Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 725

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2016
Met deze brief informeer ik u over de verbeteringen die ik per 2017 van
plan ben aan te brengen in de risicoverevening voor de Zorgverzekeringswet (Zvw). Daarnaast informeer ik u over het symposium dat VWS dit
jaar heeft georganiseerd voor een bezinning over de risicoverevening.
1. Inleiding
1.1 Samenvatting
De hoofdboodschappen van deze brief zijn:
• In mijn brief «Kwaliteit loont» heb ik de ambitie neergezet om de
risicoverevening zodanig te verbeteren dat verzekeraars meer
geprikkeld worden om zich te richten op chronisch zieken en andere
verzekerden die veel zorg gebruiken.1 Per 2016 heb ik een eerste stap
gezet.2 Per 2017 zet ik een tweede stap die in het verlengde daarvan
ligt. Met de formulering van een meerjarig onderzoeksprogramma in
september zet ik de derde stap.
• De verbeteringen per 2017 worden gerealiseerd door aanpassing en
verfijning van een groot aantal bestaande kenmerken. Daarnaast
introduceer ik een nieuw kenmerk personen per adres voor de
somatische zorg en een kenmerk voor zorgvraagzwaarte in de GGZ.
• De verbeteringen hebben tot gevolg dat per 2017 naar verwachting:
C 200 duizend extra chronisch zieken worden geïdentificeerd
waarvoor verzekeraars een passende compensatie ontvangen.
Daarmee komt het totaal aantal chronisch zieken met voorspelbaar
hogere kosten in de risicoverevening op 4,35 miljoen (ruim een
kwart van het totaal aantal verzekerden);
C de compensatie voor tienduizend verzekerden met voorspelbaar
zeer hoge somatische kosten aanzienlijk wordt verbeterd. De
1
2

kst-29689-725
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 31 765, nr. 116
Kamerstuk 29 689, nr. 617

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

1

•

•

•

•

compensatie aan verzekeraars kan in specifieke gevallen zelfs
oplopen tot boven de 400 duizend euro per verzekerde;
C de herverdeling via de risicoverevening van gezond naar ongezond
stijgt naar bijna 15 miljard euro, ofwel 38% van de totaal geraamde
uitgaven. In 2006 was dit nog 5 miljard en 26%;
C de invloed van zorginhoudelijke vereveningskenmerken toeneemt,
waardoor de invloed van de onorthodoxe kenmerken die ik vorig
jaar heb geïntroduceerd afneemt3;
C zeker 11 duizend extra GGZ-gebruikers worden geïdentificeerd
waarvoor verzekeraars een passende compensatie ontvangen. Ook
worden de GGZ-gebruikers met zeer hoge kosten beter gecompenseerd.
Er komt per 2017 nog geen aanpassing in de risicoverevening voor
seizoenarbeiders. Wel heb ik de individuele verzekeraars met klem
verzocht dat zij de mogelijkheid tot herverzekering van het vrijwillige
eigen risico voor seizoensarbeiders per polisjaar 2017 niet meer
aanbieden. Ik heb er vertrouwen in dat zij aan mijn verzoek gehoor
zullen geven.
De risicodragendheid van verzekeraars is een onmisbaar onderdeel
van de Zvw. Per 2017 voeren verzekeraars de Zvw – conform het
regeerakkoord en vastgelegd in een AMvB die eerder is voorgehangen
in de Tweede Kamer – volledig risicodragend uit.
Deze zomer worden de voorgenomen modellen voor 2017 doorgerekend. Daarna volgt de definitieve besluitvorming. In september zal ik u
hierover informeren.
Met deze brief informeer ik u eveneens over het symposium dat VWS
dit jaar heeft georganiseerd voor een bezinning over de risicoverevening. Hierbij kwamen meer dan 100 mensen van diverse organisaties
samen om met elkaar van gedachte te wisselen. De overheersende
opinie was dat we met de risicoverevening op de goede weg zijn en er
al veel verbeteringen in het model zijn doorgevoerd. In totaal hebben
21 organisaties en personen hun visie op de toekomst van de
risicoverevening verwoord in een position paper. Naar aanleiding van
de papers en discussie onderneem ik de volgende acties:
1) Afwegingen tussen gelijk speelveld/risicoselectie en doelmatigheid explicieter maken en risicoverevening gericht inzetten;
2) Doorgaan met verbeteren compensatie chronisch zieken;
3) Aandacht houden voor uitvoerbaarheid;
4) Vasthouden aan voorspelmodel op basis van gezondheidsgerelateerde kenmerken;
5) Inhoudelijk verbeteren vereveningsmodel door meerjarige
onderzoeksaanpak.

1.2 Toezeggingen
Met deze brief geef ik ook invulling aan enkele toezeggingen die ik aan de
Tweede Kamer heb gedaan:
• Tijdens het AO risicoverevening op 23 september 2015 (Kamerstuk
29 689, nr. 676) heb ik toegezegd dat ik de Tweede Kamer in juni 2016
een overzicht zou sturen van de risicovereveningsmodellen 2017. In
mijn brief van 13 oktober 20154 heb ik een vergelijkbare toezegging
gedaan. In paragraaf 2 treft u een omschrijving van de voorgenomen
risicovereveningsmodellen 2017 aan.
• In mijn brief van 13 oktober 2015 heb ik tevens aangekondigd dat VWS
een brede, fundamentele discussie zou voeren met onder andere
verzekeraars en wetenschappers over de toekomst van de risicoverevening. Daarbij heb ik toegezegd dat ik u in juni in mijn jaarlijkse
3
4

Kenmerk gebaseerd op wijkverpleging en fysiotherapie in voorgaand jaar
Kamerstuk 29 689, nr. 661

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

2

•

brief over de verbetering van de risicovereveningsmodellen zou
informeren over de uitkomsten van de discussie. In paragraaf 5 ga ik
daar op in.
In diezelfde brief heb ik aangekondigd dat ik u in juni 2016 zou
informeren over de uitkomsten van alle onderzoeken die zijn uitgevoerd en de consequenties die de uitkomsten hebben voor de
risicovereveningsmodellen 2017. Daarbij heb ik aangekondigd dat ik
onderzoeken die samenhangen met een toezegging zoals gebruikelijk
zou meesturen aan de Tweede Kamer. In paragraaf 4 treft u daarom
een korte samenvatting aan van de onderzoeken naar de risicoverevening voor seizoenarbeiders en twee onderzoeken naar de gedragseffecten bij zorgverzekeraars en zorgaanbieders door prikkels in de
risicoverevening. Deze onderzoeken voeg ik toe als bijlagen 5, 6 en 75
bij deze brief. In bijlage 16 treft u verder een korte samenvatting aan
van alle overige onderzoeken die VWS dit jaar heeft laten uitvoeren
voor de risicoverevening.

2. Verbeteringen risicoverevening 2017
2.1 Inleiding
Om verschillende redenen geef ik hoge prioriteit aan de verdere verbetering van de risicoverevening per 2017.
Regeerakkoord: volledige risicodragendheid zorgverzekeraars in 2017
De risicodragendheid van verzekeraars is een onmisbaar onderdeel van
de Zvw. Het zorgt ervoor dat verzekeraars zich inspannen voor doelmatige
zorginkoop. Op die manier draagt het bij aan de houdbaarheid van de
zorguitgaven. Om de doelmatigheidsprikkels in de Zvw te versterken,
heeft het kabinet in het regeerakkoord aangekondigd dat verzekeraars de
Zvw per 2017 volledig risicodragend zullen uitvoeren. De afspraken uit het
Regeerakkoord zijn vastgelegd in een AMvB7, die destijds is voorgehangen bij de Tweede Kamer.8 Afgelopen jaren zijn de inspanningen er
onder andere op gericht geweest om goede risicovereveningsmodellen te
ontwikkelen voor de zorg die per 2015 is overgeheveld van de AWBZ naar
de Zvw, te weten de wijkverpleging en de langdurige GGZ. De verbeteringen die ik de afgelopen jaren heb doorgevoerd, maakten het mogelijk
om de risicodragendheid van verzekeraars stapsgewijs op te voeren. Dit
jaar voeren verzekeraars de Zvw al bijna volledig risicodragend uit. Per
2017 zet ik de laatste – zeer beperkte – stap naar volledige risicodragendheid. In deze brief licht ik de verbeteringen toe die ik wil doorvoeren
om die laatste stap te faciliteren.
Kwaliteit loont: betere compensatie voor chronisch zieken9
In mijn brief «Kwaliteit loont» heb ik aangekondigd dat er forse verbeteringen in de risicoverevening zouden komen om er voor te zorgen dat
verzekeraars meer geprikkeld worden om zich te richten op chronisch
zieken en andere mensen die veel zorg gebruiken. Per 2016 heb ik al forse
verbeteringen doorgevoerd in de compensatie die verzekeraars

5

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
7
Staatsblad 384, 2 oktober 2013
8
Kamerstuk 29 689, nr. 447
9
Wanneer in deze brief wordt geschreven over de compensatie van groepen zoals chronisch
zieken, wordt gedoeld op de vereveningsbijdrage die verzekeraars ontvangen voor die
verzekerden in hun portefeuille. Daarnaast gaat het om chronisch zieken, zoals die door de
risicovereveningsmodellen zijn geïdentificeerd.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

