Bijlage I: Publieke belangen bij kernenergie
Hieronder zal ik schetsen hoe ik de publieke belangen uit het NPE in de dialoog en besluitvorming
over kernenergie heb meegewogen.

Betrouwbaarheid
In mijn brief over de contouren van het NPE schreef ik dat elektriciteit in het toekomstige systeem de
belangrijkste energiedrager zal worden. De precieze vraag naar elektriciteit in het toekomstige
systeem is nog erg onzeker. Wel duidelijk is dat het aanbod van elektriciteit flink zal moeten groeien,
ook na 2030. Kernenergie zal in een deel van die latere groei voorzien en daarmee de toekomstige
leveringszekerheid versterken. De agressieve aanval van Rusland op Oekraïne maakt nogmaals
duidelijk dat Europa te sterk afhankelijk is van de import van fossiele energiedragers en het
onderstreept de noodzaak om de klimaat- en energietransitie te versnellen. Deze ontwikkeling laat
zien dat de behoefte aan een stabiel en divers systeem met voldoende mate van onafhankelijkheid is
gegroeid. Vanuit betrouwbaarheid acht ik het van belang dat kernenergie bijdraagt aan de invulling
van deze behoefte. De diversificatie van het Nederlandse energiesysteem zorgt op zichzelf ook voor
een toenemende uitwisselbaarheid van verschillende energiebronnen en hiermee een verminderde
kwetsbaarheid van onze leveringszekerheid. Dit blijkt ook uit de scenariostudie.

Kernenergie vormt in de energiemix een goede aanvulling op meer variabele bronnen zoals zon en
wind, aangezien de elektriciteitsproductie onafhankelijk is van weersomstandigheden.
Toonaangevende internationale organisaties (o.a. IPCC, IEA, OECD-NEA, IAEA, en MIT) zien
kernenergie als complementair aan zonne- en windenergie. Het maakt ons minder afhankelijk van
elektriciteitsimport. De scenariostudie toont scenario’s waarbij het bouwen van meerdere
kerncentrales, naast de twee hiervoor aangekondigde nieuwe centrales, eraan kan bijdragen dat
Nederland op jaarbasis een overschot aan elektriciteit heeft. Zonder kernenergie zou Nederland
daarvoor meer andere bronnen moeten inzetten, of netto-importeur van elektriciteit zijn en
daarmee afhankelijker van andere landen.

Het IPCC rapport “Climate Change 2022: Impact, Mitigation and Vulnerability” noemt kernenergie als
een van de opwekkingsbronnen om CO2-emissies te verminderen. Het rapport stelt dat kernenergie,
naast zon, wind, water en andere bronnen, een significante bijdrage kan leveren aan wereldwijde
CO2-reducties. Hierbij moet wel gelet worden op potentiële positieve en negatieve invloeden van
kernenergie op andere duurzame ontwikkelingsdoelen. De potentiële negatieve invloeden kunnen
volgens het IPCC met goed beleid gemitigeerd worden. Deze appreciatie is een toevoeging aan mijn
eerdere brief waarin de kabinetsappreciatie op verschillende IPCC-rapporten werd gegeven.1
Hiermee voldoe ik aan de toezegging om nader in te gaan op de rol van kernenergie in relatie tot de
eerdere kabinetsappreciatie op het IPCC-rapport.

Dat kernenergie bijdraagt aan een stabiel en divers systeem is ook internationaal een belangrijk
gegeven. Hoewel enkele Europese lidstaten ervoor kiezen hun centrales te sluiten, zien we ook dat
verschillende Europese lidstaten op dit moment kiezen voor bedrijfsduurverlenging van bestaande
1

Kamerstuk 31 793, nr. 207

kerncentrales, onder andere om hun importafhankelijkheid te verkleinen en de leveringszekerheid te
vergroten. Bovendien zijn er meerdere landen in Europa die concrete plannen hebben voor het
bouwen van nieuwe kerncentrales of deze reeds aan het uitvoeren zijn.

