Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

152
Vragen van het lid Wuite (D66) aan de Minister voor Armoedebeleid,
Participatie en Pensioenen en de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de brief Instellingsbesluit Commissie Sociaal Minimum
d.d. 8 juli 2022 (ingezonden 28 juli 2022).
Antwoord van Minister Schouten (Armoedebeleid, Participatie en
Pensioenen), mede namens de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (ontvangen 4 oktober 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het principe van «comply or explain», dat sinds het
aantreden van het huidige kabinet dient te worden toegepast op de bijzondere gemeenten Bonaire, Sint-Eustatius en Saba?
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het principe. Ik vind het belangrijk dat Caribisch
Nederland in principe meeloopt met nieuw beleid en wijzigingen van staand
beleid in Europees Nederland. «Comply or explain» is dan ook uitgangspunt
voor besluitvorming binnen het gehele kabinet.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat de reikwijdte van het onderzoek naar de hoogte en de
systematiek van het sociaal minimum dat wordt uitgevoerd door de
Commissie Sociaal Minimum ook betrekking heeft op Bonaire, Sint-Eustatius
en Saba?1 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
In het coalitieakkoord is afgesproken dat het kabinet iedere vier jaar het
sociaal minimum herijkt om vast te stellen of dit niveau toereikend is om van
te leven en mee te doen in de samenleving. Dat voornemen geldt vanzelfsprekend ook voor Caribisch Nederland («comply»). Het kabinet zal de
Commissie Sociaal Minimum echter niet de opdracht meegeven om naast het
sociaal minimum in Europees Nederland ook het sociaal minimum in
Caribisch Nederland mee te nemen in haar rapport. Voor Caribisch Nederland
kiest het kabinet voor een separaat traject («explain»).

1

ah-tk-20222023-152
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 35 925-XV, nr. 153

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Het kabinet werkt momenteel hard aan het verbeteren van bestaanszekerheid
in Caribisch Nederland, met als doel om het in 20192 voor Caribisch
Nederland bepaalde ijkpunt voor een sociaal minimum, dat een concreet
streefniveau per eiland behelst, daadwerkelijk te kunnen realiseren. Richtinggevend daarvoor is het in 2018 door Regioplan verrichte onafhankelijke
onderzoek naar de kosten van levensonderhoud, waarbij is gekeken om op
basis van objectiveerbare gegevens tot een sociaal minimum te komen. Om
het ijkpunt voor het sociaal minimum in Caribisch Nederland te realiseren, is
een groeipad met maatregelen uitgestippeld, waar u recentelijk door de
Staatsecretaris van Koninkrijksrelaties en Digitalisering op hoofdlijnen over
bent geïnformeerd in de uitwerking van de hoofdlijnenbrief Koninkrijksrelaties.3 U wordt in september in de voortgangsrapportage ijkpunt sociaal
minimum Caribisch Nederland nader door mij geïnformeerd over de verdere
uitwerking van deze maatregelen en het daar bijbehorende tijdspad. Daarop
vooruitlopend kan ik u alvast melden dat aan de inkomenskant wordt beoogd
om de benodigde stappen te zetten om het ijkpunt te realiseren per 1 januari
2025. Dit is als het gaat over het wettelijk minimumloon wel mede afhankelijk
van de stappen die in de huidige omstandigheden redelijkerwijs van
werkgevers kunnen worden gevergd en de daarmee samenhangende
arbeidsmarkteffecten. Parallel wordt, eveneens richting 2025, gewerkt aan het
verlagen van de kosten van levensonderhoud. Voor deze maatregelen stelt
het kabinet structureel middelen beschikbaar via de zogenaamde «CNenvelop» en vanuit middelen van de eigen begrotingen van de diverse
departementen. Het pakket aan maatregelen betekent een forse versnelling
ten opzichte van voorgaande jaren.
In plaats van het meenemen van Caribisch Nederland in het herijkingstraject
dat het komende jaar voor Europees Nederland in gang wordt gezet, kies ik
voor een eigen herijkingstraject voor Caribisch Nederland.
Het sociaal minimum bevindt zich voor Caribisch Nederland, anders dan in
Europees Nederland het geval is, nog in de realisatiefase. Het ligt voor de
hand om het moment van herijken af te stemmen op het lopende traject
richting het realiseren van het vastgestelde niveau van het ijkpunt sociaal
minimum. De hoogte van de inkomens en de kosten van levensonderhoud
zijn als gevolg van het ingezette beleid in Caribisch Nederland nog volop in
beweging tot 2025. Het is wel van belang om op dat moment, via daaraan
voorafgaande herijking, al een beeld te hebben over het eventueel wenselijk
geachte vervolg, zowel qua systematiek als qua hoogte. Daarom wil ik in
2024 separaat onderzoek laten uitvoeren naar het sociaal minimum in
Caribisch Nederland waarbij rekening wordt gehouden met de context van
Caribisch Nederland zodat in de tweede helft van 2024 de onderzoeksresultaten bekend zijn.
Ondertussen houd ik uiteraard vinger aan de pols. Om ervoor te zorgen dat
het ijkpunt sociaal minimum op de kosten van levensonderhoud blijft
aansluiten, beweegt het ijkpunt – evenals het wettelijk minimumloon en de
minimumuitkeringen – jaarlijks mee met de prijsontwikkelingen in Caribisch
Nederland door de diverse kostenposten waaruit het ijkpunt is samengesteld
(per eiland) te indexeren aan de hand van de consumentenprijsindexcijfers.
Tegelijkertijd realiseer ik me dat door de fors gestegen energie- en voedselprijzen bestaanszekerheid van een groeiende groep mensen onder steeds
grotere druk staat. Daarom heeft het kabinet ook voor Caribisch Nederland
maatregelen getroffen door de accijnzen op benzine te verlagen en een
eenmalige tegemoetkoming mogelijk te maken in de energielasten voor
huishoudens met een laag inkomen. Mocht het kabinet overgaan tot
aanvullende koopkrachtmaatregelen voor Europees Nederland, dan zal ook
Caribisch Nederland middels «comply or explain» uiteraard in de maatregelen worden meegenomen.
Vraag 3
Bent u voornemens om Bonaire, Sint-Eustatius en Saba alsnog toe te voegen
aan de onderzoeksopdracht van de commissie indien zij op dit moment geen
deel uitmaken van de opdracht? Zo nee, waarom niet?

2
3

Kamerstuk 35 000-IV, nr. 61.
Kamerstuk 35 925-IV, nr. 69.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 3
Zoals in het antwoord op vraag 2 toegelicht, kies ik namens het kabinet voor
het herijken van het sociaal minimum van Caribisch Nederland voor een
apart traject. Dat biedt de beste garantie dat het herijken van het sociaal
minimum voor Caribisch Nederland goed uit de verf kan komen doordat de
focus heel specifiek op de bijzondere situatie van Bonaire, Sint Eustatius en
Saba kan worden gericht. Voor zover lessen uit de aanpak van de Commissie
voor de aanpak van de herijking van het sociaal minimum Caribisch
Nederland bruikbaar zijn, zal hier vanzelfsprekend aandacht aan worden
besteed. In die zin heeft het vooroplopen van de herijking van het sociaal
minimum Europees Nederland ook voordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3