6
Begroting Justitie en Veiligheid 2022
Begroting Justitie en Veiligheid 2022
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2022 ( 35925-VI ).
De voorzitter:
Aan de orde is het debat over de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Ik heet de bewindspersonen
van harte welkom: de minister van Justitie en Veiligheid,
de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de minister
voor Rechtsbescherming, Dat geldt ook voor de Kamerleden, de mensen op de publieke tribune en de kijkers thuis.
We hebben in totaal 29 sprekers. De heer Wassenberg van
de Partij voor de Dieren moet zich helaas verontschuldigen,
maar 29 is ook best veel. Ik wil dus het volgende met u
afspreken: acht vragen of opmerkingen aan elkaar in de
eerste termijn en ook acht vragen of opmerkingen aan de
bewindspersonen. Ik wil ook met u afspreken dat interrupties bestaan uit een korte opmerking of een vraag, zonder
inleiding. Ik doe echt een beroep op u om u daar echt in te
beperken en de inbreng gewoon te gebruiken voor de formele inbreng in de eerste termijn en de tweede termijn.
Interrupties bestaan dus uit een korte vraag of opmerking.
Het is heel irritant, maar ik ga daar wel echt op handhaven,
want we hebben gewoon heel veel sprekers en we willen
iedereen aan het woord laten. Daarnaast wil ik erop wijzen
dat er vanaf vandaag de verplichting is van 1,5 meter
afstand. Ik doe dus een beroep op eenieder om zich daar
stringent aan te houden. Immers, we hebben in deze
Tweede Kamer ook een voorbeeldfunctie.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter:
Dan gaan we snel van start en ik geef het woord aan
mevrouw Helder van de Partij voor de Dieren. Sorry, we
doen het even overnieuw. Het woord is aan mevrouw Helder van de PVV. Zij heeft mij aangegeven dat zij wat keelproblemen heeft, waardoor we even moeten kijken hoever
we gaan komen. Anders neemt haar collega, de heer Markuszower, het over. Het woord is aan mevrouw Helder van
de PVV.

Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik probeer het toch, want ik kan het
echt niet laten. "JenV werkt hard aan een veilig en rechtvaardig Nederland", aldus de begroting voor 2022. Dat is een
holle tekst vanuit de Haagse bubbel, die in het land niet
wordt herkend. Vraag het aan de gedupeerden in de toeslagenaffaire, die, als zij de rechtsbijstand nog konden betalen,
stuitten op rechters die hun geen gelijk durfden te geven,
omdat ze bang waren voor de Raad van State. Vraag het
aan de inwoners van gemeenten die geen politiebureau
meer in de nabijheid hebben. Vraag het aan slachtoffers
van een zedenmisdrijf wier dossier nog op de plank ligt

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

vanwege een gebrek aan rechercheurs. Of vraag het aan
politieagenten die steeds meer collega's zien verdwijnen
en steeds meer taken en agressie op zich zien afkomen.
Voorzitter. Vanaf deze plek wil ik ook mijn steun uitspreken
aan alle agenten, brandweerlieden en ambulancemedewerkers die de afgelopen dagen door nietsontziende lieden
met fors geweld zijn bestookt. Het is onacceptabel. We
moeten die lieden oppakken, hard straffen en de schade
laten vergoeden. Mijn broek zakt af als we de minister en
de eenheidschef horen praten over "we moeten die jongeren
perspectief bieden". Het enige perspectief is, wat de PVV
betreft, gevangenis en de schade geheel vergoeden. Kan
je het niet betalen? Tot in lengte van jaren kan er gevorderd
worden, als de vordering niet verjaard is. Heeft diegene
later wel inkomen? Dan kan je daar gewoon beslag op laten
leggen. Dat schrikt af. Jaren achter tralies voor dit geweld
en daarna nog jaren werken om de schade te vergoeden;
zo straf je dit nietsontziende geweld af.
Voorzitter. De toon is gezet. En ook dit jaar heb ik weer geen
vrolijke noot. Want waar er voor klimaatmaatregelen acuut
7 miljard euro wordt uitgetrokken — dat is meer dan de
hele politiebegroting in totaal — is veiligheid nog steeds
geen prioriteit voor dit kabinet. Waarom niet? Wat heb je
aan een klimaatneutraal land waar de politie het niet meer
aankan, waar onze straten niet veilig zijn en onze vitale
infrastructuur gehackt kan worden vanaf de zolderkamer?
Voorzitter. Ik begin met de politiecapaciteit. Wat de politie
nodig heeft, is langdurige en structurele financiering. Niet:
eerst geld erbij, dan weer geld eraf, en dan weer wat erbij.
Als mensen eenmaal weg zijn, dan krijg je die niet met een
zak geld ineens terug. Hoe kan het dat er lopende dit jaar
ineens een begrotingstekort is van 230 miljoen? Ik heb
begrepen dat er inmiddels een vacaturestop is afgekondigd.
Betekent dit dat er nu helemaal geen instroom meer zal zijn
van de broodnodige capaciteit? En, zo ja, hoe lang gaat dit
duren? Kan ik dan dus ook concluderen — dat hebben we
eigenlijk al gedaan — dat de beloofde bezetting in 2024 niet
gerealiseerd zal zijn?
Voorzitter. Inmiddels is de nood zo hoog dat de opleiding
bij de Politieacademie van drie naar twee jaar is gebracht
om de agenten die er wel zijn zo snel mogelijk op straat te
krijgen. Maar dan vraag ik aan de minister: dit komt de
veiligheid van de betreffende agenten en hun begeleiders
toch niet ten goede? Graag een inhoudelijke reactie op dat
punt.
Voorzitter. Omdat het aantal agenten natuurlijk niet van de
een op de andere dag is aangevuld, vraag ik ook: waarom
steeds meer taken erbij? Dat antwoord blijft de minister mij
nog steeds schuldig. Maar laat ik een handreiking doen: is
de minister bekend met het succes van de stadsmariniers?
Er is een rapport van de Politieacademie waar dat succes
uit blijkt. Dat blijkt ook uit de dagelijkse praktijk in Rotterdam. Stadsmariniers zijn ambtenaren met een fikse portie
ervaring die onder de directe opdracht van de burgemeester
staan. Zij vallen dus niet onder een gemeentelijke dienst
en kunnen dwars door de bureaucratie heen werken met
een klein eigen budget. Is de minister bereid om dit te
bespreken in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie?
Voorzitter. Ik heb het vaak benadrukt en ik doe dat dit jaar
ook weer: de politiebureaus. Helaas gaat de sluiting van de
politiebureaus onverminderd door. De zichtbaarheid van

24 november 2021
TK 26

26-6-1

de agenten is daar natuurlijk niet bij gebaat. Heel NoordNederland, ofwel Friesland, Groningen en Drenthe, heeft
in totaal 34 politiebureaus. In Oost-Nederland, ofwel Overijssel en Gelderland, zijn er 46 politiebureaus. Het gaat hier
dus om vijf provincies met 80 politiebureaus. Hoe kan de
politie daar op tijd zijn en überhaupt zichtbaar zijn voor de
burger? Dan wijs ik de minister nogmaals op het artikel
"Hoe Den Haag uit Nederland verdween". Ik krijg daar graag
een inhoudelijke reactie op, en het liefst ook de garantie
dat er verder geen politiebureaus meer worden gesloten.
Voorzitter. Tot slot zeg ik nog het volgende over de zichtbaarheid van de politie. Mijn mailbox stroomt vol met
berichten van agenten die zich geschoffeerd voelen door
het onzinnige diversiteitsstreven op dit punt. Ik heb vorig
jaar de minister een citaat voorgehouden dat ging over de
hoofddoek bij het uniform. De korpsleiding is daar een
voorstander van, maar de minister bevestigde toen de
gedragscode met daarin de vereiste van neutraliteit. Maar
nu komt er een pilot voor de boa's, de buitengewoon
opsporingsambtenaren, waarin zij die in twee grote
gemeenten blijkbaar wel zouden mogen dragen. Daarover
zei de minister: dat is een lokale aangelegenheid. Boa's zijn
geen politieagenten, maar dat is een papieren werkelijkheid,
want zij vullen het gat dat de politie — helaas noodgedwongen — achterlaat. Zij handhaven in de publieke ruimte. Zij
zijn het gezicht van de overheid en zijn wettelijk opsporingsambtenaren. Daarbij is neutraliteit een absolute voorwaarde.
De minister kan dan ook niet duiken door te zeggen: het is
een lokale aangelegenheid. Hij is verantwoordelijk voor de
rechtsstaat. Er is hier sprake van een glijdende schaal. Mijn
fractie vindt dat de minister moet ingrijpen. Dat kan hij ook,
want hij bepaalt de kaders voor de boa's. Dus graag duidelijke taal van de minister op dit punt, net als vorig jaar, maar
dan nu ten aanzien van de boa's.
Voorzitter. Het gebrek aan politiecapaciteit en zichtbaarheid
is ook een brug naar de georganiseerde criminaliteit. In die
business worden miljarden verdiend. En vanuit de gevangenis kunnen ze helaas hun praktijken voortzetten. We
hebben dat gezien. De pakkans en de straffen blijven
onverminderd laag. Er komt weleens wat geld bij, maar 0,5
miljard. Calculerende criminelen kiezen Nederland uit vanwege de manco's, namelijk de pakkans die zo laag is en
helaas ook de straffen. De conclusie is dan ook dat de misdaad loont.
Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen zei mijn
fractievoorzitter, en ik citeer letterlijk: "Harddrugs zijn het
vergif van onze samenleving. Dat betekent dus ook dat wij
ons moeten realiseren dat eenieder die harddrugs gebruikt,
medeverantwoordelijk is voor de ellende die over ons land
wordt uitgestort." Aan het einde van dat citaat wordt gezegd
dat de overheid de taak heeft om gebruikers van harddrugs
keihard aan te pakken. Premier Rutte was dat toen met mijn
fractieleider eens. Hij zou het verder laten uitzoeken. Dat
zou voor deze begrotingsbehandeling komen. Daarom vraag
ik hier: waar blijven de maatregelen? En dan bedoel ik niet
een WODC-rapport, maar maatregelen, oftewel: actie.
Voorzitter. In het kader van de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit hebben we ook verwezen naar Italië,
waar zware criminelen in volledige isolatie zitten en slechts
één uur per maand, achter glas en gefilmd, één familielid
mogen zien. Ik zie de minister voor Rechtsbescherming
knikken. Dat klopt; hij is in Italië geweest, voorzitter. Dat
staat ook in mijn spreektekst. Wij kregen daar een brief

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

over, maar helaas werden weer eerst de media geïnformeerd en toen de Kamer. Daar staan heel veel maatregelen
in. Dat is toe te juichen, maar helaas stond daarin net niet
het wetsartikel dat in Italië geldt — voor de liefhebbers:
artikel 41bis van de wet op het gevangeniswezen — en dat
het mogelijk maakt om hen in volledige isolatie op te sluiten. Mijn vraag aan de minister voor Rechtsbescherming
is dus: waarom dit wetsartikel nu net niet?
Voorzitter. Dan cybersecurity en cybercrime. De Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid noemt
"ransomware", of gijzelsoftware, zoals ik het in het Nederlands moet zeggen, een — ik citeer — "bedreiging van de
nationale veiligheid". In de VS wordt het gebruik van
ransomware zelfs een terreurdaad genoemd. Daar is
onlangs het Office of the National Cyber Director opgericht
om de president hierin bij te staan. In Nederland hebben
we slechts het Nationale Cyber Security Centrum. Maar dat
beschermt vrijwel uitsluitend bedrijven in de vitale infrastructuur en mag dreigingsinformatie niet delen met andere
partijen.
Een ander zwak punt is dat wij — ik zeg het maar even
netjes — geen cyberopperhoofd hebben. In Nederland leven
vele visies van diverse ministeries, visies die vaak ook nog
eens tegenstrijdig zijn. In 2011 heb ik het ook al gevraagd,
en zelfs voorgesteld: dit moet een ministerie-overkoepelende taak zijn voor één bewindspersoon, met een eigen
budget en met doorzettingsvermogen. Het moet dus geen
coördinerend minister, maar een aparte minister zijn. Noem
het bijvoorbeeld een minister voor Digitale Zaken. Is de
minister dat met mij eens? Ik doel dan niet op de naam,
maar wel op één minister.
Voorzitter, tot slot een heel ander onderwerp. Eerst hadden
we het seksueel misbruik binnen de katholieke kerk, daarna
in de jeugdinstellingen en onlangs in de turnsport. De
gemene deler is dat degenen die het misbruik hadden
kunnen stoppen, de zogenoemde enablers, dit niet deden.
Ze kozen voor het instituut of het hogere doel, de sport en
de prestaties, en hielpen de slachtoffers niet. Professor
Guiora van de universiteit in Utah heeft veel slachtoffers
geïnterviewd. Zij vonden nagenoeg allemaal de wegkijkers
erger dan de daders zelf, omdat zij er welbewust voor kozen
om stelselmatig weg te kijken, terwijl zij heel goed wisten
wat er gebeurde. Daardoor kon het misbruik dus ook
jarenlang doorgaan. Professor Guiora heeft daar een boek
over geschreven met daarin een pleidooi voor het strafbaar
maken van dit wegkijken. Een aantal senatoren in de Verenigde Staten heeft dit overgenomen, en in een aantal staten
wordt dan ook wetgeving voorbereid. Dat boek heb ik vorig
jaar aan de minister voor Rechtsbescherming gegeven. Ik
zou het hier graag laten zien, maar ik heb het dus afgegeven. Maar ik wil wel graag dat de minister onderzoek gaat
doen naar de mogelijkheid om dit ook in Nederland strafbaar te stellen, om zo slachtoffers van seksueel misbruik te
voorkomen of te beschermen. Mijn vraag is dus: is de
minister hiertoe bereid?
Voorzitter, ik heb het toch gered! Ik eindig met een citaat
dat vrijwel hetzelfde is als het citaat waar ik mee begon,
maar dit is wel honderd procent waar: "Niet JenV, maar de
PVV werkt hard aan een veilig en rechtvaardig Nederland."
Dank u wel.

24 november 2021
TK 26

26-6-2

De voorzitter:
Dank u wel. Erg knap dat u tot en met het einde verstaanbaar was. Doorzettingsvermogen!
Ik geef het woord aan uw collega, de heer Markuszower
van de PVV.

De heer Markuszower (PVV):
Voorzitter, dank u wel. Dank ook voor de aanwezigheid
vandaag van het trio zittend in vak-K. Minister Grapperhaus
van Justitie en Veiligheid heeft, zo zie ik, tijd gemaakt voor
ons, ondanks dat hij de afgelopen maanden met van alles
en nog wat, behalve met het werk waarvoor wij hem hadden
aangenomen, drukjes was. Met de excuses van corona in
zijn achterzak, perkte hij via dictatoriale regels onze vrijheden in.
Voorzitter. Laat ik vooropstellen dat wij het geweld dat wij
bijvoorbeeld de afgelopen dagen in Rotterdam hebben
gezien, afkeuren. Wij keuren het niet alleen af, maar willen
het ook keihard aangepakt zien. En dat zal lastig blijken met
deze minister, want de minister is een wauwelaar. Afgelopen zondag nog op de televisie had hij het niet over keihard
aanpakken, maar vooral over preventie, kansen in wijken
en jongeren perspectief bieden. En hij weigerde, zoals
eigenlijk alle politiek correcte wauwelaars wel plegen te
doen, de waarheid onder ogen te zien, namelijk ...
De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Bikker van de ChristenUnie. Maar laten wij nu ook de afspraak met elkaar maken
om beledigingen, zoals "wauwelaar", niet te doen; dat maakt
het debat niet mooier, en niet sterker. Het woord is aan
mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

coalitie, en zeker de ChristenUnie waar mevrouw Bikker lid
van is, is het ook met heel veel maatregelen niet eens, en
toch worden ze genomen onder druk van allerlei achterkamerdeals. Dus ik blijf dat "dictatoriaal" noemen, want de
coalitie fungeert als de echte schoothond van dit kabinet.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Nou wordt het toch wel grappig. Omdat de regering dingen
doet die de ChristenUnie soms niet wil, zou het dictatoriaal
zijn ... Tja, ik zie het gewoon niet meer. Dit is behoorlijk
paradoxaal. Ik vind de heer Markuszower echt een geweldig
parlementariër als hij het heeft over de inhoud, want dan
kunnen we soms lekker een robbertje vechten, en soms zijn
we het eens. Maar alsjeblieft, blijf bij de feiten. We zijn een
democratie. De ChristenUnie heet "de ChristenUnie", geen
"GroenLinks" en geen "Groep". Af en toe zijn wij het niet
eens met het kabinet, soms wel. In beide gevallen zal het
kabinet dat horen. Dat ga ik zo ook in mijn bijdrage vertellen.
Maar blijf weg van woorden als "dictatuur", want dat is hier
niet aan de orde. Kies voor uw sterke positie als parlementariër, nodig ons daarop uit tot het debat, en echt, dan
kunnen we hele mooie dagen hebben. Dat vind ik veel beter
dan dat we hier als parlement onze democratie eigenlijk
uithollen.
(Geroffel op de bankjes)
De voorzitter:
Dank u wel. En laten we dan het debat gaan voeren op de
inhoud. Het woord is aan de heer Markuszower.
De heer Markuszower (PVV):
Ik heb geen vraag gehoord, maar ... Even hoor, anders klopt
het niet meer.

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
De heer Marskuszower gebruikt de woorden "dictatoriale
regels". Daar neem ik allereerst afstand van.

De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.

Maar allermeest: we zijn hier een parlement, dat een controlerende functie heeft. Geen enkele regel die een minister
uitvaardigt, kan gesteld worden zonder dat het parlement,
hetzij in de wetgevende zin — dat weet de heer Markuszower heel goed — daar een bekrachtiging aan geeft, hetzij
het echt een ministeriële regeling is, maar ook dan heeft
het parlement voluit mogelijkheden. Dus er zijn hier geen
dictatoriale regels. Er zijn hier democratische regels, waar
de heer Markuszower van alles van kan vinden en waar we
een stevig debat over kunnen hebben. Dat vind ik geen
probleem, maar noem het geen "dictatoriale regels". Ga
kijken in landen waar dat wel zo is en wat het parlement
daar voorstelt. En wees een beetje fier op uw positie als
parlementariër in plaats van dat u het schoothondje zou
zijn van de minister.

De heer Markuszower (PVV):
Ja, precies.

De heer Markuszower (PVV):
Over dat "schoothondje" gesproken: dat is precies het probleem. Hadden we een echt parlement gehad, hadden we
een echte coalitie gehad die zich niet als — nou ja, het
woord werd al genoemd door mevrouw zelf — een
schoothondje ... De coalitie treedt niet dualistisch op. De

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Hij weigerde, zoals politiek correcte wauwelaars plegen te
doen, de waarheid onder ogen te zien en te benoemen,
namelijk dat een substantieel van die straatterroristen in
bijvoorbeeld Rotterdam niet-westerse allochtonen waren.
Die moeten natuurlijk opgepakt worden en vastgezet worden, en daarna ons land worden uitgeknikkerd. En zolang
zelfs de minister van Justitie en Veiligheid het grote veiligheidsprobleem van Nederland wegmoffelt, zal Nederland
onveilig blijven. En zij, die die legitieme coronademonstratie
hebben gekaapt, moeten dus worden opgepakt. Maar wat
zien we ook? Het is onacceptabel, maar dat korps in Rotterdam wordt geleid door de heer Westerbeke, watje Westerbeke. Een echte politiechef zorgt dat als zijn korps wordt
geconfronteerd met oorlogsgeweld, hij die daders keihard
en nietsontziend aanpakt ...
De voorzitter:
Ik ga u wéér onderbreken. Namen van ambtenaren — dat
is ook een regel die we met elkaar hebben afgesproken —

24 november 2021
TK 26

26-6-3

noemen we hier niet. Het woord wordt gevoerd door en de
vragen worden gesteld aan de bewindspersonen. Ik wil u
echt vragen daar rekening mee te houden.

Mevrouw Van der Werf (D66):
De heer Markuszower riep net op tot verzet. Ik wil hem
graag vragen wat hij daar nou precies mee bedoelt.

De heer Markuszower (PVV):
Ik durfde het me te permitteren, want die korpschef — ik
zal zijn naam niet noemen — heeft zich gepresenteerd als
de buikspreekpop van de grote wauwelaar Grapperhaus.
In het programma afgelopen zondag bij WNL zagen wij —
de minister knikte de hele tijd — dat die man een dag, één
dag nadat al dat geweld op zijn agenten gebotvierd werd,
dus dat die agenten werden geconfronteerd met dat oorlogsgeweld ... Wat zei ie? Hij zei: "We moeten in ze investeren"; "Je moet die daders perspectief bieden"; "We moeten
naar elkaar luisteren"; "Ze moeten goede woningen krijgen,
en opleidingen". Dat is toch ongelofelijk?! Die man kan beter
soep uit gaan delen in Zuid-Sudan. Wat doet die man nog
bij de politie? Ik zeg tegen de minister die hier zit: als ik
minister van Justitie en Veiligheid was geweest, dan had
ik dat watje — ik zal zijn achternaam dan maar niet zeggen
— direct ontslagen.

De heer Markuszower (PVV):
Verzet tegen de niet-effectieve coronamaatregelen. Ik zei
het al in mijn tekst: geweldloos en democratisch. Dat kan
hier in de plenaire zaal of in Rotterdam, maar wel op een
normale manier.

De voorzitter:
Ik ga u weer onderbreken. Ik hoor weer een aantal beledigingen: watje, wauwelaar. Ik wil u echt vragen om het debat
op de inhoud te voeren — daar wordt het debat echt beter
van — de vragen te richten aan de bewindspersoon en het
niet te hebben over ambtenaren. Dat zeg ik niet zomaar.
Het is echt belangrijk dat we dat met elkaar doen. Het woord
is weer aan de heer Markuszower.
De heer Markuszower (PVV):
Ondanks het bovenstaande vragen de niet-effectieve en
zelfs contraproductieve maatregelen — ik heb het woord
"dictatoriale" maar even weggelaten — wel om stevig verzet,
natuurlijk democratisch en geweldloos. Maar het vraagt
wel om verzet, want onze regering is echt de weg kwijt. Als
wij de minister vragen echte criminelen langdurig op te
sluiten, dan doet hij dat niet. Wat minister Grapperhaus wel
doet, is het gesjoemel met QR-codes twee keer zolang
straffen als dat hij ISIS-terroristen achter slot en grendel
zet. Terroristen zijn de echte hobby van minister Grapperhaus. In het boekje dat hij niet zo lang geleden schreef,
fantaseerde hij er al over hoe hij met ze kon knuffelen. Nu
hij eenmaal minister is, is hij vooral bezig ISIS-terroristen
terug naar Nederland te importeren. Dat maakt deze
minister dan wel weer uniek.
De voorzitter:
Er is ...
De heer Markuszower (PVV):
Ik maak het even af. De minister van Veiligheid, die
levensgevaarlijke moslimterroristen niet uitschakelt, maar
vrijwillig en onverplicht terug naar Nederland haalt, is
natuurlijk geen knip voor de neus waard.
De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Van der Werf van D66.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Van der Werf (D66):
Wat houdt de oproep om "op een normale manier" in verzet
te komen dan precies in?
De heer Markuszower (PVV):
Geweldloos en democratisch; altijd geweldloos. De PVV
zegt: altijd geweldloos.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik vind het een beetje een flauw spelletje van de heer Markuszower, want hij verschuilt zich hier achter deze disclaimer. Tegelijkertijd doet hij die oproep wel. Mensen kijken
naar ons. Die hebben ontzag voor de Tweede Kamer. Die
denken: die mensen weten wat we moeten doen. Vervolgens legitimeert u het woord "verzet". Wat vindt u daar als
woordvoerder veiligheid van de PVV van, met in het achterhoofd de politiemannen en -vrouwen die in Rotterdam
bakstenen naar zich toegegooid kregen en de brandweer
moesten verdedigen? Dat is toch te gek voor woorden?
De heer Markuszower (PVV):
Ik noem een aantal dingen. Dat geweld tegen die agenten
had niks te maken met het legitieme verzet tegen de ineffectieve coronamaatregelen. De demonstratie is gekaapt,
juist ook door niet-westerse allochtonen uit West-Rotterdam.
Dat zegt zelfs de burgemeester van Rotterdam. Die mensen
zijn niet opgepakt en niet aangepakt. Door heel Nederland
waren er rellen afgelopen weekend. Duizenden mensen
hebben zich misdragen. Er zijn maar tientallen, misschien
minder dan 200, mensen opgepakt. Ik geef u op een briefje:
binnen twee weken staan ze weer op straat. Als ik me vergis,
dan is het binnen vier weken. Ze worden dus niet opgepakt.
Ze worden niet aangepakt. Degene die ze moet oppakken
en aanpakken, zit op tv te praten over perspectief bieden,
goede woningen en opleidingen aan ze geven en met ze in
dialoog gaan. Dat is het Nederland van minister Grapperhaus en van die slappe korpschef in Rotterdam. Daarom is
het misgegaan in Rotterdam, want ...
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Markuszower (PVV):
Elke persoon die zich daar gewelddadig heeft misdragen,
weet dat de pakkans bijna nul is en dat als ze al gepakt
worden, ze daar dan maar heel kort onder moeten gaan
lijden.

24 november 2021
TK 26

26-6-4

Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik moet vandaag zuinig zijn op mijn interrupties, dus ik blijf
me maar bij mijn beginpunt houden. Als u zich zo heeft
gestoord aan die rellen, aan het gedoe en geweld van dit
weekend, waarom begint u hier dan zelf met het woord
"verzet"?
De heer Markuszower (PVV):
Verzet tegen de coronamaatregelen, geweldloos en democratisch, is belangrijk, want die maatregelen zijn niet effectief. Om maar een van de voorbeelden te noemen ... Ik ben
zelf geen woordvoerder zorg maar ze zijn in ieder geval niet
effectief. En daar moet je je dus als parlement en als burger
tegen kunnen verzetten. Iedereen is het er overigens over
eens dat je als burger het recht hebt om je te verzetten. Er
is demonstratierecht. De minister noemde dat op tv opeens
quasidemonstratierecht. Dat is een nieuwe term. Ik heb
altijd geleerd dat we demonstratierecht hebben in Nederland, maar de minister reduceerde dat tot quasidemonstratierecht. Het is belangrijk dat juist gekozen volksvertegenwoordigers blijven zeggen: natuurlijk mag je je verzetten
maar wel geweldloos.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Markuszower (PVV):
En in de schaduw van Grapperhaus zit vandaag ook weer
Sandertje Dekker, de minister voor de rechtsbescherming,
ook een …
De voorzitter:
Ik ga u weer onderbreken. Het is de minister voor Rechtsbescherming. Even wat respect voor de bewindspersonen.
Dat vraag ik aan u.
De heer Markuszower (PVV):
Ik zal niet meer "Sandertje Dekker" zeggen, ik zal dan maar
"minister Sander Dekkertje" zeggen, de minister voor de
rechtsbescherming.
De voorzitter:
Meneer Markuszower, laten we dit niet zo doen. Laten we
het gewoon zuiver houden. Het is een debat op de inhoud
en volgens mij heeft u heel veel inhoud te vertellen. U doet
uzelf echt tekort door het debat op deze manier te voeren.
De heer Markuszower (PVV):
Oké, ik zal mijn best doen.
Het is ook een wonder dat hij tijd voor ons vrij heeft
gemaakt. Als de ceremoniemeester van de vele feesten en
partijen die in zijn gevangenissen worden gehouden heeft
hij natuurlijk wel wat anders aan zijn hoofd dan twee lange
dagen in deze Kamer naar debatten te luisteren. De PVV is
kritisch op de minister maar de gevangenen van Nederland
lopen met deze feestneus weg. De enige zorg die de criminelen nu hebben, is de volgende. Als hij hier zit: wie organiseert dan de komende dagen die knalfuifen in zijn

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

gevangenissen? Want het is één groot feest in de gevangenissen van minister Sander Dekker. Zelfs tijdens de lockdown toen alle horeca dicht was en heel Nederland in de
avondklok zat, zorgde deze minister voor iedere avond bal
in de gevangenissen. Drugs, heel veel drugs, liet Sander
Dekker naar binnen smokkelen. Er is muziek, er wordt
gedanst en gesekst en via de mobiele telefoon wordt alles
gefilmd. Behalve op die momenten dat die criminelen diezelfde telefoon even nodig hebben om hun zaken, soms
ook hun moordzaken, vanuit de gevangenis te regelen. Ook
minister Dekker heeft een hobby: hij verleent in zijn vrije
tijd graag gratie aan levenslang gestrafte moordenaars.
Gewoon omdat hij dat mag doen. Maar maakt u zich geen
zorgen, zeg ik tegen de minister, twee dagen eventjes hier
in de Kamer en dan kunt u weer de gevangenen van
Nederland vertroetelen en trakteren op mooie visa.
De staatssecretaris van Asielzaken is er vandaag natuurlijk
ook bij. En — dat zal u verheugen, voorzitter — geen kwaad
woord over mevrouw Broekers-Knol. Heel de wereld vindt
onze Ankie een schat van een dame, echt een hele lieve
vrouw. En dat is precies het probleem, want Ankie BroekersKnol laat iedereen binnen en stuurt niemand meer weg.
Iedereen mag van deze staatssecretaris, van onze Ankie,
naar Nederland komen.
De voorzitter:
Ook daar wil ik u vragen: het is de staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid. Houd u zich alstublieft aan deze
naamgeving.
De heer Markuszower (PVV):
Van de staatssecretaris krijgen ze nog net geen zelfgebakken
appeltaart. Voor de rest krijgen ze van de regeringRutte/Kaag werkelijk alles: onze woningen, onze uitkeringen,
onze zorg. En omdat de ministers Grapperhaus en Dekker
aan het klootviolen zijn, pakken ze ook onze vrouwen. Heel
de wereld is dus dol op Ankie Broekers-Knol. Behalve de
gewone Nederlander want de open grenzen van het kabinetRutte/Kaag maken Nederland helemaal kapot. De asielstroom is gigantisch. Het is een invasie, een invasie van
vaak opgefokte, hitsige, gevechtsklare jonge mannen, vaak
uit islamitische landen. Ze komen nu met 5.000 per maand.
Elke maand weer. Een permanente stroom van ellendelingen. Ze noemen zichzelf vluchtelingen, maar het zijn buitenlandse indringers. Ze komen hier niet om op te bouwen
maar om af te breken. Ze haten onze cultuur. Ze haten onze
manier van leven. Ze haten dat hier vrouwen gelijk zijn aan
mannen. Ze haten dat Joden en christenen hier vrijelijk over
straat lopen. Ze haten het dat de homo's in Nederland
openlijk elkaar liefhebben. Maar ze houden van onze huizen,
van onze zorg, van onze vrouwen, van onze energie, van
onze uitkeringen. En iedereen weet dat die zogenaamde
asielzoekers, op een enkeling na misschien, helemaal geen
echte vluchtelingen zijn.
De voorzitter:
Dank u wel. Een paar interrupties. Allereerst mevrouw Podt
van D66 en dan mevrouw Kuik van het CDA.

24 november 2021
TK 26

26-6-5

Mevrouw Podt (D66):
Er is een hoop om op in te gaan, maar laat ik één puntje
kiezen. We kennen dit natuurlijk van de PVV: de massaimmigratie en de enorme asielstromen. Ik ben wel benieuwd
waar de heer Markuszower dat vandaan haalt. Heeft hij daar
cijfers van? Waar is het idee van massa-immigratie op
gebaseerd?
De voorzitter:
De heer Markuszower. En ik wil u vragen om de vragen en
opmerkingen kort te houden. Dat hebben we net met elkaar
afgesproken voor interrupties.
De heer Markuszower (PVV):
Ik denk dat het voor het debat beter is als ik verderga, want
in de loop van mijn tekst onderbouw ik het met onder
andere de kosten en de cijfers. Ik noemde net dat getal van
5.000 per maand. Dat vind ik al een behoorlijke massa. Als
het zo doorgaat, zijn dat er 60.000 per jaar. Dat gaat dan
alleen nog maar over asiel; er komt natuurlijk ook heel veel
aan immigratie binnen. Misschien wilt u het eind van de
tekst afwachten, want ik denk dat we genoeg argumenten
hebben om te staven dat er sprake is van massa-immigratie.
De voorzitter:
Het is handig dat de heer Markuszower dit onderdeel even
afmaakt. Dan geef ik u daarna de gelegenheid. Ik zal deze
niet tellen als interruptie.
De heer Markuszower (PVV):
De meeste zogenaamde asielzoekers hebben een klein fortuin betaald om hiernaartoe te reizen. Zij zijn vaak al door
vijf, zes veilige landen gereisd voordat ze via Ter Apel in
het gespreide Nederlandse bedje belanden. Vaak komen
ze überhaupt niet uit een oorlogsgebied, maar uit veilige
landen als Marokko, Turkije en Algerije. Broekers-Knol, de
staatssecretaris, faciliteert met dit beleid ordinaire mensenhandel. Zij in deze Kamer en zij van de regering die van een
humaan asielbeleid spreken, zijn de grootste leugenaars
en hypocrieten van allemaal. Het ís namelijk niet humaan
om nepvluchtelingen hier in Nederland te faciliteren. Het
ís niet humaan om onze grenzen open te houden zodat
smerige mensensmokkelaars daar misbruik van blijven
maken via levensgevaarlijke routes. Het ís niet humaan
voor onze eigen Nederlanders dat zij voor vreemden, die
ons haten, uit hun eigen land worden weggedrukt. Het ís
niet humaan dat meer dan 1 miljoen Nederlanders arm zijn,
terwijl al die vreemdelingen alles gratis krijgen. Het ís niet
humaan dat Nederlanders tot een opgejaagde minderheid
in eigen stad of dorp worden gemaakt. Humaan is om de
echte slachtoffers van oorlog en geweld veilige havens in
hun regio te bieden. Zij moeten dus in hun regio worden
opgevangen, niet in de onze. Dat is waar de PVV voor pleit.

mogelijk bij hen vandaan plaatsvindt. En als er asielzoekers
in de buurt van hun villawijk dreigen te komen, zorgen ze
ervoor — echt gebeurd! — dat die asielzoekers via een
speciale looproute met een grote boog om hun villa's heen
lopen.
Voorzitter. Ik ben afgelopen maand in Ter Apel geweest en
op andere plekken waar asielzoekerscentra geplaatst zijn
of worden. Ik heb gesproken met mensen daar in de buurt.
Met de vrouwen die continu worden lastiggevallen en door
het gevaar gedwongen worden binnen te blijven. Met heel
veel mensen in Ter Apel die 's nachts met eigen ogen die
mensensmokkelaars door de weilanden zien lopen met
nieuwe ladingen aan gelukszoekers, die in die weilanden
hun paspoorten verscheuren en weggooien, zodat ze kunnen liegen dat ze uit oorlogsgebied komen. Ik heb gesproken met vaders die hun dochters niet meer op de fiets durven laten gaan. Met de vrouw die uit haar invalidestoel
getrapt is. Met de medewerker van het asielzoekerscentrum
die van zijn bazen de opdracht krijgt om vooral geen melding te maken van wangedrag van asielzoekers. Met de
man die bij zijn eigen woning bijna is doodgestoken. De
instroom van asielzoekers is een ramp voor Nederland en
asielzoekerscentra zijn een hel voor de omwonenden.
Voorzitter. De kosten van de niet-westerse immigratie zijn
gigantisch voor Nederland: 20 miljard euro per jaar, ieder
jaar opnieuw. Rutte … Pardon, de minister-president heeft
dus al meer dan 200 miljard euro aan Nederlands belastinggeld — úw geld, zeg ik tegen de mensen thuis — aan buitenlandse gelukszoekers uitgegeven. Iedere asielzoeker die
Nederland binnenkomt, kost Nederland meer dan €550.000
en als je zijn nareizigers meetelt, gaan die kosten zelfs over
de miljoen euro. Weet u hoeveel geld dat is, voorzitter? Als
Rutte en Kaag hun zin krijgen en wij onze grenzen níét
dichtgooien voor deze immigratiestromen, dan zullen de
kosten doorstijgen, zelfs verdubbelen. Het is ondenkbaar
dat deze enorme kosten door de Nederlandse verzorgingsstaat geabsorbeerd kunnen worden. Elk uur dat wij dit door
laten gaan, verdwijnt er dan circa 5 miljoen euro. Ik herhaal:
elk uur circa 5 miljoen euro. Daardoor kunnen wij voor de
mensen die hier in Nederland wonen en die het misschien
nodig hebben niet meer goed zorgen. Daardoor zullen
Nederlandse kinderen hongerlijden, en zullen mensen in
de winter geen verwarming meer aan kunnen doen. Wij
kunnen dan de pensioenen aan onze hardwerkende ouderen
niet meer betalen en wij zullen niet meer genoeg geld
hebben voor onze zorg, voor onze woningen, voor onze
infrastructuur en ons onderwijs.

Maar, voorzitter, weet u wat zo gekmakend vals is? Dat de
elite van VVD en D66 ervoor zorgt dat die asielzoekers altijd
worden gehuisvest op plekken waar zij zelf geen last van
hen hebben. Want u denkt toch werkelijk niet dat ook maar
enigszins in de buurt van waar de Grapperhausen en
Broekers-Knollen wonen, een asielzoekerscentrum wordt
geplaatst? Ze kijken wel uit, die ministers en burgemeesters,
die elite. Die zorgen ervoor dat de asielellende zo ver

Voorzitter. Het is een schande, zeker in deze tijd, dat het
kabinet ziekenhuizen sluit maar continu nieuwe asielzoekerscentra bijbouwt. Het is een schande dat Nederland het
zorgpersoneel van de taliban, terroristen in het emiraat
Afghanistan, betaalt maar de Nederlandse zorgmedewerkers
in ons eigen land afknijpt. Het is walgelijk dat Nederlanders
in eigen land door de eigen overheid worden vertrapt, maar
dat gelukszoekers uit Afrika en achterlijke Midden-Oosterse
zandbaklanden door diezelfde overheid worden vertroeteld.
Het huidige Nederlandse immigratiebeleid is eigenlijk één
grote misdaad tegen het Nederlandse volk. En zij, jullie dus
ook hier allemaal, die dit zelfhatende beleid niet stoppen,
jullie zouden allemaal voor een tribunaal gedaagd moet
worden en verantwoording moeten afleggen voor jullie
misdadige opengrenzenbeleid, want jullie maken Nederland
helemaal kapot.

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-6

De voorzitter:
Voordat ik er zelf wat over wil zeggen, zie ik mevrouw Kuik
opstaan.
Mevrouw Kuik (CDA):
Wij hebben de gave gekregen om te spreken, hier allemaal.
En woorden doen ertoe. Je spreektaal doet ertoe. Mensen
hier van buiten, ook schoolklassen, kijken naar ons, dus we
hebben ook de verantwoordelijkheid om de juiste woorden
te kiezen, en elkaar niet te intimideren en te bedreigen. Dat
hoort niet in dit huis thuis. Dus kom op voor die inhoud.
Daar gaan we over debatteren, maar dit doet ons huis te
kort.
De voorzitter:
Ik kijk ook even naar mevrouw Podt, als het over hetzelfde
punt gaat.
Mevrouw Podt (D66):
Ja, voorzitter. Ik sta hier vandaag voor het eerst in de plenaire zaal en het is echt verschrikkelijk om te horen hoe er
op deze manier wordt omgegaan met elkaar, met het doen
van bedreigingen. Het is bijna niet voor te stellen dat we
op zó'n manier met elkaar omgaan. Ik hoop echt dat meneer
Markuszower dat niet zo bedoelt, dat hij dat misschien terug
wil nemen. Want ik vind echt dat dit op deze manier niet
kan.
De voorzitter:
We hebben vorige week hier ook een uitgebreide discussie
over gehad: laten we dit gewoon niet doen. De woorden
komen intimiderend over, want u richt uw woorden richting
de zaal, richting collega's. Doe dat niet. Ik doe echt een
beroep op u en een aantal collega's ook. U heeft het niet
nodig, meneer Markuszower.
De heer Markuszower (PVV):
Ik wil toch even reageren, voorzitter. Ik heb helemaal niemand bedreigd. De CPN nota bene, de PSP, de PvdA, de
VVD en het CDA — ik kreeg de eerste interruptie van het
CDA — hebben voor een tribunaal gepleit, het tribunaal
over vrouwen in de socialeverzekeringswetgeving, in de
jaren tachtig. Maar in onze eigen periode …
De voorzitter:
Maar u weet precies wat u nu aan het doen bent. Laat …
De heer Markuszower (PVV):
Iemand zei: aan bedreiging of intimideren maak ik me
absoluut niet schuldig. De voorzitter was zelf destijds lid
van de D66-fractie. In 2018, dus ik neem aan dat dat akkoord
was, heeft het Kamerlid Maarten Groothuizen, oud-collega
van ons in de Tweede Kamer, gepleit voor een tribunaal.
Hij wilde de criminele kopstukken achter de moderne slavernij via een tribunaal vervolgen.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De voorzitter:
Meneer Markuszower, ik wil even dat u naar mij luistert. Ik
wil echt dat u blijft bij de órde van het debat. U heeft dit
niet nodig. Ik zie dat u zich goed heeft voorbereid. We
hebben vorige week een discussie hierover gehad. Nogmaals, laten we het debat voeren op de inhoud. U heeft het
echt niet nodig. Ik zie dat u goed uw research gedaan heeft,
maar een aantal collega's hebben ook een beroep op u
gedaan. Ik wil dit onderwerp afsluiten en u komt volgens
mij tot een afronding.
De heer Markuszower (PVV):
Zeker. Ik sluit het af. Ik heb hier een lijst van zes. Ik zal ze
nu niet allemaal noemen.
De voorzitter:
Graag. Dan geef ik u nu weer het woord om uw betoog
voort te zetten.
De heer Markuszower (PVV):
Zeven tribunalen heb ik dan niet genoemd, maar het
grootste tribunaal …
De voorzitter:
Nee, nee.
De heer Markuszower (PVV):
We kennen natuurlijk het tribunaal, want mijn fractie …
De voorzitter:
U heeft net gezegd dat u die woorden niet gebruikt. Dan
moet u dat ook niet doen. U vervolgt uw betoog.
De heer Markuszower (PVV):
Oké, dank u wel. De macht van de microfoon: wat kun je
daaraan doen?
Voorzitter. Wist u dat activistische D66- en GroenLinksrechters asielzoekers die vrouwen verkrachten een lagere straf
gunnen, omdat zij bij een hogere straf eerder hun verblijfsvergunning kwijt kunnen raken? Wist u dat buschauffeurs
en ander personeel in het openbaar vervoer mishandeld,
geïntimideerd en belaagd worden door asielzoekers? Wist
u dat asielzoekers die stelen in Ter Apel vaak niet vervolgd
worden en zelfs geen straf krijgen, maar in plaats daarvan
een foeigesprek, en enkele minuten later doorgaan met
misdaden plegen? Wist u dat er niet eens een politiebureau
is in Ter Apel en dat de 9.000 inwoners van Ter Apel zich
permanent opgejaagd voelen door de dik 2.500 asielzoekers
in hun mooie dorp?
Voorzitter. Wist u dat Nederlanders in eigen land gewoon
gediscrimineerd worden? Nederlanders moeten tien jaar
en soms zelfs langer wachten op een woning, maar statushouders hoeven nooit te wachten. Binnen enkele weken
krijgen ze een huis. En de VVD vindt dat zelfs niet snel
genoeg. Vorige week nog kwam de VVD met het krankzinnige plan om statushouders nog sneller aan een huis te
helpen. Het houdt niet op. De haat van de elite voor de