De geopolitieke risico’s op het gebied van materiaalverwerving zijn op termijn relatief beperkt bij
kernenergie. Er zijn wereldwijd voldoende uraniumvoorraden en er is diversiteit aan leveranciers.
Daarnaast is het mogelijk om uranium geruime tijd op te slaan zonder degradatie van het materiaal.
De risico’s voor Europa bij de import van uranium zijn dus beperkt. In de uraniumbrandstofcyclus
worden conversie, verrijking en productie van splijtstofstaven deels verzorgd door verschillende
Europese bedrijven op Europees grondgebied, waarbij op de langere termijn nu geen geopolitieke
risico’s worden voorzien.

De directe en indirecte grondstoffenbehoefte van Nederland is groot. Deze grondstoffen zijn
noodzakelijk om de energietransitie te kunnen realiseren. Op grond van de scenariostudie wordt
verwacht dat deze grondstoffen, en ook andere nu nog niet-kritische grondstoffen, schaarser en
daarmee duurder worden omdat andere landen ook de energietransitie ingaan. Kernenergie heeft
vergelijkbare grondstoffen als andere energiebronnen nodig, maar per kWh aanzienlijk minder.
Naarmate het relatieve aandeel van kernenergie in het systeem toeneemt zal de afhankelijkheid van
deze grondstoffen dus afnemen.

Betaalbaarheid
Er is geen consensus over de precieze systeemkosten die kernenergie met zich meebrengt. Dit is
namelijk afhankelijk van een aantal onzekere factoren, zowel rond de kosten van kernenergie als
rond de kosten van alternatieven. Ook de vormgeving van het omgevende energiesysteem in binnenen buitenland speelt een rol. In de situatie dat een energiesysteem met kernenergie duurder uitvalt
dan een energiesysteem zonder kernenergie, kan de diversificatie van het aanbod er alsnog
voorzorgen dat de voordelen opwegen tegen eventuele hogere kosten. De scenariostudie
concludeert dat wanneer kerncentrales binnen kostenspecificatie en bouwtijd kunnen worden
gerealiseerd, de systeemkosten vergelijkbaar zijn tussen systemen met en zonder kernenergie.
Vanuit betaalbaarheid acht ik het van belang dat nieuwe kerncentrales zo kostenefficiënt mogelijk
worden gerealiseerd. Een belangrijke afweging is hierbij de wijze waarop kernenergie wordt
gefinancierd. Bovendien moet worden gewaakt voor potentiële budgetoverschrijdingen. De
scenariostudie wijst er op dat met name overschrijding van de bouwduur kan leiden tot significante
kostenoverschrijding. Ik zal daarom dit risico met een zorgvuldig voorbereidingstraject beperken.

Veiligheid
Het is van groot belang dat de veiligheid wordt gewaarborgd bij de uitvoering van deze plannen. De
bedrijfsvoering van een kerncentrale kent veiligheidsrisico’s die weliswaar miniem in kans, maar zeer
groot in gevolg kunnen zijn. In aard zijn deze risico’s daarmee anders dan andere CO2-neutrale
elektriciteitsbronnen. Uit publieksonderzoek blijkt dat het veiligheidsaspect zwaar weegt bij veel

burgers. Ik vind het van het grootste belang dat de nucleaire veiligheid en stralingsbescherming in
Nederland aan de hoogste eisen voldoen. De toezichthouder ANVS ziet er op toe dat deze hoogste
eisen worden nageleefd. Het Ministerie van IenW is hoofdverantwoordelijk voor het beleid omtrent
nucleaire veiligheid en stralingsbescherming. Ik verwijs in dat kader naar de Kamerbrief van de
Staatsecretaris van IenW die u gelijktijdig met deze brief wordt aangeboden.

