

84%

85%

81%

15.7

52%

58%

63%

54%

51%

49%

15.8

73%

61%

55%

74%

73%

70%

15.9

67%

80%

51%

70%

66%

56%

(zeer) weinig voldoening

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 15);
kleine percentages.

Legenda:
15.1 Plenaire vergaderingen
15.2 Fractievergaderingen
15.3 Commissievergaderingen
15.4 Lezen van stukken
15.5 Informatie verzamelen
15.6 Contacten met burgers
15.7 Contacten met bestuurders
15.8 Contacten met maatschappelijke
organisaties
15.9 Contacten met partijleden

15. Hoeveel voldoening geven de
volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
18%
16%
14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1444)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 565)

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2025)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

15.1

11%

16%

7%

11%

11%

14%

15.2

4%

7%

6%

4%

4%

10%

15.3

5%

8%

2%

4%

6%

8%

15.4

16%

16%

9%

16%

16%

16%

15.5

6%

11%

3%

6%

6%

7%

15.6

2%

5%

5%

2%

2%

5%

15.7

6%

5%

5%

4%

7%

6%

15.8

2%

3%

5%

3%

2%

4%

15.9

3%

5%

4%

3%

3%

7%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1444)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 565)
Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 15);
kleine percentages.

20

Legenda:
15.1 Plenaire vergaderingen
15.2 Fractievergaderingen
15.3 Commissievergaderingen
15.4 Lezen van stukken
15.5 Informatie verzamelen
15.6 Contacten met burgers
15.7 Contacten met bestuurders
15.8 Contacten met maatschappelijke
organisaties
15.9 Contacten met partijleden

15. Hoeveel voldoening geven de
volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
70%
60%
Neutraal

50%
40%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2025)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

15.1

43%

46%

42%

43%

43%

44%

15.2

24%

32%

22%

26%

23%

27%

15.3

31%

32%

17%

29%

32%

32%

15.4

59%

61%

57%

57%

59%

60%

15.5

45%

43%

55%

44%

45%

45%

15.6

13%

19%

37%

13%

13%

14%

15.7

42%

37%

32%

41%

42%

45%

15.8

24%

35%

36%

22%

24%

25%

15.9

29%

14%

29%

26%

30%

36%

Nb.
Van het antwoord “geen mening” is
geen grafiek gemaakt (bij vraag 15);
kleine percentages.

AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

16.1 'Ik vind mijn werk als
volksvertegenwoordiger waardevol'
100%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1444)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 565)

87%

80%
60%
40%
20%
0%

8%

3%
1%

(Helemaal) mee Niet mee (Helemaal) mee Geen mening
eens
oneens, ook
oneens
niet mee eens

21

16.2 'Achteraf gezien had ik de functie als
volksvertegenwoordiger niet moeten
aanvaarden'
100%

AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

90%

80%
60%
40%
20%

2%

6%

0%

2%

(Helemaal) mee Niet mee (Helemaal) mee Geen mening
eens
oneens, ook
oneens
niet mee eens

16 Wat vindt u het meest positieve aspect van uw huidige werk als zittend raadslid (ZR),
Statenlid (S) of AB-lid (AB)?
NB: In de tabel zijn bij de antwoordcategorieen de aantallen antwoorden gepercenteerd op het totaal
aantal gegeven antwoorden (op een open vraag).
Raadsleden
Beinvloeden van het beleid
(13%)
Contacten met burgers,
belangengroepen en
bestuurders (11%)
Iets betekenen voor de
samenleving/gemeente (10%)
Belangen behartigen (8%)

Statenleden
Beinvloeden van het beleid
(12%)
Iets betekenen voor de
samenleving/provincie (12%)

AB leden
Belangen behartigen (17%)

Contacten met burgers,
belangengroepen en
bestuurders (10%)
Resultaten boeken, doelen
bereiken (10%)
Bijdrage leveren aan de
samenleving (9%)
Belangen behartigen (7%)

Beinvloeden van het beleid
(10%)

Resultaten boeken, doelen
bereiken (7%)
Bijdrage leveren aan de
samenleving (6%)
Vertegenwoordigen van het volk Koers bepalen/sturen (6%)
(6%)
Betrokken zijn bij de gemeente
Samenwerking met collega’s
(6%)
(4%)
Eigen kennis en talent
ontwikkelen/ toepassen (5%)
Inzetten, iets doen (4%)

Eigen kennis en talent
ontwikkelen/ toepassen (4%)
Het verschil kunnen maken (4%)

Bijdrage leveren aan de
samenleving (11%)

Eigen kennis en talent
ontwikkelen/ toepassen (10%)
Koers bepalen/sturen (8%)
Iets betekenen voor de
samenleving/Waterschap (8%)
Resultaten boeken, doelen
bereiken (6%)
Contacten met burgers,
belangengroepen en
bestuurders (4%)
Controleren van het bestuur
(4%)
Deel uitmaken van het bestuur
(3%)

22

Kennis en inzicht vergroten
m.b.t. de gemeente (4%)
Koers bepalen/sturen (2,9%)
Het politieke spel (3%)

Deel uitmaken van het bestuur
(3%)
Betrokken zijn bij de provincie
(2%)
Het politieke spel (2%)

Betrokken zijn bij de
samenleving (3%)
Het verschil kunnen maken (2%)

Respect, waardering en begrip
krijgen (2%)
Inzetten, iets doen (2%)

Samenwerking met collega’s
(2%)
Aandacht die je krijgt/
(naams)bekendheid die het
werk oplevert (2%)
Diversiteit en veelzijdigheid van
het werk (2%)
Controleren van het bestuur
(1%)
Respect, waardering en begrip
krijgen (1%)
Mogelijkheid tot netwerken
(1%)

Kennis en inzicht vergroten
m.b.t. de provincie (2%)
Werk geeft voldoening/vervult
ambities (2%)
Diversiteit en veelzijdigheid van
het werk (1%)
Controleren van het bestuur
(1%)
Overige onderwerpen (1%)
De schakel zijn tussen provincie
en rijksoverheid (1%)

Werk geeft voldoening/vervult
ambities (1%)
Kaders stellen (1%)
Aan de slag gaan voor de
samenleving (0,4%)
Bekendheid; velen weten wie je
bent (0,2%)
Financiele vergoeding (0,2%)
Alles is positief m.b.t. het ambt
van volksvertegenwoordiger
(0,1%)
Overige onderwerpen (0,1%)
100% (n=1821)

Samenwerking met collega’s
(3%)
Betrokken zijn bij het
Waterschap (3%)
Kennis en inzicht vergroten
m.b.t. het Waterschap (3%)
Inzetten, iets doen (1%)
Werk geeft voldoening/vervult
ambities (1%)
Aandacht vragen voor bepaalde
onderwerpen (1%)
Het verschil kunnen maken (1%)

Het politieke spel (1%)
Respect, waardering en begrip
krijgen (1%)
Diversiteit en veelzijdigheid van
het werk (1%)
De schakel zijn tussen
Waterschap en rijksoverheid
(1%)
De bekendheid van het
Waterschap vergroten (1%)
Verantwoordelijkheid nemen en
dragen (1%)
Geen aspect (1%)
Beperkte invloed van de media
(1%)

100% (n=162)

100% (n=219)

23

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1785)

Leeswijzer
De ‘n’ geeft het aantal ingevulde antwoorden; 1785 zittende raadsleden hebben de vraag
ingevuld. Des te groter het woord, des te vaker het desbetreffende woord door hen genoemd
is. Het betreft een eerste inventarisatie en geeft een richting van het antwoord.

S = Statenleden (n = 162)

24

16 Wat vindt u het meest positieve aspect van uw huidige werk als AB-lid Waterschap (AB)?

AB = AB-leden Waterschap (n = 219)

IR = (Recent) Ingestroomde Raadsleden (n = 526)

25

UR = Uitgestroomde Raadsleden (n = 97)

26

17 Wat vindt u het meest negatieve aspect van uw huidige werk als zittend raadslid (ZR),
Statenlid (S) of AB-lid (AB)?
NB: In de tabel zijn bij de antwoordcategorieen de aantallen antwoorden gepercenteerd op het totaal
aantal gegeven antwoorden (op een open vraag).
Raadsleden

Statenleden

AB leden

Hoge tijdsdruk/werkbelasting
(11%)

Politieke spelletjes/
achterkamertjespolitiek/bestuu
rscultuur (15%)

Politieke spelletjes/
achterkamertjespolitiek/bestuu
rscultuur (18%)

Politieke spelletjes/
achterkamertjespolitiek/bestuu
rscultuur (9%)

Vergaderen (langdradig, aantal
uren, tijdstip, e.d.) (11%)

Beperkte
aandacht/belangstelling vanuit
de samenleving (6%)

Vergaderen (langdradig, aantal
uren, tijdstip, e.d.) (7%)

Invloed van de media (10%)

Vergaderen (langdradig, aantal
uren, tijdstip, e.d.) (6%)

Negatief imago van
volksvertegenwoordigers bij
burgers (7%)

Hoge tijdsdruk/werkbelasting
(9%)

(Negatieve) houding van
collegavolksvertegenwoordigers (6%)

Hoeveelheid en lage kwaliteit
van raadsstukken/te lezen
informatie (6%)

Traagheid en stroperigheid van
bestuursprocessen/bureaucrati
e (6%)

Er zijn geen negatieve aspecten
(6%)

(Slechte) verhouding tussen
coalitie en oppositie (5%)

(Slechte) verhouding tussen
coalitie en oppositie (5%)

Hoge tijdsdruk/werkbelasting
(5%)

Invloed van de media (4%)

Alles tot in detail moeten
bespreken (5%)

(Slechte) verhouding tussen
coalitie en oppositie (5%)

Traagheid en stroperigheid van
bestuursprocessen/bureaucrati
e (4%)

Hoogte van de financiële
vergoeding (5%)

Persoonlijk belang dat
prevaleert boven algemeen
belang (4%)

(Negatieve) houding van
collegavolksvertegenwoordigers (4%)

Negatief imago van
volksvertegenwoordigers bij
burgers (3%)

Onbekendheid van burgers met
het Waterschap (4%)

Hoogte van de financiële
vergoeding (4%)

Persoonlijk belang dat
prevaleert boven algemeen
belang (3%)

Traagheid en stroperigheid van
bestuursprocessen/bureaucrati
e (4%)

Gebrek aan respect en
waardering voor
volksvertegenwoordigers bij
burgers (3%)

Beperkte inbrengmogelijkheid/
mogelijkheid tot beïnvloeden
beleid (3%)

Alles tot in detail moeten
bespreken (4%)

Gebrekkig functioneren, kennis
en niveau van collegavolksvertegenwoordigers (3%)

Werkdruk (3%)

Gebrekkig functioneren, kennis
en niveau van collegavolksvertegenwoordigers (3%)

27

Beperkte inbrengmogelijkheid/
mogelijkheid tot beïnvloeden
beleid (3%)

Overige onderwerpen (3%)

Hoeveelheid en lage kwaliteit
van stukken/te lezen informatie
(3%)

Persoonlijk belang dat
prevaleert boven algemeen
belang (3%)

Hoeveelheid en lage kwaliteit
van stukken/te lezen informatie
(2%)

Invloed van de media (3%)

Onderlinge sfeer, samenwerking
met collega’s (2%)

Gebrekkig functioneren, kennis
en niveau van collegavolksvertegenwoordigers (2%)

Grote invloed vanuit Den Haag
en/of Brussel (3%)

Niet iedereen blij/tevreden
kunnen maken, het niet altijd
goed kunnen doen voor
iedereen (2%)

(Negatieve) houding van
collegavolksvertegenwoordigers (2%)

Beperkte inbrengmogelijkheid/
mogelijkheid tot beïnvloeden
beleid (2%)

Werkdruk (2%)

Gebrek aan respect en
waardering voor
volksvertegenwoordigers bij
burgers (2%)

Niet iedereen blij/tevreden
kunnen maken, het niet altijd
goed kunnen doen voor
iedereen (2%)

Beperkte mogelijkheid om
resultaten te bereiken/bijdrage
kunnen leveren aan de
samenleving (2%)

Debatten/mogelijkheid tot
voeren van een discussie (2%)

Beperkte betrokkenheid van
burgers bij de politiek (2%)

Debatten/mogelijkheid tot
voeren van een discussie (2%)

Dualisme (2%)

Overige onderwerpen (2%)

Er zijn geen negatieve aspecten
(2%)

Onderlinge sfeer, samenwerking
met collega’s (1%)

Onderlinge sfeer, samenwerking
met collega’s (2%)

Verhouding werk/privé, ’s
avonds vaak werken (2%)

Er zijn geen negatieve aspecten
(1%)

Werkdruk (2%)

Ervaren agressie, geweld,
bedreigingen en manipulatie
(2%)

Ervaren agressie, geweld,
bedreigingen en manipulatie
(1%)

Negatief imago van
volksvertegenwoordigers bij
burgers (1%)

De gunfactor van collega’s (2%)

De gunfactor van collega’s (1%)

Gebrek aan respect en
waardering voor
volksvertegenwoordigers bij
burgers (1%)

Alles tot in detail moeten
bespreken (1%)

Beperkte betrokkenheid van
burgers bij de politiek (1%)

Beperkte mogelijkheid om
resultaten te bereiken/bijdrage
kunnen leveren aan de
samenleving (1%)

Dualisme (1%)

(Gebrekkige) ondersteuning
(1%)

Financiele situatie van het
Waterschap (1%)

Grote invloed vanuit Den Haag
en/of Brussel (1%)

Onderwaardering van het ambt
(1%)

28

Altijd op je hoede moeten zijn
(vanwege de aandacht voor
volksvertegenwoordigers) (1%)

(Gebrekkige) ondersteuning
(1%)

Financiele situatie van de
gemeente (1%)

Hoogte van de financiële
vergoeding (1%)

Beperkte betrokkenheid van
burgers bij de politiek (1%)

Verhouding werk/privé, ’s
avonds vaak werken (1%)

Overige onderwerpen (1%)

Ervaren agressie, geweld,
bedreigingen en manipulatie
(1%)

Collegavolksvertegenwoordigers die
gemaakte afspraken niet
nakomen (0,6%)
Niet efficiënt kunnen werken
(0,5%)
Onderwaardering van het ambt
(0,4%)
Weinig publiek vertrouwen in
de politiek (0,4%)
(Gebrekkige) ondersteuning
(0,2%)
100% (n=1855)

100% (n=174)

100% (n=179)

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1855)

29

S = Statenleden (n = 174)

AB = AB-leden Waterschap (n = 179)

30

IR = (Recent) Ingestroomde Raadsleden (n = 505)

UR = Uitgestroomde Raadsleden (n = 485)

31

In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
ZR = Zittende Raadsleden (n = 1999)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

18.1 `De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk`
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1417)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 559)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

(Sterk) mee eens

22%

19%

18%

20%

22%

27%

Niet mee eens, ook niet mee
oneens

31%

23%

36%

28%

33%

30%

(Sterk) mee oneens

45%

57%

35%

51%

43%

41%

Geen mening

3%

1%

11%

2%

3%

3%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1998)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

18.2 'De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie van
lokale volksvertegenwoordiger'

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1416)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 559)

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

(Sterk) mee eens

25%

27%

24%

23%

27%

33%

Niet mee eens, ook niet mee
oneens

27%

17%

32%

26%

28%

26%

(Sterk) mee oneens

39%

51%

31%

44%

36%

33%

Geen mening

9%

5%

13%

7%

9%

9%

32

18.2.1 Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een lokaal
volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Leeswijzer
De ‘n’ geeft het aantal ingevulde antwoorden; 1785 zittende raadsleden hebben de vraag ingevuld.
Des te groter het woord, des te vaker het desbetreffende woord door hen genoemd is. Het betreft een
eerste inventarisatie en geeft een richting van het antwoord.
ZR = Zittende Raadsleden (n = 1993)
S = Statenleden (n = 149)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

19. Alles bij elkaar genomen, hoe
waardeert u op dit moment de
bestuurskracht van de
volksvertegenwoordiging waarin u werkt?

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1412)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 557)

80%
60%
40%
20%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

47%

52%

62%

50%

46%

40%

Niet als negatief, ook niet
41%
als positief

36%

31%

39%

42%

45%

Als (zeer) negatief

11%

11%

7%

10%

11%

15%

Geen mening

1%

1%

0%

1%

1%

1%

Als (zeer) positief

33

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1992)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

20.1 'Ik ben trots op mijn werk als
volksvertegenwoordiger'
100%
80%
60%
40%
20%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1410)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 558)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

78%

83%

74%

82%

76%

75%

Niet mee eens, ook niet
16%
mee oneens

14%

22%

15%

16%

18%

(Helemaal) mee oneens

5%

3%

3%

3%

6%

6%

Geen mening

1%

0%

1%

0%

1%

1%

(Helemaal) mee eens

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1992)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

20.2 'Ik vertel aan vrienden en familie
positief over mijn werk als
volksvertegenwoordiger'
100%
80%
60%
40%
20%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1410)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 557)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

79%

83%

82%

84%

77%

70%

Niet mee eens, ook niet
14%
mee oneens

14%

10%

11%

15%

20%

(Helemaal) mee oneens

6%

3%

6%

5%

7%

9%

Geen mening

1%

0%

2%

1%

1%

1%

(Helemaal) mee eens

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1991)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

20.3 'Ik raad vrienden of familie aan om
ook volksvertegenwoordiger te worden'
80%
60%
40%
20%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1409)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 558)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

30%

36%

40%

25%

32%

37%

Niet mee eens, ook niet
53%
mee oneens

44%

44%

57%

51%

46%

(Helemaal) mee oneens 13%

17%

7%

13%

13%

14%

Geen mening

3%

9%

5%

5%

3%

(Helemaal) mee eens

5%

34

Legenda:
20.4.1 Moeilijk te combineren met een
andere baan
20.4.2 Meer tijd besteden aan
gezin/partner
20.4.3 Gezondheid
20.4.4 Leeftijd/pensioen
20.4.5 Lang genoeg gedaan/ geen zin
meer in/ geen uitdaging meer
20.4.6 Verhuizing
20.4.7 Hoge werkdruk / tijdsbelasting
20.4.8 Een andere functie in de
politiek
20.4.9 Een andere persoonlijke reden

20.4 Kunt u aangeven welke van de
volgende persoonlijke redenen een
belangrijke rol speelden om uw functie
als volksvertegenwoordiger niet voort te
zetten?
(maximaal 3 antwoorden)
28%

30%
24%

23%

25%

22%

19%

18%

20%

UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 546)

15%
11%

10%

6%
3%

5%

20.4.9

20.4.8

20.4.7

20.4.6

20.4.5

20.4.4

20.4.3

20.4.2

20.4.1

0%

20.5 Kunt u aangeven welke van de
volgende politieke/bestuurlijke redenen
een belangrijke rol speelden om uw
functie als volksvertegenwoordiger niet
voort te zetten?
(maximaal 3 antwoorden)
65%

70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%

12%
7%

3%

6%

12%

17%
8%

8%

13% 14%

20.5.11

20.5.10

20.5.9

20.5.8

20.5.7

20.5.6

20.5.5

20.5.4

20.5.3

20.5.2

20.5.1

0%

Legenda:
20.5.1 Negatieve waardering/kritiek
van burgers/media
20.5.2 Slechte relatie met de eigen
partij/andere fractieleden
20.5.3 Slechte relatie met College van
B&W
20.5.4 Gebrek aan ondersteuning bij
het werk
20.5.5 Te weinig invloed in de
raad/fractie
20.5.6 Te weinig resultaten kunnen
bereiken
20.5.7 Trage besluitvorming/teveel
details/bureaucratisch
20.5.8 De bestuurscultuur sprak mij
niet aan
20.5.9 Te veel vergaderen
20.5.10 Door de partij niet of te laag
geplaatst op de kieslijst
20.5.11 Een andere politieke /
bestuurlijke reden
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 547)

35

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1989)
S = Statenleden (n = 151)
AB = AB-leden Waterschap (n = 176)

21. Gaat u zich bij toekomstige
verkiezingen kandidaat stellen voor een
verkiesbare plaats voor de
gemeenteraad?

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 581)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1408)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 558)

60%
40%
20%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

(Zeker) wel

23%

37%

51%

30%

21%

9%

Waarschijnlijk wel

27%

15%

13%

37%

23%

14%

Miscchien wel,
misschien niet

23%

10%

6%

22%

23%

20%

Waarschijnlijk niet 16%

7%

7%

7%

20%

22%

(Zeker) niet

9%

29%

22%

2%

11%

34%

Geen mening

2%

3%

3%

1%

2%

1%

36

Legenda:
22.1 Directe benadering van
partijleden
22.2 Partijbijeenkomsten
22.3 Bijeenkomsten met burgers (denk
aan thema- of inspraakavonden)
22.4 Burgers een dag laten meekijken
wat het werk van
volksvertegenwoordigers inhoudt
22.5 Gesprekken op straat
22.6 Buurthuizen of verenigingen
22.7 Via eigen netwerk van
volksvertegenwoordigers
22.8 Kranten, radio, televisie
22.9 Sociale media
22.10 Voorlichting/onderwijs op
scholen/universiteiten
22.11 Talent scouting bij
bedrijven/verenigingen
22.12 Anders

22. Welke kanalen zouden volgens
u meer dan nu moeten worden ingezet
om mensen enthousiast te maken voor
het ambt van volksvertegenwoordiger?
(maximaal 3 antwoorden)
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

22.1

44%

39%

32%

43%

44%

45%

22.2

11%

10%

10%

10%

11%

10%

22.3

54%

36%

41%

53%

55%

53%

22.4

30%

33%

27%

30%

30%

31%

22.5

22%

17%

5%

20%

22%

20%

22.6

11%

4%

7%

10%

12%

13%

22.7

24%

20%

30%

23%

24%

22%

22.8

16%

25%

33%

16%

16%

11%

22.9

15%

19%

14%

16%

14%

13%

22.10

34%

31%

40%

40%

32%

34%

22.11

19%

25%

20%

20%

19%

24%

22.12

5%

7%

12%

5%

6%

7%

(Sterk) mee eens

ZR

S

AB

IR

BR

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1408)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 555)

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1985)
S = Statenleden (n = 151)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

23. ´Een werknemer die ook
volksvertegenwoordiger is geweest, is
meer waard voor zijn werkgever´
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1990)
S = Statenleden (n = 151)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 583)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1402)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 545)

UR

56% 60% 51%

58% 55% 53%

Niet mee eens, ook niet
32% 31% 33%
mee oneens

31% 33% 35%

(Sterk) mee oneens

6%

5%

5%

5%

6%

6%

Geen mening

6%

5%

11%

6%

6%

6%

37

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1982)
S = Statenleden (n = 153)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

24. Gemiddelde leeftijd:
(in aantal jaar)
70

61

60

54

53

ZR

S

59

56
47

50

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n=1400)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 547)

40
30
20
10
0
AB

IR

BR

UR

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1984)
S = Statenleden (n = 152)
AB = AB-leden Waterschap (n = 176)

25. Heeft u op dit moment naast uw
functie als volksvertegenwoordiger een
betaalde baan?
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 583)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1401)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 547)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

65%

72%

60%

74%

61%

71%

Nee, ik heb geen
35%
betaalde baan

28%

40%

26%

39%

29%

Ja

38

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1290)
S = Statenleden (n = 109)
AB = AB-leden Waterschap (n = 105)

25.1 Gemiddeld aantal uren in andere
betaalde baan:
38

40

35

35

33

34

35

IR

BR

30

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 431)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 859)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 389)

23

25
20
15
10
5
0
ZR

S

AB

UR

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1976)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

26.1 Functie fractievoorzitter bekleed:
90%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1394)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 545)

80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Ja

37%

33%

49%

21%

44%

48%

Nee

63%

67%

51%

79%

56%

51%

39

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1976)
S = Statenleden (n = 150)
AB = AB-leden Waterschap (n = 177)

26.2 Functie commissievoorzitter
bekleed:

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n =1394)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 545)

120%
100%
80%
60%
40%
20%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Ja

23%

Nee

77%

13%

4%

14%

26%

35%

87%

96%

86%

74%

65%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1978)
S = Statenleden (n = 152)
AB = AB-leden Waterschap (n = 175)

27. Heeft u in uw politieke loopbaan als
volksvertegenwoordiger zowel deel
uitgemaakt van een coalitiepartij als van
een oppositiepartij?
100%
80%
60%
40%
20%
0%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 583)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1395)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 545)

ZR

S

AB

IR

BR

UR

42%

41%

47%

6%

57%

52%

Nee, dit is niet het
58%
geval

59%

53%

94%

43%

48%

Ja, zowel van een
coalitie- als een
oppositiepartij

40

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1978)
S = Statenleden (n = 152)
AB = AB-leden Waterschap (n = 175)

28. Gemiddeld aantal jaren actief als
lokale volksvertegenwoordiger:

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 583)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1396)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 545)

16
13

14
12
10

10
8

10

10

BR

UR

7

6
4
1

2
0
ZR

S

AB

IR

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1978)
S = Statenleden (n = 152)

29. Beleidsterreinen werkzaam
60%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 583)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1396)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 545)

50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

IR

BR

UR

29.1

47%

57%

48%

54%

56%

29.2

36%

39%

34%

43%

48%

29.3

42%

41%

38%

51%

54%

29.4

31%

41%

28%

38%

34%

29.5

43%

28%

49%

48%

47%

29.6

43%

47%

40%

52%

49%

29.7

36%

25%

36%

42%

41%

29.8

35%

20%

39%

38%

43%

29.9

13%

10%

14%

16%

15%

29.10

35%

29%

37%

40%

43%

29.11

34%

36%

35%

39%

40%

29.12

30%

35%

28%

36%

40%

29.13

30%

47%

27%

37%

39%

29.14

16%

7%

18%

18%

17%

29.15

31%

12%

34%

35%

34%

29.16

34%

38%

33%

40%

41%

29.17

25%

36%

26%

29%

26%

29.18

40%

51%

38%

48%

52%

41

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1978)
S = Statenleden (n = 152)
AB = AB-leden Waterschap (n = 202)

30. Wat is uw hoogst behaalde opleiding?
60%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 582)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1396)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 548)

50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Basisonderwijs

1%

0%

1%

0%

1%

1%

VMBO/ MBO-1/2

4%

3%

4%

2%

5%

5%

HAVO/VWO

8%

6%

6%

6%

9%

8%

MBO-3/4

11%

7%

12%

10%

12%

9%

HBO

41%

36%

32%

39%

42%

45%

WO

33%

49%

45%

41%

30%

30%

Anders

2%

1%

1%

2%

3%

1%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 1971)
S = Statenleden (n = 151)
AB = AB-leden Waterschap (n = 178)

31. Wat betreft uw identiteit, hoe ziet u
zich zelf?
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Als een Nederlander

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 580)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1391)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 544)

