Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1153
Vragen van de leden Van Weyenberg en Groothuizen (beiden D66) aan de
Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en voor Rechtsbescherming
over het verplichtgestelde pensioenfonds voor notarissen (ingezonden
22 december 2017).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 13 februari 2018) Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 894
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Draagvlakonderzoek Notarieel Pensioenfonds»
uit Pensioen en Praktijk?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat bij de behandeling van de fusie van de voormalige notariële
pensioenfondsen tot Stichting Notarieel Pensioenfonds aandacht is gevraagd
voor het draagvlak voor de wettelijke verplichting?
Antwoord 2
Ja. Naar aanleiding van vragen van uw Kamer tijdens de parlementaire
behandeling van de wijziging van de Wet op het notarisambt (Wna) in
verband met de mogelijkheid tot herziening van pensioenfondsen voor het
notariaat is in de nota naar aanleiding van het verslag2 ingegaan op het
draagvlak voor de verplichte deelname van notarissen, toegevoegd notarissen en kandidaat-notarissen aan de Stichting Notarieel Pensioenfonds (SNPF).
Vraag 3, 4 en 5
Zijn er vergelijkbare pensioenfondsen waarbij de deelname wettelijke
verplicht is en niet voortvloeit uit afspraken in een algemeen verbindend
verklaarde cao?

1

http://www.pensioenschijfvanvijf.nl/wp-content/uploads/2017/12/Draagvlak-onderzoekNotarieel-Pensioenfonds-Pensioen-en-Praktijk-dec-2017.pdf
2
Kamerstuk 34 342, nr. 6

ah-tk-20172018-1153
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vindt u het ook van groot belang dat er voldoende draagvlak is voor een
wettelijke verplichting tot deelname aan een bepaald pensioenfonds? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, hoe groot moet dat draagvlak dan, bij benadering, zijn?
Herkent u de in het artikel gepubliceerde cijfers, waaruit blijkt dat de
representativiteitsnorm van 60% niet wordt gehaald?
Antwoord 3, 4 en 5
Verplichte deelname aan een pensioenregeling en/of in een pensioenfonds
geschiedt in bijna alle gevallen op basis van een eigenstandig verzoek
daartoe door de beroepspensioenvereniging of het georganiseerde bedrijfsleven in een bedrijfstak dat een belangrijke meerderheid van de beroepsgenoten of van de in die bedrijfstak werkzame personen vertegenwoordigd.
Hiervan is sprake wanneer de representativiteit 60 procent of hoger is en
onder condities ook nog tussen de 55 en 60 procent. In het geval van een
meerderheid tussen de 50 en 55 procent vindt er geen verplichtstelling plaats,
tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden. Dit als gevolg van de Wet
verplichte beroepspensioenregeling (Wvb) en het toetsingskader Wvb en de
Wet verplichte deelname in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 (Wet Bpf 2000)
en het toetsingskader Wet Bpf 2000.
Voor twee pensioenfondsen geldt dat er geen sprake is van een verplichtstelling op basis van de Wvb of de Wet Bpf 2000 maar van een directe verplichte
deelname op grond van een bijzondere wet. Het betreft de verplichte
deelname van notarissen, toegevoegd notarissen en kandidaat-notarissen op
basis van artikel 113a van de Wna en de verplichte deelname in het ABP (op
basis van de Wet Privatisering ABP).
De principiële vraag of een verplichte deelname aan een pensioenregeling
en/of in een pensioenfonds wenselijk is, behoort tot de verantwoordelijkheid
van de beroepspensioenvereniging of het georganiseerde bedrijfsleven in een
(deel van een) bedrijfstak. Gezien de verstrekkende gevolgen van de
verplichtstelling voor de deelnemers geldt in algemene zin dat een bepaalde
mate van draagvlak voor de verplichte deelname wenselijk is.
Voor de specifieke casus van de verplichte deelname van notarissen,
toegevoegd notarissen en kandidaat notarissen worden geen voorwaarden
gesteld met betrekking tot de vereiste representativiteit. Het gaat immers niet
om een verzoek tot verplichtstelling op basis van de Wvb waarbij de
representativiteit van belang is, maar juist om de situatie dat de verplichte
deelname rechtstreeks uit de Wna voortvloeit.
Ook bij de verplichte deelname op basis van de Wna betreft het overigens
een verzoek van de betrokken partijen3 hoewel ook destijds geen eensgezindheid hierover bestond4. Hoewel dus sprake is van een aparte wettelijke
verplichtstelling, past deze wel in de algemene uitgangspunten dat de
wenselijkheid van een verplichtstelling en de vraag wie daar onder valt tot de
verantwoordelijkheid van de beroepsgenoten in het notariaat zelf behoort.
Gezien deze verantwoordelijkheid van de beroepsgenoten in het notariaat
zelf, ben ik van mening dat de cijfers die uit het draagvlakonderzoek naar
voren komen, de interpretatie daarvan alsmede eventuele conclusies naar
aanleiding daarvan een zaak van de beroepsgenoten in het notariaat
onderling is. Om die reden laat ik mij daar niet over uit.
Vraag 6
Is onderzocht of er meer draagvlak is voor verplichte deelname aan een
bepaalde regeling, in plaats van aan een vast pensioenfonds? Klopt het dat
door verplichte deelname aan een regeling ook concurrentie op de arbeidsvoorwaarde pensioen kan worden voorkomen, terwijl de deelnemer meer
vrijheid heeft dan bij een wettelijk verplichtgesteld pensioenfonds?

3

Kamerstukken 1953/54, 3045, nr. 8: blz 3: «Het treffen van collectieve pensioenregelingen voor
bepaalde groepen is een maatregel, welke in de huidige maatschappij steeds meer pleegt voor
te komen en van grote sociale waarde is. In het onderhavige geval hebben de betrokken vertegenwoordigende verenigingen in haar advies over de leeftijdsgrens verzocht om een
verplichting tot deelneming aan een pensioenregeling bij de wet in het leven te roepen.».
4
Kamerstukken 1953/54, 3045, nr. 8: blz 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het is mij op dit moment niet bekend of de beroepsgenoten ten aanzien van
de verplichte deelname van notarissen, toegevoegd notarissen en kandidaatnotarissen hebben overwogen de verplichte deelname in een pensioenfonds
los te laten maar wel de verplichte deelname aan de pensioenregeling te
behouden en of er daarbij ook onderzocht is wat het draagvlak daarvoor zou
zijn.
In algemene zin geldt dat met een verplichte deelname in een pensioenregeling concurrentie op de arbeidsvoorwaarde pensioen in een beroepsgroep of
in een bedrijfstak voorkomen kan worden. Alle deelnemers en eventuele
werkgevers zijn dan immers verplicht deel te nemen. Daarbij moet wel
aangetekend worden dat de aanvragers van de verplichtstelling beslissen bij
welke pensioenuitvoerder de verplichte beroepspensioenregeling wordt
ondergebracht, en niet de deelnemer.
Eveneens in algemene zin geldt dat er voor de toekomst in theorie scenario’s
denkbaar zijn waarbij de deelnemer aan een verplichte pensioenregeling in
een beroepsgroep of in een bedrijfstak zelf de vrijheid heeft een pensioenuitvoerder te kiezen5. De effecten en wenselijkheid van een dergelijke andere
systematiek van verplichtstelling verdienen uitgebreider onderzoek.

5

Kamerstuk 34 117, nr. D

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3