Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 724

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 november 2008
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vier fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Mededeling inzake EU-drugsactieplan voor 2009–2012 (Kamerstuk
22 112, nr. 721);
2. Mededeling inzake meertaligheid (Kamerstuk 22 112, nr. 722);
3. Verordening inzake voedselverstrekking aan minder bedeelden in de
EU (Kamerstuk 22 112, nr. 723);
4. Verordening inzake roaming openbare mobiele telefoonnetwerken;
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST124349
0809tkkst22112-724
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 724

1

Fiche: Verordening inzake roaming openbare mobiele
telefoonnetwerken
1. Algemene gegevens

Voorstel:
– Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad,
het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
regio’s over de evaluatie van de resultaten van verordening (EG) nr.
717/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2007
betreffende roaming op openbare mobiele telefoonnetwerken binnen
de gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 2002/21/EG
– Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
tot wijziging van Verordening (EG) nr. 717/2007 betreffende roaming op
openbare mobiele telefoonnetwerken binnen de Gemeenschap
Datum Commissiedocumenten: 23 september 2008
Nr. Commissiedocumenten: COM(2008) 579 en COM(2008) 580
Preplex: http://ec.europa.eu/preplex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&Dosl
d=197424 en http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&
Dosld=197425
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
SEC(2008) 2489 en 2490. Opinie IA Board D92008) 6957 d.d. 1 september
2008.
Behandelingstraject Raad: RWG Telecommunicatie, Telecom Raad
27 november 2008 (eerste bespreking)
Eerstverantwoordelijke ministerie: Ministerie van Economische Zaken
a) Rechtsbasis van het voorstel: artikel 95 van het Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschap
b) Stemwijze Raad en rol Europese Parlement: gekwalificeerde meerderheid en codecisie
c) Comitologie: n.v.t.
2. Samenvatting BNC-fiche
Sinds juni 2007 is de verordening van kracht die de hoogte van de
«roamingtarieven» in de Unie reguleert met betrekking tot mobiele
spraaktelefonie. Dit betreft de regulering van de tarieven (d.m.v. een Eurotarief) van het mobiel bellen vanuit en het ontvangen van een mobiel
gesprek in een andere Europese lidstaat. De Commissie heeft de werking
van de roamingverordening getoetst en vat haar bevindingen samen in de
uitgebrachte mededeling. Op basis van de uitkomsten van deze evaluatie
wordt voorgesteld om de verordening met drie jaar te verlengen tot 2013,
waarbij de tarieven jaarlijks verder worden verlaagd. Bovendien dient er
een afrekening per seconde te komen, bij bellen in een andere EU lidstaat
uiterlijk na de eerste 30 seconden; bij gebeld worden altijd een afrekening
per seconde. Tevens wordt een Eurotarief voorgesteld voor sms berichtjes
en een data roaming wholesaletarief per megabyte. Consumenten moeten
worden beschermd tegen onbedoelde extreem hoge rekeningen bij data
roaming door het vaststellen van een afrekeningplafond dat zonder
nadrukkelijke instemming niet kan worden overschreden.
Nederland oordeelt de proportionaliteit en subsidiariteit als positief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 724