24 november 2021
TK 26

26-6-7

gewone Nederlander houdt niet op. Buitenlanders krijgen
alles, ten koste van de gewone Nederlander.
Voorzitter. Wist u dat slechts een op de drie illegalen die te
horen hebben gekregen dat ze Nederland moeten verlaten,
ook daadwerkelijk vertrekt uit Nederland? Wist u dat asielzoekers geen zorgpremie, geen eigen risico en geen eigen
bijdrage hoeven te betalen, terwijl Nederlanders ieder jaar
gemiddeld €6.000 voor hun zorg moeten betalen? Wist u
dat van alle kinderen die er nu worden geboren in de drie
grote steden, meer dan de helft niet-Westerse allochtoon
is en dat Nederlanders dus in eigen land gewoon worden
vervangen? Wist u dat 52% van de bijstandsgerechtigden
niet-Westers allochtoon is? Wist u dat de helft van onze
gevangenissen vol zit met niet-Westerse allochtonen? Wist
u dat allochtoon tuig als hongerige roedels onze straten
afstruinen op zoek naar de gewone autochtone Nederlanders en vooral hen tot slachtoffer maakt? Wist u dat nietWesterse allochtonen acht keer vaker worden verdacht van
straatroof en Marokkanen zelfs twaalf keer vaker dan
Nederlanders? Wist u dat homohaters vooral allochtonen
zijn?
Voorzitter. Ik kom nu echt tot mijn afronding. Wist u dat
twee weken geleden een Syrische asielzoeker een grote
zelfmoordaanslag wilde plegen in Liverpool en dat door
het opengrenzenbeleid dat bijna alle partijen hier in de
Kamer propageren, ook wij in Nederland dagelijks bloot
worden gesteld aan dit soort gevaren? Het stikt hier van de
Syrische asielzoekers. Het stikt hier van radicale moslims,
die bereid zijn een aanslag te plegen op kerken, op scholen,
op de lokale supermarkt of waar dan ook.
Voorzitter. De PVV wil dat deze waanzin, deze afbraak van
ons mooie Nederland stopt. De PVV wil de grenzen sluiten
voor alle asielzoekers. Nul is nul, want Nederland is vol. De
PVV wil nul immigratie uit islamitische landen. En die
immigranten, of hun kinderen of kleinkinderen, die een
dubbele nationaliteit hebben en zich hier misdragen, moeten ons land worden uitgezet. Zolang die verschrikkelijke
asielzoekerscentra nog open zijn, willen wij van deze centra
gesloten inrichtingen maken, zodat de Nederlandse
omwonenden geen gevaar lopen en geen overlast van die
buitenlandse indringers meer hebben.
Maar dan zijn we er nog niet. De PVV wil de schade van de
open grenzen die Rutte heeft aangericht onderwerpen aan
een massief remigratieoffensief. De tijdelijke status van
asielzoekers wordt bij de PVV ingetrokken en alle illegalen
die van Rutte en Broekers-Knol in Nederland mochten blijven, moeten allemaal terug naar het land van herkomst of
naar een van de landen in de regio waar ze vandaan komen.
Als dat niet direct lukt, moeten asielzoekers en illegalen tot
die tijd worden vastgezet. Nederland kan alleen maar
Nederland zijn zonder een vijandige vijfde colonne in ons
midden.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er zijn een paar interrupties, allereerst de heer
Van Meijeren van Forum voor Democratie. Gaat uw gang.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De heer Van Meijeren (FVD):
Het verontrust mij dat het de heer Markuszower niet wordt
toegestaan om hier zijn idee voor een tribunaal toe te lichten. Zodra hij dat woord in zijn mond neemt, zet u zijn
microfoon uit. Dat vind ik zeer zorgwekkend, want in dit
huis moeten volgens mij alle ideeën, alle opvattingen en
alle overtuigingen openlijk besproken kunnen worden. Ik
hoor allemaal paniekerige reacties over dat woord, maar
kennelijk is de heer Markuszower in de veronderstelling dat
er ernstige misdrijven worden gepleegd. Ik mis de oprechte
interesse in zijn standpunt. Daarom zou ik heel graag het
volgende willen weten. Welke misdrijven worden er naar
het oordeel van de heer Markuszower mogelijk gepleegd?
En hoe ziet hij de inrichting van zo'n tribunaal precies voor
zich?
De voorzitter:
Laat ik zelf even reageren op de vraag waarom ik de discussie kort hield. We zitten hier in het huis van de democratie.
Op het moment dat de collega's worden aangesproken, of
dat nou individueel of als collectief is, met "er komt een
tribunaal; dat komt eraan", dan vind ik dat intimiderend.
Dat sta ik niet toe in deze zaal. Er zijn grenzen aan het debat.
We kunnen over allerlei onderwerpen van gedachten wisselen. Straks krijgt u ook een termijn waarin er vragen
gesteld en opmerkingen gemaakt kunnen worden. Maar er
is een grens. Dan gaat het over intimidatie naar collega's.
Dus dat is de reden. Ik ga deze discussie ook niet meer aan.
Ik heb er volgens mij voldoende over gezegd, en vorige
week is er ook voldoende over gezegd.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dan is het wel heel interessant om te weten wat u verstaat
onder intimidatie. Want volgens mij is een tribunaal juist
iets wat in een rechtsstaat thuishoort. Het zou toch van de
zotte zijn dat er misdrijven gepleegd kunnen worden zonder
dat je mag spreken over de vraag of die misdrijven bestraft
moeten worden?
De voorzitter:
Het mooie is dat de voorzitter bepaalt of woorden intimiderend zijn of niet. En ik heb dat op die manier geclassificeerd.
Ik geef het woord aan mevrouw Ellemeet van GroenLinks.
(Geroffel op de bankjes)
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank voor uw woorden. Ik wil de heer Markuszower vragen
of ik uit zijn opmerkingen kan opmaken dat hij de rechtsstaat
zoals we die kennen in Nederland afkeurt.
De heer Markuszower (PVV):
Ik weet niet waarom ik aanleiding zou hebben gegeven om
dat te zeggen. We leven in een rechtsstaat. Maar je ziet wel
dat die rechtsstaat niet zo goed functioneert. Ik heb heel
veel onderdelen niet genoemd die ik de afgelopen jaren
wel heb genoemd in de begroting, waaruit blijkt dat ik vind
dat die rechtsstaat niet goed functioneert. Ik heb het bijvoorbeeld niet eens gehad over die rechters die al die ouders
van het toeslagenschandaal hebben vertrapt. Die heb ik
niet eens genoemd. Ik noem bijvoorbeeld een onderwerp

24 november 2021
TK 26

26-6-8

waar ik over heb gesproken en waar die rechtsstaat niet
functioneert. Je hebt in Nederland rechters die na heel lang
wikken en wegen zeggen: deze asielzoeker mag niet blijven.
Twee derde van die mensen blijft dan toch. Heel veel
gemeenten, juist waar GroenLinks in het college zit, geven
die mensen dan — illegalen zijn dat dan dus — bed, bad
en brood. Dat is een teken dat die rechtsstaat niet functioneert, want je hebt dus rechters die zeggen: meneer of
mevrouw asielzoeker, u moet weg. En dan blijven ze toch.
Wethouders van GroenLinks geven ze bed, bad en brood
en zorgen dus dat illegaliteit voortduurt. Dat is een teken
dat die rechtsstaat niet functioneert. We hebben dus rechters die niet rechtspreken en hele lage straffen opleggen.
Ik vind dat die rechtsstaat natuurlijk niet goed functioneert.
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Markuszower (PVV):
Van de verkrachtingen wordt maar 10% — maar 10% —
opgelost. Dan loopt dus 90% van de daders vrij rond. Ik
vind dat getuigen van een niet-functionerende rechtsstaat.
Maar we leven wel in een rechtsstaat.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Die laatste woorden zijn belangrijk: "We leven wel in een
rechtsstaat". Daaruit maak ik ook op dat de heer Markuszower niet voorstelt om parallel aan de rechtsstaat die wij
hebben en die wij koesteren, nog andere rechtbanken of
vormen van recht op te richten. Hij stelt niet voor om iets
naast onze rechtsstaat te zetten, parallel aan de rechtsstaat
zoals we die kennen en zoals we die koesteren? Dat zegt
de heer Markuszower dus niet?
De heer Markuszower (PVV):
Ik vind het woord "parallel" moeilijk. Ik heb net van
mevrouw Bikker geleerd dat we in een parlement zitten en
dat dat parlement functioneert. Dat heb ik net geleerd. Ik
denk dat dit over dat tribunaal gaat, een woord dat ik niet
meer mag zeggen. Maar als dat parlement functioneert, en
dat parlement besluit om eens te kijken of beleid dat
gevoerd is niet richting het ambtsmisdrijf gaat, is dat volgens mij niet "parallel". We kennen het ambtsmisdrijf
gewoon in de wet. Of dat parlement kan besluiten om eens
te kijken of er echt misdaden zijn gepleegd jegens het
Nederlandse volk. Ik denk dat dat niet "parallel" is. Ik denk
dat dat vanuit een parlement zou moeten komen. Dus dat
woord "parallel" begrijp ik niet zo goed. Maar het is helemaal niet zo raar om zo nu en dan te kijken naar wat de
mensen die ons hebben geleid, het land hebben aangedaan.
Dat moet niet parallel, dat moet "in", dat moet "binnen"!
Dat moet niet parallel.

dat afvragen. Ik heb namelijk net in het betoog van de heer
Markuszower gehoord dat we alle grondrechten opgeven
van mensen die volgens de heer Markuszower zelf niet in
de definitie van "de Nederlander" zouden passen. Zij komen
in uitzichtloze detentie, puur en alleen omdat zij hier het
recht op asiel uitoefenen. Dat is een parallelle rechtsstaat
en daar zou ik de heer Markuszower over willen horen.
De heer Markuszower (PVV):
Nee, juist niet detentie. Er komen mensen binnen. Ja, de
PVV zegt: je moet eigenlijk zorgen dat er niemand meer
binnenkomt. Dus sluit alle asielzoekerscentra en zorg voor
een grote pushbackmacht. We zien nu in Polen dat dat
gewoon werkt. Zorg dus voor een grote pushbackmacht en
hou al die asielzoekers, die geen echte vluchtelingen zijn,
maar nepvluchtelingen, weg van ons. Dan heb je nog een
aantal mensen die hier al zitten. Die inrichtingen, die asielzoekerscentra, moet je natuurlijk dichtdoen — dat is geen
detentie — want het geweld dat uit die asielzoekerscentra
komt en de overlast die die asielzoekerscentra veroorzaken
op de directe omgeving, zijn enorm. Detentie? Ik zeg
gewoon: sluiten. Maak van die dingen gesloten instellingen.
Dat zorgt ook voor een tegenovergesteld effect. Er is
namelijk sprake van een aanzuigende werking. Iedereen is
dol op mevrouw Ankie Broekers-Knol, onze staatssecretaris.
Het heeft een aanzuigende werking. Heel de wereld weet
namelijk: we moeten in Nederland zijn. Maar als ze weten
dat je in Nederland in een gesloten inrichting komt — je
hebt dan nog wel bewegingsvrijheid en krijgt natuurlijk ook
gewoon nog te eten — en dat het hier allemaal niet zo
prettig is, dan komen ze niet meer. Dan zorg je er dus voor
…
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Markuszower (PVV):
… dat ze in hun regio blijven.
De voorzitter:
Iets korter, meneer Markuszower.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
We kunnen hier een semantisch spelletje van maken: "leuk,
een gesloten inrichting" en "oeh, detentie"! Maar wat is het
verschil? Op het moment dat iemand vastzit en daar niet
uit kan, is dat detentie. Op het moment dat dat alleen
gebeurt vanwege het feit dat iemand het recht op asiel uitoefent, dan leven we in een parallelle rechtsstaat; daar
hoeven we niet moeilijk over te doen.

Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik begrijp die vraag over de parallelle rechtsstaat heel goed.
Ik denk dat samen met mij hier een heel aantal mensen zich

De heer Markuszower (PVV):
Het is zelfs andersom. Weet u wie echt detentie hebben?
De mensen die in de buurt van die asielzoekerscentra
wonen. Die kunnen niet meer naar buiten. Die hebben
zelfopgelegde detentie. Wij leggen detentie op aan de
directe omgeving van elk asielzoekerscentra dat de staatssecretaris nu bouwt. De vrouwen kunnen namelijk niet meer
naar buiten, de meisjes kunnen niet meer normaal naar
school en de mannen kunnen niet meer gewoon hun gras-

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Koekkoek van Volt wil een vraag
stellen.

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-9

maaien. Ik heb met hen gesproken. Ze worden gewoon
voor hun eigen huis doodgestoken. Sorry, bijna doodgestoken; ik moet niet liegen. Ze worden bijna doodgestoken.
Dat is gewoon gebeurd. Ik heb met die vaders gesproken.
Zij zeggen: we kunnen onze dochters hier 's avonds laat
niet meer laten fietsen, want het is onveilig hier. De echte
mensen die nu detentie krijgen, zijn de mensen die in de
buurt van die asielzoekerscentra wonen.
De voorzitter:
Mevrouw Koekkoek, tot slot. Gaat uw gang.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Het is moeilijk omdat het een semantisch spelletje wordt.
Ik heb dat eerder gehoord in het betoog van de heer Markuszower over wat wel en niet bij de rechtsorde hoort en
wat wel en niet gezegd is. We proberen elkaar in dit debat
te begrijpen. Op het moment dat we elkaar gaan bespelen
en niet op elkaars woorden ingaan, dan is het debat klaar.
Op het moment dat de heer Markuszower hier zegt "weet
u wie echt detentie heeft?", hebben we het nog steeds niet
over dezelfde rechtsstaat en rechtsorde.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de heer Azarkan van DENK. U kunt
uw vraag stellen.
De heer Azarkan (DENK):
Ik vroeg me af of de heer Markuszower al klaar was.
De voorzitter:
Ja.
De heer Azarkan (DENK):
Mooi! Dat vind ik oprecht mooi.
De voorzitter:
We kunnen aan de heer Markuszower vragen of hij nog
door wil gaan, maar …
De heer Azarkan (DENK):
Laat ik hem niet aansporen.
De voorzitter:
Wat is uw vraag, uw interruptie? Een korte vraag of
opmerking.
De heer Azarkan (DENK):
Ik merk aan de heer Markuszower dat hij het een beetje
spannend vindt. Ik ben benieuwd hoe hij zelf vindt dat zijn
bijdrage gaat.
De heer Markuszower (PVV):
Zelfreflectie is niet echt mijn grootste kracht.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

(Hilariteit)
De heer Azarkan (DENK):
Dit is eigenlijk te serieus om over te lachen, want als je naar
die teksten luistert, heb je het gevoel dat je niet bij de
begrotingsbehandeling van Justitie en Veiligheid zit, maar
…
De voorzitter:
Ik wil u vragen om een vraag of een opmerking.
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter, ik zit echt in mijn tweede zin! Dit is mijn eerste
interruptie.
De voorzitter:
Ja, maar toch.
De heer Azarkan (DENK):
Ik heb een serieuze vraag. Ik wil die vraag stellen door eerst
te zeggen dat we bij het debat over de begroting van Justitie
en Veiligheid zitten en niet bij de algemene extreemrechtse
beschouwingen of zo. Mijn vraag is heel helder. De heer
Markuszower maakt zich zorgen over de slachtoffers in het
kader van de toeslagenmisdaad. Er is hun heel veel onrecht
aangedaan. Ik ben benieuwd hoe hij reflecteert op de rapporten van de Raad van State en van de Raad voor de
rechtspraak.
De heer Markuszower (PVV):
De heer Azarkan snijdt nu een heel groot onderwerp aan.
Dit is een heel erg ingewikkelde vraag, dus het antwoord
is lang. Ik heb gezien dat het grote probleem is dat rechters
wel hadden kunnen weten dat de overheid die mensen aan
het vertrappen was, maar er niks aan hebben gedaan. In
mijn tekst heb ik daar volgens mij al iets over gezegd, of ik
wilde dat zeggen, als ik het andere onderdeel had overgenomen. Ze hebben dat in hun eigen belang gedaan. Ze
waren bang voor de Raad van State. De Belastingdienst
heeft hun sommige stukken gewoon niet gegeven, en de
rechters hebben dat eigenlijk toegelaten. Een goede rechter.
Ik pleit overigens voor gekozen rechters, zodat we de slechte
rechters zelf als volk kunnen vervangen … Ik hoor dat
minister Grapperhaus wat zegt, maar daar pleit ik al heel
lang voor. Daar pleit de PVV al heel lang voor. Wij willen
gekozen rechters, want de niet-functionerende rechters en
de rechters die die mensen in de toeslagenaffaire hebben
vertrapt, moeten natuurlijk eigenlijk allemaal weg. Ze kunnen zelf die rapporten schrijven. Ik zei net gekscherend over
mezelf dat ik niet zo sterk ben in zelfreflectie, maar die
rechters zijn natuurlijk helemaal niet sterk in zelfreflectie,
want die hebben gefaald, die hebben mensen vertrapt en
die hebben geen recht gegeven maar hebben onrecht aangedaan. Maar ze zitten nog steeds op hun plek en ze mogen
hun eigen rapporten schrijven.
De heer Azarkan (DENK):
Ik denk dat de heer Markuszower echt iets kan leren van de
zelfreflectie die er vorige week was bij de rechters. Die
hebben echt heel diep gekeken en hebben gezegd: wij

24 november 2021
TK 26

26-6-10

hebben deze mensen per saldo geen rechtsbescherming
gegeven. Dat is een belangrijk punt, want we hebben het
hier over rechtsbescherming, over Justitie en Veiligheid en
over asiel en immigratie. Daar kan de heer Markuszower
echt iets van leren. Mij gaat het om het volgende. Deze
groep is ook geselecteerd op laag inkomen; ze zijn gediscrimineerd op laag inkomen en ze zijn gediscrimineerd op
nationaliteit. Vervolgens zegt meneer Markuszower eigenlijk
dat daar heel veel mensen bij zitten die profiteurs zijn in dit
land, dat zij eigenlijk dit land uit moeten en dat die mensen
een uitkering krijgen waar ze niks voor doen. Hoe kunt u
het nou aan de ene kant, zeg ik via u, voorzitter, voor deze
mensen opnemen omdat ze geen rechtsbescherming hebben gehad en omdat ze vertrapt zijn door onze overheid en
hun aan de andere kant in het tweede deel van uw bijdrage
een enorme rotschop geven? Waarom doet u dit, meneer
Markuszower?
De heer Markuszower (PVV):
Dat heb ik niet gedaan in deze bijdrage. Dat is gewoon niet
waar. Iedereen hier in Nederland geniet gelijke rechten.
Alle Nederlanders genieten gelijke rechten, maar als mensen zich misdragen, de wet overtreden — dat heb ik gezegd:
de wet overtreden — en toevallig ook een dubbele nationaliteit hebben, kan je dat element nemen, een strafverzwarende maatregel toepassen, de Nederlandse nationaliteit
afpakken en hen terugsturen naar het land van herkomst.
Dat kan dan, maar als mensen zich niet misdragen — heel
veel slachtoffers van de toeslagenaffaire hadden zich niet
misdragen — is het natuurlijk een verschrikkelijke schande
dat de overheid hen vertrapt. Daar zijn we het toch met
elkaar over eens?
De heer Azarkan (DENK):
Nou zegt de heer Markuszower dat hij, als hij zich misdraagt,
een andere behandeling krijgt dan ik. Dat is wat hij zegt,
want ik heb een andere nationaliteit. Ik zeg toch maar even
dat de heer Markuszower zegt dat het strafverzwarend
meewerkt dat mijn vader ooit in een ander land woonde
en hiernaartoe is gekomen en dat ik een andere nationaliteit
heb. Is dat wat de heer Markuszower zegt?
De heer Markuszower (PVV):
Dat zegt de PVV al heel lang. Wij zijn daar overigens elkaars
gelijken in, want ik heb eenzelfde soort achtergrond. Ik zou
tegen de heer Azarkan willen zeggen: doe afstand van die
andere nationaliteit. Dat heb ik ook gedaan. Maar als de
heer Azarkan daar zo'n probleem mee heeft … Deze Tweede
Kamer heeft al heel lang hetzelfde principe als wet aangenomen. Als terroristen namelijk een dubbele nationaliteit
hebben, dan mag hun Nederlandse nationaliteit worden
afgepakt. Dat is al lang de wet. Het enige wat de PVV zegt,
is: breidt dat stukje uit. Maar deze Kamer is al heel lang
over de drempel heen van het principe dat mensen met
een dubbele nationaliteit anders gestraft kunnen worden
dan mensen met een enkelvoudige nationaliteit — gelukkig
maar, zou ik zeggen. Dus de heer Azarkan moet nu niet net
voordoen alsof ik een heel gek, verstrekkend standpunt
heb. In de rechtsstaat waar ook de heer Azarkan in leeft, is
dit principe al lang wet en regel.

De heer Azarkan (DENK):
De heer Markuszower is zelf jurist. Hij zei in het begin dat
het strafverzwarend werkt. Dat is iets anders dan de wet
die we kennen, want die gaat over omstandigheden waarin
je iemand zijn Nederlanderschap kan afpakken als diegene
een tweede nationaliteit heeft. Dat is echt iets anders. Van
de heer Markuszower weten we dat hij bij een partij zit die
eigenlijk wil dat moslims anders behandeld worden.
De heer Markuszower (PVV):
Nee.
De heer Azarkan (DENK):
Van de heer Markuszower weten we …
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Azarkan (DENK):
Laat hij daar dan gewoon eerlijk in zijn. Ik vind zijn verhaal
ook een beetje lafjes. Hij verschuilt zich een beetje achter
dingen. Wees nou eens gewoon helder! U komt aan de ene
kant op voor mensen omdat ze slachtoffer zijn in de toeslagen, maar aan de andere kant vindt u dat al die mensen
niet dezelfde rechtsbescherming moeten krijgen. Wees daar
dan helder in! Ga daar niet voor weglopen door te zeggen:
dat heeft u hier gedaan! Nee, wat wilt u nou?
De heer Markuszower (PVV):
Volgens mij maakt de heer Azarkan er een discussie van
die er helemaal niet is. Als mensen onschuldig — zij hebben
niets fout gedaan — worden beschuldigd, dan moeten ze
niet gestraft worden. Dat is met heel veel mensen gebeurd
in dat toeslagenschandaal. Als de Belastingdienst ontlastende bewijsstukken niet aan de rechter geeft, de rechters
te lui zijn om die stukken op te vragen en gewoon als een
mak schaap meestemmen en meerulen met de elite omdat
ze bang zijn voor hun toekomstige baantjes of voor de Raad
van State, die wordt bestierd door een D66-bobo, dan is
dat onrecht. Maar als mensen zich niet hebben misdragen,
moeten ze niet gestraft worden. Dat lijkt me logisch. En als
mensen zich wel misdragen, moeten ze keihard gestraft
worden, wie ze ook zijn! Als we dan zien dat een persoon
toevallig een dubbele nationaliteit heeft en geweld heeft
gepleegd, wat moet die persoon dan nog in ons land? Dan
kunnen we hem toch terugsturen naar z'n eigen land …
De voorzitter:
Even wat kort, maar dit is al uw zesde interruptie hè. U gaat
zelf over uw eigen interrupties.
De heer Azarkan (DENK):
Zeker, voorzitter. Ik heb er nog drie. Dank u.
Nee, drie? Zes, zeven, acht …
De voorzitter:
Nee, vanaf nu nog drie. Het woord is aan de heer Azarkan.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

24 november 2021
TK 26

26-6-11

De heer Azarkan (DENK):
Ja, nou ben ik … Ik was net lekker op dreef, dacht ik.
De voorzitter:
Ja, dat klopt. Geef de voorzitter maar de schuld.
De heer Azarkan (DENK):
Zelfreflectie is ook aan mij besteed, hoor. Dat zal ik u toegeven.
De voorzitter:
U kunt er nog even over nadenken. Dan geef ik eerst even
het woord aan de heer Ceder? Is dat oké?
De heer Azarkan (DENK):
Doet u dat maar even. Ja, hoor.
De voorzitter:
De heer Ceder, ChristenUnie.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ik heb een vraag, in aanvulling op wat de heer Azarkan
aangaf. Hij vroeg u naar het rapport van de Raad van State.
Ik hoor u zeggen dat het verschrikkelijk is dat rechters
mensen verdrukken, en dat er voor die mensen meer ruimte
moet zijn. Tegelijkertijd hoor ik u over asielwetgeving zeggen dat het eigenlijk nog strenger zou moeten. Elke vorm
van een schrijnendheidtoets moet volgens u van tafel. Het
moet strenger, strenger, strenger. Diezelfde Raad van State
heeft in het onderzoek aangegeven dat ze, ondanks dat de
opdracht was gericht op de toeslagenaffaire, ook vreemdelingenzaken zijn tegengekomen waarover ze zich achter de
oren moesten krabben. Er is een bijlage opgenomen met
allemaal vreemdelingenzakenpunten waarvan we zeggen:
volgens mij moeten we ook hiernaar kijken, moeten we
kijken of mensen niet verdrukt zijn. Ik wil u het volgende
vragen. Als u echt oprecht vindt dat rechters mensen niet
zouden moeten verdrukken en dat we eerlijke rechtspraak
moeten toepassen, bent u het dan niet met me eens dat
dat dan ook zou moeten gelden voor vreemdelingenzaken,
voor mensen die hier asiel vragen? En als dat zo is, bent u
het dan met mij eens dat uw verhaal op zijn minst inconsistent is?

het niet aan. We kunnen het financieel niet aan. We kunnen
het qua veiligheid niet aan. En de rechterlijke macht kan
het ook niet aan, zegt de heer Ceder, en ik geloof hem direct.
Als we allemaal zien dat we het niet aankunnen, weet u wat
we daar dan mee moeten doen? Dan moeten we ermee
stoppen …
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Markuszower (PVV):
… zodat we onze eigen Nederlanders, onze eigen mensen
wél adequaat kunnen beschermen, zodat ...
De voorzitter:
De heer Ceder.
De heer Markuszower (PVV):
… adequaat …
De voorzitter:
U moet echt korter. U zit er gepassioneerd in, merk ik, maar
het moet toch iets korter. Nee, meneer Markuszower. De
heer Azarkan.
De heer Azarkan (DENK):
De heer Markuszower spreekt vaak over verdachten, en dan
komt hij met allerlei statistieken. Nou zitten daar mensen
tussen die wel verdacht zijn, maar uiteindelijk niet door de
rechter worden veroordeeld. Waarom spreekt u altijd over
verdachten? U bent ook ooit verdachte geweest.
De heer Markuszower (PVV):
Nee, hoor!
De heer Azarkan (DENK):
Dat betekent dat u in die statistieken zou voorkomen. Maar
daar gaat het niet om. Het gaat erom dat u altijd over verdachten spreekt, terwijl we als uitgangspunt hebben dat
mensen onschuldig zijn tot het tegendeel bewezen is, ook
al zijn ze verdacht.

De heer Markuszower (PVV):
Nee. Ik ben het niet met de heer Ceder eens dat het inconsistent is. Ik vind dat Nederlanders die hier wonen en die
hier zijn, die gewoon Nederlands staatsburger zijn, bepaalde
rechten hebben en dat asielzoekers, mensen van buiten,
een ander soort rechten hebben. Ik ben het wel met de heer
Ceder eens dat ons rechtssysteem, ons aller systeem, ons
Nederland, die continue instroom van zo veel asielzoekers
niet aankan. Dat is een van de redenen om gewoon te
stoppen. Ik heb niet eens gepleit voor een strenger asielbeleid, maar voor geen asielbeleid. Wij moeten nul asielzoekers meer opvangen, want ons land — en onze rechters, zo
wil ik ook nog wel toegeven aan de heer Ceder — kan die
continue influx, die instroom, van meestal, 77%, mannen
niet aan. We kunnen het niet aan. Op elk vlak kunnen we

De heer Markuszower (PVV):
Dat je verdacht wordt van een misdrijf zegt natuurlijk wel
iets. Maar ik heb het echt niet alleen maar over verdachten
gehad. Ik zoek het even op, hoor, maar ik weet het ook wel
een beetje uit mijn hoofd. De helft van de gevangenen,
veroordeelden dus, zijn niet-westerse allochtonen. Het is
dus niet zo dat ik het in mijn inbreng altijd alleen maar over
verdachten heb. Ik verwijs naar de gevangenissen of naar
voor misdaden veroordeelde asielzoekers. Een op de drie
veroordeelden voor vernielingen of openlijke geweldpleging
bijvoorbeeld is een niet-westerse allochtoon. Ik heb het dus
niet alleen maar over verdachten. Ik vind wel dat ook de
cijfers over verdachten heel wat zeggen. Marokkaanse jongeren worden bijvoorbeeld twaalf keer zo vaak verdacht.
Volgens mij heb ik dat gezegd. Ik kan het even niet zo snel

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-12

vinden, maar zij worden twaalf keer zo vaak verdacht van
een misdrijf. Ja, dat zegt wel wat.
De voorzitter:
De heer Azarkan? Nee.
Meneer Markuszower, daarmee bent u aan het einde
gekomen van uw betoog. Waarvoor dank.
Dan geef ik het woord aan mevrouw Michon-Derkzen van
de VVD.

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Het is eervol om hier vandaag
namens de VVD te mogen spreken over zo'n belangrijk
thema. Na mij spreekt Peter Valstar. Hij houdt vandaag zijn
maidenspeech, maar ik wil niet onvermeld laten dat we dit
debat met alle JenV-woordvoerders hebben voorbereid.
Dat zijn de heer Ellian, de heer Verkuijlen en mevrouw Rajkowski. Allen hebben op dit dossier een heel relevante
ervaring. Wij bijten ons daarin vast, zoals ook onze voorgangers dat deden. Want hoewel wij helaas nooit een honderd
procent veilige samenleving kunnen realiseren, kunnen wij
er wel alles aan doen om de wereld om ons heen zo veilig
mogelijk te maken. Want je veilig voelen is misschien wel
het meest belangrijke in je leven. Zonder dat is de rest
waardeloos. Daarom ben ik ook zo dankbaar voor al die
mensen die dag in, dag uit klaarstaan om voor ons in de
bres te springen. Letterlijk, zoals we afgelopen weekend
zagen. In de eerst plaats gaat het hierbij natuurlijk om onze
politie, de brandweer en het ambulancepersoneel. Met dat
bizarre weekend achter de rug wil ik nogmaals letterlijk
tegen hen zeggen: de VVD is ongelofelijk trots op jullie, en
wij vinden het schokkend en stuitend dat mensen jullie
menen te moeten aanvallen en belagen. Deze mensen
moeten zich schamen. Dit heeft niets te maken met
demonstreren. Dit is moedwillig rellen.
Voorzitter. Onze agenten op straat lopen altijd risico. Dat
maakt onderdeel uit van hun werk. Maar het gaat nu echt
van kwaad tot erger. Ik wil aan de minister vragen hoe het
nu zit met de uitrusting van agenten. Heeft iedereen die dat
nodig heeft in de eerste helft van volgend jaar dat stroomstootwapen — het is een tongbreker — en de bodycam?
Graag een duidelijk antwoord hierop. De politie geeft aan
meer te willen werken met drones. Hoe kijkt de minister
daartegen aan?
Voorzitter. Nederland is nog altijd een veilig en vrij land,
maar het is wel een land met direct onder de oppervlakte
veel zware drugscriminaliteit. Op de aanpak daarvan leg ik
vandaag mijn focus. Jarenlang was drugscriminaliteit niet
zichtbaar in het leven van alledag. Dat is nu echt veranderd.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik maak hieruit op dat mevrouw Michon klaar is met het
blokje politie. Daar heb ik een vraag over.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Met het blokje rellen.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Het gaat mij om de politie. Ik moet het de VVD nageven:
als één partij in staat is om hier het beeld neer te zetten dat
zij staat voor meer blauw op straat, dan is het de VVD. Maar
helaas, als we naar de cijfers kijken, dan zien we dat de
capaciteit van de politie nog steeds niet terug is op het
niveau van 2012/2013. Ik zou mevrouw Michon willen vragen, aangezien de VVD natuurlijk al die tijd aan de macht
is geweest: wat vindt zij hier nu van?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ja, ik had deze vraag ook wel verwacht. En ik ben nu eens
even blij dat u zegt: u schetst het beeld dat u voor de politie
staat. Ik stá voor de politie; dat deden wij en dat doen we
ook. Wat we de afgelopen jaren zien, is dat er bij de politie,
zoals in zo veel sectoren, ook sprake is van een enorme
vergrijzing, waardoor de politie ook versneld agenten moet
opleiden om op die afgesproken operationele sterkte te
blijven: die 52.000 mannen en vrouwen blauw op straat,
die ons allemaal zo lief zijn en dat goede werk doen. En we
hebben het dan ook over wat er nodig is om ervoor te zorgen dat die operationele sterkte op peil blijft. Daarover
hebben we heel vaak met elkaar een debat, ook in commissies. De minister heeft aangegeven: ik verkort de opleiding
van de Politieacademie, zodat ze sneller op straat kunnen,
zodat we sneller dat blauw op straat terug hebben. We
hebben een enorme financiële impuls gegeven bij deze
begroting, en ook in de Algemene Politieke Beschouwingen
met de motie-Hermans, om ervoor te zorgen dat er meer
blauw op straat komt. Dus ik dank u eigenlijk voor de aanmoediging om dat te blijven doen. En ik zal dat ook blijven
doen, want ik wil dat de afgesproken 52.000 operationeel
blauw op straat ook daadwerkelijk op straat hun werk kunnen doen.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ja, dit zijn mooie woorden. En de eerlijkheid gebiedt te
zeggen: ik geloof mevrouw Michon als zij zegt "ik sta voor
die politie"; daar twijfel ik niet aan. Maar mijn vraag ging
eigenlijk ergens anders over, namelijk dat er is bezuinigd
op de politie en dat die bezuinigingen nooit echt helemaal
gerepareerd zijn. En laten we eerlijk zijn: we zijn natuurlijk
niet overvallen door die grote groep politie die met pensioen gaat. We hebben natuurlijk al heel lang zien aankomen
dat die vergrijzing en die grote uitstroom er aankwamen.
Mijn vraag is dus nogmaals aan de VVD, aan mevrouw
Michon: moet ze hier niet eerlijk toegeven dat het nog wat
anders is dat je zegt "ik sta voor die politie", dan ook al die
jaren investeren in de politie en zorgen dat het niveau op
peil blijft, en zorgen dat we voorkomen dat we zo meteen
met een tekort zitten dat we al heel lang hebben zien aankomen?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Mevrouw Ellemeet verwijst naar de start van Rutte II, toen
we met het land in een enorme crisis zaten, en waar we
toen ook van de politie een bijdrage hebben gevraagd om
die crisis op te lossen. Dat was heel pijnlijk. Dat was ook
voor mijn fractie uitermate pijnlijk. Daarna is er, toen dat
weer kon, mede op initiatief van de VVD altijd bijgeplust
bij de politie, waar dat mogelijk was. Dat hebben we incidenteel gedaan, bijvoorbeeld voor de uitrusting. Dat hebben
we afgelopen augustus structureel gedaan: totaal bijna

24 november 2021
TK 26

26-6-13

meer dan een half miljard voor veiligheid. Dat hebben we
bij de APB gedaan, zoals net gezegd, met de motie-Hermans. Waar er enige mogelijkheid is om de politie in
financiële zin bij te plussen, zal mijn fractie dat altijd doen,
met het oog op die operationele sterkte, die op orde moet
zijn.
Mevrouw Helder (PVV):
Dat zie ik eigenlijk wel als een handreiking. Kijk, bij Rutte II
zagen we heus wel dat een heleboel agenten zouden verdwijnen, want Balkenende IV stuurde er 3.000 weg. Mijn
fractie heeft toen samen met de VVD en het CDA die 3.000
weten te behouden. En inderdaad, bij de start van Rutte II
ging het mis: daar werd een half miljard bezuinigd. En dat
is nooit meer goed gekomen.
De voorzitter:
En uw vraag?
Mevrouw Helder (PVV):
Nu hoor ik mevrouw Michon zeggen: waar we bij kunnen
plussen, zullen we dat doen. De motie-Hermans is daar niet
voldoende voor. We hebben volgens mij vanochtend een
brief gekregen van de ACP, waarin het schrijft dat er aanvullend op die 650 miljoen voor de rechtsketen, 300 miljoen
voor de politie echt nodig is. Gaat mevrouw Michon-Derkzen
daar een voorstel voor doen?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik dank mevrouw Helder voor deze vraag. Ik wil dat deze
minister stuurt op die aantallen qua operationele sterkte
die we hebben afgesproken. Dus als ik deze minister hoor
zeggen in de media "ik ben een beetje overvallen door die
grote vergrijzingsgolf", dan vind ik dat pijnlijk, want je kan
hierop sturen. Ik wil dat hij daarop stuurt, omdat ik wil dat
we altijd daadwerkelijk die afgesproken 52.000 operationele
agenten op straat hebben. Ik heb die brief van de bonden
vanochtend inderdaad ook gelezen. Ik zou ook aan de
minister willen vragen of we, met die impuls van augustus
en die extra impuls van de gelden van de motie-Hermans,
nu dus structureel die afgesproken aantallen kunnen halen,
en zo niet, wat daar dan nog extra voor nodig is. Dus ik zal
hem ook een reactie precies op dit punt vragen.
De heer Van Nispen (SP):
We hebben een enorm probleem met de georganiseerde
criminaliteit in Nederland. Er worden nauwelijks misdaadgelden afgepakt. Wijkagenten zijn nauwelijks nog in de
wijken te vinden. Rechercheurs zijn er te weinig; de zaken
stapelen zich op. De Politieacademie heeft forse problemen,
dus ook de instroom zal de komende jaren niet gehaald
worden, of in ieder geval niet van het kwalitatieve niveau
dat we eigenlijk zouden willen. Hoe kan de VVD hier dus
nog zeggen dat zij staat voor de politie en de veiligheid,
zoals de VVD altijd heeft gedaan in iedere verkiezingscampagne en keer op keer heeft beloofd, maar dit, na tien jaar
aan de macht, de staat van onze veiligheid en onze politie
is? Hoe is dat nou toch mogelijk?

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Als de heer Van Nispen zegt dat het piept en kraakt bij de
politie, dat ze een enorme werkdruk hebben, dat ze elke
dag met hun kop in de wind staan en ze meer en meer
geweld te verstouwen krijgen en als hij vraagt hoe ze dat
nog aankunnen, dan sta ik totaal aan zijn zijde. Ik sta totaal
aan zijn zijde. Ik wil hier dus ook tegen de politie zeggen:
"Jullie doen goed werk. Hou vol. Ik sta achter jullie en ik
help jullie." De heer Van Nispen zegt dat er altijd financiële
krapte is. Ik kijk waar de ruimte zit. Dat hebben we in
augustus gedaan. Dat hebben we in de APB gedaan. We
kijken waar de ruimte zit om de politie financieel bij te
plussen. We kijken of ze sneller op straat kunnen gaan door
aan de minister te vragen: als we de politieopleiding verkorten, is het dan nog te doen? Kan dat nog? Hebben we nog
steeds kwalitatief goede politiemensen op straat als we ook
sneller van hun diensten gebruik kunnen maken? Ik zou de
heer Van Nispen willen uitnodigen om te vertellen wat er
dan nog meer nodig is, want mijn fractie doet er alles aan
om ervoor te zorgen dat we voldoende en kwalitatief goede
politiemensen hebben, die hun werk kunnen doen. Ik wil
ze vooral complimenteren met het werk dat zij elke dag in
heel moeilijke omstandigheden doen.
De heer Van Nispen (SP):
Dat laatste is vanzelfsprekend, maar de VVD heeft er de
afgelopen jaren helemaal niet alles aan gedaan om te zorgen voor een kwalitatief goede staat van onze politie en
een goede staat van de veiligheid. Dat verwijt ik de VVD.
Dat doe ik al jaren. Dat extra geld kwam te laat, veel te laat.
Hoe is dat nou toch mogelijk? Het is ook nog eens te weinig.
Dat weet mevrouw Michon. Als ze zegt dat ze dit debat gaat
gebruiken om aan de minister te vragen of het voldoende
is, dan weet ze wat het antwoord is, want het is niet voldoende. Dat weet mevrouw Michon. De vraag van mevrouw
Helder is dus terecht. Wat gaat de VVD de komende twee
dagen doen om te kijken naar wat er nog meer gedaan kan
worden voor de komende jaren? Of gaan we het antwoord
horen dat het een onderdeel wordt van de formatie? Dan
heb ik nog de concrete vraag: wat is de inzet van de VVD
voor de formatie? Waarop kunnen de politie, het OM en de
rechtspraak de komende jaren rekenen qua stabiele en
robuuste financiering, waar iedereen al jaren om schreeuwt?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
De heer Van Nispen stelt een heel aantal vragen achter
elkaar, maar zijn laatste vraag is blijven hangen. Hij vroeg:
wat komt er uit de formatie? Ik hoop dat we dat snel gaan
zien. U kunt er in ieder geval op rekenen dat de VVD er altijd
voor zal zorgen dat veiligheid goed uit elke discussie komt,
zoals we dat altijd hebben gedaan.
De voorzitter:
De vraag van de heer Van Nispen was ook wat de inzet van
de VVD is voor de komende twee dagen, ook qua resultaat.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ja. Ik heb vellen vol met wat ik heel graag nu daarover wil
zeggen. Ik vind dat deze minister moet sturen op de afgesproken operationele doelstelling van 52.000 agenten op
straat. Ik heb hem via de vraag van mevrouw Helder ook

24 november 2021
TK 26

26-6-14

gevraagd om te reageren op de noodkreet van de bonden.
Dat is mijn antwoord daarop.
De voorzitter:
Dank u wel. U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
We zien onder de oppervlakte steeds meer zware drugscriminaliteit. Daar wil ik het vandaag dus over gaan hebben.
Jarenlang was drugscriminaliteit niet zichtbaar in het leven
van alledag. Dat is nu echt anders, want onze kinderen
kunnen op het schoolplein zien dat andere kinderen worden
geronseld om pakketjes te bezorgen. Of denk aan de
ondernemer die keihard werkt voor elke cent en ziet dat hij
het aflegt tegen zijn buurman, een winkelier waar wonderbaarlijk genoeg nooit iemand in de zaak komt, maar die wel
in een dikke auto rijdt. Je kan op weg zijn naar een supermarkt terwijl de kogels je om de oren vliegen. Het absolute
dieptepunt is bereikt met de moord op Derk Wiersum en
Peter R. de Vries. Dat waren mensen die elke dag vochten
voor veiligheid en rechtvaardigheid. Dat heeft ons hele land
geschokt. Het heeft onze rechtsstaat geschokt en zelfs aangetast, maar de rechtsstaat moet en zal overwinnen.
Voorzitter. Ik voel me verantwoordelijk om vanuit deze plek
te doen wat daarvoor nodig is. Dat begint met geld. Ik ben
dan ook blij dat het kabinet op uitdrukkelijke wens van de
VVD 0,5 miljard extra per jaar heeft kunnen regelen om
zware drugscriminaliteit verder en steviger aan te pakken.
Nu wil de VVD dat ook glashelder is wat we daarmee gaan
doen en wat de ambitie is. Hoeveel extra mensen in fte gaat
dit opleveren bij de politie, het Openbaar Ministerie, de
rechterlijke macht, de FIOD, de douane en alle opsporingsdiensten? Welke resultaten mogen we verwachten? Waar
stuurt de minister op? Het is lastig. Zie het afpakken van
crimineel vermogen. Iedereen wil dat een oneerlijk verdiende auto wordt afgepakt, maar dat gebeurt nog steeds
niet. We zien elk jaar hele magere resultaten bij het afpakken.
Naast extra geld moeten we ook de mensen beschermen
die dat nodig hebben. Journalisten, rechters, advocaten,
burgemeesters en politici krijgen steeds vaker te maken
met geweld en bedreigingen. Een strafproces kan niet meer
plaatsvinden zonder grote beveiligingsoperatie. Het is
schandalig maar een burgemeester moet tegenwoordig
beveiligd worden omdat hij een drugspand sluit. Idem dito
voor crimefighters die vrezen voor hun leven omdat ze
drugscriminelen achter de tralies proberen te krijgen. Dus
moeten we zorgen dat de juiste mensen in aanmerking
komen voor beveiliging en dat dat op een goede manier
wordt uitgevoerd. De commissie-Bos heeft hiervoor heel
veel verstandige voorstellen gedaan in een prachtig rapport.
Het is onze plicht om daarmee aan de slag te gaan. Er staan
ook belangrijke aanbevelingen in. Bijvoorbeeld het onderzoek hoeveel informatie wettelijk gezien mag worden verzameld en gedeeld. Verder noem ik het overleg over de
beveiliging met de persoon die het betreft. Het derde
belangrijke punt voor mijn fractie is het kijken naar de
capaciteit voor deze bewaking en beveiliging zodat we geen
mensen kwijt zijn die we in onze basispolitiezorg zo hard
nodig hebben. Ik hoor graag van de minister of hij deze drie
punten ondersteunt en hoe hij ervoor zorgt dat de noodzakelijke middelen structureel beschikbaar komen.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Dan een aantal punten over die georganiseerde drugscriminaliteit. Het begint in de wijk. Gezag in de wijk is de kern
van goed politiewerk door de wijkagent. De wijkagent kent
zijn pappenheimers. Hij werkt samen met de scholen, met
de jeugd-boa's en met sleutelfiguren in de wijk. En dat staat
onder druk. Wijkagenten worden weggetrokken voor andere
zaken, bijvoorbeeld voor demonstraties. Het piept en kraakt.
Dan is het goed dat mijn fractievoorzitter tijdens de APB
met steun van bijna alle collega's hiervoor 200 miljoen heeft
kunnen regelen om ons land ook veiliger te maken. Meer
dan de helft daarvan zetten we in voor 700 extra wijkagenten. We hebben kunnen lezen dat we vanaf 2024 de eerste
300 wijkagenten kunnen zien. Mijn vraag aan de minister
is of dat sneller kan. De minister heeft aangegeven dat de
700 extra wijkagenten worden verdeeld in overleg met de
regioburgemeesters. Hoe gaat dit? Is dit koehandel? Waar
zet de minister op in? Meer wijkagenten in de probleemwijken die we kennen in ons land of meer wijkagenten in
groeigemeenten? Want hoe erg we het ook vinden, voor
jongeren kinderen is het nog steeds erg aantrekkelijk om
snel geld te verdienen met criminaliteit. Dat begint vaak
klein maar als je er eenmaal in zit, kom er dan nog maar
eens uit, zeker als je thuis nog de nodige problemen hebt
en het op school ook niet zo lekker gaat. Op straat zijn de
eerste stappen in de criminaliteit gauw gezet: even op de
uitkijk staan, even een pakje wegbrengen. De vraag bij deze
echt jongere kinderen van bijvoorbeeld 10 jaar, is vaak of
zij nu de dader of het slachtoffer zijn. Wat als je slachtoffer
bent van criminele uitbuiting? Is dat dan niet gewoon een
vorm van mensenhandel en dus een vorm van ondermijnende criminaliteit? Het is de vraag of deze jonge kinderen
gestraft moeten worden. Wat mijn fractie betreft moeten
straf en zorg voor deze groep hand in hand gaan om hun
een serieuze kans te bieden een ander pad te kiezen. Maar
wie die kans niet grijpt, pakken we wat mijn fractie betreft
harder aan dan voorheen.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik vind het heel interessant wat mevrouw Michon hier zegt
en ik ben het ook met haar eens. Als het echt om jonge
kinderen gaat, dan is het de vraag of ze slachtoffer of dader
zijn. Om die reden zullen mijn collega Kröger en ik een
voorstel doen om, weliswaar onder strenge voorwaarden,
een verklaring omtrent het gedrag te geven aan jongeren
die als ze minderjarig zijn een keer de mist in zijn gegaan
en daardoor een strafblad hebben. Dat sluit volgens mij
heel goed aan bij dit betoog van mevrouw Michon. We
willen die kinderen, die jonge mensen juist uit die criminele
wereld trekken en op het goede pad zetten. Zou zij hier ook
enthousiast over kunnen zijn?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik kijk altijd met enthousiasme naar de voorstellen van collega's. Dat zal ik ook in uw geval doen. Ik wil echter wel een
scherp onderscheid maken tussen hele jonge kinderen die
beginnen met een criminele carrière en jonge kinderen die
hardnekkige recidivisten zijn en die we wat mij betreft harder aanpakken. Dus er zit wat mijn fractie betreft wel een
onderscheid tussen. Maar ik zal in alle ernst naar uw voorstel kijken.
Voorzitter. Wie deze kans niet grijpt, pakken we harder aan
dan voorheen. Recidivisten van kleine delicten — ik zei het
net al — moeten wat mijn fractie betreft worden aangemeld

24 november 2021
TK 26

26-6-15

bij het Veiligheidshuis. Dan kijken we direct naar de broertjes en zusjes. Kan de minister dat regelen? Want de kans
dat ook zij afglijden is levensgroot. Straf op maat dus voor
de jeugdige crimineel, het liefst in de wijk waar het misgaat
en waar de jongere bekend is. Daarom kijkt de VVD met
interesse naar de wijkrechtbank. Wat zijn tot nu toe de
ervaringen daarmee in Rotterdam-Zuid en Amsterdam?
Hoe staat het met de nabijheidsrechter? Werkt dat? Wanneer
horen we daar meer over?
In de wijken kan de politie het niet alleen. Naast voldoende
wijkagenten moet er ook voldoende recherchecapaciteit
zijn, juist ook om een antwoord te hebben op die kleine
vergrijpen. Die mogen niet op de plank blijven liggen; die
moet je ook aanpakken. Is de minister dat met de VVD eens?
De wijkagent werkt nauw samen met de handhavers, de
boa's. Met de motie-Hermans, die al eerder werd genoemd,
is er 25 miljoen extra voor meer handhavers. Goed dat de
minister de eerste stappen heeft gezet met zijn visie op de
boa. Dat was een heel nuttig, mooi stuk. Ik kijk zeer uit naar
het einddocument. Ik wil de minister wel vragen om in de
definitieve versie meer tekst te wijden aan de groene boa's.
Ook daarvoor is geld vrijgemaakt met de motie-Hermans:
5 miljoen extra. De groene boa's doen veel meer dan alleen
op onze natuur passen. Ze spelen een belangrijke rol bij de
aanpak van drugscriminaliteit. Zíj vinden die schuur vol
hennep. Zíj vinden dat drugsafval. Ze moeten daar dus ook
voor toegerust zijn. Wat betekent deze taak van de groene
boa voor diens uitrusting en vooral voor de samenwerking
tussen de groene boa en de politie? Ik hoop dat de minister
hier in het einddocument, met die visie op de boa, concreet
op in wil gaan. Kan de minister in dit debat bevestigen dat
dat visiedocument aan de basis ligt voor de verdeling van
de 5 miljoen extra gelden voor de groene boa?
Deze visie laat maar zien dat de minister de taak van de boa
in het veiligheidsdomein zeer serieus neemt, en terecht. In
dat kader begrijp ik dan ook echt niet dat de minister geen
probleem ziet in het dragen van een hoofddoek door
handhavers, door boa's. Die discussie speelt in een aantal
grote steden. We hebben niet voor niets afgesproken dat
gezagsdragers een uniform dragen. Dat straalt neutraliteit
uit en daarin is geen plek voor het uiten van je geloof. De
minister zegt dat hij het uniform van de boa een lokale
aangelegenheid vindt, maar deze minister is verantwoordelijk voor het hele stelsel waarin boa's opereren. Daarom wil
ik dat de minister de landelijke regelgeving aanpast om
regels over het uniform op te nemen. Als de minister dat
niet wil doen — ik heb hem daar schriftelijke vragen over
gesteld — zal ik daar een Kameruitspraak over vragen.
Voorzitter, terug naar de zware drugscriminaliteit. Het begint
natuurlijk allemaal bij de drugshandel. Die is lucratief voor
een jonge jongen — het zijn vaak jongens — van 10, 12 jaar,
maar ook voor de grote drugsbazen. Ze zijn beiden gevoelig
voor geld en status, ieder op hun eigen schaal. De grote
jongens komen weg met een veel lagere straf dan de twaalf
jaar die ervoor staat, en dat moet worden doorbroken. De
VVD wil dat de verkoop aan minderjarigen, dus ook de
verkoop aan de drugsrunners, als een strafverzwarende
omstandigheid gaat gelden bij de strafeis van het OM. Hoe
denkt de minister hierover? Is de minister op de hoogte van
het feit dat de politie zeven unieke afnemers moet identificeren om een dossier over drugshandel rond te krijgen? Er
worden nu nog heel vaak daders veroordeeld voor bezit in
plaats van handel uit het oogpunt van bewijslast. Wil de
minister met het OM in gesprek om ook dit te veranderen?