ZR

S

AB

93% 93% 94%

IR

BR

UR

93% 94% 94%

Zowel als een
Nederlander als
6%
iemand van een andere
nationaliteit

7%

6%

7%

6%

6%

Meer als iemand van
een andere
nationaliteit

0%

0%

0%

1%

0%

1%

42

ZR
ZR==Zittende
ZittendeRaadsleden
Raadsleden(n(n==2213)
2213)
SS==Statenleden
Statenleden (n(n==167)
167)
AB
AB==AB-leden
AB-ledenWaterschap
Waterschap(n(n== 202)
202)

32. Geslacht
90%

IRIR==(Recent)
(Recent)Ingestroomde
Ingestroomde
Raadsleden
Raadsleden(n(n==584)
584)
BR
BR==Blijvende
BlijvendeRaadsleden
Raadsleden(n(n==1629)
1629)
UR
UR==Uitgestroomde
UitgestroomdeRaadsleden
Raadsleden
(n(n==629)
629)

80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Man

72%

74%

79%

67%

74%

75%

Vrouw

28%

26%

21%

33%

26%

25%
ZR = Zittende Raadsleden (n = 2213)
S = Statenleden (n = 167)
AB = AB-leden Waterschap (n = 202)

33. Politieke partij
70%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 629)

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Lokale partij

30%

2%

65%

23% 33% 26%

CDA

17% 13% 12%

17% 17% 20%

ChristenUnie

5%

6%

0%

4%

5%

3%

D66

11% 12%

0%

16%

9%

5%

GroenLinks

5%

7%

0%

6%

5%

7%

VVD

13% 23%

7%

13% 13% 18%

PvdA

9%

16%

8%

8%

10% 15%

SGP

2%

4%

2%

2%

2%

1%

SP

5%

9%

0%

8%

4%

3%

ChristenUnie / SGP 1%

1%

5%

1%

1%

1%

Lokaal met
landelijke partij

1%

0%

0%

1%

1%

1%

PvdA / GroenLinks

1%

0%

0%

0%

1%

1%

PVV

0%

7%

0%

0%

0%

0%

43

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2212)
S = Statenleden (n = 167)
AB = AB-leden Waterschap (n = 202)

34. Aantal zetels
30%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 622)

25%
20%
15%
10%
5%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

1

8%

9%

11%

5%

8%

9%

2

18%

9%

19%

17%

18%

18%

3

21%

11%

27%

21%

22%

20%

4

19%

7%

26%

18%

19%

21%

5

13%

9%

8%

14%

12%

12%

6

8%

13%

6%

9%

8%

10%

7

4%

4%

0%

4%

4%

4%

8

4%

5%

1%

6%

3%

3%

9

3%

10%

0%

3%

3%

2%

10

1%

3%

0%

1%

1%

0%

11

1%

7%

1%

1%

1%

1%

12

0%

9%

0%

1%

0%

0%

13

0%

5%

0%

1%

0%

0%

14

0%

0%

0%

1%

0%

0%

15

0%

0%

0%

0%

0%

0%

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2194)
S = Statenleden (n = 167)
AB = AB-leden Waterschap (n = 190)

35. Werkzaam in een
coalitie/oppositiepartij

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 576)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1618)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 604)

70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

Oppositie

42%

44%

46%

37%

43%

41%

Coalitie

58%

56%

54%

63%

57%

59%

44

ZR = Zittende Raadsleden (n = 2213)
S = Statenleden (n = 167)
AB = AB-leden Waterschap (n = 202)

36. Provincie
25%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden (n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden (n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(n = 628)

20%

15%

10%

5%

0%

ZR

S

AB

IR

BR

UR

DR

4%

7%

1%

2%

4%

3%

FL

2%

8%

3%

2%

2%

2%

FR

6%

5%

2%

5%

6%

2%

GD

15%

11%

11%

16%

14%

10%

GR

4%

8%

7%

4%

4%

3%

LM

8%

10%

5%

6%

9%

7%

NB

15%

11%

13%

13%

15%

20%

NH

14%

13%

16%

14%

14%

18%

OV

6%

4%

13%

7%

6%

4%

UT

7%

7%

5%

8%

7%

7%

ZL

3%

6%

5%

2%

3%

4%

ZH

17%

11%

16%

20%

15%

21%

45

Bijlage II - Rechte tellingen burgers
1. Stel dat u een lokale
volksvertegenwoordiger zou zijn, welke
van de volgende onderdelen van het
werk zouden u de meeste voldoening
geven?
100%
80%
60%
40%
20%
0%
Ja

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

21% 58% 48% 24% 6%

1.6

1.7

68% 3%

1.8

1.9 1.10 1.11 1.12 1.13

20% 1%

11% 25% 13%

2%

1.1 Uitvoeren van mijn politieke
ideeën
1.2 Opkomen voor de belangen
van bepaalde groepen mensen
1.3 Opvattingen van burgers
vertegenwoordigen
1.4 Controleren van het bestuur
1.5 Een plezierige invulling geven
aan mijn (vrije) tijd
1.6 Een bijdrage leveren aan de
samenleving
1.7 Uitbreiden van mijn netwerk
1.8 Mijn talenten inzetten en
verder ontwikkelen
1.9 Een loopbaan in de politiek
1.10 Financiële vergoeding voor
het werk
1.11 Iets veranderen op een
bepaald onderwerp
1.12 Waardering krijgen voor het
werk
1.13 Anders
n=493

Nee 79% 42% 52% 76% 94% 32% 97% 80% 99% 89% 75% 87% 98%

2. Stel dat u een lokale
volksvertegenwoordiger zou zijn, van
welke van de volgende mogelijke nadelen
van dit werk zou u het meeste last
hebben?
100%
80%
60%
40%
20%
0%
Ja

2.1

2.2

2.3

2.4

2.5

2.6

2.7

2.8

2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14

2.1 Te weinig invloed op het
beleid van de overheid
2.2 Te weinig maatschappelijke
waardering voor lokale
volksvertegenwoordigers
2.3 Onzekerheid of ik voldoende
talent heb voor de functie
2.4 Onzekerheid of ik genoeg
kennis/ervaring heb voor de
functie
2.5 Kritiek van burgers
2.6 Kritiek van de media
2.7 De tijdsbelasting/werkdruk
2.8 Hoogte van de financiële
vergoeding
2.9 Mijn leeftijd (te jong of te oud)
2.10 Mijn gezondheid
2.11 Het aantal uren vergaderen
2.12 Mijn beperkte interesse voor
politieke/bestuurlijke zaken
2.13 Politieke spelletjes
2.14 Anders

60% 15% 14% 20% 21% 23% 29% 3% 14% 6% 23% 19% 50% 1%

Nee 40% 85% 86% 80% 79% 77% 71% 97% 86% 94% 77% 81% 50% 99%

n=493

46

n=493

3. Hoe moeilijk denkt u dat het voor u zou
zijn om op een verkiesbare plaats op een
kandidatenlijst te komen voor:
100%
80%
60%
40%
20%
0%
(Zeer)
gemakkelijk

Niet
moeilijk,
ook niet
gemakkelijk

(Zeer)
moeilijk

Geen idee

de Gemeenteraad

4%

25%

41%

30%

de Provincinciale Staten

0%

8%

59%

33%

het Waterschap

1%

10%

47%

42%

De Gemeenteraad
De Provinciale Staten
Het Waterschap

(Zeer)
gemakkelijk
6,1%
0,6%
2,1%

Niet moeilijk, ook
niet gemakkelijk
35,9%
11,7%
17,4%

(Zeer)
moeilijk
58,0%
87,7%
80,5%

Totaal
100% n=345
100% n=332
100% n=287

4.1 Ik heb te weinig kennis of
ervaring voor zo'n functie
4.2 Ik heb te weinig talent voor
zo'n functie
4.3 Ik ben geen lid van een partij /
ik ben te weinig actief als partijlid
4.4. Ik kan te weinig tijd aan het
werk besteden
4.5 Vanwege mijn leeftijd (te jong
of te oud)
4.6 Vanwege mijn gezondheid
4.7 Er zijn andere mensen die
meer kans maken op een
verkiesbare plaats op de
kandidatenlijst
4.8 Anders

4. Kunt u aangeven waarom u denkt dat
het moeilijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst
te komen?
(meerdere antwoorden mogelijk)
100%

De gemeenteraad

80%
60%
40%

n=200

20%
0%

4.1

4.2

4.3

4.4

4.5

4.6

4.7

Ja

67%

23%

70%

16%

Nee

33%

78%

31%

85%

4.8

26%

6%

35%

7%

74%

94%

65%

94%

47

4.1 Ik heb te weinig kennis of
ervaring voor zo'n functie
4.2 Ik heb te weinig talent voor
zo'n functie
4.3 Ik ben geen lid van een partij /
ik ben te weinig actief als partijlid
4.4. Ik kan te weinig tijd aan het
werk besteden
4.5 Vanwege mijn leeftijd (te jong
of te oud)
4.6 Vanwege mijn gezondheid
4.7 Er zijn andere mensen die
meer kans maken op een
verkiesbare plaats op de
kandidatenlijst
4.8 Anders

4. Kunt u aangeven waarom u denkt dat
het moeilijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst
te komen?
(meerdere antwoorden mogelijk)

De Provinciale Staten

100%
80%
60%
40%

n=291

20%
0%

4.1

4.2

4.3

4.4

4.5

4.6

4.7

Ja

68%

21%

70%

13%

24%

7%

32%

4.8
6%

Nee

32%

79%

30%

87%

76%

93%

68%

94%

4.1 Ik heb te weinig kennis of
ervaring voor zo'n functie
4.2 Ik heb te weinig talent voor
zo'n functie
4.3 Ik ben geen lid van een partij /
ik ben te weinig actief als partijlid
4.4. Ik kan te weinig tijd aan het
werk besteden
4.5 Vanwege mijn leeftijd (te jong
of te oud)
4.6 Vanwege mijn gezondheid
4.7 Er zijn andere mensen die
meer kans maken op een
verkiesbare plaats op de
kandidatenlijst
4.8 Anders

4. Kunt u aangeven waarom u denkt dat
het moeilijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst
te komen?
(meerdere antwoorden mogelijk)
100%

Het Waterschap

80%
60%
40%

n=231

20%
0%

4.1

4.2

4.3

4.4

4.5

4.6

4.7

Ja

76%

25%

55%

13%

21%

6%

32%

4.8
7%

Nee

24%

75%

45%

87%

79%

94%

68%

93%

48

5.1 Ik heb voldoende kennis en
ervaring voor zo'n functie
5.2 Ik heb voldoende talent voor
zo'n functie
5.3 Ik ben actief lid van een partij
5.4 Ik kan genoeg tijd aan het
werk besteden
5.5 Ik heb goede contacten met
plaatselijke politici
5.6 Plaatselijke politici willen mij
op de kieslijst hebben
5.7 Waar ik woon zijn weinig
mensen die
volksvertegenwoordiger willen
worden
5.8 Anders

5. Kunt u aangeven waarom u denkt dat
het gemakkelijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst
te komen?
(meerdere antwoorden mogelijk)
100%

De gemeenteraad

80%
60%
40%

n=21

20%
0%

5.1

5.2

5.3

5.4

5.5

5.6

5.7

5.8

Ja

29%

43%

10%

24%

24%

14%

48%

19%

Nee

71%

57%

90%

76%

76%

86%

52%

81%

Bovenstaande resultaten hebben betrekking op de gemeenteraad. In verband met te lage aantallen
zijn de resultaten van de Provinciale Staten en het Waterschap niet meegenomen in de rapportage.
Men heeft dit met name voor de Gemeenteraadslijsten dit beantwoord.

6. Hoe kijkt u aan tegen de huidige lokale
volksvertegenwoordigers in Nederland?

n=493

100%

80%
62%
60%

40%

20%

15%

15%
8%

0%
(Zeer) negatief Niet positief,
ook niet
negatief

(Zeer) positief

Geen mening

49

n=493

Leeswijzer
De ‘n’ geeft het aantal ingevulde antwoorden. Des te groter het woord, des te vaker het
desbetreffende woord door hen genoemd is. Het betreft een eerste inventarisatie en geeft een
richting van het antwoord.

7.1 Krijgen veel kritiek van burgers
7.2 Krijgen veel negatieve
aandacht van de media
7.3 Hebben een hoge
tijdsbelasting/werkdruk
7.4 Krijgen een lage financiële
vergoeding
7.5 Hebben invloed op het beleid
van de overheid
7.6 Kunnen opkomen voor de
belangen van bepaalde groepen
mensen
7.7 Kunnen de opvattingen van
burgers goed vertegenwoordigen
7.8 Kunnen het lokale bestuur
goed controleren
7.9 Kunnen zichzelf in hun werk
goed verder ontwikkelen (kennis,
ervaring, contacten)

7. Lokale volksvertegenwoordigers:
80%

60%

40%

20%

0%
(Sterk) mee oneens

7.1

7.2

7.5

7.6

7.7

7.8

7.9

9%

19% 12% 19% 31%

7.3

7.4

6%

12% 10%

3%

Niet mee eens, ook niet mee
44% 45% 34% 26% 44% 22% 44% 35% 29%
oneens
(Sterk) mee eens

31% 20% 25%

Geen idee

17% 15% 29% 47% 12% 10% 12% 21% 23%

8%

n=493

13% 62% 33% 34% 45%

50

8. Hoe groot is de kans dat u bij
toekomstige verkiezingen zich kandidaat
zult stellen voor de functie van
volksvertegenwoordiger bij:

n=493

100,0%
80,0%
60,0%
40,0%
20,0%
0,0%

de
Gemeenteraad

de Provinciale
Staten

het
Waterschap

(Zeker) wel

0,0%

0,0%

0,0%

Waarschijnlijk wel

1,0%

0,0%

1,0%

Misschien wel, misschien
niet

5,0%

2,0%

3,0%

Waarschijnlijk niet

17,0%

11,0%

10,0%

(Zeker) niet

75,0%

84,0%

84,0%

Weet niet

2,0%

2,0%

2,0%

n=493

Leeswijzer
De ‘n’ geeft het aantal ingevulde antwoorden. Des te groter het woord, des te vaker het
desbetreffende woord door hen genoemd is. Het betreft een eerste inventarisatie en geeft een
richting van het antwoord.

51

9. 'Een werknemer die ook
volksvertegenwoordiger is geweest, is
meer waard voor zijn werkgever'

n=492

60%
49%

50%
40%
30%

21%
20%

18%

13%

10%
0%
(Sterk) mee
oneens

Niet mee eens,
ook niet mee
oneens

(Sterk) mee
eens

Geen mening

52

Bijlage III - Rechte tellingen wethouders

Wethouders (n=435)

1. Het aantal mensen dat:
80%
60%
40%
20%
0%
1.1 Voornamelijk
opkomt voor het
algemeen belang.

1.2 Voornamelijk
opkomt voor de
belangen van
bepaalde groepen
mensen.

(Veel) te veel

3%

47%

(Ongeveer) voldoende

66%

46%

(Veel) te weinig

31%

4%

Geen mening

0%

1%

Wethouders (n=422)

2. En het aantal mensen dat:
100%
80%
60%
40%
20%
0%

2.1 Voornamelijk wil
werken aan de eigen
ontwikkeling (carrière,
netwerk) .

2.2 Voornamelijk een
financiële vergoeding
wil ontvangen.

(Veel) te veel

6%

8%

Dit aantal is geen
probleem

80%

68%

Geen idee

14%

22%

Geen mening

0%

2%

53

3.1 Invloed kunnen hebben op
het beleid van uw gemeente?
3.2 Kunnen opkomen voor de
belangen van bepaalde
groepen mensen?
3.3 De opvattingen van
burgers kunnen
vertegenwoordigen?
3.4 Het bestuur kunnen
controleren?

3. Wat vindt u van de mate waarin
volksvertegenwoordigers in uw
gemeente:
80%
60%
40%
20%

Wethouders (n=415)

0%

3.1

3.2

3.3

3.4

In (zeer) sterke mate

73%

69%

64%

68%

Neutraal

20%

26%

28%

26%

In (zeer) geringe mate

7%

5%

8%

6%

4. Wat vindt u van de
werkdruk/tijdsbelasting die
volksvertegenwoordigers hebben in uw
gemeente?
60%

45%

50%

Wethouders (n=412)

51%

40%
30%
20%
10%
0%

2%

2%
(Veel) te weinig

Niet te weinig,
ook niet te veel

(Veel) te veel

Geen mening

54

5.1 Efficiënt vergaderen
5.2 Debatteren in plenaire
vergaderingen
5.3 Besluitvaardigheid
5.4 Inzet en aanwezigheid
5.5 Kennis over
beleidsonderwerpen
5.6 Kennis van wat leeft onder
de bevolking

5. Hoe beoordeelt u het functioneren van
volksvertegenwoordigers in uw gemeente
op de volgende aspecten van het werk?
70%
60%
50%
40%

Wethouders (n=414)

30%
20%
10%
0%

5.1

5.2

5.3

5.4

5.5

5.6

Als goed

5%

3%

14%

66%

13%

24%

Als voldoende

17%

17%

43%

30%

45%

51%

Als matig

31%

38%

27%

3%

31%

19%

Als onvoldoende

32%

29%

13%

1%

8%

5%

Als slecht

14%

12%

2%

0%

2%

1%

Welke personen/instanties zijn volgens u het best in staat om met meer ondersteuning de
werkdruk van volksvertegenwoordigers in uw gemeente te verminderen?

6. Extra ondersteuning om de werkdruk
bij volksvertegenwoordigers in uw
gemeente te verminderen:
100%

Wethouders (n=408)

92%

80%
60%
40%
20%

8%

0%
Wat betreft de werkdruk is meer
ondersteuning nodig

Wat betreft de werkdruk is meer
ondersteuning niet nodig

55

6.1 Ambtenaren
6.2 Fractie-assistenten
6.3 Collega-fractieleden
6.4 De burgemeester
6.5 Wethouders
6.6 Externen (mensen van
buiten de politiek/het
ambtelijk apparaat)
6.7 Griffie
6.8 Plaatselijke afdeling(en)
van de politieke partij die zij
vertegenwoordigen
6.9 Landelijke bureau van de
politieke partij die zij
vertegenwoordigen

6.1 Welke personen/instanties zijn volgens u het
best in staat om met meer ondersteuning de
werkdruk van volksvertegenwoordigers in uw
gemeente te verminderen?
(meerdere antwoorden mogelijk)
70%

64%

60%
48%

50%
42%
40%

31%
30%

23%

19%

20%

Wethouders (n=376)
12%

12%
10%
3%
0%
6.1

6.2

6.3

6.4

6.5

6.6

6.7

6.8

7. Extra ondersteuning is ...
100%

6.9

Wethouders (n=405)

97%

90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%

3%

0%
Wel nodig

Niet nodig

56

8 Kunt u nog toelichten welke soorten ondersteuning met name de kwaliteit van het
functioneren van volksvertegenwoordigers van uw gemeente kunnen verhogen?
Gewenste ondersteuning voor een beter functioneren van raadsleden (volgens wethouders).
NB: In de tabel zijn bij de antwoordcategorieen de aantallen antwoorden gepercenteerd op het
totaal aantal gegeven antwoorden (op een open vraag).
Wethouders (over raadsleden)
Hoofdzaken beter onderscheiden van
bijzaken (11%)
Meer kennis/inzicht in taken en
bevoegdheden (10%)
Verbetering debatteervaardigheden
(10%)
Meer coaching en training (10%)
Informatie duidelijker/helderder
samenvatten/communiceren (8%)
Betere informatievoorziening (7%)
Meer basiskennis van Staats- en
Gemeenterecht (6%)
Bijeenkomsten gericht op kennis (6%)
Verbetering vergadertechnieken (5%)
Betere uitvoering kaderstellende en
controlerende taken (4%)
Overig (4%)
Betere contacten/samenwerking met
burgers en bedrijven (4%)
Tijd (3%)
Meer scholing en opleiding (2%)
Verbetering vergoeding (2%)
Grotere vaardigheid in lezen en
analyseren van beleidstukken (2%)
Beter focussen (2%)
Meer ondersteuning van
griffiers/clustermanagers (2%)
Meer inhoudelijke ondersteuning (1%)
100% (n=300)

57

9.Hoe kunnen volksvertegenwoordigers van gemeenteraden er zelf voor zorgen dat hun
aanzien bij burgers positiever wordt?
Wethouders over hoe raadsleden hun imago kunnen verbeteren
NB: In de tabel zijn bij de antwoordcategorieen de aantallen antwoorden gepercenteerd op het
totaal aantal gegeven antwoorden (op een open vraag).
Wethouders (over raadsleden)
Meer aanwezig zijn buiten de deur, de straat op
gaan (18%)
Actiever zijn in de samenleving (12%)
Duidelijker communiceren (7%)
Communicatie gerelateerd (6%)
Meer zichtbaar zijn (6%)
Meer het algemeen belang nastreven (5%)
Meer gericht zijn op hoofdlijnen, geen
detailgeneuzel (5%)
Minder/efficiënter vergaderen (5%)
Beleid beter uitleggen aan burgers (5%)
Meer/beter luisteren (4%)
Positiever zijn over het eigen ambt (3%)
Meer consistent/evenwichtig opereren (3%)
Geen loze toezeggingen/beloften doen (3%)
Meer gericht zijn op de inhoud (3%)
Meer kennis van taken/verantwoordelijkheden
(3%)
Opleidingen volgen/ verder ontwikkelen (2%)
Vasthouden aan eigen koers (2%)
Meer aanspreekbaar zijn (2%)
Meer in debat durven gaan (2%)
Eerlijker/oprechter zijn (2%)
Meer aan afspraken houden (1%)
Grotere betrokkenheid bij de samenleving (1%)
Minder clientelisme (1%)
Constructiever politiek bedrijven (1%)
100% (n=418)

58

7. Welke extra ondersteuning hebben
volksvertegenwoordigers, volgens u, in
uw gemeente vooral nodig?
(meerdere antwoorden mogelijk)
70%

64%
59%

60%
50%

43%

40%

33%

30%

30%
20%
10%
0%

7.1 Samenvatten en duiden
van beleidsinformatie
(raadsstukken,
beleidsvoorstellen)
7.2 Informatie over
beleidsonderwerpen
7.3 Informatie over
procedures, taken en
bevoegdheden
7.4 Training en coaching in
politieke/bestuurlijke
vaardigheden
7.5 Organisatie van
vermindering van de
vergarderdruk
Wethouders (n=393)

7.1

7.2

7.3

7.4

7.5

10.1 Collegiaal handelen
(elkaar iets gunnen)
10.2 Integer handelen
10.3 Transparant handelen
10.4 Respecteren van
minderheidsstandpunten
10.5 Onderling vertrouwen
10.6 Bereidheid tot
compromissen sluiten (intentie
er samen uit te komen)
10.7 Resultaatgerichtheid

10. Hoe waardeert u de volgende
onderdelen van de bestuurscultuur van
volksvertegenwoordigers in uw
gemeente?
Kunt u aangeven of deze onderdelen aanwezig
of afwezig zijn
80%
60%

Wethouders (n=397)

40%
20%
0%

10.1

10.2

10.3

10.4

10.5

10.6

10.7

(Sterk) aanwezig

33%

51%

31%

36%

28%

37%

30%

Neutraal

49%

40%

60%

48%

49%

45%

52%

(Sterk) afwezig

18%

7%

8%

15%

22%

17%

17%

Geen mening

0%

2%

1%

2%

1%

1%

1%

59

11. Hoe tevreden of ontevreden bent u
met de manier waarop
volksvertegenwoordigers in uw gemeente
de volgende hoofdtaken uitoefenen?

11.1 Kaders stellen voor het
beleid
11.2 Controleren van
bestuurders
11.3 Vertegenwoordigen van
burgers

60%
Wethouders (n=396)
40%
20%
0%

11.1

11.2

11.3

(Zeer) tevreden

22%

36%

31%

Niet ontevreden, ook
niet tevreden

56%

54%

53%

(Zeer) ontevreden

21%

9%

15%

Geen mening

1%

1%

1%

In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Wethouders (n=396)

12.1 De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk.
45%
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

41%

24%
17%
8%

9%

Sterk mee
oneens

1%
Mee
oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

Mee eens Sterk mee
eens

Geen
mening

60

12.2 De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie van
lokale volksvertegenwoordiger.
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

Wethouders (n=396)

37%
19%

11%

9%

Sterk mee
oneens

19%

5%
Mee
oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

Mee eens Sterk mee
eens

Geen
mening

61

14. Welke kanalen zouden volgens
u meer dan nu moeten worden ingezet
om mensen enthousiast te maken voor
het ambt van volksvertegenwoordiger?
(meerdere antwoorden mogelijk)
60%
53%
50%

46%
40%

40%

35%
30%

30%
23%

19%
20%
10%

14%
10%

10%

9%
3%

0%
14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 14.6 14.7 14.8 14.9 14.10 14.11 14.12

14.1 Directe benadering van
partijleden
14.2 Partijbijeenkomsten
14.3 Bijeenkomsten met
burgers (denk aan thema- of
inspraakavonden)
14.4 Burgers een dag laten
meekijken wat het werk van
volksvertegenwoordigers
inhoudt
14.5 Gesprekken op straat
14.6 Buurthuizen of
verenigingen
14.7 Via eigen netwerk van
volksvertegenwoordigers
14.8. Kranten, radio, televisie
14.9 Sociale media
14.10 Voorlichting/onderwijs
op scholen/universiteiten
14.11 Talent scouting bij
bedrijven/verenigingen
14.12 Anders
Wethouders (n=392)

In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?

15. Een werknemer die ook
volksvertegenwoordiger is geweest,
is meer waard voor zijn werkgever.
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Wethouders (n=395)

62%

30%

(Sterk) mee eens Niet mee eens,
ook niet mee
oneens

4%

5%

(Sterk) mee
oneens

Geen mening

62

Bijlage IV - Rechte tellingen DB-leden waterschap
DB-leden Waterschap (n=50)

1. Het aantal mensen dat:
80%
60%
40%
20%
0%
1.1 Voornamelijk
opkomt voor het
algemeen belang.

1.2 Voornamelijk
opkomt voor de
belangen van
bepaalde groepen
mensen.

(Veel) te veel

2%

40%

(Ongeveer) voldoende

66%

52%

(Veel) te weinig

32%

6%

Geen mening

0%

2%

DB-leden Waterschap (n=50)

2. En het aantal mensen dat:
100%
80%
60%
40%
20%
0%

2.1 Voornamelijk wil
werken aan de eigen
ontwikkeling (carrière,
netwerk) .

2.2 Voornamelijk een
financiële vergoeding
wil ontvangen.

(Veel) te veel

6%

8%

Dit aantal is geen
probleem

80%

68%

Geen idee

14%

22%

Geen mening

0%

2%

63

3.1 Invloed kunnen hebben op
het beleid van uw gemeente?
3.2 Kunnen opkomen voor de
belangen van bepaalde
groepen mensen?
3.3 De opvattingen van
burgers kunnen
vertegenwoordigen?
3.4 Het bestuur kunnen
controleren?

