Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

330
Vragen van het lid Fokke (PvdA) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de gestegen tarieven voor bouwleges (ingezonden
6 augustus 2013).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 28 oktober 2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2012–2013, nr. 3188.
Vraag 1
Kent u het bericht «Bouwleges weer hoger» (Telegraaf, 2 augustus 2013),
«VEH: opnieuw stijging bouwleges met ruim 5%. Minister Plasterk moet
ingrijpen in de gemeentelijke autonomie» (Persbericht Vereniging Eigen Huis,
2 augustus 20131) en herinnert u zich de motie-Heijnen (TK 32 123 B, nr. 9)
waarin gevraagd werd om voor de leges voor een omgevingsvergunning tot
afspraken met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het
Interprovinciaal Overleg (IPO) te komen?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat de gemiddelde kosten voor een bouwvergunning in 2013 met
ruim 5 procent zijn gestegen en dat de tarieven van deze leges per gemeente
sterk variëren? Zo ja, wat is de reden van deze stijging en wat is uw mening
hierover? Zo nee, wat is er dan niet waar?
Antwoord 2
Ik ken het onderzoek van VEH. Daarin is gekeken naar procentuele tariefstijgingen, maar niet naar de opbrengsten of naar de grondslagen van de
vergunningen.
Met de VNG en IPO heb ik afgesproken dat we bij de beoordeling van de
lokale lasten uitgaan van de cijfers van het COELO bij de beoordeling van de
cijfers op het gebied van de lokale lasten. Uit de Atlas Lokale heffingen 2013
van het COELO blijkt dat de gemeentelijke inkomsten uit bouwvergunningen
dit jaar met € 27,9 miljoen teruglopen (– 6,4%). Het COELO geeft andere
stijgingspercentages dan VEH. Het tarief voor een dakkapel stijgt in 2013 met

1

ah-tk-20132014-330
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.eigenhuis.nl/actueel/pers/2013/442072-opnieuw-stijging-bouwleges/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

4,1% ten opzichte van 2012 en het tarief voor nieuwbouw met 3,9%. Wel is
het waar dat er verschillen kunnen zijn tussen gemeenten onderling.
Als gevolg van het economische klimaat worden minder bouwvergunningaanvragen ingediend. Ook wordt er meer onderhandeld over de bouwsom
waardoor de grondslag voor de heffing lager wordt. Verder is met de
inwerkingtreding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in veel
gevallen de vergunningaanvraag vervangen door een melding. Het ligt voor
de hand dat als er minder bouwvergunningen worden verwacht dat de
gemeenteraad dan ook de gemeentelijke organisatie daarop aanpast,
waardoor de kosten van de vergunningverlening naar rato dalen. Als de
(vaste) kosten over minder vergunningen worden omgeslagen kan dat leiden
tot hogere tarieven. Gemeenten zijn bevoegd tot en verantwoordelijk voor de
vaststelling van legestarieven. Zij voeren hun eigen tarievenbeleid en leggen
daarover verantwoording af aan de gemeenteraad. Tegen de hoogte van het
tarief staat bezwaar en beroep open, aangezien de hoogte van de leges
wettelijk gemaximeerd zijn op honderd procent kostendekkendheid.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de onderlinge verschillen in bouwleges tussen
gemeenten te groot zijn? Zo ja, over welke mogelijkheden beschikt u om deze
tarieven transparanter en/of meer uniform te laten worden? Gaat u deze
mogelijkheden gebruiken en op welke wijze? Zo nee, waarom deelt u deze
mening niet?
Antwoord 3
De verschillen ontstaan door verschillen in afwegingen op decentraal niveau.
Ik vind dat gemeenten nog meer moeten doen aan het transparant maken
van de keuzes, die ten grondslag liggen aan het tarievenbeleid, om zo meer
draagvlak te creëren bij de aanvragers. In 2012 heeft Deloitte in opdracht van
BZK een onderzoek uitgevoerd naar de mate van uniformiteit tussen
gemeenten en de mate van transparantie in de opbouw van de leges voor de
omgevingsvergunning. Daaruit bleek dat gemeenten wel de intentie hebben
om te werken aan transparantie, maar dat zij er nog onvoldoende in slagen
om een goede kostenonderbouwing op te zetten, ondanks de inspanningen
van het Rijk samen met de VNG. Destijds zijn gemeenten daarop gewezen. Ik
zal een dringend beroep doen op de VNG, om gemeenten aan te sporen
vrijwillig de transparantie verder te vergroten, bijvoorbeeld langs digitale weg
of in de fiscale paragraaf van de gemeentebegroting. Ik zal daarnaast ook de
handreiking kostentoerekening leges en tarieven die in 2010 in opdracht van
BZK is opgesteld, en die op de website van het ministerie van BZK is
gepubliceerd, actualiseren. Ook recente rechterlijke uitspraken op het gebied
van leges nopen daartoe.
Vraag 4
Hoeveel gemeenten gebruikten in 2013 het uniforme kostentoerekeningsmodel van de VNG voor de bepaling van de hoogte van de bouwleges? Hoeveel
gemeenten gebruikten dat model in 2012?
Antwoord 4
Het aantal gemeenten dat in 2013 het uniforme kostentoerekeningsmodel
gebruikt is mij niet exact bekend, omdat dit niet regulier uitgevraagd wordt.
Uit het onderzoek van Deloitte uit 2012 onder 223 gemeenten is gebleken dat
ca 23% van de onderzochte gemeenten het model hanteert. Daarnaast
hanteert 13% van die gemeenten het model «Activity based costing», dat ook
onderdeel uitmaakt van de leidraad omgevingsvergunning. De overige
gemeenten beschikken wel over een kostenonderbouwing (omdat dit nodig is
vanwege de rechterlijke toets van de maximaal 100% kostendekkendheidnorm) maar maken deze niet openbaar. Om te achterhalen wat de progressie
is met betrekking tot de transparantie ten opzichte van 2012 zal ik een nieuw
onderzoek uitvoeren.
Vraag 5
Gaat u gevolg geven aan de oproep van de Vereniging Eigen Huis om het
kostenmodel van de VNG verplicht te stellen en een maximum te stellen aan
het jaarlijkse stijgingspercentage «zodat excessieve en voor de burger
onbegrijpelijke verhogingen kunnen worden voorkomen»? Zo ja, op welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

