Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1625
Vragen van de leden Wassenberg en Van Esch (beiden PvdD) aan de
Ministers voor Medische Zorg en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over de dierlijke oorsprong van het nieuwe coronavirus en de falende aanpak
van de handel in bedreigde diersoorten (ingezonden 30 januari 2020).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg), mede namens de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 5 februari 2020).
Vraag 1
Kent u het bericht «China verbiedt per direct de handel in slangen, dassen en
andere dieren»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat het nieuwe coronavirus hoogstwaarschijnlijk afkomstig
is van een vismarkt in Wuhan, waar ook (illegaal) andere wilde dieren, zoals
slangen en vleermuizen, werden verkocht voor consumptie?
Antwoord 2
Onderzoek van het Chinese Center for Disease Control and Prevention heeft
het nieuwe coronavirus kunnen traceren tot een voedselmarkt in Wuhan,
waar naast vis ook levende wilde dieren werden verhandeld.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat wetenschappers aanwijzingen hebben dat de ziekte
overgedragen is van een slang of een vleermuis op een mens?2
Antwoord 3
Er zijn inderdaad aanwijzingen dat vleermuizen een rol spelen als reservoir
voor het nieuwe coronavirus.
1

NOS.nl, 27 januari 2020, «China verbiedt per direct de handel in slangen, dassen en andere
dieren» (https://nos.nl/artikel/2320279-china-verbiedt-per-direct-de-handel-in-slangen-dassenen-andere-dieren.html).
2
Sustainability Times, 22 januari 2020, «China’s CDC says coronavirus linked to illegal wildlife
trade» https://www.sustainability-times.com/environmental-protection/chinas-cdc-sayscoronavirus-linked-to-illegal-wildlife-trade/

ah-tk-20192020-1625
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 4
Kunt u bevestigen dat de SARS-pandemie uit 2003 eveneens veroorzaakt
werd door een coronavirus van dierlijke oorsprong?3
Antwoord 4
De bron van het SARS-coronavirus is tot op heden nog niet onomstotelijk
vastgesteld. Er zijn zeer sterke aanwijzingen dat hoefijzervleermuizen het
reservoir waren. Inmiddels is een groot aantal SARS-gerelateerde coronavirussen gedetecteerd in verschillende vleermuissoorten over de hele wereld.
Een coronavirus dat bijna identiek is aan het SARS-coronavirus is daarnaast
geïsoleerd uit civetkatten in de Chinese plaats Guangdong.
Vraag 5
Deelt u de mening dat dergelijke zoönosen, veroorzaakt door de legale en/of
illegale handel en consumptie van wilde dieren, een gevaar voor de
volksgezondheid vormen?
Antwoord 5
Zoönosen die via de handel en consumptie van wilde dieren bij de mens
terecht komen kunnen een probleem vormen voor de gezondheid van
individuele mensen. Zo’n virus is nieuw voor mensen en hierdoor kan de
weerstand van mensen voor dit specifieke virus minder zijn. Heel soms kan
het virus zich vervolgens onder mensen verspreiden, dan kan, afhankelijk van
de ernst van de ziekte, een gevaar voor de volksgezondheid ontstaan.
Vraag 6
Wist u dat de Wildlife Conservation Society China heeft opgeroepen het
verbod op de handel in bedreigde dieren permanent te maken?4
Antwoord 6
De Wildlife Conservation Society heeft China opgeroepen het ingestelde
verbod op markten waar levende wilde dieren worden verkocht permanent te
maken.
Vraag 7
Bent u bereid u bij die oproep aan te sluiten en dit kenbaar te maken aan uw
Chinese ambtsgenoot? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Het gaat hier om een belangrijke nationale maatregel die genomen is door de
Chinese autoriteiten in het licht van de uitbraak. Er is nog veel onderzoek
naar de uitbraak en de oorzaken daarvan. Er is geen aanleiding om nu een
dergelijke oproep te doen.
Vraag 8
Bent u bereid het toezicht en de handhaving op de import van dieren en
dierlijke producten afkomstig uit China aan te scherpen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
Er zijn geen aanwijzingen dat de verspreiding van het nieuwe coronavirus
komt door de internationale handel in dieren en dierlijke producten. Dieren en
producten van dierlijke oorsprong die vanuit derde landen, zoals China, in de
Europese Unie worden geïmporteerd, dienen te voldoen aan de voorwaarden
m.b.t. diergezondheid, voedselveiligheid en etikettering. Hiertoe worden alle
zendingen dieren en producten conform Verordening (EU) 2017/625 in
grenscontroleposten gecontroleerd. Na toelating zijn deze dieren en
producten vrij verhandelbaar binnen de gehele Europese Unie. Aanscherpen
3