3. Wat vindt u van de mate waarin
volksvertegenwoordigers in uw
waterschap:
80%
60%
40%
20%
0%

DB-leden Waterschap (n=50)
3.1

3.2

3.3

3.4

In (zeer) sterke mate

62%

52%

42%

68%

Neutraal

22%

38%

40%

22%

In (zeer) geringe mate

16%

10%

18%

8%

Geen mening

0%

0%

0%

1%

4. Wat vindt u van de
werkdruk/tijdsbelasting die
volksvertegenwoordigers hebben in uw
waterschap?
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

DB-leden Waterschap (n=50)

60%

30%
8%

(Veel) te weinig Niet te weinig, (Veel) te veel
ook niet te veel

2%
Geen mening

64

Hoe beoordeelt u het functioneren van volksvertegenwoordigers in uw waterschap op de volgende
aspecten van het werk?
5.1 Efficiënt vergaderen
5.2 Debatteren in plenaire
vergaderingen
5.3 Besluitvaardigheid
5.4 Inzet en aanwezigheid
5.5 Kennis over
beleidsonderwerpen
5.6 Kennis van wat leeft
onder de bevolking

5. Hoe beoordeelt u het functioneren van
volksvertegenwoordigers in uw
waterschap op de volgende aspecten van
het werk?
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

DB-leden Waterschap (n=50)

5.1

5.2

5.3

5.4

5.5

5.6

Als goed

20%

12%

46%

76%

26%

22%

Als voldoende

34%

28%

40%

16%

48%

52%

Als matig

32%

42%

12%

8%

26%

22%

Als onvoldoende

14%

10%

2%

0%

0%

4%

Als slecht

0%

8%

0%

0%

0%

0%

Welke personen/instanties zijn volgens u het best in staat om met meer ondersteuning de
werkdruk van volksvertegenwoordigers in uw waterschap te verminderen?

6 Extra ondersteuning om de werkdruk bij
volksvertegenwoordigers in uw
waterschap te verminderen:
90%

DB-leden Waterschap (n=49)

82%

80%
70%
60%
50%
40%
30%

18%

20%
10%
0%
Wat betreft de werkdruk is meer
ondersteuning nodig

Wat betreft de werkdruk is meer
ondersteuning niet nodig

65

6.1 Ambtenaren
6.2 Fractie-assistenten
6.3 Collega-fractieleden
6.4 Dijkgraaf/voorzitter van
het waterschap
6.5 Leden van het Dagelijks
Bestuur
6.6 Externen (mensen van
buiten de politiek/het
ambtelijk apparaat)
6.7 Griffie (secretaris)
6.8 Plaatselijke afdeling(en)
van de politieke partij die zij
vertegenwoordigen
6.9 Landelijke bureau van de
politieke partij die zij
vertegenwoordigen

6. Welke personen/instanties zijn volgens
u het best in staat om
met meer ondersteuning de werkdruk
van volksvertegenwoordigers in uw
waterschap te verminderen?
(meerdere antwoorden mogelijk)
70%

60%

55%

60%
50%

50%
40%
25%

30%

13%

20%

3%

10%

13%

DB-leden Waterschap (n=49)

8%
3%

0%
6.1

6.2

6.3

6.4

6.5

6.6

6.7

6.8

7. Extra ondersteuning is ...

6.9

DB-leden Waterschap (n=49)

100%
90%

90%

80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%

10%

10%
0%
wel nodig

niet nodig

66

7. Welke extra ondersteuning hebben
volksvertegenwoordigers, volgens u, in
uw waterschap vooral nodig?
(meerdere antwoorden mogelijk)
70%

66%
57%

60%
50%

57%
41%

40%
30%
20%

11%

10%
0%
7.1

7.2

7.3

7.4

7.5

7.1 Samenvatten en duiden
van beleidsinformatie
(bestuursstukken,
beleidsvoorstellen)
7.2 Informatie over
beleidsonderwerpen
7.3 Informatie over
procedures, taken en
bevoegdheden
7.4 Training en coaching in
politieke/bestuurlijke
vaardigheden
7.5 Organisatie van
vermindering van de
vergaderdruk
7.6 Anders
DB-leden Waterschap (n=49)

67

8 Kunt u nog toelichten welke soorten ondersteuning met name de kwaliteit van het functioneren
van volksvertegenwoordigers van uw waterschap kunnen verhogen?
Gewenste ondersteuning voor een beter functioneren van AB-leden (volgens DB leden).
NB: In de tabel zijn bij de antwoordcategorieen de aantallen antwoorden gepercenteerd op het
totaal aantal gegeven antwoorden (op een open vraag).
DB-leden (over AB-leden)
Meer kennis/inzicht in taken en bevoegdheden (18%)
Meer inhoudelijke ondersteuning (16%)
Hoofdzaken beter onderscheiden van bijzaken (14%)
Informatie duidelijker/helderder samenvatten/communiceren (14%)
Betere informatievoorziening (12%)
Betere uitvoering kaderstellende en controlerende taken (8%)
Meer coaching en training (4%)
Betere contacten/samenwerking met burgers en bedrijven (4%)
Meer ondersteuning van griffiers/clustermanagers (4%)
Tijd (2%)
Verbetering vergoeding (2%)
Verbetering vergadertechnieken (2%)
Overig (2%)
100% (n=51)

68

9.Hoe kunnen volksvertegenwoordigers van de Waterschappen er zelf voor zorgen dat hun aanzien bij
burgers positiever wordt?
DB leden over hoe AB leden hun imago kunnen verbeteren
NB: In de tabel zijn bij de antwoordcategorieen de aantallen antwoorden gepercenteerd op het
totaal aantal gegeven antwoorden (op een open vraag).
DB-leden (over AB-leden)
Meer zichtbaar zijn (19%)
Beleid beter uitleggen aan burgers (15%)
Vaker uitleggen wat het Waterschap is en doet (12%)
Meer aanwezig zijn buiten de deur, de straat op gaan (12%)
Communicatie gerelateerd (7%)
Burgers meer betrekken (5%)
Meer/beter luisteren (5%)
Positiever zijn over het eigen ambt (5%)
Meer aanspreekbaar zijn (5%)
Actiever zijn in de samenleving (5%)
Duidelijker communiceren (3%)
Eerlijker/oprechter zijn (3%)
Vasthouden aan eigen koers (2%)
Constructiever politiek bedrijven (2%)
100% (n=59)

69

10.1 Collegiaal handelen
(elkaar iets gunnen)
10.2 Integer handelen
10.3 Transparant handelen
10.4 Respecteren van
minderheidsstandpunten
10.5 Onderling vertrouwen
10.6 Bereidheid tot
compromissen sluiten (intentie
er samen uit te komen)
10.7 Resultaatgerichtheid

10. Hoe waardeert u de volgende
onderdelen van de bestuurscultuur van
volksvertegenwoordigers in uw
waterschap?
Kunt u aangeven of deze onderdelen aanwezig
of afwezig zijn
80%
60%

DB-leden Waterschap (n=48)
40%
20%
0%

10.1

10.2

10.3

10.4

10.5

10.6

10.7

(Sterk) aanwezig

52%

69%

48%

40%

54%

60%

60%

Neutraal

44%

27%

40%

52%

44%

33%

33%

(Sterk) afwezig

4%

4%

10%

6%

2%

6%

6%

Geen mening

0%

0%

2%

2%

0%

0%

0%

70

11.1 Kaders stellen voor het
beleid
11.2 Controleren van
bestuurders
11.3 Vertegenwoordigen van
burgers

11. Hoe tevreden of ontevreden bent u
met de manier waarop
volksvertegenwoordigers in uw
waterschap de volgende hoofdtaken
uitoefenen?

DB-leden Waterschap (n=48)

80%
60%
40%
20%
0%

11.1

11.2

11.3

(Zeer) tevreden

46%

65%

33%

Niet ontevreden, ook
niet tevreden

46%

31%

58%

(Zeer) ontevreden

8%

4%

8%

Geen mening

0%

0%

0%

In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
DB-leden Waterschap (n=48)

12.1 De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk.
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

38%
31%

15%
10%
2%
Sterk mee
oneens

Mee
oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

Mee eens Sterk mee
eens

4%
Geen
mening

71

12.2 De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie van
lokale volksvertegenwoordiger.
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

DB-leden Waterschap (n=48)

35%
29%

10%

10%

10%

4%
Sterk mee
oneens

Mee
oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

Mee eens Sterk mee
eens

Geen
mening

72

14. Welke kanalen zouden volgens u meer
dan nu moeten worden ingezet om
mensen enthousiast te maken voor het
ambt van volksvertegenwoordiger?
(meerdere antwoorden mogelijk)
60%
52%
50%

46%

42%
40%
33%

31%

30%

23%

21%
20%

17%

15%
6%

10%

6%

14.1 Directe benadering van
partijleden
14.2 Partijbijeenkomsten
14.3 Bijeenkomsten met
burgers (denk aan thema- of
inspraakavonden)
14.4 Burgers een dag laten
meekijken wat het werk van
volksvertegenwoordigers
inhoudt
14.5 Gesprekken op straat
14.6 Buurthuizen of
verenigingen
14.7 Via eigen netwerk van
volksvertegenwoordigers
14.8 Kranten, radio, televisie
14.9 Sociale media
14.10 Voorlichting/onderwijs
op scholen/universiteiten
14.11 Talent scouting bij
bedrijven/verenigingen
14.12 Anders
DB-leden Waterschap (n=48)

0%
0%
14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 14.6 14.7 14.8 14.9 14.10 14.11 14.12

In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?

15. Een werknemer die ook
volksvertegenwoordiger is geweest,
is meer waard voor zijn werkgever.
60%

DB-leden Waterschap (n=48)

50%

50%
38%

40%
30%
20%
10%

8%

4%

(Sterk) mee
oneens

Geen mening

0%
(Sterk) mee
eens

Niet mee eens,
ook niet mee
oneens

73

16. Leden van het Algemeen Bestuur
kunnen in twee verschillende rollen
werken, die van volksvertegenwoordiger
en die van ambassadeur van de
waterschappen. Welke rol spreekt u meer
aan?
50%
40%

16.1 De rol van
volksvertegenwoordiger
16.2 De rol van ambassadeur
van de waterschappen
16.3 Ik heb geen voorkeur
DB-leden Waterschap (n=40)

43%
33%

25%

30%
20%
10%
0%
16.1

16.2

16.3

74

Bijlage V - Vragenlijst raadsleden (ZR, IR, BR)
Per informant is een aparte vragenlijst toegestuurd. Hieronder de vragenlijst van zittende raadsleden
(ZR).

A. VERWACHTINGEN VAN HET AMBT
1. Allereerst willen we u enkele vragen stellen over de verwachtingen en overwegingen die u
had voordat u uw functie als lokale volksvertegenwoordiger aanvaardde. Indien u meerdere
keren lokale volksvertegenwoordiger bent geweest, gaat u dan uit van de meest recente
ervaring (periode).
Welke van de volgende redenen en overwegingen stimuleerden u om u verkiesbaar te
stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Uitvoeren van mijn politieke ideeën
Uitbreiden van mijn netwerk
Een plezierige invulling geven aan mijn (vrije) tijd
Een bijdrage leveren aan de samenleving
Waardering krijgen voor het werk
Opkomen voor de belangen van bepaalde groepen mensen
Een loopbaan in de politiek
Opvattingen van burgers vertegenwoordigen
Mijn talenten inzetten en verder ontwikkelen
Controleren van het bestuur
Financiële vergoeding voor het werk
Gevoel van verplichting aan mijn partij
Iets veranderen op een bepaald onderwerp
Op aandrang van anderen
Anders, namelijk:

75

2. Welke van de volgende redenen en overwegingen deden u twijfelen of u zich wel
verkiesbaar wilde stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.

Te weinig maatschappelijke waardering van het ambt van
volksvertegenwoordiger
Twijfels over de mogelijkheid het beleid te beïnvloeden
Onduidelijkheid over de eigen taken en bevoegdheden
Onzekerheid over de eigen geschiktheid
Kritische houding van burgers
Verbale of fysieke agressie van burgers
Negatieve aandacht van de media
Te weinig binding met een politieke partij
Hoge tijdsbelasting/werkdruk
Lage financiële vergoeding
Mijn leeftijd (te jong of te oud)
Mijn gezondheid
Het aantal uren vergaderen
De politieke arena ('het politieke spel')
Anders, namelijk:
Er waren geen redenen / overwegingen die mij deden twijfelen
3. Hoe moeilijk was het voor u om op een verkiesbare plaats op de kieslijst te komen?
(Zeer) moeilijk
Niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
(Zeer) gemakkelijk
Geen mening

76

4. Wat heeft u veel moeite gekost voordat u op een verkiesbare plaats op de kieslijst
was gekomen?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Concurrentie met andere kandidaten
Tijd besteden aan partij-activiteiten
Tijd besteden aan netwerken
Kennis verkrijgen over de lokale politiek
Ontwikkelen van politieke/bestuurlijke vaardigheden
Anders, namelijk:
Het heeft mij niet veel moeite gekost op een verkiesbare plaats te komen

77

B. ERVARINGEN, BATEN EN KOSTEN
5. We willen u nu een aantal vragen stellen over uw ervaringen in uw huidige functie als
volksvertegenwoordiger.

Hoe ervaart u de mate waarin:
Als (zeer)
negatief

Niet als negatief,
ook niet als
positief

Als (zeer)
positief

Geen
mening

u invloed kunt hebben op het beleid van de
gemeente?
u kunt opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen mensen?
u opvattingen van burgers kunt
vertegenwoordigen?
u een plezierige invulling kunt geven aan uw
(vrije) tijd?
u uw netwerk kunt uitbreiden?
u uw eigen talenten kunt inzetten en verder
ontwikkelen?
uw functie als volksvertegenwoordiger kan
dienen als opstap voor een loopbaan in de
politiek?
u het bestuur kunt controleren?
u kunt opereren in de politieke arena ('het
politieke spel')

78

6. En hoe ervaart u in uw functie:
Als (zeer)
negatief

Niet als
negatief, ook
niet als positief

Als (zeer)
positief

Geen
mening

De maatschappelijke waardering van
het ambt van volksvertegenwoordiger?
De duidelijkheid over de eigen taken en
bevoegdheden?
Uw eigen geschiktheid voor het werk?
De waardering die u krijgt voor het
werk?
Het aantal uren vergaderen?
De aandacht van de media?

7.En de:
Als (veel) te
weinig

Niet te weinig, ook niet
te veel

Als (veel) te
veel

Geen
mening

Werkdruk/tijdsbelasting?
Financiële vergoeding?

8. Ervaart u in uw werk als volksvertegenwoordiger een zware verantwoordelijkheid
voor de belangen van burgers?
(Zeker) niet
Neutraal
(Zeker) wel
Geen mening

79

9. Hoe ervaart u bij uw werkzaamheden als volksvertegenwoordiger de gegeven
ondersteuning van en stimulering door:
(Zeer)
slecht

Niet
slecht,
ook niet
goed

(Zeer)
goed

Geen
mening

Niet van toepassing,
want geen
ondersteuning gehad

Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
De burgemeester
Wethouders
Externen (mensen van buiten
de politiek/het ambtelijk
apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van
de politieke partij die u
vertegenwoordigt
Landelijke bureau van de
politieke partij die u
vertegenwoordigt

80

10. Welke personen/instanties zijn het best in staat om met meer ondersteuning de
werkdruk in uw functie te verminderen?
Maximaal 3 antwoorden:
Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
De burgemeester
Wethouders
Externen (mensen van buiten de politiek/ambtelijk apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van de politieke partij die u vertegenwoordigt
Landelijke bureau van de politieke partij die u vertegenwoordigt
Wat betreft de werkdruk heb ik geen behoefte aan meer ondersteuning
11. Aan welke soort ondersteuning heeft u in uw functie vooral behoefte?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Samenvatten en duiden van beleidsinformatie (raadsstukken, beleidsvoorstellen)
Informatie over beleidsonderwerpen
Informatie over procedures, taken en bevoegdheden
Training en coaching in politieke/bestuurlijke vaardigheden
Organisatie van vermindering van de vergaderdruk
Anders, namelijk:

81

12. Kunt u aangeven in welke mate de volgende onderdelen van de bestuurscultuur in uw
werk als volksvertegenwoordiger aanwezig of afwezig zijn?
(Sterk)
aanwezig

Neutraal

(Sterk)
afwezig

Geen
mening

Collegiaal handelen (elkaar iets gunnen)
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromissen sluiten
(intentie er samen uit te komen)
Resultaatgerichtheid

13. Wat is uw algemene oordeel over de bestuurscultuur in uw werk binnen uw
gemeente als volksvertegenwoordiger?
(Zeer) negatief
Niet negatief, ook niet positief
(Zeer) positief
Geen mening

C. ALGEHELE WAARDERING
14. Hoeveel voldoening geeft de uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Kaders stellen voor het beleid
Controleren van bestuurders
Vertegenwoordigen van
burgers

82

15. Hoeveel voldoening geven de volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Plenaire vergaderingen
Fractievergaderingen
Commissievergaderingen
Lezen van stukken
Informatie verzamelen
Contacten met burgers
Contacten met bestuurders
Contacten met maatschappelijke
organisaties
Contacten met partijleden

16. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen:
Wat vindt u het meest positieve aspect van uw huidige werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet

83

17. Wat vindt u het meest negatieve aspect van uw huidige werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet
18. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Sterk
mee
oneens

Niet mee
Mee
eens, ook Mee
oneens niet mee eens
oneens

Sterk
mee
eens

Geen
mening

'De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk'
'De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie
van lokale volksvertegenwoordiger'

18.1. Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een
lokaal volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Weet niet
19. Alles bij elkaar genomen, hoe waardeert u op dit moment de bestuurskracht van de
volksvertegenwoordiging waarin u werkt?
Als (zeer) negatief
Niet als positief, ook niet als negatief
Als (zeer) positief
Geen mening

84

D. LOYALITEIT EN GEDRAG
20.In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen?
(Helemaal)
mee oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

(Helemaal)
mee eens

Geen
mening

Ik ben trots op mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik vertel aan vrienden en familie
positief over mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik raad vrienden of familie aan om
ook volksvertegenwoordiger te
worden.

21. Gaat u zich bij toekomstige verkiezingen kandidaat stellen voor een verkiesbare
plaats voor de gemeenteraad?
(Zeker) niet
Waarschijnlijk niet
Misschien wel, misschien niet
Waarschijnlijk wel
(Zeker) wel
Geen mening

85

22. Welke kanalen zouden volgens u meer dan nu moeten worden ingezet om mensen
enthousiast te maken voor het ambt van volksvertegenwoordiger?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3. Plaats nummer 1 bij het
belangrijkste kanaal, daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Directe benadering van partijleden
Partijbijeenkomsten
Bijeenkomsten met burgers (denk aan thema- of inspraakavonden)
Burgers een dag laten meekijken wat het werk van volksvertegenwoordigers
inhoudt
Gesprekken op straat
Buurthuizen of verenigingen
Via eigen netwerk van volksvertegenwoordigers
Kranten, radio, televisie
Sociale media
Voorlichting/onderwijs op scholen/universiteiten
Talent scouting bij bedrijven/verenigingen
Anders, namelijk:
23. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever.
(Sterk) mee eens
Niet mee eens, ook niet mee oneens
(Sterk) mee oneens
Geen mening

E. ACHTERGRONDVRAGEN
24.Ten slotte willen we u een aantal algemene vragen stellen. Deze gegevens worden
gebruikt om na te gaan of er verschillen zijn tussen verschillende groepen
volksvertegenwoordigers.
Wat is uw leeftijd?
Jaar

86

25. Heeft u op dit moment naast uw functie als volksvertegenwoordiger een betaalde
baan?
Ja
Nee, ik heb geen betaalde baan
26. Hoeveel uur per week werkt u in een andere betaalde baan?
uur per week
27. Welke van de volgende functies heeft u nu als volksvertegenwoordiger?
Ja Nee

Fractievoorzitter
Commissievoorzitter

28. Heeft u in uw politieke loopbaan als volksvertegenwoordiger zowel deel
uitgemaakt van een coalitiepartij als van een oppositiepartij?
Ja, zowel van een coalitie- als een oppositiepartij
Nee, dit is niet het geval
29. Hoeveel jaar bent u, in uw politieke loopbaan, als lokale volksvertegenwoordiger
actief?
Jaar

87

30. Op welke beleidsterreinen bent u werkzaam als volksvertegenwoordiger?
Meerdere antwoorden mogelijk
Economie en werk
Verkeer en vervoer
Wonen en bouwen
Vestigingsklimaat en economische ontwikkeling
Zorg
Leefbaarheid
Veiligheid
Onderwijs
Religieus geïnspireerde of ethische zaken
Sport en recreatie
Cultuur
Milieu
Natuur en landschap
Diversiteit en emancipatie
Armoede
Bestuurlijke vernieuwing
Kleine kernenbeleid (kleine dorpen)
Ruimtelijke ordening
31. Wat is uw hoogst behaalde opleiding?
Basisonderwijs
VMBO/ MBO-1/2
HAVO/VWO
MBO-3/4
HBO
WO
Anders
32. Wat betreft uw identiteit, hoe ziet u zich zelf?
Als een Nederlander
Zowel als een Nederlander als iemand van een andere nationaliteit
Meer als iemand van een andere nationaliteit

88

Bijlage VI - Vragenlijst Provinciale Statenleden (S)
A. VERWACHTINGEN VAN HET AMBT
1. Allereerst willen we u enkele vragen stellen over de verwachtingen en overwegingen die u
had voordat u uw functie als lokale volksvertegenwoordiger aanvaardde. Indien u meerdere
keren lokale volksvertegenwoordiger bent geweest, gaat u dan uit van de meest recente
ervaring (periode).
Welke van de volgende redenen en overwegingen stimuleerden u om u verkiesbaar te
stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Uitvoeren van mijn politieke ideeën
Uitbreiden van mijn netwerk
Een plezierige invulling geven aan mijn (vrije) tijd
Een bijdrage leveren aan de samenleving
Waardering krijgen voor het werk
Opkomen voor de belangen van bepaalde groepen mensen
Een loopbaan in de politiek
Opvattingen van burgers vertegenwoordigen
Mijn talenten inzetten en verder ontwikkelen
Controleren van het bestuur
Financiële vergoeding voor het werk
Gevoel van verplichting aan mijn partij
Iets veranderen op een bepaald onderwerp
Op aandrang van anderen
Anders, namelijk:

89

2. Welke van de volgende redenen en overwegingen deden u twijfelen of u zich wel
verkiesbaar wilde stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Te weinig maatschappelijke waardering van het ambt van
volksvertegenwoordiger
Twijfels over de mogelijkheid het beleid te beïnvloeden
Onduidelijkheid over de eigen taken en bevoegdheden
Onzekerheid over de eigen geschiktheid
Kritische houding van burgers
Verbale of fysieke agressie van burgers
Negatieve aandacht van de media
Te weinig binding met een politieke partij
Hoge tijdsbelasting/werkdruk
Lage financiële vergoeding
Mijn leeftijd (te jong of te oud)
Mijn gezondheid
Het aantal uren vergaderen
De politieke arena ('het politieke spel')
Anders, namelijk:
Er waren geen redenen / overwegingen die mij deden twijfelen
3. Hoe moeilijk was het voor u om op een verkiesbare plaats op de kieslijst te komen?
(Zeer) moeilijk
Niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
(Zeer) gemakkelijk
Geen mening

90

4. Wat heeft u veel moeite gekost voordat u op een verkiesbare plaats op de kieslijst
was gekomen?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Concurrentie met andere kandidaten
Tijd besteden aan partij-activiteiten
Tijd besteden aan netwerken
Kennis verkrijgen over de lokale politiek
Ontwikkelen van politieke/bestuurlijke vaardigheden
Anders, namelijk
Het heeft mij niet veel moeite gekost op een verkiesbare plaats te komen

91

B. ERVARINGEN, BATEN EN KOSTEN
5. We willen u nu een aantal vragen stellen over uw ervaringen in uw huidige functie als
volksvertegenwoordiger.
Hoe ervaart u de mate waarin…
Als (zeer)
negatief

Niet als
Als (zeer)
negatief, ook
positief
niet als positief

Geen
mening

u invloed kunt hebben op het beleid van
de Provincie?
u kunt opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen of individuen?
u opvattingen van burgers kunt
vertegenwoordigen?
u een plezierige invulling kunt geven aan
uw (vrije) tijd?
u uw netwerk kunt uitbreiden?
u uw eigen talenten kunt inzetten en
verder ontwikkelen?
uw functie als volksvertegenwoordiger
kan dienen als opstap voor een loopbaan
in de politiek?
u het bestuur kunt controleren?
u kunt opereren in de politieke arena ('het
politieke spel')

92

6. En hoe ervaart u in uw functie:
Als (zeer)
negatief

Niet als
negatief, ook
niet als positief

Als (zeer)
positief

Geen
mening

De maatschappelijke waardering van
het ambt van volksvertegenwoordiger?
De duidelijkheid over de eigen taken en
bevoegdheden?
Uw eigen geschiktheid voor het werk?
De waardering die u krijgt van
anderen?
Het aantal uren vergaderen?
De aandacht van de media?

7.En de:
Als (veel) te
weinig

Niet te weinig, ook niet
te veel

Als (veel) te
veel

Geen
mening

Werkdruk/tijdsbelasting?
Financiële vergoeding?

