Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1022
Vragen van het lid Van Campen (VVD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het bericht «Honderden veehouderijen bij
natuurgebieden mogen toch uitbreiden» (ingezonden 29 oktober 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 8 december 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 806.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Honderden veehouderijen bij
natuurgebieden mogen toch uitbreiden»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoeveel bedrijven daadwerkelijk zijn uitgebreid, of dit tot
extra stikstofuitstoot heeft geleid en, indien dit het geval is, hoeveel extra
stikstof dit heeft opgeleverd?
Antwoord 2
Provincies zijn de bevoegde gezagen als het aankomt op vergunningverlening. Er is geen overzicht, bij mij en bij provincies, over het aantal bedrijven
dat daadwerkelijk is uitgebreid.
Indien een initiatiefnemer een bedrijfswijziging of uitbreiding wil doorvoeren
zal allereerst aan de hand van een AERIUS berekening gekeken moeten
worden of er een depositiestijging plaatsvindt ten opzichte van de vergunde
situatie. Mede op basis daarvan wordt er vastgesteld of er mogelijk significant negatieve effecten optreden voor Natura 2000-gebieden. Indien dit het
geval is moet er een vergunning worden aangevraagd. Een depositietoename
kan worden voorkomen door voor de wijziging of uitbreiding nog niet
gebruikte maar wel vergunde emissieruimte te gebruiken (door middel van
intern salderen) voor bedrijfswijziging of -uitbreiding. Ingebruikname van
deze ruimte is toegestaan omdat het reeds is vergund. Er hoeft er geen
nieuwe vergunning aangevraagd te worden. Omdat in deze situaties de

1

ah-tk-20212022-1022
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NRC, 24 oktober 2021, «Honderden veehouderijen bij natuurgebieden mogen toch uitbreiden»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

vergunningplicht ontbreekt, ontbreekt ook het overzicht over de hoeveelheid
bedrijven die daadwerkelijk zijn uitgebreid.
Overigens is er een aantal maatregelen dat zorgt voor beperkingen aan het
gebruik maken van emissieruimte die ontstaat door innovatie. Zo begrenzen
dier- en fosfaatrechten een toename van het aantal varkens, pluimvee en
melkvee op landelijk niveau. Voorts kan milieuregelgeving, mede afhankelijk
van de lokale milieuruimte, beperkend zijn voor bedrijfsuitbreidingen. Ook
zijn er financiële en economische belemmeringen die het gebruik van
vergunde emissieruimte beperken.
Ik verken momenteel samen met provincies op welke wijze feitelijke
toenames van emissies en daarmee van deposities kunnen worden tegengegaan.
Vraag 3
Is het juist dat technische stalmaatregelen de stikstofuitstoot minder verlagen
dan verwacht? Zo ja, hoe kan dit?
Antwoord 3
De Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) heeft in 2020 het advies
«Stikstofverliezen uit mest in stallen en mestopslagen» uitgebracht. De CDM
bevestigt de CBS-studie, waarin wordt geconcludeerd dat de effectiviteit van
emissiearme stallen, om NH3-emissie te beperken, minder groot lijkt dan
eerder bepaald. In mijn brief van 13 oktober 2020 aan uw Kamer (Kamerstuk
35 334, nr. 122) heb ik uw Kamer hierover geïnformeerd en aangegeven
welke acties ik in gang heb gezet. In deze brief is onder andere een onderzoek
aangekondigd naar de effectiviteit van emissiearme stalsystemen in de
praktijk. Dit onderzoek richt zich ook op de mogelijkheden deze effectiviteit te
verbeteren. De resultaten daarvan komen naar verwachting in de eerste helft
van 2022 beschikbaar.
Vraag 4
Hoe kijkt u naar de juridische houdbaarheid van deze stalmaatregelen nu de
effectiviteit hiervan ter discussie staat, en op welke wijze borgt u deze
juridische houdbaarheid?
Antwoord 4
Emissiefactoren geven de te verwachten gemiddelde emissie per dierplaats
van een staltechniek weer en komen tot stand op basis van beoordeling in
praktijkstallen bij goed gebruik van die techniek. De factoren vormen de best
beschikbare wetenschappelijke kennis ter zake. Als er duidelijke aanwijzingen
zijn dat een emissiefactor onjuist is, wordt nader onderzoek gedaan dat kan
leiden tot aanpassing van de emissiefactor. De factoren zijn door de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat vastgesteld zodat het bevoegd gezag kan
toetsen of een veehouderij voldoet aan het Besluit emissiearme huisvesting.
De emissiefactoren worden in de praktijk ook gebruikt voor de toestemmingverlening in het kader van de Wet natuurbescherming om de depositie van
stalsystemen te berekenen aan de hand van AERIUS. De factoren worden
door veehouders gebruikt als input voor de stalemissies aan de hand
waarvan met AERIUS wordt berekend welke depositie daarbij hoort. Voor het
berekenen van deposities ten behoeve van een Wet natuurbeschermingvergunning geldt dat daarvoor de best beschikbare wetenschappelijke kennis
ter zake moet worden gebruikt (ECLI:EU:C:2004:482).
Bij eventuele wijzigingen, bijvoorbeeld op grond van nieuwe wetenschappelijke inzichten waardoor in de Regeling ammoniak en veehouderij vastgestelde emissiefactoren moeten worden aangepast, geldt dat de rechtszekerheid van agrariërs wordt geborgd als sprake is van een onherroepelijke
vergunning op grond van artikel 2.7, tweede lid, van de Wet natuurbescherming. Voor reeds verleende vergunningen waartegen geen beroep meer open
staat geldt dat deze in rechte vaststaan. Een aangepaste besluitvorming heeft
hier dus geen invloed op. Bij een bedrijfswijziging of -uitbreiding na
gewijzigde besluitvorming, geldt dat het bevoegd gezag bij het nemen van
besluiten uit moet gaan van de best beschikbare kennis ter zake van dat
moment. Dit is een standaard vereiste.
Emissiearme stalmaatregelen worden primair genomen vanwege de
verplichtingen in het Besluit emissiearme huisvesting. De juridische houdbaarheid van stalmaatregelen in het kader van het Besluit emissiearme