Duurzaamheid
Vanuit duurzaamheidsoogpunt gezien vind ik het van belang dat het inpassen van kernenergie
bijdraagt aan het bereiken van een klimaatneutraal Nederland. De uitkomsten van de Klimaat- en
Energieverkenning 2022 laten ook zien dat we elke stap nodig hebben. We kunnen het ons, gezien de
doorgroei van de vraag naar elektriciteit en groene waterstof in de tweede helft van het volgende
decennium, niet veroorloven om CO2-neutrale opties buiten beschouwing te laten. De Staatsecretaris
van IenW gaat in haar brief verder in op de wijze waarop duurzaamheid wordt gewaarborgd door de
hele keten en middels verschillende instrumenten, zoals vergunningverlening voor de
Kernenergiewet (Kew). Duurzaamheid wordt daarbij in de brede zin van het woord benaderd, en
omvat bijvoorbeeld ook het maatschappelijk verantwoord ondernemen in relatie tot
uraniumwinning. Het kabinet is zich ervan bewust dat de omgang met radioactief afval tot zorgen in
de maatschappij kan leiden en dat de omvang van het afval zal toenemen als gevolg van de bouw van
twee nieuwe centrales en de bedrijfsduurverlenging van de centrale in Borssele. Daarom werkt het
kabinet aan een actualisatie van het Nationaal Programma Radioactief Afval (uiterlijk 2025 gereed)
en wordt er – ook in multinationaal verband – gewerkt aan de doorontwikkeling van veilige
beheeroplossingen.

Leefomgevingskwaliteit
Wat betreft leefomgevingskwaliteit wil ik de belangen van de regionale en lokale omgeving
meenemen. Het directe ruimtebeslag van kerncentrales is relatief laag. Op de lokale omgeving kan
de realisatie van kerncentrales en de bijbehorende transportverbindingen desondanks grote impact
hebben. Daarom vind ik het van groot belang dat de zorgen van omwonenden worden meegewogen.
Hiervoor ben ik voornemens een dialoog op te zetten met bewoners en gebruikers van het gebied
over de voorwaarden waaronder realisatie mogelijk is. Daarom zorg ik, in samenwerking met de
Staatsecretaris van IenW, voor een helder participatieplan met betrekking tot maatschappelijke
betrokkenheid.

Maatschappelijke betrokkenheid
Het kabinet vindt het belangrijk om open en transparant te zijn over de keuze voor kernenergie als
onderdeel van de energiemix. Hoewel er met de bedrijfsduurverlenging en de voorbereiding van de
bouw van twee nieuwe centrales een concrete weg wordt ingeslagen, luister ik ook naar de kritische
geluiden in de maatschappij en naar de voorwaarden die vanuit de omgeving worden ingebracht.
Juist door een concrete voorkeurslocatie te benoemen, kan ik hier ook gerichter gehoor aan geven.
Het kabinet zet dan ook in op een dialoog met de samenleving zodat er voldoende oog is voor de
eerder genoemde publieke waarden. Dat geldt voor de energietransitie in zijn geheel, maar zeker

ook voor kernenergie. Naast verschillende studies en adviezen die op het belang daarvan wijzen,
zoals de scenariostudie en het recente Rli advies, wordt dit ook benadrukt in de gesprekken met de
buitenlandse ervaringsdeskundigen. Hiervoor heb ik het eerder genoemde participatieplan in
voorbereiding, dat ook aandacht besteedt aan het nationale debat. Op lokaal niveau zal het publieke
debat betrekking hebben op de voorwaarden waaronder realisatie van de twee nieuwe centrales
mogelijk is. Op nationaal niveau zal het publieke debat betrekking hebben op de rol van kernenergie
in het energiesysteem op aanvulling van de twee voorgenomen centrales. Op deze manier wordt
invulling gegeven aan aanbeveling 5 uit het Rli advies.

Kernenergie is ook onderdeel van de Participatieve Waarde Evaluatie (PWE) die wordt uitgevoerd in
het kader van het Programma Energiehoofdstructuur. Middels de PWE zorg ik ervoor dat de
vervolgstappen in dialoog met de samenleving en met uw Kamer worden gezet. Daarbij moet het
voor burgers en belanghebbenden duidelijk zijn wanneer, op welke manier en door wie zij
geïnformeerd en betrokken zullen worden, en waarop hun inbreng invloed kan hebben.