8. Ervaart u in uw werk als volksvertegenwoordiger een zware verantwoordelijkheid
voor de belangen van burgers?
(Zeker) niet
Neutraal
(Zeker) wel
Geen mening

93

9. Hoe ervaart u bij uw werkzaamheden als volksvertegenwoordiger de gegeven
ondersteuning van en stimulering door:
(Zeer)
slecht

Niet
slecht en
niet goed

(Zeer)
goed

Geen
mening

Niet van toepassing,
want geen
ondersteuning gehad

Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
Commissaris van de Koning
Gedeputeerden
Externen (mensen van buiten
de politiek/het ambtelijk
apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van
de politieke partij die u
vertegenwoordigt
Landelijke bureau van de
politieke partij die u
vertegenwoordigt

94

10. Welke personen/instanties zijn het best in staat om met meer ondersteuning de
werkdruk in uw functie te verminderen?
Maximaal 3 antwoorden:
Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
Commissaris van de Koning
Gedeputeerden
Externen (mensen van buiten de politiek/ambtelijk apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van de politieke partij die u vertegenwoordigt
Landelijke bureau van de politieke partij die u vertegenwoordigt
Wat betreft de werkdruk heb ik geen behoefte aan extra ondersteuning
11. Aan welke soort ondersteuning heeft u in uw functie vooral behoefte?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Samenvatten en duiden van beleidsinformatie (raadsstukken, beleidsvoorstellen)
Informatie over beleidsonderwerpen
Informatie over procedures, taken en bevoegdheden
Training en coaching in politieke/bestuurlijke vaardigheden
Organisatie van vermindering van de vergaderdruk
Anders, namelijk:

95

12.Kunt u aangeven in welke mate de volgende onderdelen van de bestuurscultuur in uw werk
als volksvertegenwoordiger aanwezig of afwezig zijn?
(Sterk)
aanwezig

Neutraal

(Sterk)
afwezig

Geen
mening

Collegiaal handelen (elkaar iets gunnen)
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromissen sluiten
(intentie er samen uit te komen)
Resultaatgerichtheid

13. Wat is uw algemene oordeel over de bestuurscultuur in uw werk binnen uw
provincie als volksvertegenwoordiger?
(Zeer) negatief
Niet negatief, ook niet positief
(Zeer) positief
Geen mening

96

C. ALGEHELE WAARDERING
14. Hoeveel voldoening geeft de uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Kaders stellen voor het
beleid
Controleren van
bestuurders
Vertegenwoordigen van
burgers

15. Hoeveel voldoening geven de volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Plenaire vergaderingen
Fractievergaderingen
Commissievergaderingen
Lezen van stukken
Informatie verzamelen
Contacten met burgers
Contacten met bestuurders
Contacten met partijleden
Contacten met maatschappelijke
organisaties

97

16. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen:
Wat vindt u het meest positieve aspect van uw huidige werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet
17. Wat vindt u het meest negatieve aspect van uw huidige werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet
18. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Sterk
mee
oneens

Niet mee
Mee
eens, ook Mee
oneens niet mee eens
oneens

Sterk
mee
eens

Geen
mening

'De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk'
'De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie
van lokale volksvertegenwoordiger'

98

18.1. Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een
lokaal volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Weet niet
19. Alles bij elkaar genomen, hoe waardeert u op dit moment de bestuurskracht van de
volksvertegenwoordiging in uw provincie?
Als (zeer) negatief
Niet als positief, ook niet als negatief
Als (zeer) positief
Geen mening

D. LOYALITEIT EN GEDRAG
20. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen?
(Helemaal)
mee oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

(Helemaal)
mee eens

Geen
mening

Ik ben trots op mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik vertel aan vrienden en familie
positief over mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik raad vrienden of familie aan om
ook volksvertegenwoordiger te
worden.

99

21. Gaat u zich bij toekomstige verkiezingen kandidaat stellen voor een verkiesbare
plaats voor de Provinciale Staten?
(Zeker) niet
Waarschijnlijk niet
Misschien wel, misschien niet
Waarschijnlijk wel
(Zeker) wel
Geen mening
22. Welke kanalen zouden volgens u meer dan nu moeten worden ingezet om mensen
enthousiast te maken voor het ambt van volksvertegenwoordiger?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3. Plaats nummer 1 bij het
belangrijkste kanaal, daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Directe benadering van partijleden
Partijbijeenkomsten
Bijeenkomsten met burgers (denk aan thema- of inspraakavonden)
Burgers een dag laten meekijken wat het werk van volksvertegenwoordigers inhoudt
Gesprekken op straat
Buurthuizen of verenigingen
Via eigen netwerk van volksvertegenwoordigers
Kranten, radio, televisie
Sociale media
Voorlichting/onderwijs op scholen/universiteiten
Talent scouting bij bedrijven/verenigingen
Anders, namelijk:
23. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever.
(Sterk) mee eens
Niet mee eens, ook niet mee oneens
(Sterk) mee oneens
Geen mening

100

E. ACHTERGRONDVRAGEN
24.Ten slotte willen we u een aantal algemene vragen stellen. Deze gegevens worden
gebruikt om na te gaan of er verschillen zijn tussen verschillende groepen
volksvertegenwoordigers.
Wat is uw leeftijd?
Jaar
25. Heeft u op dit moment naast uw functie als volksvertegenwoordiger een betaalde
baan?
Ja
Nee, ik heb geen betaalde baan
26. Hoeveel uur per week werkt u in een andere betaalde baan?
uur per week
27. Welke van de volgende functies heeft u nu als volksvertegenwoordiger?
Ja Nee

Fractievoorzitter
Commissievoorzitter
Toelichting geven.
28. Heeft u in uw politieke loopbaan als volksvertegenwoordiger zowel deel
uitgemaakt van een coalitiepartij als van een oppositiepartij?
Ja, zowel van een coalitie- als een oppositiepartij
Nee, dit is niet het geval
29. Hoeveel jaar bent u, in uw politieke loopbaan, als lokale volksvertegenwoordiger
actief?
Jaar

101

30. Op welke beleidsterreinen bent u werkzaam als volksvertegenwoordiger?
Meerdere antwoorden mogelijk
Economie en werk
Verkeer en vervoer
Wonen en bouwen
Vestigingsklimaat en economische ontwikkeling
Zorg
Leefbaarheid
Veiligheid
Onderwijs
Religieus geïnspireerde of ethische zaken
Sport en recreatie
Cultuur
Milieu
Natuur en landschap
Diversiteit en emancipatie
Armoede
Bestuurlijke vernieuwing
Kleine kernenbeleid (kleine dorpen)
Ruimtelijke ordening
31. Wat is uw hoogst behaalde opleiding?
Basisonderwijs
VMBO/ MBO-1/2
HAVO/VWO
MBO-3/4
HBO
WO
Anders
32. Wat betreft uw identiteit, hoe ziet u zich zelf?
Als een Nederlander
Zowel als een Nederlander als iemand van een andere nationaliteit
Meer als iemand van een andere nationaliteit

102

Bijlage VII - Vragenlijst AB-leden Waterschap (AB)
A. VERWACHTINGEN VAN HET AMBT
1. Allereerst willen we u enkele vragen stellen over de verwachtingen en overwegingen die u
had voordat u uw functie als lokale volksvertegenwoordiger aanvaardde. Indien u meerdere
keren lokale volksvertegenwoordiger bent geweest, gaat u dan uit van de meest recente
ervaring (periode).
Welke van de volgende redenen en overwegingen stimuleerden u om u verkiesbaar te
stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Uitvoeren van mijn politieke ideeën
Uitbreiden van mijn netwerk
Een plezierige invulling geven aan mijn (vrije) tijd
Een bijdrage leveren aan de samenleving
Waardering krijgen voor het werk
Opkomen voor de belangen van bepaalde groepen mensen
Een loopbaan in de politiek
Opvattingen van burgers vertegenwoordigen
Mijn talenten inzetten en verder ontwikkelen
Controleren van het bestuur
Financiële vergoeding voor het werk
Gevoel van verplichting aan mijn partij
Iets veranderen op een bepaald onderwerp
Op aandrang van anderen
Anders, namelijk:

103

2. Welke van de volgende redenen en overwegingen deden u twijfelen of u zich wel
verkiesbaar wilde stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Te weinig maatschappelijke waardering van het ambt van
volksvertegenwoordiger
Twijfels over de mogelijkheid het beleid te beïnvloeden
Onduidelijkheid over de eigen taken en bevoegdheden
Onzekerheid over de eigen geschiktheid
Kritische houding van burgers
Verbale of fysieke agressie van burgers
Negatieve aandacht van de media
Te weinig binding met een politieke partij
Hoge tijdsbelasting/werkdruk
Lage financiële vergoeding
Mijn leeftijd (te jong of te oud)
Mijn gezondheid
Het aantal uren vergaderen
De politieke arena ('het politieke spel')
Anders, namelijk:
Er waren geen redenen / overwegingen die mij deden twijfelen
3. Hoe moeilijk was het voor u om op een verkiesbare plaats op de kieslijst te komen?
(Zeer) moeilijk
Niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
(Zeer) gemakkelijk
Geen mening

104

4. Wat heeft u veel moeite gekost voordat u op een verkiesbare plaats op de kieslijst
was gekomen?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Concurrentie met andere kandidaten
Tijd besteden aan partij-activiteiten
Tijd besteden aan netwerken
Kennis verkrijgen over de lokale politiek
Ontwikkelen van politieke/bestuurlijke vaardigheden
Anders, namelijk:
Het heeft mij niet veel moeite gekost op een verkiesbare plaats te komen

105

B. ERVARINGEN, BATEN EN KOSTEN
5.We willen u nu een aantal vragen stellen over uw ervaringen in uw huidige functie als
volksvertegenwoordiger.
Hoe ervaart u de mate waarin:
Als (zeer)
negatief

Niet als
Als (zeer)
negatief, ook
positief
niet als positief

Geen
mening

u invloed kunt hebben op het beleid van
het Waterschap?
u kunt opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen mensen?
u opvattingen van burgers kunt
vertegenwoordigen?
u een plezierige invulling kunt geven aan
uw (vrije) tijd?
u uw netwerk kunt uitbreiden?
u uw eigen talenten kunt inzetten en
verder ontwikkelen?
uw functie als volksvertegenwoordiger
kan dienen als opstap voor een loopbaan
in de politiek?
u het bestuur kunt controleren?
u kunt opereren in de politieke arena ('het
politieke spel')

106

6. En hoe ervaart u in uw functie:
Als (zeer)
negatief

Niet als
negatief, ook
niet als positief

Als (zeer)
positief

Geen
mening

De maatschappelijke waardering van
het ambt van volksvertegenwoordiger?
De duidelijkheid over de eigen taken en
bevoegdheden?
Uw eigen geschiktheid voor het werk?
De waardering die u krijgt voor het
werk?
Het aantal uren vergaderen?
De aandacht van de media?

7. En de:
Als (veel) te
weinig

Niet te weinig, ook niet
te veel

Als (veel) te
veel

Geen
mening

Werkdruk/tijdsbelasting?
Financiële vergoeding?

8. Ervaart u in uw werk als volksvertegenwoordiger een zware verantwoordelijkheid
voor de belangen van burgers?
(Zeker) niet
Neutraal
(Zeker) wel
Geen mening

107

9. Hoe ervaart u bij uw werkzaamheden als volksvertegenwoordiger de gegeven
ondersteuning van en stimulering door:
(Zeer)
slecht

Niet
slecht,
ook niet
goed

(Zeer)
goed

Geen
mening

Niet van toepassing,
want geen
ondersteuning gehad

Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
Dijkgraaf / voorzitter van het
waterschap
Leden van het Dagelijks
bestuur
Externen (mensen van buiten
de politiek/het ambtelijk
apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van
de politieke partij die u
vertegenwoordigt
Landelijke bureau van de
politieke partij die u
vertegenwoordigt

108

10. Welke personen/instanties zijn het best in staat om met meer ondersteuning de
werkdruk in uw functie te verminderen?
Maximaal 3 antwoorden:
Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
Dijkgraaf / voorzitter van het waterschap
Leden van het Dagelijks bestuur
Externen (mensen van buiten de politiek/ambtelijk apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van de politieke partij die u vertegenwoordigt
Landelijke bureau van de politieke partij die u vertegenwoordigt
Wat betreft de werkdruk heb ik geen behoefte aan meer ondersteuning

11. Aan welke soort ondersteuning heeft u in uw functie vooral behoefte?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Samenvatten en duiden van beleidsinformatie (raadsstukken, beleidsvoorstellen)
Informatie over beleidsonderwerpen
Informatie over procedures, taken en bevoegdheden
Training en coaching in politieke/bestuurlijke vaardigheden
Organisatie van vermindering van de vergaderdruk
Anders, namelijk:

109

12. Kunt u aangeven in welke mate de volgende onderdelen van de bestuurscultuur in uw
werk als volksvertegenwoordiger aanwezig of afwezig zijn?
(Sterk)
aanwezig

Neutraal

(Sterk)
afwezig

Geen
mening

Collegiaal handelen (elkaar iets gunnen)
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromissen sluiten
(intentie er samen uit te komen)
Resultaatgerichtheid

13. Wat is uw algemene oordeel over de bestuurscultuur in uw werk binnen uw
waterschap als volksvertegenwoordiger?
(Zeer) negatief
Niet negatief, ook niet positief
(Zeer) positief
Geen mening

110

C. ALGEHELE WAARDERING
14. Hoeveel voldoening geeft de uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Kaders stellen voor het
beleid
Controleren van
bestuurders
Vertegenwoordigen van
burgers

15. Hoeveel voldoening geven de volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Plenaire vergaderingen
Fractievergaderingen
Commissievergaderingen
Lezen van stukken
Informatie verzamelen
Contacten met burgers
Contacten met bestuurders
Contacten met maatschappelijke
organisaties
Contacten met partijleden

111

16. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen:
(Helemaal)
mee oneens

Niet mee
oneens, ook
niet mee eens

(Helemaal)
mee eens

Geen
mening

Ik vind mijn werk als
volksvertegenwoordiger waardevol.
Achteraf gezien had ik de functie als
volksvertegenwoordiger niet moeten
aanvaarden.

17. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen:
Wat vindt u het meest positieve aspect van uw huidige werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet
18. Wat vindt u het meest negatieve aspect van uw huidige werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet

112

19. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Sterk
mee
oneens

Niet mee
Mee
eens, ook Mee
oneens niet mee eens
oneens

Sterk
mee
eens

Geen
mening

'De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk'
'De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie
van lokale volksvertegenwoordiger'

19.1. Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een
lokaal volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Weet niet
20. Alles bij elkaar genomen, hoe waardeert u op dit moment de bestuurskracht van de
volksvertegenwoordiging waarin u werkt?
Als (zeer) negatief
Niet als positief, ook niet als negatief
Als (zeer) positief
Geen mening
21. Welk van de volgende twee rollen van een lid van het Algemeen Bestuur spreekt u
meer aan?
De rol van volksvertegenwoordiger
De rol van ambassadeur van de waterschappen
Ik heb geen voorkeur
Geen idee / geen mening

113

D. LOYALITEIT EN GEDRAG
22. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen?
(Helemaal)
mee oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

(Helemaal)
mee eens

Geen
mening

Ik ben trots op mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik vertel aan vrienden en familie
positief over mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik raad vrienden of familie aan om
ook volksvertegenwoordiger te
worden.

23. Gaat u zich bij toekomstige verkiezingen kandidaat stellen voor een verkiesbare
plaats voor het Algemeen Bestuur van Waterschappen?
(Zeker) niet
Waarschijnlijk niet
Misschien wel, misschien niet
Waarschijnlijk wel
(Zeker) wel
Geen mening

114

24. Welke kanalen zouden volgens u meer dan nu moeten worden ingezet om mensen
enthousiast te maken voor het ambt van volksvertegenwoordiger?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3. Plaats nummer 1 bij het
belangrijkste kanaal, daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Directe benadering van partijleden
Partijbijeenkomsten
Bijeenkomsten met burgers (denk aan thema- of inspraakavonden)
Burgers een dag laten meekijken wat het werk van volksvertegenwoordigers
inhoudt
Gesprekken op straat
Buurthuizen of verenigingen
Via eigen netwerk van volksvertegenwoordigers
Kranten, radio, televisie
Sociale media
Voorlichting/onderwijs op scholen/universiteiten
Talent scouting bij bedrijven/verenigingen
Anders, namelijk:
25. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever.
(Sterk) mee eens
Niet mee eens, ook niet mee oneens
(Sterk) mee oneens
Geen mening

115

E. ACHTERGRONDVRAGEN
26. Ten slotte willen we u een aantal algemene vragen stellen. Deze gegevens worden
gebruikt om na te gaan of er verschillen zijn tussen verschillende groepen
volksvertegenwoordigers.
Wat is uw leeftijd?
Jaar
27. Heeft u op dit moment naast uw functie als volksvertegenwoordiger een betaalde
baan?
Ja
Nee, ik heb geen betaalde baan
28. Hoeveel uur per week werkt u in een andere betaalde baan?
uur per week
29. Welke van de volgende functies heeft u nu als volksvertegenwoordiger?
Ja Nee

Fractievoorzitter
Commissievoorzitter

30. Heeft u in uw politieke loopbaan als volksvertegenwoordiger zowel deel
uitgemaakt van een coalitiepartij als van een oppositiepartij?
Ja, zowel van een coalitie- als een oppositiepartij
Nee, dit is niet het geval
31. Hoeveel jaar bent u, in uw politieke loopbaan, als lokale volksvertegenwoordiger
actief?
Jaar

116

32. Wat is uw hoogst behaalde opleiding?
Basisonderwijs
VMBO/ MBO-1/2
HAVO/VWO
MBO-3/4
HBO
WO
Anders
33. Wat betreft uw identiteit, hoe ziet u zich zelf?
Als een Nederlander
Zowel als een Nederlander als iemand van een andere nationaliteit
Meer als iemand van een andere nationaliteit

117

Bijlage VIII - Vragenlijst uitgetreden raadsleden (UR)
A. VERWACHTINGEN VAN HET AMBT
1.Allereerst willen we u enkele vragen stellen over de verwachtingen en overwegingen die u
had voordat u uw functie als lokale volksvertegenwoordiger aanvaardde. Indien u meerdere
keren lokale volksvertegenwoordiger bent geweest, gaat u dan uit van de meest recente
ervaring (periode).
Welke van de volgende redenen en overwegingen stimuleerden u destijds om u
verkiesbaar te stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Uitvoeren van mijn politieke ideeën
Uitbreiden van mijn netwerk
Een plezierige invulling geven aan mijn (vrije) tijd
Een bijdrage leveren aan de samenleving
Waardering krijgen voor het werk
Opkomen voor de belangen van bepaalde groepen mensen
Een loopbaan in de politiek
Opvattingen van burgers vertegenwoordigen
Mijn talenten inzetten en verder ontwikkelen
Controleren van het bestuur
Financiële vergoeding voor het werk
Gevoel van verplichting aan mijn partij
Iets veranderen op een bepaald onderwerp
Op aandrang van anderen
Anders, namelijk:

118

2. Welke van de volgende redenen en overwegingen deden u destijds twijfelen of u
zich wel verkiesbaar wilde stellen?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
redenen en overwegingen. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste reden en overweging,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Te weinig maatschappelijke waardering van het ambt van
volksvertegenwoordiger
Twijfels over de mogelijkheid het beleid te beïnvloeden
Onduidelijkheid over de eigen taken en bevoegdheden
Onzekerheid over de eigen geschiktheid
Kritische houding van burgers
Verbale of fysieke agressie van burgers
Negatieve aandacht van de media
Te weinig binding met een politieke partij
Hoge tijdsbelasting/werkdruk
Lage financiële vergoeding
Mijn leeftijd (te jong of te oud)
Mijn gezondheid
Het aantal uren vergaderen
De politieke arena (‘het politieke spel’)
Anders, namelijk:
Er waren geen redenen / overwegingen die mij deden twijfelen

3. Hoe moeilijk was het voor u om op een verkiesbare plaats op de kieslijst te komen?
(Zeer) moeilijk
Niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
(Zeer) gemakkelijk
Geen mening

119

4. Wat heeft u veel moeite gekost voordat u op een verkiesbare plaats op de kieslijst
was gekomen?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Concurrentie met andere kandidaten
Tijd besteden aan partij-activiteiten
Tijd besteden aan netwerken
Kennis verkrijgen over de lokale politiek
Ontwikkelen van politieke/bestuurlijke vaardigheden
Anders, namelijk:
Het heeft mij niet veel moeite gekost op een verkiesbare plaats te komen

B. ERVARINGEN, BATEN EN KOSTEN
5. We willen u nu een aantal vragen stellen over uw ervaringen als exvolksvertegenwoordiger. Hoe beoordeelde u de volgende aspecten van uw aanstelling als
volksvertegenwoordiger? De mate waarin:
Als (zeer)
negatief

Niet als
Als (zeer)
negatief, ook
positief
niet als positief

Geen
mening

u invloed kon hebben op het beleid van
de gemeente?
u kon opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen mensen?
u opvattingen van burgers kon
vertegenwoordigen?
u een plezierige invulling kon geven aan
uw (vrije) tijd?
u uw netwerk kon uitbreiden?
u uw eigen talenten kon inzetten en
verder ontwikkelen?
uw functie als volksvertegenwoordiger
kon dienen als opstap voor een loopbaan
in de politiek?
u het bestuur kon controleren?

120

u kon opereren in de politieke arena (‘het
politieke spel’)

6. En hoe ervoer u:
Als (zeer)
negatief

Niet als
negatief, ook
niet als positief

Als (zeer)
positief

Geen
mening

De maatschappelijke waardering van
het ambt van volksvertegenwoordiger?
De duidelijkheid over de eigen taken en
bevoegdheden?
Uw eigen geschiktheid voor het werk?
De waardering die u kreeg voor het
werk?
Het aantal uren vergaderen?
De aandacht van de media?

7. En de:
Als (veel) te
weinig

Niet te weinig, ook niet
te veel

Als (veel) te
veel

Geen
mening

Werkdruk/tijdsbelasting?
Financiële vergoeding?

8. Ervoer u in uw werk als volksvertegenwoordiger een zware verantwoordelijkheid
voor de belangen van burgers?
(Zeker) niet
Neutraal
(Zeker) wel
Geen mening

121

9. Hoe ervoer u bij uw werkzaamheden als volksvertegenwoordiger de ondersteuning van en
stimulering door:
(Zeer)
slecht

Niet
slecht,
ook niet
goed

(Zeer)
goed

Geen
mening

Niet van toepassing,
want geen
ondersteuning gehad

Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
De burgemeester
Wethouders
Externen (mensen van buiten
de politiek/het ambtelijk
apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van
de politieke partij die u
vertegenwoordigde
Landelijke bureau van de
politieke partij die u
vertegenwoordigde

122

10. Welke personen/instanties waren het meest in staat om met meer ondersteuning
de werkdruk in uw functie te verminderen? (Maximaal 3 antwoorden)
Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
De burgemeester
Wethouders
Externen (mensen van buiten de politiek/ambtelijk apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van de politieke partij die u vertegenwoordigde
Landelijke bureau van de politieke partij die u vertegenwoordigde
Wat betreft de werkdruk had ik geen behoefte aan meer ondersteuning
11. Aan welke soort ondersteuning had u in uw functie vooral behoefte?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Samenvatten en duiden van beleidsinformatie (raadsstukken, beleidsvoorstellen)
Informatie over beleidsonderwerpen
Informatie over procedures, taken en bevoegdheden
Training en coaching in politieke/bestuurlijke vaardigheden
Organisatie van vermindering van de vergaderdruk
Anders, namelijk:

123

12. Kunt u aangeven in welke mate de volgende onderdelen van de bestuurscultuur in uw
werk als volksvertegenwoordiger aanwezig of afwezig waren?
(Sterk)
aanwezig

Neutraal

(Sterk)
afwezig

Geen
mening

Collegiaal handelen (elkaar iets gunnen)
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromissen sluiten
(intentie er samen uit te komen)
Resultaatgerichtheid

13. Wat is uw algemene oordeel over de bestuurscultuur die er in uw werk binnen uw
gemeente als volksvertegenwoordiger heerste?
(Zeer) negatief
Niet negatief, ook niet positief
(Zeer) positief
Geen mening

124

C. ALGEHELE WAARDERING
14. Hoeveel voldoening gaf de uitoefening van de volgende taken u als
volksvertegenwoordiger:
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Kaders stellen voor het
beleid
Controleren van
bestuurders
Vertegenwoordigen van
burgers

15. Hoeveel voldoening gaven de volgende activiteiten u in uw werk als
volksvertegenwoordiger?
(Zeer) veel
voldoening

Neutraal

(Zeer) weinig
voldoening

Geen
mening

Plenaire vergaderingen
Fractievergaderingen
Commissievergaderingen
Lezen van stukken
Informatie verzamelen
Contacten met burgers
Contacten met bestuurders
Contacten met maatschappelijke
organisaties
Contacten met partijleden

125

16. Achteraf gezien: wat vindt u het meest positieve aspect van uw werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet
17. Achteraf gezien, wat vindt u het meest negatieve aspect van uw werk als
volksvertegenwoordiger?

Weet niet
18. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Sterk
mee
oneens

Niet mee
Mee
eens, ook Mee
oneens niet mee eens
oneens

Sterk
mee
eens

Geen
mening

De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk.
De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie
van lokale volksvertegenwoordiger.

18.1. Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een
lokale volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Weet niet

126

19. Alles bij elkaar genomen, hoe waardeert u achteraf bekeken de bestuurskracht van
de volksvertegenwoordiging in uw gemeente?
Als (zeer) negatief
Niet als positief, ook niet als negatief
Als (zeer) positief
Geen mening

D. LOYALITEIT EN GEDRAG
20. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen?
(Helemaal)
mee oneens

Niet mee
eens, ook
niet mee
oneens

(Helemaal)
mee eens

Geen
mening

Ik was trots op mijn werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik vertel aan vrienden en familie
positief over mijn toenmalige werk als
volksvertegenwoordiger.
Ik raad vrienden of familie aan om ook
volksvertegenwoordiger te worden.