3

ontvangen voor chronisch zieken.10 Deze hebben er onder andere toe
geleid dat er 350 duizend extra chronisch zieken zijn geïdentificeerd
waarvoor verzekeraars een hogere vereveningsbijdrage ontvangen.
Daarmee kwam het aantal verzekerden met voorspelbaar hoge kosten dat
met de risicoverevening wordt geïdentificeerd op ruim vier miljoen. Ook is
per 2016 bewerkstelligd dat gebruikers van wijkverpleging, geriatrische
revalidatiezorg en fysiotherapie in het voorgaande jaar niet meer
voorspelbaar verliesgevend zijn. Met deze verbeteringen worden de
prikkels tot risicoselectie verminderd, waardoor inkopen op kwaliteit voor
verzekeraars meer lonend wordt. Na deze eerste stap in 2016 kondig ik in
deze brief een tweede stap aan. Verbeteringen die ik per 2017 wil
doorvoeren liggen in het verlengde van de verbeteringen van afgelopen
jaar om de compensatie voor chronisch zieken te verbeteren.
Nog meer goede zorginhoudelijke voorspellers
Daarnaast is er specifiek gezocht naar goede zorginhoudelijke
voorspellers. In 2016 heb ik enkele nieuwe, zogenoemde onorthodoxe
vereveningskenmerken geïntroduceerd (gebaseerd op gebruik van
wijkverpleging, geriatrische revalidatiezorg en intramurale GGZ in het
voorgaande jaar) die nodig waren om de kosten van specifieke groepen
zorggebruikers beter te kunnen voorspellen en de prikkels tot risicoselectie te mitigeren. Keerzijde van deze onorthodoxe kenmerken is echter
dat ze een dempende werking kunnen hebben op de doelmatigheid. Als
de vereveningsbijdrage die verzekeraars ontvangen namelijk afhankelijk is
van de kosten die zij vorig jaar hebben gemaakt voor wijkverpleging, is de
prikkel om de wijkverpleging scherp in te kopen minder sterk. Daarom heb
ik in mijn brief over de risicoverevening 201611 aangekondigd dat ik hoge
prioriteit zou geven aan de zoektocht naar alternatieve kenmerken die
zorginhoudelijk goed zijn onderbouwd en die de onorthodoxe kenmerken
zo snel als mogelijk kunnen vervangen. Afgelopen jaar is daar een begin
mee gemaakt.
Afgelopen periode is een groot aantal onderzoeken uitgevoerd om
bovenstaande ambities te kunnen realiseren.12 Hieronder licht ik per
model toe tot welke wijzigingen dit leidt. Veruit de meeste kosten in de
Zvw worden verevend via het somatische model. Vorig jaar was dat meer
dan 80% en ook nog eens 8% via het model voor de wijkverpleging (met
exact dezelfde vereveningskenmerken). Via het model voor de geneeskundige GGZ wordt ook ongeveer 8% verevenend en via het model voor
de langdurige GGZ minder dan 1%.13
2.2 Somatische model (inclusief wijkverpleging)
In 2016 bestaat er een model voor de somatische zorg en daarnaast een
apart model voor de wijkverpleging. Het model voor de wijkverpleging
bevat wel exact dezelfde vereveningskenmerken als het somatische
model. Ik heb er destijds voor gekozen om een apart model te hanteren,
zodat het nog mogelijk was om in 2016 de risicodragendheid tijdelijk te
begrenzen voor de wijkverpleging. Zoals ik in mijn brief van 25 juni 2014
al heb aangekondigd, worden de kosten van wijkverpleging per 2017
volledig opgenomen in het somatische model. Het aparte model voor de
wijkverpleging vervalt dus.

10

Kamerstuk 29 689, nr. 617
Kamerstuk 29 689, nr. 617
Zoals aangekondigd in kamerstuk 29 689, nr. 661
13
Deze cijfers zijn gebaseerd op het macroprestatiebedrag 2016. Het macroprestatiebedrag 2017
wordt met Prinsjesdag bekend gemaakt.
11
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

4

Op 30 mei 2016 heb ik een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin ik
aangeef dat het eerstelijnsverblijf met een gedegen uitvoering per 2017
vanuit de Zvw mogelijk wordt.14 De definitieve omvang van het budget
dat aan het kader voor geriatrische revalidatiezorg wordt toegevoegd ten
behoeve van het eerstelijnsverblijf maak ik bekend in de VWS-begroting
2017. Voor de risicoverevening worden AWBZ-gegevens (2014) gebruikt in
het onderzoek. Deze zijn voldoende volledig en juist. Er heeft ook een
vergelijking plaatsgevonden met gegevens over 2015. In dat jaar was het
een subsidieregeling uit de AWBZ met vrijwel dezelfde prestatie als in
2017 gedeclareerd gaat worden. Deze zorg kan dus risicodragend door
verzekeraars worden uitgevoerd. De kosten eerstelijnsverblijf zullen
worden toegevoegd aan de variabele kosten in het somatische model.
Ik ben van plan de volgende verbeteringen door te voeren in het
somatische model 2017:
• Actualisatie en verbetering van de hulpmiddelenkostengroepen.
• Hiermee worden meer chronisch zieken geïdentificeerd. Ook kunnen
de kosten van wijkverpleging beter worden voorspeld. Daarnaast is het
een goede zorginhoudelijke voorspeller, die er voor zorgt dat de
invloed van het onorthodoxe kenmerk gebaseerd op het gebruik van
wijkverpleging in het voorgaande jaar iets afneemt (zie toelichting bij
2.1).
• Verfijning van het kenmerk gebaseerd op het gebruik van fysiotherapie in het voorgaande jaar. Bij het gebruik van het huidige kenmerk
wordt alleen gekeken of iemand vorig jaar fysiotherapie heeft gebruikt
ten laste van het basispakket. Vanaf volgend jaar zal voortaan ook
gebruik worden gemaakt van de achterliggende diagnose voor het
fysiotherapiegebruik en zal daarom worden gesproken over fysiodiagnosegroepen. Dit is een zorginhoudelijke verbetering. Door de
wijziging is het geen onorthodox kenmerk meer. Ook worden
verzekeraars beter gecompenseerd voor kinderen die fysiotherapie
gebruiken. Hierdoor worden er extra chronisch zieken mee geïdentificeerd.
• Betere compensatie voor kleine groepen verzekerden met voorspelbaar zeer hoge kosten door:
C Het toevoegen van een topklasse aan het kenmerk meerjarig hoge
kosten voor verzekerden die drie jaar achter elkaar tot de 0,5%
duurste verzekerden behoren.
C Het opsplitsen van de diagnosekostengroep voor hemofilie in een
structurele en incidentele groep.
C Het toevoegen van drie extra risicoklassen aan de farmaciekostengroepen voor gebruikers van dertien specifieke geneesmiddelen
voor zeldzame aandoeningen (vooral stofwisselings-/
stapelingsziekten zoals Pompe en Fabry).
• Verbetering van het vereveningskenmerk sociaal economische
status door gebruik te maken van definitieve brongegevens. Voordeel
hiervan is een hogere stabiliteit in de indeling. Daarnaast zal een deel
van het kenmerk per 2017 niet meer onder sociaal economische status
vallen maar onder personen per adres (namelijk of mensen een
AWBZ/Wlz-instelling instromen of erin verblijven).
• Introductie van het vereveningskenmerk personen per adres. Hierbij
gaat het onder andere om het aanbrengen van het onderscheid tussen
eenpersoonshuishoudens, verzekerden die in een AWBZ/Wlz-instelling
instromen of verblijven en overigen verzekerden. Het wordt uitgesplitst
naar (hoge) leeftijdsklassen om beter te kunnen compenseren voor
alleenstaande ouderen.
• Verfijning van het kenmerk gebaseerd op het gebruik van wijkverpleging in het voorgaande jaar door de onderste klassen op te
14

