Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 590

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2017
Met deze brief informeer ik u – mede namens de Staatssecretaris en
Minister van Economische Zaken – over de besteding in 2018 van de
studievoorschotmiddelen1 en van de middelen die eerder gekoppeld
waren aan de prestatieafspraken2.
Recent heb ik een brief van de LSVb, ISO, VH en VSNU over dit onderwerp
ontvangen. Deze stuur ik u als bijlage bij deze brief toe3. In deze brief doen
de LSVb, ISO, VH en VSNU een dringend verzoek aan mij om in 2018 de
studievoorschotmiddelen en de middelen die eerder gekoppeld waren aan
de prestatieafspraken via de lumpsumbekostiging ter beschikking te
stellen. Instellingen zijn namelijk nu hun begroting voor 2018 aan het
maken en vanwege onduidelijkheid over deze middelen, is er een serieus
risico dat deze middelen niet meegenomen worden in hun begroting. De
vijf kernambities uit de «Gemeenschappelijke Agenda Hoger Onderwijs
1

Als in deze brief over de studievoorschotmiddelen wordt gesproken, dan wordt gedoeld op
90% van alle beschikbare studievoorschotmiddelen in 2018 (180 mln.). Bij de «Strategische
Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015–2025: De waarde(n) van weten» (bijlage bij
Kamerstuk 31 288, nr. 481) is namelijk aangekondigd om 90% van de studievoorschotmiddelen
beschikbaar te maken via de Rijksbijdrage en 10% van de middelen (20 mln. in 2018) te
reserveren voor specifieke stimulering van landelijke maatregelen. In de Kamerbrief over de
Gemeenschappelijke Agenda LSVb, ISO,VH, VSNU en de voortgang van de Strategische
Agenda uit 2016 (Kamerstuk 31 288, nr. 567) is aangekondigd dat deze middelen volgens
afspraak zullen worden besteed aan maatregelen zoals het Comeniusprogramma voor
docenten en onderwijsleiders, de uitbreiding van de regeling open- en online onderwijs, meer
onderzoek naar de verbetering van de kwaliteit van het hoger onderwijs én verbetering van
samenwerking in de regio ten behoeve van een betere doorstroming in het onderwijs en
aansluiting op de arbeidsmarkt.
2
Als in deze brief over de middelen van de prestatieafspraken wordt gesproken dan wordt
gedoeld op de 5% middelen voor onderwijskwaliteit en studiesucces en de 2% middelen voor
profilering en zwaartepuntvorming van de prestatieafspraken 2013–2017. Deze middelen
bedragen circa € 370 miljoen in 2018.
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

kst-31288-590
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 590

1

LSVb, ISO, VH en VSNU» voor onderwijskwaliteit kunnen niet gerealiseerd
worden zonder zekerheid over deze middelen. In de brief van de LSVb,
ISO, VH en VSNU bevestigen de vier partijen dat de betrokkenen de
afspraak uit de «Gemeenschappelijke Agenda» zullen navolgen om de
aanwending van de studievoorschotmiddelen onder de hoofdlijnen van
de begroting te laten vallen, waarop de medezeggenschap instemmingsrecht heeft. Tot slot staat in de brief dat de instellingen in het hoger
onderwijs zich zullen verantwoorden over hoe de studievoorschotmiddelen worden uitgegeven en hoe de medezeggenschap hierbij betrokken
is geweest. Daarover zal ik zowel vooraf (als alle begrotingen zijn
opgesteld) als achteraf (als alle jaarverslagen zijn opgesteld) door de
betrokken partijen worden geïnformeerd.
Ik ben verheugd dat de vier partijen met een plan komen voor het jaar
2018. Het is immers noodzaak om nu duidelijkheid te geven over de
studievoorschot-middelen en de middelen van de prestatieafspraken in
2018, omdat er een serieus risico is dat deze middelen niet in de instellingsbegrotingen worden meegenomen. Het is niet haalbaar om nu
kwaliteitsafspraken te maken waaraan deze middelen worden gekoppeld,
vanwege de demissionaire status van het kabinet. Bovendien adviseren
de Evaluatiecommissie prestatiebekostiging hoger onderwijs (onder
leiding van prof. dr. W.B.H.J. van de Donk) en de Reviewcommissie Hoger
Onderwijs en Onderzoek dat er tijd nodig is voor het maken van goede
plannen door de instellingen. Hiervoor is het essentieel dat tijd genomen
wordt voor een dialoog met interne en externe stakeholders. Met een
tussenjaar kan deze tijd worden genomen. Om deze redenen en het feit
dat het maken van een AMvB voor nieuwe kwaliteitsafspraken tijd vraagt,
zal 2018 een tussenjaar zijn.
De brief van de LSVb, ISO, VH en VSNU is een goede tussenstap voor
2018. De studievoorschotmiddelen zullen via de lumpsumbekostiging op
basis van het aantal gewogen bekostigde inschrijvingen en graden
evenredig verdeeld worden over de bekostigde instellingen. Zo kunnen
alle studenten evenredig profiteren van onderwijskwaliteitsverbetering.
Bovendien kunnen zo ook de voorinvesteringen in de onderwijskwaliteit
van de instellingen voortgezet worden. De gemeenschappelijke agenda
sluit goed aan bij de bestedingsrichtingen van de «Strategische Agenda
Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015–2025: De waarde(n) van weten»
(bijlage bij Kamerstuk 31 288, nr. 481): kleinschalig en intensief onderwijs,
talentprogramma’s, onderwijsgerelateerd onderzoek en studiefaciliteiten
en digitalisering. Voor het tussenjaar 2018 ondersteun ik het plan van de
LSVb, ISO, VH en VSNU om de studievoorschotmiddelen aan de
bestedingsrichtingen van hun gemeenschappelijke agenda uit te geven.
Ook ben ik verheugd met de extra verantwoording die de partijen bieden
voor het tussenjaar. Ik zal de informatie die ik van hen ontvang over de
bestedingsrichtingen van de studievoorschotmiddelen en hoe de
medezeggenschap hierbij betrokken was ook aan uw Kamer doen
toekomen.
Tot slot schrijven de LSVb, ISO, VH en VSNU dat zij ook duidelijkheid
willen over de middelen die in eerdere jaren gekoppeld waren aan de
prestatieafspraken. Aangezien de prestatieafspraken zijn afgelopen en
2018 een tussenjaar is, zal ik in 2018 deze middelen op dezelfde manier als
de studievoorschotmiddelen uitkeren aan de instellingen, afgezien van
een deel van de middelen voor de hogescholen dat gereserveerd wordt
voor financiering van Centres of Expertise in het hbo4.

4

Onder voorbehoud van de vaststelling van de begroting 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 590

2

Via deze brief heb ik u en de studenten, docenten en bestuurders willen
informeren hoe ik in het tussenjaar 2018 omga met de studievoorschotmiddelen en de middelen die gekoppeld waren aan de prestatieafspraken.
Ik ga ervan uit dat vanaf 2019 de studievoorschotmiddelen aan kwaliteitsafspraken gekoppeld gaan worden. Besluitvorming over dit onderwerp
laat ik aan een nieuw kabinet over.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 590

3