127

21. Welke kanalen zouden volgens u meer dan nu moeten worden ingezet om mensen
enthousiast te maken voor het ambt van volksvertegenwoordiger?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3. Plaats nummer 1 bij de
meest belangrijke, daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Directe benadering van partijleden
Partijbijeenkomsten
Bijeenkomsten met burgers (denk aan thema- of inspraakavonden)
Burgers een dag laten meekijken wat het werk van volksvertegenwoordigers
inhoudt
Gesprekken op straat
Buurthuizen of verenigingen
Via eigen netwerk van volksvertegenwoordigers
Kranten, radio, televisie
Sociale media
Voorlichting/onderwijs op scholen/universiteiten
Talent scouting bij bedrijven/verenigingen
Anders, namelijk:
22. Kunt u aangeven welke van de volgende politieke/bestuurlijke redenen een
belangrijke rol speelden om uw functie als volksvertegenwoordiger niet voort te
zetten? Maximaal 3 antwoorden:
Selecteer de top 3. Plaats nummer 1 bij de belangrijkste politieke/bestuurlijke reden,
daaropvolgend nummer 2 en tot slot nummer 3.
Negatieve waardering/kritiek van burgers/media
Slechte relatie met de eigen partij/andere fractieleden
Slechte relatie met College van B&W
Gebrek aan ondersteuning bij het werk
Te weinig invloed in de raad/fractie
Te weinig resultaten kunnen bereiken
Trage besluitvorming/teveel details/bureaucratisch
De bestuurscultuur sprak mij niet aan
Te veel vergaderen
Door de partij niet of te laag geplaatst op de kieslijst
Anders, namelijk:
Er waren geen politieke/bestuurlijke redenen
128

23. Kunt u aangeven welke van de volgende persoonlijke redenen een belangrijke rol
speelden om uw functie als volksvertegenwoordiger niet voort te zetten?
Maximaal 3 antwoorden:
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3. Plaats nummer 1 bij de
belangrijkste persoonlijke reden en overweging, daaropvolgend nummer 2 en tot slot
nummer 3.
Moeilijk te combineren met een andere baan
Meer tijd besteden aan gezin/partner
Gezondheid
Leeftijd/pensioen
Lang genoeg gedaan/ geen zin meer in/ geen uitdaging meer
Verhuizing
Hoge werkdruk / tijdsbelasting
Een andere functie in de politiek
Een andere persoonlijke reden
Er waren geen persoonlijke redenen
24. Hoe groot is de kans dat u zich bij toekomstige verkiezingen weer kandidaat zult
stellen voor een verkiesbare plaats voor de gemeenteraad?
(Zeker) niet
Waarschijnlijk niet
Misschien wel, misschien niet
Waarschijnlijk wel
(Zeker) wel
Geen mening
25. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
‘Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever’
(Sterk) mee eens
Niet mee eens, ook niet mee oneens
(Sterk) mee oneens
Geen mening

129

E. ACHTERGRONDVRAGEN
26.Ten slotte willen we u een aantal algemene vragen stellen. Deze gegevens worden
gebruikt om na te gaan of er verschillen zijn tussen verschillende groepen
volksvertegenwoordigers.
Wat is uw leeftijd?
jaar
27. Had u naast uw functie als volksvertegenwoordiger een betaalde baan?
Ja
Nee, ik had geen betaalde baan
28. Hoeveel uur per week werkte u in een andere betaalde baan?
uur per week
29. Welke van de volgende functies heeft u als volksvertegenwoordiger bekleed?
Ja Nee

Fractievoorzitter
Commissievoorzitter

30. Heeft u in uw politieke loopbaan als volksvertegenwoordiger zowel deel
uitgemaakt van een coalitiepartij als van een oppositiepartij?
Ja, zowel van een coalitie- als een oppositiepartij
Nee, dit was niet het geval
31. Hoeveel jaar was u, in uw politieke loopbaan, als lokale volksvertegenwoordiger
actief?
jaar

130

32. Op welke beleidsterreinen was u werkzaam als volksvertegenwoordiger?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Economie en werk
Verkeer en vervoer
Wonen en bouwen
Vestigingsklimaat en economische ontwikkeling
Zorg
Leefbaarheid
Veiligheid
Onderwijs
Religieus geïnspireerde of ethische zaken
Sport en recreatie
Cultuur
Milieu
Natuur en landschap
Diversiteit en emancipatie
Armoede
Bestuurlijke vernieuwing
Kleine kernenbeleid (kleine dorpen)
Ruimtelijke ordening
33. Wat is uw hoogst behaalde opleiding?
Basisonderwijs
VMBO/ MBO-1/2
HAVO/VWO
MBO-3/4
HBO
WO
Anders
34. Wat betreft uw identiteit, hoe ziet u zich zelf?
Als een Nederlander
Zowel als een Nederlander als iemand van een andere nationaliteit
Meer als iemand van een andere nationaliteit

131

Bijlage IX - Vragenlijst wethouders (W)
A. VERWACHTINGEN VAN HET AMBT
1. Mensen werken vanuit verschillende motieven als volksvertegenwoordiger. Als u kijkt naar
de volksvertegenwoordigers in uw gemeente, wat is dan uw oordeel over het aantal mensen
dat zich in hun werk voornamelijk laat leiden door de volgende motieven. Vindt u dat daar te
veel of te weinig mensen van zijn?
Het aantal mensen dat:
(Veel) te
veel

(Ongeveer)
voldoende

(Veel) te
weinig

Geen
idee

Geen
mening

Dit aantal is geen
probleem

Geen
idee

Geen
mening

Voornamelijk opkomt voor het
algemeen belang.
Voornamelijk opkomt voor de
belangen van bepaalde groepen
mensen.

2. En het aantal mensen dat:
(Veel) te
veel

Voornamelijk wil werken aan de eigen
ontwikkeling (carrière, netwerk) .
Voornamelijk een financiële vergoeding
wil ontvangen.

132

B. ERVARINGEN, BATEN EN KOSTEN
3. We willen u nu een aantal vragen stellen over wat volksvertegenwoordigers kunnen
bereiken in uw gemeente.
Wat vindt u van de mate waarin volksvertegenwoordigers in uw gemeente:
In (zeer)
In (zeer)
Neutraal
geringe mate
sterke mate

Geen
mening

invloed kunnen hebben op het beleid van
uw gemeente?
kunnen opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen mensen?
de opvattingen van burgers kunnen
vertegenwoordigen?
het bestuur kunnen controleren?

4. Wat vindt u van de werkdruk/tijdsbelasting die volksvertegenwoordigers hebben in
uw gemeente?
(Veel) te weinig
Niet te weinig, ook niet te veel
(Veel) te veel
Geen mening

133

5. Hoe beoordeelt u het functioneren van volksvertegenwoordigers in uw gemeente op de
volgende aspecten van het werk?
Als
slecht

Als
onvoldoende

Als
matig

Als
voldoende

Als
goed

Geen
mening

Efficiënt vergaderen
Debatteren in plenaire
vergaderingen
Besluitvaardigheid
Inzet en aanwezigheid
Kennis over
beleidsonderwerpen
Kennis van wat leeft onder
de bevolking

6. Welke personen/instanties zijn volgens u het best in staat om
met meer ondersteuning de werkdruk van volksvertegenwoordigers in uw gemeente te
verminderen?
Maximaal 3 antwoorden:
Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
De burgemeester
Wethouders
Externen (mensen van buiten de politiek/het ambtelijk apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van de politieke partij die zij vertegenwoordigen
Landelijke bureau van de politieke partij die zij vertegenwoordigen
Wat betreft de werkdruk is meer ondersteuning niet nodig

134

7. Welke extra ondersteuning hebben volksvertegenwoordigers, volgens u, in uw
gemeente vooral nodig?
Meerdere antwoorden mogelijk
Samenvatten en duiden van beleidsinformatie (raadsstukken, beleidsvoorstellen)
Informatie over beleidsonderwerpen
Informatie over procedures, taken en bevoegdheden
Training en coaching in politieke/bestuurlijke vaardigheden
Organisatie van vermindering van de vergaderdruk
Anders, namelijk:
Extra ondersteuning is niet nodig
8. Kunt u nog toelichten welke soorten ondersteuning met name de kwaliteit van het
functioneren van volksvertegenwoordigers van uw gemeente kunnen verhogen?

Weet niet
9. Hoe kunnen volksvertegenwoordigers van gemeenteraden er zelf voor zorgen dat
hun aanzien bij burgers positiever wordt?

Weet niet

135

10. Hoe waardeert u de volgende onderdelen van de bestuurscultuur van
volksvertegenwoordigers in uw gemeente? Kunt u aangeven of deze onderdelen aanwezig
of afwezig zijn.
(Sterk)
aanwezig

Neutraal

(Sterk)
afwezig

Geen
mening

Collegiaal handelen (elkaar iets gunnen)
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromissen sluiten
(intentie er samen uit te komen)
Resultaatgerichtheid

C. ALGEHELE WAARDERING
11. Hoe tevreden of ontevreden bent u met de manier waarop volksvertegenwoordigers in
uw gemeente de volgende hoofdtaken uitoefenen?
(Zeer)
ontevreden

Niet ontevreden, ook
niet tevreden

(Zeer)
tevreden

Geen
mening

Kaders stellen voor het
beleid
Controleren van
bestuurders
Vertegenwoordigen van
burgers

136

12. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Sterk
mee
oneens

Niet mee
Mee
eens, ook Mee
oneens niet mee eens
oneens

Sterk
mee
eens

Geen
mening

De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk.
De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie
van lokale volksvertegenwoordiger.

12.1. Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een
lokale volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Weet niet
13. Heeft u verder nog ideeën hoe volksvertegenwoordigers van gemeenten er zelf
voor kunnen zorgen dat zij meer plezier beleven aan hun werk? (Uiteraard zonder dat
daarbij de kwaliteit van hun werk minder wordt).

Weet niet

137

D. REKRUTERING
14. Welke kanalen zouden volgens u meer dan nu moeten worden ingezet om mensen
enthousiast te maken voor het ambt van volksvertegenwoordiger? Maximaal 3
antwoorden. Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest
belangrijke kanalen. Plaats nummer 1 bij het belangrijkste kanaal, daaropvolgend nummer 2
en tot slot nummer 3.
Directe benadering van partijleden
Partijbijeenkomsten
Bijeenkomsten met burgers (denk aan thema- of inspraakavonden)
Burgers een dag laten meekijken wat het werk van volksvertegenwoordigers
inhoudt
Gesprekken op straat
Buurthuizen of verenigingen
Via eigen netwerk van volksvertegenwoordigers
Kranten, radio, televisie
Sociale media
Voorlichting/onderwijs op scholen/universiteiten
Talent scouting bij bedrijven/verenigingen
Anders, namelijk:
15. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever.
(Sterk) mee eens
Niet mee eens, ook niet mee oneens
(Sterk) mee oneens
Geen mening

138

Bijlage X - Vragenlijst DB-leden Waterschap (DB)
A. VERWACHTINGEN VAN HET AMBT
1. Mensen werken vanuit verschillende motieven als volksvertegenwoordiger. Als u kijkt naar
de volksvertegenwoordigers in uw waterschap, wat is dan uw oordeel over het aantal
mensen dat zich in hun werk voornamelijk laat leiden door de volgende motieven. Vindt u
dat daar te veel of te weinig mensen van zijn?
Het aantal mensen dat:
(Veel) te
veel

(Ongeveer)
voldoende

(Veel) te
weinig

Geen
idee

Geen
mening

Dit aantal is geen
probleem

Geen
idee

Geen
mening

Voornamelijk opkomt voor het
algemeen belang.
Voornamelijk opkomt voor de
belangen van bepaalde groepen
mensen.

2. En het aantal mensen dat:
(Veel) te
veel

Voornamelijk wil werken aan de eigen
ontwikkeling (carrière, netwerk) .
Voornamelijk een financiële vergoeding
wil ontvangen.

139

B. ERVARINGEN, BATEN EN KOSTEN
3. We willen u nu een aantal vragen stellen over wat volksvertegenwoordigers kunnen
bereiken in uw waterschap.
Wat vindt u van de mate waarin volksvertegenwoordigers in uw waterschap:
In (zeer)
In (zeer)
Neutraal
geringe mate
sterke mate

Geen
mening

invloed kunnen hebben op het beleid van
uw waterschap?
kunnen opkomen voor de belangen van
bepaalde groepen mensen?
de opvattingen van burgers kunnen
vertegenwoordigen?
het bestuur kunnen controleren?

4. Wat vindt u van de werkdruk/tijdsbelasting die volksvertegenwoordigers hebben in
uw waterschap?
(Veel) te weinig
Niet te weinig, ook niet te veel
(Veel) te veel
Geen mening

140

5. Hoe beoordeelt u het functioneren van volksvertegenwoordigers in uw waterschap op de
volgende aspecten van het werk?
Als
slecht

Als
onvoldoende

Als
matig

Als
voldoende

Als
goed

Geen
mening

Efficiënt vergaderen
Debatteren in plenaire
vergaderingen
Besluitvaardigheid
Inzet en aanwezigheid
Kennis over
beleidsonderwerpen
Kennis van wat leeft onder
de bevolking

6. Welke personen/instanties zijn volgens u het best in staat om
met meer ondersteuning de werkdruk van volksvertegenwoordigers in uw waterschap
te verminderen?
Maximaal 3 antwoorden:
Ambtenaren
Fractie-assistenten
Collega-fractieleden
Dijkgraaf/voorzitter van het waterschap
Leden van het Dagelijks Bestuur
Externen (mensen van buiten de politiek/het ambtelijk apparaat)
Griffie
Plaatselijke afdeling(en) van de politieke partij die zij vertegenwoordigen
Landelijke bureau van de politieke partij die zij vertegenwoordigen
Wat betreft de werkdruk is meer ondersteuning niet nodig

141

7. Welke extra ondersteuning hebben volksvertegenwoordigers, volgens u, in uw
waterschap vooral nodig?
Meerdere antwoorden mogelijk
Samenvatten en duiden van beleidsinformatie (raadsstukken, beleidsvoorstellen)
Informatie over beleidsonderwerpen
Informatie over procedures, taken en bevoegdheden
Training en coaching in politieke/bestuurlijke vaardigheden
Organisatie van vermindering van de vergaderdruk
Anders, namelijk:
Extra ondersteuning is niet nodig
8. Kunt u nog toelichten welke soorten ondersteuning met name de kwaliteit van het
functioneren van volksvertegenwoordigers van uw waterschap kunnen verhogen?

Weet niet
9. Hoe kunnen volksvertegenwoordigers van waterschappen er zelf voor zorgen dat
hun aanzien bij burgers positiever wordt?

Weet niet

142

10. Hoe waardeert u de volgende onderdelen van de bestuurscultuur van
volksvertegenwoordigers in uw waterschap? Kunt u aangeven of deze onderdelen aanwezig
of afwezig zijn.
(Sterk)
aanwezig

Neutraal

(Sterk)
afwezig

Geen
mening

Collegiaal handelen (elkaar iets gunnen)
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromissen sluiten
(intentie er samen uit te komen)
Resultaatgerichtheid

C. ALGEHELE WAARDERING
11. Hoe tevreden of ontevreden bent u met de manier waarop volksvertegenwoordigers in
uw waterschap de volgende hoofdtaken uitoefenen?
(Zeer)
ontevreden

Niet ontevreden, ook
niet tevreden

(Zeer)
tevreden

Geen
mening

Kaders stellen voor het
beleid
Controleren van
bestuurders
Vertegenwoordigen van
burgers

143

12. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen:
Sterk
mee
oneens

Niet mee
Mee
eens, ook Mee
oneens niet mee eens
oneens

Sterk
mee
eens

Geen
mening

De (sociale) media maken het werk
van lokale volksvertegenwoordigers
minder aantrekkelijk.
De (sociale) media zorgen ervoor dat
capabele mensen zich minder vaak
verkiesbaar stellen voor de functie
van lokale volksvertegenwoordiger.

12.1. Kunt u toelichten op welke manier de huidige (sociale) media het werk van een
lokale volksvertegenwoordiger minder aantrekkelijk maken. Wat kunnen lokale
volksvertegenwoordigers hier eventueel zelf aan veranderen?

Weet niet
13. Heeft u verder nog ideeën hoe volksvertegenwoordigers (binnen het waterschap)
er zelf voor kunnen zorgen dat zij meer plezier beleven aan hun werk? (Uiteraard
zonder dat daarbij de kwaliteit van hun werk minder wordt).

Weet niet

144

D. REKRUTERING
14. Welke kanalen zouden volgens u meer dan nu moeten worden ingezet om mensen
enthousiast te maken voor het ambt van volksvertegenwoordiger?
Maximaal 3 antwoorden. Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van
meest belangrijke kanalen. Plaats nummer 1 bij het belangrijkste kanaal, daaropvolgend
nummer 2 en tot slot nummer 3.
Directe benadering van partijleden
Partijbijeenkomsten
Bijeenkomsten met burgers (denk aan thema- of inspraakavonden)
Burgers een dag laten meekijken wat het werk van volksvertegenwoordigers
inhoudt
Gesprekken op straat
Buurthuizen of verenigingen
Via eigen netwerk van volksvertegenwoordigers
Kranten, radio, televisie
Sociale media
Voorlichting/onderwijs op scholen/universiteiten
Talent scouting bij bedrijven/verenigingen
Anders, namelijk:
15. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever.
(Sterk) mee eens
Niet mee eens, ook niet mee oneens
(Sterk) mee oneens
Geen mening
16. Leden van het Algemeen Bestuur kunnen in twee verschillende rollen werken, die
van volksvertegenwoordiger en die van ambassadeur van de waterschappen. Welke
rol spreekt u meer aan?
De rol van volksvertegenwoordiger
De rol van ambassadeur van de waterschappen
Ik heb geen voorkeur
Geen idee / geen mening
145

Bijlage XI - Vragenlijst politiek geïnteresseerde burgers
1 Stel dat u een lokale volksvertegenwoordiger zou zijn, welke van de volgende
onderdelen van het werk zouden u de meeste voldoening geven?
Lees aandachtig alle mogelijkheden door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
onderdelen.
Plaats nummer 1 bij het belangrijkste onderdeel, daaropvolgend nummer 2 en tot slot
nummer 3. De andere hokjes kunt u leeg laten.
□ Uitvoeren van mijn politieke ideeën
□ Opkomen voor de belangen van bepaalde groepen mensen
□ Opvattingen van burgers vertegenwoordigen
□ Controleren van het bestuur
□ Een plezierige invulling geven aan mijn (vrije) tijd
□ Een bijdrage leveren aan de samenleving
□ Uitbreiden van mijn netwerk
□ Mijn talenten inzetten en verder ontwikkelen
□ Een loopbaan in de politiek
□ Financiële vergoeding voor het werk
□ Iets veranderen op een bepaald onderwerp
□ Waardering krijgen voor het werk
□ Anders, namelijk...
2 Stel dat u een lokale volksvertegenwoordiger zou zijn, van welke van de volgende
mogelijke nadelen van dit werk zou u het meeste last hebben?
Lees alle mogelijkheden aandachtig door en selecteer de top 3 van meest belangrijke
nadelen. Plaats nummer 1 bij het belangrijkste nadeel, daaropvolgend nummer 2 en tot slot
nummer 3. De andere hokjes kunt u leeg laten.
□ Te weinig invloed op het beleid van de overheid
□ Te weinig maatschappelijke waardering voor lokale volksvertegenwoordigers
□ Onzekerheid of ik voldoende talent heb voor de functie
□ Onzekerheid of ik genoeg kennis/ervaring heb voor de functie
□ Kritiek van burgers
□ Kritiek van de media
□ De tijdsbelasting/werkdruk
□ Hoogte van de financiële vergoeding
□ Mijn leeftijd (te jong of te oud)
□ Mijn gezondheid
□ Het aantal uren vergaderen
□ Mijn beperkte interesse voor politieke/bestuurlijke zaken
□ Politieke spelletjes
□ Anders, namelijk...
□ Geen van deze nadelen

146

3 Hoe moeilijk denkt u dat het voor u zou zijn om op een verkiesbare plaats op een
kandidatenlijst te komen voor:
3.1 de Gemeenteraad?
0 (zeer) gemakkelijk
0 niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
0 (zeer) moeilijk
0 Geen idee
3.2 de Provinciale Staten?
0 (zeer) gemakkelijk
0 niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
0 (zeer) moeilijk
0 Geen idee
3.3 het Waterschap?
0 (zeer) gemakkelijk
0 niet moeilijk, ook niet gemakkelijk
0 (zeer) moeilijk
0 Geen idee
4.1 Kunt u aangeven waarom u denkt dat het moeilijk voor u is om op een verkiesbare
plaats op een kandidatenlijst te komen voor de Gemeenteraad?
U kunt meerdere antwoorden geven.
□ Ik heb te weinig kennis of ervaring voor zo’n functie
□ Ik heb te weinig talent voor zo’n functie
□ Ik ben geen lid van een partij / ik ben te weinig actief als partijlid
□ Ik kan te weinig tijd aan het werk besteden
□ Vanwege mijn leeftijd (te jong of te oud)
□ Vanwege mijn gezondheid
□ Er zijn andere mensen die meer kans maken op een verkiesbare plaats op de
kandidatenlijst
□ Anders, namelijk...
4.1 Kunt u aangeven waarom u denkt dat het gemakkelijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst te komen voor de Gemeenteraad?
U kunt meerdere antwoorden geven.
□ Ik heb voldoende kennis en ervaring voor zo’n functie
□ Ik heb voldoende talent voor zo’n functie
□ Ik ben actief lid van een partij
□ Ik kan genoeg tijd aan het werk besteden
□ Ik heb goede contacten met plaatselijke politici
□ Plaatselijke politici willen mij op de kieslijst hebben
□ Waar ik woon zijn weinig mensen die volksvertegenwoordiger willen worden
□ Anders, namelijk...

147

4.2 Kunt u aangeven waarom u denkt dat het moeilijk voor u is om op een verkiesbare
plaats op een kandidatenlijst te komen voor de Provinciale Staten?
U kunt meerdere antwoorden geven.
□ Ik heb te weinig kennis of ervaring voor zo’n functie
□ Ik heb te weinig talent voor zo’n functie
□ Ik ben geen lid van een partij / ik ben te weinig actief als partijlid
□ Ik kan te weinig tijd aan het werk besteden
□ Vanwege mijn leeftijd (te jong of te oud)
□ Vanwege mijn gezondheid
□ Er zijn andere mensen die meer kans maken op een verkiesbare plaats op de
kandidatenlijst
□ Anders, namelijk...
4.2 Kunt u aangeven waarom u denkt dat het gemakkelijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst te komen voor de Provinciale Staten?
U kunt meerdere antwoorden geven.
□ Ik heb voldoende kennis en ervaring voor zo’n functie
□ Ik heb voldoende talent voor zo’n functie
□ Ik ben actief lid van een partij
□ Ik kan genoeg tijd aan het werk besteden
□ Ik heb goede contacten met plaatselijke politici
□ Plaatselijke politici willen mij op de kieslijst hebben
□ Waar ik woon zijn weinig mensen die volksvertegenwoordiger willen worden
□ Anders, namelijk...
4.3 Kunt u aangeven waarom u denkt dat het moeilijk voor u is om op een verkiesbare
plaats op een kandidatenlijst te komen voor het Waterschap?
U kunt meerdere antwoorden geven.
□ Ik heb te weinig kennis of ervaring voor zo’n functie
□ Ik heb te weinig talent voor zo’n functie
□ Ik ben geen lid van een partij / ik ben te weinig actief als partijlid
□ Ik kan te weinig tijd aan het werk besteden
□ Vanwege mijn leeftijd (te jong of te oud)
□ Vanwege mijn gezondheid
□ Er zijn andere mensen die meer kans maken op een verkiesbare plaats op de
kandidatenlijst
□ Anders, namelijk...
4.3 Kunt u aangeven waarom u denkt dat het gemakkelijk voor u is om op een
verkiesbare plaats op een kandidatenlijst te komen voor het Waterschap?
U kunt meerdere antwoorden geven.
□ Ik heb voldoende kennis en ervaring voor zo’n functie
□ Ik heb voldoende talent voor zo’n functie
□ Ik ben actief lid van een partij
□ Ik kan genoeg tijd aan het werk besteden
□ Ik heb goede contacten met plaatselijke politici
□ Plaatselijke politici willen mij op de kieslijst hebben
□ Waar ik woon zijn weinig mensen die volksvertegenwoordiger willen worden
□ Anders, namelijk...
148

5. Wij stellen u nu een aantal vragen over uw mening en waardering voor lokale
volksvertegenwoordigers in Nederland (te weten, Gemeenteraadsleden, Statenleden
en leden van het Algemeen Bestuur van een Waterschap).
Hoe kijkt u aan tegen de huidige lokale volksvertegenwoordigers in Nederland?
0 (Zeer) negatief
0 Niet positief, ook niet negatief
0 (Zeer) positief
0 Geen mening
5.1 Kunt u dit in het kort toelichten?
U kunt hierbij eventueel een onderscheid maken tussen de Gemeenteraden, Provinciale
Staten en de Waterschappen.
6 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen:
Lokale volksvertegenwoordigers:
6.1 Krijgen veel kritiek van burgers
6.2 Krijgen veel negatieve aandacht van de media
6.3 Hebben een hoge tijdsbelasting/werkdruk
6.4 Krijgen een lage financiële vergoeding
0 (Sterk) mee oneens
0 Niet mee eens, niet mee oneens
0 (Sterk) mee eens
0 Geen idee
In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen:
Lokale volksvertegenwoordigers:
7.1.1 Hebben invloed op het beleid van de overheid
7.1.2 Kunnen opkomen voor de belangen van bepaalde groepen mensen
7.1.3 Kunnen de opvattingen van burgers goed vertegenwoordigen
7.1.4 Kunnen het lokale bestuur goed controleren
7.1.5 Kunnen zichzelf in hun werk goed verder ontwikkelen (kennis, ervaring, contacten)
0 (Sterk) mee oneens
0 Niet mee eens, niet mee oneens
0 (Sterk) mee eens
0 Geen idee
Ten slotte stellen we u nu een aantal vragen over de mogelijkheid dat u in de toekomst actief
zult worden in de politiek.

149

8 Hoe groot is de kans dat u bij toekomstige verkiezingen zich kandidaat zult stellen
voor een verkiesbare plaats voor de functie van volksvertegenwoordiger bij de
volgende instanties?
Als kandidaat voor:
8.1 de Gemeenteraad
8.2 de Provinciale Staten
8.3 het Waterschap
0 (zeker) niet
0 Waarschijnlijk niet
0 Misschien wel, misschien niet
0 Waarschijnlijk wel
0 (Zeker) wel
0 Ik weet het niet
8.1.1 Kunt een toelichting geven; waarom wel of niet?
U kunt hierbij eventueel een onderscheid maken tussen de Gemeenteraden, Provinciale
Staten en de Waterschappen).
…
9. In welke mate bent u het eens of oneens met de volgende stelling?
'Een werknemer die ook volksvertegenwoordiger is geweest, is meer waard voor zijn
werkgever'
0 (Sterk) mee oneens
0 Niet mee eens, niet mee oneens
0 (Sterk) mee eens
0 Geen mening
10. Wat betreft uw identiteit, hoe ziet u zichzelf?
0 Als een Nederlander
0 Zowel als Nederlander als iemand van een andere nationaliteit
0 Meer als iemand van een andere nationaliteit

150

Bijlage XII - Verantwoording steekproef
Populatie – steekproef – respons
De populatie, steekproef en respons worden hieronder per informantengroep beschreven.
Verschillen tussen ‘populatie’ en ‘steekproef’ ontstaan doordat personen niet benaderd zijn vanwege
het ontbreken van contactgegevens. Overleden personen zijn uit het databestand verwijderd.
1 Zittende volksvertegenwoordigers (ZV)
Volksvertegenwoordiger die actief op 5 februari 2015 in functie zijn.
Populatie
(N)

Steekproef Respons
(% van steekproef)

(n)
Zittend – Raadslid

8989

8509

2200 (26,0%)

Zittend – Statenlid

564

546

167 (30,6%)

Zittend – AB-lid Waterschap

535

488

200 (41,4%)

2 Uitgestroomde volksvertegenwoordigers (UV)
Volksvertegenwoordigers, die in de periode mei 2011*-februari 2015 zijn uitgetreden.
Populatie
(N)

Steekproef

Respons
(% van steekproef)

(n)
Uitgestroomd – Raadsleden

6360

3194

626 (19,7%)

Uitgestroomd – Statenlid

68

33

4**

Uitgestroomd - AB lid Waterschap

100

44

2**

* Vanaf mei 2011 verzamelt Overheid in Nederland de desbetreffende data
** Gezien de lage respons kan over deze groep geen valide uitspraken worden gedaan.

3 Instromende volksvertegenwoordigers (IV)
Volksvertegenwoordigers, die het afgelopen jaar zijn toegetreden tot het ambt (periode januari
2014 – februari 2015) en op 5 februari 2015 tot de zittende groep behoren.
Populatie
(N)

Steekproef

Respons
(% van steekproef)

(n)
Recent ingestroomd – Raadslid

4628

4364

584 (13,4%)

Recent ingestroomd – Statenlid

45

40

4*

Recent ingestroomd - AB-lid Waterschap

53

52

2*

* Gezien de lage respons kan over deze groep geen valide uitspraken worden gedaan.