Kamerstuk 34 104, nr. 125

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

5

splitsen. Hiermee wordt de perverse prikkel gereduceerd die uit kan
gaan van dit kenmerk.
Daarnaast worden in het model de volgende bestaande kenmerken
gebruikt: leeftijd en geslacht, aard van het inkomen, regio, gebruik van
geriatrische revalidatiezorg in voorgaand jaar en generieke somatische
morbiditeit.
2.3 Model voor de geneeskundige GGZ
In het model voor de geneeskundige GGZ ben ik van plan de volgende
verbeteringen aan te brengen ten opzichte van het model 2016:
• Uitbreiding en verbetering van het kenmerk meerjarig hoge kosten
(MHK-GGZ). Hierbij wordt een kostenhistorie van vijf jaar in plaats van
drie jaar aangehouden en wordt er rekening gehouden met een grillig
kostenpatroon («hartslagpatroon»), waardoor ook instromers vanuit de
jeugdzorg of forensische zorg eerder geïdentificeerd kunnen worden.
Daarnaast komt dit kenmerk tegemoet aan het verzoek van verschillende partijen om de kosten van de groep verzekerden met meerjarige
(zeer) hoge kosten in de GGZ beter te voorspellen.
• In 2017 wordt het mogelijk een kenmerk te introduceren op basis van
de zorgvraagzwaarte. In dit nieuwe kenmerk worden vier groepen
verzekerden onderscheiden op basis van zorgvraagzwaarte. Daarnaast
wordt er een groep verzekerden onderscheiden die crisiszorg heeft
ontvangen. Toevoeging van dit kenmerk was al langer een wens,
omdat het gebaseerd wordt op zorginhoudelijke informatie. Bovendien
is uit meerdere onderzoeken de meerwaarde van dit kenmerk voor het
geneeskundige GGZ model gebleken. Ik ben verheugd dat nu aan de
voorwaarden (objectieve registratie van gegevens waarbij de kwaliteit
en privacy is geborgd) is voldaan om dit kenmerk te kunnen gaan
gebruiken.
• Verbetering van het kenmerk sociaal economische status door
andere brongegevens te gebruiken (net als in het somatische model).
• Aanpassing van het kenmerk personen per adres, zodat het gelijk is
aan het kenmerk in het somatische model. Het kenmerk eenpersoonsadres bestond al in het geneeskundige GGZ-model. Hierdoor zal de
aanpassing geen tot minimale consequenties hebben.
Daarnaast worden in het model voor de geneeskundige GGZ de volgende
bestaande kenmerken gebruikt: leeftijd en geslacht, farmaciekostengroepen psychische aandoeningen, diagnosekostengroepen psychische
aandoeningen, aard van het inkomen en GGZ-regio.
2.4 Model voor de langdurige GGZ
In het model voor de langdurige GGZ ben ik van plan de volgende
verbeteringen aan te brengen ten opzichte van het model 2016:
• Verbetering van het kenmerk intramuraal GGZ-gebruik in het
voorgaande jaar, door een splitsing te maken in lichte en zware
zorgzwaartepakketten. Daarnaast wordt een aparte klasse onderscheiden voor verzekerden die gedurende het jaar uitstromen naar de Wlz.
Hierdoor sluit de compensatie die verzekeraars ontvangen beter aan
bij de verwachte kosten van deze dure groep verzekerden.
• Verder bevat het model voor de langdurige GGZ dezelfde kenmerken
als het model voor de geneeskundige GGZ. Bovengenoemde wijzigingen en bestaande kenmerken bij de geneeskundige GGZ gelden
daarom ook voor de langdurige GGZ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

6

Verder is van belang te melden dat de GGZ die momenteel is ondergebracht in de Zorgverzekeringswet, in 2017 in de Zorgverzekeringswet kan
blijven functioneren. Hierover heb ik u reeds geïnformeerd in mijn brief
van 26 april 2016.15 Voor de langdurige GGZ betekent dit concreet dat de
eerste twee jaar voortgezet verblijf – en daarmee de eerste drie jaar
intramurale GGZ- in 2017 blijven vallen onder de verzekerde aanspraken
van de Zvw. Over de reactie op het advies van Zorginstituut Nederland
over de toegang van GGZ-cliënten tot de Wet langdurige zorg zult u nog
worden geïnformeerd. Dit zal echter geen consequenties hebben voor de
verzekerde aanspraken of de risicoverevening in de Zorgverzekeringswet
voor 2017.
3. Het resultaat: verwachte verbeteringen per 2017
3.1 Inleiding
Net als in voorgaande jaren heb ik de voorgenomen verbeteringen voor
het somatische model inclusief wijkverpleging alvast integraal laten
doorrekenen door iBMG. Daardoor is het mogelijk om al resultaten te
presenteren over het effect dat deze verbeteringen gezamenlijk hebben in
2017. Belangrijke notie daarbij is dat het nog gaat om voorlopige
resultaten. In de zomer worden alle modellen voor 2017 namelijk definitief
doorgerekend op de meest recente gegevens. Daarnaast ontbraken in de
huidige doorrekening nog enkele verbeteringen, omdat de onderzoeken
hiernaar nog niet waren afgerond. Voor de modellen van de geneeskundige en langdurige GGZ is nog geen integrale doorrekening uitgevoerd. In de zomer gebeurt dit uiteraard wel.
3.2 Compensatie chronisch zieken in de somatische zorg
De voorgenomen aanpassingen aan het risicovereveningsmodel voor de
somatische zorg (inclusief wijkverpleging) betekenen een tweede stap in
de ambitie uit «Kwaliteit loont» om verzekeraars beter te compenseren
voor hun chronisch zieken en andere verzekerden die veel zorg gebruiken.
Met de eerste stap die per 2016 is gezet werden er 350 duizend extra
chronisch zieken geïdentificeerd waarvoor verzekeraars een extra hoge
vereveningsbijdrage ontvangen. Per 2017 komen er daar nog eens 200
duizend bij, waardoor het totaal aantal chronisch zieken dat met de
risicoverevening wordt geïdentificeerd op 4,35 miljoen komt. Dat is ruim
een kwart van het totaal aantal verzekerden. De verbetering per 2017 zit
vooral bij chronisch zieken die hulpmiddelen of fysiotherapie uit het
basispakket gebruiken.
Daarnaast wordt de compensatie van circa 10 duizend verzekerden
met zeer hoge kosten aanzienlijk verbeterd. Het gaat onder meer om
hemofiliepatiënten en gebruikers van dertien zeer dure geneesmiddelen
voor zeldzame aandoeningen (vooral stofwisselings-/stapelingsziekten
waaronder Pompe en Fabry). De compensatie kan daardoor in specifieke
gevallen oplopen tot boven de 400 duizend euro per verzekerde. Deze
hogere compensatie is in lijn met «Kwaliteit loont» en is veel hoger dan
dit jaar. Door deze verbetering zijn gebruikers van deze middelen niet
langer voorspelbaar verliesgevend voor verzekeraars.
Door de verbeteringen in het somatische model bedraagt de verwachte
herverdeling binnen de risicoverevening van gezonde naar
ongezonde verzekerden bijna 15 miljard euro in 2017. Dit komt neer op
38% van de totale geraamde uitgaven. In 2006 was dit nog 5 miljard en

15

Kamerstuk 31 765 & 25 424, nr. 201

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

7

26% en in 2015 – voor «Kwaliteit loont» – ruim 12 miljard en 33%.16 Deze
herverdeling van gezonde naar ongezonde verzekerden reduceert de
prikkels tot risicoselectie en stimuleert de verzekeraars tot betere zorg
inkoop. Wat in deze cijfers niet is te zien, is dat herverdeling bereikt wordt
met «mooiere» kenmerken. Zoals ik in paragraaf 2.1 heb toegelicht, is er
afgelopen jaar gezocht naar goede zorginhoudelijke voorspellers,
waarmee ik de onorthodoxe kenmerken (gebruik van wijkverpleging en
geriatrische revalidatiezorg in voorgaand jaar) zo snel als mogelijk kan
vervangen. Onderstaande tabel laat zien dat de meeste herverdeling van
gezond naar ongezond ook dit jaar al plaats vindt via medisch inhoudelijk
goed onderbouwde kenmerken, zoals de farmaciekostengroepen,
diagnosekostengroepen en hulpmiddelenkostengroepen. Komend jaar
neemt dat aandeel met bijna 4 procentpunt toe. Het belang van de
onorthodoxe kenmerken daalt met bijna 2 procentpunt. Dit heeft onder
andere te maken met het omvormen van het kenmerk voor fysiotherapie
tot een zorginhoudelijk kenmerk. Daarnaast zorgen verbeteringen aan
onder andere de hulpmiddelenkostengroepen ervoor dat het onorthodoxe
kenmerk gebaseerd op gebruik van wijkverpleging in voorgaand jaar
minder belangrijk wordt. Het kenmerk meerjarig hoge kosten wordt ook
relatief minder belangrijk. Dit kenmerk is ook niet zorginhoudelijk, maar
het is geen onorthodox kenmerk. Omdat verzekeraars bij dit kenmerk drie
jaar hoge kosten moeten maken, voordat ze voor een verzekerde in
aanmerking komen voor een hogere vereveningsbijdrage, is de perverse
prikkelwerking bij dit kenmerk namelijk minder sterk.
Tabel 1 Herverdeling van gezond naar ongezond1

via zorginhoudelijke kenmerken
via kenmerk meerjarige hoge kosten
via onorthodoxe kenmerken
1

Model 2016

Model 2017

Mutatie

54,6%
27,1%
18,3%

58,4%
25,0%
16,6%

3,9%
– 2,1%
– 1,7%

Door afrondingen kunnen totalen afwijken van de som.

