Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 721

Initiatiefnota van het lid Peters over de formeel
steunpersoon in de Jeugdwet

Nr. 3

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 mei 2021
Ik heb met belangstelling kennisgenomen van de initiatiefnota van dhr.
Peters over het opnemen van het recht op een «formeel steunpersoon»
voor iedere jongere in de Jeugdwet (Kamerstuk 35 721, nr. 2). Hieronder
geef ik u mijn reactie op het voorstel.
Excuses voor de late reactie. Door drukke werkzaamheden heeft deze
enige tijd op zich laten wachten.
Inzet van steunfiguren sluit naadloos aan bij doelen Jeugdwet
Zoals ik in mijn voortgangsbrief jeugd van 16 november jl. heb aangegeven (Kamerstuk31 839, nr. 751), ondersteun ik van harte het doel van
het samenwerken met steunfiguren en het netwerk van vooral kwetsbare
jongeren. Het is een van de doelstellingen van het Programma Zorg voor
de Jeugd (Actielijn 1 «een steunfiguur voor elk uithuisgeplaatst kind»). Er
zijn veel kansrijke initiatieven gaande rond de inzet van steunfiguren zoals
Burgervoogd, Eigen Kracht conferenties, Jouw Ingebrachte Mentor (JIM),
diverse vormen van informele steun voor kind en gezin1, 2 en netwerkpleegzorg. Samen met de branches gespecialiseerde zorg voor jeugd
(BGZJ) en beroeps- en cliëntenverenigingen gaan we na hoe deze
initiatieven goed kunnen worden ingezet en hoe eventuele drempels
beslecht kunnen worden.
Acties om de inzet van steunfiguren te bevorderen
De BGZJ heeft samen met de beroepsverenigingen en betrokken partijen
(waaronder de stichting Het Vergeten Kind, jongeren, ervaren steunfiguren en ouders) de afgelopen maanden een viertal expertmeetings
1

Hieronder vallen Meeleefgezin, Samen Oplopen, Buurtgezinnen, Steunouder en Home-start,
verenigd in het Collectief informele steun voor kind en gezin.

2

kst-35721-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 721, nr. 3

1

georganiseerd. Hierbij is verkend wat nodig is om het inzetten van
steunfiguren tot een succes te maken en welke knelpunten worden
ervaren. De uit deze expertmeetings voortvloeiende acties zijn
opgenomen in een door de branches en beroepsverenigingen ondersteund projectplan. De acties worden uitgevoerd in 2021. Het betreft acties
op het terrein van:
• bewustzijn vergroten van de waarde van informele steun;
• versterken van de vakbekwaamheid van professionals om samen te
werken met het informele netwerk; en
• randvoorwaarden, zoals voldoende ruimte in de contractering van
gemeenten voor het inzetten van informele steun.
Daarnaast heeft het Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ)
samen met de Alliantie Burgervoogd, St. Jim en de Nederlandse
Vereniging voor Pleegouders, n.a.v. een door hen georganiseerde
ontwerpsessie afgelopen najaar, een plan opgesteld dat erop gericht is
sociale steun voor en tijdens jeugdhulp te vergroten en/of te versterken.
De acties in dit plan richten zich met name op het versterken van de
sociale steun voordat jeugdhulp aanwezig is (bijv. het bewustzijn
vergroten/ inspireren van de waarde van informele steun vóór jeugdhulp)
of informele steun als randvoorwaarde wanneer een vorm van maatregel
of jeugdhulp aan de orde kan komen. Er vindt goede afstemming plaats
bij de uitvoering van de acties van beide plannen.
Steunfiguren formaliseren in de Jeugdwet?
Kern van het voorstel van lid Peters is steunfiguren te formaliseren door
het recht op een steunfiguur (eigen gekozen mentor) in de Jeugdwet vast
te leggen. Ten aanzien hiervan merk ik het volgende op:
a) Gemeenten hebben op grond van de Jeugdwet al de opdracht om het
sociale netwerk in te schakelen
Op grond van artikel 2.1.d. Jeugdwet hebben gemeenten de opdracht
hun beleid inzake jeugdhulp te richten op «het inschakelen, herstellen
en versterken van de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend
vermogen van de jeugdige, zijn ouders en de personen die tot hun
sociale omgeving behoren, waarbij voor zover mogelijk wordt
uitgegaan van hun eigen inbreng». Het inzetten van mentoren is één
van de manieren waarop gemeenten en professionals de eigen kracht
van jeugdigen en gezinnen kunnen versterken. De Jeugdwet biedt
derhalve al de nodige ruimte informele mentoren/steunfiguren in te
zetten.
b) Uit expertmeetings zijn vooralsnog geen wettelijke belemmeringen
voor de inzet van steunfiguren gebleken
Uit de hierboven genoemde expertmeetings is niet als mogelijke
oplossing of actie naar voren gekomen dat het opnemen van het recht
op een steunfiguur voor iedere jongere in de Jeugdwet helpend is om
de inzet hiervan tot een succes te maken. Belemmeringen blijken
vooral in de uitvoeringspraktijk te liggen. De eerder genoemde acties
zijn gericht op het wegnemen van die belemmeringen.
Tot slot
Alles overziend vind ik het voorstel van lid Peters sympathiek om bij de
hulp aan jongeren de inzet van steunfiguren te stimuleren, omdat dit
naadloos aansluit bij de doelen van de Jeugdwet. Ik zie op dit moment
echter geen aanleiding tot een nadere formalisering van steunfiguren in
de Jeugdwet, zoals door lid Peters voorgesteld. Het Nederlands Jeugdinstituut organiseert uiterlijk begin september een dialoogsessie gericht op
het vergroten van de inzet van het informele netwerk en het nader
formaliseren van steunfiguren. Deze dialoogsessie vindt plaats samen met
afgevaardigden uit praktijk, beleid, wetenschap en cliëntorganisaties met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 721, nr. 3

2

als doel een gezamenlijk beeld te krijgen wat nodig is om de inzet van
steunfiguren verder te brengen. Over de uitkomsten zal ik Uw Kamer in
het najaar 2021 via een reguliere voortgangsbrief jeugd informeren.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 721, nr. 3

3