151

4 Politiek geïnteresseerde burgers
Via het LISS-panel.
Steekproef

Respons
(% van steekproef)

(n)
555

493

Steekproef

Respons

5 Bestuurders
Populatie
(N)

(% van steekproef)

(n)
Wethouders

1460

1356

435 (32,1%)

DB-leden Waterschap

95

90

50 (48,8%)

Gedeputeerden

59

58

13*

* Gezien de lage respons kan over deze groep geen valide uitspraken worden gedaan.

Onderzoeksopzet
De enquête is via internet afgenomen.
De vragenlijst is geprogrammeerd in de eigen software van OiN, nadat de vragenlijst is afgestemd
met de opdrachtgever en de klankbordgroep.
Met een begeleidend schrijven is de vragenlijst op 5 februari 2015 (9.00-17.00), via de e-mail,
verstuurd aan: Zittende volksvertegenwoordigers (inclusief de instromers/’blijvers’) (1),
Uitgestroomde volksvertegenwoordigers (2), Provinciale Statenleden (3), AB-leden Waterschap (4),
wethouders (5), DB-leden Waterschap (6) en Gedeputeerden (7). Een herinnering is verstuurd op 19
februari (9.00-17.00) en 5 maart 2015 (9.00-17.00). Alle respondenten hebben anoniem de
vragenlijst ingevuld.
Gelijktijdig is een vragenlijst verstuurd naar de burgers (via het LISS-panel)
Representativiteit van de steekproef decentrale volksvertegenwoordigers
De steekproef is voor bijna alle onderzochte kenmerken representatief voor de populatie. Dit geldt
voor de kenmerken:









Geslacht
Politieke partij
Aantal zetels van de eigen politieke partij
Coalitie/oppositie
Provincie
Opleiding
Wel/geen betaalde baan
Leeftijd
152

In de steekproef is er ten opzichte van de populatie een lichte oververtegenwoordiging van hoger
opgeleide volksvertegenwoordigers. In de hier volgende tabellen worden de frequentieverdelingen
van de steekproef (n) en de populatie (N) op de acht genoemde kenmerken vergeleken.

Populatie / steekproef - Geslacht
100%
80%
60%
40%
20%
0%

ZR ZR S S AB AB
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

IR IR BR BR UR UR
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

72% 72% 70% 74% 80% 79%

70% 67% 74% 74% 73% 75%

Vrouw 28% 28% 30% 26% 20% 21%

30% 33% 26% 26% 27% 25%

Man

ZR = Zittende Raadsleden
(N = 8989, 5 feb 2015; n = 2213 )
S = Statenleden
(N = 564, 5 feb 2015; n=167)
AB = AB-leden Waterschap
(N = 535; 5 feb 2015; n = 202)
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden
(N = 4628, jan 2014 - feb 2015 en
zittend op 5 feb 2015; n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden
(N = 4361, 5 feb 2015; n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(N = 6360, mei 2011 - feb 2015;
n=629)

153

Populatie / steekproef Politieke partij
70%

ZR = Zittende Raadsleden
(N = 8989, 5 feb 2015; n = 2213 )
S = Statenleden
(N = 564, 5 feb 2015; n=167)
AB = AB-leden Waterschap
(N = 535; 5 feb 2015; n = 202)

60%
IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden
(N = 4628, jan 2014 - feb 2015 en
zittend op 5 feb 2015; n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden
(N = 4361, 5 feb 2015; n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(N = 6360, mei 2011 - feb 2015;
n=629)

50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR ZR S S AB AB
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

IR IR BR BR UR UR
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

Lokale partij

33%30% 7% 2% 65%65%

31%23%35%33%27%26%

CDA

17%17%15%13%12%12%

18%17%17%17%18%20%

ChristenUnie

4% 5% 4% 6% 3% 0%

4% 4% 5% 5% 3% 3%

D66

9% 11% 8% 12% 0% 0%

11%16% 7% 9% 5% 5%

GroenLinks

4% 5% 6% 7% 0% 0%

4% 6% 4% 5% 6% 7%

VVD

12%13%20%23% 8% 7%

12%13%13%13%18%18%

PvdA

9% 9% 18%16% 9% 8%

9% 8% 10%10%14%15%

SGP

2% 2% 2% 4% 2% 2%

2% 2% 3% 2% 2% 1%

SP

5% 5% 10% 9% 0% 0%

7% 8% 3% 4% 3% 3%

ChristenUnie / SGP

1% 1% 0% 1% 1% 5%

1% 1% 1% 1% 1% 1%

Lokaal met landelijke
1% 1% 1% 0% 0% 0%
partij

1% 1% 1% 1% 1% 1%

PvdA / GroenLinks

1% 1% 0% 0% 0% 0%

0% 0% 1% 1% 3% 1%

PVV

0% 0% 9% 7% 0% 0%

0% 0% 0% 0% 0% 0%

154

Populatie / steekproef Aantal zetels
35%

ZR = Zittende Raadsleden
(N = 8989, 5 feb 2015; n = 2213 )
S = Statenleden
(N = 564, 5 feb 2015; n=167)
AB = AB-leden Waterschap
(N = 535; 5 feb 2015; n = 158)

30%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden
(N = 4628, jan 2014 - feb 2015 en
zittend op 5 feb 2015; n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden
(N = 4361, 5 feb 2015; n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(N = 6360, mei 2011 - feb 2015;
n=629)

25%
20%
15%
10%
5%
0%

ZR ZR S
S AB AB
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

IR IR BR BR UR UR
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

6% 8% 8% 9% 12% 11%

5% 5% 5% 8% 7% 9%

2 16% 18% 6% 9% 15% 19%

16% 17% 16% 18% 16% 18%

3 20% 21% 8% 11% 30% 27%

20% 21% 20% 22% 20% 20%

4 19% 19% 10% 7% 26% 26%

19% 18% 20% 19% 17% 21%

5 15% 13% 11% 9% 6% 8%

15% 14% 15% 12% 14% 12%

6

9% 8% 13% 13% 7% 6%

9% 9% 8% 8% 10% 10%

7

5% 4% 5% 4% 1% 0%

5% 4% 6% 4% 7% 4%

8

4% 4% 5% 5% 2% 1%

4% 6% 4% 3% 4% 3%

9

3% 3% 9% 10% 0% 0%

3% 3% 4% 3% 2% 2%

10 1% 1% 4% 3% 0% 0%

1% 1% 1% 1% 1% 0%

11 1% 1% 10% 7% 0% 1%

1% 1% 1% 1% 1% 1%

12 0% 0% 8% 9% 0% 0%

0% 1% 0% 0% 0% 0%

13 1% 0% 2% 5% 0% 0%

1% 1% 0% 0% 0% 0%

14 0% 0% 0% 0% 0% 0%

1% 1% 0% 0% 1% 0%

1

Populatie / steekproef Coalitie/oppositie
70%

ZR = Zittende Raadsleden
(N = 8989, 5 feb 2015; n = 2213 )
S = Statenleden
(N = 564, 5 feb 2015; n=167)
AB = AB-leden Waterschap
(N = 535; 5 feb 2015; n = 202)

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR ZR S S AB AB
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

IR IR BR BR UR UR
(N) (n) (N) (n) (N) (n)

61% 58% 55% 56% 56% 54%

63% 63% 59% 57% 61% 59%

Oppositie 39% 42% 45% 44% 44% 46%

37% 37% 41% 43% 39% 41%

Coalitie

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden
(N = 4628, jan 2014 - feb 2015 en
zittend op 5 feb 2015; n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden
(N = 4361, 5 feb 2015; n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(N = 6360, mei 2011 - feb 2015;
n=629)

155

ZR = Zittende Raadsleden
(N = 8989, 5 feb 2015; n = 2213 )
S = Statenleden
(N = 564, 5 feb 2015; n=167)

Populatie / steekproef Provincie
25%

IR = (Recent) Ingestroomde
Raadsleden
(N = 4628, jan 2014 - feb 2015 en
zittend op 5 feb 2015; n = 584)
BR = Blijvende Raadsleden
(N = 4361, 5 feb 2015; n = 1629)
UR = Uitgestroomde Raadsleden
(N = 6360, mei 2011 - feb 2015;
n=629)

20%

15%

10%

5%

0%

ZR
(N)

ZR
(n)

S
(N)

S
(n)

IR
(N)

IR
(n)

BR
(N)

BR
(n)

UR
(N)

UR
(n)

DR

3%

4%

7%

7%

4%

2%

3%

4%

3%

3%

FL

2%

2%

7%

8%

2%

2%

2%

2%

2%

2%

FR

5%

6%

7%

5%

5%

5%

6%

6%

5%

2%

GD 14% 15% 10% 11%

13% 16% 14% 14% 13% 10%

GR

4%

4%

5%

4%

5%

3%

8%

6%

8%

9%

8%

7%

5%

4%

7%

8%

LM 8%

8%

8%

10%

NB 16% 15% 10% 11%

16% 13% 17% 15% 15% 20%

NH 13% 14% 10% 13%

14% 14% 12% 14% 14% 18%

OV 7%

6%

8%

4%

7%

7%

7%

6%

7%

4%

UT

7%

7%

8%

7%

7%

8%

7%

7%

6%

7%

ZL

3%

3%

7%

6%

3%

2%

3%

3%

3%

4%

ZH 17% 17% 10% 11%

18% 20% 16% 15% 20% 21%

156

ZR = Zittende Raadsleden (N* = 8989;
5 feb 2015, n = 1978 )
S = Statenleden (N* = 362; jan 2014;
n=152)
AB = AB-leden Waterschap (N* = 535;
2014; n =202)

Populatie / steekproef - opleiding
70%
60%

* Staat van het bestuur 2014. De N
van S is een steekproef

50%
40%
30%
20%
10%
0%

ZR (N)

ZR (n)

S (N)

Basisonderwijs

1%

4%

0%

VMBO/ MBO-1/2

4%

8%

3%

HAVO/VWO

8%

8%

7%

MBO-3/4

11%

16%

8%

HBO

41%

39%

WO

33%

Anders

2%

S (n)

AB (N)

AB (n)

1%

1%

4%

3%

6%
6%

6%

0%

8%

12%

20%

42%

34%

32%

32%

25%

57%

52%

45%

44%

0%

1%

0%

1%

0%

Betaalde baan
Steekproef
Heeft u op dit moment naast uw functie als volksvertegenwoordiger een betaalde baan?
ZR
S
AB
IR
BR UR
Ja
65% 72% 60%
74% 61% 71%
Nee, ik heb geen betaalde baan
35% 28% 40%
26% 39% 29%
n= 1984

152

176

583

1401

547

Populatie



Op de vraag “Heeft u een betaalde baan en/of volgt u een opleiding naast het raadswerk?“
antwoordt 70,9% van de raadsleden positief (raadsledenonderzoek 2012, Daadkracht). In de
steekproef is dit 65% (exclusief degene die een opleiding volgt naast het raadswerk).
Net als in 2010 combineert driekwart van de Statenleden het statenwerk met een betaalde
baan en/of opleiding (Daadkracht, 2012).

157

Leeftijd
Steekproef
Gemiddelde leeftijd
ZR
Leeftijd 54 jaar

S
53 jaar

AB
61 jaar

IR
47 jaar

BR
56 jaar

UR
59 jaar

n=

153

178

582

1400

547

1982

Populatie
Gemiddelde leeftijd raadsleden: 55 jaar (BZK, 2014, Openbaar Bestuur (steekproef))
Gemiddelde leeftijd Statenlid: 52 jaar (BZK, 2014, Openbaar Bestuur (steekproef))
Gemiddelde leeftijd AB-leden Waterschap: 61,4 jaar (BZK, 2014, Openbaar Bestuur (steekproef))

Gemiddelde leeftijd vergeleken met ‘BZK, 2014; Openbaar Bestuur’ (ZR; 2014)
Inwonersaantal
Steekproef Populatie
0 - 9.9999
54,7
57,7
10.000 - 19.999
53,1
56,4
20.000 - 49.999
54,3
55,9
50.000 - 99.999
53,3
53,6
100.000+
52,2
50,5
Totaal
53,6
55,0

Gemiddelde leeftijd vergeleken met ‘BZK, 2014; Openbaar Bestuur’ (S; 2014; steekproef)
Provincie
Steekproef Populatie
DR – Drenthe
60
58
FL – Flevoland
52
50
FR – Friesland
57
53
GD – Gelderland
51
52
GR – Groningen
40
50
LM - Limburg
50
49
NB – Noord-Brabant
53
52
NH – Noord-Holland
59
54
OV – Overijssel
55
53
UT – Utrecht
52
50
ZL – Zeeland
57
55
ZH – Zuid-Holland
55
49
TOTAAL
53
52

158

Steekproef / populatie wethouders
W = Wethouders (N = 1460,
5 feb. 2015, n= 435)

Geslacht
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Steekproef

Populatie

Man

76%

79%

Vrouw

24%

21%

W = Wethouders (N = 1460,
5 feb. 2015, n= 435)

Politieke partij
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

Steekproef

Populatie

Lokale partij

31%

30%

CDA

22%

22%

ChristenUnie

3%

4%

D66

11%

10%

GroenLinks

4%

4%

VVD

11%

13%

PvdA

9%

9%

SGP

3%

3%

SP

3%

3%

ChristenUnie / SGP

2%

1%

PvdA / GroenLinks

1%

1%

159

W = Wethouders (N = 1460,
5 feb. 2015, n= 435)

Aantal zetels
25%
20%
15%
10%
5%
0%

Steekproef

Populatie

1

2%

3%

2

14%

13%

3

22%

22%

4

21%

21%

5

14%

14%

6

11%

10%

7

5%

6%

8

4%

5%

9

3%

4%

10

1%

1%

11

1%

1%

12

0%

0%

13

0%

1%

14

0%

1%

W = Wethouders (N = 1460,
5 feb. 2015, n= 435)

Provincie
18%
16%
14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%

Steekproef

Populatie

DR

3%

3%

FL

1%

2%

FR

6%

5%

GD

16%

14%

GR

6%

5%

LM

11%

9%

NB

16%

16%

NH

9%

13%

OV

7%

6%

UT

8%

7%

ZL

3%

3%

ZH

14%

17%

160

Gemeentegrootte (aantal inwoners)

W = Wethouders (N = 1460,
5 feb. 2015, n= 435)

45%
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

Steekproef

Populatie

<15.000 inwoners

40%

37%

25.000-50.000

37%

37%

50.000-75.000

10%

9%

75.000-100.000

5%

5%

>100.000 inwoners

8%

11%

Steekproef / populatie DB-leden Waterschap
DB-leden Waterschap (N = 95,
5 feb. 2015, n= 50)

Geslacht
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Steekproef

Populatie

Man

88%

86%

Vrouw

12%

14%

161

DB-leden Waterschap (N = 95,
5 feb. 2015, n= 50)

Politieke partij
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Steekproef

Populatie

Lokale partij

62%

65%

CDA

16%

14%

ChristenUnie

4%

3%

VVD

10%

8%

PvdA

6%

6%

SGP

2%

3%

Aantal zetels van uw politieke partij
45%
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

Steekproef

Populatie

2

4%

6%

3

40%

39%

4

34%

40%

5

2%

4%

6

14%

8%

11

6%

4%

DB-leden Waterschap (N = 95,
5 feb. 2015, n= 50)

162

Steekproef en werving LISS panel
Het LISS panel is in 2007 opgezet voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek. Voor het realiseren van
de kwaliteit en representativiteit van het panel, is in samenwerking met het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS) een random steekproef getrokken uit populatieregisters.
Mensen in deze steekproef zijn benaderd per brief, gevolgd door een telefoongesprek en/of een
bezoek thuis, met een uitnodiging om deel te nemen aan het panel. Personen die niet in de
oorspronkelijke steekproef zaten konden niet deelnemen, dus er is geen sprake geweest van
zelfselectie.
Mensen die aanvankelijk geen internetverbinding hadden, konden ook deelnemen aan het panel.
Aan deze participanten is een uitrusting uitgeleend die toegang geeft tot het internet via een
breedbandconnectie.
Tussen juni en december 2009 is een eerste verversingssteekproef uitgevoerd. In samenwerking met
het CBS is een gestratificeerde steekproef getrokken met de intentie om de representativiteit van het
panel te verbeteren. De moeilijk te bereiken doelgroepen die een beneden gemiddelde respons
hadden in de hoofdwerving zijn hierbij opzettelijk oververtegenwoordigd. Deze
verversingssteekproef was gestratificeerd op drie variabelen: 1) huishoudtype, 2) leeftijd, 3)
etniciteit.
Tussen oktober 2011 en mei 2012 is een tweede verversingssteekproef voor het LISS panel
uitgevoerd. Deze steekproef is op dezelfde manier als de originele steekproef van 2007 getrokken,
namelijk op random wijze uit populatieregisters door het CBS. Tussen november 2013 en juni 2014 is
een derde verversingssteekproef getrokken (weer gestratificeerd, zoals in 2009) .
Een volledige beschrijving van de originele steekproef, de wervingsprocedure en de
wervingsresponsis te vinden op:
http://www.lissdata.nl/assets/uploaded/Sample%20and%20Recruitment_1.pdf
Samenstelling en respons in het LISS panel
Ongeveer 80% van de personen die deel uitmaken van de geregistreerde panelhuishoudens
participeert daadwerkelijk in het panel. De maandelijkse respons van deze panelleden varieert tussen
de 50% en de 80%, afhankelijk van de vragenlijst en de maand. Tussen oktober 2007 en februari 2010
nam de maandelijkse respons gradueel af. Vanaf maart 2010 nam deze respons weer enigszins toe,
als gevolg van gerichte pogingen om inactieve panelleden te contacteren.
Een onderzoek naar de representativiteit van het LISS panel in het eerste jaar na de werving liet zien
dat bepaalde groepen, bijvoorbeeld oudere vrouwen en niet-westerse eerste generatie immigranten,
lichtelijk ondervertegenwoordigd waren in het LISS panel. Zoals in de vorige paragraaf beschreven,
wordt voor de ondervertegenwoordigde groepen zo veel mogelijk bijgeworven (Knoef, De Vos,
2009). De uitval van respondenten is ongeveer 12% per jaar en de uitval van huishoudens is 10% per
jaar. Beschrijvingen van welke specifieke demografische groepen in het bijzonder een hoge of lage
kans hebben om inactief te worden of te stoppen met het panel, worden gegeven door De Vos (zie:
http://www.lissdata.nl/assets/uploaded/Attrition%20in%20the%20LISS%20panel.pdf en
http://www.lissdata.nl/assets/uploaded/Sleeping%20panelmembers%20in%20the%20LISS%20panel.
pdf).
163

Selectie en respons van burgers in het LISS panel
Voor de vragenlijst over volksvertegenwoordigers is een selectie gemaakt van panelleden die in een
eerdere vragenlijst hebben aangegeven dat zij ‘zeer geïnteresseerd’ (781) of ‘tamelijk geïnteresseerd’
(3407) zijn in politiek.
Uit deze groep panelleden zijn vervolgens op random wijze 555 respondenten geselecteerd voor een
uitnodiging tot deelname aan het enquête-onderzoek . De vragenlijst is uiteindelijk door 493
respondenten (88,8%) ingevuld (zie de responsgegevens hieronder).
In samenspraak met de klankbordgroep is gekozen voor het benaderen van politiek geïnteresseerde
burgers. Met name deze groep burgers heeft een hogere kans zich kandidaat te stellen voor de
functie van decentraal volksvertegenwoordiger.
Responsoverzicht:
Selectie aantal politiek geïnteresseerde burgers:
Nonrespons:
Respons:
Compleet:
Incompleet:

555 (100%)
62 ( 11,2%)
493 ( 88,8%)
492 ( 88,6%)
1 ( 0,2%)

164

Bijlage XIII – Methodologische bijlage - Kruistabellen van items met
achtergrondkenmerken van respondenten
Kruistabellen van enquête-items met achtergrondkenmerken van volksvertegenwoordigers en
politiek geïnteresseerde burgers
In het belevingsonderzoek wordt nagegaan in hoeverre de enquêteresultaten uniform gelden voor
deelpopulaties van respondenten met verschillende scores op een aantal achtergrondkenmerken.
Door middel van kruistabellen wordt onderzocht of er significante verbanden zijn tussen
achtergrondkenmerken en scores op enquête-items die centrale begrippen van het onderzoek
meten. Hierbij dient nadrukkelijk te worden vermeld dat deze analyses louter beschrijvend zijn.
Verklarende analyses waarbij uitspraken worden gedaan over causale effecten van
achtergrondkenmerken op aspecten van beleving van volksvertegenwoordigers en burgers, vallen
buiten het bestek van dit onderzoek.
In deze bijlage worden significante verbanden gepresenteerd voor raadsleden, Statenleden, AB-leden
en in politiek geïnteresseerde burgers. De testen op verschillen zijn uitgevoerd met een Chi-kwadraat
analyse, waarbij een significantieniveau van 5% is gehanteerd. In het onderzoek is een selectie
gemaakt van significante verbanden met substantiële verschillen tussen deelpopulaties. Om te
bepalen of een verschil substantieel is, is de regel gehanteerd dat bij een enquête-item het
procentuele verschil tussen de laagste en de hoogste categorie van een achtergrondkenmerk,
minimaal 10% dient te zijn. (Fictief voorbeeld: als 60% van de laagst opgeleide raadsleden tevreden is
met het werk, tegen 70% van de hoogst opgeleide raadsleden, dan is sprake van een substantieel
verschil). Tenzij anders vermeld, zijn de gepresenteerde verbanden lineair.
Bij de kruistabelanalyses zijn voor een aantal achtergrondkenmerken per bestuurslaag verschillende
categorie-indelingen gehanteerd. Dit heeft te maken met het aantal respondenten per bestuurslaag.
Voor het kunnen doen van valide uitspraken over Statenleden en AB-leden (met minder
respondenten) was het noodzakelijk bij achtergrondkenmerken het aantal categorieën te
verminderen.

165

Kruistabellen van enquête-items en achtergrondkenmerken van raadsleden
Onderzochte achtergrondkenmerken
1. Gemeentegrootte; aantal inwoners van de gemeente waarin werkzaam.
Categorieën: Tot 20000, 20000-50000, 50000-100000, meer dan 100000.
2. Lokale partij of landelijke partij waarin werkzaam.
3. Coalitiepartij of oppositiepartij waarin werkzaam.
4. Hoogste behaalde opleidingsgraad (met diploma).
Categorieën: Laag (tot en met VMBO), middelbaar (MBO, HAVO, VWO), hoog (HBO, universitair).
5. Leeftijd.
Categorieën: Tot 25, 25-34, 35-49, 50-64, 65 en ouder.
6. Urbanisatiegraad.
Categorieën:
Niet stedelijk, weinig stedelijk, matig stedelijk, (zeer) sterk stedelijk.
NB: Verschilpercentages geven bij items de verschillen in percentage weer tussen de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.
De intervallen geven de percentages weer die bij items respectievelijk gelden voor de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.

166

Bivariate verbanden tussen items en achtergrondkenmerken. Raadsleden.
Significante verbanden (Chi-kwadraat (p<.05))
Item
Redenen voor
kandidaatstelling
Uitvoeren van eigen
politieke ideeën

Opkomen voor
groepsbelangen

Opvattingen van burgers
vertegenwoordigen

Talenten inzetten en
verder ontwikkelen

Controleren van het
bestuur
Loopbaan in de politiek
Twijfels over
kandidaatstelling
Redenen voor twijfels
kandidaatstelling
Hoge werkdruk en
tijdsbelasting

Leeftijd
Aantal uren vergaderen
Functioneren in een
politieke arena
Tevredenheid met
kunnen uitvoeren van
hoofdtaken
Invloed op het beleid
Individuele baten
Plezierige invulling van de
(vrije) tijd

Achtergrondkenmerk

Verschilpercentage
(minimaal 10%)

Interval

gemeentegrootte

+26

34-60

lokale/landelijke partij
opleiding
leeftijd
urbanisatiegraad
lokale/landelijke partij

+19
+15
-15
+14
-10

30-49
32-47
54-39
36-50
46-36

opleiding
leeftijd
lokale/landelijke partij

-22
+16
-19

57-35
27-43
45-26

leeftijd
opleiding
lokale/landelijke partij

+17
-13
+11

23-40
42-29
20-31

opleiding
leeftijd
leeftijd

+20
-24
+10

11-31
39-15
6-16

leeftijd
opleiding

-18
+10

19-1
74-84

leeftijd

-11

89-78

lokale/landelijke partij

+14

50-64

opleiding
leeftijd
opleiding
leeftijd
opleiding
urbanisatiegraad

+24
-23
-16
+31
+12
+10

39-63
62-39 (65+ vs jonger)
26-10
11-42
16-28
16-26

coalitie-/oppositiepartij
opleiding

-29
+16

65-36
38-54

leeftijd

-14

68-54
167

Netwerk uitbreiden

lokale/landelijke partij
leeftijd
Talenten ontwikkelen
lokale/landelijke partij
leeftijd
Opstap voor een loopbaan leeftijd
in de politiek
Tevreden met
opleiding
maatschappelijke
waardering van het ambt
Tevredenheid met de
gemeentegrootte
financiële vergoeding
urbanisatiegraad
Aanwezig in de
bestuurscultuur
Collegiaal handelen
lokale/landelijke partij
coalitie-/oppositiepartij
leeftijd
Integer handelen
coalitie-/oppositiepartij
leeftijd
Transparant handelen
coalitie-/oppositiepartij
Respecteren van
coalitie-/oppositiepartij
minderheidsstandpunten
leeftijd
Onderling vertrouwen
coalitie-/oppositiepartij
Bereidheid tot compromis coalitie-/oppositiepartij
leeftijd
Resultaatgerichtheid
coalitie-/oppositiepartij
Positief algemeen
coalitie-/oppositiepartij
oordeel over
bestuurscultuur
Voldoening halen uit
hoofdtaken
Kaders stellen voor beleid coalitie-/oppositiepartij
opleiding
Voldoening halen uit
vergaderen
Plenaire vergaderingen
lokale/landelijke partij
leeftijd
Commissievergaderingen
gemeentegrootte
urbanisatiegraad
Fractievergaderingen
leeftijd
urbanisatiegraad
Voldoening halen uit
contacten met:
Bestuurders
coalitie-/oppositiepartij
opleiding

+11
-29
+11
-23
-42

68-79
73-44
68-79
85-62
45-3

-11

36-25

+20

38-58

+11

44-55

+11
-18
-16
-21
-16
-18
-18

30-41
45-27
46-30
63-42
65-49
40-22
42-24

-15
-15
-24
-12
-16
-24

46-31
37-22
53-29
52-40
50-34
56-32

-11
+15

63-52
45-60

+10
-17
+11
+17
+10
-10

37-47
57-40
53-64
44-61
65-75
77-67

-21
+11

61-40
40-51

168

Maatschappelijke
organisaties

Partijleden
Waardering van de
bestuurskracht van de
gemeenteraad
Waarde van de functie
voor een toekomstig
werkgever
Lasten van het ambt
Werkdruk en
tijdsbelasting te veel
Aantal uren vergaderen te
veel
Tevredenheid met
competenties
Eigen geschiktheid