Sustainability Times, 22 januari 2020, «China’s CDC says coronavirus linked to illegal wildlife
trade» https://www.sustainability-times.com/environmental-protection/chinas-cdc-sayscoronavirus-linked-to-illegal-wildlife-trade/
4
Reuters.com, 26 januari 2020, «Hong Kong bans entry of visitors from China virus province»
(https://uk.reuters.com/article/us-china-health/coronavirus-deaths-hit-56-china-bans-wildlifetrade-idUKKBN1ZP02B?fbclid=IwAR1-Gu6kAIQ8QTd3F1CiN33joSY6dhwVEDCmk1DueHj0C1qpmYYy1fN9To).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

van deze controles in Nederlandse grensinspectieposten heeft geen toegevoegde waarde als de dieren en producten via grenscontroleposten in andere
EU-lidstaten op de Nederlandse markt kunnen komen. Eventuele aanscherping van de grenscontroles bij import van dieren en producten van dierlijke
oorsprong zal dan ook in EU-verband moeten plaatsvinden. Er is geen reden
om nu tot een aanscherping van toezicht en handhaving op de import van
dierlijke producten en dieren uit China over te gaan.
Vraag 9
Bent u bereid een importstop in te voeren op alle beschermde dieren en
dierlijke producten afkomstig uit China, waaronder de traditionele Chinese
medicijnen waarin dieren verwerkt zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Dierlijke producten die voldoen aan de EU-regelgeving op het gebied van
diergezondheid, voedselveiligheid en volksgezondheid kunnen op de
EU-markt gebracht worden. Dat geldt ook voor de producten van soorten
beschermd onder CITES, mits deze handel vanuit CITES is toegestaan en aan
de CITES regelgeving wordt voldaan. Er is nu geen reden voor een importstop.
Vraag 10
Bent u bereid de huidige CITES-wetgeving (Convention on International Trade
in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) te evalueren in het kader van
het risico op verspreiding van zoönosen zoals het nieuwe coronavirus? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 10
Zoals gezegd zijn er geen aanwijzingen dat de verspreiding van het nieuwe
coronavirus komt door de internationale handel in (bedreigde) diersoorten.
Het beeld is dat de besmetting van dier op mens lokaal heeft plaatsgevonden.
De Chinese autoriteiten hebben daartoe de consumptie en de handel van
wilde dieren verboden. De internationale verspreiding van het virus komt
door verspreiding van mens tot mens waarbij dieren geen rol spelen. Er is
dan ook geen reden om de huidige CITES wetgeving op dit punt te evalueren.
Vraag 11
Bent u bereid het initiatief te nemen tot aanvullende wetgeving voor een
totaalverbod op de handel in bedreigde diersoorten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Er is geen aanleiding nu aanvullende wetgeving voor een totaalverbod in de
handel van bedreigde diersoorten – welke vele soorten omvat – in te stellen,
zie ook het antwoord op vraag 10.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Van den Berg en Kuik (beiden CDA), ingezonden 30 januari 2020 (vraagnummer 2020Z01619).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3