3.3 Compensatie GGZ-gebruikers
Hoewel de modellen voor de GGZ nog niet integraal zijn doorgerekend wil
ik alvast een paar van de voorlopige resultaten uit de afzonderlijke
onderzoeken met uw Kamer delen. Deze resultaten zijn voorlopig, omdat
deze onderzoeken niet zijn uitgevoerd op de meest recente data.
Daarnaast betreft het geen integrale doorrekening waarbij aanpassingen
uit alle afzonderlijke onderzoeken worden gecombineerd. Hierdoor is nog
weinig te zeggen over de overlap die nieuwe of verbeterde kenmerken
met elkaar hebben. Niettemin bieden de voorlopige resultaten van deze
onderzoeken wel inzicht in de verwachte verbetering voor risicovereveningsmodellen voor de GGZ.
Een belangrijke verbetering wordt gerealiseerd door het nieuwe kenmerk
voor zorgvraagzwaarte. Hiermee worden ruim 11 duizend verzekerden
geïdentificeerd die in het huidige model nog niet geïdentificeerd worden.
Bovendien zorgt het kenmerk ervoor dat ook de mensen die al wel
geïdentificeerd worden in het huidige model een betere compensatie
ontvangen. Beide zaken zorgen ervoor dat de verzekeraars een betere
16

De totale schadelast die via het somatische model wordt verevend verschilt tussen de jaren;
doordat de zorguitgaven stijgen en doordat door de jaren heen steeds meer zorgkosten zijn
toegevoegd aan de risicodragende variabele zorgkosten in het somatische model. Dat maakt
de absolute bedragen minder goed te vergelijken. Daarom is de herverdeling ook als
percentage van de kosten uitgedrukt. In 2015 gaat het om de herverdeling via het somatische
model en het model voor de wijkverpleging gezamenlijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

8

compensatie voor gebruikers van GGZ-zorg ontvangen, waardoor de
prikkels tot risicoselectie afnemen. Een voorbeeld hiervan is een afname
van 12% van de onderbetaling voor de verzekerden die in het voorgaande
jaar tot het kwart duurste geneeskundige GGZ-gebruikers behoorden.
Een uitdaging in de GGZ is de voorspelling van de kosten voor de groep
gebruikers met (zeer) hoge kosten. In het onderzoek naar het verbeteren
van het kenmerk meerjarige hoge kosten in de GGZ is hier dan ook
expliciet aandacht besteed. Het verbeterde kenmerk bestaat dan ook uit
meer groepen van verzekerden met (zeer) hoge kosten. Daarnaast worden
er met dit verbeterde kenmerk 8 duizend extra verzekerden geïdentificeerd. Beide zorgen voor een betere compensatie aan verzekeraars voor
GGZ-gebruikers met (zeer) hoge kosten.
4. Uitkomsten onderzoeken risicoverevening
4.1 Inleiding
Afgelopen jaar is een onderzoeksprogramma uitgevoerd om de risicoverevening en dus de compensatie van verzekeraars voor onder andere
hun chronisch zieken per 2017 nog verder te kunnen verbeteren. Met mijn
brief van 13 oktober 2015 heb ik u geïnformeerd over dit onderzoeksprogramma en de wijze waarop dat tot stand is gekomen.17
Hieronder vat ik de resultaten samen van twee onderzoeken die samenhangen met een toezegging aan de Tweede Kamer. Het betreft een
vervolgonderzoek naar de mogelijkheid om in de risicoverevening
rekening te houden met seizoenarbeiders en twee onderzoeken naar de
mogelijke gedragseffecten die uitgaan van de onorthodoxe kenmerken die
vorig jaar aan het model zijn toegevoegd. Deze twee onderzoeken voeg ik
toe als bijlagen 5, 6 en 718 bij deze brief19.
In bijlage 120 treft u verder een korte samenvatting aan van alle overige
onderzoeken die VWS dit jaar heeft laten uitvoeren voor de risicoverevening. In bijlage 221 treft u het bijbehorende advies aan van de
Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening (WOR) bij de onderzoeken.
Hierin wordt wat uitgebreider stilgestaan bij de resultaten en conclusies.
4.2 Seizoenarbeiders/ niet-ingezetenen
Naar aanleiding van de discussie en vragen tijdens het dertigledendebat
op 14 mei 2014 heb ik toegezegd nader onderzoek uit laten voeren naar de
mogelijkheden in de risicoverevening voor buitenlandse seizoenarbeiders.
In mijn brief van 16 juni 201522 heb ik u geïnformeerd dat onderzoek
tijdens het onderzoeksjaar 2014–2015 aanwijzingen heeft opgeleverd dat
buitenlandse seizoenarbeiders worden overgecompenseerd. Daarbij heb
ik geconstateerd dat er teveel onzekerheden waren om reeds per 2016 tot
opname van een kenmerk voor buitenlandse seizoenarbeiders in het
model over te gaan en heb ik aangegeven dat eerst vervolgonderzoek
nodig is. Dat vervolgonderzoek is afgelopen jaar uitgevoerd.

17

Kamerstuk 29 689, nr. 661
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
19
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
20
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
21
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
22
Kamerstuk 29 689, nr. 617
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

9

Uit het onderzoek blijkt dat – binnen een bandbreedte – een goede
inschatting gemaakt kan worden van de totale zorgkosten voor alle
niet-ingezetenen, maar dat het niet mogelijk is deze zorgkosten op een
betrouwbare manier aan individuele niet-ingezetenen toe te rekenen. Op
dit moment kunnen daarom geen betrouwbare uitspraken worden gedaan
over de hoogte van de (mogelijke) overcompensatie van buitenlandse
seizoenarbeiders.
Vanwege deze constatering is de focus in het onderzoek verlegd naar de
totale groep niet-ingezetenen (verzekerden woonachtig in het buitenland).
Dit is een bredere groep, waar bijvoorbeeld ook grensarbeiders (personen
die in België/Duitsland wonen, maar in Nederland werken en daarom
Zvw-verzekerd zijn) deel van uitmaken. Het gaat hierbij om ongeveer 281
duizend verzekerden. Ook bij het bepalen van de totale zorgkosten voor de
groep niet-ingezetenen moeten aannames worden gemaakt, omdat niet
alle informatie (tijdig) op individuniveau beschikbaar is. Voor een
uitspraak over de gemiddelde zorgkosten (en overcompensatie) van alle
niet-ingezetenen volstaat een inschatting van de totale zorgkosten voor
deze verzekerden. Om uitspraken te kunnen doen over de gemiddelde
zorgkosten van buitenlandse seizoenarbeiders (een subgroep van de
niet-ingezetenen) moeten deze zorgkosten aan individuele verzekerden
worden toegerekend. Omdat de werkelijke verdeling niet bekend is,
brengt dit een extra onzekerheid met zich mee.
Met het oog op de onzekerheden rondom de zorgkosten van
niet-ingezetenen en de wijze waarop de normkosten voor hen worden
berekend23, zijn in het onderzoek verschillende scenario’s doorgerekend.
Hieruit blijkt dat niet-ingezetenen worden overgecompenseerd, maar dat
de mate waarin daarvan sprake is onzeker is. Afhankelijk van het gekozen
scenario wordt een overcompensatie gevonden van 75 tot 667 euro per
verzekerdenjaar. Macro betekent dat 13 tot 117 miljoen euro.
Het onderzoek heeft naar mijn mening aangetoond dat niet-ingezetenen
gemiddeld genomen worden overgecompenseerd. De mate van overcompensatie is echter onzeker. Daarnaast bestaat deze groep naar
verwachting uit subgroepen (bijvoorbeeld seizoenarbeiders en grensarbeiders) met verschillend zorggebruik. Doordat kosten niet betrouwbaar
aan individuen toegerekend kunnen worden, is er geen inzicht in de
gevolgen voor deze subgroepen. Er kan niet worden beoordeeld of er
groepen verzekerden zijn waarvoor de rekenregel nu al leidt tot een
onderschatting van de zorgkosten (en waarbij aanpassing van de
rekenregel de aansluiting tussen kosten en normkosten dus juist
verslechtert) en in welke mate daarvan sprake is. Om die reden geef ik er
de voorkeur aan de beschikbaarheid van goede gegevens op individuniveau af te wachten en nu nog geen aanpassingen door te voeren. Naar
verwachting zullen over twee jaar betere gegevens beschikbaar zijn,
waarmee wel betrouwbare uitspraken gedaan kunnen worden over de
kosten en mogelijke overcompensatie van buitenlandse seizoenarbeiders.
Ik zal dan opnieuw onderzoek laten doen.
Herverzekering vrijwillig eigen risico
Enkele collectiviteiten richten zich specifiek op de groep seizoenarbeiders
waarbij de verzekeraar een herverzekering van het vrijwillige eigen risico
aanbiedt. Hierdoor is de premie van de polis laag – zoals bij een vrijwillig
eigen risico – maar is het eigen risico vervolgens herverzekerd in de
aanvullende verzekering tegen een zeer lage premie. Ik heb al eerder
23

Niet-ingezetenen kunnen niet bij alle verdeelkenmerken worden ingedeeld omdat voor hen
informatie ontbreekt. Daarom wordt voor hen een aangepaste rekenregel gehanteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