wijze en welke termijn? Zo nee, waarom niet en wat gaat u dan wel doen om
te zorgen dat er meer transparantie komt over de bouwleges?
Antwoord 5
Nee. De rechten van de burger en het bedrijfsleven zijn gewaarborgd doordat
er bezwaar en beroep open staat tegen de legesheffing. De rechter bewaakt
de norm van 100% kostendekkendheid, een extra wettelijke regeling is
daarom niet aan de orde.
Indien een stijgingspercentage door het Rijk zou worden gemaximeerd kan
het voorkomen dat er gerechtvaardigde kosten zijn, die niet kunnen worden
doorberekend waardoor deze kosten onbedoeld moeten worden gedekt uit de
algemene middelen. Op basis van het kostenveroorzakingsbeginsel en het
profijtbeginsel hecht ik eraan dat de rekening wordt neergelegd bij de
aanvrager van de dienst. Ook vind ik het belangrijk dat de discussie over de
hoogte van de tarieven (en daarmee het jaarlijkse stijgingspercentage)
plaatsvindt op lokaal niveau en niet bij het Rijk. Voor transparantie zie ook
antwoord op vraag 3.
Vraag 6
Gaat u gebruik maken van de mogelijkheid die het amendement-Vermeij/
Koopmans (TK 30 844, nr. 36) in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht heeft gecreëerd om bij Algemene Maatregel van Bestuur regels te
stellen over de berekening en de maximale hoogte van de leges? Zo ja, op
welke wijze en welke termijn? Zo nee, waarom niet en wat gaat u dan wel
doen om te zorgen dat er meer transparantie komt over de bouwleges?
Antwoord 6
Ik ga geen gebruik maken van de genoemde mogelijkheid. Het huidige
instrumentarium voldoet. Ik zal wel de VNG dringend verzoeken om er bij
hun leden op aan te dringen om meer transparantie te bewerkstelligen over
welke beleidskeuzes en kostenonderbouwing aan de tariefstelling ten
grondslag liggen (ofwel online ofwel via de fiscale paragraaf in de begroting).
Zie ook antwoord op vraag 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3