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De drugshandel begint vaak in het buitenland, waar de
drugs de container in gaan. Nederland heeft ook eigen
drugslabs — dat zien we vaak — maar is hoofdzakelijk een
doorvoerland voor drugs. Wat de VVD betreft pakken we
de drugshandel bij de bron aan. Kan de minister bevestigen
dat we met het extra geld Nederlandse agenten stationeren
in Zuid-Amerika, in de bronlanden, om zo drugslijnen eerder
te signaleren en import te voorkomen? Op het moment dat
de drugs ons land binnenkomen, moeten we effectiever
opsporen. De havens blijven een zwakke schakel. Goed dus
dat er extra capaciteit komt bij de douane en de politie en
dat de uithalers, die de drugs uit de containers halen, nu
strenger kunnen worden gestraft. De VVD wil ook dat er
meer gebruik wordt gemaakt van drones om deze uithalers
sneller te zien en eerder te pakken. De douane wil dat ook
graag. Kan dat dan ook binnen de regels?
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Ik heb toch even een vraag aan mevrouw Michon. Eerder
werd ook al gesproken over het rapport Fundament op orde,
terwijl de politie vandaag in een brief zegt: het fundament
is niet op orde; daar hebben we gewoon 300 miljoen voor
nodig; het is code zwart bij de politie. Die wijkagenten waar
u van droomt, zijn er allang niet meer. Die bestaan ook
helemaal niet, want die zien die wijk niet. Hier wordt weer
een politieke wens geuit; een politieke wens, want nu
moeten we ineens ook nog politieagenten in het buitenland
gaan stationeren.
De voorzitter:
En uw vraag?
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Na tien jaar roepen "blauw op straat" zijn er tienduizenden
agenten te weinig. Wat gaan we niet meer doen? Wat is de
keuze van de VVD als we dus willen dat de agenten in de
wijken staan? Dat wil ik ook. We willen georganiseerde
misdaad aanpakken. Dat wil ik ook. Wat doen we dan niet
meer? Welke keuzes maken we?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Dit vind ik echt een totaal ambtelijke discussie. De politie
kán niet kiezen om iets niet te doen. Alle opsporingsdiensten
kunnen niet kiezen om iets niet te doen, want zij moeten
dát aanpakken waar de nood hoog is. En dat dóén ze ook
altijd. Je ziet dat nu de drugscriminaliteit een enorm groot
probleem wordt in Nederland, dus dan moet de politie zich
daar ook op focussen. En dat doen ze ook in de volle
breedte. Dat doet niet alleen de politie, maar dat doen
handhavers nu ook, de groene boa doet eraan mee, zoals
ik net heb gezegd; de FIOD doet eraan mee, de douane doet
eraan mee. We hebben met die extra gelden van de zomer
op ál die verschillende diensten die daaraan werken ook
een versterking aangebracht om ervoor te zorgen dat zij
deze problematiek kunnen aanpakken. Dus je kan niet tegen
de politie zeggen: laat dat ongeluk maar even zitten, want
daar hebben we nu even geen tijd voor. Die doen dus juist
altijd alles en dat blijven ze ook doen. Dat is waarom ze ook
zulk goed werk doen, waarom we ook niet zonder ze kunnen
en waarom we hun goede werk moeten koesteren.

24 november 2021
TK 26

26-6-16

Mevrouw Kathmann (PvdA):
Dan geeft u hier dus ook gelijk het antwoord dat als er niet
350 miljoen bijgaat, we dan dus wél moeten gaan kiezen
wat we niet meer doen. U weet zelf ook dat het niet genoeg
is; u kunt van alles voorschotelen, met drones en misschien
andere bedrijven inzetten om dingen te beveiligen, maar
dat is gewoon onzin. Zonder die 350 miljoen moeten we
dus die keuzes gaan maken. Dus gaan we nu met elkaar
pleiten dat we die 300 erbij gaan krijgen?
De voorzitter:
Ik wil u vragen om via de voorzitter te praten. Dat betekent
geen ge-u maar via de voorzitter. Volgens mij kennen we
het. Mevrouw Michon-Derkzen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
We hebben in augustus een half miljard extra gekregen op
veiligheid. Daar hebben we met elkaar nog helemaal geen
beeld bij tot hoeveel extra fte dat nou leidt, bij welke dienst,
bij welke opsporingsdienst, bij de politie, bij het OM, bij
ZM. Daar heb ik de minister net op bevraagd. En u zegt nu
al: kunt u zeggen 300 miljoen erbij, want er is sowieso te
weinig? Ik heb deze minister aan het begin van mijn betoog
gevraagd: waar gaat dat half miljard naartoe? Hoeveel extra
fte bij welke organisatie, welke ambities en welke resultaten
liggen eraan ten grondslag? Ik vraag deze minister: als we
hebben 52.000 operationele agenten hebben afgesproken,
blauw op straat, 52.000, halen we dat dan, ja of nee? Dat
heb ik aan de minister gevraagd. Daar wil ik op sturen. Daar
kunt u mij ook altijd op aanspreken, maar ik hoor mevrouw
Kathmann zeggen: het is sowieso te weinig, 300 miljoen
erbij.
Ik wil de antwoorden van de minister horen op de vragen
die ik heb gesteld. Dan gaan we zien of we die doelstellingen die we met elkaar hebben afgesproken halen. Dan gaan
we met elkaar afspreken welke ambitie wij ook reëel vinden,
bijvoorbeeld als het gaat over afpakken. Ik vind dat we hier
moeten zeggen: wat willen wij terugzien van het geld dat
we in al die diensten stoppen? En dan spreek ik u weer.
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Het is niet dat we vandaag, bij de begrotingsbehandeling
van JenV, voor het eerst spreken over de tekorten bij de
politie. Iedereen kan rekenen, en het rekensommetje is u
voorgeschoteld. Met de motie-Hermans, met alles wat erbij
komt, is er een fundamenteel tekort, überhaupt om de basis
op orde te hebben, van 300 miljoen bij de politie. Dus nogmaals, wat is de VVD van plan om niet meer te gaan doen
als ze niet voor die 300 miljoen gaan pleiten? Want die
antwoorden van de minister hebben we allemaal allang,
daar hoef ik echt niet meer op te wachten.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Die antwoorden van de minister heeft mevrouw Kathmann
niet, want mevrouw Kathmann weet niet hoeveel extra fte
er uit die half miljard komt die we in augustus bijgeplust
hebben in de hele strafrechtketen. Dus nu direct pleiten
voor meer geld vind ik het paard achter de wagen spannen.
Nogmaals, waar dat nodig is om de afspraken die we hebben gemaakt na te komen vindt zij me aan haar zijde.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik was bij de uithalers uit de containers in de haven. Ik dacht:
daar komt mevrouw Kathmann voor. Maar nee, die hebben
we gehad.
Dan de opbrengst waar de criminelen het allemaal voor
doen. Er circuleert een ongelofelijke hoeveelheid drugsgeld
in ons land. Dat geld is verwoestend en ontwrichtend. Alles
en iedereen wordt gekocht c.q. afgekocht. Die geldstromen
moeten worden doorbroken en crimineel vermogen moet
worden afgepakt. De verleiding van geld begint al bij jonge
kinderen, want geld is status. Passen we de Rotterdamse
patseraanpak breder toe, wil ik aan de minister vragen, om
van die kinderen de met crimineel geld gekochte spullen
af te nemen. Dankzij de extra middelen kunnen diensten
zoals de FIU en de FIOD ook beter opvolging geven aan
signalen van verdachte geldstromen. Ontzettend belangrijk.
Maar wat staat hen dan nu nog in de weg, wil ik aan de
minister vragen. Wat de VVD betreft werken we toe naar
minimaal een half miljard afgepakt vermogen per jaar vanaf
2024. Gaat het wetsvoorstel non-conviction based confiscation ons daarbij helpen, vraag ik de minister.
Tot slot op het punt over drugsgeld. Ik erger me kapot aan
de facilitators: makelaars, notarissen en advocaten die geen
melding maken, of erger nog, zelf meewerken aan witwassen. Hoe kunnen we deze rotte appels in die beroepsgroepen harder aanpakken? Wat mij betreft moet dat in ieder
geval door inzet van het strafrecht naast het tuchtrecht.
Graag een reactie van de minister hierop.
Voorzitter. Om ondermijning aan te pakken is het broodnodig dat diensten effectief samenwerken. Alleen ben je
sneller, maar samen sta je sterker. Samenwerken betekent
informatie delen en dat doen we binnen een helder wettelijk
kader, wat mij betreft. Ik ben dan ook blij met de Wet
gegevensdeling samenwerkingsverbanden. Deze wet is
keihard nodig. Dat hoor ik bij elk werkbezoek terug. Uit mijn
contact met mijn collega's uit de Eerste Kamer begrijp ik
dat zij nu wachten op een reactie van de minister naar
aanleiding van de kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens. Hoe zit dat nu qua proces, vraag ik aan de minister.
Kan hij ook kort ingaan op die kritiek?
Voorzitter. Dan het MIT, over samenwerking gesproken.
We hebben daar de afgelopen maanden uitvoerig over
gesproken: een samenwerkingsverband in oprichting. De
urgentie van de drugscriminaliteit maakt dat snelheid
geboden is. Dat MIT is opgericht en tegelijkertijd is er
gewerkt aan de oprichting. Snelheid is dus geboden, maar
de contouren van zo'n belangrijke nieuwe organisatie
moeten helder zijn. Die helderheid is, wat mijn fractie
betreft, geboden, maar ik blijf kritisch. Voor de VVD is en
blijft van belang dat het MIT niet parasiteert op bestaande
diensten, want die hebben hun mensen hard nodig om hun
eigen belangrijke werk te doen. Daarnaast moeten we
ervoor zorgen dat geen dubbel werk gedaan wordt en dat
duidelijk blijft wie waarvoor verantwoordelijk is. Ik wil het
MIT onder randvoorwaarden het voordeel van de twijfel
geven. De kern is voor mij dat operationele interventies
moeten plaatsvinden onder het bevoegd gezag, zoals bijvoorbeeld het OM, en dat er afstemming moet zijn over die

24 november 2021
TK 26

26-6-17

operationele interventies met de moederorganisaties, zoals
de politie en de FIOD. Kunnen we die afspraak maken, vraag
ik de minister via u, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de heer Azarkan van DENK
voor een interruptie. Hij was ietsje eerder. Daarna mevrouw
Helder, PVV.
De heer Azarkan (DENK):
Het is ook mijn partij een lief ding waard als we met elkaar
de criminaliteit kunnen aanpakken. Daar hoort ook bij dat
we die gegevens kunnen delen. Maar de wet die in de Eerste
Kamer ligt, rammelt echt aan alle kanten. Daarvan zegt de
Autoriteit Persoonsgegevens dat die de deur wagenwijd
openzet voor een volgend toeslagenschandaal. Dit kán zo
niet! Daar zitten geen waarborgen in, de informatie die
gedeeld wordt, kan in verkeerde handen komen en tot
misbruik leiden. Dat moeten we zo niet willen. Hoe kijkt
mevrouw Michon-Derkzen daar tegenaan?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Die wet waar de heer Azarkan het over heeft, is uitvoerig
in deze Kamer besproken. Die is aangenomen in deze Kamer
en die gaat vervolgens naar de Eerste Kamer, nog voor hun
reflecties, zoals ook hun taak is. Op dat moment komt er
nog een stevige reactie van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Dat vind ik qua timing ongelukkig, zeg ik in alle eerlijkheid,
want zo'n reactie wil je eerder in het proces hebben, zodat
je die ook kunt meenemen. Ik wil de minister dan ook vragen hoe dat kan. Hoe kun je nou om, zeg maar, één voor
twaalf een bijdrage van de Autoriteit Persoonsgegevens
krijgen in deze stevigheid? Hoe is dat gegaan? Maar mijn
fractie heeft ook vóór die wet gestemd. Wij waren voor deze
wet, omdat het nodig is om in samenwerkingsverbanden
informatie te delen om criminaliteit aan te pakken. Waar je
ook bent, in welke gemeente dan ook, vragen de burgemeesters hier allemaal om. Zij kunnen hun werk nu niet op een
goede manier doen om die criminaliteit aan te pakken.
De heer Azarkan (DENK):
Dat u voorgestemd heeft, was mij gevoeglijk bekend. U
pleit er hier voor en bovendien kunt u, laten we zeggen, te
goeder trouw dwalen. Volgens mij zegt de Autoriteit Persoonsgegevens: dit moeten we zo niet willen. Maar we zien
dit veel vaker. Het gaat ook over de wet die nu hier ligt, die
controversieel is verklaard, over hoe we met de NCTV
omgaan. Daarvan zeggen de Raad van State en ook de
Autoriteit Persoonsgegevens: dit geeft geen goede waarborging. Ik begrijp dat de VVD, die zelf natuurlijk verklaard
heeft dat ze de crimefighters zijn ... In de praktijk maken ze
dat totaal niet waar, maar het dient vaak als een soort schild
tegen de PVV.
De voorzitter:
Maar uw vraag?
De heer Azarkan (DENK):
Mijn vraag is: moeten we dat nou serieus nemen, zodat we
in de toekomst ongelukken voorkomen en recht doen aan

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

de instituten die we opgericht hebben om ze hierover te
laten adviseren?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik vind dit vervelende woorden van de heer Azarkan. Ik
neem mijn werk heel serieus. Elk wetsvoorstel dat ik hier
behandel, heb ik goed bestudeerd. Daar heb ik een opvatting over. Dat kan een andere zijn dan die van u en dat mag
ook een andere zijn dan die van u, maar dan moet u niet
tegen mij zeggen dat ik mijn werk niet goed doe. Ik doe
mijn werk zo goed mogelijk. We kunnen het niet elkaar eens
zijn. U kunt zeggen: u ...
De voorzitter:
Graag via de voorzitter. Meneer Azarkan.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
De heer Azarkan kan zeggen: u respecteert de adviezen niet
van de instituties die we daarvoor hebben. Ik lees die
zorgvuldig, ik beoordeel ze, ik maak mijn afweging en dan
hebben we hier het debat. Ik sta dus voor alles wat ik heb
gedaan bij alle wetgeving die we hier langslopen.
De heer Azarkan (DENK):
Ik heb gezegd dat iedereen natuurlijk een fout kan maken
of te goeder trouw kan dwalen. Ik heb helemaal niet gezegd
dat het werk niet goed gebeurt. Wat ik zeg, is dat we instituten benoemd hebben. Sommige zijn Hoge Colleges van
Staat. Die hebben we een rol gegeven. We zagen bij het
toeslagenschandaal dat die op tijd aan de bel trekken, maar
vervolgens doen we daar als Kamer en ook als kabinet
gewoon te weinig mee. Als dat soort instituten ons op
voorhand al waarschuwen, dan is mijn vraag aan mevrouw
Michon-Derkzen de volgende. We moeten het evenwicht
kiezen tussen de waarborgen die we bieden in de rechtsstaat en het bestrijden van criminaliteit. We moeten niet
het ene overhaast doen omdat we dat heel graag willen en
vervolgens waarborgen van privacy, van mensenrechten,
van de rechtsstaat, overboord gooien. Dat is mijn vraag.
Hoe vinden we dat?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Alle adviezen van de Hoge Colleges zoals de Raad van State,
maar ook die we bij consultaties krijgen, bij een wetsvoorstel, lees ik goed, bestudeer ik. Ik maak mijn eigen afweging,
ik leg die voor aan mijn fractie en ik kom hier met een
standpunt over een wet. Dan hebben we het daarover en
dan gaat die wet verder. Ik ben hier bij geen enkele wet te
goeder trouw gedwaald. Wat ik hier heb gedaan, is het
standpunt van mijn fractie. Daar kunt u anders over denken,
maar ik weeg dat. Ik weeg al die adviezen en vervolgens
hebben we hier het debat daarover. Deze wet is naar de
Eerste Kamer gegaan. Ik zou graag zien dat die wet wordt
aangenomen, omdat die hard nodig is om de criminaliteit
aan te pakken.
De voorzitter:
Mevrouw Helder, PVV en dan mevrouw Kröger, GroenLinks.

24 november 2021
TK 26

26-6-18

Mevrouw Helder (PVV):
Over het MIT. Daar staat een tweeminutendebat voor, maar
het gevaar bestaat dat het niet doorgaat en ik hoor mevrouw
Michon-Derkzen daar nu voor pleiten. Wat bedoelt zij met
"het MIT het voordeel van de twijfel geven"? Kijk, als het
eenmaal up and running is, krijg je het niet meer weg. Mijn
fractie wil het gewoon niet, gelet op wat we allemaal hebben gehoord in het rondetafelgesprek. Zo veel haken en
ogen, dat gaat 'm gewoon niet worden. Mijn fractie wil het
MIT niet. Ik hoor dus graag van mijn collega van de VVD
wat zij bedoelt met "het voordeel van de twijfel geven".
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik heb me zeer kritisch over het MIT uitgelaten en samen
met mevrouw Helder de rondetafel georganiseerd. Eigenlijk
zijn we er samen in opgetrokken om scherper te krijgen:
wat is de doelstelling van dat MIT, hoe werkt het, hoe verhoudt het zich met het werk van de diensten die daaronder
zitten? We hebben enorm veel vragen gesteld in een
schriftelijk overleg en de antwoorden allemaal bestudeerd.
Ik zit ook in de Kamer om problemen op te lossen. Dan denk
ik: kan dat MIT nou helpen met de problematiek van de
georganiseerde drugscriminaliteit? Daarmee is het voor
mij gekanteld van kritisch naar positief-kritisch. Ik zal het
kritisch blijven volgen op de punten die ik heb genoemd.
Maar ik zie in dat de samenwerking tussen alle betrokken
diensten — zij noemen dat fenomeenanalyses; dat vind ik
een niet heel vriendelijk woord — nodig is om bredere
platen, om het zo te zeggen, te krijgen van de problematiek
die speelt. Ik blijf nog steeds kritisch: blijven er voldoende
mensen achter in de moederorganisatie, wordt die niet
leeggetrokken, blijft het gezag, de gezagsrelatie, overeind
staan? Maar daarmee zou ik wel zeggen: we moeten het
MIT nu een zetje geven en van de kant laten gaan.
Mevrouw Helder (PVV):
Dat verbaast me wel enigszins. Je zou eigenlijk geen namen
mogen noemen, maar ik doe dat in positieve zin. Het is wel
een feit dat professor Fijnaut wel degelijk duidelijk heeft
gemaakt dat er wordt geparasiteerd op andere eenheden.
We horen dat ook van de mensen op de werkvloer. Mensen
die onmisbaar zijn, worden uit eenheden weggehaald om
verderop in dat MIT gepositioneerd te worden. Maakt dat
het dan voor u niet anders? Want dat heb ik u ook horen
zeggen. Maar dan wordt u toch positief-kritisch en dat
begrijp ik niet.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Dit was inderdaad een van de punten die we in de rondetafel naar voren hebben gebracht en die ook uitvoerig is
teruggekomen in dat schriftelijk overleg. Dan zie je twee
dingen. Je ziet dat die aantallen meevallen en dat wie er
naar het MIT gaat, wordt vervangen. Daar is extra geld voor
bij die moederorganisaties. Daar zit dus een uitwisseling
in van mensen. Dus ook de mensen die naar het MIT gaan,
blijven in contact met de moederorganisaties. Ik was dus
bijvoorbeeld erg kritisch op dit punt. Ik vind het wel mooi
dat mevrouw Helder dat aangeeft. Als ik dan dat hele
schriftelijk overleg lees, dan moet ik wel concluderen dat
juist die kruisbestuiving tussen de moederorganisatie en
het MIT, en daarmee de ondersteuning die het MIT geeft
aan de moederorganisaties, maakt dat ik dit wel kan steunen. Ja.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik ga eigenlijk door op hetzelfde punt als mijn collega
Azarkan. Ik ga ervan uit dat ook voor de VVD de harde lessen van de toeslagenaffaire zijn dat wij als wetgever kritisch
moeten kijken hoe de rechtsbescherming van individuele
burgers geborgd is. Er ligt nu een ongelofelijk helder en
toch ook snoeihard advies van de Autoriteit Persoonsgegevens. Mijn vraag is: als dat advies er nou had gelegen
voordat wij als Tweede Kamer deze wet behandeld hadden,
had de VVD dan anders gestemd?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Deze als-dan kan ik volstrekt niet beantwoorden. Ik breng
hier nu naar voren dat ik alles wat wij tot ons hebben ten
behoeve van de bespreking van een wetsvoorstel, ook tot
me neem en ook gebruik bij de standpuntbepaling. Ik vind
de timing van de Autoriteit Persoonsgegevens op z'n minst
vreemd. Daar vraag ik de minister over. Ik neem aan dat de
minister nu ook nog richting de Eerste Kamer met een
reactie gaat komen. Ik heb ook nauw contact met de collega's van mijn eigen fractie in de Eerste Kamer. De Eerste
Kamer zal natuurlijk vervolgens verder kijken hoe deze wet
dan verdergaat, gelet ook op de reactie die ik van de
minister verwacht op de kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens. Dus dat nemen we nu mee in een normaal wetgevingsproces.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dit is een heel procedureel antwoord. Voor mij is dat ook
meteen een antwoord dat eigenlijk kenschetst: als wij de
toeslagenaffaire en wat wij daarvan moeten leren serieus
nemen, moeten wij zelf ook echt kritisch kijken naar de
wetgeving die wij behandelen. We moeten ook kritisch kijken wat het doet met de rechtspositie van burgers. Ik begrijp
van mevrouw Michon-Derkzen dat ze zegt: dat advies lag
er toen niet. Maar ik verwacht toch wel van een collega dat
zij, nu ze het gelezen heeft, kritisch kan reflecteren op de
volgende punten. Wat betekent dat nou voor hoe wij die
wet hebben behandeld? En hebben wij genoeg gekeken
naar de rechtspositie van individuele burgers? Dus als zij
dat advies ter harte neemt, wat doet dat dan met de manier
waarop zij nu naar die wet kijkt?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Volgens mij is het niet de bedoeling dat we het hier erg
over die wet gaan hebben. Maar ook toen die wet is
behandeld, heeft de Autoriteit Persoonsgegevens geadviseerd en is er met de Autoriteit Persoonsgegevens
gesproken. Dus ik wil maar zeggen: die Autoriteit Persoonsgegevens is ook betrokken geweest bij het wetsvoorstel
zoals het toen in de Tweede Kamer lag.
Ten tweede is het wetsvoorstel gericht op bijvoorbeeld een
situatie waarin een gemeente, een burgemeester, worstelt
met een hele straat waar in elk pandje drugscriminaliteit of
ondermijnende activiteiten plaatsvinden. Men probeert dat
aan te pakken. Nu ga ik nog maar even door. Je ziet dat het
RIEC te ver af staat van wat er lokaal, per straat gebeurt.
De burgemeester zit met zijn handen in het haar en heeft
alleen de politie. Hij kan met deze wet in zijn hand ook voor
een specifiek gebied in een gemeente samenwerken met
een politie, met een Openbaar Ministerie of met een douane
om dit aan te pakken. Dat is hartstikke hard nodig. Overi-

24 november 2021
TK 26

26-6-19

gens gebeurt dat namelijk nu ook al, maar dan zonder
wettelijke basis. Dus ik ben er heel erg voor dat we met
deze wet deze werkwijze eigenlijk veel transparanter maken,
waardoor het ook veel duidelijker is en in die zin ook meer
rechtszekerheid biedt.
Voorzitter. Door de investering in de gehele strafrechtketen,
en deze gezamenlijke vasthoudende aanpak, kan het niet
anders zijn dan dat we in de aankomende jaren meer zware
criminelen oppakken en berechten. Dat zal dus ook zijn
weerslag krijgen op de capaciteit van gevangenissen. Ziet
de minister dit ook, vraag ik aan de minister voor Rechtsbescherming. En is hij het met de VVD eens dat we in beginsel
geen gevangenissen meer moeten sluiten?
Ik zag de minister op werkbezoek naar Italië gaan. Mevrouw
Yeşilgöz van de VVD en de heer Ellian gingen hem voor.
Wat heeft hij daar gezien en wat heeft hij mee teruggenomen om hier toe te passen? Wat de VVD betreft moet het
uitgangspunt voor zware criminelen met leidinggevende
functies in een criminele organisatie het ebi-regime zijn.
Voor hen moet het contact met de buitenwereld tot een
strikt noodzakelijk minimum worden beperkt. Dit is nodig
om ervoor te zorgen dat criminele activiteiten door deze
zware criminelen niet meer voortgezet kunnen worden
vanuit de gevangenis. We zien dat dat wel kan gebeuren.
We willen dat gedetineerden in het zwaarste regime niet
langer op en af naar rechtbanken worden vervoerd voor
deelname aan hun strafproces, maar dat dit gewoon via
videoverbinding kan. Dat scheelt een hoop gedoe en kosten,
en is een stuk veiliger. De minister voor Rechtsbescherming
lijkt dit ook te onderschrijven. Dat is heel mooi, maar hoe
gaat dit nu verder, wil ik hem vragen.
Voorzitter. Tot slot het onderwerp terrorisme.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, wil de heer Markuszower van de PVV
interrumperen.
De heer Markuszower (PVV):
Mevrouw Michon van de VVD geeft de minister gelijk een
compliment. Ze zegt dat de minister ook een streng
gevangenisregime lijkt te onderschrijven. Maar hoe reflecteert de VVD nou op de afgelopen tien jaar, waarin successievelijke VVD-ministers gevangenissen hebben gesloten
waarin — dat heb ik ook in mijn bijdrage gezegd — het
continu feest is, waar drugs naar binnen worden gesmokkeld, waar sekspartijen worden gehouden, waar gister volgens mij nog op iemand moest worden geschoten omdat
diegene met een mes een bewaker aanviel, en waar heel
veel incidenten plaatsvinden? Dat is toch geen streng
gevangenisregime, mevrouw Michon?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
In mijn bijdrage ging het echt over het gevangenisregime
in een ebi, een extra beveiligde inrichting. Dat is een bijzonder regime, vergeleken met het gewone gevangenisregime.
Ik ben het met de heer Markuszower eens dat straf straf
moet zijn. Het kan niet zo zijn dat het in de gevangenis een
feestje is. Nu heb ik daar een iets ander beeld bij dan de
heer Markuszower, want hij doet net alsof het daar één
grote bonte partij is, en dat ben ik niet met hem eens. Maar

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

in mijn bijdrage ben ik ingegaan op het ebi-regime. Daar
zitten de allerzwaarste criminelen. Dat moet wat mij betreft
ook een heel sober regime zijn.
De heer Markuszower (PVV):
Maar hoe moeten we het gevangenisregime buiten de ebi
dan vormgeven volgens mevrouw Michon? Als PVV stellen
wij bijvoorbeeld altijd voor om de verwarming wat lager te
zetten. Maak het 15 graden. Als ze dan goed hebben
geschoffeld, misschien met van die dikke ballen aan hun
voeten, wordt het als beloning misschien 1 graadje warmer.
Waarom maken we het gevangenisregime niet veel strenger? Pleit u daarvoor, of doet u uw verhaal voor de bühne?
De PVV pleit namelijk voor een heel streng gevangenisregime: zit je vast, dan heb je ook echt een probleem. Of zegt
mevrouw Michon: nee, we continueren dat feest in die
gevangenissen gewoon?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
De heer Markuszower maakt altijd van bijna alles wat hij
zegt een totale karikatuur, en doet ook alsof die gevangenissen hier één groot feest zijn. Ik ben het daar écht niet mee
eens. Er zijn hier continu debatten over het hele gevangenisregime. We spreken met elkaar af hoe we dat vormgeven.
Het zal dan misschien niet altijd gaan zoals de heer Markuszower het wil, met z'n graadje lager, maar we hebben dat
hier met elkaar afgesproken. We doen dat ook binnen regels
die daar in Europa voor zijn. Daar wil ik mij als net land
graag aan houden.
Voorzitter. Tot slot een enkel punt over terrorisme. Onze
veiligheid wordt ook bedreigd door terroristen die onze
vrije samenleving omver willen werpen en die zijn uitgereisd om zich aan te sluiten bij een organisatie die alleen
met dat doel bestaat. Onlangs informeerde de minister ons
over vijf IS-terroristen die mogelijk worden gerepatrieerd
naar Nederland. Ik kan mij slecht over mijn gevoel van
onrechtvaardigheid heen zetten. Een terrorismeverdachte
die alles verwerpt waar we als Nederlandse democratische
rechtsstaat voor staan, beroept zich op een eerlijk proces
van diezelfde rechtsstaat. En wat doen wij? Wij gaan diegene ophalen zodat ze hier na een paar jaar cel een nieuw
hoofdstuk van haar leven kan starten. Natuurlijk moet ik de
uitspraak van de rechter accepteren: verdachten hebben
het recht om hun proces bij te wonen. Maar van mij hoeft
dat nog steeds niet fysiek. Vandaar dat ik, samen met de
heer Van der Staaij, de minister heb gevraagd om te
onderzoeken of de zitting niet via videoverbinding kan
worden bijgewoond. Het kabinet geeft een enorm lange en
om heel eerlijk te zijn behoorlijk defensieve reactie waarin
meer wordt uitgelegd wat er niet kan dan onderzocht wordt
wat er wél kan. Ik heb schriftelijke vragen gesteld en ga hier
in het commissiedebat dat half december plaatsvindt —
dat zeg ik uit mijn hoofd — op door. Maar voor nu heb ik
één prangend punt, met het oog op die potentiële terugkeerders. In juni 2020 is een wetswijziging van de Wet langdurig
toezicht aangekondigd. Waar blijft die? Het is nodig om te
expliciteren dat deze wet van toepassing is op verdachten
van terroristische misdrijven, zodat we deze terroristen ook
ná detentie maximaal kunnen blijven volgen.
Voorzitter, ik rond af. Het liefst zou ik hier de hele dag staan
om nog tientallen onderwerpen met u te bespreken die
raken aan de veiligheid van ons land, maar dat is in de tijd

24 november 2021
TK 26

26-6-20

helaas niet mogelijk. U kunt ervan uitgaan dat mijn collega's
en ik de komende periode geen gelegenheid voorbij laten
gaan om met voorstellen te komen om ons land stapje voor
stapje een stukje veiliger te maken.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Er is nog een interruptie van mevrouw
Koekkoek, Volt.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik dacht: ik wacht even het betoog af. In het betoog van de
VVD valt mij op dat er terecht wordt gewezen op veiligheid
en veiligheidsaspecten en minder op het toezicht. Dat geldt
zowel voor de Autoriteit Persoonsgegevens als voor de TIB,
de CTIVD en de Wet langdurig toezicht. Ik ben heel
benieuwd hoe de VVD dit ziet en welke afweging hierin
wordt gemaakt en vooral of de VVD vindt dat hier in de
begroting voldoende balans in is.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ja, ik vind dat daar een voldoende balans in zit.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dit is natuurlijk een beetje de trend van eerdere vragen die
gesteld zijn. Als wij in de rechtsstaat uitgedaagd worden,
bijvoorbeeld door terroristen of door mensen die zich aangesloten hebben bij IS, is het juist van belang dat we ook
daar de procesrechten beschermen. Dat komt eigenlijk heel
weinig terug in de begroting. Ook de AP krijgt weinig extra
budget om beter te monitoren. Voor de CTIVD en de TIB
geldt hetzelfde verhaal. Daarom zou ik van de VVD juist
graag horen dat we daar net zo veel belang aan hechten
als aan dat belang van het beschermen van de veiligheid.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Maar u hoort me ook helemaal niet zeggen dat ik daar
minder belang aan hecht. Ik vind het ook een vreemde
stelling. De Autoriteit Persoonsgegevens krijgt er vanaf
volgend jaar structureel 6 miljoen bij. Zij heeft dat ook nodig
om die groei door te maken. Daar is dus helemaal geen
discussie over. Ik vind dus dat die balans er is. U legt mij
ook woorden in de mond. Ik heb het er niet over, maar
daarmee wil ik niet zeggen dat ik het niet belangrijk vind.
De begroting heeft het volgens mij echt netjes geregeld,
waardoor die balans er is.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dan kunnen we het daar inderdaad over oneens zijn, maar
ik vind het in ieder geval goed om te weten dat de VVD ook
daarnaar gekeken heeft en dit ook bij alle wetsvoorstellen
hoog in het vaandel zal houden.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Absoluut.
De voorzitter:
Dan wil ik u bedanken voor uw bijdrage. Ik geef het woord
aan de heer Valstar van de VVD. Dit is zijn maidenspeech.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Ik heb begrepen dat meneer Valstar het geen probleem
vindt om geïnterrumpeerd te worden, maar ik zou de leden
toch willen vragen om deze traditie een beetje in ere te
houden. Het is ook de enige keer in uw carrière in de
Tweede Kamer dat u niet geïnterrumpeerd wordt. Dus een
beroep op de collega's om deze traditie in ere te houden.
Ik zou zeggen: niet interrumperen. Maar goed, dan moet u
het niet te bont maken. Het woord is aan de heer Valstar
van de VVD.

De heer Valstar (VVD):
Ik denk dat ik de heer Markuszower een klein plezier ga
doen.
Voorzitter. Dit is mijn maidenspeech. Traditiegetrouw wordt
er dan niet geïnterrumpeerd, maar vanwege de begroting
en het onderwerp ben ik bereid dit voorrecht te laten
schieten. Ik hoop wel dat u mij toestaat om in ieder geval
mijn inleiding af te maken. Het is misschien wel toepasselijk
dat u interrupties mag plegen als het woord "dictator" is
gevallen.
Voorzitter. Afgelopen weekend heb ik als een ware amateurgenealoog — overigens niet te verwarren met amateurgynaecoloog — in mijn stamboom zitten grasduinen, om
te zien of ik als woordvoerder asiel en migratie roots buiten
de Nederlandse landsgrenzen heb. Die kans is aanzienlijk
zou je zeggen, want 98% van de Nederlanders heeft buitenlandse voorouders. Het duurde überhaupt even voordat ik
buiten de Westlandse grenzen terechtkwam, maar tien
generaties terug heb ik dan eindelijk iemand gevonden.
Voorzitter. Houdt u zich vast. Het was een voorvader uit
Duitsland. Exotischer dan dat wordt het helaas niet. De
naam van mijn Duitse voorvader was Barend Leibeck. Hij
werd ruim 250 jaar geleden geboren in een boerderijtje in
het Nedersaksische gehucht Lechtrup, even ten noorden
van Osnabrück. Het was een kleine boerderij, een "keuterbedrijfje" zoals dat dan heet. Dat soort boerderijen brachten
doorgaans te weinig op om het gezin van te onderhouden.
Het betekende dat Barend, eenmaal op volwassen leeftijd,
door vader Johan werd verzocht om zijn biezen te pakken
en werk in Nederland te zoeken.
Zo kwam hij rond 1780 in het Westland terecht. Hij ging er
aan de slag als landarbeider. Hij vond er de liefde en
trouwde met Grietje Meijers, eveneens een nazaat van
Duitse migranten. Ze kregen zes kinderen, waarvan het
merendeel helaas al op jonge leeftijd kwam te overlijden.
Het werd niet bepaald een luxeleven. Barend moest de
touwtjes aan elkaar knopen om zijn gezin te onderhouden.
Hij werd zelfs gearresteerd voor het stelen van hout uit de
ingestorte 's-Gravenzandse kerk. Hij kwam daarvoor vast
te zitten en moest het brood en water ook nog eens zelf
betalen. Zijn vrouw Grietje overleed ook nog eens op jonge
leeftijd, waardoor Barend er alleen voor kwam te staan.
Barend was een van de vele Duitsers die naar Nederland
migreerden. Hoewel Nederland zich in de nadagen van de
Gouden Eeuw bevond en de groei van de economie verder
afzwakte, bleven drommen jonge, ongetrouwde Duitsers
naar Nederland komen. Al vanaf de zeventiende eeuw met
tienduizenden per jaar, puur en eenvoudig om werkervaring
op te doen in de ambachten, op het platteland of in de

24 november 2021
TK 26

26-6-21

scheepvaart. Want Nederland was nog steeds een van de
meest welvarende landen van Europa. Velen kwamen met
het idee om uiteindelijk weer terug te keren naar het land
waar ze opgroeiden, maar Barend bleef, en velen met hem.
Ze werden verliefd, kregen kinderen of konden soms
gewoon niet meer terugkeren.
Het verhaal van Barend staat niet op zichzelf. Een paar jaar
geleden vertrok Klaudia uit het Poolse Oleśnica om te
komen werken in de Westlandse kassen. Ze ging aan de
slag bij plantenkwekerij Klugt in De Lier. Ook zij werd verliefd, in dit geval op een vriend van me: Marco. Ze kregen
vorig jaar samen een kindje en bouwen nu samen aan een
mooie toekomst en een eigen levensverhaal in 's-Gravenzande. Met bijna 60% is arbeidsmigratie nog steeds de
grootste vorm van emigratie naar ons land. 12% komt hier
onder de noemer "asiel", terwijl je als je afgaat op de verhitte debatten hier in de Tweede Kamer en de media, soms
denkt dat het andersom is.
Dat neemt niet weg dat de zorgen rondom asiel en migratie
wat mij betreft onverminderd groot en terecht zijn, want in
tegenstelling tot de arbeidsmigranten blijkt dat het voor
een aanzienlijke groep asielzoekers nog steeds lastig is om
aan werk te komen en te integreren. Laten we ook niet
voorbijgaan aan de risico's die deze mensen nemen om
hier te komen: levensgevaarlijke tochten over de Middellandse Zee of ingevlogen worden door een dictator, die je
vervolgens de Europese grens over duwt. En dat terwijl ze
in veel gevallen al in veilige landen zijn geweest.
Voorzitter. Daarom is en blijft opvang in de regio het ideaal
van de VVD. Nou ja, "het ideaal" … Het is gewoon absolute
noodzaak. Migranten hoeven dan niet via die levensgevaarlijke smokkelroutes naar Europa te komen. Doen ze dat wel,
dan worden ze wat ons betreft, hoe hard dat voor sommigen
ook moge klinken, teruggestuurd naar opvangkampen in
de regio.
Een voorbeeld daarvan is de Turkijedeal van inmiddels vijf
jaar geleden. Afgesproken werd dat Syriërs die de oversteek
waagden, zouden worden teruggestuurd naar Turkije, om
daar opgevangen te worden. Eenzelfde aantal zou dan
vervolgens op legale wijze naar Europa worden overgebracht. Het zorgde er uiteindelijk voor dat de oversteek niet
meer werd gewaagd, omdat men in de gaten kreeg dat die
gevaarlijke overtocht een directe terugkeer naar Turkije
betekende. Het gevolg was dat het aantal pogingen
opdroogde en naar schatting 1 miljoen mensen de oversteek
niet meer hebben gewaagd. De afgelopen periode is
geprobeerd om meer van dit soort migratieovereenkomsten
te sluiten, maar deze kwamen helaas nauwelijks van de
grond. Diezelfde Turkijedeal lijkt inmiddels te zijn vernieuwd, waardoor Erdogan migratie niet meer inzet als
drukmiddel. Ik hoor graag van de staatssecretaris of het
klopt dat de Turkijedeal inmiddels is vernieuwd, en onder
welke voorwaarden. En hoe zit het met het post-Cotonouverdrag? Ziet de staatssecretaris zelfde aanknopingspunten
in dit verdrag om te komen tot afspraken met landen om
onderdanen terug te nemen?

delingen? Of heeft het zijn hoop gevestigd op het Franse
voorzitterschap om het alsnog vlot te trekken? En wanneer
van de EU als geheel weinig te verwachten valt en de druk
nog verder oploopt, is het van belang om zelf in staat te
zijn crisismaatregelen te nemen. Maar wat ons betreft
gebeurt dat niet door de eigen landsgrenzen te sluiten, want
het moge duidelijk zijn dat Nederland niet zonder het vrije
verkeer van personen en goederen binnen de Europese
grenzen kan. Om maar weer terug te komen op mijn eigen
regio: de tuinbouwsector exporteert voor bijna 25 miljard
euro op jaarbasis en alleen al in het Westland werken
ongeveer 15.000 arbeidsmigranten. Het is dan belangrijk
om te kijken naar een crisismechanisme waarin je met een
aantal gelijkgestemde landen de grens kunt sluiten. Hoe
staat het met de aangenomen motie-Becker van vorig jaar?
Welke landen heeft het kabinet inmiddels gesproken om te
komen tot zo'n crisismechanisme, zoals een mini-Schengen?
Tot die tijd moeten we kortetermijnmaatregelen nemen,
zoals het financieren van hekken rondom de Europese buitengrenzen.
De staatssecretaris heeft onlangs in het vragenuur te kennen
gegeven dat het kabinet zich niet heeft aangesloten bij de
twaalf lidstaten die wél een dergelijke oproep deden. Dat
deed het niet omdat in de brief enkele aspecten stonden
waarmee Nederland zich niet kon vereenzelvigen. Vorige
week gaf de minister van Buitenlandse Zaken aan dat aan
de Polen wel hulp is geboden, maar dat daar nog geen
gehoor aan is gegeven. Wat is de laatste stand van zaken?
Welke vorm van hulp is er geboden? Is het kabinet het na
het zien van de beelden van wat zich aan de buitengrens
van de EU voordoet, met de VVD eens dat we hierin samen
moet optrekken en dat we dit dus ook gezamenlijk moeten
financieren? Nogmaals, ik vind het onbegrijpelijk dat
Nederland zich niet achter deze oproep heeft geschaard,
zeker indachtig de beelden van de gebeurtenissen aan de
grens tussen Polen en Wit-Rusland.
Hoeveel asielzoekers zijn inmiddels via de Wit-Ruslandroute
naar Nederland gekomen? Hoeveel van hen zijn conform
de Dublinafspraken weer teruggestuurd naar bijvoorbeeld
Litouwen, Polen of Duitsland? Uit de technische briefing
van vorige week begreep ik dat de routes die migranten
afleggen niet worden geregistreerd. Daar wordt door de
IND wel naar gevraagd in de gehoren, maar verder wordt
dit nergens bijgehouden om verbanden te kunnen leggen,
om de informatie te kunnen delen met de internationale
partners, de migratieroutes te kunnen sluiten en bijvoorbeeld mensensmokkelaars op te kunnen sporen.
Over mensensmokkelaars gesproken: hoe zit het met de
aanscherping van de strafmaat voor mensensmokkelaars?
Graag een reactie van de staatssecretaris.

