Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 066

Belastingdienst

Nr. 775

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 november 2020
Op 20 oktober 2020 is het interne memo uit 2017 inzake de CAF 11 zaak
gedeeld met uw Kamer (Kamerstuk 31 066, nr. 717). Dit heeft in uw Kamer
geleid tot vragen. Bij deze Kamerbrief is de beantwoording van feitelijke
vragen hierover van de heer Omtzigt gevoegd1. In deze brief geef ik een
nadere toelichting bij deze antwoorden en schets ik u breder de context
rondom het memo en kom ik terug op mijn eerdere toezegging om u
nader te informeren over de werkwijze rondom stopzettingen in
CAF-zaken. Verder informeer ik uw Kamer over verslagen van het MT
Toeslagen en documenten die zijn verzameld in het kader van diverse
Wob-verzoeken.
Intern memo CAF 11
Aanleiding intern memo signalen CAF 11
Zoals in eerdere kamerbrieven uitgebreid is beschreven, werden in de
zomer van 2014 de ouders in de CAF 11-zaak geconfronteerd met de
plotselinge stopzetting van hun lopende voorschotten kinderopvangtoeslag. Door de systematische aanpak van alle vraagouders en de
omvang van de uitvraag van bewijsstukken in het CAF 11-dossier, komen
in het najaar van 2014 veel bezwaarschriften tegelijk binnen tegen de
beslissing om de toeslag stop te zetten. Op dat moment waren de
achterstanden bij het behandelen van bezwaren bij Belastingdienst/
Toeslagen (hierna: B/T) al hoog, onder andere vanwege een inhaalslag op
het definitief toekennen van toeslagen over meerdere jaren, waardoor ook
de bezwaarschriften over meerdere jaren gelijktijdig binnenkomen. Het
duurt daardoor, voor onder meer de ouders in CAF 11, te lang voordat
burgers een uitspraak op bezwaar ontvangen. Ongeveer de helft van de
CAF 11-ouders krijgt uiteindelijk een gegrondverklaring op hun
bezwaarschrift.

1

kst-31066-775
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 739

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 775

1

Halverwege 2015 bereiken de eerste beroepen tegen CAF 11-besluiten de
rechter. De werkwijze van B/T werd aanvankelijk bevestigd door de
Afdeling bestuursrecht van de Raad van State2 (hierna: RvS) en ook in
kamerbrieven3 en Kamervragen4 werd de «alles of niets» aanpak van de
B/T benadrukt. Over het algemeen billijkte de rechter in zijn uitspraken de
werkwijze van Toeslagen. In een uitspraak van 20 november 2015
constateerde de rechtbank in een specifieke zaak echter dat wanneer in
een lopend jaar de bevoorschotting wordt stopgezet, er rekening mee
moet worden gehouden dat rekeningen voor kinderopvang na die
stopzetting niet onmiddellijk worden betaald. De uitspraak is zodanig
afwijkend van de tot dan toe gebruikelijke lijn dat B/T besluit in hoger
beroep te gaan om meer zekerheid te krijgen over deze rechtsvraag. In
hoger beroep oordeelt de RvS in maart 2017 net als de rechtbank dat bij
de toetsing of alle kosten over het gehele jaar betaald zijn een «knip»
moet worden gezet bij het moment van de onrechtmatige stopzetting; de
periode voordien en nadien moeten apart behandeld worden. In dezelfde
zaak oordeelt de RvS dat B/T ten aanzien van de stopzetting van het
voorschot kinderopvangtoeslag niet heeft gehandeld in overeenstemming
met de systematiek van de Awir en daarbij met name niet de vereiste
zorgvuldigheid heeft betracht en in strijd met de voor opschorting
geldende regels heeft gehandeld. Voor een verdere (technische)
toelichting over de werkwijze rondom de stopzettingen verwijs ik u naar
de bijlage bij deze brief5.
In februari 2016 dient de advocate van een aantal ouders in de CAF
11-zaak een klacht in bij de Nationale ombudsman over de handelwijze
van B/T. In diezelfde periode zijn ook klachten hierover binnen B/T
behandeld. In augustus 2017 verschijnt het zeer kritische rapport van de
Nationale ombudsman «Geen powerplay maar fairplay», waarin onder
meer is ingegaan op onzorgvuldigheden in het proces en lange
doorlooptijden6.
Gedurende het onderzoek van de Nationale ombudsman werd steeds
meer duidelijk dat deze waarschijnlijk stevige conclusies zou trekken ten
aanzien van de werkwijze van B/T. In december 2016 heeft een klachtfunctionaris binnen B/T het signaal afgegeven dat hij verwacht dat het oordeel
van dit onderzoek hard zal zijn. Dit signaal is vermoedelijk aanleiding
geweest tot de gedachte om een evaluatie door de vaktechnisch coördinator van B/T te laten uitvoeren. De tweede aanleiding is de uitspraak van
de RvS van 8 maart 20177, waarna door het MT ook hierover om een
analyse wordt verzocht. In het memo van maart 2017 is vervolgens een
analyse van de uitspraak van de RvS en van de gesprekken met de
Nationale ombudsman gegeven. Op 13 maart 2017 is het betreffende
memo gedeeld met het MT Toeslagen en de volgende dag besproken
tijdens een MT-dag. Tijdens dat overleg heeft het MT besloten om vanuit
het MT de coördinatie op te pakken en een kernteam in te stellen rondom
de vervolgbehandeling van ouders in CAF 11.
Vervolg CAF 11 na het interne memo
De advocate die meerdere CAF 11-ouders bijstond had eind 2016 contact
met de vaktechnisch coördinator van B/T. Begin 2017 is afgesproken de
uitspraak van de RvS af te wachten en deze vervolgens als richtsnoer te
2

ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3301.
Kamerstuk 31 322, nr. 268.
4
Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 278 en Aanhangsel Handelingen II 2015/16, nr. 1802
5
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
6
Rapport van d.d. 9 augustus 2017 «Geen powerplay maar fair play».
7
ABRvS 8 maart 2017, ECLI:NL:RVS:2017:589.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 775

2

nemen voor alle lopende procedures van haar cliënten. In april 2017 is
onder coördinatie van het MT vervolg gegeven aan de gesprekken met de
advocate om te komen tot een minnelijke afdoening van de lopende
procedures. Aan de advocate is voorgelegd om voor alle ouders waarvoor
ze optrad de kinderopvangtoeslag alsnog toe te kennen voor alle
maanden dat zij hun recht kunnen bewijzen. Uitgangspunt was dat eerst
bekeken werd of een burger voor het hele jaar recht had. Was dat niet het
geval dan werd het jaar gesplitst in de periode vóór en na de stopzetting.
Beide perioden werden vervolgens apart beoordeeld conform de
uitspraak van de RvS. De gesprekken hebben helaas niet geleid tot een
oplossing, doordat beide partijen geen overeenstemming bereikten over
de gewenste aanpak en uitkomst. De discussie zag onder meer op de
mate waarin aanvullende bewijzen nodig waren om het recht op toeslag
vast te stellen. De Directeur-Generaal en de Nationale ombudsman zijn
hierover geïnformeerd. Over het verdere vervolg van deze zaak is destijds
niet gesproken met de Staatssecretaris.
Begin 2018 heeft B/T vervolgens 55 ouders van CAF 11 opnieuw beoordeeld, waarbij de stopzetting van het voorschot had plaatsgevonden en
waarbij ook na afgesloten procedures in bezwaar of (hoger) beroep geen
kinderopvangtoeslag over 2014 was toegekend. Dit naar aanleiding van de
aanbevelingen in het rapport van de Nationale ombudsman en de
toezegging van de Staatssecretaris van Financiën de daarin opgenomen
aanbevelingen op te volgen. De herbeoordeling heeft niet plaatsgevonden
bij ouders die geen bezwaar hadden ingediend of waar hun bezwaar/
beroep inmiddels gedeeltelijk gegrond was verklaard en ook werden de
ouders niet bevraagd om eventueel aanvullende informatie te verstrekken.
In totaal is op basis van deze herbeoordeling bij 5 ouders de beschikking
ten aanzien van 2014 in hun voordeel herzien. Deze werkwijze is
naderhand ook toegepast in andere (CAF-)zaken waar sprake was van
soortgelijke problematiek. Tot slot zijn in 2018 aan ouders ook vergoedingen uitgekeerd voor het overschrijden van de wettelijke termijnen in
bezwaar en beroep. Zij ontvingen € 500 per half jaar als vergoeding voor
de lange behandelduur.
Het rapport van de Nationale ombudsman heeft geleid tot een groeiende
aandacht in media en politiek voor de aanpak in het CAF 11-dossier. Al
voor het uitbrengen van het rapport van de No werden op 10 juli 2017
Kamervragen ingediend naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van
State op 8 maart 2017. Op 14 december 2017, tijdens een algemeen
overleg over de Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 394), werden
vragen gesteld aan de Staatssecretaris naar aanleiding van het rapport
van de Nationale ombudsman. In onderlinge wisselwerking groeide in de
maanden daarna de aandacht voor deze zaak in de Tweede Kamer en in
de media.
Communicatie over het interne memo
Ten aanzien van het memo concludeer ik dat dit in 2017 niet verder is
gekomen dan het niveau van de directeur Toeslagen. Het memo is op
4 juni 2019 door de huidige Directeur Toeslagen ontvangen, ten tijde van
de voorbereiding op het debat van 11 juni 2019. Het memo is genoemd in
de set van concept factsheets die met de Staatssecretaris zijn gedeeld,
maar het memo zelf is niet gedeeld met de toenmalige Directeur-Generaal
en de Staatssecretaris. In de factsheet stond overigens dat het memo niet
verder was gekomen binnen Toeslagen. Dat blijkt onjuist, het memo is
zoals aangegeven in het MT besproken tijdens een MT dag. Op 9 maart
2020 is het memo met de ADR gedeeld. Ook toen is het niet gedeeld met
de toenmalig interim- Directeur-Generaal en de Staatssecretaris.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 775