2

Nederland heeft destijds de totstandkoming van de roamingverordening
volmondig gesteund, met name met het oog op de belangen van de
Nederlandse consument. Nederland steunt deze voorstellen van de
Commissie voor amendering van de verordening die aansluiten op de
Nederlandse ambitie.
3. Samenvatting voorstel
Sinds juni 2007 is een verordening van kracht die de hoogte van de
«roamingtarieven» in de Unie reguleert met betrekking tot mobiele
spraaktelefonie (Nr. 717/2007). «Roaming» heeft betrekking op het gebruik
van het GSM-toestel of andere mobiele communicatiemiddelen (laptop) in
het buitenland, waarbij gebruik wordt gemaakt van mobiele-netwerken in
het gastland voor grensoverschrijdende communicatie. De tarieven die
aanbieders van mobiele-netwerken elkaar daarvoor in rekening brengen
bij gebruik van hun netwerk, zijn aanmerkelijk hoger dan de tarieven die in
rekening worden gebracht bij binnenlands verkeer. Om aan deze praktijk
een einde te maken is toen besloten tariefplafonds te introduceren (zogenaamd Eurotarief) voor zowel de tarieven die de mobiele aanbieders
elkaar in rekening brengen («wholesaletarieven»), als de tarieven die de
abonnees moeten betalen aan hun aanbieders («retailtarieven»).
De Commissie komt nu met een mededeling (COM (2008) 579) waarin zij
de huidige verordening evalueert, gekoppeld aan een voorstel tot amendering van deze verordening. De Commissie heeft de werking van de
verordening getoetst aan de hand van o.a. halfjaarrapportages van de
ERG1 en een publieke consultatie. Belangrijke bevindingen zijn dat met
het van kracht gaan van deze verordening de tarieven voor het grensoverschrijdend mobiel telefoonverkeer binnen de Unie bij spraaktelefonie
aanmerkelijk zijn gedaald. De consument krijgt echter als gevolg van
afronding op hele minuten in plaats van op de daadwerkelijke gespreksduur in seconden meer in rekening gebracht. Voor wat betreft het
verzenden van grensoverschrijdende sms-berichten liggen de gemiddelde
tarieven aanmerkelijk hoger dan bij binnenlands gebruik. Het tarief voor
data-roaming kent daarnaast een grote diversiteit in de verschillende
lidstaten, met extreem hoge uitschieters. In dit laatste geval kan dit met
name leiden tot buitensporig hoge rekeningen («bill shock») voor consumenten die zich tijdens het gebruik daar niet van bewust zijn.
Als gevolg van deze bevindingen wordt voorgesteld de huidige verordening aan te passen op de volgende vijf punten:
1. De verordening te verlengen met drie jaar, tot 2013, waarbij de
tarieven jaarlijks verder worden verlaagd;
2. Een afrekening per seconde in te stellen bij bellen in een andere EU
lidstaat uiterlijk na de eerste 30 seconden; bij gebeld worden altijd een
afrekening per seconde;
3. Voor sms berichtjes ook een Eurotarief in te stellen («wholesale» en
«retail»);
4. Voor data-roaming een «wholesaletarief» per megabyte vast te stellen.
5. Operators worden verplicht om consumenten met betrekking tot
roaming dataverkeer een afrekeningplafond aan te bieden dat zonder
nadrukkelijke instemming niet kan worden overschreden, ter voorkoming van extreem hoge rekeningen. Deze verplichting zou moeten
gaan gelden uiterlijk vanaf 1 juli 2010.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel

1

European Regulators Group, samenwerkingsorgaan van de Europese toezichthouders
telecommunicatie.

a) bevoegdheid:
De Commissie baseert de bevoegdheid van de EG op artikel 95 van het
verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. Er is sprake van
een gedeelde bevoegdheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 724

3

Nederland kan zich vinden in de door de Commissie aangegeven
bevoegdheid.

b) functionele toets:
– subsidiariteit: Positief. Het bij uitstek specifiek grensoverschrijdend
karakter van de roamingtarieven is een belangrijke reden dat nationale
maatregelen niet voldoende effect kunnen sorteren. Optreden op
gemeenschapsniveau is daarom gewenst.
–

proportionaliteit: Positief. De voorgestelde maatregelen zijn eenvoudig
en goed handhaafbaar en leiden daarom niet tot een noemenswaardige administratieve belasting van partijen. De keuze van de maatregelen (het ingrijpen zowel op wholesaleniveau (spraak, sms en data)
als op retailniveau (spraak en sms)) leidt tot de minste verstoring van
(de mogelijkheid tot) concurrentie tussen aanbieders. De vaststelling
van een Eurotarief, waarbij het aan marktpartijen is toegestaan om met
een lager tarief in alternatieve aanbiedingen te voorzien, leidt er toe
dat efficiënte aanbieders een redelijke, maar niet buitensporige winstmarge kunnen behalen op hun roamingactiviteiten.