Voorzitter. Het asielbeleid in Nederland is voor het overgrote
deel verklonken in Europese wet- en regelgeving. Dat deze
aan vernieuwing toe zijn, is overduidelijk. Helaas komen
ook na de presentatie van het meest recente voorstel van
de Commissie, vorig jaar september, de onderhandelingen
niet los. Wat verwacht het kabinet nog van deze onderhan-

Voorzitter. We kunnen allemaal wel aanvoelen dat het in
het komende jaar voor het COA op z'n zachtst gezegd
spannend gaat worden. Momenteel zitten 12.000 statushouders vast in azc's. En begin volgend jaar zullen flink wat
noodopvanglocaties gaan sluiten. Datzelfde geldt voor de
azc's die een contract zijn aangegaan en dat nog maar
kortstondig hebben verlengd. Wat is de verwachting van
de staatssecretaris voor het komende jaar? Is keer op keer
opnieuw afspraken moeten maken en met de hoed in de
hand langs de gemeenten gaan om hun te vragen noodopvanglocaties te openen nog wel een toekomstbestendige
wijze? Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris om met
gemeenten tot afspraken te komen over een snel

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-22

opschaalbare asielopvang, waarbij gemeenten die daartoe
bereid zijn, ook financiering ontvangen voor deze standbycapaciteit?
In de huidige financieringssystematiek gebruikt het kabinet
de zogeheten meerjarige productieprognose, maar keer op
keer wordt er verkeerd geprognosticeerd. Dat was dit jaar
opnieuw de reden dat bij de Voorjaarsnota 200 miljoen
werd teruggestort naar BuHa-OS, terwijl je op tien vingers
kon natellen dat de stroom na het opheffen van de reisbeperkingen weer op gang zou komen. Wat is er met die 200
miljoen gebeurd, vraag ik de staatssecretaris. En worden
die nog teruggehaald?
Door diezelfde meerjarige productieprognose loopt ook de
financiering van het COA en de IND met respectievelijk 30%
en 20% terug. Met het oog op de huidige instroom en met
het volgend jaar in het vizier vraag ik de staatssecretaris
hoe de prognoses worden gemaakt en of de staatssecretaris
het zelf nog wel een goed instrument vindt.
Voorzitter. Ik zei het al: ik vrees dat dit Ter Apel begin volgend jaar opnieuw over de schoenen gaat. Sterker nog, dat
hebben we gisteravond ook weer gezien. Heeft de staatssecretaris zich voorbereid opdat zij kan voorkomen dat zich
volgend jaar opnieuw zo'n scenario voordoet? Liggen er
plannen om over te schakelen naar andere locaties?
Een ander bijkomstig probleem voor Ter Apel is de opvang
van veiligelanders, een kleine groep die de grootste problemen veroorzaakt. De middelen uit de toolbox lijken inmiddels wel te zijn gebruikt en uitgeput. Wat heeft de staatssecretaris nog meer in petto voor deze gemeente? Als zij extra
veiligheidsmaatregelen wil nemen die geld kosten, kan zij
dan ook op de staatssecretaris rekenen? Daarnaast lijkt de
sobere opvang voor deze groep in Ter Apel en Budel dit
jaar te eindigen. Ik hoor graag van de staatssecretaris of
dat klopt. En zo ja, hoe zal dit dan vanaf volgend jaar ingevuld worden?
Hetzelfde geldt voor de pendelbussen die tussen Emmen
en Ter Apel rijden. Ook hiervoor lijkt de financiering vanaf
volgend jaar te stoppen. Ook daarop graag een reactie:
wordt die pendeldienst verlengd of is die ook verleden tijd?
Voorzitter. Om het verhaal rond te maken en af te ronden
nog de terugkeer. De asielzoekers die uiteindelijk uitgezet
kunnen worden, hebben weer iets nieuws gevonden: het
weigeren van coronatesten. Dat is ontzettend frustrerend.
Ik twijfel er niet aan dat de Dienst Terugkeer en Vertrek er
alles aan doet om deze mensen alsnog uit te zetten. Kan
de staatssecretaris aangeven of dat de laatste tijd inmiddels
weer lukt en, als dat niet zo is, of deze mensen dan in quarantaine kunnen worden gezet? Welke landen werken hieraan mee en welke landen frustreren de boel op dit vlak?
Dan nog een laatste punt, voorzitter. Recent heeft het Hof
van Justitie in een Oostenrijkse casus uitgesproken dat
lidstaten alleen mogen weigeren om een opvolgend asielverzoek inhoudelijk te behandelen als daarvoor een expliciete wettelijke grondslag is opgenomen. Dat is in Nederland nog niet het geval. Deze weigering is een belangrijk
middel om herhaalde frustrerende aanvragen snel af te
kunnen doen en terugkeer te realiseren. Ik hoor graag van
de staatssecretaris hoe het zit, en indien dit het geval is, of
deze ook bereid is om deze grondslag ook in Nederland te
creëren.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Voorzitter, ik sluit nu echt af. Ik begon mijn betoog met een
kleine speurtocht in het verleden, en eindig met een boodschap voor de toekomst, want misschien is er over een
aantal decennia of eeuwen wel een verre nazaat gek genoeg
om deze Handelingen van dit debat er eens op na te slaan.
Ik hoop dat diegene, net als wij, nog steeds in welvaart, in
vrijheid en, niet geheel onbelangrijk, in een democratie
leeft. Dat diegene ziet hoe het gros van de partijen, ondanks
hun verschillen, er alles aan hebben gedaan om die waarden overeind te houden.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Valstar, voor de hele mooie maidenspeech, heel krachtig. Ik denk dat we u wel wat beter hebben
leren kennen door het verhaal. En heel veel succes in deze
Tweede Kamer.
Ik schors de vergadering voor een enkel moment, zodat u
de felicitaties in ontvangst kan nemen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Ik wil aan de leden vragen om weer hun plaats in te nemen.
Dan geef ik het woord aan de heer Van Nispen van de SP
voor zijn bijdrage.

De heer Van Nispen (SP):
We hebben een groot probleem met de georganiseerde
criminaliteit in ons land. Er is wapengekletter in onze steden.
Er zijn liquidaties op klaarlichte dag. De rechtsstaat wankelt,
maar zal niet omvallen, dankzij alle harde werkers in de
frontlinie: politieagenten, advocaten, officieren van justitie
en rechters. In moeilijke omstandigheden houden zij onze
rechtsstaat overeind. Dat verdient groot respect, te meer
als je kijkt naar de rellen van afgelopen weekend. Dat waren
onacceptabele geweldsexplosies. Van onze hulpverleners
blijf je af. Wat is hier volgens de minister aan de hand?
Waar komt dit vandaan? Wat zijn hiervoor de sociologische
verklaringen?
Het is terecht om dit gedrag stevig af te keuren, maar dat
is een open deur. Kan de minister de belofte waarmaken
dat deze relschoppers ook echt gepakt gaan worden? Ten
koste van welke andere onderzoeken gaat dit dan? We
weten namelijk dat er stapels met zaken zijn bij de politie,
het OM en de rechtspraak. Er is de laatste weken pas extra
geld vrijgemaakt voor de komende jaren. Het is veel te
weinig en veel te laat. Waarom nu pas? Waarom moesten
de problemen eerst zo groot worden? Hoe kon dit nou
gebeuren? Gebeurt er dan eindelijk voldoende? Waar gaan
we dan komen? Hoe ziet de wereld eruit als we dit beleid
voortzetten? Hoe veilig is onze samenleving dan? Hoe is
onze politie er dan aan toe? Hoe ziet onze rechtsstaat er
dan uit? Hoe zou dat op belangrijke punten anders moeten?
Laten we eens beginnen bij het geld, want vrijwel alle misdaad draait om geld. Op dit moment wordt er jaarlijks zo'n
300 miljoen euro geplukt van criminelen van de naar
schatting 16 miljard euro die jaarlijks in Nederland wordt
witgewassen. Van de 52 weken per jaar wordt er maar één

24 november 2021
TK 26

26-6-23

week crimineel geld afgepakt. Die andere 51 weken per jaar
gaan dus gewoon naar de criminelen. Misdaad loont nog
steeds. Waarom wordt er nog steeds zo weinig misdaadgeld
afgepakt? Volg nou toch de geldstromen. De SP stelt voor:
meer financieel rechercheurs, een betere samenwerking
tussen het Openbaar Ministerie en de FIOD en het aanpakken van figuren in de bovenwereld die verweven zijn geraakt
met de onderwereld. Nog nooit hebben de banken zo veel
verdachte transacties gemeld als vorig jaar. De banken
hebben vervolgens wel geïnvesteerd in meer mensen, maar
de overheid niet. Daardoor wordt er nu met bijna al die
meldingen helemaal niks gedaan. Criminelen lachen zich
toch rot met een overheid als de onze?
Daarnaast moeten we sterk inzetten op preventie om te
voorkomen dat de straatschoffies van nu doorgroeien tot
de geharde criminelen van de toekomst. Het is toch dom
beleid om dat nu niet of nauwelijks te doen? Waar blijven
de jongerenwerkers? Waar blijft een stabiele financiering
van Halt en andere effectieve programma's? Waar blijft de
steun aan gezinnen in de problemen?
Ik noem natuurlijk ook repressie. "Straf voor wie straf verdient", weet u nog? Nu hebben veel criminelen vrij spel. De
pakkans is veel te laag. Er is te weinig capaciteit op alle
fronten. Slachtoffers staan daardoor in de kou. Dat moet
en kan toch anders? Zorg voor voldoende mensen bij de
politie en het OM om boeven te vangen, om door te
rechercheren op misdaadbendes, om sporenonderzoek te
doen, om digitaal te werken en om in de wijken aanwezig
te zijn. Want dat laatste lukt gewoon niet of nauwelijks meer.
Dat is doodzonde. Politieagenten zijn toch de ogen en oren
van de wijk. Kennen en gekend worden was altijd de kracht
van Nederlandse politie. Die dreigen we echt te verliezen.
Agenten komen er niet of nauwelijks nog aan toe, omdat
ze ingezet worden voor nooddiensten of omdat ze druk zijn
met mensen met psychische problemen, want de zorg is
niet op orde.
De buurt is echt de basis. Er is een trendbreuk nodig met
het beleid van VVD en CDA van de afgelopen jaren. De SP
is er voorstander van om veel meer justitie en veiligheid
vanuit de buurten te gaan organiseren. Vrij letterlijk wil ik
dat.

er juist met dank aan de VVD. Er komen er nog 700 bij met
de uitvoering van de motie-Hermans.
De heer Van Nispen (SP):
Dan zou de woordvoerder van de VVD toch eens haar oor
te luisteren moeten leggen bij al die wijkagenten die niet
meer in de wijken kunnen zijn. Op papier zijn ze er misschien, maar ze zijn niet meer in de wijken aanwezig. Probeer maar eens je wijkagent te bereiken en te vragen hoeveel tijd hij echt in de wijk aanwezig is. Je zult schrikken.
Volgens mij weet mevrouw Michon dat. Het gaat hier over
een papieren werkelijkheid. Mevrouw Michon is er vooral
trots op dat bij de Algemene Politieke Beschouwingen extra
geld is vrijgemaakt voor veiligheid. Nou, dat is nog niets
vergeleken met die bezuinigingen uit het verleden. De
politie is nog lang niet op sterkte. De VVD heeft járen
gewacht met orde op zaken stellen en heeft er door jarenlang beleid voor gezorgd dat die wijkagenten niet in de wijk
aanwezig kunnen zijn. En dan nu trots zijn dat het op papier
misschien klopt? Ga kijken in de praktijk, ga praten met die
agenten en erken dat er veel meer nodig is de komende
jaren.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Het lijkt of ik hier de heer Van Nispen mee help, maar wat
hij hier niet zegt — en ik ken hem als iemand die de feiten
op orde heeft — is dat de impuls die in augustus is gegeven
en die nu bij de APB is gegeven hoger is dan wat er überhaupt op de politie is gekort. Dan het punt van de krapte
aan wijkagenten. Erkent de heer Van Nispen dat ook het
werk van de wijkagent steeds meer digitaal wordt? Ik ben
het met hem eens dat de wijkagent beschikbaar moet zijn
voor de wijk. Ik erken ook dat dat onder druk staat. Maar is
de heer Van Nispen het met mij eens dat die wijkagent ook
online zichtbaar moet zijn? Je ziet dat ook bij de rellen van
afgelopen weekend, dat je juist ook daar moet zien wat er
in die wijk gebeurt. Het kan dan zijn dat je niet op straat
bent maar dat je toch voor die wijk bezig bent.

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Tot die trendbreuk, ja. De heer Van Nispen zei: we moeten
nu naar wijkagenten in de wijk. Die wijkagenten hebben we
al jaren. U heeft mij ook horen zeggen dat die onder druk
staan. Wat is dan de trendbreuk? Want de wijkagenten zijn

De heer Van Nispen (SP):
Ik denk dat het belangrijk is dat de politie ook digitaal aanwezig is. Volgens mij proberen ze dat ook in toenemende
mate. Dus wat mevrouw Michon hier zegt, is niks nieuws.
Dat proberen wijkagenten natuurlijk ook. Ik benadruk tegelijkertijd het belang dat die wijkagent ook de wijk kent. Als
je meegaat op werkbezoek, wat mevrouw Michon ongetwijfeld ook vaak zat heeft gedaan, dan kan de wijkagent feilloos
aangeven waar de problemen zijn, waardoor hij het allemaal
in de gaten heeft en ook gerichter kan ingrijpen, wat preventief werkt. Dus die wijkagent is er niet alleen om mensen
te straffen. Digitaal speuren kan binnen de beperkingen van
de wet. Dat geldt natuurlijk niet voor wat we gezien hebben
bij de NCTV; dat ging weer buiten de wet om en dat was
allemaal fout. Die wijkagent moet vooral in de wijk aanwezig
kunnen zijn. U praat er wel heel makkelijk overheen dat ik
hiermee niks nieuws zeg. Nee, ik wil ze echt terug in de
wijken en ik wil ook de politieposten weer terug in de wijken. En het is echt VVD-beleid geweest dat het de afgelopen
jaren niet is gelukt. En u poetst dat niet weg met een extra
investering, met een motie-Hermans of met de extra middelen die echt in de blessuretijd van dit kabinet eindelijk
zijn vrijgemaakt omdat het echt niet meer anders kon.

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Michon-Derkzen van de
VVD.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Tot nu toe vond ik het verhaal van de heer Van Nispen
klinken als een klok. Ik dacht: daar zitten veel elementen in
die ik mezelf net ook heb horen uitspreken.
De heer Van Nispen (SP):
Tot die trendbreuk, zeker?

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-24

De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Michon-Derkzen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
We hebben met elkaar de norm afgesproken dat er een
wijkagent moet zijn op 5.000 inwoners en dat die wijkagent
80% van de tijd op straat moet zijn. Ik ben het met de heer
Van Nispen eens dat dit onder druk staat. Dat is niet in heel
Nederland het geval maar het staat hier en daar wel onder
druk. Is de heer Van Nispen het met mij eens dat we die
norm moeten handhaven of vindt hij dat we daar nog een
schepje bovenop moeten doen, bijvoorbeeld twee wijkagenten per 5.000 inwoners en wat is hij dan bereid daarvoor te
leveren?
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel voor deze vraag. Op dit moment wordt er volgens mij een amendement ingediend door de SP voor 500
miljoen euro extra voor komend jaar voor de politie. Ik
noem verder de 100 miljoen voor extra financieel rechercheurs. Dat amendement is al ingediend. Maar laten we
elkaar niet overbieden. Ik zou niets liever willen dan meer
wijkagenten maar het gaat niet alleen om papier. We hebben in de wet die norm van een wijkagent op 5.000. Maar
weet u wat inmiddels de praktijk is? Er zijn gebieden waar
die norm is verschoven van een wijkagent op 7.000. Volgens
mij wordt daarmee de wet overtreden. Dat ben ik op dit
moment aan het uitzoeken. Dus dat is de praktijk. Die
papieren norm die we volgens mij dankzij een amendement
van de SGP bij de vorming van de nationale politie in de
wet hebben gekregen, is natuurlijk belangrijk, maar ik zou
liever meer agenten willen per 5.000. Het is in de praktijk
echter al aan het verschuiven want die norm wordt gewoon
niet nageleefd en dat komt door de jarenlange kaalslag en
eigenlijk het wanbeleid van de VVD op het gebied van veiligheid.
De voorzitter:
Ik wil u vragen om iets korter te antwoorden.
De heer Van Nispen (SP):
Ik ga mijn best doen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Mijn laatste opmerking op dit punt. Ik ga nauwkeurig kijken
naar het amendement van de heer Van Nispen van de SP.
Vaak zit de kritiek juist op de dekking. Dus ik ben heel
tevreden dat u zegt 500 miljoen te hebben voor extra
agenten. Ik ben zeer benieuwd waar u dan de dekking vandaan haalt, want daar schort het in de voorstellen van de
SP vaak aan. Maar ik ga er nauwkeurig naar kijken.

die wij maken. Mocht u zeggen "daar kan ik mij niet in vinden, maar ik heb een veel beter idee voor een dekking", dan
houden wij ons aanbevolen. Zo zijn we.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Van Nispen (SP):
De wijkagent moet dus weer in de wijk aanwezig zijn. Maar
ook politiebureaus moeten weer dichter bij de mensen
komen. Wat een blunder om zo veel bureaus te sluiten de
afgelopen jaren. In Oost-Nederland zijn 92 locaties gesloten
sinds 2013. En dan zegt de minister: ja, maar er komen toch
politieposten voor terug? Nou, we hebben eens zo'n politiepost opgezocht, in Ochten. Dat is — jawel! — een brandweerkazerne. Je moet bellen met de wijkagent voor een
afspraak, want die locatie is verder nooit geopend. Welk
nummer moet je dan bellen? Jawel, het 0900-betaalnummer. Vooral buiten de Randstad is de politie onbereikbaar.
In Zeeland is bijvoorbeeld 74% van de politiegebouwen
verdwenen sinds de jaren tachtig. Dit is wat neoliberaal
beleid met ons land doet: vooral denken aan schaalvergroting, efficiency en een kleinere overheid, maar wat voor de
mensen echt van belang is, namelijk veiligheid dichtbij, is
echt verwaarloosd.
De capaciteitstekorten bij de politie kunnen alleen opgelost
worden als er voldoende aandacht is voor het politieonderwijs en de nieuwe lichting agenten. Daarover maak ik me
grote zorgen. De bonden luiden ook de noodklok. De
screening van nieuwe studenten gebeurt steeds minder
grondig, zo horen wij. Geen bezoek meer aan huis, maar
digitaal. Gesprekken zijn vervangen door vragenlijsten.
Waar is dan het menselijk contact? Het capaciteitsprobleem
is urgent, maar dat is geen reden om afbreuk te doen aan
de kwaliteit en integriteit. Door de verkorting van de opleiding krijgen studenten, die nog jong zijn en een jaarlang
theorie hebben gehad, voor 80% digitaal en zelfsturend
onderwijs en daarna meteen heel veel verantwoordelijkheden. Studenten krijgen dus geen tijd meer om rustig mee
te kijken met hun collega's en het vak zo te leren in de
praktijk, met alle gevolgen van dien: meer PTSS-gevallen
in de toekomst, meer mensen die uitvallen, meer incidenten
in de samenleving, toenemend wantrouwen van de
samenleving tegen de politie. Een derde van de basisteams
bestaat over zo'n vijf jaar uit de mensen die nu opgeleid
worden. Gaat dat wel goed? Wat is de staat van onze politie
over vijf à tien jaar?

De heer Van Nispen (SP):
Dan moet u er inderdaad zorgvuldig naar kijken. Het
amendement over de financieel rechercheurs is al ingediend. Daar zit ook een nauwkeurige dekking bij, net als bij
het amendement dat we hebben ingediend over de Autoriteit Persoonsgegevens, dat ook een keurig gedekt amendement is. Die 500 miljoen halen we weg bij de winstbelasting
voor grotere bedrijven. Dat is inderdaad een politieke keuze

Ook de brandweer moet in je buurt aanwezig zijn, maar ook
daar is sprake van bezuinigingen, schaalvergrotingen en
brandweerkazernes die zijn verdwenen. Daarover is heel
veel boosheid en bezorgdheid. Dat blijkt uit het onderzoek
dat de SP heeft gedaan; ik zal dat straks aanbieden aan de
minister. Het gaat dan over de taakdifferentiatie, de twintigjaarsklem, het verplicht stoppen met werken als mensen
bijvoorbeeld 40 zijn en over de bezuinigingen, die een
bedreiging zijn voor de veiligheid. Er is geen vertrouwen
in de leiding en in de politiek. Wij hier, wij weten niet wat
er speelt op de werkvloer. Dat klopt feitelijk gewoon, want
de minister heeft niet eens een idee van hoeveel brandweermensen er zijn in ons land. Hoe is dit nou mogelijk? Functioneert de veiligheidsregio eigenlijk wel? Kan de minister
op al deze zorgen reageren?

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-25

Ook het recht is van mensen verwijderd geraakt. Als je een
probleem hebt, zoek je het in eerste instantie maar zelf uit.
Zelfredzaamheid. Als je naar de rechtbank moet: zelfde
verhaal, want die is ook uit de buurten verdwenen. Het
aantal kantonlocaties is de afgelopen twintig jaar gehalveerd. Het recht is voor veel mensen te ver weg, niet maar
nabij, en het is ook te ingewikkeld en te duur. De SP komt
daarom met een eigen uitgewerkt plan, de initiatiefnota
Huizen van het Recht. Daarin gaat het om een laagdrempelige voorziening in de buurt waar je je verhaal kunt doen,
waar geluisterd wordt en waar je hulp krijgt bij een oplossing. Die kan liggen op het gebied van schulden of multiproblematiek, maar die kan ook juridisch zijn. Er moet ook
rechtgesproken worden door de wijkrechter. Er zijn al heel
veel experimenten; er is al heel erg veel om van te leren.
Volgens mij is er behoefte aan dat we dit nu echt gaan
organiseren, in het belang van de mensen met problemen,
in het belang van onze rechtsstaat. Graag een eerste reactie
van de minister. Ik zie uit naar het debat hierover met de
Kamer.
Nog een vraag over de toegang tot het recht, het fundament
van onze rechtsstaat. Na jarenlange strijd is er eindelijk
extra budget voor de sociale advocatuur. De minister hield
het jarenlang tegen en ging pas door de knieën toen de
Kamer hem dwong. Maar hoe is het mogelijk dat dit budget
niet structureel is? Het is toch een overheidstaak om te
zorgen voor toegang tot het recht voor iedereen, rijk of
arm? Wat hebben we nou precies geleerd van het toeslagenschandaal?
Daarover gesproken: de Raad van State faalde ook in de
rechtsbescherming. Maar de discussie over de structuur
van de Raad van State is er al jaren. Het voorstel van vandaag is: splits de Raad van State. Dat voorstel doe ik mede
namens het lid Omtzigt. Haal de rechtsprekende taak daar
weg en breng die onder bij de rechterlijke macht, bijvoorbeeld bij een bestuursrechtelijk gerechtshof. Graag een
reactie op dit voorstel. De rechtspraak wordt wel al jaren
ondergefinancierd door de minister. Dit drukt op de kwaliteit
en op de onafhankelijkheid van onze derde staatsmacht.
Alle rechtbanken zitten in de rode cijfers. Wat zegt dit nou?
Doen zij aan verkwisting, kunnen ze niet begroten, of zou
heel misschien de minister te krenterig zijn geweest in de
prijsonderhandelingen? En hoe worden nou de extra middelen precies verdeeld? Is dat wel genoeg voor bijvoorbeeld
de rechtspraak?
Tolken en vertalers vervullen een ontzettend belangrijke
rol in onze rechtsstaat, maar de kwaliteit staat op het spel.
Ze zijn aan de grillen van de markt overgelaten en ze worden zwaar onderbetaald, met tarieven uit 1981 en 1963. Het
is echt een grof schandaal. De SP strijdt met deze mensen
mee. Wij willen geïndexeerde tarieven naar het jaar 2021,
heel redelijk, en een normregel voor vertalers. Met niets
minder kunnen wij genoegen nemen. Ook daarom hebben
we een amendement ingediend.
Ik heb ook nog een vraag over de NCTV. Daar is veel discussie over. Er komt een apart debat, maar als er misstanden
naar buiten worden gebracht door klokkenluiders, bijvoorbeeld dat de NCTV de wet niet naleeft, of gemeentes adviseert om geheim onderzoek te doen naar moskeeën,
waarom wordt er dan in vredesnaam aangifte gedaan tegen
die klokkenluider? Doe aangifte tegen jezelf of tegen de
NCTV, maar bescherm nou toch eens een keer die klokken-

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

luiders, de mensen die misstanden naar buiten brengen.
Graag een reactie hierop.
Dan kom ik op adoptie. Het onderzoek naar binnenlandse
adoptie is mislukt. Dat is droevig voor al die benadeelden
en betrokkenen. Voor nu zou ik slechts dit voorstel willen
doen, dat de overheid zich niet meer beroept op verjaring.
Dat kan echt niet, gelet op de verantwoordelijkheid van de
overheid in het verleden. Ook bij interlandelijke adoptie
hebben we dit inmiddels geregeld. Ik zou voornemens zijn,
als de minister dit niet toezegt, om samen met de SGP
wederom een motie in te dienen om dit te corrigeren.
Nederlanders die het slachtoffer zijn van internationale
kinderontvoering hebben te vaak het idee dat de overheid
niets voor hen doet. En dat is vaak ook zo. Andere landen
die de regels aan hun laars lappen, worden niet eens aangesproken, terwijl die regels er zijn in het belang van het
kind. Gaat de minister hier meer werk van maken? En is de
minister bereid om een fonds in te stellen voor slachtoffers
hiervan, zodat zij ook financieel ondersteund worden? Want
nu raakt de achterblijvende ouder ook financieel geruïneerd.
Wat gaat de minister doen om de positie van slachtoffers
hiervan te versterken?
De Autoriteit Persoonsgegevens hoort natuurlijk voldoende
budget te krijgen, want nu is het een waakhond zonder
tanden. Het kan de huidige taken al niet eens goed uitvoeren, laat staan meer doen, wat we graag zouden willen. Dit
is ook tegenmacht, minister, mensen serieus nemen en een
positie geven. En de Kamer, want er ligt een aangenomen
motie. Uit drie onafhankelijke onderzoeken blijkt dat de
Autoriteit Persoonsgegevens fors meer budget nodig heeft.
Met een amendement zorgen collega Leijten en ik voor een
eerste stap voor het volgend jaar.
Voorzitter. Dan zou ik het present van de dag aan willen
bieden, via de bode bijvoorbeeld als dat zou kunnen. Aan
de minister voor Rechtsbescherming de initiatiefnota over
Huizen van het recht. Aan de minister van Justitie en Veiligheid de enquête De Brandweer aan het woord. En dan sta
ik natuurlijk een beetje met lege handen voor de staatssecretaris, maar dat ga ik denk ik goedmaken omdat hierna
Jasper van Dijk gaat spreken. Die heeft ongetwijfeld allerlei
mooie vragen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Helemaal goed. Dank u wel, meneer Van Nispen. Dan geef
ik het woord aan de heer Jasper van Dijk, ook van de SP.
Gaat uw gang.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Daar kan ik haast niet tegen op. Nou, laat ik het
zo zeggen, aan het eind van mijn betoog heb ik nog iets
voor de staatssecretaris in petto.
Voorzitter. Er is iets geks aan de hand. Het asielbeleid is
een puinhoop, terwijl het in principe vrij simpel is. Mensen
die recht hebben op asiel laat je toe en mensen die geen
recht hebben op asiel laat je niet toe. Dat moet het uitgangspunt zijn van een deugdelijk asielbeleid. In de praktijk zien

24 november 2021
TK 26

26-6-26

we een crisis. Duizenden plekken komt de staatssecretaris
tekort, op dit moment 600 en voor volgend jaar zijn er
42.000 plekken nodig, zo heb ik in de stukken gelezen. Voor
vluchtelingen, maar ook bijvoorbeeld voor mensen die ons
geholpen hebben in Afghanistan. Die zitten op dit moment
in de noodopvang van Heumensoord in Nijmegen. Daar
ben ik geweest en dat is niet fraai. De mensen zeggen: wij
kunnen hier wel zitten tot december maar daarna moet het
echt schluss zijn, dan willen wij gewoon het land in om hier
te verblijven. Wij hebben de Nederlanders geholpen in
Afghanistan, wij hebben nu recht op een status en het zou
mooi zijn als wij gewoon in Nederland kunnen inburgeren.
Maar er zijn geen huizen, dus is hoogstwaarschijnlijk het
geval dat ze nog maanden blijven zitten in Heumensoord,
en daar wil je niet maandenlang zitten. Kan de staatssecretaris dat bevestigen? En kan ze vertellen hoe ze dat gaat
oplossen?
Het heeft ook te maken met de financiering en ik lees in de
begroting dat er maar liefst 128 miljoen wordt bezuinigd
op het COA, terwijl er een enorm tekort aan plekken is. Hoe
is dat mogelijk? De heer Valstar noemde zelf ook al een
mooi bedrag van 200 miljoen, als ik hem goed heb verstaan.
Waarom is dat geld niet gewoon bij asiel gebleven? Dat
vind ik een heel terechte vraag. Ik zou hem willen uitnodigen
om met mij te kijken of wij de staatssecretaris kunnen helpen met voldoende financiering, zodat we niet straks weer
overvolle asielcentra hebben, waar veel meer mensen zitten
dan dat er capaciteit is. Deelt hij die mening? Dat had ik
hem graag willen vragen, maar dat kon niet tijdens zijn
maidenspeech.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Markuszower van de PVV.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Die gaat antwoorden.
De heer Markuszower (PVV):
Ik hoor de SP, nota bene de SP, die de eigen achterban in
al die buurten heeft wonen waar ze dagelijks te maken
hebben met de overlast van de massa-immigratie en de
asielinstroom, die SP hoor ik pleiten voor meer geld naar
het COA. Maar nu al geeft Nederland 20 miljard euro uit
aan immigratie, waaronder een heel substantieel deel, zeker
dit jaar, asiel is.
De voorzitter:
En uw vraag is?
De heer Markuszower (PVV):
Hoeveel meer moet Nederland betalen aan asiel? Waarom
bepleit u niet dat dat geld gaat naar de mensen in die wijken, gewoon naar de Nederlanders, ook naar de mensen
die op de SP stemmen?
De voorzitter:
De heer Van Nispen.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De heer Jasper van Dijk (SP):
Nou, Van Dijk. En dan ook met voornaam, hè, want er zijn
er drie.
De voorzitter:
De heer Jasper van Dijk van de SP, zo is dat.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Check. Voorzitter, ik zal hier even uitleggen wat het verschil
is tussen de PVV en de SP, want de PVV is echt een harteloze partij, die ook de mensen keihard laat stikken die ons
geholpen hebben in Afghanistan, want daar had ik het over.
Ik had het over de mensen die nu in Heumensoord zitten.
Dat zijn eigenlijk geen asielzoekers, dat zijn oud-medewerkers, dat zijn beveiligers, koks, tolken. En de PVV zegt: laat
ze maar stikken, ze kunnen wegwezen, daar hebben wij niks
mee te maken. Dat is harteloos, gewetenloos en echt heel
fout, meneer Markuszower. De SP zegt: wij zijn voor een
rechtvaardig asielbeleid. Mensen die recht hebben op asiel,
vangen wij op. Mensen die geen recht hebben op asiel, die
zullen moeten terugkeren. Bij dat onderdeel was ik net
beland, dus misschien vindt u het wel interessant wat ik
daarover ga zeggen.
De heer Markuszower (PVV):
Zeker en vast dat het interessant zal zijn om aan te horen.
Het verschil is volgens mij dat de PVV kiest voor de Nederlander. Daar zit het verschil tussen de SP en de PVV. Mensen
die ons hebben geholpen in Afghanistan, natuurlijk moeten
die opgevangen worden …
De heer Jasper van Dijk (SP):
O!
De heer Markuszower (PVV):
… maar in de regio, niet hier in Nederland. In de regio. Dat
is ook humaan. Dan kunnen ze, als het daar weer veilig is,
snel weer terug naar huis. Die moeten in de regio worden
opgevangen. Wat niet humaan is, is dat de SP nu pleit voor
nog meer geld naar de COA's, want dat geld trekt u weg
bij de gewone Nederlander, die al genoeg overlast heeft,
ook in de veiligheidssfeer, van al die asielzoekers. Kunt u
daarop ingaan? Kan de heer Van Dijk ingaan op het feit dat
dagelijks ook de stemmers van de SP last hebben van de
massa-immigratie en de asielinstroom?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het betoog van de heer Markuszower is niet alleen gewetenloos en harteloos, het is ook flinterdun en het rammelt
aan alle kanten. Hij vindt het raar als ik die bezuinigingen
op het COA aanklaag, maar die bezuinigingen maken nu
juist dat die opvang in Ter Apel, in Westerwolde, overvol
zit, waardoor mensen die geen recht hebben op asiel nu
op straat zwerven en inderdaad de buurten daar onveilig
maken. Dat is de andere kant van het asielbeleid en daar
maak ik mij grote zorgen over, want als je in die buurt
woont, is dat niet fijn. Als je in die buurt buschauffeur bent,
is dat niet fijn. Er zijn buschauffeurs die zeggen: ik rij niet
meer op die lijn, want ik word in elkaar geslagen, ik word
verrot gescholden of ik word geïntimideerd. Dat is een

24 november 2021
TK 26

26-6-27

andere kant van het asielbeleid waar ook veel meer op moet
worden ingezet. De buschauffeurs gaan overigens actievoeren omdat ze het echt niet meer pikken, heb ik zojuist vernomen.
De heer Valstar (VVD):
Ik werd uitgedaagd om te reageren, dus ik hoop niet dat dit
ten koste gaat van mijn interrupties.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ja, kom …

Voorzitter. Eenzelfde betoog wil ik houden voor jezidi's. Dat
is natuurlijk een bijzondere groep waarop genocide is
gepleegd ten tijde van IS. Ik wil bepleiten om een speciaal
programma te maken voor de slachtoffers van deze genocide. Het kwam gisteren eventjes voorbij bij de begroting
van Ontwikkelingssamenwerking. Ik hoor graag van deze
staatssecretaris hoe zij daarin staat.
Voorzitter. De klok tikt door. Ik zou graag willen horen wat
deze staatssecretaris doet tegen de ellende aan de buitengrenzen van Europa: Polen, Griekenland, Spanje. Je hoort
echt schrijnende verhalen over pushbacks die niets meer
te maken hebben met het recht op asiel dat Europa op
papier nog heeft.

De heer Valstar (VVD):
Anders is de heer Van Dijk bezig om zeer strategisch interrupties te stelen. Nee, zonder dollen. Die 200 miljoen: het
was ook de vraag aan de staatssecretaris of we dat juridisch
nog terug kunnen halen. Ik ben wel benieuwd naar het
antwoord van de staatssecretaris daarop. Dat zal helaas
morgen pas komen, maar volgens mij zitten wij daar hetzelfde in.

Tot slot het regeerakkoord. Er is al wat uitgelekt. In de
Volkskrant lazen we dat er wordt gekeken naar de discretionaire bevoegdheid — een goede zaak, lijkt mij — en ook
naar een betere regeling voor het kinderpardon. Maar er
staat ook dat er een regulering van arbeidsmigratie van
buiten de EU moet komen. Dat vind ik zeer zorgelijk, als je
al kijkt naar de grote problemen die er op dit moment zijn
rond arbeidsmigranten in Nederland: tekort aan huisvesting,
uitbuiting, loondump, et cetera.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Kijk, misschien kunnen we wel tot zaken komen. Ik interpreteer de semi-interruptie van de heer Valstar zo dat hij ook
ziet dat als op de centrale opvang asielzoekers te veel wordt
bezuinigd, we dan moeten kijken hoe we dat kunnen repareren. Heel fijn.

Tot slot feliciteer ik de staatssecretaris met haar verjaardag.
Ik begreep dat zij gisteren zo om en nabij de 65 is geworden.

Voorzitter. De falende terugkeer is echt een zwakke plek
van het asielbeleid. Nederland slaagt er niet goed in om
mensen terug te sturen die geen recht hebben op asiel. Dat
lukt niet omdat er geen afspraken worden gemaakt met de
veilige landen van herkomst: Marokko, Tunesië, Algerije.
En het lukt niet omdat die mensen hier blijven zitten, wat
tot gevolg heeft dat er weer heel veel geweld en agressie
komt, zoals ik net ook tegen de heer Markuszower zei. Dat
is een buitengewoon slechte zaak. Ik wil vragen of de
staatssecretaris kan reageren op een column van de heer
Martin Sommer van 12 november. Hij schrijft: "Voor zowel
Marokko als Algerije bestaat er geen zicht op uitzetting
meer. Dit heeft tot gevolg dat vele tientallen en enkele
honderden veiligelanders op straat kwamen om hier de
boel flink te verstieren. Bovendien kregen zij ongeveer €100
per dag schadevergoeding mee." Dit is echt fataal voor het
draagvlak van de opvang. Mensen die recht hebben op
asiel, die moeten we bescherming bieden. Mensen die daar
geen recht op hebben, die moeten op een gegeven moment
vertrekken. Anders kun je het niet meer uitleggen aan de
mensen. Graag een reactie.
Dan over het kinderpardon. Daar was twee jaar geleden
een deal over gemaakt door de coalitie, maar die wordt niet
goed uitgevoerd. Dat bleek gisteren bij een petitieaanbieding die we hier buiten het gebouw hadden door de
schoolklas van Ljowa van 7 jaar, die echt door een enorm
suffe procedurele fout geen recht op verblijf heeft in
Nederland. Ik wil een klemmend beroep doen op de partijen
om mijn motie te steunen om dit voor hem en enkele andere
gevallen te regelen. Het gaat om een heel klein aantal kinderen die hier langdurig zijn, maar door een procedurele
fout niet onder het kinderpardon vallen.

(Geroffel op de bankjes)
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van der
Werf van D66. Gaat uw gang.

Mevrouw Van der Werf (D66):
Voorzitter. Ik zal eerst een korte procedurele opmerking
maken. Ik zal hier het woord voeren over veiligheid, mijn
collega Sneller zal het woord voeren over justitie en
mevrouw Podt zal hier ook haar maidenspeech houden,
over het onderwerp asiel en migratie.
Voorzitter. Waar wordt Nederland nou echt veiliger van?
Die vraag heb ik mezelf vaak gesteld sinds ik hier ben
begonnen als lid van de Tweede Kamer. De afgelopen tien
jaar namen straatroven en woninginbraken met zo'n 60%
af. Steeds minder jongeren zijn betrokken bij criminaliteit
en ook de geweldsincidenten daalden met 40%. De gevoelens van onveiligheid namen daarbij ook af. Je zou dus
kunnen zeggen dat het de goede kant opgaat. Maar dat is
maar een deel van het verhaal, want de cijfers laten ook
zien dat 70% van de jonge vrouwen liever niet alleen over
straat gaat wanneer het donker is. Ook laten de cijfers zien
dat een klein deel van de jongeren steeds jonger en steeds
zwaarder geweld gebruikt. Geweld in brede zin mag dan
zijn afgenomen, maar daar heeft een ME-agent die afgelopen weekend nog een baksteen op zijn borst kreeg natuurlijk
geen boodschap aan. D66 wil Nederland veiliger maken.
Maar niet met symboolmaatregelen, maar met bewezen
effectief beleid. Liever voorkomen dan genezen, want de
Taghi's van morgen groeien vandaag op in de buurt.
Voorzitter. Het begint in de wijk. De wijkagent vormt sinds
jaar en dag het gezicht van de politie. De agent is het aan-

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

24 november 2021
TK 26

26-6-28

spreekpunt voor jong en oud, voor bewoner en voor
ondernemer, door met hen te praten en meteen in te grijpen
waar dat nodig is. Helaas komen veel agenten aan beide
taken te weinig toe. Zij moeten de tekorten in de organisatie
opvangen. Ze moeten bijspringen op de nooddienst en
opdraven bij demonstraties. Deze problemen zijn niet nieuw,
maar ze spelen wel overal bij de politie. Ik ben blij dat er in
deze begroting fors wordt geïnvesteerd in extra capaciteit,
maar ik weet ook dat de werklast voor agenten daar op
korte termijn niet minder door wordt. Ik heb de laatste
maanden dan ook veel agenten gevraagd: wat kunnen we
nou doen om jullie werklast op korte termijn te verlichten?
Een veelgehoord antwoord was eigenlijk heel simpel: meer
ondersteuning. Agenten zijn nu te veel tijd kwijt aan het
opnemen van meldingen, het doorzetten en afhandelen
van belverzoeken, en al die administratieve taken die erbij
komen. Deze taken kunnen ook door intake- en servicemedewerkers worden gedaan, of kunnen door politievrijwilligers worden opgenomen. Dit zijn medewerkers die in korte
tijd kunnen worden opgeleid en dus ook op korte termijn
die verlichting kunnen bieden. Ik hoor dan ook graag van
minister Grapperhaus hoe de inzet van dit extra, zogenaamd
niet-operationeel personeel wordt meegenomen in de
besteding van het geld uit de motie-Hermans.
Voorzitter. De laatste jaren …
De voorzitter:
Voordat u verdergaat: volgens mij heeft de heer Van Nispen
een vraag. Hij loopt verder dan de eerste microfoon, maar
dat mag natuurlijk.
De heer Van Nispen (SP):
Ik zocht nog wat bedenktijd, voorzitter, dus vandaar. Ik
begrijp dat voorstel. Ik snap waar het vandaan komt. Ik heb
de indruk dat dat in het verleden al is geprobeerd, dus in
zoverre is het niet nieuw. Maar ik ben erg benieuwd of het
kan, of op die manier de politietaken verlicht kunnen worden. Maar is mevrouw Van der Werf ook bekend met de
problemen op dit moment bij de Politieacademie? Natuurlijk
kun je kijken naar administratieve taken. Maar je hoort de
noodkreet van de bonden als het gaat om de Politieacademie, dus om onze toekomstige agenten. Er is een gebrek
aan duidelijke regels om te screenen op integriteit. Er is
vooral digitaal zelfsturend onderwijs, het zoek-het-maaruitonderwijs. En politiemedewerkers krijgen in de praktijk
veel te snel te veel verantwoordelijkheden. Kent mevrouw
Van der Werf die problemen? En is zij bereid om ons te
steunen om de minister op dat punt tot actie aan te zetten?
De minister erkent de problemen tot nu toe namelijk niet.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik herken die problemen zeker. Ik heb ook met een aantal
mensen gesproken die die Politieacademie hebben doorlopen. Ik sprak ook met ouders van wie hun kind om wat voor
reden dan ook niet is toegelaten en waarbij er allerlei gekke
dingen speelden. Dus dit klinkt mij niet vreemd in de oren.
Ik vind het echter altijd wel een beetje lastig aan de vragen
van de SP dat die dan eindigen met de heel algemene vraag:
steunt u dan onze motie, ons amendement of ons voorstel?
Ja, die moet ik natuurlijk op hun merites beoordelen. Dat
is dus heel jammer voor de heer Van Nispen, maar ik zie
aan zijn gezicht dat hij dat ook wel snapt.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Palland (CDA):
Voorzitter, ook ik heb wat problemen met mijn stem, net
als mevrouw Helder. Ik hoop dat het vanmiddag goed blijft
gaan.
Ik vind dit een helder betoog van mevrouw Van der Werf
over die politiecapaciteit, dat er ook over gaat dat we zo
veel mogelijk die operationele inzet willen vrijspelen. Ik
begrijp dat u zoekt hoe we ondersteuning kunnen bieden
bij de andere taken. Maar volgens mij hebben we daarover
net een brief ontvangen, en wordt daar al sinds 2018
invulling aan gegeven middels de bumagelden. Dus pleit
u er nu voor om extra te verkennen hoe we binnen die
bumagelden daar meer mee te doen?
Mevrouw Van der Werf (D66):
Dat is een goede vraag, want er is afgelopen vrijdag inderdaad een brief daarover naar de Kamer gekomen. En er
staat ook een bedrag gereserveerd vanuit die bumagelden
om dit te doen. Ik wil dat we ook gaan kijken welk geld er
via de motie-Hermans vrijvalt. Want 200 miljoen voor
nieuwe agenten is natuurlijk een ongelofelijke klap met
geld, maar we weten ook dat die agenten niet volgende
maand of volgend jaar al op straat staan. Daar hebben ze
immers simpelweg de opleiding nog niet voor genoten. En
deze mensen zullen dus op dit moment ook nog niet precies
dat bedrag kosten. Ik stel voor: laten we nou eens kijken
wat daar incidenteel vrijvalt, en hoe we dat op de beste
manier in kunnen vullen om die werkdruk op korte termijn
te verlichten.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Van der Werf (D66):
De laatste jaren zien we een zorgwekkende trend. Jongeren
raken steeds jonger betrokken bij steeds zwaardere criminaliteit. Willen we voorkomen dat deze jongeren uitgroeien
tot grote drugscriminelen, dan moeten we er vroeg bij zijn.
Eerder vroeg ik al aandacht voor het programma Alleen jij
bepaalt wie je bent. Dat is een bewezen effectief programma, waarbij de deelnemers tot drie keer minder worden veroordeeld voor een misdrijf. Dat zijn programma's
die Nederland ook op de lange termijn veiliger maken. Ik
hoor graag van het kabinet welke mogelijkheden het ziet
om binnen de middelen voor ondermijning extra in te zetten
op die bewezen effectieve preventieprojecten. Dat gaat mij
dus niet alleen om jongeren, maar misschien ook al om
groep 7 en 8 van de basisschool. Daarvan zijn een aantal
voorbeelden. Ik hoop dat het kabinet die wil verkennen.
De voorzitter:
Dank u wel. U heeft een interruptie van mevrouw Kuik, CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik ben benieuwd of mevrouw Van der Werf ook ziet dat door
drugsnormalisatie de moraal opschuift, waardoor de
drempel voor jongeren lager wordt om in die criminaliteit
mee te doen. Want als gebruik normaal is, dan zal het
bezorgen toch ook wel normaal zijn. Ziet mevrouw Van der
Werf dat ook als probleem?