10

aangegeven dit onwenselijk te vinden in mijn reactie op het NZa kwantitatieve onderzoek risicoselectie.24 Ook de NZa heeft in haar rechtmatigheidonderzoek aangegeven herverzekeren van het vrijwillige eigen risico in
beginsel onwenselijk te vinden. Omdat via de aanvullende verzekering
een selectiebeleid kan worden toegepast, kan herverzekering van dit risico
de risicosolidariteit aantasten, aangezien er geen risico tegenover de
premiekorting staat.
Ik heb de individuele verzekeraars daarom met klem verzocht dat deze
mogelijkheid tot herverzekering van het vrijwillig eigen risico per polisjaar
2017 niet meer wordt aangeboden. Ik heb er vertrouwen in dat zij aan mijn
verzoek gehoor zullen geven.
4.3 Mogelijke gedragseffecten verzekeraars en aanbieders door
onorthodoxe kenmerken
Per 2016 zijn kenmerken toegevoegd op basis van het zorgkosten in het
voorgaand jaar; kenmerken gebaseerd op het gebruik van wijkverpleging,
geriatrische revalidatiezorg en intramurale GGZ in het voorgaande jaar.
Deze kenmerken hebben een positief effect op de verevenende werking
van het risicovereveningsmodel. Het zijn echter onorthodoxe middelen
die mogelijk een dempende werking hebben op de doelmatigheidsprikkels
bij verzekeraars. In de brief over de risicoverevening 2016 heb ik
toegezegd dat ik zal laten monitoren of verzekeraars en aanbieders hun
gedrag aanpassen als gevolg van de perverse prikkels die kunnen
voortvloeien uit het gebruik van deze kenmerken.25
Idealiter zou het onderzoek plaatsvinden door middel van een kwantitatieve analyse op basis van declaratiegegevens vóór en na de invoering
van de kenmerken gebaseerd op zorggebruik in het voorgaande jaar.
Echter, de benodigde informatie, waaronder declaraties uit 2016, is nog
niet beschikbaar. De gedragseffecten zijn daarom door SiRM onderzocht
op basis van literatuuronderzoek en gesprekken met aanbieders en
verzekeraars.
De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat niet geconstateerd is
dat verzekeraars en zorgaanbieders (ondoelmatige) afspraken maken die
voortkomen uit het opnemen van de onorthodoxe kenmerken in het
risicovereveningsmodel. Door een aantal beheersmaatregelen zijn de
prikkels van het toevoegen van de onorthodoxe kenmerken op de
inkooprol van verzekeraars minder sterk dan op voorhand aangenomen.
Vooral de aankondiging van de tijdelijkheid van het opnemen van
kenmerken op basis van kosten in het voorgaande jaar speelt daarbij een
belangrijke rol. In mijn brief over de risicoverevening 2016 heb ik immers
aangekondigd dat ik beoog de kenmerken gebaseerd op het gebruik van
wijkverpleging en geriatrische revalidatiezorg in het voorgaande jaar,
uiterlijk bij het model voor 2019 weer te verwijderen. Daarnaast speelt ook
de onzekerheid een grote rol. Verzekeraars moeten in voorgaand jaar eerst
kosten maken voordat ze een hogere bijdrage ontvangen vanuit de
risicoverevening. Verzekerden kunnen overlijden of switchen waardoor
een hogere uitgave in voorgaand jaar niet leidt tot een hoger normbedrag
in een daaropvolgend jaar. Door het gebruik van relatieve grenzen voor
het vaststellen van het drempelbedrag is op voorhand niet exact te
bepalen hoeveel kosten in voorgaand jaar moeten worden gemaakt om in
de klasse te vallen met een hogere vereveningsbijdrage. De conclusie dat
verzekeraars en zorgaanbieders niet acteren op de prikkels die uitgaan van
de onorthodoxe kenmerken, neemt niet weg dat deze kenmerken vanuit
24
25

Kamerstuk 29 689, nr. 683
Kamerstuk 29 689, nr. 617

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

11

doelmatigheidsoogpunt onwenselijk zijn. De voorkeur zal dus blijven
uitgaan naar het vinden van zorginhoudelijke voorspellers voor deze
vormen van zorg.
De prikkels en kans op het vergoeden van meer zorg door verzekeraars
dan vanuit doelmatigheidsoogpunt gewenst is blijken beperkt. Het relatief
grootste risico op ondoelmatig gedrag bestaat bij wijkverpleging. Dit komt
doordat bij de wijkverpleging het verschil tussen het drempelbedrag en
het normbedrag het grootst is. Om dat ongewenste effect nog verder te
beperken, wordt de onderste klasse bij dit kenmerk in het model in tweeën
gesplitst. Door deze opsplitsing neemt de mogelijkheid om een positief
resultaat te behalen af en daarmee nemen de doelmatigheidsprikkels toe.
Het is denkbaar dat er naast de onorthodoxe kenmerken ook andere
kenmerken in de risicovereveningsmodellen zitten die prikkels voor
doelmatige inkoop kunnen beperken. Het Zorginstituut heeft een beperkt
kwantitatief onderzoek uitgevoerd op kenmerken die al langer in het
model zijn opgenomen. Het onderzoek van het Zorginstituut richt zich op
het opsporen van afwijkende patronen, die zouden kunnen duiden op
mogelijke beïnvloeding door verzekeraars van farmaciedeclaraties om
daarmee een voordeel te behalen in de risicoverevening. Dit onderzoek
laat geen afwijkende patronen zien bij de farmaciedeclaraties die kunnen
duiden op minder doelmatige inkoop door verzekeraars
5. Bezinning over de toekomst van de risicoverevening
5.1 Historie en aanleiding tot discussie
Gegeven de acceptatieplicht en verbod op premiedifferentiatie zorgt het
risicovereveningssysteem voor een gelijk speelveld tussen zorgverzekeraars. De ontwikkeling van het risicovereveningssysteem was in de jaren
vóór invoering van de Zorgverzekeringswet vooral gericht op dit gelijke
speelveld tussen ziekenfondsen. Vanaf de invoering van de Zvw in 2006 is
er meer aandacht gekomen voor het stimuleren van verzekeraars tot
inkoop van doelmatige zorg. Op dit punt heb ik met de afbouw van ex
post compensatiemechanismen, in het bijzonder de afschaffing van de
macronacalculatie, forse stappen gezet. Met het uitbrengen van het
rapport van de commissie Evaluatie Risicoverevening Zvw in 2012 is de
aandacht deels verlegd naar het verkleinen van de prikkel tot risicoselectie. Al die jaren is de risicoverevening steeds verder verbeterd door het
toevoegen van nieuwe kenmerken en het verfijnen van bestaande
kenmerken. Hiermee is het model een van de meest verfijnde in de
wereld. Daar mogen we trots op zijn.
Tegelijkertijd heb ik eerder geconstateerd dat ik uitdagingen zie voor de
verdere ontwikkeling van de risicoverevening. Het model wordt steeds
beter in het voorspellen van de kosten op het niveau van verzekeraars en
subgroepen, maar de uitvoering wordt ook steeds complexer en de
transparantie neemt af. In de brief «Kwaliteit loont» heb ik het streven
geuit om chronisch zieken en kwetsbare groepen beter te voorspellen.
Deze beleidsvoornemens leiden tot nieuwe uitdagingen om het model te
verbeteren en subgroepen goed te voorspellen. Daarnaast vraagt het
opvoeren van de risicodragendheid om een goede voorspelkracht van het
model, waardoor er pragmatische keuzes zijn gemaakt en er
«onorthodoxe kenmerken» in het model gebaseerd op het zorggebruik in
voorgaand jaar zijn opgenomen. Bovenstaande heeft mij doen besluiten
een fundamentele discussie te voeren over de richting waarin de
risicoverevening zich in de toekomst verder moet ontwikkelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

12

5.2 Het symposium
Op 31 maart 2016 heeft VWS een symposium georganiseerd waarbij meer
dan 100 mensen van diverse organisaties zijn samengekomen om met
elkaar van gedachte te wisselen over de toekomst van de risicoverevening. Om van diverse kanten input te krijgen en de discussie goed
te kunnen voeren heb ik voorafgaand aan het symposium verschillende
organisaties gevraagd om zich in een position paper uit te spreken over
de toekomst van de risicoverevening. Hierbij heb ik niet alleen verzekeraars en onderzoeksbureaus gevraagd, maar ook organisaties die verder
van de risicoverevening afstaan zoals wetenschappers, brancheorganisaties van zorgaanbieders en patiëntenorganisaties. Dit verzoek is met
veel enthousiasme ontvangen en heeft geleid tot 21 position papers. Deze
position papers zijn gebundeld en als bijlage 326 aan deze brief toegevoegd. Er heeft een goede en gevarieerde discussie plaatsgevonden
waarbij zowel zorgverzekeraars, onderzoekers en wetenschappers aan het
woord kwamen, maar ook zorgaanbieders en brancheorganisaties zich
hebben uitgesproken over de risicoverevening. Ter gelegenheid van het
symposium is ook een brochure uitgebracht met een beschrijving van het
risicovereveningssysteem. Deze treft u aan in bijlage 427.
Er zijn geen voorstellen gedaan om de risicoverevening fundamenteel
anders in te richten. De overheersende opinie was dat we met de
risicoverevening op de goede weg zijn en er al veel verbeteringen in het
model zijn doorgevoerd.
Tijdens het symposium konden niet alle onderwerpen uit de position
papers aan bod komen. Daarom zullen meer technische onderwerpen de
komende periode besproken worden in reguliere technische overleggen
en zullen met enkele partijen die niet deelnemen aan de Werkgroep
Ontwikkeling Risicoverevening (WOR) separate gesprekken worden
gepland.
Hierna ga ik in op de meest principiële onderwerpen van het symposium
namelijk de doelen van de risicoverevening en het verzekeraarrisico. Per
onderwerp zal ik de afwegingen uitleggen en de discussie weergeven. Ik
eindig met mijn reactie hierop en de speerpunten van het onderzoeksprogramma voor de komende jaren.
Doelen van de risicoverevening
Met de risicoverevening worden verschillende doelen nagestreefd: gelijk
speelveld, bevorderen van doelmatigheid en het tegengaan van risicoselectie. In de discussie kwam naar voren dat partijen het lastig vinden dat
met één instrument, namelijk de risicoverevening, meerdere doelen
worden nagestreefd. Er was geen consensus over het belangrijkste doel,
maar partijen gaven aan dat er veel voortgang is geboekt op het punt van
gelijk speelveld op verzekeraarsniveau.
De doelen liggen regelmatig in elkaars verlengde, maar in sommige
gevallen bestaat er een spanningsveld tussen deze doelen. Het verbeteren
van het gelijke speelveld of het wegnemen van selectieprikkels kan ten
koste gaan van de doelmatigheid. Een theoretisch voorbeeld: het achteraf
compenseren van alle door de zorgverzekeraar gemaakte kosten zou alle
verzekeraars in een eerlijke concurrentiepositie brengen en daarmee een
perfect gelijk speelveld opleveren. Er bestaan dan geen prikkels tot
risicoselectie omdat alle verzekerden en hun kosten achteraf worden
26
27