Ondersteuning gekregen
van gremia
Fractie-assistenten

Plaatselijke afdeling van
de partij
Landelijk bureau van de
partij

Tevredenheid met
ondersteuning van
gremia
Ambtenaren
Burgemeester

Wethouders
Griffie
Plaatselijke partijafdeling

opleiding

+13

61-74

leeftijd

-10

urbanisatiegraad
leeftijd
coalitie-/oppositiepartij

+10
-13
-30

74-64 (65+ t.o.v.
jonger)
69-79
74-61
60-30

lokale/landelijke partij

+10

49-59

opleiding

+12

47-59

opleiding

+15

36-51

leeftijd
opleiding

+12
+15

26-38
19-34

gemeentegrootte
opleiding
leeftijd

+11
+29
-19

63-74
42-71
79-60

gemeentegrootte
opleiding
urbanisatiegraad
lokale/landelijke partij

+30
-10
+15
+27

57-87
76-66
61-76
70-97

gemeentegrootte

+14

67-81

lokale/landelijke partij
opleiding
leeftijd

+77
+16
-25

16-93
57-73
84-59

coalitie-/oppositiepartij
opleiding
coalitie-/oppositiepartij
gemeentegrootte
coalitie-/oppositiepartij

-10
-11
-12
-10
-41

65-55
58-47
55-43
54-44
67-26

leeftijd
lokale/landelijke partij
opleiding

+12
-10
-12

74-86
55-45
57-45

169

Landelijk partijbureau

Behoefte aan meer
ondersteuning
Gremia die met meer
ondersteuning de
werkdruk kunnen
verlichten
Ambtenaren
Fractie-assistenten

Collega-fractieleden
Wethouders
Externen
Plaatselijke partijafdeling

Landelijk partijbureau
Behoefte aan soorten
ondersteuning
Training in vaardigheden
Samenvatten en duiden
van beleidsinformatie
Kandidaatstelling kostte
veel moeite

Redenen waarom
kandidaatstelling veel
moeite kostte
Concurrentie met andere
kandidaten
Tijd besteden aan
partijactiviteiten
Tijd besteden aan
netwerken
Ontwikkelen van
vaardigheden
Kennis verkrijgen over
lokale politiek

lokale/landelijke partij
coalitie-/oppositiepartij
opleiding
leeftijd

+28
+10
-11
-11

19-47
41-51
55-44
90-79

lokale/landelijke partij
leeftijd
lokale/landelijke partij
opleiding
leeftijd
gemeentegrootte
urbanisatiegraad
lokale/landelijke partij
leeftijd
gemeentegrootte
gemeentegrootte
lokale/landelijke partij
opleiding
leeftijd
lokale/landelijke partij

-11
+14
+10
+14
-26
+18
+14
-11
+15
-10
+10
+18
+11
-14
+12

48-37
38-52
32-42
30-44
59-33
34-52
31-45
51-40
39-54
19-9
11-21
6-24
12-23
25-11
0-12

opleiding
leeftijd

-20
+16

42-22
53-69

gemeentegrootte

+24

25-49

urbanisatiegraad
leeftijd

+16
-27

27-43
55-28

gemeentegrootte

+14

36-50

urbanisatiegraad
gemeentegrootte

+10
+17

38-48
24-41

leeftijd
gemeentegrootte

-24
+11

41-17
11-22

opleiding

-12

26-14

gemeentegrootte

-12

32-20

170

Gewenste intensivering
van methoden van
rekrutering
Partijbijeenkomsten
Burgers een dag laten
meekijken bij het werk
Gesprekken op straat
Bijeenkomsten met
burgers

Talent scouting
Voorlichting/onderwijs op
scholen/universiteiten
Trots en waardering voor
het ambt
Trots op het werk
Positief vertellen over het
werk aan vrienden of
familie
Redenen om het ambt
niet voort te zetten
Slechte relatie met het
bestuur
Slechte relatie met leden
van de eigen partij/
collega-fractieleden
Persoonlijke redenen
Moeilijk te combineren
met een baan
Leeftijd/pensionering
Meer tijd voor
gezin/familie
Voortzetting van het ambt
in de toekomst

leeftijd
gemeentegrootte

+10
+11

43-53
23-34

leeftijd
opleiding
lokale/landelijke partij
leeftijd

-14
-18
-10
+22

39-25
38-20
29-19
40-62

gemeentegrootte
lokale/landelijke partij
lokale/landelijke partij
leeftijd

-17
-12
+11
-12

61-44
63-51
12-23
39-27

leeftijd
leeftijd

-25
-24

92-67
90-66

opleiding

-17

19-2

gemeentegrootte

0

niet-lineair:
7-14-18-7

leeftijd
leeftijd

+10
-22

70-80
32-10

opleiding
leeftijd
opleiding
leeftijd

+17
+40
-22
+18

leeftijd

-48

3-20
5-45
44-22
niet-lineair;
5-35-22-23
72-24

171

Kruistabellen van enquête-items en achtergrondkenmerken van Statenleden
Onderzochte achtergrondkenmerken
1. Lokale partij of landelijke partij waarin werkzaam.
2. Coalitiepartij of oppositiepartij waarin werkzaam.
3. Hoogste behaalde opleidingsgraad (met diploma).
Categorieën: Laag of middelbaar (tot en met VMBO, MBO, HAVO, VWO), hoog (HBO, universitair).
4. Leeftijd.
Categorieën: Tot 50, 50-64, 65 en ouder.
NB: Verschilpercentages geven bij items de verschillen in percentage weer tussen de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.
De intervallen geven de percentages weer die bij items respectievelijk gelden voor de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.

172

Bivariate verbanden tussen items en achtergrondkenmerken. Statenleden.
Significante verbanden (Chi-kwadraat (p<.05))
Item
Redenen voor
kandidaatstelling
Opkomen voor
groepsbelangen
Opvattingen van burgers
vertegenwoordigen
Iets realiseren op een
bepaald onderwerp
Plezierige invulling van de
(vrije) tijd
Talenten inzetten en verder
ontwikkelen
Gevoel van verplichting
Twijfels over
kandidaatstelling
Redenen voor twijfels
kandidaatstelling
Weinig maatschappelijke
waardering voor het ambt
Hoge werkdruk en
tijdsbelasting
Leeftijd
Tevredenheid met kunnen
uitvoeren van hoofdtaken
Invloed op het beleid
Controleren van het
bestuur
Individuele baten
Opstap voor een loopbaan
in de politiek
Waardering krijgen voor het
werk
Opstap voor een loopbaan
in de politiek
Tevredenheid met de
financiële vergoeding
Aanwezig in de
bestuurscultuur
Collegiaal handelen
Integer handelen
Transparant handelen
Respecteren van
minderheidsstandpunten
Onderling vertrouwen
Bereidheid tot compromis

Achtergrondkenmerk

Verschilpercentage
(minimaal 10%)

Interval

coalitie-/oppositiepartij

+16

19-35

opleiding

-21

46-25

coalitie-/oppositiepartij

+16

15-31

coalitie-/oppositiepartij

-13

14-1

leeftijd

-31

38-7

leeftijd
coalitie-/oppositiepartij

+10
+20

9-19
68-88

opleiding

-30

50-20

coalitie-/oppositiepartij

-24

63-39

leeftijd

+27

5-32

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-33
-16

71-38
65-49

coalitie-/oppositiepartij

-11

14-3

leeftijd

+27

35-62

leeftijd

-20

20-0

coalitie-/oppositiepartij

-10

33-23

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-26
-16
-15
-16

51-25
62-46
42-27
41-25

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-15
-34

37-22
62-28
173

Resultaatgerichtheid
Positief algemeen oordeel
over bestuurscultuur
Voldoening halen uit
hoofdtaken
Kaders stellen voor beleid
Voldoening halen uit
contacten met:
Bestuurders
Maatschappelijke
organisaties
Waardering van de
bestuurskracht van
Provinciale Staten
Lasten van het ambt
Werkdruk en tijdsbelasting
te veel
Tevredenheid met
competenties
Eigen geschiktheid
Eigen taken en
bevoegdheden zijn duidelijk
Ondersteuning gekregen
van gremia
Fractie-assistenten
Plaatselijke afdeling van de
partij
Externen
Landelijk partijbureau
Tevredenheid met
ondersteuning van gremia
Fractie-assistenten
Gedeputeerden
Plaatselijke afdeling van de
partij
Behoefte aan meer
ondersteuning
Gremia die met meer
ondersteuning de
werkdruk kunnen
verlichten
Fractie-assistenten
Gedeputeerden
Behoefte aan soorten
ondersteuning
Samenvatten en duiden van
beleidsinformatie

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-18
-31

51-33
67-36

coalitie-/oppositiepartij

-18

70-52

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-13
+11

64-51
56-67

leeftijd
coalitie-/oppositiepartij

-34
-30

73-39
66-36

opleiding

+10

44-54

coalitie-/oppositiepartij
opleiding

-13
-12

77-64
70-58

leeftijd

+35

46-81

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-11
-13

97-86
97-84

leeftijd
leeftijd
leeftijd

-25
-19
-24

98-73
100-81
93-69

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij
leeftijd

-16
-48
-40

82-66
74-26
61-21

leeftijd

-22

89-67

opleiding
opleiding

+21
-14

55-76
18-4

coalitie-/oppositiepartij

+17

50-67

174

Gewenste intensivering
van methoden van
rekrutering
Gesprekken op straat
Via netwerk van
volksvertegenwoordigers
Bijeenkomsten met burgers
Talent scouting
Voortzetting van het ambt
in de toekomst

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

+21
-15

7-28
27-12

leeftijd
coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

+22
-15
+12

20-42
31-16
46-58

175

Kruistabellen van enquête-items en achtergrondkenmerken van AB-leden Waterschap
Onderzochte achtergrondkenmerken
1. Lokale partij of landelijke partij waarin werkzaam.
2. Coalitiepartij of oppositiepartij waarin werkzaam.
3. Hoogste behaalde opleidingsgraad (met diploma).
Categorieën: Laag of middelbaar (tot en met VMBO, MBO, HAVO, VWO), hoog (HBO, universitair).
4. Leeftijd.
Categorieën: Tot 50, 50-64, 65 en ouder.
NB: Verschilpercentages geven bij items de verschillen in percentage weer tussen de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.
De intervallen geven de percentages weer die bij een item respectievelijk gelden voor de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.

176

Bivariate verbanden tussen items en achtergrondkenmerken. AB-leden Waterschap.
Significante verbanden(Chi-kwadraat (p<.05))
Item
Redenen voor
kandidaatstelling
Uitvoeren van eigen
politieke ideeën
Iets realiseren op een
bepaald onderwerp
Twijfels over
kandidaatstelling
Redenen voor twijfels
kandidaatstelling
Leeftijd

Eigen geschiktheid
Kritiek van burgers
Tevredenheid met
kunnen uitvoeren van
hoofdtaken
Invloed op het beleid
Opkomen voor
groepsbelangen
Aanwezig in de
bestuurscultuur
Onderling vertrouwen
Voldoening halen uit
hoofdtaken
Kaders stellen voor beleid
Vertegenwoordigen van
burgers
Voldoening halen uit
vergaderen
Plenaire vergaderingen
Fractievergaderingen
Voldoening halen uit
kennis vergaren
Verzamelen van
informatie
Voldoening halen uit
contacten met:
Partijleden

Achtergrondkenmerk

Verschilpercentage
(minimaal 10%)

Interval

lokale/landelijke partij

+28

18-46

coalitie-/oppositiepartij
leeftijd

+15
-11

leeftijd

-34

21-36
niet-lineair:
22-36-11
94-60

coalitie-/oppositiepartij
leeftijd
opleiding
leeftijd
opleiding

+13
+36
-17
-24
-11

10-23
0-36
31-14
29-5
15-4

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

-21
-12

73-52
71-59

leeftijd

+30

44-74

opleiding

-25

67-42

opleiding
lokale/landelijke partij

+17
+10

59-76
54-64

leeftijd

+22

39-61

coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij

+20
-15

41-61
74-59

coalitie-/oppositiepartij

+14

34-48

lokale/landelijke partij

+10

47-57

177

Lasten van het ambt
Werkdruk en
tijdsbelasting te veel
Ondersteuning gekregen
van gremia
Fractie-assistenten
Collega fractieleden
Griffie/secretaris
Plaatselijke afdeling van
de partij
Landelijk partijbureau
Tevredenheid met
ondersteuning van
gremia
Dagelijks Bestuur

Collega-fractieleden
Plaatselijke afdeling van
de partij
Gremia die met meer
ondersteuning de
werkdruk kunnen
verlichten
Dagelijks Bestuur
Plaatselijke partijafdeling
Gewenste intensivering
van methoden van
rekrutering
Directe benadering van
partijleden
Gesprekken met burgers
op straat
Via netwerk van
volksvertegenwoordigers
Trots en waardering voor
het ambt
Familie en vrienden
aanraden om ook
volksvertegenwoordiger
te worden
Voortzetting van het
ambt in de toekomst

opleiding

+16

5-21

opleiding
coalitie-/oppositiepartij
coalitie-/oppositiepartij
opleiding
lokale/landelijke partij

-18
-10
+17
-20
+38

51-33
100-90
43-60
67-47
46-84

coalitie-/oppositiepartij
lokale/landelijke partij

+19
+32

51-70
53-85

coalitie-/oppositiepartij
opleiding
leeftijd
opleiding
lokale/landelijke partij

-14
-15
+35
-11
-13

65-51
77-52
35-70
89-78
33-20

leeftijd
coalitie-/oppositiepartij

+16
+11

7-23
3-14

lokale/landelijke partij

+18

26-44

opleiding

-10

13-3

coalitie-/oppositiepartij

+18

21-39

lokale/landelijke partij

+19

38-57

leeftijd

-29

78-49

178

Kruistabellen van enquête-items en achtergrondkenmerken van politiek geïnteresseerde burgers
Onderzochte achtergrondkenmerken
1. Hoogste behaalde opleidingsgraad (met diploma).
Categorieën: Laag (tot en met VMBO), middelbaar (MBO, HAVO, VWO), hoog (HBO, universitair).
2. Leeftijd.
Categorieën: Tot 34, 35-54, 55-64, 65 en ouder.
NB: Verschilpercentages geven bij items de verschillen in percentage weer tussen de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.
De intervallen geven de percentages weer die bij items respectievelijk gelden voor de laagste en
hoogste categorie van een achtergrondkenmerk.

179

Bivariate verbanden tussen items en achtergrondkenmerken. Politiek geïnteresseerde burgers.
Significante verbanden(Chi-kwadraat, p<.05)
Item

Achtergrondkenmerk

Verschilpercentage (min.
10%)

Interval

leeftijd

-12

13-1

leeftijd

-10

14-4

opleiding

-18

46-28

opleiding
leeftijd

+15
+19

14-29
28-47

leeftijd

+32

Tijdsbeslag
Kandidaatstelling
Provinciale Staten
moeilijk vanwege:
Leeftijd

leeftijd

-38

niet-lineair;
22-0-10-54
39-1

leeftijd

+41

Tijdsbeslag
(Actief)
partijlidmaatschap
Kandidaatstelling
waterschappen moeilijk
vanwege:
Leeftijd

leeftijd
leeftijd

-26
-19

leeftijd

+39

Tijdsbeslag

leeftijd

-22

Verwachte baten van het
ambt
Iets realiseren op een
bepaald onderwerp
Verwachte lasten van het
ambt
Te weinig politieke
interesse
Te weinig invloed op
beleid
Politieke spelletjes
Kandidaatstelling voor
gemeenteraad zal
moeilijk zijn
Kandidaatstelling
gemeenteraad moeilijk
vanwege:
Leeftijd

niet-lineair;
14-1-9-55
29-3
79-60

niet-lineair;
12-2-7-51
27-5

180

Bijlage XIV - Interviews met vertegenwoordigers van
koepelorganisaties
Mevr. Jorritsma (VNG)
Baten en lasten van het ambt
Volgens mevr. Jorritsma verschillen de verwachte en ervaren baten sterk per
volksvertegenwoordiger. Voor velen is het raadslidmaatschap het begin van een politieke carrière.
Men hoopt via het werk nog eens een andere functie te gaan vervullen voor de eigen partij. En er zijn
de nodige mensen die primair raadslid worden om de belangen van de eigen buurt of wijk te
behartigen. Verder zijn er ook op lokaal niveau volksvertegenwoordigers die vooral uit idealistische
motieven werken, men wil het gedachtengoed van de eigen partij verwezenlijken. Daarnaast zijn er
raadsleden die gedreven zijn om specifieke beleidsdoelen te bereiken, bijvoorbeeld op het gebied
van woningbouw.
Voor mensen die een carrière in de politiek overwegen is het raadslidmaatschap een goede
gelegenheid om te kijken of het politieke bedrijf voldoende aanspreekt. Indien dit niet het geval is,
kan men de opgedane kennis en ervaring altijd nog inzetten in een loopbaan buiten de politiek.
De baten van het raadslidmaatschap dienen met name meer onder de aandacht te worden gebracht
bij jongeren. Je kunt ze erop wijzen dat het verrichten van raadswerk goed op een cv staat. Voor net
afgestudeerden is het raadswerk een goede stage die een springplank kan zijn voor hun verdere
loopbaan.
Raadsleden in Almere zijn weliswaar sterk zichtbaar in de gemeenteraad, maar niet bij de bevolking.
Veel raadsleden combineren hun werk met een andere drukke betaalde baan, en na het voldoen van
vergaderverplichtingen schiet het contact met burgers er dan vaak bij in. Zij zijn weinig aanwezig bij
social events, in buurthuizen of bij wijkbijeenkomsten. Deze contacten met burgers, het luisteren
naar hun meningen, dat zijn echter een van de leukste onderdelen van het werk. Als raadsleden hier
meer tijd voor vrij maken zou het plezier in hun werk aanmerkelijk groter worden.
Mevr. Jorritsma heeft de indruk dat de lasten van het ambt door generaties verschillend worden
ervaren. Zij merkt dat jongere raadsleden tegenwoordig weinig op hebben met wat zij noemt
politiek geleuter, het bewust uitvergroten van kleine meningsverschillen. Zij zijn niet opgegroeid met
partijprogramma’s, zijn vaak pragmatischer ingesteld en meer gericht op een tijdige besluitvorming.
Raadsleden in Almere gaan over het algemeen niet gebukt onder kritiek die door de media wordt
geuit op hun functioneren. Kritiek op de gemeenteraad is meestal op partijen gericht, er wordt
weinig op de persoon gespeeld. Wel is er het probleem dat lokale media te veel opiniërend berichten
en te weinig gericht zijn op objectieve verslaggeving en duiding, ook raadsleden hebben hier last van.
In Almere wordt vrij efficiënt vergaderd met een zogenaamde carrousel. Drie donderdagen in de
maand is er een plenaire raadsvergadering met doorgaans heel weinig afwezigen. Er zijn geen
commissies, deze zijn afgeschaft om te voorkomen dat raadsleden zich gaan specialiseren op een
beperkt aantal beleidsterreinen. In plaats daarvan wordt in kleine groepjes de plenaire vergadering
voorbereid, die ’s avonds om half tien van start gaat.
181

Ter verlichting van de werkdruk probeert mevrouw Jorritsma raadstukken waarover weinig
controverse is zoveel mogelijk als hamerstukken te presenteren.
In Almere zijn weinig raadsleden die vanwege de lasten van het ambt voortijdig hun functie willen
neerleggen. De meeste leden beëindigen hun functie omdat hun partij ze niet meer wil kandideren,
of omdat ze overstappen naar een andere politieke functie.
Competenties en ondersteuning
Wat betreft de taakverdeling valt het haar op dat raadsleden steeds vaker vervallen in de
controlefunctie en dan het stellen van kaders voor gemeentelijk beleid geheel vergeten (terwijl
laatstgenoemde taak veel leuker is). Gevraagd naar verdere punten ter verbetering in het
functioneren van raadsleden geeft zij aan dat de volgende manco’s veel voorkomen: een gebrekkige
vaardigheid in debatteren, niet goed kunnen luisteren in vergaderingen, te weinig kunde in het
voorzitten van vergaderingen, te veel willen praten over details, onvoldoende bereidheid om via
debatten met politieke tegenstanders tot een gezamenlijk standpunt te komen en een wispelturig
aanpassen van standpunten aan een grillige vox populi.
In Almere is een zogenaamde ‘vette’ griffie die voorbereidingsmemo’s op het interne net plaatst voor
raadsleden. Deze memo’s verlichten de werklast van raadsleden aanzienlijk.
Mevr. Jorritsma is van mening dat een HBO- of academische opleidingsachtergrond geen
noodzakelijke voorwaarde is om als gemeenteraadslid goed te kunnen functioneren. Ook omdat
gemeenteraadsleden keuzes dienen te maken over de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid, niet
over vakinhoudelijke detailzaken. De ondersteuning door de griffier en het College van B&W dient
zodanig te zijn dat beleidsvoorstellen ook te begrijpen zijn voor gemeenteraadsleden die niet verder
zijn opgeleid dan MAVO 3 of niet gespecialiseerd zijn in het onderwerp. In voorbereidingsmemo’s
dienen de griffier en burgemeester in een paar pagina’s kort en duidelijk aan te geven waarom een
bepaald onderwerp op de agenda staat, wat het voorgestelde besluit van B&W hierover is, alsmede
de argumentatie voor deze keuze en de consequentie van het te nemen besluit en van eventuele
alternatieven.
Ieder jaar reikt de gemeenteraad de zogenaamde Raadspen uit, een prijs voor ambtenaren voor het
best geschreven raadsvoorstel. Verder blijft mevr. Jorritsma erop letten dat geschreven
raadsvoorstellen te begrijpen zijn, indien dit niet het geval is wordt het voorstel per ommegaande
naar de schrijver teruggestuurd.
Zij signaleert geen gebrekkig functioneren van gemeenteraadsleden vanwege een lacune in
financiële en juridische kennis. Het is voldoende als deze kennis aanwezig is bij een paar
fractiespecialisten. In Almere is het gangbare praktijk dat gemeenteraadsleden een hele dag worden
bijgepraat over de gemeentebegroting door het hoofd financiën van het ambtelijk apparaat.
Hierdoor zijn gemeenteraadsleden in staat met kennis van zaken te besluiten over financiële
aangelegenheden.
Verder vinden debatten in plenaire vergaderingen te vaak plaats tussen de raad en wethouders, daar
was het allemaal niet voor bedoeld. Raadsleden voeren te weinig onder elkaar inhoudelijke
discussies.

182

Rekrutering
De gemeente Almere heeft veel actie gevoerd om nieuwe raadsleden te werven onder de inwoners,
onder andere via sociale media als Facebook en Twitter. In samenwerking met de griffie zijn burgers
uitgenodigd om eens langs te komen bij raadsvergaderingen. Daar is wel animo voor geweest. Nadat
mensen een aantal keren een vergadering hadden meegemaakt, werd hun duidelijk gemaakt dat als
zij daadwerkelijk actief willen worden in de gemeentepolitiek, het dan handig is als zij lid worden van
een politieke partij. De meeste mensen haken dan af omdat het debatteren hen niet aanspreekt, de
debatten teveel over details gaan of omdat zij hun tijd liever aan andere dingen willen besteden.
Verder organiseert de griffie voor geïnteresseerde burgers een basiscursus gemeenteraadswerk.
In Almere was er ooit een jeugdraad, een gemeenteraad voor jongeren, wat een goede
rekruteringsbasis voor jonge raadsleden kan zijn. Helaas is deze vanwege bezuinigingen afgeschaft,
mevr. Jorritsma zou een jeugdraad graag weer willen instellen. En in het verleden zijn jongeren
gekoppeld aan fracties, een voorbeeld van eenmalige projecten die van korte duur zijn.
Mevr. Jorritsma signaleert culturele barrières bij het rekruteren van bepaalde groepen met een
allochtone achtergrond. Dit heeft te maken met een in Nederland gangbare stijl van politiek
bedrijven die onvoldoende aansluit op de cultuur van deze mensen. Zij geeft als voorbeelden dat
mensen structureel niet aanwezig zijn, zich niet afmelden, heel sterk gericht zijn op de behartiging
van belangen van de eigen achterban, niet gewend zijn om compromissen te sluiten of in een
zittingsperiode achtereenvolgens lid worden van programmatisch sterk verschillende partijen. Een
oplossing kan zijn om bepaalde culturele verschillen gewoon te accepteren en van tevoren duidelijke
afspraken te maken (bijvoorbeeld: jij gaat de belangen vertegenwoordigen van je achterban). Zoals
het nu is kan het in ieder geval niet langer, er is een groot probleem met de politieke representatie
van bepaalde bevolkingsgroepen. In Almere zitten bijvoorbeeld op dit moment geen mensen met
een Surinaamse achtergrond in de raad, terwijl zo’n twaalf procent van de inwoners deel uitmaakt
van deze groep .
Daarnaast zijn er ook problemen met de vertegenwoordiging van bepaalde wijken in de
gemeenteraad van Almere. Dit hangt samen met factoren als etnische achtergrond en inkomen- en
opleidingsachtergrond. Inwoners van een aantal zogenaamd kansarme wijken (met veel nietwesterse inwoners en mensen met een lagere sociaaleconomische status) maken niet of nauwelijks
deel uit van de gemeenteraad. Dit leidt ertoe dat zaken die spelen in deze wijken te weinig aandacht
krijgen in de gemeenteraad. Daarom is het wenselijk om te overwegen te gaan experimenteren met
vormen van wijkvertegenwoordiging. Bijvoorbeeld met een soort van districtenstelsel waarbij per
wijk de inwoners een afgevaardigde kiezen. Dan krijg je mensen in de politiek die nu bijvoorbeeld
actief zijn in bewonerscommissies. Een systeem van wijkvertegenwoordiging kan eventueel parallel
aan de gemeenteraad functioneren. De wijkvertegenwoordigers kunnen hele concrete problemen
aankaarten die spelen in een wijk, hun werk zal meer praktisch dan politiek zijn. Om clientelisme te
voorkomen dienen wijkvertegenwoordigers bij voorkeur ook beslissingen te nemen voor de hele
stad. Mevr. Jorritsma verwacht ook dat met de invoering van wijkvertegenwoordiging groepen als
lager opgeleiden, allochtonen en niet-partijleden meer kansen maken bij de kandidaatstelling.

183

Daarnaast speelt een systeem van wijkvertegenwoordiging in op veranderingen in de politieke
belangstellingswereld van burgers. Zij signaleert dat steeds minder burgers geïnteresseerd zijn in de
gehele gemeente. Mede doordat er te weinig een professionele lokale pers aanwezig is, zijn steeds
meer mensen hoofdzakelijk geïnteresseerd in wat er in hun eigen wijk gebeurt. Een toenemend
aantal mensen gaat de gemeentepolitiek in om voornamelijk de belangen van hun wijk te behartigen.