24 november 2021
TK 26

26-6-29

Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik heb gisteren met verbazing geluisterd naar het voorstel
dat mevrouw Kuik daarvoor deed. Mijn collega Sneller
vroeg zich al af of de drugscriminelen bij het CDA hadden
aangeklopt om dit plannetje in te steken. Ik zie ook dat het
probleem is dat jongeren voor veel geld worden verleid.
Maar wat moet je dan doen? Hen weerbaar maken en ervoor
zorgen dat het grote geld niet als een worst zo voor hen
hangt, zoals op dit moment het geval is. U wilt niet echt het
probleem bij de bron aanpakken, zoals ik heb begrepen.
We moeten er ook voor zorgen dat jongeren niet zo snel
verleid zullen worden door die grote criminelen, dat zij
weerbaar zijn en dat zij daar überhaupt geen heil meer in
zien.
Mevrouw Kuik (CDA):
Toch een beetje jammer, want het is juist mooi om een
inhoudelijk debat te hebben over de vraag hoe we die
rechtsstaat weer een beetje terug gaan krijgen. Het CDA
heeft inderdaad een hele visie gepresenteerd met meer dan
twintig voorstellen. Onderdeel daarvan is dat we juist willen
voorkomen dat die jongeren terechtkomen in die criminele
netwerken; het is een onderdeel van een heel pakket. Deskundigen geven aan dat het opschuiven van die norm —
de normalisatie van drugs neemt toe — ook iets met jongeren doet en met de stap om in die criminaliteit te geraken.
Kan mevrouw Van der Werf ook ingaan op dat punt dat
deskundigen maken?

vragen om bijvoorbeeld in gesprek te gaan met het Centrum
Seksueel Geweld en eens te kijken naar de door hen uitgewerkte concrete visie over de manier waarop zo'n landelijke
eerste hulp eruit zou kunnen zien. Ik vind namelijk dat
slachtoffers nú actie verdienen en dat we daar niet een jaar
mee moeten wachten.
Voorzitter. Dan terrorisme. Wie naar de teksten en bedreigingen kijkt die met regelmaat op sociale media worden
geuit, kan niet anders dan constateren dat het steeds
guurder wordt online. Dat is nog maar het topje van de ijsberg. In besloten chatgroepen radicaliseren honderden
Nederlandse jongeren en wordt er gesproken over rassenoorlogen en het bereiken van een witte etnostaat. Het
Dreigingsbeeld Terrorisme van de NCTV is er duidelijk over:
naast het jihadisme is nu ook uit extreemrechtse hoek een
"aanslag", zoals dat heet, voorstelbaar. Voor de bestrijding
van die jihadistische dreiging hebben we gelukkig al veel
kennis opgedaan en bestaat er een structuur van gemeenten, politie en reclassering. Voor extreemrechts geldt dat
niet. Het gaat om eenlingen die zich anoniem online manifesteren. We kunnen ze letterlijk minder goed zien. Daarom
vraagt D66 zich af of gemeenten die kampen met extreemrechtse jongeren daarbij de nodige ondersteuning weten
te vinden. Graag hoor ik van minister Grapperhaus wat hij
doet om deze gemeenten proactief te ondersteunen in het
vormgeven van beleid met betrekking tot terrorisme.
De voorzitter:
Een interruptie van mevrouw Michon-Derkzen, VVD.

Mevrouw Van der Werf (D66):
Het punt dat ik deskundigen de afgelopen jaren heb horen
maken, is dat het criminaliseren van een gebruiker niets op
zal lossen. Wij moeten er volgens mij voor zorgen dat het
grote geld veel minder aanlokkelijk wordt en dat het voor
grote criminelen veel minder makkelijk wordt om op deze
manier te werk te gaan. Laten we ook eerlijk zijn: het CDA
heeft in een aantal kabinetten gezeten. Deze problematiek
is gegroeid. Ik heb u dit ook al een jaar of vijf horen zeggen,
en volgens mij zijn de problemen er niet minder op
geworden.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Voorzitter. Ik was bezig met het punt over de veiligheid van
vrouwen. Ik herhaal nog eens dat 70% van de jonge vrouwen liever niet alleen over straat gaat als het donker is. Ze
houden hun sleutelbos in de hand, nemen een andere route
naar huis of doen alsof ze aan het bellen zijn. Tegenwoordig
komt daar alle onlinehaat nog eens bij. Dit is een probleem
waar ik al vaker aandacht voor heb gevraagd. Daarom wil
ik het volgende aan het kabinet vragen. Hoe staat het met
de uitvoering van mijn motie over het tegengaan van
onbewuste ontmoediging om aangifte te doen bij de
zedenrecherche? Die motie is een tijdje geleden aangenomen. Ik ben heel erg benieuwd hoe het daarmee staat.
Over mijn motie over eerste hulp bij seksueel geweld zei
minister Dekker: we kunnen daar ná volgende zomer iets
over zeggen. Dat duurt wat mij betreft echt te lang. Aangezien die motie Kamerbreed is aangenomen, zou ik u willen

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik hoor mevrouw Van der Werf zelfs lovend spreken over
het goede werk dat de NCTV doet bij de aanpak van jihadisme en ik hoor haar zeggen dat daar nu een uitdaging is
in de aanpak van rechts-extremisme. Dat ben ik met haar
eens. Waarom hebben mevrouw Van der Werf en haar
fractie dan tegen de motie gestemd die juist vraagt om een
snel wetsvoorstel voor de gegevensbescherming bij de
NCTV, zodat ook die club, waarvan u de goede resultaten
hier net naar voren bracht, zijn werk goed kan doen?
Mevrouw Van der Werf (D66):
De wereld is niet zwart-wit. We zijn zeer kritisch op de
manier waarop de NCTV op bepaalde punten te werk is
gegaan. Tegelijkertijd vinden wij het Dreigingsbeeld een
belangrijke indicatie van de veiligheid van Nederland.
Daarom halen wij hier aan wat daar de afgelopen twee jaar
uit is gekomen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Maar het is wel van tweeën één. Het werk van de NCTV is
het opstellen van een Dreigingsbeeld en vervolgens samen
met de gemeenten en de burgemeesters aan de gang gaan
om de dreigingen die zich in de gemeenten manifesteren,
tegen te gaan. Je kan dus niet aan de ene kant het werk van
de NCTV bejubelen en aan de andere kant tegen de wet zijn
die de gegevensverwerking binnen de NCTV mogelijk
maakt. Wat is nu daadwerkelijk het standpunt van D66 wat
het werk van de NCTV betreft?

24 november 2021
TK 26

26-6-30

Mevrouw Van der Werf (D66):
Sorry, maar dit is echt onzin. Het is niet van tweeën één.
Je kan prima kritisch zijn op een manier waarop een organisatie omgaat met wetten, regels en gegevens en tegelijkertijd een instantie serieus nemen door wat zij doet. Er
zitten gewoon honderden analisten heel goed werk te doen.
Uiteraard hebben zij ook heel veel informatie van de veiligheidsdiensten en de politie. Wij zeggen daarbij: op sommige
punten heeft de NCTV het niet goed gedaan en lijkt het alsof
de NCTV de wet heeft overtreden. Dat de VVD ervoor kiest
om dat door de vingers te zien, vind ik eerlijk gezegd meer
zeggen over mevrouw Michon dan over de manier waarop
wij met het Dreigingsbeeld omgaan.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Dit is een persoonlijke uitlokking, want de VVD heeft er juist
voor gepleit om snel met die wet te komen, zodat helder is
dat gegevensverwerking binnen de NCTV transparant binnen een wettelijk kader gebeurt. Nu was daar onduidelijkheid over. Daar moet duidelijkheid over komen. Zoals ik u
nu hoor praten, zal zo'n wet dan ook positief binnen de D66fractie worden bekeken. Daar kijk ik heel erg naar uit.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik zal er even bij zeggen voor de luisteraar die het niet meer
begrijpt: mevrouw Michon heeft het over de NCTV-wet. Dat
is niet het punt dat ik heb gemaakt. Ik heb het over het
dreigingsbeeld. De NCTV-wet wordt een andere keer
besproken door mijn collega Lisa van Ginneken. Wellicht
kunt u daar uw lobby nog voortzetten.
Voorzitter. Ik ga over naar mijn laatste blokje: de coronaprotesten. We hebben te maken met anti-overheidssentimenten
en opkomende anti-overheidssentimenten. Het is beweging
die weliswaar raakvlakken kent met extreemrechts, maar
toch een ander soort dreiging vormt. Het is een beweging
die onze democratie ondermijnt, maar daar gek genoeg
ook legitimatie in vindt. Het verwerpen van onze rechtsstaat,
holocaust- en apartheidsvergelijkingen en dreigementen:
het zijn allemaal fenomenen waarin zelfs Kamerleden
vooroplopen en die hun weerslag vinden in de maatschappij. Het zorgt voor meer wantrouwen, meer haat en meer
verdeeldheid. Er is geen tijd voor feiten of voor het debat
daarover, laat staan voor het schetsen van dilemma's. Uiteindelijk zorgt ook dat voor meer onveiligheid. Ik wil hier
markeren dat ik vind dat het niet normaal is. De stille
meerderheid in de maatschappij vindt dit ook niet normaal.
Wij hebben als Kamer een voorbeeldfunctie, waar we verantwoordelijk mee om moeten gaan. Onze woorden doen
ertoe!

oordelen, maar realisme. Dus onacceptabel gedrag zeker
bestraffen, maar daarmee ook kijken naar wat echt werkt.
Juist daarom ben ik zo allergisch voor de retoriek van "hard,
harder, hardst". Die pakt namelijk niet alleen heel duur uit,
maar maakt de samenleving ook onveiliger.
Nederland echt veiliger maken vraagt om een inspanning
van alle ministeries, niet alleen van JenV. Want in een
dwarsstraat kom je vaak het beste veiligheidsbeleid tegen.
In plaats van achteraf corrigeren moeten we de omslag
maken naar vooraf investeren. We moeten zorgen voor
voorschoolse educatie, ons inzetten voor een startkwalificatie voor alle jongeren en werk maken van een geïntegreerde
aanpak van armoede, schulden, werkloosheid en zorg.
Burgemeesters lieten in hun manifest "Dicht de kloof" al
zien dat elke euro die we zo investeren zich anderhalf keer
uitbetaalt. Het Instituut voor Publieke Waarden toonde aan
hoeveel winst er nog te halen is met betere samenwerking
bij multiproblematiek tussen het sociale domein en de veiligheidshoek in gemeenten.
Voorzitter. De bewindspersonen op JenV kunnen natuurlijk
zeker hun bijdrage leveren, door in ieder geval drie dingen
te doen: slim straffen, slim drugsbeleid en slim investeren.
Voorzitter. Slim straffen. Kijk naar welke straffen leiden tot
gedragsverandering en minder recidive. Dat zorgt voor
minder slachtoffers en voor lagere kosten. De Raad voor
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming vertaalde dit
vorige maand concreet in zijn advies: stop met korte
gevangenisstraffen. Die zijn contraproductief. Ze hebben
veel detentieschade: mensen raken hun baan of hun woning
kwijt, er is weinig kans op gedragsverandering en er is hoge
recidive. Dus zet in op alternatieven, zoals taakstraffen en
elektronische detentie. Waarom wuift de minister dit zo
makkelijk weg en blijft hij spookrijden met de wetenschap?
Als mensen toch achter de tralies verdwijnen, laten we dan
in ieder geval ervoor zorgen dat ze zicht hebben op de
voorwaarden om terugval te voorkomen. Dat kan relatief
eenvoudig zijn: een zorgverzekering of uitkering laten
doorlopen, of een ID-kaart regelen. Om slim te straffen helpt
ook meer zelfkennis en afscheid nemen van achterhaalde
beelden over onze zogenaamd "softe" straffen. Bij
geweldsmisdrijven wordt ongeveer 11% zwaarder gestraft
dan twintig jaar geleden. En bij zaken die voor de rechter
komen, behoren we inmiddels tot de strengst straffende
landen van Europa.

Nederland echt veiliger maken. Mijn fractiegenoot Van der
Werf noemde het al. Voor D66 is dat het doel. Geen voor-

Voorzitter. Ook slim drugsbeleid zou ons veel veiliger
maken. Zoals Nobelprijswinnaar Milton Friedman in 1991
al zei: als je met een economische bril naar de war on drugs
kijkt, dan is de overheid de beschermengel van het drugskartel. Anno 2021 is dat eigenlijk nog steeds wat er gebeurt.
En alsof het verdedigen van de woekerwinsten van drugscriminelen nog niet genoeg is, stellen sommigen dan ook
nog voor om de schaarse politiecapaciteit niet in te zetten
voor het vervolgen van criminele netwerken maar voor het
beboeten van mensen met één ecstasypil op zak. Vanuit
gezondheidsperspectief is daar in ieder geval geen enkel
argument voor. En veilig worden we er ook niet van.
Daarom moeten we kijken naar regulering en internationale
samenwerking. Laten we dus luisteren naar de oproep van
bijna 50 burgemeesters in hun manifest tegen ondermijnende criminaliteit en kijken naar de beweging in steeds
meer andere landen. Het is niet alleen maar Uruguay, het
is niet alleen maar Canada, het zijn niet alleen maar meer
dan tien staten in de VS. Het is ook Luxemburg, en mis-

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van der Werf.
Dan geef ik het woord aan uw collega, de heer Sneller.

De heer Sneller (D66):
Voorzitter. Daar kom ik natuurlijk nooit overheen. Dank!

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-31

schien volgend jaar ook Italië. En zelfs bij onze gründliche
oosterburen staat het stoplicht op groen voor regulering
van de gehele cannabisketen. Zo kunnen we dan de teelt
controleren, de verkoop normeren, de consument informeren en eindelijk het product belasten. Iedereen die maffiakenner Roberto Saviano of Peter R. de Vries voor zijn karretje spant, zou er goed aan doen om ook dit deel van hun
visie ter harte te nemen.
Voorzitter. Ik kom bij slim investeren. Ook hier is het adagium een integrale aanpak. De justitiële keten is immers zo
sterk als de zwakste schakel en zo langzaam als de traagste.
Als we het aantal politieagenten verdubbelen, maar geen
extra rechters aanstellen, dan moeten we niet verbaasd zijn
als er niet meer criminelen veroordeeld worden. Daarom
moeten we de basis over de gehele linie op orde brengen
en daarbovenop investeren in de uitdagingen van de toekomst, van politie tot OM, van advocatuur tot rechterlijke
macht en alles daartussen en daaraan voorbij. De ministers
reserveren in de begroting hier en daar geld voor "de
keteneffecten". Maar de precieze verdeling — het werd al
eerder gezegd — blijft onduidelijk, evenals de precieze
berekening. Kan de minister dit toelichten en garanderen
dat alle schakels hiermee voldoende worden versterkt?
Voorzitter. Voor een goed werkende rechtsorde moeten we
ook slim investeren in toegang tot het recht. Voor de sociale
advocatuur is er goed nieuws. Eindelijk gaan we het advies
van de commissie-Van der Meer uitvoeren. En toch maak
ook ik me zorgen over de dalende bedragen in de begroting.
De minister voor Rechtsbescherming zal me vergeven dat
ik hier een echo van teruglopende reclame-inkomsten hoor.
Want de ingeboekte meevallers — meer pro-bonozaken
door de commerciële advocatuur en de effecten van de
stelselherziening — zijn onzeker, terwijl de niet genoemde
tegenvallers — Groningen, de reflecties op de toeslagenaffaire, het nieuwe Wetboek van Strafvordering, meer
rechtsbijstand voor minderjarigen — mij nog zekerder lijken.
Zou het dan niet verstandiger zijn om de winst pas in te
boeken als die daadwerkelijk behaald is?
Voorzitter, ten slotte. Toegang tot het recht betekent ook
kennis kunnen nemen van rechterlijke uitspraken. Nu wordt
slechts 10% gepubliceerd. Bij de begroting Binnenlandse
Zaken pleitte ik al voor een wettelijke plicht om rechterlijke
uitspraken te publiceren. Is de minister bereid om zo'n wet
voor te bereiden?
De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie van de heer Van Nispen, SP.
De heer Van Nispen (SP):
De heer Sneller houdt hier een mooi en terecht pleidooi
voor de keteneffecten, dus niet alleen voor een robuuste
financiering van de politie, maar ook van OM, rechtspraak,
advocatuur. Dat is zeer terecht en mooi. Dat schept hoge
verwachtingen over wat wij straks gaan lezen in het formatiedocument. Maar ik gun hem nog een klein beetje extra
spreektijd, want hij had natuurlijk geen tijd om warme
woorden te wijden aan de Autoriteit Persoonsgegevens,
onze privacy-waakhond. Het is daarom dat ik D66 wil vragen
wat zij gaat doen met het amendement dat de SP heeft
ingediend met het doel een eerste stap te zetten. We weten
allemaal dat meer financiering nodig is. Dat blijkt uit allerlei
onafhankelijke onderzoeken. D66 heeft eerder met de SP

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

moties ingediend voor extra financiering. Nu ligt er een
concreet amendement met een concreet dekkingsvoorstel,
namelijk het niet meer verzamelen van passagiersgegevens,
de PNR-gegevens. Dat is een deugdelijke dekking, waarvoor
de VVD mij daarnet complimenteerde. Nou ben ik dus zeer
benieuwd wat D66 met dit amendement gaat doen.
De heer Sneller (D66):
Het is, denk ik, geen verrassing als ik tegen de heer Van
Nispen zeg dat ik het een sympathiek amendement vind,
maar dat wij nog eens even goed moeten kijken hoe het
EU-PNR-debat precies verloopt en dat wij dan ook nog wat
andere discussies te voeren hebben.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Kuik, CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik zie dat de heer Van Nispen nog niet tevreden is.
De heer Sneller (D66):
Daar had ik ook niet op gerekend, vrees ik.
Mevrouw Kuik (CDA):
De heer Sneller spreekt over de straffen hier: die zijn best
wel verhoogd. Maar dat geldt niet voor straffen die betrekking hebben op drugscriminaliteit. Kan de heer Sneller daar
ook op ingaan? Dat is volgens mij een van de redenen
waarom het vestigingsklimaat in Nederland voor drugscriminelen zo aantrekkelijk is.
De heer Sneller (D66):
Er zijn een heleboel redenen waarom het vestigingsklimaat
hier aantrekkelijk is. Toevallig ben ik naar aanleiding van
werkbezoeken van collega's aan Italië eens gaan luisteren
naar wat is gezegd over de Italiaanse maffia hier. Waarom
komt die nou hier? Daarvoor zijn wel heel veel verschillende
redenen. Inderdaad, het strafklimaat, maar met name de
pakkans, die hier relatief laag is, zijn daarvoor grote redenen. Maar de financiële infrastructuur en de goede logistiek
— in andere debatten noemen we dat "ons vestigingsklimaat" en dan zijn we daar trots op — zijn ook belangrijke
redenen.
Mevrouw Kuik (CDA):
Dan nog even het punt over die war on drugs, die er nooit
is geweest. De heer Sneller zegt: je moet die drugsgebruiker
niet criminaliseren. Maar harddrugs zijn nu illegaal. Het is
strafbaar, we handhaven alleen niet. Ziet de heer Sneller
ook een relatie tussen de productie, de handel en het
gebruik? Dat het een keten is van drugs, en dat dus ook de
gebruiker medeverantwoordelijk is voor het in stand houden
van die hele keten? Want de criminelen komen hoe dan ook
aan hun geld als de gebruiker maar blijft gebruiken.
De heer Sneller (D66):
Niet als we het zouden reguleren. Dat is volgens mij de hele
oplossing: dat we de drugsketen veel vaker zouden moeten

24 november 2021
TK 26

26-6-32

reguleren. En dat is ook het citaat dat ik heb aangehaald:
dat eigenlijk het verbod de drugskartels in stand houdt, en
ze beschermt en het hun mogelijk maakt om die woekerwinsten te boeken. Dus dat zou de echte oplossing zijn. En laten
we dan in ieder geval beginnen met softdrugs, zoals cannabis.
Mevrouw Kuik (CDA):
Nederland is natuurlijk geen eiland. Volgens mij isoleren
we onszelf als we dat zomaar zouden doen, en zullen we
juist naar de preventiekant en de repressiekant moeten kijken, en jongeren ook moeten beschermen tegen drugs; en
ja, ook in die internationale context gaan kijken hoe wij
opereren. Volgens mij is het niet zo'n simpele oplossing
als de heer Sneller stelt, en zullen we echt naar een breder
pakket van maatregelen moeten kijken om die criminelen
aan te pakken. Want als je het legaliseert ... Ik geloof er niks
van. 80% van de productie gaat naar het buitenland. Hoe
ziet de heer Sneller dat dan?
De heer Sneller (D66):
Over jongeren kan ik heel duidelijk zijn: daarbij trekken wij
volledig gelijk op. En wat betreft de coffeeshops: er is geen
enkele coffeeshop het afgelopen jaar gesloten vanwege
verkoop aan minderjarigen, terwijl straatdealers echt geen
onderscheid maken tussen een 12-jarige of een 18-jarige.
Dus dat is gewoon echt een onzinargument van collega
Kuik. Maar bijvoorbeeld die internationale context heb ik
net geschetst. En terwijl wij hier zaten, om drie uur vanmiddag: in het Duitse coalitieakkoord heeft ons belangrijkste
exportland in algemene zin aangekondigd wiet te gaan
reguleren. In het voorjaar is er in Italië een referendum om
wiet te gaan legaliseren. In Canada is het gelegaliseerd. In
Uruguay is het gelegaliseerd. In zo veel andere landen
gebeurt dit al, dat ik denk dat het een illusie is dat wij ons
hier zouden isoleren van wat er in andere landen gebeurt.
Het is eerder het CDA dat hier aan het spookrijden is,
wederom.
De voorzitter:
De laatste interruptie van het CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Waarom zijn we dan toch zo'n aantrekkelijk drugsland
geworden voor de criminelen? Heeft het dan niks met ons
gedoogbeleid te maken dat Mexicanen, Colombianen, grote
drugsbazen, juist hier in Nederland terechtkomen, omdat
wij zo'n vaag beleid hebben op gedogen? Dat zie je in
andere landen niet. Dus ik waarschuw mijn lieve — zeg
maar — buren aan de grens: pas op met wat je binnenhaalt.
Want die hebben straks ook een probleem met harddrugscriminelen.
De heer Sneller (D66):
Dat is omdat wij het aan de achterkant van de coffeeshop
gewoon veel te lang hebben toegestaan. En dit is niet iets
van de afgelopen paar jaar. Het Manifest van Maastricht
was van 2005, 2006. Toen wisten we al dat we dit moesten
gaan reguleren. En dat het niet het gedoogbeleid is, maar
juist de kweek niet reguleren en niet goed gedogen, dat het
mogelijk heeft gemaakt voor veel criminelen om een start-

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

kapitaal op te bouwen en hier voet aan de grond te krijgen.
Dus laten we daar in ieder geval eindelijk mee stoppen.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Sneller. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Podt, ook van D66. En het is haar maidenspeech.
Heel veel succes!

Mevrouw Podt (D66):
Voorzitter. In 2014 begon ik als raadslid in de Utrechtse
gemeenteraad. Ik wilde in mijn eigen stad doen wat ik
daarvoor jarenlang internationaal had gedaan: het beter
maken voor mensen bij wie het allemaal niet vanzelf gaat.
En ik stak daar mijn hand op voor de portefeuille asiel,
ondanks waarschuwingen dat de gemeente eigenlijk helemaal niks deed op dat vlak. Tot 2015. Utrecht opende een
noodopvang voor asielzoekers, waar mensen op de vlucht
voor oorlog en geweld op matrasjes op de vloer moesten
slapen. Het was een heftige tijd, met stevige debatten,
emotioneel protest uit de buurt, en heel veel inwoners die
zich als vrijwilliger meldden om nieuwkomers te helpen
om hun plek te vinden in onze stad.
Het was ook een tijd die mij vormde als politica. Het besef
dat je dingen kunt veranderen als je eerlijk bent over de
soms lastige afwegingen die je maakt, en als je blijft
beseffen dat mensen vaak ook meer gemeen hebben dan
dat ze verschillen; ook die buurtbewoners en die asielzoekers. In de lokale politiek leerde ik dingen die ik graag
meeneem naar deze plek, hier in de Kamer. Allereerst is
draagvlak geen natuurwet. Je kunt veel doen om draagvlak
voor de opvang van asielzoekers uit te hollen of juist te
vergroten. Je kunt fabels vertellen om mensen bang te
maken of je kunt voorzieningen opzetten als de Utrechtse
asielopvang Plan Einstein, waar asielzoekers en buurtbewoners samen van profiteren. Ten tweede: doe wat werkt.
Baseer je op onderzoek, feiten en de praktijk. Lokale
bestuurders, organisaties en burgers krijgen te vaak te
maken met regels die meer van de tekentafel dan van de
praktijk zijn. Ten slotte: vluchtelingen en migranten zijn niet
slechts slachtoffers. Het zijn vooral mensen met ervaring
en capaciteiten, die zich kunnen en willen inzetten, zoals
de Afghaanse burgemeester van de opvanglocatie in
Harskamp, die met zijn bewoners het COA hielp met de
organisatie van het vluchtelingenkamp. Deze drie lessen
vormen de rode draad van mijn verhaal vandaag.
Voorzitter. Helaas neem ik ook een déjà vu mee uit Utrecht
van de problemen in de asielopvang, van mensen die op
stoelen slapen in Ter Apel tot de protesten in Harskamp tot
de klapperende noodtenten in Heumensoord. Het is ellendig
dat we mensen die vaak gevlucht zijn voor oorlog en
geweld, niet beter welkom heten en dat we gemeenten toch
weer overvallen. Maar het is vooral ellendig, omdat we zo
veel beter voorbereid hadden kunnen zijn als we de lessen
uit 2015 en 2016 in de praktijk hadden gebracht door
opvanglocaties flexibel in te richten en de capaciteit van
het COA en de IND niet direct te verminderen als er minder
mensen komen.
Daarom heb ik vragen aan de staatssecretaris over de
meerjarenproductieprognose. In de begroting is dat een
duur woord voor de planning van de opvang van en de

24 november 2021
TK 26

26-6-33

procedures voor asielzoekers. Als het COA aangeeft dat het
vlak voor de zomer nog een verzoek kreeg om asielopvang
te sluiten, dan zie je dat de MPP niet klopt met de realiteit.
Hoe kan dat? Hogere nareis was bijvoorbeeld redelijk
voorspelbaar. Hoe organiseren we dit de volgende keer wel
goed?
Laten we nog eens kritisch kijken naar de randvoorwaarden
die het COA stelt aan de opvanglocaties. Zou meer flexibiliteit in de randvoorwaarden voor gemeenten niet helpen
om meer locaties te krijgen? Wanneer komt er eindelijk een
extra aanmeldcentrum om Ter Apel te ontlasten? Deze
problemen helpen niet mee aan het vergroten van het
draagvlak dat ik eerder benoemde. Veel gemeenten willen
helpen, maar je kunt ze niet op het laatste moment overvallen met veel mensen in matige opvang. Dan hol je het
draagvlak uit. Wat D66 betreft is structurele financiering
van de keten daarom noodzakelijk voor meer rust en
draagvlak. Hoe reflecteert de staatssecretaris op de afgelopen periode?
Voorzitter. Iets anders dat ik meenam uit Utrecht, is: doen
wat werkt. Zo vroeg D66 eerder naar het makkelijker maken
van regelingen die het mogelijk maken dat mensen bij
vrienden of familie buiten de opvang kunnen logeren. Laten
we alles doen om de bedden bij het COA vrij te spelen. Ik
heb twee vragen. Kunnen we regelen dat asielzoekers die
zich moeten melden, dat zo dicht mogelijk in de buurt kunnen doen, desnoods bij de politie in de gemeente waar ze
verblijven? Kunnen asielzoekers die bij familie wonen, hun
leefgeld houden? De echte kosten besparen we al, omdat
mensen dat bed niet nodig hebben.
Voorzitter. Doen wat werkt betekent ook investeren in jonge
mensen die naar Nederland zijn gekomen. Kinderen hebben
vaak heftige dingen meegemaakt. De Nationale ombudsman
wees al op het belang van verlengde opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Dat zijn jongeren die
alleen naar Nederland kwamen. D66 zou graag zien dat
deze jongeren, net als andere Nederlandse jongeren, wat
langer begeleiding kunnen krijgen na hun 18de jaar als dat
nodig is. De VNG vroeg ook om in ieder geval voor het
komende jaar financiering te regelen. Kan de staatssecretaris daarop reageren?
Voorzitter. Tot slot het Europees migratiebeleid, of beter
gezegd: het gebrek daaraan. Wat op dit moment aan onze
buitengrenzen gebeurt, kan niet onbenoemd blijven. Illegale
pushbacks lijken te normaliseren. Vrijwilligers die hulp
bieden, worden voor de rechter gedaagd in Griekenland.
Migranten worden ingezet als geopolitiek wapen om de EU
te chanteren. Dat heeft niets meer met migratiebeleid te
maken, maar het is wel een consequentie van het gebrek
daaraan. Wat doet Nederland in dit verband om te markeren
dat over mensenrechten niet te onderhandelen valt? Hoe
ingewikkeld dit vraagstuk ook is, D66 is ervan overtuigd dat
er ook in Europa meer is dat ons bindt dan dat ons verdeelt.
Meer dan ooit is er behoefte aan een gezamenlijk langetermijnperspectief op migratie. In dat verband heeft mijn
voorganger Maarten Groothuizen vorig jaar gepleit voor
het gecontroleerd experimenteren met meer legale
arbeidsmigratie van buiten de EU om kansloze asielverzoeken van economische migranten tegen te gaan en ze in
plaats daarvan echte kansen te bieden op werk en ontplooiing. Want, zoals gezegd, migranten en vluchtelingen zijn
mensen met capaciteiten en ervaring om in te zetten.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

En dat brengt mij weer bij waar ik mijn betoog mee begon.
Want in Utrecht zag ik dat, hoe complex zaken soms ook
zijn, mensen meer gemeen hebben dan dat ze verschillen.
Er zijn weinig thema's waar de meningen zo over verschillen
als over migratie, maar ik geloof heilig dat de meeste
mensen in deze zaal, in gemeenten in Nederland en niet in
de laatste plaats zij die naar Nederland komen, snakken
naar oplossingen. Oplossingen die werken, die bouwen op
het draagvlak dat er overal is en die gebruikmaken van de
capaciteiten van vluchtelingen en migranten.
Dank u wel.
(Geroffel op de bankjes)
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Podt. Gefeliciteerd met uw maidenspeech. Het is mooi om te zien dat we sinds vandaag twee
heel erg inhoudelijk gedreven, gepassioneerde mensen in
ons midden hebben. Heel veel succes in deze Kamer. Ik
schors de vergadering voor een moment zodat u de felicitaties in ontvangst kan nemen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan mevrouw Kathmann van de PvdA.

Mevrouw Kathmann (PvdA):
Je zou er maar staan als politieagent. Je gaat zaterdagavond
de deur uit voor een normale dienst en die eindigt met het
bekogeld worden met explosieven en de noodzaak voelen
om je vuurwapen te trekken en met scherp te schieten om
je collega's en jezelf te beschermen. Die beelden raakten
me en ik was woedend over wat er in mijn stad gebeurde,
zoals zovelen. Gelukkig openden Rotterdammers ook letterlijk de deuren. Een collega van mijn man was met een
vriendin in de stad. Ze kwam van buiten de stad en zei: ik
heb mij nog nooit zo bang gevoeld in mijn leven. Ze hebben
willekeurig ergens aangebeld. Letterlijk ging de deur open.
Ze konden schuilen, kregen te eten en bleven zelfs slapen
en zijn naar huis gebracht.
Een politieagent postte gisteren het volgende bericht op
Instagram met daarbij een selfie dat die in de ME-bus zit
met zo'n glazen kap op: "Een foto van afgelopen vrijdag
tijdens de rellen toen we nog in de ME-bus zaten omdat we
ons moesten terugtrekken. Even snel een foto maken om
te sturen naar huis omdat ik vanaf nu even onbereikbaar
ben en dat ze het nieuws in de gaten moeten houden of
moeten wachten totdat ik weer een appje stuur". Wat zou
het thuisfront doen? Zenuwachtig wachten op een berichtje
zonder iets te weten of nog zenuwachtiger worden door
het nieuws te volgen en weten wat er aan de hand is?
Dit raakt je helemaal diep, niet alleen omdat de rellen je
raken of omdat de lafhartige aanvallen op agenten in vredesuniform je woest maken maar vooral ook in het licht
van wat we vandaag hier in de Tweede Kamer met elkaar
doen. Met de begroting van JenV spreken we vandaag over
hoe we onze dienders op pad sturen en hoe ze hun werk
kunnen doen. Eigenlijk alles wat we hier bespreken, is van
invloed op hoe zij hun werk kunnen doen en hoe zij worden

24 november 2021
TK 26

26-6-34

bejegend op straat. Ja, deze begroting legt extra nadruk op
de aanpak van ondermijning, het versterken van bescherming van bedreigde personen, extra geld voor sociale
advocatuur en toegankelijkheid van het recht. En er is bij
de Algemene Beschouwingen ook nog eens 200 miljoen
bijgeplust om te investeren in de politie en de boa's. Nou,
we zijn uitgepraat, denken hopelijk de vele kijkers thuis,
maar nee, we zijn helemaal niet uitgepraat. Want waar het
sinds kort code zwart is in de zorg, is het al jaren code zwart
bij de politie. De wijkagent is helemaal nooit in de wijk,
omdat hij zich als de brandweer van incident naar bewaking
van zware criminelen naar rel, demonstratie en bestuurlijke
wens moet begeven. Aangiftes blijven liggen omdat er
niemand is om ze te behandelen. En als je de politie belt
en het niet zo urgent is, dan kan het zomaar gebeuren dat
ze helemaal niet komen opdagen, omdat ze niet kúnnen
komen opdagen.
Ondertussen maakt dit demissionaire kabinet er een zootje
van, want geen groot maatschappelijk vraagstuk wordt
voortvarend aangepakt. De basistaken die de overheid zou
moeten uitvoeren, gewoon ervoor zorgen dat wij ons allemaal veilig voelen, zijn eigenlijk niet op orde. Het vertrouwen in de overheid bevindt zich daarom op een dieptepunt.
Daarnaast veranderen we zo langzamerhand in een narcostaat. De beelden van die rellen en het beeld van die steen
door die ruit bij de ambulance vliegen de wereld over. En
dan zegt de minister-president: ik wil me eigenlijk niet verdiepen in de onderliggende sociologische oorzaken. Nou,
dat snap ik wel, want ik denk dat hij dan vrij snel bij zichzelf
zou uitkomen. De politie blijven we maar gewoon de straat
op sturen, onderbezet, zonder tijd om preventief te kunnen
opereren. Die criminele relschoppers moet je kei- en keihard
aanpakken en ondertussen moet je ook altijd willen doorgronden met welke brede onderlaag van ongenoegen je te
maken hebt. Je moet willen investeren in een overheid die
tussen de mensen in de wijk staat en die problemen oplost
als dat nodig is, en je moet willen investeren in een politieapparaat dat gewoon fatsoenlijk zijn werk kan doen.
Het Instagrambericht van de agent eindigde als volgt. "De
Coolsingel is nu voor mij de straat waar wij zijn bekogeld
met enorme stenen, stoeptegels, metalen pijpen, metalen
hekken, verkeersborden, palen, nitraten, cobra's en vuurpijlen die op ons gemikt werden en net voor of achter ons tot
ontploffing kwamen. Horend dat de brandweer zich gaat
terugtrekken, omdat wij ze niet meer konden beschermen,
want er werden te veel dingen gegooid, dat doet iets met
je. […] Terugkijkend ben ik trots op ons, de hulpverleners
én trots op mijn stad. Onze mooie stad heeft helaas ergere
dingen meegemaakt en is weer opgebouwd, dus dit komt
ook goed!" Als laatste schrijft de politieagent: "Als het weer
gebeurt, staan wij er weer". Mijn vraag aan de minister: kan
de minister reflecteren op hoe deze begroting ervoor gaat
zorgen dat deze agent er het liefst niet nog een keer hoeft
te staan?

kers, we hadden kunnen weten dat de pleuris zou uitbreken
in Rotterdam? Tussen haakjes dan, pleuris. Ik ben bang en
dat roep ik al jaren, of dat nu in de gemeenteraad in Rotterdam is of hier, dat er niet genoeg agenten zijn. Ik ben bang
dat we het niet aankunnen en dat de minister scherpe keuzes zal moeten maken. Zeg het maar, wat vindt de minister
dat we niet meer moeten doen? Demonstraties niet door
laten gaan? Risicowedstrijden zonder uitpubliek spelen?
Niet meer uitrukken bij inbraken? We hebben simpelweg
de politieagenten niet meer om alles te doen. Hoe reageert
de minister op het rapport Fundament op orde, waarin staat
dat de politie 300 miljoen structureel nodig heeft om dat
fundament op orde te krijgen? Is de minister bereid om
daar gehoor aan te geven? Zo nee, wat gaan we dan niet
meer doen?
De supportersrellen vreten politiecapaciteit, die we niet
kunnen inzetten in wijken, bij inbraken of bij zedendelicten.
We zijn heel blij met de brief van de minister over zijn aanpak, maar we hebben ook vragen. Wat wordt er precies
geëist in de veiligheidslicentie? Komt er een verplicht
minimumbedrag voor veiligheidsmaatregelen? Zou de
minister dit willen afdwingen? Lik-op-stukbeleid is leuk om
de dader als individu te pakken, maar wat vindt u van likop-stukbeleid in de sanctionering van de voetbalclub zelf?
Dan een ander punt: de toegankelijkheid van het recht. Dit
is vandaag ook al vaak aan de orde gekomen. Het is een
voor de Partij van de Arbeid vanzelfsprekend heel groot en
belangrijk thema. Na het aannemen van de motie-Ploumen/Klaver is er in deze begroting structureel geïnvesteerd
in de toegankelijkheid van het recht en de sociaaladvocatuur. Er ligt nu een voorstel voor mediation. Mediation klinkt
leuk, maar degenen die het recht het hardst nodig hebben,
zij die zich het afgelopen jaar het hardst gepakt voelen door
de overheid — de mensen met een kleine beurs — hebben
helemaal niks aan mediation. Zij hebben gewoon een
advocaat nodig. Kan de minister verzekeren dat deze mensen niet de dupe worden van de mediationplannen en
gewoon laagdrempelig op een advocaat kunnen blijven
rekenen?
Ook zijn er grote zorgen over de aanpak van straatintimidatie. De collega van D66 refereerde er ook al aan. In 2018
kwam de PvdA samen met het CDA al met een wet die
straatintimidatie moest verbieden. Zowel minister Grapperhaus als minister Dekker heeft beloofd hiermee aan de slag
te gaan. Waar is die wet? Is de minister bereid om die wet
binnen drie maanden naar de Kamer te sturen? Dit is geen
politiek nummertje. Mevrouw Van der Werf zei het ook al:
80% van de vrouwen heeft hier last van en durft niet meer
over straat. Ik heb mijn sleutel niet voor niks meegenomen,
want ook ik ben vijf jaar lang 's avonds op deze manier over
straat gegaan.

Nu is het extreem uit de klauwen gelopen in Rotterdam. Er
waren 400 agenten uit heel het land nodig om orde op zaken
te stellen. Stel dat het uit de hand was gelopen in twee
steden tegelijk. In Den Haag viel het bijvoorbeeld gelukkig
nog mee. Welk blik agenten trekt de minister dan open?
Kunnen we überhaupt als Nederland twee grote rellen
tegelijk aan? Ziet de minister niet dat dat eigenlijk een scenario is, met alle maatschappelijke onrusten, dat steeds
dichterbij komt? Is de minister het ermee eens dat als we
hadden geïnvesteerd in meer wijkagenten en jongerenwer-

Dan de asielopvang. Het piept en het kraakt. In Leeuwarden
zitten duizenden mensen hutjemutje op elkaar in een grote
hal met gordijntjes als deur. Dit is hoe we mensen opvangen
die zij aan zij met ons in Afghanistan werkten. Ik gebruik
hiervoor dezelfde woorden als mijn SP-collega: dat is
gewoon schaamteloos. Hoe rijmt dit met het warmwelkombeleid dat Kamerbreed werd verwelkomd? Wat is hiervan
de oorzaak? Volgens mij niets anders dan wanbeleid, want
het kabinet sluit die locaties steeds weer om daarna telkens
weer overvallen te worden als er meer mensen asiel aanvragen. Is de staatssecretaris voornemens om die kleinschalige opvang nu eindelijk mogelijk te maken? Eigenlijk piept

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-35

en kraakt het in de hele asielketen. De beloften van het
demissionaire kabinet waren helder: eind 2021 zouden alle
achterstanden bij IND zijn weggewerkt. Wat zien we in de
praktijk? De zogenaamde voorraad asielzaken loopt alweer
op. Veel asielprocedures worden nog altijd niet in de wettelijke beslistermijn behandeld. Dit heeft hele grote impact
op mensen die in voortdurende onzekerheid leven. Hoe
gaat de staatssecretaris voorkomen dat we begin 2022 weer
met een nieuwe grote achterstand te maken krijgen?
Dan is het aan het einde van Rutte III ook wel tijd om de
balans op te maken van de Moriadeal, die het kabinet sloot
na de verwoestende brand in een vluchtelingenkamp op
Lesbos. In plaats van 50 alleenstaande kinderen ving het
kabinet er maar liefst 2 op. Het excuus: er zouden niet
genoeg kinderen van onder 14 jaar zijn, een hele arbitraire
grens, die uit onveilige landen komen. Hiervoor kwamen
Afghanen toen nog niet in aanmerking, omdat Afghanistan
tot voor kort als veilig werd gezien. Met de taliban aan de
macht en een vertrekmoratorium naar Afghanistan van
kracht, ziet het kabinet, net als de Partij van de Arbeid, nu
ook de mogelijkheid om alsnog de belofte van de Moriadeal
in te lossen. Dan neem ik ook graag even de tijd om aandacht te vragen voor een kwetsbare groep, alleenstaande
minderjarige vergunninghouders. Via de VNG pleiten de
gemeenten voor een integrale aanpak, een verlengde
opvang en begeleiding tot 21 jaar om succesvolle integratie
te bevorderen en later maatschappelijke meerkosten of een
toekomst in duigen te voorkomen. Kan de staatssecretaris
aangeven welke van de aanbevelingen uit het evaluatierapport van 2018 op korte termijn worden overgenomen voor
opvang en begeleiding van alleenstaande minderjarige
vergunninghouders?
Dan tot slot even iets heel anders: de Wet tegemoetkoming
schade bij rampen. Die hebben we hier ook te bespreken
bij JenV. Ik neem u toch weer even mee naar Limburg, naar
die extreme waterramp die daar gebeurde. Die is terecht
door dit kabinet tot ramp verklaard. De Wet tegemoetkoming schade bij rampen is ingezet om getroffen inwoners,
bedrijven en overheden tegemoet te komen voor schade
die niet redelijkerwijs verzekerbaar, verhaalbaar of vermijdbaar is. Hierbij geldt een eigen risico dat per ramp separaat
vastgesteld wordt. Voor overheden geldt een vergoeding
van slechts 58,5% van de schade aan openbare infrastructuur en slechts 65% van de kosten om op te ruimen.
Getroffen gemeenten worden geacht miljoenen tot tientallen
miljoenen uit eigen kas te betalen. Daarnaast zijn er allerlei
andere kosten na een ramp die niet gedekt worden door
de Wts, zoals nazorg van gedupeerden of vervoer van kinderen die wegens de schade elders naar school moeten.
De PvdA is van mening dat het rampenfonds met 50 miljoen
opgehoogd moet worden om gemeenten te helpen met het
afwikkelen van de waterschade en dat de wet- en regelgeving moet worden aangepast om dit juridisch mogelijk te
maken. We zullen hiervoor een amendement indienen, maar
ik hoor eerst graag van de minister hoe hij zelf kijkt naar de
afwikkeling van de schade in Limburg.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kathmann. Dan geef ik nu het woord
aan mevrouw Kuik van het CDA.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Kuik (CDA):
Dank, voorzitter. Mijn collega Hilde Palland zal het deel
politie en de hele veiligheidsketen voor haar rekening
nemen. Ik zal het hebben over ondermijning, drugscriminaliteit en asiel.
Toen ik me als woordvoerder op het terrein van ondermijning en veiligheid ging inlezen, op pad ging en gesprekken
ging voeren, ben ik geschrokken van de staat van onze
rechtsstaat. Wij Nederlanders zijn van oudsher trots op onze
vrijheid, trots op onze grondrechten en op onze manier van
leven. Het is lang goed gegaan, maar we zijn wel naïef
geweest, want vrijheid zonder verantwoordelijkheid leidt
tot maatschappelijke ellende en een rechtsstaat die onder
druk komt te staan. Zo ook bij het drugsbeleid. Liquidaties,
vergismoorden, bedreigingen, corruptie en afpersing, bruut
gedrag en zwaar geweld blijven niet in die criminele
onderwereld. Ook advocaten, bestuurders en journalisten
zijn tegenwoordig steeds vaker doelwit van drugscriminelen. Het gaat niet alleen om onschuldige volwassenen, maar
ook om kinderen, die al op jonge leeftijd de drugscriminaliteit worden ingetrokken.
Een jarenlange mix van milde straffen, gunstige distributiemogelijkheden en sociaaleconomische kwetsbaarheid tegen
de achtergrond van een gedoogcultuur, heeft de positie
van Nederland in de internationale drugshandel verankerd.
Nederland is een van de drugspakhuizen van de wereld
geworden. Daar betalen we een steeds hogere prijs voor.
Drugscriminelen verdienen zo gigantisch veel geld dat ze
zich onaantastbaar wanen en met geld of intimidatie macht
kunnen afdwingen. De georganiseerde misdaad is onze
rechtsstaat aan het overnemen. Onze samenleving staat op
het spel. We moeten weer durven te normeren.
De minister heeft de basis gelegd om ondermijning door
drugscriminelen harder aan te pakken. We moeten nu
doorzetten om structureel vanuit verschillende krachten,
van internationaal tot lokaal, en van verschillende kanten,
van preventie tot repressie, de krachten te bundelen en het
veelkoppige monster van drugscriminaliteit te verslaan. We
hebben te maken met een next level aan criminaliteit, waar
we next level wetgeving tegenover moeten zetten. Antimaffiawetgeving naar Italiaans voorbeeld is wat het CDA betreft
nodig, gericht op preventie en een strenger gevangenisregime. Het mag niet meer mogelijk zijn om vanuit de
gevangenis je imperium voort te zetten. Minister Grapperhaus heeft wetgeving in consultatie over het afpakken van
vermogen. Het CDA wil dat we het geld, de auto's en de
huizen die we afpakken terug investeren in de wijken die
eronder lijden. Bij de APB hebben Heerma en Hermans
samen een motie ingediend over het terugpakfonds. Kan
de minister aangeven welke stappen hierop zijn gezet? Kan
de minister ook iets zeggen over of het mogelijk is om
strafrechtelijke curators toe te wijzen om verstopt vermogen
in het buitenland terug te halen naar Nederland?
Voorzitter. Het is al eerder genoemd: slimmere informatiedeling om criminelen op te sporen. Ook de G4 geeft aan
dat dit grote urgentie heeft. De criminelen innoveren, terwijl
de overheid op dit punt achterblijft door verouderde wetgeving. Dit is ook van het grootst mogelijke belang voor de
invoering van de WGS en de vernieuwing van het Wetboek
van Strafvordering. Wil de minister reageren op deze
oproep van de G4?