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

13

gecompenseerd. Hiermee heeft de verzekeraar echter geen belang om
zinnige en zuinige zorg te stimuleren en verdwijnen de doelmatigheidsprikkels bij de cruciale inkooprol die verzekeraars hebben.
Het symposium opende met een stelling over op welk niveau gelijke
speelveld gewenst is. De doelstellingen gelijk speelveld voor zorgverzekeraars en het tegengaan van prikkels voor risicoselectie hebben beide een
andere invalshoek maar de doelstelling risicoselectie ligt in het verlengde
van het creëren van een gelijk speelveld. Een gelijk speelveld streeft naar
een eerlijke concurrentiepositie voor zorgverzekeraars ongeacht de
samenstelling van hun populatie. Als alle mogelijke groepen verzekerden
perfect worden gecompenseerd in de verevening en geen positieve of
negatieve resultaten genereren voor verzekeraars, bestaat er automatisch
een gelijk speelveld. Het omgekeerde geldt niet.
Box 1: Fictief voorbeeld
Stel bijvoorbeeld dat mannen overgecompenseerd worden binnen
het risicovereveningsmodel en alle verzekeraars een gelijk aandeel
mannen hebben. Dan is er wel sprake van een gelijk speelveld door
de gelijke verdeling. Desalniettemin bestaat er de selectieprikkel om
mannelijke verzekerden aan te trekken of te behouden. Zodra een
verzekeraar een meer dan gemiddelde instroom van mannen zou
hebben, is het gelijke speelveld verstoord. Het wegnemen van
prikkels tot risicoselectie verbetert automatisch het gelijke speelveld
tussen verzekeraars. Zoals gezegd het betreft hier een fictief
voorbeeld. In werkelijkheid is het kenmerk geslacht opgenomen in
het risicovereveningsmodel en daarom is er geen sprake van
verstoring van het gelijk speelveld op dit punt.
Gelijk speelveld op concern niveau stelt minder eisen aan het vereveningsmodel dan een gelijk speelveld op het niveau van risicodrager of van
subgroepen. Gelijk speelveld op subgroepniveau verkleint de prikkels tot
risicoselectie. Een voorbeeld van een subgroep kan bijvoorbeeld een
specifieke diagnose zijn, waarbinnen steeds opnieuw gesplitst kan worden
naar nieuwe kleinere subgroepen. Zo kan als voorbeeld van een subgroep
patiënten met diabetes type II worden genomen. Deze groep kan worden
opgesplitst in kleinere subgroepen als patiënten met diabetes type II met
hoge bloeddruk en zonder hoge bloeddruk. Er kunnen steeds opnieuw
subgroepen worden geïdentificeerd waarbij in het meest extreme geval er
zelfs met één verzekerde met over/ondercompensatie ruimte is voor
selectie. Naarmate meer subgroepen worden opgenomen in het model
neemt de complexiteit toe en de uitvoerbaarheid af. Op basis van
onderstaand figuur is er gediscussieerd over op welk niveau gelijk
speelveld gewenst is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

14

Figuur 1 Verschillende niveaus van gelijk speelveld

Er bestond consensus onder de aanwezigen van het symposium over de
randvoorwaarde van de verevening, namelijk dat het model uitvoerbaar,
transparant en niet onnodig complex moet worden. Aanwezigen gaven
bovendien aan dat de risicoverevening geen panacee is. Er wordt veel
verwacht van het risicovereveningsmodel. De risicoverevening is een
goed functionerend model, maar geen wondermiddel. Daarom moet de
oplossing niet altijd binnen de risicoverevening worden gezocht.
Risicoverevening is bijvoorbeeld niet het enige middel om prikkels tot
risicoselectie tegen te gaan, hier is ook een rol weggelegd voor de NZa als
toezichthouder. Daarom moet telkens goed worden afgewogen of de
risicoverevening het juiste middel is om risicoselectie tegen te gaan, zeker
als het toevoegen van een kenmerk gevolgen kan hebben voor de
uitvoerbaarheid en/of doelmatigheid.
De laatste jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor risicoselectie.
Verschillende partijen hebben tijdens het symposium aangegeven dat het
tegengaan van risicoselectie het belangrijkste doel zou moet zijn van de
risicoverevening. Anderen gaven aan dat doelbewuste risicoselectie in de
praktijk nauwelijks voorkomt en dat het daarom belangrijker is om
risicoselectie goed te laten monitoren door de NZa dan voor elke
mogelijke selectieprikkel het model aan te passen. Ook is de stelling
ingenomen dat het bevorderen van doelmatigheidsprikkels het belangrijkste doel van de verevening zou moeten zijn.
Men is het erover eens dat risicoselectie onwenselijk is omdat het
risicosolidariteit kan ondermijnen. Door de acceptatieplicht is het niet
toegestaan dat verzekeraars verzekerden weigeren, maar risicoselectie is
niet bij wet verboden. Het kan in verschillende vormen optreden. De
verzekeraar zou acties kunnen ondernemen om verzekerden, al dan niet
bewust, te selecteren, bijvoorbeeld door een polis op de markt te brengen
voor een specifieke doelgroep. Verzekeraars zouden groepen met
verwachte positieve resultaten, oftewel lagere verwachte zorgkosten dan
hun vereveningsbijdrage, naar zich toe kunnen trekken bijvoorbeeld door
voor hen aantrekkelijke polissen op de markt te brengen en marketinguitingen. Een andere vorm van risicoselectie is wanneer zorgverzekeraars
niet optimaal investeren in zorg en innovatie van een bepaalde groep
zorggebruikers om niet te aantrekkelijk te zijn voor deze groep verzekerden. Daarnaast vindt er ook zelfselectie plaats door verzekerden.
Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn bij een verhoogd vrijwillig eigen
risico waarbij verzekerden die geen zorgkosten verwachten eerder voor
een dergelijke optie zullen kiezen. Dit hoeft geen bewuste selectiestrategie
van de zorgverzekeraar te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

15

Er is ook discussie gevoerd over de maatschappelijke wenselijkheid van
over- of ondercompensatie van bepaalde groepen. Velen gaven aan dat de
verevening er naar moet streven om adequaat te compenseren voor alle
verzekerden zonder normatieve of politieke voorkeur. Enkele anderen
waren van mening dat bij beslissingen om selectieprikkels te verminderen
de maatschappelijke onwenselijkheid van selectie op die bepaalde groep
een belangrijke rol moest spelen. Tot slot waren er voorstanders van
overbetaling: als er sprake is van inadequate compensatie, dan liever een
over- dan een onderbetaling voor chronisch zieken.
Verzekeraarrisico
Gedurende het symposium is uitvoerig stilgestaan bij de rol van de
verzekeraars en de risico’s die hierbij horen. De verevening compenseert
voor voorspelbare variatie in zorgkosten op basis van leeftijd, geslacht en
gezondheid. Alle overige kostenvariatie waarvoor geen compensatie
wordt nagestreefd valt daarmee automatisch onder het verzekeraarrisico.
Tijdens het symposium gaven de meeste zorgverzekeraars aan niet
verantwoordelijk te willen worden gehouden voor incidenten en
zorgkosten waar ze niet of nauwelijks invloed op hebben. Twee specifieke
voorbeelden zijn uitgebreider besproken. Ten eerste de kosten van
zwangerschap en geboorten. Omdat de kosten van geboortezorg niet
voorspelbaar en niet chronisch zijn, worden deze kosten niet specifiek
gecompenseerd in de verevening. De groep vrouwen in deze leeftijdscategorie als geheel wordt adequaat gecompenseerd. De kosten voor
bevallingen zijn opgenomen, doordat verzekeraars voor alle vrouwen in
de vruchtbare leeftijd een hogere vereveningsbijdrage ontvangen. Echter,
als een verzekeraar een oververtegenwoordiging heeft van zwangerschappen of geboortes, kan er een negatief resultaat ontstaan. De
verzekeraars geven aan dat hierdoor een prikkel ontstaat voor passieve
selectie. Het tweede voorbeeld dat werd aangedragen door verzekeraars
waren de kosten van zeldzame extreem dure aandoeningen. Aangezien
voor deze aandoeningen de prijzen van de dure geneesmiddelen veelal tot
stand komen via het bureau Financiële Arrangementen Geneesmiddelen,
vinden de verzekeraars dat ze vrijwel geen invloed hebben op deze
zorgkosten en ze willen er daarom geen risico over dragen. Zowel voor
zwangerschappen als voor de zeldzame dure aandoeningen pleiten een
deel van de aanwezige experts voor alternatieve compensatie, bijvoorbeeld in de vorm van een vergoeding per geval (gevalsnormering) of
volledige compensatie achteraf.
Wat betreft compenseren voor leeftijd, geslacht en gezondheid waren de
meeste aanwezigen het erover eens dat de verevening er naar moet
streven te compenseren met objectieve kenmerken van gezondheid. Er
bestaan nu nog kenmerken in de verevening die ook zorgkostenvariatie
laten zien die niet per se met gezondheid samenhangt, maar bijvoorbeeld
gedeeltelijk ook praktijkvariatie of consumptiegeneigdheid meten. In het
streven het model voor deze variatie te schonen, werd aangegeven dat de
prioriteit moest liggen bij onorthodoxe kenmerken en praktijkvariatie.
5.3 Reactie
Op hoofdlijnen zie ik vijf acties die ik wil ondernemen n.a.v. het
symposium:
1) Afwegingen tussen gelijk speelveld/risicoselectie en doelmatigheid
explicieter maken en risicoverevening gericht inzetten;
2) Doorgaan met verbeteren compensatie chronisch zieken
3) Aandacht houden voor uitvoerbaarheid
4) Vasthouden aan voorspelmodel op basis van gezondheidsgerelateerde kenmerken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