3

MT-verslagen Toeslagen
De ADR heeft voor zijn onderzoek over de vraag wie ambtelijk en politiek
wanneer op de hoogte was van de aanpak in de CAF-zaken, gebruik
gemaakt van een door de Belastingdienst samengestelde tijdlijn en
onderliggende stukken. In dat kader zijn aan de ADR de intern verspreide
verslagen van het MT Toeslagen verstrekt. Inmiddels is vastgesteld dat
van een groot deel van de MT-vergaderingen ook vertrouwelijke (concept)versies van die verslagen aanwezig waren die alleen binnen het MT zijn
gedeeld. Gebleken is dat deze versies vaak meer informatie bevatten dan
de intern verspreide verslagen. Naast personeelsvertrouwelijk informatie
bevatten deze verslagen vaak ook meer detailinformatie over inhoudelijke
thema’s. Daarnaast bevatten ook verslagen van zogenoemde «MT dagen»
inhoudelijke informatie over onder meer CAF. Een aanzienlijk deel van
deze vertrouwelijke stukken is niet eerder aan de ADR verstrekt. Ik betreur
het dat over deze stukken nu pas helderheid bestaat en dat deze niet aan
de ADR zijn aangeleverd in het kader van hun onderzoek. Bij een heden
separaat gepubliceerd besluit op een Wob-verzoek zijn de MT-verslagen
van 2012–2018 openbaar gemaakt. Teneinde maximale transparantie te
betrachten over de inhoud van deze stukken, stuur ik uw Kamer de
MT-verslagen van 2019 als bijlage8 bij deze Kamerbrief. In deze verslagen
zijn persoonsgegevens en personeelsvertrouwelijke informatie onleesbaar
gemaakt, evenals de persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren en
toezichtvertrouwelijke informatie. Waar sprake is van meerdere versies
van een verslag, stuur ik u de versie die alleen voor het MT bestemd was,
omdat dit in de regel de meest uitgebreide versie is.
Ten slotte
De ADR en Adviescommissie uitvoering Toeslagen (AUT) hebben in 2019
en 2020 grondig onderzocht wat er is misgegaan met de kinderopvangtoeslag. Mede op basis van deze bevindingen zijn de inspanningen
afgelopen driekwart jaar hoofdzakelijk gericht op het rechtdoen van alle
gedupeerde ouders. De benodigde wetgeving is door uw Kamer met
algemene stemmen aangenomen en Uitvoeringsorganisatie Herstel
Toeslagen (UHT) is, na een aanloopperiode, vanaf deze maand in staat om
groepen ouders tegelijk te helpen. De aantallen zullen maand-op-maand
toenemen. In eerdere Kamerbrieven is reeds met uw Kamer gedeeld dat
de informatiehuishouding bij Toeslagen niet goed op orde is9. De
afgelopen periode is duidelijk geworden dat bij de informatieverstrekking
aan de ADR en AUT een aantal documenten over de problemen met
kinderopvangtoeslag nog ontbraken. Er is gebleken dat niet alle verslagen
van het managementteam van B/T aan de ADR zijn verstrekt. Het kritische
memo van de vaktechnische coördinator bij B/T uit maart 2017 was niet
aan de AUT verstrekt. Daarom is de afgelopen weken opnieuw een
intensieve zoekslag gedaan. Ik zal de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag ook wijzen op deze informatie.
Ik span mij in om uw Kamer transparant en adequaat te informeren.
Gezien de problemen met de informatiehuishouding bij Toeslagen kan ik
helaas niet uitsluiten dat op een later moment opnieuw documenten aan
het licht komen die een nadere duiding geven over de problemen bij de
kinderopvangtoeslag. In dat geval zal ik uw Kamer hierover informeren. Ik
vind het van groot belang dat alle beschikbare, relevante informatie op

8
9

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 31 066, nr. 610.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 775

4

tafel komt omdat dit een verdere bijdrage kan leveren aan het reconstrueren wat er is misgegaan bij toeslagen. Dat is nodig om lessen te
leren voor de toekomst.
De Staatssecretaris van Financiën,
A.C. van Huffelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 775

5