24 november 2021
TK 26

26-6-36

Voorzitter. De sleutel tot succes in de anti-maffia-aanpak in
Italië was niet alleen een pakket aan beleidsmaatregelen,
maar ook de gemeenschap die zich eensgezind tegen de
maffia keerde. Eenzelfde kentering in denken is in Nederland
nodig ten aanzien van drugscriminaliteit. Naïviteit rond
drugs kunnen wij ons niet veroorloven. De overheid kan dit
niet alleen.
De heer Van Nispen (SP):
Nog even op het vorige punt. Dat ging over het belang van
de aanpak van misdaadgeld. Dat vinden wij natuurlijk ook,
al vinden we volgens mij ook dat het al jarenlang veel te
weinig is. Naar schatting wordt jaarlijks 16 miljard euro
witgewassen. Hoeveel wordt daarvan afgepakt? Vaak nog
niet eens 300 miljoen euro per jaar. Nu ziet het CDA veel
heil in een afpakfonds. Dat hebben we natuurlijk vaker
gehoord. Een fonds is echter niet meer dan een spaarpotje
waar je de opbrengsten van het afpakken in stopt. Stel dat
het een keer tegenvalt, dan heb je dus ook geen middelen
om te investeren in het afpakken. Waarom komt het CDA
niet met een voorstel om gewoon meer te investeren in
bijvoorbeeld financieel rechercheurs, in een betere
samenwerking tussen OM en FIOD en in het aanpakken van
de bovenwereld waar deze samenwerkt met de onderwereld? Steun alsjeblieft het amendement dat de SP heeft
ingediend voor extra financieel rechercheurs.
Mevrouw Kuik (CDA):
Het is mooi dat we zien dat we meer moeten afpakken van
criminelen en dat we volgens mij samen achter de wet staan
die de minister in consultatie heeft. Dat moet meer. De heer
Van Nispen heeft natuurlijk gelijk dat zo'n teruggeeffonds
niet structureel is. Het is geen afpakfonds, maar een teruggeeffonds aan wijken die eronder lijden. Dat is niet structureel. Ik vind het echter wel belangrijk dat we dit toch doen,
omdat het ook een onderdeel is van preventie. Jongeren
zien in de wijk: "o, die bak is afgepakt" of "o, dat huis is
geconfisqueerd en dat wordt weer teruggegeven aan de
wijk". Los van het punt dat de heer Van Nispen in tweede
instantie maakte, vind ik het dus wel belangrijk om dit te
laten zien, ook in het kader van preventie.
Dan het punt dat de heer Van Nispen maakte over financieel
rechercheurs. Financieel rechercheurs leveren meer dan
hun geld op. Daarom investeren we er ook in. Wat mij
betreft moeten we daar volledig op inzetten. Alleen, als ik
kijk naar het amendement van de heer Van Nispen, dan zie
ik dat hij de dekking haalt van het Passenger Name Record,
de PNR. Als dat niet klopt, dan moet ik daar nog een keer
beter naar kijken. Ik hoor het dan graag. Als ik die dekking
zo zie, dan word ik daar niet blij van.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb een hele korte correctie: dat gaat over het amendement voor de privacytoezichthouder, waar het CDA toch al
niet van plan was om in te investeren. Waar het gaat over
het afpakken en het aanstellen van meer financieel rechercheurs, zei mevrouw Kuik net zelf al dat dit zichzelf terugbetaalt. Dat is dan ook de dekking van dat amendement, dus
hier gaat even iets mis.

Voorzitter. Ik was gebleven bij het volgende: de overheid
kan het niet alleen. Drugs zijn ingeburgerd in Nederland.
Het idee heerst dat gebruik, productie en handel niets met
elkaar te maken hebben, terwijl in de drugsproductie
gebruik en productie alles met elkaar te maken hebben: van
grondstof tot pil of gram, van coke tot de gevolgen van het
gebruik voor de gebruiker en de omgeving. Wat het CDA
betreft, kunnen we niet aan de ene kant ons afgrijzen uiten
over drugsafvaldumpingen, moorden en ondermijning, en
tegelijkertijd aan de andere kant onze schouders ophalen
over het gebruik van pillen of coke in onze gemeenschap.
Kan de minister aangeven op welke schaal het bezit van
harddrugs daadwerkelijk wordt beboet? Want het is strafbaar. Hoe kan de minister gemeenten hierbij helpen?
Kleine gemeenten worstelen erg met de aanpak van
ondermijning. Gemeenten moeten nu in hun aanpak van
ondermijning met hun juristen opboksen tegen de advocaten die met heel veel drugsgeld worden ingehuurd. We
willen een landelijk, zeer gespecialiseerd, juridisch loket
tegen ondermijning, dat ook beschikbaar is voor gemeenten.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Het intrigeert me wel dat het CDA mensen graag wil
beboeten, ook al hebben ze maar één pil op zak. Ik vraag
me af hoe het CDA dit voor zich ziet, met alle handhavingsproblemen en opdrachten die er al zijn voor de politie?
Hoeveel geld moet erbij? Hoeveel boa's of hoeveel politieagenten moeten er worden opgeleid om iemand die één
pilletje op zak heeft te beboeten?
Mevrouw Kuik (CDA):
Er wordt nu gesteld "één pilletje". Mevrouw Van der Plas
zegt het alsof het er allemaal niet toe doet, maar het doet
er wel toe. Gebruikers houden wel een systeem in stand.
Het levert drugscriminelen een hoop geld op. Er gaan miljarden in om. Als we dit punt constant veronachtzamen en
zeggen: het is wel strafbaar, maar we gaan niet handhaven,
dan heeft dat zo zijn effecten. Het heeft effect op de normalisatie van drugs: vinden we het normaal of niet? Het heeft
ook gevolgen voor de drempel voor jongeren om te zeggen:
als het normaal is om te gebruiken, waarom zou het dan
abnormaal zijn om het te bezorgen? Want mensen het
gebruiken het toch. Mevrouw Van der Plas vraagt hoe we
dat dan moeten handhaven. We hebben nu bijvoorbeeld
festivals waar 90% van de mensen onder invloed van drugs
is. Daar zijn handhavingsplannen voor, maar er wordt niet
op gehandhaafd. Begin daar eens! Begin alleen daar al
eens. Daar moeten mensen handhaven, maar het gebeurt
niet.

Mevrouw Kuik (CDA):
Dan ga ik nog eens even goed naar dat amendement kijken.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dit vind ik een heel raar voorbeeld. Op festivals gebruiken
mensen misschien wel drugs of een pilletje, maar festivals
lopen niet uit de hand met rellen of met dingen kapot
maken. Er hoeft geen batterij aan politiewagens op de Brink
in Deventer te staan omdat er een festival is. Dat is juist
door alcohol. Ik zie helemaal niet in wat de meerwaarde
ervan is om dat te handhaven. Misschien kan mevrouw
Kuik mij dat verduidelijken. Bij mijn weten verlopen festivals
gewoon altijd in hartstikke veel vrolijkheid en goede harmonie.

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-37

Mevrouw Kuik (CDA):
Ja, maar dan gaat het nog steeds over het punt: zie je nou
dat er een keten is en dat gebruik ergens toe leidt? Als je
blijft zeggen dat iedereen lekker zijn gang mag gaan, dan
wordt een industrie in stand gehouden. Daar moeten wij
bepaalde normen voor stellen, want we zien hoeveel miljarden er omgaan in die criminaliteit en we zien hoe onze
rechtsstaat ondermijnd wordt. Daar gaat het mij ook om.
Gewone Nederlanders worden bedreigd en geïntimideerd
en zijn soms zelfs slachtoffer van liquidaties en moorden.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Mevrouw Kuik gooit alles eigenlijk wel een beetje op één
hoop. Natuurlijk vind ik ook dat drugscriminaliteit bestreden
moet worden. Laten we dat vooropstellen. Dat staat buiten
kijf. Maar waarom wil het CDA niet eens kijken hoe je dat
kunt reguleren. Ik kan me wat dat betreft heel goed vinden
in wat de SP zei. Als het gereguleerd wordt, of als het legaal
gemaakt wordt — laten we eens beginnen bij cannabis —
en de overheid heeft er toezicht op, dan haal je heel veel
van die drugscriminaliteit weg. De overheid heeft het
immers in handen. Los daarvan heb je het ook nog een keer
over de kwaliteit ervan. Waarom gaan hier geen mensen
dood aan alcohol? Nou ja, tenzij je echt drie flessen wodka
drinkt, maar niet aan een glaasje wodka, zoals in Rusland.
Dat komt doordat het hier gereguleerd is. Er zitten gewoon
regels aan vast. Waarom wil het CDA dat niet bekijken? Nu
is het een soort paard achter de wagen spannen en heel
veel geld uitgeven voor die paar mensen die een keer een
pilletje slikken of een jointje roken. Dat snap ik niet.
Mevrouw Kuik (CDA):
In mijn optiek is dit dus wel een beetje naïef. Het zijn niet
een paar mensen die een paar pilletjes of wat coke gebruiken. Alleen al in een stad als Rotterdam worden dagelijks
40.000 lijntjes coke gesnoven. Dat levert de drugscriminelen
een hele hoop geld op. We houden de industrie in stand
als we blijven zeggen dat het niks met productie of met een
drugscrimineel te maken heeft. Mevrouw Van der Plas zegt:
legaliseer het, want dan wordt het opgelost. 80% van de
productie gaat naar het buitenland, dus dat kan niet de
oplossing zijn. Volgens mij moeten we in Nederland niet
te bang zijn om normen te stellen. Als we zeggen dat producten illegaal en strafbaar zijn, dan zul je daarop moeten
handhaven.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Mevrouw Kuik maakt er een heel feest van. Ze begint over
cocaïnesnuivers. Daar heb ik het helemaal niet over gehad.
Ik heb het woord cocaïne helemaal niet in de mond genomen. Ik had het over een jointje of een pilletje. Ik heb het
niet over cokesnuivers en miljoenen kilo's die via …
Mevrouw Kuik (CDA):
Pilletjes zijn ook harddrugs.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ja, maar goed. Er worden me wel woorden in de mond
gelegd. Waar ik me bij dit voorstel zorgen over maak, is dat
er enorme druk komt op politie en handhaving, terwijl zij
het al gigantisch druk hebben. Er zijn al tekorten bij de

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

politie. Dat weten we allemaal. Er is een tweede punt waar
ik me zorgen over maak. Ik ben wel benieuwd hoe mevrouw
Kuik daarnaar kijkt. Niet iedereen die een pilletje gebruikt,
is een junkie. Je wilt natuurlijk eigenlijk dat die zij van die
pillen af komen en dat ze geen drugs gebruiken. Dat snap
ik en dat wil ik ook. Een lage gebruiker gaat dan misschien
denken: ik ga me maar niet melden bij een huisarts of bij
een organisatie. Zij zijn misschien bang dat ze verklikt
worden of een boete krijgen. Zeker bij jonge mensen kan
dat spelen. Je spant dus ook bij preventie het paard achter
de wagen.
Mevrouw Kuik (CDA):
Mevrouw Van der Plas zegt: ik maak me zorgen over de
politie. Waar ik me zorgen over maak, is dat we nu ondermijnd worden, dat onze rechtsstaat ondermijnd wordt, dat
het voor de politie moeilijk werken is omdat ze bedreigd
en geïntimideerd wordt, dat het voor rechters moeilijk
werken is omdat rechtszaken ondermijnd worden, en dat
het voor journalisten steeds lastiger is om hun werk te doen
omdat ze bedreigd en geïntimideerd worden. We worden
overgenomen door drugscriminelen die in Nederland zo
veel geld verdienen. We hebben een heel fijn vestigingsklimaat voor drugscriminelen. De Mexicanen en de Colombianen vestigen zich hier.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik hoor nu veel herhaling. Misschien bent u aan
het einde van uw discussie. Mevrouw Van der Plas.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Tot slot wil ik daar nog wel even op reageren. Ik heb het
niet over de Colombianen en de cocaïne. We kunnen daar
eeuwig over dimdammen, maar laten we dat maar niet
doen. Volgens mij kun je al die mensen bij de politie veel
beter inzetten daar waar het echt grote dingen betreft, in
plaats van die ene gebruiker eruit te pikken die je toevallig
op straat ziet, die een zakje pillen in de zak heeft en die dan
beboet moet worden.
De voorzitter:
Helder.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Daar moet dan ook een rechtbank zich weer over gaan
buigen. Daar hebben we toch allemaal geen tijd en geld
voor? We moeten toch grote zaken aanpakken en niet
kleine?
Mevrouw Kuik (CDA):
Misschien is het goed als ik ook de visie aan mevrouw Van
der Plas doe toekomen.
De voorzitter:
Dat is niet helemaal de bedoeling.

24 november 2021
TK 26

26-6-38

Mevrouw Kuik (CDA):
Er wordt nu één punt uitgelicht, maar wij hebben een veel
breder verhaal.
De voorzitter:
Er wordt een vraag gesteld door mevrouw Van der Plas.
We gaan niet hele notities, die op zich waardevol zijn, herhalen. Gebruikt u uw inbreng alstublieft voor die vraag,
mevrouw Kuik.
Mevrouw Kuik (CDA):
Het CDA heeft een plan met meer dan twintig voorstellen,
waarin de politie wordt gestut en gesteund en onze
rechtsstaat weer even wordt teruggenomen. Die wordt nu
overgenomen door criminelen. Het punt dat mevrouw Van
der Plas eruit pikt, staat niet op zichzelf. Het is een pakket
aan maatregelen. Natuurlijk moet de politie inzetten op de
grote netwerken, waarbij verdienmodellen moeten worden
doorkruist. Het is niet zo dat ik zeg: zet alles maar op die
drugsgebruiker. Nee, het is een klein onderdeeltje van een
veel breder plan, waarbij wij ook de wetgeving voor die
maffiabazen echt strenger neerzetten.
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Ik wil ook wel gezegd hebben dat ik heus bewondering heb
voor de twintig onderdelen van het plan. Heel veel dingen
zien er ook goed uit. Maar juist dit onderdeeltje wordt er
niet door de Kamer uitgehaald, maar door mevrouw Kuik
zelf. Daar was u ook mee in het nieuws. Daarom heb ik er
ook twee vragen over. Precies daar kreeg bijvoorbeeld ook
de politie hartkloppingen van. U vraagt zich af waarom wij
gewoon het lef niet hebben om de gebruiker aan te pakken.
Iedere gebruiker is inderdaad onderdeel van het systeem,
maar daar gaat het niet om. Wij hebben het lef wél, maar
wij weten alleen dat criminaliseren van gebruik niet werkt.
De voorzitter:
En uw vraag is?
Mevrouw Kathmann (PvdA):
De vraag is dus: als we weten dat het niet werkt, waarom
deelt u het dan? Waar gaat u die agenten dan vandaan
halen? En ook aan u de vraag: wat gaan we dan vervolgens
de agenten niet meer laten doen als u wel drugsgebruikers
op events wil gaan handhaven?

tisch veel geld verdienen en dus ook hun ondermijnende
praktijken door kunnen zetten.
De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie van mevrouw Kathmann nog
even.
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Waar haalt u de agenten vandaan? En wat gaan we vervolgens de agenten niet meer laten doen? Is dat niet meer
opdraven bij een inbraak? Is dat zedendelicten nog minder
volgen? Wat gaan we niet meer doen als we nu moeten
gaan handhaven op festivals?
Mevrouw Kuik (CDA):
Het is niet of-of. Je moet naar een heel pakket van maatregelen kijken. Daarom doe ik die twintig voorstellen ook. Je
moet de bazen hard aanpakken, maar ook de hele keten
bekijken. Als je nu naar festivals kijkt, bijvoorbeeld zo'n
ADE-festival, dan moet daar al gehandhaafd worden. Dus
die mensen van handhaving staan daar al. Bij die festivals
lijkt het me niet zo spannend. Voor de rest is het natuurlijk
ook zo dat wij extra investeren in opsporing en Justitie, ook
als het gaat om het in kaart brengen van die brede verdienmodellen. Het CDA stelt ook voor om daar meer geld voor
vrij te maken. Het is dus niet zo dat ik gratis zeg: los het
maar op. We stoppen er ook daadwerkelijk extra geld in.
We zien ook dat burgemeesters aangeven: geef ons gewoon
tools in handen om alle koppen van dit veelkoppige monster
eraf te kunnen slaan. Nu is de gebruiker eigenlijk medeverantwoordelijk, maar het debat daarover hebben we niet in
de maatschappij.
De heer Sneller (D66):
Mevrouw Kuik weet volgens mij wat er gebeurt als je een
kop van Hydra eraf slaat. Om toch mevrouw Kathmann
even bij te vallen: nu al gaat de helft van de opsporingscapaciteit naar drugs. Er is te weinig om die criminele netwerken bloot te leggen. En dan moet er ook nog een soort
100%-controle op die pillen plaatsvinden bij de festivals,
maar ook darbuiten. Natuurlijk is het wel degelijk zo dat er
keuzes moeten worden gemaakt. De bedragen die erbij
zouden moeten komen om het allemaal 100% te doen,
kunnen ook door mevrouw Kuik niet geleverd worden.
De voorzitter:
Mevrouw Kuik, een reflectie.

Mevrouw Kuik (CDA):
Ik ben natuurlijk niet helemaal regisseur over wat er precies
in de media komt. Ik heb een gesprek gehad over alle
onderdelen. Maar dit is wel een onderdeel waar ik volledig
achter sta, omdat je naar de hele keten moet kijken. Dus je
moet kijken hoe je de producenten harder aanpakt, maar
je moet ook kijken wie er onderdeel is van die keten. Dat is
ook die drugsgebruiker. Als ik dan kijk naar het voorbeeld
van de festivals: daar moet nu al handhaving zijn. Alleen
zien ze het nu door de vingers en zeggen ze: pas als je vijf
pillen op zak hebt, heb je een probleem. Ik vind dat je aan
de voorkant kunt zeggen: het is strafbaar, één pil al, je houdt
daarmee een systeem in stand en je bent dus ook medeverantwoordelijk voor het feit dat drugscriminelen hier gigan-

Mevrouw Kuik (CDA):
Volgens mij zijn die festivals niet zo moeilijk. Maar het gaat
ook om het principiële punt. We zien dat onze rechtsstaat
gewoon lijdt onder de intimidatie en bedreiging van de
grote drugscriminelen die Nederland maar een al te fijn
landje vinden om in te verblijven. Je zult toch ook in de
maatschappij het debat moeten hebben: willen wij dit nog?
In Italië zag je het. Daar zeiden de moeders een keer: basta,
het is een keer klaar. In onze samenleving moeten wij dat
debat ook aan. Als wij zeggen dat we het niet meer pikken
dat drugscriminelen onze rechtsstaat ondermijnen, dat ze
onze journalisten intimideren en onze rechters bedreigen,

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-39

dan zullen we ook moeten kijken hoe we dit systeem in
stand houden. De gebruiker is daar een onderdeel van, want
die levert het geld op voor die criminelen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Kuik (CDA):
Voorzitter. Het CDA wil dus de drugscriminaliteit de kop
indrukken. Maar daarvoor bestaan geen simpele oplossingen. De hele keten zal moeten worden versterkt qua middelen. We willen staan voor onze jongeren, onze handhavers
en al die goedwillende inwoners van onze steden en dorpen,
voor wie deze golf van criminaliteit een steeds bedreigender
ontwikkeling aan het worden is. Als het gaat om bedreigingen van mensen die fair hun beroep uitoefenen, vraag ik
de minister of we met slimmere beveiligingscamera's niet
meer kunnen doen, bijvoorbeeld in afgelegen gebied. Ik
hoor boeren die bedreigd worden als ze hun schuur niet
beschikbaar stellen, maar ook boswachters en journalisten
worden bedreigd. Graag dus een antwoord op mijn vraag
over slimmere beveiligingssystemen.
Dan tot slot mijn deel over asiel en migratie. We zien vreselijke beelden uit Belarus, waar mensen spil worden van een
politiek spelletje. Dit kunnen landen in Europa niet alleen
zelf oplossen. Het laat des te meer de urgentie zien van een
Europese aanpak op migratie. Het overgrote deel van de
mensen die moesten vluchten, verblijft in de regio. De
basisomstandigheden daar moeten beter. Voor de landen
van opvang is het evenzeer van belang dat de eigen
bevolking profiteert van de opvang in de regio. Wij, koploper van de rijke landen, moeten ook ons deel bijdragen
voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld. We zien
dat mensen, en ook kinderen, heel wat meemaken als ze
voor oorlog en geweld vluchten. Daarom is de psychosociale ondersteuning die nu wordt verleend door TeamUp zo
van belang. Ik vraag de staatssecretaris of zij een update
kan geven over de bestendigheid hiervan. Ik wil haar ook
graag vragen hoe het zit met een groep gezinnen waarover
we hebben gehoord, die schijnbaar een formulier niet heeft
ingevuld. Hoe zit dat precies? Ik snap het niet.
Voorzitter, ik sluit af. We zien ook mensen die geen kans
maken om hier te blijven, maar die zich wel intimiderend
en aso gedragen. Dat doet wat voor ons draagvlak. De
mensen die echt onze hulp verdienen, zijn hier de dupe van.
Hoe kunnen we daar strenger mee omgaan?
De heer Markuszower (PVV):
We zien allemaal, behalve misschien de CDA-fractie, dat
het niet meer kan met die asielinstroom. Er komen er nu
5.000 tot 6.000 per maand binnen. De kosten zijn enorm en
de onveiligheid neemt toe. Ik hoor mevrouw Kuik van het
CDA ervoor pleiten dat mensen die geen recht hebben op
asiel, hier niet mogen blijven, maar illegalen in Nederland
worden door CDA-burgemeesters vertroeteld. CDA-burgemeesters in het land roepen op om illegalen bed-bad-brood
te geven. Vindt u dat niet tribunaalwaardig? Vindt u niet
dat, als niemand dit beleid stopt en CDA-burgemeesters
illegalen faciliteren, dat ook misdadig is richting het
Nederlandse volk?

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De voorzitter:
Mevrouw Kuik. Dit was uw laatste interruptie.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik heb ook in de gemeenteraad van Groningen gezeten.
Daar hadden we inderdaad een groep mensen die illegaal
was, die nergens terechtkon en die op straat zwierf. Dan
ben ik blij dat er opvangpunten zijn — dat is het LVV —
waar mensen worden opgevangen die inderdaad bed en
brood krijgen, maar die ook worden geholpen om terug te
gaan. Daar zit een heel traject achter. Ik vind het heel goed
en menswaardig dat we dat op die manier doen en dat we
ons ook echt richten op hun terugkeer.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik ga geen vragen stellen over drugs, al had ik dat wel graag
gewild, maar die discussie is genoegzaam gevoerd. Ik ga
een vraag stellen over het kinderpardon. We waren gisteren
samen bij de aanbieding van de petitie van Ljowa. Hierbuiten stond een schoolklas. Wat blijkt nu? Het gaat waarschijnlijk om een tiental, dus circa tien, vergelijkbare gevallen in
Nederland van kinderen die na de asielaanvraag van hun
ouders zijn geboren en die daardoor in een soort procedurele bureaucratie terecht zijn gekomen. De regering zegt
dat zij dan geen recht hebben op asiel en dus weg moeten.
Een jongetje van 7 jaar, mevrouw Kuiken heeft hem gisteren
gezien, woont hier zijn hele leven al. Zullen we proberen
om een goede oplossing te vinden voor dat kleine aantal
mensen, kinderen dus?
Mevrouw Kuik (CDA):
Inderdaad, we hadden gisteren een petitie. Ik vind dat je
als asielwoordvoerder elke keer in gesprek moet gaan als
er dingen niet goed gaan. Maar wat ik ongemakkelijk vind
en waar ik voor wil oppassen is dat wij hier in de Kamer
elke keer individuele casussen gaan beoordelen. Je wil
voorkomen dat hier een soort … The Voice of Holland is
geen goede vergelijking, maar zoiets wil je niet. Daarom
vraag ik de staatssecretaris hoe het zit met de groep die
werd aangeleverd door Defence for Children. Het lijkt alsof
er iets is misgegaan met een formulier, maar je hoort maar
één kant van het verhaal en ik ken de andere kant niet, daar
heb ik me nog onvoldoende in verdiept. Ik geleid deze vraag
dus door aan de staatssecretaris, maar ik wil oppassen dat
ik in de Kamer over individuele casussen ga zeggen "nou,
wat mij betreft blijf jij", hoe tof het ook was dat die kinderen
daar allemaal voor hun klasgenootje opkwamen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat ben ik het helemaal eens met mevrouw Kuik. Natuurlijk.
Voor hele uitzonderlijke gevallen zou je een discretionaire
bevoegdheid moeten hebben, maar dat laat ik even over
aan de formerende partijen; ik las er al aardige dingen over
in de krant. Overigens stond ook in de krant vanochtend —
je moet niet alles geloven, hoor, wat in de krant staat — dat
ik morgen een motie ga indienen en dat die gesteund gaat
worden door CDA, ChristenUnie, PvdA en D66. En deze
motie zou gaan over gevallen zoals het jongetje Ljowa. Dus
niet de casus-Ljowa, nee: gevallen zoals. En dat zijn er circa
tien. Klopt dat? Klopt dit bericht bij uitzondering wel?

24 november 2021
TK 26

26-6-40

Mevrouw Kuik (CDA):
Ik zou niet weten hoe ze daarbij komen, want ik heb ze niet
gesproken. En ik weet nog niet wat de staatssecretaris gaat
zeggen, dus het is bijzonder dat ze dat al zouden kunnen
weten.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog weer.
Mevrouw Kuik (CDA):
Voorzitter. Tot slot het punt van Ter Apel. We zien dat er
weer een piek aankomt. Het kan niet zo zijn dat één
gemeente elke keer alles moet dragen. Graag een reactie
van de staatssecretaris dat dit op korte termijn wordt
opgelost. Het ligt volgens mij vooral aan de doorstroom
die niet op gang komt.
De voorzitter:
Ik dank u wel, mevrouw Kuik. Dan geef ik het woord aan
uw collega mevrouw Palland, ook van het CDA. Voor de
leden: ik wil om 19.00 uur schorsen voor een dinerpauze
van drie kwartier. Dan kunt u daar een beetje rekening mee
houden.
Het woord is aan mevrouw Palland.

Mevrouw Palland (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Ik hoop dat mijn stem het volhoudt.
Voorzitter. De christendemocratie hanteert het relationele
mensbeeld: de mens staat niet op zichzelf maar staat altijd
in relatie tot de ander. In een relatie doet de ander een
beroep op mij, laat de ander mij niet onberoerd, worden
mijn objectiviteit en mijn perspectief uitgedaagd. Uiteindelijk is dat ook de praktijk van het menselijk handelen.
Dit geldt wellicht wel in ultieme mate voor de mannen en
vrouwen die als het erop aankomt een stapje naar voren
zetten voor onze veiligheid: politie, boa's, brandweer, maar
ook bestuurders die verantwoordelijkheid dragen voor de
veiligheid in hun gemeente en rechters die soms in moeilijke zaken een oordeel moeten vellen.
Voorzitter. Op veiligheid en bescherming moet de burger
kunnen vertrouwen in een democratische rechtsstaat. Dat
begint met elkaar aanspreken, fatsoen op straat en hier in
de Kamer, de aanwezigheid van een wijkagent, en gaat door
tot bescherming in cyberspace. De rechtsstaat is geen rustig
bezit. Daarin moet geïnvesteerd worden en gelukkig gebeurt
dat in toenemende mate ook weer, onder andere met de
middelen vanuit Prinsjesdag en van de motie-Hermans,
met extra middelen voor toegang tot het recht via de sociaal
advocatuur, met pilots en met nieuwe vormen van rechtspraak, bijvoorbeeld buurtrechtspraak en de overlegrechter.
Voorzitter. Ik richt me in mijn bijdrage voor de begroting
op een aantal partners in de keten, te beginnen bij onze
politie, waakzaam en dienstbaar. Die kun je aanspreken. Ze
zijn er in onze gemeenschappen. We leren onze kinderen
dat ze onze vriend zijn die je om hulp kunt vragen. En zij,
al die politiemensen, zetten een stap naar voren als het

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

spannend is en onze veiligheid in het geding komt. Helaas
hebben we de afgelopen week weer gezien hoe zwaar en
gevaarlijk dat werk kan zijn, met de rellen in Rotterdam en
ook in andere gemeenten. Ik maak mij zorgen dat we het
bijna normaal gaan vinden dat onze politiemensen worden
aangevallen en met zwaar vuurwerk worden belaagd. Dat
is niet normaal. Het hoort niet bij demonstreren en niet bij
het werk van de politieagent.
Ik vind het goed dat veel Rotterdammers zich hebben uitgesproken. Als samenleving moeten we ons hier ook tegen
uitspreken. Demonstreren is een grondrecht, maar je stad
in de hens zetten en de levens van politieagenten en anderen in gevaar brengen, heeft daar niets mee te maken. Dat
is gewoon misdadig. Handen af van onze hulpverleners!
Er zijn al diverse mensen opgepakt. Wat ons betreft: snel
berechten. En thuis moet wat ons betreft ook het gesprek
worden gevoerd met jongeren: word geen meeloper.
Wat die jongeren aangaat: voor zover ook zij voor de rechter
moeten verschijnen, is het wat het CDA betreft van belang
dat ook ouders daarbij zijn. Hoe wordt de verschijningsplicht
van ouders bij minderjarige verdachten van de rellen uitgevoerd, vraag ik aan de minister. Het is cruciaal dat ouders
ook in positie komen.
Een tweede vraag is: hoe kon het nou zo uit de hand lopen?
We lezen daar allerlei analyses van, van deskundigen of
lectoren publiek vertrouwen. Kan de minister de Kamer
t.z.t. van een nadere analyse voorzien wat de onderliggende
oorzaak is van deze rellen?
Voorzitter. De politieorganisatie moet up-to-date en op
sterkte zijn, en dat is ze niet. Dat weten we en daar hebben
we het in deze Kamer veelvuldig over. Het is daarom goed
dat veel van de beschikbaar gestelde middelen ten gunste
komen van de politie, want de capaciteitsproblemen zijn
fors, ook in de toekomst. Maar het is van belang dat onze
politie als gemeenschapspolitie, community police, nabij
is, in de wijk, in de buurt, tussen en onder de mensen, en
dat we dat kunnen blijven waarmaken. Hoe zit het met de
opleidingscapaciteit voor politieagenten? De opleiding is
verkort, maar we zullen meer moeten doen en wellicht ook
extra inzet moeten plegen op nieuwe specialismen als
cyberopsporing. Zou het op termijn een idee zijn om een
tweede politieacademie op te richten? Hoe kijkt de minister
daartegen aan?
Voorzitter, meer specifiek over cyberveiligheid. In Apeldoorn
is het Centrum voor Veiligheid en Digitalisering gestart als
een samenwerking tussen onderwijsinstellingen — Saxion,
de Universiteit Twente — en de Politieacademie. Ondernemers en publieke instellingen delen hier vraagstukken rond
veiligheid en digitale transformatie, een goed initiatief. Is
de minister bereid te bezien of het meerwaarde heeft voor
ons om bij dit centrum aan te haken wat onze landelijke
vragen en kennisbehoefte betreft?
De voorzitter:
Dank u wel. Er zijn een paar interrupties, allereerst van
mevrouw Van der Plas van BBB.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik ga nog even een klein stapje terug naar de politie, de
wijkagenten en de politieposten. Sinds 1980 hebben we

24 november 2021
TK 26

26-6-41

negentien jaar CDA-ministers gehad op Justitie en Veiligheid. En we hebben 28 jaar het CDA in het kabinet gehad.
Er is veelvuldig bezuinigd op de politie, wat ertoe heeft
geleid dat met name in de provincies heel veel politieposten
zijn verdwenen en ook de wijkagent.
De voorzitter:
En uw vraag?
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Mijn vraag is: kan het CDA aangeven of de partij bereid is
om ook een soort langetermijnprognose te geven voor de
politie? Wat er in het verleden is gebeurd met bezuinigen,
dat is gebeurd. Maar ook de politie is natuurlijk wel gebaat
bij een langjarige visie "kunnen we nou door, wat kunnen
we gaan doen", net als ondernemers. Hoe ziet het CDA dat?
Mevrouw Palland (CDA):
Zeker, dat is hartstikke van belang. Daarom is het goed dat
we nu weer extra hebben geïnvesteerd en dat dat structureel is. De vraag is of dat voldoende is, maar we moeten
vooral kijken naar jonge agenten — daarom ben ik begonnen over de opleidingscapaciteit — ook om straks de uitstroom te kunnen opvangen van mensen die met pensioen
gaan.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dat is sowieso goed om te horen. Maar waar het mij meer
om gaat, is het volgende. Ondernemers — je ziet het ook
in de agrarische sector — zeggen: wij hebben het gewoon
nodig dat we twintig, dertig jaar vooruit kunnen kijken, dat
we daar beleid op kunnen maken en dat we daarop investeringen kunnen doen. Bij de politie zie je natuurlijk heel
snel dat er wordt bezuinigd of er weer wat bij komt. Mijn
concrete vraag is hoe het CDA dit ziet, misschien wel in een
nieuwe coalitie. Komt er misschien een soort langetermijnvisie op Justitie en Veiligheid in het algemeen, maar voor
de politie in het bijzonder? En komt dan ook de politiepost
weer terug op het platteland?
Mevrouw Palland (CDA):
Voor al onze plannen voor en visies op de politie wil ik u
verwijzen naar ons verkiezingsprogramma. Daarin staan
prachtige dingen daarover. Nu vinden er formatiebesprekingen plaats. Wat onze inzet is, kunt u teruglezen in het
verkiezingsprogramma. Nogmaals, dat langetermijnperspectief is natuurlijk van belang en we hebben hier ook gewoon
structurele investeringen. Dat moet perspectief bieden. De
sector komt zelf ook met het Pact voor de Rechtsstaat. Dat
is ook een belangrijk kader om invulling aan te geven. Dat
zijn de langetermijnlijnen waarlangs onze inzet is gericht.
De voorzitter:
Dank u wel. Uw laatste interruptie, mevrouw Van der Plas.

nagekomen. Daar geloof ik dus niet zo heel erg in, maar
misschien wel in de formatie. Ik weet niet of u spreekrecht
hebt. Kunt u daar al iets over zeggen? Wordt er over zo'n
langetermijnvisie gesproken binnen de partij? Wordt die
ingebracht voor een eventueel nieuw regeerakkoord, zodat
we weten we waar we aan toe zijn straks?
Mevrouw Palland (CDA):
We hebben gisteren bij de regeling gesproken over een
broedende kip of dat het een olifant is die drachtig is, omdat
het proces best wat tijd in beslag neemt. Die moet je niet
storen. Ik geef aan wat mijn inzet is en wat de inzet van het
CDA is. Ik denk dat niemand hier in de Kamer van mening
verschilt over dat langetermijnperspectief. De vraag is waar
je de accenten legt. Bij ons liggen die uiteraard ook bij
gebiedsgebonden politiezorg.
De voorzitter:
Dan de heer Van Nispen, SP. Het is ook uw laatste interruptie.
De heer Van Nispen (SP):
Dat is tragisch, voorzitter, maar het is niet anders. Mevrouw
Van der Plas had natuurlijk een goed punt, namelijk dat de
politie mede door het CDA-beleid en niet te vergeten het
VVD-beleid van de afgelopen jaren is zoals die is. Mevrouw
Palland erkent dat er een capaciteitstekort is en dat we grote
problemen hebben. Ik begreep het voorstel voor een tweede
politieacademie niet goed. Misschien kan dat nog nader
worden toegelicht.
Voor u was er een spreker van een zekere partij die het vrij
onzalige plan had om voortaan iedere xtc-pil ook op het
bordje van de politie te gaan schuiven, wat een forse extra
belasting van de handhaving tot gevolg heeft. Het hele plan
is door allerlei deskundigen inhoudelijk bekritiseerd, maar
wat vindt mevrouw Palland als woordvoerder politie ervan
dat zomaar weer een extra taak bij de politie op het bord
wordt gelegd zonder dat daar concrete voorstellen bij
worden geleverd om te investeren in extra politiecapaciteit?
Mevrouw Palland (CDA):
Dat is geen nieuwe, extra taak. De vraag is hoe je ermee
omgaat en ook welk signaal we afgeven aan gebruikers. Ik
vind het eigenlijk wel schrikbarend dat hier zo gemakkelijk
wordt gedacht over "een pilletje". Dat is niet normaal. Dat
mag ook helemaal niet. Dat we die normen laten vervagen,
met alle gevolgen van dien, vind ik niet oké. Uiteraard is
het kiezen uit schaarste bij de politie. Dat is nu ook al het
geval en dat zal in die situatie ook zo zijn. We investeren er
extra in, maar het is ook een kwestie van normeren.
De voorzitter:
Er was ook nog een vraag over de tweede politieacademie.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Verkiezingsprogramma's, daar geloof ik niet zo in. Behalve
in dat van onszelf natuurlijk. Dat staat als een huis. Nee, ja,
daar zie je vaak dingen in staan die helemaal niet worden

Mevrouw Palland (CDA):
O ja, goed dat u dat aangeeft. We zien natuurlijk dat de
opleiding op de politieacademie gewijzigd is, dat die verkort
is. Alle zeilen worden bijgezet om mensen op te leiden. Ik
denk dat dat nodig is. Er zijn ook extra specialismen nodig.

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-42

De instroom is natuurlijk ook van belang. Een tweede politieacademie kan helpen. Daar kunnen misschien specialismen worden neergelegd en daar kan in een ander deel van
het land invulling aan worden gegeven. Daarmee kan dan
nieuwe instroom worden opgevangen en kunnen politiemensen worden klaargestoomd.
De voorzitter:
Dank u wel. Vervolgt u uw betoog.
Mevrouw Palland (CDA):
Dank u wel. Nog even terug naar onze politiemensen. In de
praktijk van alledag moeten er snel keuzes en inschattingen
van situaties worden gemaakt, moet er hulp worden verleend en moet er worden ingegrepen conform alle protocollen en waarborgen die daar uiteraard bij horen. Dat knelt
soms in de praktijk. Om een concreet punt te noemen: de
noodhulpverlening bij urgent vermiste personen onder
verdachte omstandigheden. Conform de strafrechtprotocollen is de politie verplicht, om redenen, om diverse schakels
te doorlopen voordat de gsm van het slachtoffer gelokaliseerd mag worden. Zeker buiten kantooruren gaat hier, hoe
snel mensen uiteraard ook in actie komen en hun verantwoordelijkheid daarin nemen, toch soms kostbare tijd verloren. Zou er geen ruimte moeten zijn voor een mandaat
om te handelen in dit soort situaties en om achteraf of
gedurende de actie de handelwijze te verantwoorden, zo
vraag ik de minister.
Voorzitter, dan het gevangeniswezen. In de toegezegde
gelden voor de hele keten komt dat er toch wat summier
vanaf. Is daar voldoende aandacht voor?
Voorzitter. Het project De Compagnie is een succesvolle
pilot die gedetineerden stimuleert om een baan te vinden.
Vrijwilligers ondersteunen daarbij. Een prachtig, waardevol
concept, mét resultaat. De pilot krijgt nu een vervolg bij de
gevangenis in Alphen aan den Rijn en De Compagnie in
Krimpen wordt afgebouwd, want het pand leent zich er
onvoldoende voor. Dat lijkt ons toch vreemd, omdat de
pilot zo succesvol was. Kan de minister dat nog eens toelichten?
Voorzitter. Een kort punt over de grote problemen bij
forensisch-medisch onderzoek en de lijkschouw. Er zijn
voor volgend jaar incidentele middelen beschikbaar gesteld,
maar de vraag is of daarmee de continuïteit voldoende is
geborgd. Is de minister bereid te kijken wat daarbij nog
nodig is? Hoe staat het met de mogelijkheid van inzet van
bijvoorbeeld verpleegkundig specialisten?
Voorzitter. Dan de boa's. Het is goed dat de minister bezig
is met een boa-visie en de bijbehorende bevoegdheden.
Hopelijk kan daarmee ook het onderscheid in bevoegdheden
van groene boa's in overheidsdienst en particuliere dienst
worden opgeheven. Er lopen ook diverse pilots rondom de
bevoegdheden van boa's. Een daarvan loopt in Utrecht met
betrekking tot verkeershandhaving, tot grote tevredenheid
van gemeente, politie en boa-organisatie. Er is een grote
wens om die te verlengen en te verbreden richting gemotoriseerd verkeer in de stad. Goed voor de verkeershandhaving, efficiency en effectiviteit. Kan die ruimte ook worden
geboden, vraag ik de minister.

Tot slot nog een opmerking over de brandweer. We hebben
met veel genoegen kennisgenomen van het nadere advies
over de juridische positie van brandweervrijwilligers in het
licht van Europese regelgeving. Ook vanaf deze plek respect
en waardering voor alle werkgevers waarvan het personeel
daarnaast ook als brandweervrijwilliger aan de slag kan
zijn. Goed en mooi dat dat nog steeds gebeurt, en belangrijk
in een samenleving waarin we met elkaar verantwoordelijkheid dragen en allen een bijdrage kunnen leveren in het
omzien naar onze naasten, om met elkaar bij te dragen aan
een veilige samenleving, zij aan zij.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Palland. Ik geef het woord aan
mevrouw Ellemeet van GroenLinks.

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
"Wat is het hier rustig op straat!" Dat zei een 13-jarig
schoolvriendje van mijn zoon toen hij in onze keuken een
pannenkoek zat te eten en naar buiten keek. "Bij mij is dat
wel anders." Gisteren nog had hij schoten gehoord toen hij
buiten aan het spelen was.
Dit jongetje, met een goed stel hersens, een goed gemoed
en veel discipline, weet op geweldige wijze zijn eigen weg
te vinden. Dit zijn de kinderen van de toekomst, dacht ik.
Maar die groep zou veel en veel groter moeten zijn. Ons
land is niet gaaf en niet geslaagd, zolang kinderen hier nog
afhaken omdat ze weinig kansen zien, geen stageplek kunnen vinden en verleid worden door het criminele geld. Niets
is zo deprimerend als te bedenken dat criminelen scholen,
zelfs basisscholen, steeds vaker zien als afzetmarkt en markt
om te rekruteren.
Om dit probleem op te lossen, moet er veel gebeuren, te
beginnen in de wijk. Daar moet het veilig zijn. Daar kan de
wijkagent een belangrijke rol vervullen, net als jeugdwerkers. Maar die wijkagent — het is al vaak gezegd vandaag
— heeft geen tijd meer voor zijn of haar wijk. Dit is het
gevolg van jarenlange bezuinigingen op de politie. De
minister wil nu weer meer wijkagenten, maar zijn investering leidt hooguit tot een halve wijkagent per wijk erbij.
Denkt hij zelf dat dit het verschil gaat maken? Graag een
reactie.
GroenLinks vindt dat alle eerdere bezuinigingen op de
politie van tafel moeten; vandaar ons amendement samen
met de Partij van de Arbeid. Kijk ook naar afgelopen weekend. We vragen echt het uiterste van onze agenten. Dat
betekent ook dat we ze moeten geven wat ze nodig hebben.
Willen we voorkomen dat jongeren in de fuik van de criminaliteit terechtkomen, dan moeten we ze ook op tijd de kans
geven om weer op het rechte pad te komen. Daarom doe
ik samen met mijn collega Kröger het voorstel om, onder
strikte voorwaarden, jongeren met een strafblad toch een
verklaring omtrent gedrag te geven, want die hebben ze
nodig om weer op het goede pad terecht te komen.
Ook is het belangrijk dat we stoppen met jojobeleid: dan
weer bezuinigen, dan weer investeren. Het leidt tot onrust

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

24 november 2021
TK 26

26-6-43

en energieverspilling, hoor ik van de politie. Willen we ons
land echt veiliger maken, dan vraagt dat om langjarige
financiële zekerheid, niet alleen voor de politie, maar voor
de hele rechtsketen. Dit is ook een van de uitkomsten van
het onderzoek naar aanleiding van de motie-Rosenmöller.
Deelt de minister deze conclusie? Graag een reactie.