184

Dhr. Remkes (IPO)
Baten en lasten van het ambt
Dhr. Remkes ziet het onderzoeksthema (aanzien van het ambt van volksvertegenwoordiger) als
onderdeel van een breder probleem: het negatieve aanzien van de politiek en de publieke sector.
Een fundamenteel probleem is dat bewindspersonen en politici zelf bij dragen aan een gebrek aan
respect voor overheden. De publieke sector moet zich niet alles laten aanleunen en vaker een
weerwoord geven.
Bij kritiek van burgers en de media schieten politici te veel in de kramp van de verdediging en passen
vervolgens hun gedrag aan. Dit is nu precies de verkeerde reactie. Want daarmee worden bepaalde
negatieve beelden bevestigd, zoals bijvoorbeeld het beeld dat politici zakkenvullers zijn.
Verder dragen politici en bestuurders zelf bij aan een verminderd aanzien bij burgers door het geven
van nodeloos harde kritiek op elkaar. Hier doelt hij op een polariserende stijl van opereren zoals
bedreven door sommige politici. Onderlinge kritiek mag en moet, maar het schiet vaak te ver door,
ten koste van het imago van politici.
Een andere oorzaak van het verminderde aanzien is het gegeven dat politici in dit ontzuilde tijdperk
minder herkenbaar zijn als vertegenwoordigers van specifieke groepen in de samenleving. Zo zijn in
de Tweede Kamer nauwelijks meer herkenbare figuren die zich manifesteren als vertegenwoordiger
van groepen als ondernemers en werknemers, mensen die donders goed weten wat er leeft bij hun
achterban.
Dhr. Remkes vindt het onderzoek interessant, maar is sceptisch over de mogelijkheid er een
eenduidige oplossingsrichting uit te destilleren. Bij het beïnvloeden van lasten en baten ziet hij geen
rol weggelegd voor koepelorganisaties. Lasten en baten zijn een individueel bepaalde zaak, bij iedere
volksvertegenwoordiger zijn deze anders.
Het benadrukken van mogelijkheden tot zelfontplooiing vindt dhr. Remkes niet gewenst als middel
om mensen voor het ambt van volksvertegenwoordiger te interesseren. Daarvoor is genoeg
gelegenheid in andere activiteiten. Idealiter is zelfontplooiing hooguit een bijproduct van het werken
als volksvertegenwoordiger. Het actief zijn vanuit een publieke motivatie hoort in die rol voorop te
staan.
Het is dhr. Remkes bekend dat veel Statenleden de financiële vergoeding voor hun werk te laag
vinden. In de afgelopen jaren is hun rechtspositie niet verbeterd. Volgens hem heeft dit naar zijn
inschatting niet geleid tot een verschraling van het aanbod van potentiele Statenleden. De
wachtgeldregeling voor gedeputeerden en wethouders was veel te riant, zo’n regeling is bij een
nevenfunctie als het Statenlidmaatschap eigenlijk flauwekul. Anderzijds dreigt bij het afbouwen van
de huidige rechtspositie het weer door te slaan naar de andere kant.
De werkzaamheden van gemeenteraadsleden kosten veel tijd, dit is de afgelopen jaren nog verder
toegenomen, met name door intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Voor het verminderen
van de werkdruk kan geen eenduidige aanbeveling worden gedaan, daarvoor is de aard van de
ervaren werkdruk te individueel bepaald.

185

Volgens dhr. Remkes is de manier van samenstelling van het collegeprogramma van grote invloed op
de werkbeleving van volksvertegenwoordigers. Als van tevoren alles van A tot Z wordt
dichtgetimmerd, dan is de lol die volksvertegenwoordigers in hun werk kunnen hebben grotendeels
weg.
Competenties en ondersteuning
Volksvertegenwoordigers zijn te weinig gericht op het aanvoelen van de gevoelens van bepaalde
groepen in de samenleving. Dit is een gevolg van een te eenzijdige rekruteringsbasis waarbij vooral
hoog opgeleiden en mensen uit de publieke sector worden aangetrokken. Het is primair de
verantwoordelijkheid van politieke partijen om meer mensen te werven uit de private sector en de
groep van middelbaar en lager opgeleiden. Griffie’s, IPO’s en VNG’s horen zich daar niet mee te
bemoeien, en zeker niet de overheid.
Verder signaleert dhr. Remkes dat Statenleden in hun werk lang niet alle tot hun beschikking staande
instrumenten inzetten. Ook worden instrumenten vaak verkeerd gebruikt, een voorbeeld is het
indienen van moties.
Dhr. Remkes is geen voorstaander van het plan om volksvertegenwoordigers op gemeentelijk en
provinciaal niveau te laten werken in een full time aanstelling. Dit zou hun de gelegenheid bieden
zich nog meer te richten op details van beleid. Volksvertegenwoordigers dienen zich primair te
richten op de hoofdlijnen.
Toen dhr. Remkes als Commissaris van de Koningin ging werken in Noord-Holland vond hij de
omvang van de griffie te groot. De griffie dient bij voorkeur een kleine en lenige organisatie te zijn.
Rekrutering
Provincies hebben minder last van een gebrek aan goede kandidaten voor het Statenlidmaatschap.
Problemen met rekrutering spelen met name op gemeentelijk niveau.
Bij verbetering van de rekrutering van volksvertegenwoordigers ziet hij geen rol weggelegd voor
koepelorganisaties. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt primair bij politieke partijen.
Dhr. Remkes is met name bezorgd over het opereren van nieuwe media (zoals sociale media). Dit
leidt ertoe dat steeds meer mensen met maatschappelijk gewicht geen volksvertegenwoordiger
willen zijn. Men is in toenemende mate niet bereid zich sterk negatieve, op de persoon gerichte
bejegeningen te laten welgevallen.
Het gevaar dreigt van een vicieuze cirkel, waarbij door het negatieve imago van
volksvertegenwoordigers minder bekwame mensen zich kandidaat stellen, wat vervolgens leidt tot
een nog negatiever imago.
Een probleem bij de huidige rekrutering is dat deze veel te eenzijdig is. Voor het ambt van
volksvertegenwoordiger worden te weinig mensen aangetrokken uit het bedrijfsleven en de groep
van middelbaar en lager opgeleiden.

186

Een ander punt van zorg is de hoge doorloopsnelheid. Een pregnant voorbeeld zijn de
Statenverkiezingen van 2011, na de uitslag werd tweederde van de Statenzetels door nieuwe
mensen ingenomen. Als partijen het electoraal minder gunstig voor de wind gaat, moeten
tegenwoordig veel bekwame politici plaats maken voor jongeren. Daarmee verdwijnt veel kennis en
ervaring. Dan wordt telkens opnieuw het wiel uitgevonden en uiteindelijk verdwijnt het collectieve
geheugen van bestuurslichamen. Dit is funest voor het aanzien van de politiek.

187

Dhr. Glas (UvW)
Baten en lasten van het ambt
De concreetheid van het werk bij de waterschappen spreekt (aspirant-) leden van het Algemeen
Bestuur aan, vanuit een focus op de eigen leefomgeving.
Enerzijds zijn er vertegenwoordigers die zich primair laten leiden door de wens tot behoud en
verbetering van het lokale en regionale waterbeheer. Anderzijds zijn er vertegenwoordigers die
hoofdzakelijk gericht zijn op de behartiging van lokale of sectorale zakelijke belangen.
Vanuit een verbondenheid met de fysieke leefomgeving worden mensen AB-lid en hebben dan het
idee: nu ga ik ergens over, er zijn dingen te doen en te realiseren. Veel AB-leden willen dan graag op
de stoel van het DB zitten. Er zijn AB-leden die bij technische zaken zelf de sommen willen maken,
soms zelfs letterlijk. Dit kan leiden tot misverstanden over rollen, want AB-leden worden geacht om
met name de financiële en capaciteitskaders vast te stellen, en daarnaast toe te zien op de uitvoering
door het Dagelijks Bestuur. De vertegenwoordigers dienen te gaan over het wat en waarom, veel
leden willen echter ook gaan over het hoe.
Dhr. Glas heeft het idee dat veel AB-leden meer voldoening halen uit de rol van ambassadeur van de
waterschappen dan de rol van volksvertegenwoordiger. Zij willen het visitekaartje zijn van het vele
goede werk dat door waterschappen wordt verricht. Het functioneren als volksvertegenwoordiger,
dat is echter iets heel anders.
AB-leden hebben doorgaans geen klachten over de hoogte van de financiële vergoeding voor het
werk. Wel is er vaak ontevredenheid over de werkdruk, het merendeel van de leden combineert het
werk met een andere baan.
Dhr. Glas merkt op dat bij vergaderingen door veel vertegenwoordigers de afstand tussen Dagelijks
Bestuur en Algemeen Bestuur als groot wordt ervaren.
En soms ervaren AB-leden fricties met DB-leden vanwege een neiging zich te bemoeien met
uitvoeringsdetails. Daarnaast willen AB-leden dat DB-leden vaker meerdere beleidsscenario’s aan het
AB voorleggen. Tevens willen sommige AB-leden vaker naar buiten, ‘het veld in’, om te gaan kijken
naar het uitvoerende werk van de waterschappen. Dhr. Glas wijst er op dat er forse verschillen van
opvatting zijn tussen AB-leden onderling en soms ook met het DB en de organisatie, in verband met
het tijdsbeslag voor AB-leden dat dit met zich meebrengt.
Dhr. Glas wil voor de waterschappen volksvertegenwoordigers aantrekken die zich kunnen vinden in
functioneel bestuur. Hij is geen voorstander van een verbreding van de taken van waterschappen. In
plaats daarvan wil hij een andere en concretere verbinding met maatschappelijke doelen: de
outcome. De taakstelling van waterschappen dient in een breder perspectief te worden geplaatst.
Uiteindelijk gaan waterschappen, via het water- en dijkbeheer, over volksgezondheid en veiligheid,
over ecologie en economie.
Competenties en ondersteuning
Gevraagd naar de competenties van AB-leden signaleert dhr. Glas de volgende pluspunten en
manco’s. Bij AB-leden ontbreekt vaak het vermogen om bij besluitvorming tot werkbare
meerderheden te komen.
188

Daarbij worden in het politieke spel, vergeleken bij gemeenteraden, de zaken minder op de spits
gedreven en wordt er veel minder op de man gespeeld. De bestuurscultuur van waterschappen is
voornamelijk functioneel, het gaat primair om de inhoud.
Het ontbreekt AB-leden nog wel eens aan politiek overzicht, men is te weinig ingesteld op het
politieke spel en te veel gericht op details van de uitvoering. Daarbij is er een neiging op de stoel te
gaan zitten van het Dagelijks Bestuur.
AB-leden kunnen voor hun werk bestuurlijke informatie krijgen van de secretaris-directeur (de
secretaris van het Algemeen Bestuur). Sinds kort is er bij Waterschap De Dommel ook een
bestuursondersteuner die rechtstreeks werkt voor het AB. Deze persoon helpt AB-leden onder
andere bij het maken van moties en amendementen. Voor zover bekend zijn AB-leden tevreden over
deze ondersteuning. AB-leden zijn nogal eens geneigd bestuurlijke informatie op te vragen bij de
ambtelijke organisatie van het waterschap. Dit wordt afgewezen, want dit is niet de taak van
ambtenaren van de waterschappen.
Het probleem bij AB-leden is niet zo zeer een tekort aan ondersteuning, wel dat veel AB-leden te
weinig ontwikkeld zijn in de politieke dimensie, ze zijn in het algemeen weinig actief op het politieke
vlak. Er dient wat dhr. Glas betreft geen griffie te zijn die voor het AB en onafhankelijk van het DB de
agenda gaat bepalen. Het waterschapsbestuur is immers monistisch van opzet.
Op het gebied van training en opleiding van AB-leden heeft de Unie van Waterschappen diverse
protocollen ontwikkeld. Zo zijn er protocollen voor coalitievorming en integer handelen. Er zijn
juridische en financieel-economische cursussen die bij de eigen waterschappen worden aangeboden.
Verder wordt in cursussen of introductieprorgamma’s voor nieuwe AB-leden de taakverdeling tussen
Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur duidelijk gemaakt.
Rekrutering
De huidige vertegenwoordigers van de waterschappen zijn mensen met een diverse beroeps- en
opleidingsachtergrond. Tegenwoordig zijn AB-leden merendeels geen ‘techneuten’, die vindt je meer
in de uitvoeringsdiensten. Meer dan vroeger het geval was zijn de meeste AB-leden nu gericht op het
beleid, minder op de technische aspecten van het waterschap.
En AB-leden hebben in toenemende mate een politieke achtergrond. In het waterschap waar dhr.
Glas werkzaam is, is ongeveer een kwart van de AB-leden in het verleden werkzaam geweest als
gemeenteraadslid (of nog steeds).
Bij de waterschappen zijn geen problemen met het aantrekken van voldoende gekwalificeerde
mensen voor het lidmaatschap van algemene besturen. Sinds de stelselwijziging van de
Waterschapsverkiezingen in 2008 zijn regionale afdelingen van politieke partijen vaker actief met de
werving en selectie van kandidaten. Naast een aantal gevestigde landelijke partijen, zijn er ook
landelijke specifieke waterpartijen en lokale lijsten.

189

Dhr. Oudbier (VVG)
Baten en lasten van het ambt
Gesprekken met raadsleden maken duidelijk dat er twee belangrijke drijfveren zijn om voor het ambt
te kiezen. Ten eerste de mogelijkheid om iets te kunnen realiseren. Daarbij geven raadsleden vaak
concrete dossiers aan waarbij ze aan het stuur willen zitten. Ten tweede de mogelijkheid om je als
mens verder te ontwikkelen. Daarbij gaat het om verbreden van kennis, trainen van vaardigheden,
het uitbreiden van je netwerk en de mogelijkheid je daarin te profileren. In de functie van
volksvertegenwoordiger kun je ergens binnen komen. En het hebben van werkervaring als raadslid
staat altijd goed op je CV.
Dhr. Oudbier komt ook vaak raadsleden tegen die voor het ambt hebben gekozen om de gemeenteinwoners te vertegenwoordigen of de belangen van een bepaalde achterban te behartigen.
In hun werk ervaren raadsleden tijdsdruk, maar dit wordt meestal geaccepteerd. Wat meer als last
wordt ervaren is een morele werkdruk. Het gaat hier om een gevoel van verplichting om aan
bepaalde verwachtingen te voldoen, ook bij onderwerpen waar het raadslid niet over gaat. Voor
buitenstaanders is het moeilijk te bevatten wat deze morele werkdruk precies inhoudt. Dit weet je
pas echt als je eenmaal volksvertegenwoordiger geworden bent.
Dhr. Oudbier denkt dat raadsleden meestal meer last hebben van morele werkdruk dan van verbale
agressie. (Hoewel bedreigingen van raadsleden voorkomen). Ter verlaging van de werkdruk raadt hij
raadsleden aan te beseffen dat zij lang niet alles kunnen doen en keuzes moeten maken, maar dat zij
wel altijd burgers te woord dienen te staan.
Als raadsleden naast het ambt een betaalde baan hebben en beide functies goed willen vervullen
dienen zij ook meer gebruik te maken van mogelijkheden die de werkgever kan bieden (zoals
verlofregelingen).
Competenties en ondersteuning
Veel raadsleden hebben de neiging om kennis te vergaren op een beperkt aantal beleidsterreinen en
zich vervolgens te profileren als specialist op een toegeëigend vakgebied. Volksvertegenwoordigers
zouden echter ook kunnen functioneren als generalisten die in principe inzetbaar zijn op ieder
beleidsonderwerp dat op de agenda staat. Daarom is het niet altijd wenselijk als raadsleden nog
meer tijd gaan steken in het volgen van vakinhoudelijke themadagen en verdiepingsbijeenkomsten.
In plaats daarvan kunnen zij beter hun tijd besteden aan het verder ontwikkelen van algemene
politiek/bestuurlijke vaardigheden.
Voor een raadslid is het belangrijk om midden in de samenleving te staan. Dit zal niet het geval zijn
als je fulltime in het ambt werkt. Het is wenselijk dat raadsleden naast het ambt een baan of functie
hebben. Raadsleden beschouwen het werk als volksvertegenwoordiger vaak als bijbaan, naast hun
reguliere baan. Het kan helpen als de huidige regelgeving zodanig wordt aangepast dat de
werkgever raadsleden meer dan nu de mogelijkheid biedt om meer tijd te steken in het
raadslidmaatschap.

190

En dhr. Oudbier wil een appèl doen op raadsleden om een dag in de week vrij te maken voor andere
activiteiten dan vergaderen. Op zo’n dag kunnen raadsleden cursussen volgen, werkbezoeken
afleggen en gesprekken voeren met burgers. Naar burgers kunnen zij communiceren dat zij op zo’n
dag ook echt bereikbaar en beschikbaar zijn voor vragen, wensen en klachten.
De ondersteuning die griffies kunnen bieden aan raadsleden is sterk afhankelijk van de
formatiesterkte. Zo is het bij gemeentes met een griffie van hooguit 2 fte (bijna) niet te doen om
een uitgebreid ondersteuningspakket te bieden.
Dhr. Oudbier constateert dat veel gemeentes zichzelf te kort doen door een te laag budget voor
opleidingen te begroten. Vaak wordt er in het kader van bezuinigingen flink gesneden in
opleidingsbudgetten. Uit ervaring blijkt dat incompany-opleidingen (opleidingen binnen de
gemeente) nog het meest worden bezocht door raadsleden. Dit komt deels doordat deze opleidingen
specifiek op maat zijn gemaakt. De opleidingen worden georganiseerd door mensen van de eigen
gemeente (vaak door de griffie), en behandelen thema’s als ruimtelijke ordening en grondbeleid, de
gemeentewet, bestuursrecht, de planning & control-cyclus, omgaan met de media en persoonlijke
ontwikkeling.
Raadsleden zien nogal eens af van cursusdeelname omdat ze er geen tijd voor hebben. De gemeente
Apeldoorn houdt daar rekening mee door cursussen en opleidingen aan te bieden vlak na de
gemeenteraadsverkiezingen. Het politieke bedrijf ligt dan even stil, waardoor ieder raadslid tijd
beschikbaar heeft.
Rekrutering
Ondanks de negatieve berichten in de media over de rekrutering van raadsleden staan in de praktijk
de kieslijsten nog aardig vol. Het percentage van de bevolking dat lid is van een politieke partij is wel
sterk gedaald. Dit heeft zijn weerslag op de kandidaatstelling. Gemeenteraden worden nu doorgaans
bevolkt door insiders, mensen met een sterke politieke betrokkenheid, buitenstaanders tref je er
nauwelijks.
Het zal moeilijk zijn om de politiek minder betrokkenen ooit in substantiële aantallen in
gemeenteraden te krijgen. Daardoor zullen kieslijsten nooit een volledige afspiegeling zijn van de
samenleving. Besef dit en neem dit mee in de afwegingen die je maakt als volksvertegenwoordiger.
Dan is het ontbreken van een representatie op demografische kenmerken ook minder een
probleem. Hierbij speelt ook dat veel burgers de politiek over willen laten aan mensen die daar (in
hun perceptie) de verantwoordelijkheid voor willen nemen en de juiste competenties hebben. Het
hoge opleidingsniveau van de leden van het kabinet Balkenende II deed sterk denken aan de
politieke theorie van Plato, volgens welke het staatsbestuur dient te worden toevertrouwd aan de
‘denkende klasse’.
Dhr.Oudbier vindt de G1000 in Amersfoort een voorbeeld van een mooi initiatief dat worden ingezet
om burgers meer bij de politiek te betrekken en eigen initiatief te ontwikkelen. Als je echter kijkt
naar de achtergrond van mensen die hieraan deelnemen, zie je dat zij geen adequate afspiegeling
zijn van groepen in de samenleving. Ook hier heb je weer een oververtegenwoordiging van hoger
opgeleiden, politiek geïnteresseerden en autochtonen.

191

Gemeenteraden en Provinciale Staten worden voor een belangrijk deel bevolkt door mensen met
een achtergrond in de publieke sector. Je kunt de mogelijkheid overwegen om de politiek met weten regelgeving toegankelijker te maken.
Wat betreft de burgers die betrokken zijn bij de politiek, kun je nader onderzoeken welke barrières
er zijn voor de kandidaatstelling voor het ambt van volksvertegenwoordiger en deze vervolgens
wegnemen. Volgens dhr. Oudbier is het werven van kandidaten primair een taak van politieke
partijen. Wel kan de griffie hierbij een ondersteunende rol vervullen. De mogelijkheden hiervoor
zullen sterk verschillen per gemeente.

192

Dhr. Den Boer (Raadslid.nu)
Baten en lasten van het ambt
Volgens dhr. den Boer zijn er twee belangrijke drijfveren die mensen ertoe brengen zich kandidaat te
stellen voor het raadslidmaatschap: enerzijds de wil om maatschappelijke veranderingen te
realiseren en daarmee een bijdrage te leveren aan de samenleving. De lokale politiek is bij uitstek de
plaats waar je dingen kunt veranderen. Anderzijds de mogelijkheid die de functie biedt tot verdere
zelfontplooiing (bij voorbeeld het uitbreiden van het eigen netwerk).
Hij ziet geen duidelijk onderscheid tussen raadsleden die primair het algemeen belang dienen en
raadsleden die voornamelijk de belangen van specifieke groepen of individuen behartigen. Over het
algemeen zijn raadsleden meer gedreven door het algemeen belang, hoewel dit in wat mindere mate
geldt voor vertegenwoordigers van lokale (one issue-) partijen.
Wat betreft de werkdruk en tijdsbesteding van raadsleden zijn er geen grote verschillen tussen
grotere en kleinere gemeenten. Als raadsleden voortijdig afhaken of zich niet meer kandidaat willen
stellen, dan is dat meestal vanwege de urenbelasting. Men onderschat de tijd die de ambtsvervulling
vergt. Vooral beginnende raadsleden hebben de neiging om alle raads- en beleidsstukken te willen
lezen. Met name voor raadsleden van grotere fracties wil dhr. den Boer als tip meegeven om je
voornamelijk te richten op de eigen portefeuille, je hoeft niet alle stukken te lezen.
Dhr. den Boer merkt op dat veel raadsleden op dit moment worstelen met de gemeenschappelijke
regelingen. Het komt voor dat je als gemeente tegenwoordig maar een van de 15 gemeenten bent
die gaan over de besluitvorming. Gemeenschappelijke regelingen leiden zo tot een sterke afname
van de invloed van het individuele raadslid. Het betreft onderwerpen waar raadsleden weinig meer
over te zeggen hebben, maar waarover ze door burgers wel op worden aangesproken.
De huidige decentralisatie in het sociale domein is voor raadsleden ook van grote invloed op de
ervaren baten en lasten van het ambt. Enerzijds worden rijkstaken overgeheveld naar gemeenten die
het welzijn van gemeente-inwoners rechtstreeks raken, de zorg is daar een duidelijk voorbeeld van.
Anderzijds is de beslissingsruimte voor raadsleden over deze zaken vaak maar beperkt.
Wat overblijft zijn taken als het voorzieningenniveau in de eigen gemeente en het handhaven van
openbare orde en veiligheid, beleidsterreinen waar de gemeentelijke autonomie grotendeels in tact
gelaten is.
Competenties en ondersteuning
Wat betreft de competentie van raadsleden signaleert dhr. den Boer als manco’s onzekerheid over
de eigen rol in het politieke proces, gebrek aan kennis over taken en bevoegdheden van de
gemeenteraad en het College van B&W, een sterke gerichtheid op details, niet op de hoofdlijnen
kunnen blijven en de neiging om te gaan zitten op de stoel van het college.
Tegenwoordig is ongeveer een derde van de raadsleden vertegenwoordiger van een lokale partij. En
veel lokale partijen zijn niet lid van de landelijke koepelorganisatie van lokale partijen. Hierdoor
kunnen veel raadsleden van lokale partijen niet terugvallen op landelijke ondersteuning bij training
en opleiding.

193

Ter vermindering van de werkdruk kan de griffie verschillende soorten ondersteuning bieden. Zo kan
zij de grote hoeveelheid informatie die raadsleden bereikt filteren op relevantie. Of raadsleden
trainen om zelf prioriteiten te stellen bij het lezen, of ze een cursus snellezen aanbieden.
Wat betreft opleiding en training is nog niet duidelijk waar raadsleden precies behoefte aan hebben.
De praktijk van alledag vereist van raadsleden vaak alle energie, dan ontbreekt de tijd om zich verder
te ontwikkelen met training en opleiding. Het is de taak van de griffie en de burgemeester om dit
toch te stimuleren.
Dhr. den Boer verwacht niet dat verhoging van de gemeentegrootte of vermindering van het aantal
raadszetels per inwoner een positief effect zal hebben op de competentie van raadsleden. Het is hem
bekend dat ook in grotere gemeenten de kwaliteit van raadsleden vaak te wensen overlaat.
Wel verwacht hij dat als je van het raadslidmaatschap een full time beroep maakt, dit de kwaliteit
van het functioneren ten goede zal komen. Zo heeft het lidmaatschap van de Tweede Kamer zich ook
ontwikkeld, van een bijbaan naar een full time beroep. Daarbij is dhr. den Boer zich terdege bewust
van het risico dat raadsleden dan voeling verliezen met wat zich afspeelt in de lokale samenleving.
Rekrutering
Het aantrekken van voldoende goede mensen voor het raadslidmaatschap is een toenemend
probleem. Politieke partijen moeten veel moeite doen om de lokale kieslijsten te vullen.
Tegenwoordig is nog maar zo’n 2% van de bevolking lid van een politieke partij, en een fractie
daarvan stelt zich kandidaat en gaat bepalen wat er in gemeenten gebeurt. Alternatieve manieren
van kandidaatstelling, waarbij het lidmaatschap van een politieke partij geen vereiste is, zijn dan ook
noodzakelijk.
Wat betreft de rekrutering van jongeren merkt dhr. den Boer op dat zij, meer dan de generatie van
de huidige dertigers en veertigers te mobiliseren zijn vanuit maatschappelijke betrokkenheid en de
wens tot zelfontplooiing. Hij signaleert bij de jongeren van nu weer een toenemende wens om de
wereld waarin zij leven ten positieve te veranderen. Dit willen zij wel combineren met het opbouwen
van een mooi CV en het uitbreiden van een perspectief biedend netwerk.
Als voorbeeld van een effectieve rekrutering van jongeren noemt hij de inspanningen van het CDJA
bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen (de jongerenorganisatie van het CDA). Het CDJA heeft
belangstellende leden een intensief programma van training en opleiding aangeboden voor het werk
van volksvertegenwoordiger. Dit had als resultaat dat veel christendemocratische jongeren op
verkiesbare plaatsen zijn gekomen.
Dhr. den Boer is niet onverdeeld optimistisch over de mogelijkheid om tegenwoordig mensen van
verschillende opleidingsachtergrond adequaat te laten functioneren als raadslid. De samenleving
wordt steeds complexer en daarmee de taken van overheden. Hij denkt dat het voor mensen met
een middelbaar of lager opleidingsniveau steeds moeilijker wordt om de rol van lokaal
volksvertegenwoordiger goed in te vullen.

194