16

5)

Inhoudelijk verbeteren vereveningsmodel door meerjarige onderzoeksaanpak
Deze acties licht ik hieronder nader toe.
1) Afwegingen tussen gelijk speelveld/risicoselectie en doelmatigheid
explicieter maken en risicoverevening gericht inzetten
De risicoverevening is een belangrijk onderdeel van het zorgstelsel waar
het gelijk speelveld voorop staat en de prikkels tot doelmatigheid
maximaal behouden blijven. Ondanks pogingen om de doelen van de
risicoverevening te verenigen, blijft het mijns inziens noodzakelijk om een
gelijk speelveld na te streven, risicoselectie tegen te gaan én de doelmatigheid te blijven bevorderen. Doordat er een spanningsveld bestaat
tussen de doelen, kunnen ze niet los van elkaar worden beschouwd. Zoals
hierboven besproken liggen bevorderen van gelijk speelveld en
tegengaan van risicoselectie in elkaars verlengde, maar bestaat er vooral
een uitruil met doelmatigheid. Neem bijvoorbeeld het beter compenseren
van gebruikers van wijkverpleging met behulp van een onorthodox
kenmerk. Omdat deze zorgkosten na overheveling uit de AWBZ nog
onvoldoende werden gecompenseerd, introduceerde ik in 2016 een
vereveningskenmerk op basis van zorggebruik uit het voorgaande jaar.
Door het toevoegen van dit kenmerk zijn prikkels tot risicoselectie voor
deze groep weggenomen en ontstond er voor gebruikers van wijkverpleging een gelijk speelveld tussen verzekeraars. De manier van compenseren, namelijk op basis van eerder zorggebruik, kan echter ondoelmatigheid in de hand werken. Verzekeraars hebben mogelijk een minder
sterke prikkel om scherpe afspraken te maken bij de zorginkoop vanwege
de hogere vereveningsbijdrage in het jaar erna. Daarom wordt dit een
onorthodox kenmerk genoemd. Onorthodoxe kenmerken verbeteren de
verevenende werking van het model en verminderen prikkels tot
risicoselectie. Omdat we echter ook streven naar doelmatigheid, moeten
we het gebruik van deze kenmerken voortdurend afwegen. Bij introductie
van de kenmerken gebaseerd op wijkverpleging en geriatrische revalidatiezorg in het voorgaande jaar heb ik aangekondigd dat deze tijdelijk zijn.
Wellicht de belangrijkste boodschap die ik meeneem uit de fundamentele
discussie is dat we, als er bij een besluit sprake is van een spanningsveld
tussen de verschillende doelen, we explicieter de afweging moeten maken
tussen de verschillende doelen en die afweging moeten benoemen.
Allereerst zal moeten worden bekeken of de verevening het juiste middel
is om het doel te bereiken, gegeven de randvoorwaarde van uitvoerbaarheid en complexiteit. Vervolgens moet bij verbeteringen in het
risicovereveningsmodel expliciet worden gekeken of de toegevoegde of
aangepaste kenmerken een dempende werking kunnen hebben op de
doelmatigheidprikkels. Een nieuw kenmerk wordt idealiter zo vormgegeven dat de doelmatigheidsprikkels behouden blijven. De uitruil tussen
het wegnemen van prikkels tot risicoselectie en de doelmatigheid zal nog
meer aandacht krijgen bij de verschillende onderzoeken die gedaan
worden en de afwegingen zullen worden benoemd in brieven aan Uw
Kamer. Het is van belang dat we de plaats van de risicoverevening binnen
het stelsel en de relatie met andere instrumenten in het vizier houden. De
verwachtingen rondom de risicoverevening zijn hooggespannen, maar we
moeten in gedachten houden dat de risicoverevening niet het enige
instrument is. Om te voorkomen dat de risicoverevening te complex en
onuitvoerbaar wordt waardoor het aan zijn eigen succes ten onder zou
gaan.
De Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening gebruikt nu een toetsingskader als leidraad voor de beoordeling van resultaten van onderzoek naar
nieuwe vereveningskenmerken en verfijning van bestaande verevenings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

17

kenmerken voor een technisch advies aan mij. Bij het expliciet maken van
de afweging tussen doelmatigheid en risicoselectie, bij de keuze van
subgroepen en bij de vormgeving van vereveningskenmerken, kan het
toetsingskader handvatten bieden om de juiste afweging te maken.
Hiervoor zal worden onderzocht of het toetsingskader moet worden
uitgebreid door naast meer kwantitatieve maatstaven ook richtlijnen op te
stellen voor normatieve afwegingen zoals ruimte voor selectie of
doelmatigheidsprikkels.
2) Doorgaan met verbeteren compensatie chronisch zieken
Ik deel de mening dat adequaat compenseren op subgroepniveau
gewenst is, waarbij in het bijzonder de compensatie van chronisch zieken
en kwetsbare groepen de aandacht behoeft. Als wordt uitgegaan van het
niveau van risicodrager (verzekeraar) blijven er prikkels bestaan bij
verzekeraars om zich voor bepaalde groepen verzekerden meer of minder
in te spannen. Dit kan de solidariteit ondermijnen en de aandacht
wegnemen van doelmatigheid.
Tijdens de fundamentele discussie hebben partijen aangegeven dat bij het
voorkomen van risicoselectie de meeste aandacht uit moet gaan naar
vergroten van prikkels voor verzekeraars om optimale zorg en service aan
chronisch zieken te leveren. Ik deel deze mening. Daarom heb ik als
speerpunt van de ontwikkeling van de risicoverevening de aandacht voor
betere compensatie van chronisch zieken en kwetsbare groepen. Dit is in
lijn met het beleid dat ik vorig jaar heb ingezet met mijn brief «Kwaliteit
loont». Het beter kunnen aanwijzen van chronisch zieken en het zuiverder
voorspellen van hun zorgkosten vermindert de prikkels tot risicoselectie.
Namelijk, als chronisch zieken en kwetsbare verzekerden beter worden
gecompenseerd in de risicoverevening zullen verzekeraars zich meer
kunnen richten op het aantrekken van mensen die veel gebruik maken van
zorg en zich inzetten voor innovatie en het bieden van zorg van goede
kwaliteit. De verzekeraar die zich richt op het aantrekken en behouden van
chronisch zieken en kwetsbare verzekerden door zorg van goede kwaliteit
te bieden, wordt beloond. Ondanks de verbeterde prikkels voor chronisch
zieken blijft het monitoren van activiteiten van verzekeraars die mogelijk
duiden op risicoselectie van groot belang. De NZa doet op dit moment
onderzoek naar risicoselectie. Ik verwacht dit onderzoek rond de zomer
naar uw Kamer te kunnen sturen.
Naast de onwenselijkheid van risicoselectie, spelen ook doelmatigheid en
uitvoerbaarheid een rol in deze afweging. Door de compensatie voor
chronisch zieken verder te verbeteren zullen zorgverzekeraars meer
geprikkeld worden zich voor deze verzekerden in te spannen en vanwege
het hoge zorggebruik valt hier ook de meeste doelmatigheidswinst te
behalen. De prikkel tot doelmatige zorginkoop (op zowel prijs als kwaliteit)
is het grootst wanneer het gaat om zorginhoudelijke verbeteringen aan
het model. Op groepen verzekerden met zeer lage zorgkosten is weinig
besparing te realiseren. Overigens, aangezien de verevening een
instrument is dat de middelen alleen verdeelt (zero-sum-game), betekent
een hogere compensatie bij de één altijd een lagere compensatie bij de
ander. De consequentie van de aandacht voor het beter compenseren van
chronisch zieken, is dat er meer geld wordt verschoven van gezond naar
ongezond.
Ik wil benadrukken dat de risicoverevening een objectief voorspelmodel
is, waar bewuste overbetaling van specifieke groepen niet passend is.
Zoals ik in mijn brief «Onderzoeken risicoverevening» van 25 november
2014 heb aangegeven kleven er nadelen aan het instrument overbetaling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