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Kan mevrouw Ellemeet duiden wat er dan in Utrecht
gebeurt ten opzichte van het in mijn ogen lage percentage
dat ik uit de brief van deze minister haal? Want dat is in
mijn gedachten niet met elkaar te rijmen. Hoe zit dat dan?

Te vaak hebben we de neiging …

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Daar wordt onder andere samen met de politie gekeken
hoe we jongeren die op het verkeerde pad terecht zijn
gekomen ... Die jongeren zeggen: "Ik heb een domme fout
gemaakt, maar ik wil het weer proberen. Ik heb een mooie
baan gezien en daar heb ik echt zin in. Ik wil mij daarvoor
inzetten". Er wordt gekeken hoe die jongeren zowel door
ambtenaren als de politie geholpen kunnen worden om
weer het rechte pad op te gaan. Dat zijn de signalen uit de
praktijk. Die krijg ik zowel van de politie als van ambtenaren.

De voorzitter:
Uw laatste interruptie, mevrouw Michon-Derkzen, VVD.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Oei ...
De voorzitter:
Ja!
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik werd aangesproken door ...
De voorzitter:
Excuus, u heeft nog twee interrupties.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Kijk!
De voorzitter:
Want uw collega ... Dat was geen interruptie, dus we hebben
gezegd dat we die niet meetelden. We zijn hier eerlijk,
rechtvaardig en streng.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik werd in mijn eerste termijn aangesproken door mevrouw
Ellemeet over die vog's. Ik ben daar nog eventjes ingedoken
en nu blijkt dat minder dan 1% van de aanvragen ook
daadwerkelijk wordt afgewezen. Dat stond in een brief van
de minister voor Rechtsbescherming. Ik kan meekomen in
uw probleem, maar het lijkt erop alsof dat probleem niet
bestaat. Kent u deze getallen, waaruit blijkt dat het maar
heel weinig voorkomt dat een jongere de baan die hij graag
wil niet kan krijgen door een afgewezen vog?
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik ken de berichten vanuit onder andere Utrecht. Het is daar
een probleem. Jongeren die een strafbaar feit hebben
gepleegd, vragen vervolgens een verklaring omtrent het
gedrag en die wordt niet geregeld. Ook al is het misschien
een relatief kleine groep, het is wel een kwetsbare groep.
De gemeente Utrecht geeft aan: het zou goed zijn als we
daar wat aan doen. Mijn verzoek aan de minister is om te
kijken of we dit niet breder zouden kunnen doen. Kunnen
we onderzoeken om welke groep het specifiek gaat? We
willen juist jongeren heel graag nog een tweede kans geven.
Dat heeft mevrouw Michon ook heel mooi in haar eigen
betoog aangegeven.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik vraag me heel erg af of die signalen kloppen met de
werkelijkheid, die ik in de brief van de minister lees. Ik hoop
dat van de minister te horen. Het kan ook vaak een gevoel
zijn, het gevoel dat je geen vog kan krijgen, terwijl de
praktijk wellicht ruimhartiger is dan die gedachte. Maar dat
gaan we horen van de minister.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Daarom vond ik het ook zo prettig om met een agent te
spreken die hier in de praktijk mee bezig is. Het zijn dus
geen geruchten. Zij is met dit traject bezig en zij loopt tegen
deze grenzen aan. Ze geeft aan dat het goed zou zijn om
juist die kwetsbare jongeren, die anders helemaal het criminele circuit ingezogen zouden kunnen worden, weer op het
rechte pad te krijgen.
Voorzitter. Ik was gebleven met te zeggen dat we te vaak
de neiging hebben om als politiek precies te bepalen hoe
budget ingezet moet worden. Maar hoe zit het met de
expertise en de zeggenschap van de politie zelf? Waarom
geven we hen niet meer ruimte om zelf keuzes te maken
voor de besteding van de middelen? En hoe zit het met het
terugdringen van de administratielast van agenten? Over
dit onderwerp heeft GroenLinks samen met het CDA eerder
een oproep gedaan. We hebben gezegd: doe iets aan die
administratielast. Ik heb er daarna niets meer over gehoord,
dus graag een reactie van de minister.
Voorzitter. Helaas moeten we vaststellen dat de georganiseerde misdaad stevig geworteld is in onze samenleving
en dat de onderwereld steeds meer tentakels heeft in de
bovenwereld. De minister wil van de aanpak van ondermijning terecht een prioriteit maken. Toch heb ik nog wat vragen over zijn aanpak. Ik sprak laatst een agent die verzuchtte
dat het nog altijd te makkelijk is om bijvoorbeeld geld wit
te wassen via nagelsalons of zonnestudies, en dat er ook
autoverhuurbedrijven zijn die alleen maar auto's verhuren
aan criminelen. Zou het niet verstandig zijn om voor zulke
branches een vergunningsplicht te regelen, zo vraag ik de
minister. Graag een reactie.
Gemeenten worstelen met hun beperkte bevoegdheden
om grote criminaliteit aan te pakken. Zij kunnen cruciale
informatie nog niet delen met financiële partners. Zou het
niet verstandig zijn als gemeenten deel uitmaken van de

24 november 2021
TK 26

26-6-44

Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme? En zou de Wet Bibob niet verder aangepast moeten worden, zodat fiscale gegevens en politiegegevens beter
ingezet kunnen worden om criminelen aan te pakken? Graag
een reactie.

de financiering daarvan te verstevigen. Dus ja, dat moet
beter. Maar we moeten ook iets doen aan ondermijning en
we moeten ook iets doen aan die criminelen, die inmiddels
hun tentakels overal in de samenleving hebben. En ook dat
is natuurlijk een rechtstreekse bedreiging voor ons allemaal.

Voorzitter, ten slotte nog een ...
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Simons van BIJ1.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ik ken mevrouw Ellemeet als een redelijk mens. Ik ben
eigenlijk wel een beetje verbaasd over haar laatste uitspraak
over het uitbreiden van gegevensdeling, juist omdat er in
die gegevensdeling op dit moment nog zo ontzettend veel
misgaat. Denkt mevrouw Ellemeet dat het verstandig is om
zolang wij de risicoprofielen die door overheden worden
gebruikt, bijvoorbeeld etnisch profileren in allerlei vormen,
nog niet goed onder controle hebben, nu al voor te stellen
om juist vaker van dat soort middelen gebruik te gaan
maken?
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank voor deze vraag. Het is belangrijk om duidelijk te
maken dat er wat mij betreft nooit misbruik gemaakt mag
worden van het delen van gegevens. Om die reden waren
wij ook kritisch over wetsvoorstellen die dit gewoon nog
niet op orde hadden. Wij steunen dan ook de oproep van
de Autoriteit Persoonsgegevens om echt alleen daar waar
die zaken, die randvoorwaarden, helemaal op orde zijn,
over te gaan tot nieuwe wetgeving. Dus wat mij betreft is
het en-en. Het mag nooit ten koste gaan van de rechtszekerheid van mensen en daar mag nooit misbruik van gemaakt
worden. Tegelijkertijd wil ik ook niet wegkijken van de grote
problemen waar onder andere burgemeesters tegen aanlopen, namelijk dat ze een gebrek aan informatie hebben en
dat zij soms zelf informatie hebben waarvan ze denken dat
het heel nuttig zou zijn als anderen die ook hadden. Want
de criminaliteit is zo gigantisch in heel veel van onze steden
en de problemen zijn zo groot, dat we dat ook onder ogen
moeten zien.

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ten slotte zijn er nog een paar onderwerpen die mij zwaar
op de maag liggen. Allereerst de vele zedenzaken die te
lang op de plank blijven liggen. We zien dat het aantal zaken
dat binnen een halfjaar wordt opgepakt, is gedaald naar
52%. Mijn collega Buitenweg heeft hier eerder aandacht
voor gevraagd en ook geld voor weten vrij te maken. Ik
neem dit stokje vol overtuiging van haar over. Ik vraag de
minister wat hij gaat doen om dit probleem aan te pakken.
Voorzitter. Dan de NCTV. Eerder heb ik mijn zorgen uitgesproken over het gebrek aan toezicht. Die zorgen worden
gedeeld door de CTIVD. Waarom dit nu niet goed regelen,
zo vraag ik de minister. En hoe zit het met de verdeling van
middelen tussen terrorismeaanpak en de aanpak van
extreemrechts?
Helemaal tot slot. Vandaag konden wij in NRC lezen dat de
officier van justitie, die de miljoenenfraude bij Pels Rijcken
onderzocht, van hogerhand werd teruggefloten toen hij het
strafrechtelijke onderzoek wilde opschalen. Dit roept bij
mijn fractie vragen op. Wat vindt de minister van deze gang
van zaken?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Ellemeet. Ik geef het woord aan uw
collega, mevrouw Kröger.

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Excuus, voorzitter, dat het zo lang duurt.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Wij zijn het er absoluut over eens dat we veel problemen
hebben met ondermijning. Maar politie en justitie, de
Nederlandse overheid: dat is nou juist de plek waar het zo
vaak misgaat met desastreuze gevolgen. We hoeven hier
niet in elk debat weer over het toeslagenschandaal te
beginnen, maar dat is natuurlijk wel wat bij de meeste
mensen top of mind zit. Daar blijft het voor mij dan toch
schuren. Hoe kunnen we juist aan die overheden, als het
aan mevrouw Ellemeet ligt, meer mogelijkheden geven om
tot gegevensdeling te komen, terwijl dat nou juist de cruciale plek in ons eigen systeem is waar het zo vaak misgaat?

De voorzitter:
U bent even de administratie aan het doornemen?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
"Even de administratie doornemen" betekent spontaan wat
schrappen in mijn spreektekst.

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Volgens mij moeten we niet wegkijken waar het misgaat.
Dus we zullen heel kritisch moeten kijken hoe de overheid
het doet. Daarom is ook zo'n instituut als de Autoriteit Persoonsgegevens zo belangrijk. Ik deel ook het voorstel om

Voorzitter. Ik zal beginnen met het onderwerp rechtsbescherming. Eigenlijk is de essentiële vraag voor mij: om wie
draait de rechtsstaat nu precies? Die vraag is essentieel om
het vertrouwen, dat een stevige deuk heeft opgelopen, te
herstellen. Burgers hebben te lang het nadeel van de twijfel
gekregen. Dat heeft catastrofaal uitgepakt. We zullen er echt
alles aan moeten doen om dat kostbare vertrouwen in onze
democratische rechtsstaat te herstellen. De menselijke maat
moet terug in het bestuursrecht. Een begin is natuurlijk
gemaakt met bijvoorbeeld het kritische zelfonderzoek van

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-45

de Raad van State. Maar hoe gaat dat verder? Komt er ook
zo'n dergelijk kritisch zelfonderzoek binnen andere cruciale
onderdelen van de rechtspleging? Hoe wordt het kritische
tegendenken binnen de overheid zelf en binnen ministeries
vormgegeven? Is de minister voor Rechtsbescherming
bereid om te laten onderzoeken wat in wetgeving, bestuur
en rechtspraak nodig is om burgers de rechtsbescherming
te geven die zij verdienen? Hoe pakken we die systeemfouten aan en zorgen we ervoor dat burgers onder alle
omstandigheden rechtsbescherming kunnen inroepen? Een
voorbeeld daarbij is de sociale advocatuur. Die krijgt in 2022
eindelijk het benodigde budget, dankzij de motie-Klaver/Ploumen. Kan de minister garanderen dat dit ook op de lange
termijn echt geborgd is? We begrijpen dat jongeren die
voor een delict worden aangehouden en in verzekering
gesteld zijn wél in aanmerking komen voor een betaalde
advocaat, terwijl niet-aangehouden jongeren zelf hun
rechtsbijstand moeten regelen. Dat kan toch echt niet de
bedoeling zijn, vraag ik aan de minister. De rechtsbijstand
moet toch gelden voor iedereen die dat nodig heeft? En
wat is daarvoor nodig?
Dan de Autoriteit Persoonsgegevens. Die krijgt nog steeds
onvoldoende budget om haar taken naar behoren uit te
oefenen, terwijl zij zo'n cruciaal element is. Daarom steun
ik het amendement van collega Van Nispen hierop volledig.
Voorzitter. Asiel en migratie. Er zijn grote zorgen binnen
mijn fractie, die ik bij meerdere collega's gehoord heb, over
de schrale, eigenlijk niet bij Nederland behorende omstandigheden die we nu in de asielopvang hebben. Vluchtelingen, die een helse reis achter de rug hebben, hoor je in een
fatsoenlijk land niet op stoelen te laten slapen. Voor kinderen en kwetsbare groepen, zoals bijvoorbeeld voor lhbti'ers,
is de huidige opvang al helemaal problematisch. Wij snappen werkelijk niet hoe dit zo heeft kunnen lopen. GroenLinks
verwacht van het kabinet dat het anticipeert op ontwikkelingen, en de capaciteit van onze opvang daar dan op afstemt.
Helaas slaagt deze staatssecretaris daar steeds weer niet
in. Aangezien haar ministerie vol zit met intelligente mensen
— daar gaan wij tenminste van uit — blijft bij ons de indruk
achter dat dit een bewuste politieke keuze is. Voor volgend
jaar gaat de staatssecretaris namelijk opnieuw uit van zeer
optimistische prognoses. Als gevolg wordt het budget voor
het COA met 128 miljoen naar beneden teruggeschroefd.
Waar is dat op gebaseerd, en is de staatssecretaris niet
gewoon opnieuw haar eigen crisis aan het organiseren? Ik
zou ook heel graag een bredere evaluatie willen van hoe in
de migratieketen nu gestuurd wordt op prognoses en de
budgetschommelingen die daarmee gepaard gaan. Wij
dienen een amendement in om het budget voor het COA
te repareren.
Voorzitter. Dan heb ik nog twee punten, in veel kortere tijd
dan verwacht. Ten eerste dreigen medewerkers van
humanitaire organisaties berecht te worden als mensensmokkelaars. Dit is onacceptabel en staat haaks op de
Europese wetgeving. Kan de staatssecretaris mij ervan
verzekeren dat Nederland zich in Europa inzet voor de
positie van humanitaire organisaties, en dat wij lidstaten,
als zij overgaan tot vervolging, hier hard op aanspreken?
Het redden van mensenlevens kan en mag nooit strafbaar
zijn.
Ik heb Kamervragen gesteld over de positie van lhbt'ers in
de asielketen, met name over het geval van een jonge

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Georgische vrouw die dreigt te worden uitgezet. Mijn vraag
is eigenlijk waarom, als er bijzondere aandacht gevraagd
wordt voor de positie van lhbt'ers in veilige landen, dat niet
resulteert in een uitzonderingsgrond en dus in een individuele beoordeling. Dat zou rechtvaardig zijn naar die mensen
toe.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kröger. Dan geef ik nu het woord
aan mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. Allereerst natuurlijk mijn hartelijke
felicitaties aan collega's Valstar en Podt. Mevrouw Podt is
even weg, maar ik zwaai naar haar. Zo, geregeld. Het doet
mij ook veel genoegen om met u op te trekken in de commissie voor Justitie en Veiligheid.
Voorzitter. "Als gerechtigheid er niet toe doet, zijn koninkrijken niets anders dan roversbenden." Dat schreef kerkvader
Augustinus al zestien eeuwen geleden, in een heel onzekere
tijd. Door al die eeuwen heen zijn deze woorden van grote
waarde gebleven. Ik denk eigenlijk dat ze staan voor het
streven naar recht en het brengen van recht als een hele
essentiële taak voor de overheid, een kerntaak. Zo is het
dus heel goed te begrijpen dat er vandaag 30 sprekers zijn,
want iedereen wil natuurlijk dat dat recht staat. En dat staat
niet vanzelf. Ook al staat onze rechtsstaat niet eens in de
Grondwet genoemd, toch is het ons fundament. Daarom
is dit zo'n belangrijk debat en ben ik heel blij dat ik hier
namens de ChristenUnie met u over onze rechtsstaat, over
ons recht, mag spreken. Want dat is de essentie van ons
samenleven, een fundament.
We ervaren allemaal hoe dat onder spanning staat, als we
kijken naar de chaos en het geweld in de straten van Rotterdam en als we de verhalen horen van ambulancemedewerkers die zich niet veilig weten en van politieagenten die
zwaar bedreigd worden. Daarom begin ik vandaag met het
uitspreken van mijn diepe afschuw over dat gedrag. Het is
niet te rechtvaardigen gewelddadig gedrag. Doe dit niet.
Mijn grote medeleven met al die mensen in uniform die
telkens opnieuw door die storm heen gaan. Dank jullie wel.
Spanningen in onze samenleving zijn er, maar ze zijn nooit
een vrijbrief voor geweld, voor het in gevaar brengen van
anderen. Juist daarom heb ik echt grote waardering voor
alle harde werkers in de frontlinie van onze rechtsstaat. Wat
mij betreft is dát de kern van deze Justitiebegroting. Hoe
zorgen we voor een functionerende rechtsstaat waar recht
heerst, waar onrecht niet ongezien of onbestraft blijft en
waar we het in vrede met elkaar uithouden, ook als we het
oneens zijn? De uitdagingen zijn groot, met een oprukkende
hevige ondermijning door zware drugscriminaliteit, met
een toeslagenaffaire, waar duizenden mensen geen recht
vonden, en met een verharding en polarisatie in een
samenleving waarin uit de donkere krochten het spook van
antisemitisme steeds vaker opstijgt.
Voorzitter. Daarover gesproken, op initiatief van de collega's
Segers en Yeşilgöz is de aanpak van antisemitisme verstevigd met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrij-

24 november 2021
TK 26

26-6-46

ding. Die is maar net begonnen en de financiering staat
onder druk voor het vervolg. Daarom vraag ik met collega
Ellian aan de minister om zowel de financiering voor het
komende jaar als de structurele financiering op te pakken,
zodat de Nationaal Coördinator de slagkracht heeft om
projecten op te zetten en eigenstandig, fulltime en structureel de strijd tegen antisemitisme kan voeren en blijven
voeren.

expertise op het gebied van cyber. Maar qua aantallen valt
het stil. De instroom blijkt helemaal stil te vallen. Daarom
zou ik tegen de minister willen zeggen: alsjeblieft, pak dit
op. Als je je nu aanmeldt, kan je in 2023 een opleiding
starten. Dat is te laat. Dat is een gemiste kans, juist als wij
die politiemensen zo hard nodig hebben de komende jaren.
Ik vraag de minister om samen met de roc's tot een gericht
opleidingsprogramma te komen voor politievrijwilligers.

Voorzitter. Deze begroting geeft terecht extra aandacht aan
het investeren in de aanpak van ondermijning. Ik wil de
minister complimenteren met een brede aanpak en een
structurele aanpak, want die zware drugscriminaliteit is
nietsontziend. Daarmee is dit een strijd van de lange adem.
Het is dan belangrijk dat de inzet breed is, dat die begint
met het tegengaan van normalisatie van drugs en begint
met preventie in de wijk. Juist daarom vindt de ChristenUnie
het zo goed dat er ook echt geïnvesteerd wordt in meer
agenten in die wijk, dat er geïnvesteerd wordt in de versterking van de opsporing en vervolging en dat dat structureel
is. Maar dan moet dat wel in de hele keten gebeuren. Ik
vraag de minister om de bevestiging dat dat echt de hele
keten is, inclusief de rechtspraak.

Voorzitter. Ik kom bij gokken. Daar hoort u mij vaker over,
want ik maak mij daar echt grote zorgen over, in het bijzonder over die stortvloed aan gokreclames die sinds het online
gokken mogelijk is gemaakt, over ons heen komt. Kinderen
kennen de wijsjes van Koning TOTO al. De verslavingszorg,
de Consumentenbond, oud-verslaafden; ze trekken eigenlijk
allemaal aan de noodrem en zeggen: stop hiermee, doe dit
niet! Want met die legalisering lijkt de rode loper uitgerold
voor reclame door de gokindustrie, online of op tv en de
radio en straks ook nog op de shirts van voetballers.

De strijd tegen zware drugscriminaliteit vraagt ook om een
weerbare samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de transportsector. Eerder vroegen we de minister om een Noordzeehavenpact. Hoe staat het daarmee? Recente berichten laten
zien dat ook het goederenvervoer per spoor doelwit is. De
Zhengzhou Express uit China is al berucht. Hoe is de
minister scherp op de risico's en kan hij ook goederentransporten, in ieder geval de meest risicovolle, verder doorlichten?
Voorzitter. Criminele organisaties hebben altijd meerdere
verdienmodellen. Helaas zien we onverminderd dat mensenhandel en uitbuiting daarbij horen. Ik heb grote waardering voor de inzet via het programma Samen tegen Mensenhandel, maar gezien de cijfers blijft dat ook structureel
hard nodig, want minderjarige slachtoffers van seksuele
uitbuiting zijn nog steeds slecht in beeld, degenen die
misbruik van hen maken worden onvoldoende opgespoord
en er zijn nog veel te veel schrijnende situaties onder
arbeidsmigranten. Prioritering van aandacht voor mensenhandel blijft broodnodig. Ik vraag de bewindspersonen om
mensenhandel prioriteit te laten blijven in de nieuwe Veiligheidsagenda die opgesteld wordt.
Ten aanzien van die klanten ben ik blij dat er werk gemaakt
kan worden van lokprofielen en dat het instrument stand
lijkt te houden. Wat kan de staatssecretaris doen om de
brede inzet hiervan nog verder aan te moedigen?
Mijn collega Ceder heeft bij de begroting Koninkrijksrelaties
een motie ingediend over de aanpak van mensenhandel in
het Caribisch deel van het Koninkrijk. Inmiddels is die motie
iets gewijzigd en graag ontvangen we hier een appreciatie
op van het kabinet.

Ik was het niet zo eens met die wet — dat heeft u altijd wel
begrepen — maar de wet zou zien op kanalisatie, niet op
het trekken van nieuwe spelers en al helemaal niet op het
trekken van kwetsbare groepen. De Kamer nam daarom
breed een motie aan om onlinegokreclames die kinderen
bereiken te verbieden. Ik vraag de minister om dat verbod
daadwerkelijk tot stand te brengen, want een gemiddelde
blik op YouTube of ander kanaal waarop kinderen graag
filmpjes kijken, doet vermoeden dat het verbod nog niet
echt werkt, to put it mildly. Ik vraag de minister ook om te
reflecteren op de vraag of dit nou de bedoeling is en was,
bijvoorbeeld ook al die reclames die nu over ons heen
denderen rondom voetbalwedstrijden. Willen we dit? Is dit
verstandig of zullen we een stapje extra zetten om in ieder
geval de kwetsbaren te beschermen? Stel dat de minister
daar ergens een handje bij nodig heeft, ik heb er twee; ik
doe het graag.
Voorzitter, dank u wel. Tot zover. Zo meteen vervolgt mijn
collega Ceder het betoog namens de ChristenUnie, maar
laat ik dit zeggen: in een tijd waarin onder druk staat hoe
wij ons als Kamerleden vrij kunnen uitspreken en hoe wij
de democratie hooghouden, vind ik het heel jammer dat
een aantal collega's die grote woorden gebruiken, er niet
is. Tegelijkertijd hecht ik er zeer aan dat ik bijvoorbeeld met
de heer Markuszower van gedachten kan wisselen, maar
laten we alsjeblieft stoppen met het ondermijnen van onze
democratie. Want dat is het hoogste goed. Daarop is onze
rechtsstaat gebouwd. Juist daarom vind ik deze begroting
essentieel.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Bikker. Ik geef het woord aan uw
collega, de heer Ceder.

Voorzitter. Er is al veel gezegd over de politie door de collega's voor mij. Ik had het zelf trouwens ook nog over
wijkagenten, maar over één groep heb ik het nog niet
gehad. Dat gaat over de politievrijwilligers. Zij doen heel
veel goed werk. Ze zouden 10% moeten uitmaken van de
totale beroepsmatige operationele sterkte. Met het geld uit
het regeerakkoord is er al een eerste goede stap gezet om
vrijwilligers beter en breder op te leiden, bijvoorbeeld voor

De heer Ceder (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Toen ik honger had, hebben jullie
mij te eten gegeven. Toen ik dorst had, hebben jullie mij te
drinken gegeven. Toen ik een vreemdeling was, hebben
jullie mij in huis genomen. Toen ik geen kleren had, hebben
jullie mij kleren gegeven. Dan zullen ze Hem antwoorden:
Heer, maar wanneer had u honger en wanneer hebben we

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-47

u te eten gegeven? Wanneer had u dorst en wanneer hebben we u te drinken gegeven? Wanneer was u een vreemdeling en hebben we u in huis genomen? Toen jullie die
dingen voor een van mijn minst belangrijke broeders deden,
hebben jullie ze ook voor mij gedaan.
Voorzitter. Uit deze tijdloze woorden uit het evangelie volgens Mattheus klinkt de houding door waar we veel aan
kunnen hebben in het asieldebat met alle ingewikkeldheden
en complexiteiten. Een houding die ervoor waakt dat we
dagelijks de menselijke verleiding weerstaan om over
mensen te praten alsof het gedehumaniseerde massa's zijn
voor wie het begrip "menselijke waardigheid" niet geldt.
Een houding die waakt voor het instrumentaliseren van
mensen voor politieke doeleinden, of het nou om lokale
crisisopvang gaat, de nog steeds onopgeloste situatie op
de Griekse eilanden waar ik de afgelopen zomer was en
waar teleurstelling klinkt over de Nederlandse inzet bij het
overnemen van de last, of als het gaat om inzet van mensen
aan de grens van Polen en Belarus. Dit vraagt ook om een
houding die nimmer vergeet, vooral in onze parlementaire
democratie, dat de tong een klein orgaan is. Maar bedenk
eens hoe een kleine vlam een bosbrand teweeg kan brengen.
Dit gezegd hebbend, gaan asiel, migratie en dit debat vooral
over de vraag wat voor samenleving we met elkaar willen
hebben. Voor de ChristenUnie ziet die er als volgt uit. We
nemen onze verantwoordelijkheid voor zij die vluchten voor
de gevolgen van conflict, oorlog en vervolging. Mensen die
uit veilige landen komen en de procedure misbruiken, en
vooral zij die ook overlast geven, moeten snel terug. Om
dit te laten slagen zetten wij in op een verbeterde uitvoering
van normtijden, doorlooptijden, wachttijden en inhoudelijke
besluitvorming met voldoende financiering, expertise en
ruimte om af te wijken in schrijnende gevallen.
Daarom wil ik eerst stilstaan bij het reflectierapport van de
Raad van State van vorige week. De Raad heeft naar aanleiding van de toeslagenaffaire erkend dat zij in de behandeling van zaken in een juridische fuik is gezwommen. Daarbij
is de vraag of beslissingen nog wel redelijk uitpakten voor
betrokkenen, naar de achtergrond verdwenen. In het rapport
worden naast de toeslagenzaken ook vreemdelingenzaken
aangestipt, maar die vielen buiten de scope van het
onderzoek. De constatering van de Raad van State zelf
maakt dat in het onderzoek van de Raad van State ook op
het gebied van vreemdelingenrecht van opzet sprake is. Is
de staatssecretaris dat met mij eens en is zij bereid het
verzoek bij de Raad van State neer te leggen. Ik overweeg
een motie afhankelijk van het antwoord van de staatssecretaris.
Voorzitter. Dan het rapport Ongehoord onrecht in het
vreemdelingrecht van een aantal maanden geleden. Dat
was de aanleiding voor de Kamer om een hoorzitting te
houden waar vanuit verschillende partijen naar voren kwam
dat er grote zorgen zijn over de inhoudelijke besluitvorming
en het gebrek aan effectiviteit. Welke lessen heeft de
staatssecretaris uit het rapport getrokken? Wanneer komt
haar reactie op dit rapport? Het rapport pleit voor een
effectief middel, zoals we ook in het rapport van de commissie-Bosman hebben gelezen dat hardheidsclausules in de
uitvoeringsorganisaties belangrijk zijn. Vergis u niet, de IND
is ook een uitvoeringsorganisatie. In de ontwikkelingen in
de Kamer zien we dat daar ook steeds meer besef van komt.
De wijzigingen rondom de discretionaire bevoegdheid in

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

2019 zou volgens een aantal partijen tot verbeteringen
moeten leiden. Individuele casussen zouden de tv en ook
de Kamer niet meer beheersen. En Kamerleden zoals de
heer Van Dijk zouden geen pleidooien meer houden, zoals
hij die net gegeven heeft. Klopt het dat sinds de discretionaire bevoegdheid het aantal verleende inwilligingen bij
de IND is gekelderd? Kunt u exact vergelijkende cijfers
geven? Is de staatssecretaris het met mij eens dat de onrust
niet is afgenomen en dat het beoogde doel, ook in het licht
van de wijzigingen in de uitvoeringsorganisatie, niet is
behaald?
Uitgerekend op de dag dat staatssecretaris Wiersma aankondigt dat een verkeerd ingevuld formulier niet meer per
se tot straf hoeft te leiden bij een uitkering, komt het in het
debat af en toe terug, ook over een casus waaraan een
verkeerd ingevuld formulier ten grondslag ligt. Ik hoop dat
we niet opnieuw het script van een eigen affaire aan het
schrijven zijn en dat we ook hier de lessen kunnen toepassen, die we in andere uitvoeringsorganisaties leren. Voorzitter. De commissie-Van Zwol heeft een aantal aanbevelingen gedaan. Ik zou graag willen dat deze opgevolgd worden
en dat de inspectie kijkt naar de opvolging hiervan en dit
als specifieke taak gaat monitoren. Is de staatssecretaris
het met mij eens? Gaat zij deze opdracht instellen? Volgens
mij kunnen we daar allemaal van profiteren. Dat komt het
beleid ten goede.
Dan kan het niet meer gebeuren dat, ondanks de opvangcrisis in de afgelopen maanden, er een begroting wordt
aangeleverd met een bezuiniging bij het COA van 128 miljoen. Ook bij de IND wordt er bezuinigd. Hoe kan dit? Bent
u het met mij eens dat deze bezuiniging er waarschijnlijk
niet voor zal zorgen dat de rust terugkeert, omdat we
daarmee een nieuwe situatie aan het creëren zijn. Ik hoor
graag hoe de staatssecretaris hiernaar kijkt.
Voorzitter, nog twee korte punten. Ik wil een lans breken
voor de situatie rond 1F'ers. Laat ik helder zijn: eenieder
die een oorlogsmisdadiger is, moet weg en heeft geen recht
om hier te blijven. Zo'n eenmaal opgelegd label zorgt echter, als er te weinig substantieel bewijs is, ook voor taferelen
die niet binnen onze rechtsstaat passen. Herkent de staatssecretaris deze zorgen in een aantal heel specifieke gevallen? Is zij bereid om ambtsberichten transparanter te
maken? Kunnen wij zelf overgaan tot het vervolgen van
mensen in gevallen waar dat in het land van herkomst niet
op eerlijke wijze mogelijk lijkt te zijn?
Tot slot. Het WODC-rapport van vorige week over de veiligheid van bekeerlingen, religieverlaters en lhbt'ers in azc's
is uitgekomen. Het WODC constateert te veel verschil tussen
locaties en pleit voor landelijke kaders en minimumnormen.
Hoe denkt de staatssecretaris hieraan tegemoet te komen?
Ook op dit punt overwegen wij een motie.
Tot zover en dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Ceder. Dan geef ik het woord aan de
heer Van Meijeren van Forum voor Democratie.

24 november 2021
TK 26

26-6-48

De heer Van Meijeren (FVD):
Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Het staat echt op de
voorpagina van de website van het ministerie van Justitie
en Veiligheid. Ik citeer: "Het ministerie van Justitie en Veiligheid zorgt voor de rechtsstaat in Nederland, zodat mensen in vrijheid kunnen samenleven, ongeacht hun levensstijl
of opvattingen". Dat zijn mooie woorden, maar praatjes
vullen geen gaatjes. Dat blijkt maar weer. Het is een glasharde omkering van de werkelijkheid. De rechtsstaat in
Nederland is non-existent. We leven niet in vrijheid, en al
helemaal niet samen. Mensen met een levensstijl of
opvattingen die afwijken van de eenzijdig opgelegde
opvattingen van het regime, mogen niet meer meedoen.
Die mensen worden verketterd, uitgesloten van het sociaalmaatschappelijk leven.
En over welke rechtsstaat heeft deze demissionaire minister
het eigenlijk? In een rechtsstaat zou het recht toch het
hoogste gezag moeten hebben en zou toch juist de overheid
zich aan het recht moeten houden? Maar in het land van
dit demissionaire kabinet is het recht ondergeschikt gemaakt
aan de tirannieke driften van het oppermachtige kartel waar
deze bewindspersonen deel van uitmaken. De demissionaire
minister van Volksgezondheid heeft bij het programma
WNL op zondag over het coronabeleid nota bene letterlijk
gezegd — een exact citaat: "Dit leidt tot grote onrechtmatigheid, maar ik vind het noodzakelijk". Het zou wat zijn als
bewindspersonen zich niet meer aan het recht hoeven te
houden als zij dat noodzakelijk vinden. Hoe duidelijk kan
het worden dat er willens en wetens onrechtmatig gehandeld wordt omdat het kabinet dat noodzakelijk vindt? De
huidige machthebbers zijn blijkbaar niet eens geïnteresseerd
in de vraag of hun beleid wel rechtmatig is. De vraag die
ze zichzelf steeds lijken te stellen, is: komen we ermee weg?
Waarom zouden we dit demissionaire kabinet eigenlijk
überhaupt nog vertrouwen als het aankomt op zoiets fundamenteels als de rechtsstaat? Het kabinet is nota bene
afgetreden, omdat uit onderzoek onomstotelijk was komen
vast te staan dat het kabinet de grondbeginselen van de
rechtsstaat met voeten heeft getreden. Nu wordt door diezelfde mensen, die dus aantoonbaar liegen en bedriegen,
die totaal niet te vertrouwen zijn, beleid gevoerd om zogenaamd onze rechtsstaat te beschermen. Het is werkelijk
ongekend.
Voorzitter. De overheid bemoeit zich met alles en iedereen.
De overheid is doorgedrongen tot iedere vezel van onze
maatschappij. Onze grondrechten en vrijheden worden
onder valse voorwendselen, dus op onrechtmatige wijze,
van ons afgepakt. De integriteit van ons lichaam wordt niet
meer beschermd. Het schaapachtige deel van de bevolking
— dat wordt gelukkig steeds kleiner — wordt stelselmatig
geïndoctrineerd en gemanipuleerd met angstpropaganda,
zodat zij maar onderdanig blijven en vooral blijven
gehoorzamen.
Wie fundamentele kritiek durft te uiten op het beleid, wordt
zo veel mogelijk tegengewerkt of wordt zelfs monddood
gemaakt. Gerenommeerde artsen, wetenschappers en tal
van andere experts die vanuit hun deskundigheid waarschuwen voor de gevaren van het gevoerde beleid, worden met
het grootste gemak als kwakzalver weggezet of worden
gecensureerd. Burgers die in collectief verband op vreedzame wijze hun onvrede willen uiten door deel te nemen

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

aan een demonstratie tegen het overheidsbeleid, lopen de
aanmerkelijke kans om in het ziekenhuis te belanden, omdat
oppositiedemonstraties aan de lopende band worden
neergeslagen door een agressieve oproerpolitie die handelt
in opdracht van het bevoegd gezag.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik wil een vraag stellen aan de heer Van Meijeren. Meneer
Van Meijeren, veroordeelt u het geweld tegen de politie en
de hulpverleners, afgelopen vrijdag in Rotterdam?
De heer Van Meijeren (FVD):
Wij spreken ons altijd uit tegen iedere vorm van geweld.
Dat heb ik ook al heel vaak gezegd. De grens ligt voor ons
bij geweld. Wij roepen iedereen op om op vreedzame wijze
het felst mogelijke verzet te voeren tegen dit tirannieke
regime.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik vraag het, omdat het niet bepaald de indruk is die u wekt
en die uw partij heeft gewekt. Ik noem een paar citaten. Uw
fractievoorzitter zei op 18 november: "We weten niet precies
op welke manier we deze mensen echt pijn kunnen doen,
echt schade kunnen aanrichten". Op 19 november: "Het
verzet is overal veel te slap". Ook nu neemt u weer het
woord "tirannie" in de mond, wat natuurlijk totaal niet past
bij de parlementaire democratie waar u hier ook gewoon
op onze uitnodiging komt debatteren. Dus hoe kan het nou
dat u dit antwoord geeft?
De heer Van Meijeren (FVD):
De citaten die mevrouw aanhaalt, roepen op geen enkele
wijze op tot geweld of tot wat voor manier van ongerechtvaardigd verzet dan ook. Het verzet kan inderdaad nog veel
sterker. Daar roepen wij ook toe op, bijvoorbeeld door
middel van massale burgerlijke ongehoorzaamheid. Ik voel
grootschalige stakingen aankomen als dadelijk die coronapas ook verplicht wordt op het werk. Er zijn tal van
manieren van verzet, maar vanzelfsprekend altijd geweldloos.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik voeg daar een kleine aanvulling aan toe. Hoezeer wij alle
vormen van geweld ook afkeuren, komt het natuurlijk ook
niet als een verrassing. Als burgers op onrechtmatige wijze
in hun vrijheden worden aangetast, dan is het vanzelfsprekend dat dit tot een vorm van verzet leidt die wij afkeuren,
maar die tegelijkertijd wel blootlegt hoeveel frustratie en
verdriet er zit bij mensen die hun baan verliezen, hun hele
leven kwijtraken en die hun vrijheden en grondrechten aan
de lopende band verliezen. Het is dus heel spijtig dat het
gebeurt, maar het ligt wel in de lijn der verwachting als een
regering haar bevolking in het geheel massaal gaat onderdrukken.

24 november 2021
TK 26

26-6-49

Mevrouw Van der Werf (D66):
Die toevoeging is natuurlijk precies waar ik op aansla. De
"maar" die nodig is als u eerst zegt dat het zonder geweld
kan. De heer Van Meijeren zat niet in de zaal toen ik mijn
inbreng hield, maar dit is wat ik bedoel met de uitspraak:
dit is niet normaal. Dat vindt niet alleen mijn fractie, maar
dat vindt de grote stille meerderheid van deze samenleving,
die dit soort teksten van een parlementariër hoort. Die
mensen schrikken ervan en zijn erdoor geïntimideerd. Het
is echt volstrekt onnodig om politiemensen en hun gezinnen
op deze manier in de steek te laten, wat u en uw partij doen.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik kan me wel blijven uitspreken tegen geweld. Dat zal ik
ook keer op keer blijven doen. Wat ik heb aangegeven, is
dat het wel een logisch gevolg is van het beleid dat wordt
gevoerd. Martin Luther King heeft ooit gezegd: rellen zijn
de taal van mensen die niet gehoord worden. Na de grootschalige rellen en plunderingen rondom allemaal Black
Lives Matter-demonstraties, waarbij complete steden in
brand gestoken werden en massale plunderingen plaatsvonden, heb ik ook heel weinig verontwaardiging gehoord
vanuit de Kamer. Op NOS verscheen zelfs een artikel …
De voorzitter:
Dit is trouwens weer even de overgang naar uw betoog,
graag.
De heer Van Meijeren (FVD):
… met de titel: Protesten in de VS zijn een natuurlijke reactie
van mensen die geen uitweg zien. Ik blijf me dus uitspreken
tegen iedere vorm van geweld, maar tegelijkertijd ben ik
van mening dat het beleid dat gevoerd wordt, hoe spijtig
ik dat ook vind, zal gaan leiden tot, naar ik vrees, nog veel
meer geweld dan we afgelopen weekend hebben gezien;
aanzienlijk meer geweld.
Voorzitter. Mondige burgers klimmen in de pen en schrijven
hun verdriet en frustraties van zich af door bijvoorbeeld
een e-mail te sturen aan volksvertegenwoordigers of
bewindspersonen. Zij worden ongefundeerd weggezet als
bedreigers. Nederlanders die onrechtmatig in hun fundamentele vrijheden worden aangetast en hun recht willen
halen, hebben niet de mogelijkheid om naar een onafhankelijke rechter te stappen. Alleen regeringsgezinde rechters
die door de regering zelf zijn benoemd, mogen in dit land
een oordeel vormen over de vraag of de regering zich
eigenlijk wel aan het recht houdt. Wat blijkt? Die rechters,
die door de regering zijn benoemd, wringen zich in de meest
onmogelijke bochten om maar tot het oordeel te kunnen
komen dat de regering zich aan het recht houdt: wij van
Wc-eend adviseren Wc-eend.
Over Wc-eend gesproken: waarom staat de minister erop
dat het onderzoek naar ritueel kindermisbruik, waar ook
hooggeplaatste ambtenaren van het ministerie van Justitie
van beschuldigd worden, koste wat kost onder zijn totale
controle plaatsvindt? We hebben een paar weken geleden
hierover gedebatteerd. Toen loog de minister nog dat het
onderzoek onafhankelijk van Justitie plaatsvindt, wat feitelijk
onjuist is. Hij loog ook dat hij er afstand van houdt, wat
feitelijk onjuist is. Sindsdien heeft zich echter een aantal
interessante ontwikkelingen voorgedaan. Een voorbeeld is

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

de werkgroep Spotlight die opkomt voor de belangen van
slachtoffers van ritueel misbruik, die een brandbrief heeft
gestuurd. Ook een aantal christelijke leiders hebben in een
open brief hun steun uitgesproken voor mijn motie. De
minister verroert echter geen vin. Ik heb mijn motie om dat
onderzoek buiten Justitie te laten plaatsvinden op verzoek
van een aantal personen nog even aangehouden, zodat
iedereen deze recente ontwikkelingen zorgvuldig kan
betrekken bij alle afwegingen, maar ik ben ook benieuwd
naar de reactie van de minister hierop. Is hij inmiddels
bereid om alsnog toe te zeggen dat hij tegemoetkomt aan
de wensen van de slachtoffers? Of is dat echt te veel
gevraagd en moet dit onderzoek koste wat kost onder zijn
totale controle plaatsvinden? Dat is iets wat niemand
begrijpt. Voorzitter. Hoe je de huidige staat van ons land
ook zou willen omschrijven, de term "rechtsstaat" dekt
helaas de lading niet meer. Dat zou nog tot daaraan toe zijn
als degenen die onze grondrechten en vrijheden afpakken
daadwerkelijk in de veronderstelling verkeren dat dat allemaal in het belang is van de volksgezondheid, en als zij zelf
daadwerkelijk zouden geloven dat we te maken hebben
met een levensgevaarlijk virus. Maar ze geloven het zelf
niet eens. Toen de minister hier zojuist de zaal betrad, liep
hij twee minutenlang te pronken met zijn nieuwe mondkapje
en alle camera's op te zoeken. Als hij dadelijk achter de
schermen weer met zijn ambtsgenoten, met andere
Kamerleden of met zijn ambtenaren aan het socializen is,
is het weer ouwe-jongens-krentenbrood en bestaat dat virus
ineens niet meer. Het gaat er niet om dat daarbij dan, onder
meer door deze demissionaire minister, de coronamaatregelen worden overtreden, waar hij vervolgens wel of geen
boete voor betaalt. Dat is niet het punt. Het gaat om iets
veel fundamentelers, namelijk dat de betrokkenen zich er
kennelijk wel degelijk van bewust zijn dat de maatregelen
niet daadwerkelijk nodig zijn om onze volksgezondheid te
beschermen en dat men zelf dus ook niet gelooft in de leugens die ons worden opgedrongen.
Voorzitter. Dit betekent dus dat willens en wetens, opzettelijk, grondrechten en vrijheden van burgers worden afgepakt, onder valse voorwendselen. Precies dat is waarom
dat beleid, dat door een deel van de beleidsmakers wordt
gesteund en toegejuicht, zowel vanuit het kabinet als vanuit
Kamerleden, niet zomaar incompetent is, maar misdadig.
Het gaat niet om de minste misdrijven. We hebben het niet
alleen over ambtsmisdrijven, maar ook over misdrijven als
wederrechtelijke vrijheidsberoving, landverraad, dood door
schuld en in het ergste geval zelfs massamoord.
De voorzitter:
Ik ga u toch even onderbreken. Dit zijn grote woorden, die
niet alleen aan het demissionaire kabinet gericht zijn, maar
ook aan mijn collega's. Ik sta het niet toe dat u mijn collega's
misdadig noemt en zelfs nog grotere woorden gebruikt. Ik
wil u dus echt vragen om daar rekening mee te houden en
dat soort grote woorden niet te gebruiken.
De heer Markuszower (PVV):
Een punt van orde, voorzitter. Ik merk iets tijdens dit debat,
bij mijn eigen bijdrage en nu ook bij de bijdrage van de
ambtsgenoot van Forum voor Democratie. De voorzitter
heeft misschien een column in De Telegraaf gelezen of zo.
Misschien voelt zij zich daardoor aangesproken op het feit
dat ze niet zo stevig is.

