Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 322

Kinderopvang

Nr. 145

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 oktober 2011
U heeft mij het stenografische verslag van het ordedebat van
29 september 2011 toegestuurd. De Kamer vraagt mij daarin om een
reactie op de resultaten aangaande kinderopvang van de ING budgetbarometer september 2011. Ik kan u als volgt berichten.
De ING budgetbarometer september 2011 is een enquête, uitgevoerd door
TNS NIPO onder ruim 1000 Nederlandse huishoudens, die de voorkeuren
van deze huishoudens in kaart brengt, maar niet kan voorspellen of die
voorkeuren ook tot uitvoer worden gebracht.
Uit het onderzoek blijkt dat van de huishoudens die gebruik maken van
kinderopvang (19%), één vijfde voornemens is om de werktijden te
veranderen vanwege de bezuinigingen. Het gaat in totaal dus om minder
dan 4% van de ondervraagde huishoudens. Binnen deze beperkte groep is
de meest genoemde aanpassing het veranderen van de eigen werktijden,
zonder korter te gaan werken, door bijvoorbeeld 4×9 uur te gaan werken
in plaats van 4,5×8 uur. Dit betreft bijna de helft (40%) van de kostwinners,
van de minst verdienende partners is dit één op de acht. Een derde van de
kostwinners is van plan minder uren te gaan werken, evenals 27% van de
minst verdienende partners. Maar er zijn ook ouders die juist meer willen
gaan werken om de effecten van de bezuinigingen te compenseren.
Afhankelijk van de gezinssituatie zijn er verschillende combinaties
mogelijk tussen de werkende partners. Dat een gering aantal huishoudens
overweegt om de werktijden aan te passen, betekent niet automatisch dat
er minder uren gewerkt wordt.
De ramingen van de gedragseffecten naar aanleiding van de bezuiniging
op de kinderopvanguitgaven in 2012 gaan met onzekerheid gepaard. Wel
kunnen we nu al zien hoe er gereageerd is op de bezuinigingen in 2011.
Uit cijfers blijkt dat het aantal kinderopvanglocaties, maar ook het aantal
kinderen waarvoor kinderopvangtoeslag wordt uitgekeerd ten opzichte
van 2010 is gestegen.

kst-31322-145
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 145

1

Het Landelijk Register Kinderopvang laat bijvoorbeeld zien dat het aantal
gastouderlocaties sinds januari dit jaar is toegenomen met 500, het aantal
locaties buitenschoolse opvang met ruim 400 en het aantal kinderdagverblijven met 500.
De uitvoeringscijfers van de Belastingdienst laten voor 2011 in vergelijking met 2010 nog altijd een groei zien in het aantal kinderen met
kinderopvangtoeslag. Hierbij merk ik wel op dat deze informatie de
komende maanden nog kan veranderen omdat ouders op elk moment
hun gegevens bij de Belastingdienst (bijvoorbeeld de einddatum van het
gebruik van kinderopvang) met terugwerkende kracht kunnen wijzigen.
Onder dit voorbehoud kan op basis van voorlopige cijfers opgemerkt
worden dat in de dagopvang en buitenschoolse opvang het aantal
kinderen ten opzichte van 2010 is gestegen. Het aantal kinderen in de
gastouderopvang is wel gedaald.
Over de hele linie neemt de vraag naar kinderopvang dus toe. In bepaalde
regio’s stijgt het aanbod sneller dan de vraag, daarom kunnen individuele
ondernemers te maken krijgen met een dalende omzet. Grote regionale
verschillen kunnen blijven bestaan omdat de kinderopvangmarkt zeer
lokaal is.
Het is van belang om op te merken dat de vraag naar kinderopvang niet
alleen wordt bepaald door de eigen bijdrage die ouders moeten betalen.
Conjuncturele ontwikkelingen, sociaal culturele opvattingen over
kinderopvang en de nabijheid van opvang van voldoende kwaliteit, zijn
minstens zo belangrijk voor de ontwikkeling van het gebruik van
kinderopvang.
De bezuiniging voor 2012 is zodanig vormgegeven dat het verlies aan
arbeidsparticipatie zoveel mogelijk wordt beperkt. Lage inkomens worden
relatief ontzien door de proportionele verhoging van de ouderbijdrage. De
koppeling van het recht op kinderopvangtoeslag aan de gewerkte uren
van de minst werkende partner zal geen participatieverlies opleveren. De
verwachting is dat de gehele bezuiniging ertoe leidt dat ouders een deel
van hun formele opvang vervangen door ongesubsidieerde informele
opvang, waardoor het effect op de participatie beperkt blijft.
Gelet op de ontwikkeling van het gebruik van kinderopvang in reactie op
de bezuiniging in 2011 en de hierboven geschetste overwegingen bij het
vormgeven van de bezuiniging voor 2012 zie ik geen reden om mijn
verwachtingen voor wat betreft het effect op de arbeidsparticipatie bij te
stellen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 145

2