18

Uit onderzoek28 blijkt dat overbetaling niet leidt tot minder prikkels tot
risicoselectie en niet noodzakelijk tot een verbetering van de mogelijkheden voor zorginkoop. Voorts blijkt overbetaling in de praktijk lastig
uitvoerbaar. Gegeven de financiële belangen die spelen, dient de wijze
waarop de vereveningsbijdrage tot stand komt niet ter discussie te staan.
Indien arbitraire keuzes nodig zijn – bijvoorbeeld welke groepen verliesgevende verzekerden gecompenseerd worden en via welke vereveningskenmerken de overbetaling moet plaatsvinden – is het instrument overbetaling mogelijk gevoelig voor bezwaar. Tevens geeft het onderzoek aan dat
het instrument overbetaling staatssteunrechtelijk beoordeeld moet
worden door de Europese Commissie. Ik geef daarom de voorkeur aan het
verder verbeteren van de ex ante risicoverevening. Bewuste overbetaling
zal dan ook geen onderdeel uitmaken van de risicoverevening 2017.
3) Aandacht houden voor uitvoerbaarheid
De risicoverevening is de afgelopen jaren steeds verder uitgebouwd door
het verfijnen van bestaande kenmerken en het toevoegen van nieuwe
kenmerken. Het model is hierdoor aanzienlijk beter geworden in het
voorspellen van de kosten, maar het wordt ook steeds complexer. Er zijn
grenzen aan wat het risicovereveningsmodel aan kan zowel qua
technische uitvoerbaarheid als stabiliteit van het model. Toename van het
aantal kenmerken kan ervoor zorgen dat er overlap zit qua voorspelkracht
en dat kenmerken met elkaar interveniëren. Hierdoor kan het model
instabiel worden, minder transparant en moeilijk uitlegbaar. Het risicovereveningssysteem is van groot belang voor de werking van het stelsel,
daarom is het van belang om op te letten of het systeem niet overbelast
raakt en beter andere instrumenten kunnen worden ingezet. Om deze
reden moet goed worden afgewogen of het toevoegen van nieuwe
kenmerken of verfijning van bestaand kenmerk voldoende toevoegt aan
de voorspelkracht aan het model. Daarnaast moet het kenmerk zo
eenvoudig mogelijk worden vormgegeven. Het is belangrijk om bewust te
zijn dat de risicoverevening niet de oplossing is voor alle vraagstukken die
spelen rondom risicoselectie, kwaliteit en doelmatigheid. Met het
actieplan van Zorgverzekeraars Nederland «kerngezond» hebben
verzekeraars een aantal belangrijke stappen gezet rondom transparantie,
solidariteit en tegengaan van risicoselectie.
4) Vasthouden aan voorspelmodel op basis van gezondheidsgerelateerde
kenmerken
Het voorspellende karakter van de verevening en de vooraf bepaalde
normbedragen zijn een fundamentele eigenschap van de risicoverevening. Alleen door kosten vooraf in te schatten – en niet achteraf te
verklaren en te compenseren- worden verzekeraars geprikkeld om
zinniger en zuiniger zorg in te kopen. Bovendien zijn vele van de
niet-voorspelbare risico’s die in een verklaarmodel wel verevend worden,
en in een voorspelmodel niet, bij uitstek risico’s die door een verzekeraar
worden gedekt. Denk bijvoorbeeld aan ongelukken en overlijden, waarbij
de zorgkosten vaak zeer hoog zijn. Ik kies ervoor om nog meer in te zetten
op zorginhoudelijke verbeteringen van het voorspellen binnen het model
in plaats van uitzonderingen te creëren buiten het model. Deze verbeteringen zullen naar verwachting geen grote effecten hebben op de
voorspelkracht van het model, maar kunnen het model wel inhoudelijk
beter maken. Ik ben me ervan bewust dat bij het strikt vasthouden aan een
ex-ante voorspelmodel en met het afschaffen van ex-post compensaties,
er nog meer druk komt te staan op het adequaat voorspellen van
zorgkosten. Ik ben er van overtuigd dat we met het huidige model en de
28

SIRM, Het voorkomen van inadequate compensatie in de risicoverevening, 16 oktober 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

19

aanpassingen voor 2017 een meer dan voldoende voorspellend model
hebben voor zowel somatische kosten als GGZ om de (overigens nog
beperkte) stap naar volledige risicodragendheid te maken.
Het achteraf compenseren van incidenten of specifieke gevallen in het
betreffende jaar, zoals bij gevalsnormering, is niet in lijn met de doelmatigheid die het ex-ante voorspelmodel nastreeft.29 Ook in de besproken
voorbeelden van geboortezorg en kosten van zeldzame extreem dure
aandoeningen zet ik in op het beter voorspellen van deze kosten, niet op
compensatie achteraf. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd hebben hogere
verwachte zorgkosten vanwege geboortezorg en voor hen ontvangt de
verzekeraar dan ook een hogere vereveningsbijdrage. Wellicht zijn er nog
andere kenmerken voorhanden die de kosten van geboortezorg, van
pasgeborenen en van kinderen beter kunnen voorspellen. Dit zal ik laten
onderzoeken.
Zoals eerder aangegeven in deze brief zal voor de kleine groep verzekerden met extreem hoge kosten per 2017 een ex-ante aanpassing aan het
model worden doorgevoerd om deze groep beter te compenseren.
Daarnaast is mijn streven om het model zoveel mogelijk te schonen voor
kenmerken die niet-gezondheidsgerelateerde kosten voorspellen, zoals
praktijkvariatie en consumptiegeneigdheid. Hierdoor ligt de verantwoordelijk voor deze kostenverschillen bij de verzekeraar, die hierop zal acteren
als hij er financieel risico over loopt. In de praktijk is het lastig om de
zorgkosten zuiver te voorspellen met leeftijd, geslacht en objectieve
gezondheidkenmerken. Zolang de benodigde data niet beschikbaar of
volledig zijn, moeten we vasthouden aan de kenmerken die bij benadering
zorgkosten voorspellen om niet aan verevenende werking te verliezen. In
het onderzoeksprogramma zal blijvend aandacht worden besteed aan het
vervangen van de onorthodoxe kenmerken en bijvoorbeeld aan het
minder compenseren van regionale verschillen in consumptiegeneigdheid
en zorgaanbod.
5) Inhoudelijk verbeteren vereveningsmodel door meerjarige onderzoeksaanpak
Om bovenstaande ambities van het voorspelmodel waar te maken, blijf ik
onderzoek doen naar mogelijke inhoudelijke verbeteringen. Uitkomst van
het symposium is dat ik kies voor een meerjarige onderzoeksaanpak,
waarbij niet alleen gekeken wordt naar verbeteringen voor het vereveningsmodel voor komend jaar, maar daarnaast ook naar verbeteringen die
betrekking hebben op de middellange termijn (drie tot vijf jaar). De
position papers en de discussie tijdens het symposium hebben mij
hiervoor input geleverd. Dit betreft onder andere onderzoek naar
meerjarig zorggebruik, aandacht voor pasgeborenen en kinderen met
hoge kosten in het risicovereveningsmodel en herclassificatie van ziekten
naar aandoeningen. Deze inhoudelijke verbeteringen worden besproken
in de Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening en leiden tot een
onderzoeksprogramma ten behoeve van het risicovereveningsmodel 2018
en een meerjarig onderzoeksprogramma. Het meerjarige onderzoeksprogramma bevat onderzoeken waarvan de resultaten niet direct betrekking
hebben op het vereveningsmodel voor komend jaar vanwege een
fundamentele vraagstelling en langere doorlooptijd. Mede op basis van
het symposium en de position papers heb ik de volgende prioriteiten
voor het onderzoeksprogramma vastgesteld:
29

Een uitzondering hierop zijn de objectieve demografische kenmerken als leeftijd, geslacht en
adres, die wel op het betreffende jaar zijn gebaseerd. Hiervoor ontstaan geen ondoelmatigheidsprikkels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

20

A.
B.
C.
D.

Betere compensatie van chronisch zieken en kwetsbare groepen;
Vervanging van onorthodoxe kenmerken kosten wijkverpleging en
geriatrische revalidatiezorg in voorgaand jaar;
Doorontwikkeling risicoverevening voor de GGZ;
Meer fundamenteel onderzoek met langere doorlooptijd.

Het onderzoeksprogramma wordt op dit moment afgestemd in de WOR
en zal in september 2016 aan uw Kamer worden verzonden.
6. Tot slot
De modelverbeteringen die ik in deze brief heb aangekondigd, worden in
de zomer integraal doorgerekend op basis van de meest recente en
representatief gemaakte gegevens. Op basis van de uitkomsten van dit
onderzoek, zal na de zomer de definitieve besluitvorming plaatsvinden
over de risicoverevening 2017. Zoals gebruikelijk zal ik u in september
informeren over de uitkomsten. In dezelfde brief zal ik u ook informeren
over het onderzoeksprogramma voor de risicoverevening voor de
komende jaren.
De modelwijzigingen zijn vastgelegd in een wijziging van het Besluit
zorgverzekering en de Regeling risicoverevening 2017. De wijziging van
het Besluit zorgverzekering heb ik op 31 mei 2016 voorgehangen bij de
Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal.30 Na afronding van de
voorhangprocedure gaat het ontwerpbesluit voor advies naar de Raad van
State. Na de zomer zal deze worden gepubliceerd. De Regeling risicoverevening 2017 zal worden afgerond zodra op Prinsjesdag de cijfers
bekend worden gemaakt die nodig zijn voor het vaststellen van de
vereveningsbijdragen, zoals het macroprestatiebedrag en de rekenpremie.
Zoals voorgeschreven in de Zvw, zal de regeling vóór 1 oktober 2016
worden gepubliceerd.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

30

Kamerstuk 29 689, nr. 715

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 725

21