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

huisvesting staat niet ter discussie. In enkele provincies gelden op grond van
de Wnb strengere emissie-eisen voor ammoniak uit stallen.
Enkele rechtbanken hebben geoordeeld dat er twijfel is of de in de Regeling
ammoniak en veehouderij vastgestelde emissiefactoren voor emissiearme
stalsystemen voldoende zekerheid geven over de werkelijke emissie van het
veehouderijbedrijf in het kader van de Wet natuurbescherming. Tegen deze
uitspraken van de rechtbank Midden-Nederland is hoger beroep ingesteld
door provincie Utrecht. Ik ondersteun dit proces.
Vraag 5
Vindt u dat de provincies op dit moment juist handelen met hun vergunningverlening en bent u bereid toe te lichten waarom dit al dan niet het geval is?
Antwoord 5
De rechter heeft geoordeeld dat er twijfel is of de in de Regeling ammoniak
en veehouderij (Rav) vastgestelde emissiefactoren voor emissiearme
stalsystemen voldoende zekerheid geven over de werkelijke emissie van het
veehouderijbedrijf in het kader van de Wet natuurbescherming. Tegen deze
uitspraken is hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. De uitspraak van de Afdeling zie ik met belangstelling
tegemoet.
Vraag 6
Deelt u de mening dat boeren die te goeder trouw hebben gehandeld en op
wetenschappelijk gewogen gronden een vergunning hebben verkregen, niet
kan worden verweten dat er mogelijk extra stikstofuitstoot is ontstaan? Zo ja,
bent u bereid om samen met de provincies naar een oplossing voor deze
boeren te zoeken en op welke wijze gaat u dat doen? Zo nee waarom niet.
Antwoord 6
Ik deel deze mening, zoals blijkt uit mijn antwoorden op de vragen 4 en 5. Ik
ben bereid hierover met provincies in gesprek te gaan. Zoals ook aangegeven
in het antwoord op vraag 4 heb ik nauw contact met provincies over de
lopende juridische procedures en de mogelijke gevolgen daarvan. Vooralsnog
vormt het hoger beroep de belangrijkste actie hieromtrent omdat de Afdeling
bestuursrechtspraak een richting gevende uitspraak zal doen over het gebruik
van de factoren bij de toestemmingverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3