c) Nederlands oordeel: Nederland ondersteunt volledig dit initiatief van de
Europese Commissie en acht dit zeer welkom in het licht van de politieke
wens dat de consument niet wordt geconfronteerd met buitensporige
tarieven als hij in andere lidstaten gebruik maakt van mobiele diensten.
Daar de Nederlandse toezichthouder (OPTA) onvoldoende mogelijkheid
heeft om in te grijpen in de buiten Nederland vastgestelde tarieven (die
door de in Nederland opererende operators aan hun abonnees worden
doorberekend), respectievelijk geen redelijke doorberekening aan de
gebruiker kan afdwingen, acht Nederland het noodzakelijk dat hiervoor
gemeenschappelijke maatregelen worden vastgesteld die gelden in alle
lidstaten van de Europese Gemeenschap. Uiteindelijk zullen concurrentie
en transparantie zich zodanig moeten ontwikkelen dat retailregulering niet
langer noodzakelijk is. De tijdelijkheid van de voorgestelde aanvullende
regulering en het opnemen van een evaluatiemoment komen daaraan
tegemoet.
5. Implicaties financieel:
a) consequenties EG-begroting: geen
b) financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden:
Naar verwachting geen. Momenteel is de nationale regelgevende
instantie (OPTA) reeds belast met het toezicht op de tariefontwikkeling
van de roamingtarieven, ook in overkoepelend Europees verband
(ERG). Deze voorstellen van de Commissie leiden derhalve slechts tot
een continuering van de huidige toezichthoudende werkzaamheden.
c) financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Met de verplichting aan de operators die roaming verzorgen om
afdoende transparantie te verzorgen in de tarieven bij grensoverschrijding, alsmede met het implementeren van een maximum afrekeningplafond voor de kosten van dataroaming, zullen kosten gemoeid zijn.
Een raming van deze kosten is nu echter niet te geven daar dit per
operator kan verschillen afhankelijk van de interne organisatie bij de
bedrijfsvoering. Wat betreft de verplichting van mobiele aanbieders
om aan OPTA bepaalde gegevens te verstrekken zijn geen extra kosten
gemoeid omdat dit een bestaande verplichting betreft en het gegevens
zijn waarover de bedrijven reeds beschikken.
d) administratieve lasten voor rijksoverheid, decentrale overheden
Wat betreft het toezicht m.b.t. roaming mobiel bellen en sms-en wordt
geen toename verwacht omdat met deze voorstellen een voortzetting
van een reeds bestaande praktijk wordt bewerkstelligd. Inzake de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 724

4

transparantiemaatregel ter voorkoming van extreem hoge rekeningen
(«bill shock») is niet uit te sluiten dat het toezicht hierop extra werkzaamheden met zich mee brengt. Omdat op dit moment nog niet
helder is hoe e.e.a. praktisch geregeld gaat worden kan nog geen
inschatting worden gemaakt of en zo ja met welke omvang dit een
extra belasting voor OPTA impliceert.
e) administratieve lasten voor bedrijfsleven en burger
Als gevolg van de uitbreiding van het Eurotarief naar sms-en en data
en het verstrekken van informatie hierover aan de consument, alsmede
het instellen van een persoonlijk budgetplafond bij dataroaming, is er
sprake van een zekere toename van de administratieve last voor de
mobiele operators, waarbij met betrekking tot het verzorgen van de
transparantie kan worden aangesloten bij de bestaande praktijk van
mobiele spraaktelefonie.
6. Implicaties juridisch
a) consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid: geen, omdat de nieuwe materiële bepalingen van de
verordening direct werken; de bestaande OPTA-bevoegdheden voor
het toezicht op de naleving van de roamingverordening heeft mede
betrekking op latere wijzigingen van de verordening.
b) voorgestelde implementatietermijn, dan wel voorgesteld datum inwerkingtreding t.a.v. haalbaarheid: voorzien is dat deze (wijzigings)verordening een dag na publicatie in werking treedt. Een verordening
is rechtstreeks toepasselijk. Bepaalde voorzieningen van de wijzigingsverordening hebben een gespecificeerde ingangsdatum.
c) wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling: In het voorliggende amendement is voorzien in een evaluatiebepaling (niet later dan 31 december
2011), alsmede is er sprake van een horizonbepaling (verstrijkt op
30 juni 2013). Hiermee wordt voldaan aan de Nederlandse wens.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving

a) uitvoerbaarheid: geen implicatie daar de voorstellen aansluiten bij de
reeds bestaande toezichthoudende en uitvoeringstaken van OPTA,
waarin de huidige telecomwetgeving reeds voorziet.
b) handhaafbaarheid: geen implicatie daar de voorstellen aansluiten bij
de reeds bestaande praktijk, waarbij toezicht, uitvoering en het
opleggen van sancties is neergelegd bij OPTA.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Voor zover er enig effect is, profiteren mobiele aanbieders uit ontwikkelingslanden van de lagere roamingkosten die aanbieders van mobiele
netwerken in de EU hen in rekening brengen.
9. Nederlandse positie (belangen en eerste algemene standpunt)
De Nederlandse gebruikers van roamingdiensten hebben baat bij een
verdere verlaging van de tarieven en de uitbreiding naar sms- en datadiensten. Nederland heeft destijds de totstandkoming van de verordening
volmondig gesteund, omdat met de verordening wordt ingegrepen op de
punten (zoals de te hoge tarieven die de aanbieders elkaar in rekening
brengen en vervolgens doorberekenen aan de consumenten) waarmee
snel en effectief een einde is gemaakt aan de al vele jaren uitzonderlijk
hoge roamingtarieven. Een verdere verlaging van de tarieven alsmede
uitbreiding naar grensoverschrijdend mobiel sms- en dataverkeer is
wenselijk en goed voor de Nederlandse consument die in een andere EU
lidstaat verblijft. Bovendien wordt met dit amendement een einde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 724

5

gemaakt aan de onbedoelde extreem hoge rekeningen voor data gebruik
bij niet daarop bedachte consumenten.
Wat betreft de voorgestelde sms-tarieven heeft de Commissie zich gebaseerd op informatie van de ERG. Met betrekking tot dataroaming heeft de
Commissie een onderzoek door derden laten verrichten. Een afdoende
onderbouwing door middel van kostenoriëntatie van het voorgestelde
wholesaletarief m.b.t. data wordt ondoenlijk geacht m.n. omdat de kosten
in de 27 lidstaten ver uiteen lopen, mede als gevolg van andere fysieke
omstandigheden en verschil in efficiency van netwerkbeheer.
In de impact assessment heeft de Commissie opties met elkaar vergeleken
en de effecten geanalyseerd. Met de voorgestelde tarieven wenst de
Commissie enerzijds excessieve tarieven te elimineren en verwacht
hiermee toch voldoende ruimte te bieden voor concurrentie. Deze afweging van de Commissie vindt Nederland een acceptabele aanpak. Een
vergelijk met de tarieven voor binnenlands verkeer vormt een goede
grondslag voor de redelijkheid van de voorgestelde roamingtarieven.
Wat betreft de datum van inwerkingtreding inzake de voorziening die
buitensporige consumentenrekeningen moet uitsluiten (transparantiemaatregelen met ingang van 1 juli 2009 en instellen van een afrekeningplafond uiterlijk 1 juli 2010) zou Nederland met betrekking tot het afrekeningplafond een eerdere datum wenselijk vinden indien dit technisch
haalbaar is. Zo ver bekend is een noodzakelijk dataverbruiksysteem dat
voor elke afzonderlijke abonnee actuele informatie verstrekt («near real
time») nog niet beschikbaar en zou vóór 1 juli 2010 door de Europese
mobiele aanbieders ontwikkeld moeten worden. Nederland zet zich in om
in een overgangsbepaling te voorzien dat meer zekerheid aan consumenten moet gaan bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 724

6