24 november 2021
TK 26

26-6-50

De voorzitter:
Dit is een punt van orde.
De heer Markuszower (PVV):
Het punt van orde is: in deze zaal moeten we discussies
kunnen voeren. Iedereen moet zijn mening kunnen geven.
Andere Kamerleden hebben het recht dan tegen zo'n
mening of positie te ageren. Dat heet een debat. Ik merk
dat de voorzitter zich in dit debat heeft voorgenomen om
het debat te snoeren. Dat kan toch niet de bedoeling zijn
van een volksvertegenwoordiging. Ik vraag de voorzitter
om daarmee op te houden. Als mensen afstand willen
nemen van de woorden van Forum voor Democratie kunnen
zij dat hier doen. Als ze het met mijn bijdrage in de eerste
termijn niet eens waren, konden ze daarop ingaan. Maar
de voorzitter kan het debat niet snoeren. Als de voorzitter
dat blijft doen, denk ik dat we het debat moeten staken en
over de rol van de voorzitter moeten gaan spreken.
De voorzitter:
Laat ik daar even op reageren. Dan geef ik mijn collega's
ook de mogelijkheid om daarop te reageren. Vrijheid van
meningsuiting is een groot goed. Daar gaat het niet om.
Op het moment dat in dit huis van de democratie woorden
worden gebruikt waarmee wordt gezegd dat mijn collega's
criminelen zijn, en woorden, zoals u die zelf heeft gebruikt,
waarmee wordt gezegd dat zij zich moeten verantwoorden,
dan trek ik daar inderdaad een grens. Ik vind dat jammer,
maar ik heb hier ook de rol om de waardigheid van deze
Tweede Kamer te beschermen. Ik geef het woord aan
mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Ingaand op dat punt van orde: als iets belangrijk is in onze
democratie, dan is het dat wij van gedachten wisselen en
dat wij onze stem kunnen uitbrengen over wetsvoorstellen,
waaruit ook verschillen blijken. Als dat in onze democratie
is gebeurd, hebben we ook het respect voor elkaar op te
brengen op het moment dat een meerderheid een andere
afweging maakt. Geregeld zit ik hier met frustratie, omdat
de meerderheid het anders ziet dan ik het zie. Zo is het
leven, zo is de democratie. Maar als we dan beginnen met
elkaar uit te maken voor misdadiger en allerlei spanningsvelden oproepen, alsof deze democratie niet functioneert,
dan is de bijl aan de wortel gelegd van ons samenleven.
Het enige wat ons dan in the end resteert, is een burgeroorlog over hoe je met elkaar omgaat, omdat je de verschillen
niet meer met elkaar uitspreekt. Ik zou uit de grond van mijn
hart aan collega Van Meijeren willen vragen: stop hiermee.
Duisternis drijf je niet uit met duisternis, maar met licht.
Dus als u het ergens niet mee eens bent, komt u dan met
argumenten, dan gaan we het debat voeren. Maar kap
ermee om anderen uit te maken alsof het misdadigers zijn
en alsof hier het strafrecht aan de orde zou moeten zijn.
Voorzitter. Van harte steun. Aan mijn collega's de oproep:
laten we naar de inhoud gaan, want zo blijft onze democratie sterk en zo zijn wij een vredig land waarin wij het met
elkaar uithouden, ook als wij van mening verschillen.
(Geroffel op de bankjes)

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

De voorzitter:
Ik kijk nog even naar de collega en dan geef ik u weer het
woord. De heer Van Nispen van de SP.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb daar eigenlijk bijzonder weinig aan toe te voegen.
Maar vooral ook ronduit steun voor uw rol als Voorzitter.
Laten wij nu ook niet gaan beginnen met het ondermijnen
van de rol van de Voorzitter, want dan wordt het echt problematisch. Er wordt hier geen debat gesmoord. Er kan
ongelofelijk veel worden gezegd. Er is ook al heel erg veel
gezegd. De vrijheid van meningsuiting is ongelofelijk ruim,
maar niet helemaal onbegrensd, zelfs niet in deze zaal. De
grenzen zijn volgens mij door de Voorzitter duidelijk
getrokken.
(Geroffel op de bankjes)
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik wil graag mijn steun uitspreken voor de rol van u als
Voorzitter. Er is altijd een grijs gebied en je kunt er eindeloze
discussies over hebben of iets wel of niet kan. Volgens mij
moeten wij daar onze tijd niet aan besteden. Wij hebben
die scheidsrechter. Dank dat u het op deze manier doet.
(Geroffel op de bankjes)
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik sluit mij aan bij de woorden van eerdere collega's. Dit is
de zaal van de democratie. De Voorzitter gaat daarover en
het geeft geen pas om de Voorzitter op deze manier in een
positie te brengen alsof de vrijheid van meningsuiting hier
het punt is. Daar gaat het hier niet om. Dat mag heel duidelijk gezegd worden. Dan kunnen we nu inderdaad weer
terug naar de inhoud.
De voorzitter:
Dank u wel. Wij gaan terug naar de inhoud. Ik geef het
woord aan de heer Van Meijeren.
De heer Van Meijeren (FVD):
Graag reageer ik even op alles wat gezegd is, zowel door
u als door een aantal ambtsgenoten. Zelf ben ik van mening
dat de vrijheid van meningsuiting hier te ver beperkt wordt,
want ik ben hier in alle rust mijn zorgen aan het uitspreken
over het beleid. Ik ben er stellig van overtuigd dat er ernstige misdrijven worden gepleegd. Het zou u sieren, als u
zoiets hoort, dat u oprecht geïnteresseerd naar de interruptiemicrofoon loopt en zegt: meneer Van Meijeren, legt u
dat eens uit. Welke misdrijven en hoe komt u daarbij? Dat
gebeurt allemaal niet. Nee, deze opvatting dat er misdrijven
worden gepleegd, moet kennelijk worden toegevoegd aan
het lijstje van verboden meningen.
En het is helemaal niet zo vreemd dat er gepleit wordt voor
strafrechtelijk onderzoek naar onder meer bewindspersonen. In dat hele toeslagenschandaal hebben we ook gezien
dat de grondbeginselen van de rechtsstaat met voeten zijn
getreden en daar hebben de gedupeerden ook strafrechtelijke aangifte van gedaan. En ja, daar is ook sprake geweest
van onrechtmatige wetgeving. Daar is ook sprake geweest

24 november 2021
TK 26

26-6-51

van onrechtmatige rechtspraak. Nogmaals, dat een meerderheid hier bepaalt en besluit om een hele bevolking te
onderdrukken, maakt het niet rechtmatig.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef nog het woord aan de heer Azarkan van
DENK.
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter. Ik vind dat we hier ook echt een streep moeten
trekken. Ik ondersteun u daarin. Ik vind: je kunt in een
coronadebat echt kritisch zijn over alle maatregelen, maar
ik trek ook de grens als wordt gezegd dat het hier gaat om
landverraders, dat je collega's of kabinetsleden daar op
voorhand voor uitmaakt en dat je daarbij ook zegt dat er
massamoorden zijn gepleegd. Ik vind dat echt hele grote
woorden. Dit is een begroting Justitie en Veiligheid. Dit is
niet een coronadebat. Ik vind dat wij bij de orde van dit
debat moeten blijven. Laten we elkaar nu niet allerlei dreigementen toewerpen. Van mij mag de heer Van Meijeren
heel kritisch zijn. Hij mag alles onderbouwen, maar hij kan
niet collega's voor landverraders of massamoordenaars
uitmaken. Ik zie aan hem dat hij ook wel enigermate geniet
van dit spel, dus het was voor mij ook lastig om hieraan
deel te nemen. Ik vind dat wij hier echt even moeten stoppen.
De voorzitter:
De heer Sneller, tot slot, en dan gaan wij over naar het
inhoudelijke betoog.
De heer Sneller (D66):
Van harte eens. Als de heer Van Meijeren het meent, dan
gaat hij aangifte doen en het niet hier de zaal in slingeren,
want hij weet dat hij niet op de stoel van de rechter gaat
zitten. Dat is immers waar hij zelf altijd over klaagt: politici
die op de stoel van de rechter gaan zitten, of andersom.
De heer Van Meijeren (FVD):
Uiteraard. Dat is precies waar wij toe oproepen. Wij roepen
niet op tot lynchpartijen of andere ondemocratische zaken.
Wij roepen ertoe op dat de verdachten van deze misdrijven
worden opgespoord, opgepakt, voor de rechter komen en,
als het aan mij ligt, lange vrijheidsstraffen ondergaan.
De voorzitter:
Ik ga u in het kader van de orde van het debat vragen om
nu verder te gaan met uw betoog, maar niet verder dan
waar ik net de grens heb getrokken. Ik geef u weer het
woord.
De heer Van Meijeren (FVD):
Eén punt nog, want ik had nog niet gereageerd op de heer
Azarkan. Ik smijt niet zomaar met termen als "landverraad"
…

De voorzitter:
Nee, ook even naar u, meneer Azarkan: laten we hier nu
echt mee stoppen. Want dan gaat de heer Van Meijeren
daar ook op reageren. Meneer Van Meijeren, u maakt uw
zin af en dan geef ik de heer Azarkan tot slot nog het woord.
Daarna wil ik echt vragen om door te gaan. Heel kort,
meneer Van Meijeren, en dan meneer Azarkan.
De heer Van Meijeren (FVD):
Als een Kamerlid ervan overtuigd is dat hier zulke ernstige
misdrijven worden gepleegd, zoals landvoorraad, dat
strafbaar is gesteld in artikel 97a van het Wetboek van
Strafrecht, dan is het niet alleen mijn recht, maar ook mijn
plicht om mijn zorgen daarover hier uit te spreken. Ik zou
geen knip voor de neus waard zijn als ik dat ongemoeid
zou laten en als ik überhaupt zou suggereren dat de daders
daarvan er ongestraft mee wegkomen.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Azarkan. En dan gaan we echt verder.
De heer Azarkan (DENK):
De heer Van Meijeren weet dondersgoed wat de trias politica is. Hij spreekt hier van verdachten, maar het is niet aan
de heer Van Meijeren, aan een Kamerlid, om te bepalen
wie een verdachte is. Daar hebben we het onafhankelijke
OM voor. Dat betekent dat de heer Van Meijeren via de
procedure een manier moet vinden om te kijken hoe je met
een commissie in dit geval kabinetsleden voor de rechter
krijgt. Maar daar gaat uiteindelijk het OM over. Ik vind het
echt heel bezwaarlijk dat hij over verdachten spreekt. Hoe
bepaalt u dat mensen verdachten zijn? Dat kunt u toch niet
zo menen, meneer Van Meijeren?
De heer Van Meijeren (FVD):
Nou, anders dan meneer Azarkan veronderstelt, is het
helemaal niet het Openbaar Ministerie dat bepaalt of
ambtsmisdrijven vervolgd moeten worden. Op basis van
de wet op de ministeriële verantwoordelijkheid is dat oordeel aan de Kamer. Wij, als Kamerleden, bepalen of er wel
of geen ambtsmisdrijven worden gepleegd. Wat betreft het
vooruitlopen op de feiten, wil ik nog even een punt maken.
De voorzitter:
Nee, nee, nee. We hebben het nu genoeg gehad over dit
onderwerp. Ik wil u nu echt vragen om verder te gaan met
uw betoog, maar niet verder dan de grens die ik net heb
aangegeven. Het woord is weer aan de heer Van Meijeren.
We gaan het dus niet meer doen, want we besteden er nu
heel veel aandacht aan. Laten we teruggaan naar de inhoud
van het debat.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik ben heel benieuwd naar het oordeel van de heer Omtzigt
in dezen.
De voorzitter:
Maar ik vraag aan de heer Omtzigt om de heer Van Meijeren
eerst zijn betoog af te laten ronden. Ik kijk dan of er nog

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

24 november 2021
TK 26

26-6-52

een punt is en dan geef ik u het woord. Gaat u nu eerst uw
betoog afronden.
De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter. Eén kleine opmerking tussendoor. Naar aanleiding van de rellen in Rotterdam hoor ik tal van Kamerleden
zeggen dat de daders moeten worden opgepakt en dat zij
voor de rechter moeten komen. Dat heeft niks met de trias
politica te maken. Je ziet wat er gebeurt, je constateert iets
en je pleit voor een juridische oplossing zoals dat gaat in
een rechtsstaat, namelijk dat de daders voor de rechter
komen. Dat is helemaal niet zo vreemd. Eigenlijk is het ook
absurd dat er zo paniekerig gereageerd wordt, want het zou
vanzelfsprekend moeten zijn dat de daders van misdrijven
zich voor de rechter verantwoorden. Uiteindelijk is het
oordeel over de vraag of er misdrijven zijn gepleegd, wie
daarvoor verantwoordelijk zijn en welke straf zij moeten
krijgen, aan de rechter.
Nogmaals, ik maak me heel erg zorgen dat dit vandaag is
toegevoegd aan het lijstje van verboden meningen. Maar
het past een beetje in een patroon dat we de afgelopen
weken zien, namelijk de paniekerigheid waarmee zowel in
deze Kamer als buiten deze Kamer wordt geprobeerd om
ons de mond te snoeren. Er wordt zelfs al openlijk gesproken over de mogelijkheid om Forum voor Democratie als
politiek partij te verbieden. Dat is veelzeggend. De waarheid
is soms hard en die is soms zelfs zo ongemakkelijk en confronterend, dat je haar het liefste helemaal niet wilt horen.
Maar hoe meer weerstand een waarheid oproept, hoe meer
die waarheid moet worden uitgesproken en gehoord. De
oproep om politieke partijen te verbieden die zich uitsluitend
bedienen van democratische middelen om hun doelen na
te streven, is antidemocratisch. In democratieën worden
oppositiepartijen niet verboden omdat ze andere opvattingen hebben dan de gepropageerde staatsideeën.
De voorzitter:
Ik zie u bij de interruptiemicrofoon staan, maar ik heb net
aangegeven dat ik eerst wil dat de heer Van Meijeren zijn
betoog afrondt. Daarna geef ik gelegenheid aan de heer
Omtzigt en aan u, mevrouw Kathmann.
De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter. Ik ga inderdaad naar een afronding. Dit soort
paniekerige reacties en pogingen om ons te raken, maken
ons alleen maar sterker. Wij zullen nooit zwichten voor
tirannen. Wij zullen nooit zwijgen. Wij zullen altijd de
waarheid blijven benoemen, hoe ongemakkelijk die soms
ook is. Een politieke partij kan misschien verboden worden,
maar een beweging en haar ideeën niet. Onze beweging is
niet meer te stoppen; de waarheid zal zegevieren.

met een donkere huidskleur, mensen die praktisch opgeleid
zijn en mensen die theoretisch opgeleid zijn; noem het
allemaal maar op. Álle Nederlanders. Wij zijn allemaal
Nederlanders, soms met onderlinge conflicten, maar in de
kern zijn wij onderling niet verdeeld. Om deze strijd te
winnen, mogen wij ons niet laten leiden door onderlinge
verschillen die worden uitvergroot door onze tegenstanders.
Want hoe graag het regime dat ook wil, zolang wij verdeeld
zijn, zullen zij heersen. Daarom moeten we de handen
ineenslaan en samen een vuist maken tegen het kwaad dat
ons dit aandoet. Want wij zijn met meer.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er zijn nog twee interrupties. Allereerst de heer
Omtzigt en dan mevrouw Kathmann. Gaat uw gang.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dit was een vrij groot dieptepunt. Maar ik heb een vraag.
Als je iemand beschuldigt van landverraad, artikel 97 van
het Wetboek van Strafrecht, dan is die iemand in verbinding
getreden met een vreemde mogendheid om misdaden
tegen de Staat te bedrijven. Dus de vraag aan de heer Van
Meijeren is met welke vreemde mogendheid wie van deze
drie in contact is getreden om welke misdrijven te plegen
tegen de Nederlandse Staat.
De heer Van Meijeren (FVD):
De heer Omtzigt heeft niet goed geluisterd. Ik heb het niet
gehad over artikel 97 van het Wetboek van Strafrecht. Dat
artikel spreekt van een vreemde mogendheid. Ik heb keer
op keer artikel 97a van het Wetboek van Strafrecht
genoemd. Daarin gaat het niet over een vreemde
mogendheid maar over een in het buitenland gevestigd
persoon of lichaam. Dan denk ik onder meer aan de nauwe
banden die dit kabinet onderhoudt met het World Economic
Forum, dat er openlijk voor pleit om de coronacrisis, of
beter gezegd het coronaschandaal, te misbruiken om een
totalitaire controlestaat uit te rollen.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dus u beschuldigt de drie bewindspersonen aldaar ervan
dat zij niet alleen gesproken hebben met iemand, maar dat
zij ook in opdracht van mensen van het WEF hier een totale
controlestaat willen uitrollen om Nederlanders te onderdrukken. Dat is de beschuldiging die u hier bij deze personen
neerlegt. Specifiek tegen welke ministers heeft u het dan?

Maar hoezeer ik ook geloof dat wij gaan winnen en dat onze
kinderen in een vrij land zullen opgroeien zonder mondkapjes, afstandsregels en totalitaire controlemechanismes, we
mogen niet achteroverleunen. Alleen samen krijgen we de
overheid onder controle. Om dat proces te bespoedigen,
richt ik mij nu, aan het slot van dit betoog, graag tot alle
Nederlanders. Met de nadruk op "alle" Nederlanders: jongeren en ouderen, mannen en vrouwen, joden, christenen en
moslims, homo's en hetero's, gevaccineerden en ongevaccineerden, mensen met een lichte huidskleur en mensen

De heer Van Meijeren (FVD):
Dat "in opdracht van" heb ik niet genoemd. Er is al sprake
van landverraad als er wordt meegewerkt aan bijvoorbeeld
het verschaffen van steun aan het voorbereiden, bevorderen
of teweegbrengen van zo'n omwenteling. Daarnaast heb
ik persoonlijk gezegd dat er misdrijven gepleegd worden
en dat het uiteindelijk aan de rechter is, heb ik zojuist
gezegd, om te beoordelen welke misdrijven er zijn gepleegd,
door wie die zijn gepleegd en welke straffen moeten worden
opgelegd. Ik wil vanzelfsprekend niet vooruitlopen op de
uitkomsten van een gerechtelijke procedure. We moeten
onze rol natuurlijk kennen. Ik wacht de uitkomsten van de

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-53

juridische procedures die gaan volgen met heel veel
belangstelling af.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Kijk, het is van tweeën één. Het is interessant dat Forum in
ieder geval de rechters in Nederland erkent. Dat is nog een
heel klein beetje winst, maar goed, dat is wel heel marginaal
met wat we hier horen. Er wordt hier een concrete
beschuldiging geuit naar vak-K. Daar zitten op dit moment
drie personen en het misdrijf is landverraad. Dat is iets
anders dan foutparkeren, zullen we maar even zeggen. Daar
stond vroeger de doodstraf op en het is ongeveer het laatste
waar de doodstraf af is gegaan. Het is niet gering wat we
hier zeggen.
De voorzitter:
Uw vraag?
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dan wil ik gewoon weten wie u hier beschuldigt, want het
is niet zomaar iets wat we hier in de arena gooien. Met "u"
bedoel ik de heer Van Meijeren, niet de voorzitter.
De voorzitter:
Gelukkig. De heer Van Meijeren.
De heer Van Meijeren (FVD):
Landverraad is inderdaad een zeer ernstig misdrijf. Er staat
een levenslange gevangenisstraf op. Ik heb uitdrukkelijk
gezegd dat het uiteindelijk aan de rechter is om te bepalen
door wie er misdrijven zijn gepleegd, welke misdrijven dat
precies zijn en welke straffen moeten worden opgelegd.
Een eerste aanknopingspunt om veel informatie boven
water te krijgen, kan de parlementaire enquête zijn die al
is aangekondigd. Natuurlijk vergt een voorbereidend strafonderzoek de nodige instrumenten om alle feiten en cijfers
boven water te krijgen. We hebben al heel vaak gezien dat
er in een keer notities of adviezen naar voren kwamen waar
de desbetreffende bewindspersonen ineens geen actieve
herinneringen meer aan hadden. Maar in ieder geval kunnen
mensen in Nederland ook veroordeeld worden voor strafbare feiten waar zij misschien geen actieve herinneringen
meer aan hebben.

dat gedaan en dat heeft consequenties" of je trekt het terug.
Dit laat je niet zomaar in de lucht hangen. En u hoeft niet
te bedenken dat ik de grootste vriend van dit kabinet ben.
Dat is ondertussen ook wel duidelijk.
De heer Van Meijeren (FVD):
Als de heer Omtzigt tijdens zijn maandenlange afwezigheid
zich enigszins had verdiept in wat hier allemaal gaande is,
dan had hij ook gemerkt ...
De voorzitter:
Nee, nee, nee, nee, nee. Dit is echt op de persoon. Dat
moeten we gewoon zo niet doen. U mag alles zeggen op
de inhoud, maar om zo ... Ik kom even voor u op, meneer
Omtzigt, zodat u dat zelf niet hoeft te doen. Dat vind ik echt
niet goed. Ik vind het echt niet prettig om dat op die manier
te doen. Als collega's ziek zijn, dan hoort daar ook een stuk
respect bij.
De heer Van Meijeren (FVD):
Maar ik verwijs naar een gebeurtenis die plaatsvond gedurende de ziekte van de heer Omtzigt. Toen heb ik een heel
duidelijk debat gevoerd, onder meer met de minister-president, waarin ik hem ermee heb geconfronteerd dat hij correspondeert met de heer Klaus Schwab, een in het buitenland gevestigde persoon, over zijn boek met als titel The
Great Reset, waarin Klaus Schwab ervoor pleit om nationale
democratieën te vervangen door een globale technocratie.
Hier wordt gedaan alsof alles om volksgezondheid draait:
o ja, we hebben QR-codes nodig, alles voor de volksgezondheid. Maar dit soort schimmige beweegredenen worden
niet met de Kamer gedeeld of er wordt zelfs glashard over
gelogen. Als daar niet openlijk over gesproken wordt, dan
zijn dat sterke aanwijzingen dat dat vreselijke misdrijf van
landverraad gepleegd wordt. Natuurlijk moet daar uitvoerig
onderzoek naar gedaan worden, moet de onderste steen
boven komen en moeten de daders gestraft worden, als
het aan mij ligt met vrijheidsstraffen.
De voorzitter:
Ja, meneer Omtzigt. Kunnen we daarna het onderwerp
afronden?

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Een lang antwoord is in deze Kamer vaak een teken dat
iemand wegloopt van de oorspronkelijke vraag, en dat is
hier volledig aan de hand. De vraag was heel simpel. Er is
een beschuldiging gedaan van een zeer specifiek misdrijf
en tegen zeer specifieke personen. Het misdrijf waarvan de
beschuldiging gedaan wordt, is niet bepaald triviaal. De
enige minister die ooit voor een ambtsmisdrijf veroordeeld
is in dit land, is veroordeeld voor het los laten lopen van
een hond waar mond- en klauwzeer was. Dat mag niet,
want dat is gevaarlijk. Maar verder dan dat zijn we nooit
gegaan. Hier gaan we honderd keer verder. Dat kun je niet
zomaar doen. Je kunt niet zomaar iets zeggen over iemand
en, als ik nu vraag om wie het gaat en wat er ongeveer
gepleegd is, zeggen: dat moet onderzocht worden. Ik vraag
echt met klem, van tweeën één: of je zegt "die persoon heeft

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dat kan zeker. Ik heb het gevoel dat het niet vandaag afgerond gaat worden, maar toch even. Ik maak uit het antwoord
op dat, punt een, er richting deze drie ministers, of twee
ministers en een staatssecretaris, na zeven keer vragen —
ik ga ze van alles verwijten hoor, tijdens mijn betoog, dus
kijk niet te blij — geen enkel spatje, geen enkele hint of zelfs
maar een briefje is dat zou kunnen duiden op landverraad
overblijft, terwijl ze toch net even beschuldigd zijn van iets
waarvoor je levenslang de gevangenis in kunt gaan. Twee
is dat de minister-president beschuldigd wordt van landverraad, op grond van op zich heel interessante vraag. Die heb
ik echt wel gezien toen ik thuis zat. Ik heb te veel debatten
gezien, ook debatten die over mij gingen urenlang. Dat was
een ander ding. Dat was inderdaad een briefje dat hij
geschreven had en dat gaat u nu abstraheren als dat hij in
een groot internationaal complot zou zitten om hier iedereen
onder een soort controle te brengen. Er blijft helemaal niks

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-54

overeind van de beschuldiging die gedaan is door de heer
Van Meijeren. Ik verzoek hem dan ook om ten eerste te
beschuldigingen tegen deze drie personen terug te nemen.
Je kunt niet iemand van een zwaar misdrijf beschuldigen,
publiekelijk. Iemand kan het doen omdat hier immuniteit
is op het moment dat de Kamer vergadert. Dan kan je alles
zeggen en kan je er niet voor gestraft worden. Maar fatsoen
zegt dat u als u na zeven keer nog niet een briefje van
mevrouw Broekers-Knol tevoorschijn kunt toveren waarin
ze iets gezegd heeft, haar niet van landverraad kunt
beschuldigen.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Van Meijeren.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik heb überhaupt geen specifieke namen genoemd. Ik heb
het gehad over een aantal beleidsbepalers, zowel leden van
het kabinet als leden van de Kamer die dit steunen.
Voorzitter. Ik ben even aan het woord.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren is aan het woord.
De heer Van Meijeren (FVD):
De heer Omtzigt is zich er kennelijk niet goed van bewust
dat deze demissionaire minister van Justitie verantwoordelijk is voor onze rechtsstaat. En als er aanwijzingen zijn dat
de rechtsstaat met voeten wordt getreden, is het in de eerste
plaats aan deze demissionair minister om aan de bel te
trekken en om maatregelen te treffen om onze rechtsstaat
te beschermen. Dus daarom — ik zit hier niet bij een landbouwdebat of elders — spreek ik de demissionair minister
van Justitie aan op onze rechtsstaat.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee wil ik …
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter.
De voorzitter:
Heel kort dan, meneer Omtzigt. Ik doe ook even een beroep
op u om even heel kort een opmerking te maken.

minuten en dan gaan we verder met mevrouw Koekkoek
van Volt. We gaan dan door tot ongeveer zeven uur, vijf
over zeven.
De vergadering wordt van 18.30 uur tot 18.39 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan mevrouw Koekkoek van Volt. Gaat
uw gang.

Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dank u wel, voorzitter. We gaan verder met het echte debat.
Voorzitter. De rechtsstaat. Een begrip dat ik sinds mijn
aantreden als Kamerlid veel heb gehoord en veel heb
gebruikt, maar dat lastig in een definitie te vangen is. Bij
het woord "rechtsstaat" denken we daarom aan heel verschillende dingen. We denken aan de scheiding der machten
en aan onze Grondwet, maar ook aan mensenrechten zoals
de vrijheid van meningsuiting en het recht op een eerlijk
proces. Allemaal terechte associaties, omdat het onderdelen
zijn van het grondidee van de rechtsstaat. Dat maakt het
ook kwetsbaar. Want als onze rechtsstaat uit zo veel
onderdelen is opgebouwd, dan is de rechtsstaat ook op
talloze manieren af te breken, gezien en ongezien, met opzet
of als bijkomende schade. Daar maak ik me zorgen over,
want het lijkt wel alsof we het toelaten dat de rechtsstaat
stapsgewijs wordt afgebroken. Ik zie het als mijn taak als
Kamerlid om het afbrokkelen van de rechtsstaat tegen te
gaan. Daar wil ik het vandaag over hebben aan de hand
van de volgende thema's: de weerbaarheid van de democratie, toegang tot het recht, veiligheid, migratie en waarborgen.
Voorzitter. Ik was 12 toen Pim Fortuyn vermoord werd, 14
tijdens de moord op Theo van Gogh. Sindsdien is de discussie verhard en gepolariseerd, binnen en buiten de
Kamer. Nu zijn we aangekomen op het punt waar we geen
enkel onderwerp kunnen bespreken zonder een vinger te
wijzen naar de ander. Wat er vorige week gebeurde, was
een dieptepunt, maar zeker geen incident; zo blijkt ook weer
vandaag. Daarom vraagt Volt alle partijen om samen de
grens te bepalen. Voor ons is het duidelijk: intimidatie en
bedreigingen hebben geen plaats in een democratische
rechtsstaat, of het nu gaat om Kamerleden, ministers,
ambtenaren, verpleegkundigen, artsen, wetenschappers of
journalisten.

De voorzitter:
Daarmee zijn we aan het einde gekomen van uw bijdrage,
meneer Van Meijeren. Ik schors de vergadering voor vijf

Voorzitter. We wijzen vaak naar Polen, Hongarije, Slovenië
of Oostenrijk. Dat is soms ook terecht, maar we vergeten
daarbij dat ook onze eigen rechtsstraat onder druk staat.
Een goed werkende rechtsstaat doet twee dingen. Zij
garandeert en waarborgt onze rechten, maar zij corrigeert
zichzelf ook zodra deze rechten door de overheid in het
gedrang komen. De vraag die wij ons vandaag moeten
stellen is: heeft Nederland eigenlijk wel voldoende waarborgen om de rechten en vrijheden van mensen te waarborgen? En stel dat er een autocratisch regime aan de macht
komt. Zijn die waarborgen ook dan nog voldoende? Volt
denkt van niet. We gaan er nog te vaak van uit dat het wel
goed komt in plaats van dat de waarborgen vastgelegd
worden in onze wetteksten, terwijl we in de afgelopen jaren
hebben gezien dat door politieke keuzes een grote groep

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Na acht keer vragen is de heer Van Meijeren 180 graden
gedraaid richting minister Grapperhaus. Hij beschuldigde
hem eerst van landverraad en nu vraagt hij hem om te
handhaven. Ik vind het bijzonder dat hij deze draai heeft
kunnen maken met een buitengewone lenigheid en feliciteer
hem daarmee.

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-55

Nederlanders steeds minder goed beschermd is tegen die
overheid. Als gevolg daarvan raakt die groep het vertrouwen in de Staat kwijt. Denk hierbij aan het toeslagenschandaal, maar ook aan het etnisch profileren bij de politie en
discriminatie bij de Belastingdienst, dat niet door de Raad
van State werd herkend. Dat kunnen we niet toelaten.
Daarom vraag ik de minister welke stappen zijn ondernomen in deze begroting om etnisch profileren tegen te gaan
en het vertrouwen weer te herstellen. Hoe werken deze
ministers samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken
en de nationaal coördinator racisme en discriminatie om
deze problemen aan te pakken? Zijn daarvoor al concrete
plannen opgesteld sinds het aantreden van deze coördinator?
Wat het vertrouwen ook niet ten goede komt: we zien een
trend waarbij departementen op grote schaal informatie
verzamelen over burgers, zonder duidelijke wettelijke
grondslag. Zo is het wetsvoorstel voor het creëren van
verwerkingsgrondslagen voor de NCTV ondermaats en is
er nauwelijks toezicht mogelijk op het gebruik van persoonsgegevens door de overheid. De samenleving toont over het
algemeen begrip voor het tijdelijk inleveren van vrijheden
in tijden van crisis, zoals een hoge terroristische dreiging
of een pandemie, maar dat vergt wel vertrouwen in de Staat
en de belofte dat deze maatregelen proportioneel en tijdelijk
zijn. Maar overheden geven deze extra bevoegdheden vaak
niet terug zodra de dreiging over is. In plaats daarvan worden die maatregelen onderdeel van de bestaande toolbox.
Ik geef een voorbeeld. Kijk naar het huidige wetsvoorstel
om de wet voor het intrekken van het Nederlanderschap
voor onbeperkte tijd te verlengen. Deze wet was bedoeld
om Nederlandse burgers te beschermen tegen terugkerende
Syriëgangers. De wet was toen al discutabel qua balans
tussen effectiviteit van de wet enerzijds en de controle die
het de Staat over Nederlandse burgers geeft anderzijds. Nu
die dreiging zeer klein is, is er al helemaal geen grond meer
om deze wet te verlengen. Toch proberen we het. In
Nederland breken we de rechtsstaat beetje bij beetje af. Dat
risico lopen we als we een maatregel omzetten in een vaste
maatregel. Ik wil de minister vragen om hierop te reflecteren. Maken we wel de juiste afweging? En heeft de minister
concrete aanwijzingen dat het inperken van vrijheden leidt
tot meer veiligheid?
Mijn tweede onderwerp is de toegang tot het recht. We
hebben allemaal gezien hoe de toeslagenaffaire zich ontvouwen heeft. We zien tegelijkertijd bij vele andere uitvoeringsorganisaties dat de menselijke maat zoek is, of het nu
gaat om rechtsbijstand of asiel en migratie. Toegang tot
het recht betekent dat burgers hun rechten moeten kunnen
afdwingen, maar ook dat dit op een makkelijke en laagdrempelige manier kan. Dat betekent dat het systeem inzichtelijk
moet worden en dat burgers toegang hebben tot de juiste
informatie. Is de minister daarom bereid om overheidscommunicatie om te zetten in meer heldere taal? Zal de minister
stappen zetten om uitvoeringsorganisaties beschikbaarder
te maken, bijvoorbeeld door het subsidiëren van loketten
in buurthuizen of bibliotheken, zoals eerder is voorgesteld
door collega's? Ziet de minister mogelijkheden om zulke
initiatieven te steunen vanuit het Nationaal Groeifonds?
Werkt de minister al samen met gemeenten en uitvoeringsorganisaties om dit te bewerkstelligen?
Voorzitter. Ook de jarenlange bezuinigingen op de sociale
advocatuur maken het recht minder toegankelijk en daarom

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

is het belangrijk om het rechtsbijstandsstelsel zo snel
mogelijk te herzien. Hiervoor zijn al verschillende pilots
gedraaid. Wat zijn de bevindingen van de minister met
betrekking tot deze pilots en wat zijn de ervaringen van
rechtzoekenden tot nu toe? Ziet de minister mogelijkheden
om deze te institutionaliseren? Zullen mensen die gebruikmaken van mediation ook een beroep kunnen doen op
rechtsbijstand? Hoe gaat de minister de inzet hiervan stimuleren en de bekendheid van de mogelijkheid tot mediation
onder mensen vergroten? En zijn er in deze begroting extra
fondsen beschikbaar gemaakt voor rechtshulppakketten?
En hoe zit het met de rechtspraak? Er zijn lange wachttijden.
Mensen moeten wachten op een oordeel, zowel in de
gewone rechtspraak als in het geval van asiel en migratie.
Ziet de minister kansen om dit te versnellen door het digitaliseren van bepaalde onderdelen in processen? En in
hoeverre zet de minister in op digitalisering van de rechtspraak?
Voorzitter. Dan veiligheid. Het moge duidelijk zijn: er zijn
meer investeringen nodig, maar elk verhaal heeft twee
kanten. Uitvoeringsorganisaties kampen met grote tekorten,
zowel financieel als in mankracht. Extra investeringen
moeten daarom evenredig verdeeld worden tussen de
rechtspraak, de advocatuur en de uitvoeringsdiensten. Deze
laatste waarborgen namelijk ook onze veiligheid. Door het
nationaliseren van de politie en door bezuinigingen wordt
er niet alleen nagelaten te investeren in de broodnodige
innovatie van ons justitiële apparaat, maar is de politie ook
onvoldoende in staat om ons veilig te houden en om problemen aan te pakken.
Neem bijvoorbeeld de georganiseerde misdaad. In de
begroting staat dat ondermijnende criminaliteit moet worden bestreden met een integraal pakket aan maatregelen,
bestaande uit preventie, repressie en een financiële aanpak.
Maar afgelopen maandag presenteerde minister Dekker
juist plannen voor zwaardere detentie, zonder een woord
te reppen over de andere twee middelen. In de praktijk zien
we dus geen integraal pakket aan maatregelen, maar de
georganiseerde misdaad heeft wel zo'n integrale en
grensoverschrijdende aanpak nodig. Ik vraag de minister
dan ook hoe hij samenwerkt met andere departementen,
zoals Financiën, om een integrale aanpak tot stand te
brengen. Doet hij, naast Italië, ook kennis op bij andere
lidstaten? Waar kunnen we de verslagen van die gesprekken
of een terugkoppeling van die gesprekken terugvinden?
Voorzitter. Criminaliteit trekt zich weinig aan van landsgrenzen. Een sterk Europol, goede informatiedeling en samenwerking met bijvoorbeeld Italië wat betreft maffiawetgeving
zijn daarvoor essentieel. Hoe staat de minister tegenover
de verwachte Europese voorstellen omtrent de uitwisseling
van informatie en het overdragen van strafrechtelijke procedures tussen lidstaten, die in het tweede kwartaal van
2022 op de agenda staan? Is Nederland al betrokken bij de
consultaties? En wat is de Nederlandse inzet? In het verlengde hiervan wil ik opmerken dat bij sterke opsporingsbevoegdheden en ruime gegevensuitwisseling ook sterk
toezicht hoort. Dat geldt overigens in brede zin. We nemen
onze toezichthouders nog onvoldoende serieus en dat zie
je terug in de middelen die we beschikbaar maken voor de
toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens.
Waarom wordt daar niet structureel extra budget voor
vrijgemaakt?

24 november 2021
TK 26

26-6-56

Voorzitter. Veiligheid beperkt zich niet tot het fysieke
domein. Ook in het digitale domein zijn we kwetsbaar. Het
is naïef om te denken dat die twee gescheiden werelden
zijn. Daarom moeten we serieuze stappen zetten op het
gebied van cyberveiligheid. Ik heb daarover de volgende
vragen. Waarom is het advies van de Cyber Security Raad
om ten minste 833 miljoen te investeren, niet terug te zien
in de begroting? Hoe verhouden de investeringen in
cybersecurity in deze begroting zich tot de investeringen
die in de komende jaren nodig zijn? Hoe wordt de kritiek
op de huidige cybersecurityagenda meegenomen in de
herziening daarvan?
Dan het vierde onderwerp: asiel en migratie. Je kunt de
beginselen van de rechtsstaat niet selectief schenden door
legoblokjes ertussenuit te trekken, want dan tast je het hele
bouwwerk aan. De mechanismen van de rechtsstaat, de
rule of law, zijn ten gunste van ons allemaal. Als je die
mechanismen, die waarborgen loslaat bij asielzoekers, dan
zet je uiteindelijk ook je eigen warborgen op de tocht. Je
staat tenslotte een overheid, of die nou nationaal of Europees is, toe om met de fundamenten onder onze rechtsstaat
te gaan winkelen, om ze selectief toe te passen en los te
laten.
Maar voordat ik verderga met mijn betoog, wil ik hier stilstaan bij wat er zojuist gebeurde in Calais, waar ten minste
twintig vluchtelingen omgekomen zijn voor de kust van
Calais. Het is verschrikkelijk dat dit in Europa nog steeds
kan gebeuren. Dit onderstreept nogmaals hoe belangrijk
voortgang is op migratie en het belang van legale migratieroutes.
Voorzitter. In Europa zijn pushbacks aan de orde van de
dag. Aan de Poolse grens worden vluchtelingen in bossen
gevangengehouden en in Curaçao was nota bene de
Nederlandse marechaussee betrokken bij pushbacks van
Venezolaanse vluchtelingen. Vluchtelingen worden steeds
vaker aangeduid als terroristen en illegale migranten. Dat
gebeurt nu, met de situatie in Belarus, maar dit taalgebruik
werd ook gesteund door de staatssecretaris met betrekking
tot Afghanistan. Dit is een zeer zorgelijke ontwikkeling,
omdat zich dit rechtstreeks vertaalt naar beleid. Financiering
van een muur met Europese fondsen wordt opeens
besproken als reële optie. Voortzetting van het Europese
asiel- en migratiepact gaat alleen nog maar over detentie
en grensbewaking. We ontnemen mensen hun recht om
asiel aan te vragen, door ze nog voordat ze dat recht hebben
kunnen uitoefenen uit te zetten of terug de zee op te duwen.
Ik zou graag van de staatssecretaris horen wat haar verwachtingen zijn van de voortgang van het asiel- en migratiepact
onder het Franse voorzitterschap. Het Franse voorzitterschap geeft aan in te zetten op terugkeer en partnerschappen met landen van herkomst. Daarnaast is ook preventie
en het aanpakken van de oorzaken van migratie een
belangrijk element. Kan de staatssecretaris de samenwerking tussen haar departement en het departement van
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op
dit terrein uiteenzetten? Verder zal de Europese Commissie
in het tweede kwartaal van 2022 een wetsvoorstel indienen
om vervoersmaatschappijen te verplichten passagiersinformatie te delen. Kan de staatssecretaris nu al een indicatie
geven van de Nederlandse inzet voor dit voorstel? En is de
staatssecretaris al betrokken bij de onderhandelingen hieromtrent?

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

Voorzitter. Dan hebben we een aantal vragen aan de
staatssecretaris over coördinatie tussen departementen op
specifieke onderwerpen, zoals de situatie in Polen en Belarus. Gisteren presenteerde de Europese Commissie een
actieplan. Hoe staat de staatssecretaris hiertegenover? Hoe
werkt de staatssecretaris samen met de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie om opvolging te geven aan
de situatie?
Dan Afghanistan. Vanochtend kregen we de antwoorden
op de schriftelijke vragen over de interactie tussen het asielen migratiebeleid en de evacuaties uit Afghanistan. Daarin
lezen we dat we om de correspondentie in te kunnen zien
die we het vorige debat hadden opgevraagd, afhankelijk
zijn van de Wob-verzoeken door journalisten. De Kamer
kan haar controlerende functie alleen uitoefenen als zij
geïnformeerd wordt. Ik vraag de staatssecretaris dus wanneer de correspondentie over de evacuatie aan de Kamer
kan worden toegestuurd. Zullen naar aanleiding van het
Wob-verzoek ook interne adviezen en berichten van de
beleidsafdeling van de IND, de directie SUA, meegestuurd
worden?
Verder geeft de staatssecretaris aan dat haar uitspraak dat
het Nederlandse asiel- en migratiebeleid niet interfereert
met de evacuaties, niet tegenstrijdig is met de uitspraak
van de voormalig minister van Buitenlandse Zaken. Deze
minister gaf in een eerder debat aan dat Nederland nu
eenmaal een ander asiel- en migratiebeleid heeft dan andere
landen en daarom anders omgegaan is met de crisis en
evacuaties in Afghanistan. Kan de staatssecretaris hierover
uitweiden? Als laatste op dit punt. De antwoorden over de
rol van de IND worden beperkt tot de periode vanaf 15
augustus. Kan de staatssecretaris antwoord geven op de
vraag welke rol de IND gespeeld heeft bij de evacuaties,
ook in de periode voor 15 augustus?
Voorzitter. Mijn collega Dassen stelde in het begrotingsdebat Buitenlandse Zaken vragen over het verstrekken van 50
noodvisa per jaar voor journalisten en hun familie in direct
gevaar, in het kader van het medevoorzitterschap van
Nederland van de Media Freedom Coalition. De minister
gaf toen aan hier positief tegenover te staan, maar eerst
nog een gesprek met de staatssecretaris te moeten voeren.
Mijn vraag is: heeft dit gesprek plaatsgevonden? Staat de
staatssecretaris ook positief tegenover het verschaffen van
50 noodvisa, en kan de staatssecretaris toezeggen dat dit
nog voor het einde van het jaar gebeurt?
Voorzitter. Ook nationaal is er nog veel winst te behalen.
Het Nederlandse asielsysteem wordt wereldwijd als voorbeeld aangedragen. De snelle asielprocedure is dan ook
een groot voordeel, maar ook hier spelen de grote tekorten
de uitvoeringsorganisaties parten. Wij verbazen ons dan
ook over het feit dat hier opnieuw op gekort wordt in de
huidige begroting en zouden graag zien dat er meer structurele financiering vrijkomt om de druk op de opvang te
verminderen. Daarbij maken we ons ook zorgen over het
effect van deze bezuinigingen op de meest kwetsbaren,
zoals kinderen en lhbti'ers. Welke stappen neemt de
staatssecretaris om deze personen, juist nu het systeem
onder druk staat, te beschermen? Hoe wordt bijvoorbeeld
voorkomen dat kinderen moeten verhuizen tijdens het
schooljaar? Wordt er gegarandeerd dat gezinnen apart
kunnen slapen van de alleenstaanden? Hoe kan het dat er
nog steeds geen plan van aanpak ligt om een minimumveiligheidsstandaard te gaan garanderen voor deze groep, in

24 november 2021
TK 26

26-6-57

navolging van de aangenomen motie-Groothuizen? En hoe
kan het dat de afwijzing van de asielvraag van lhbti'ers zo
vaak afwijkt ten opzichte van bijvoorbeeld Duitsland of
België?
Voorzitter. Dan het laatst onderwerp: waarborgen. Een
voorwaarde voor de democratie en het vertrouwen van
haar burgers daarin, zijn de vrije media, die de overheid
controleren en daarmee bijdragen aan een gezond publiek
debat. Veiligheid van journalisten is daarvoor essentieel.
Maar afgelopen week nog moest een Nederlandse journalist
Griekenland verlaten, omdat zij bedreigd werd door haar
uitspraken over de pushbacks door de Griekse overheid.
Welke stappen nam de minister al om deze Nederlandse
journaliste in het buitenland te beschermen? Heeft de
minister de Griekse ambassadeur of overheid aangesproken
over de situatie en, zo nee, waarom niet?
Om journalisten beter te beschermen raadde de Europese
Commissie ook aan om nauwer samen te werken met
Europol en Eurojust. Dat is zeker in het kader van de
gebeurtenissen in Griekenland extra belangrijk. In de
Kamerbrief over dit voorstel gaat de minister echter niet in
op dit advies. Daarom vraag ik of de minister hier alsnog
over kan uitweiden.
In dezelfde brief lezen we zijdelings dat er uitvoering
gegeven werd aan twee moties van Volt, waarin de Kamer
vraagt om een analyse voor een systeembenadering om
persvrijheid te waarborgen, en om een Kamerbrief over de
Nederlandse inzet met betrekking tot het actieplan voor
Europese democratie. De minister weet ook dat deze EUsignalering geen systeembenadering is, en dat de Nederlandse inzet op de Europese aanbeveling inzake de
bescherming van journalisten maar een fractie beslaat van
het actieplan voor Europese democratie. Daarom vraag ik
de minister of hij kan toezeggen deze analyse alsnog te
voltooien en met de Kamer te delen. Kan de minister ook
toezeggen dat hij de Nederlandse inzet inzake het actieplan
voor Europese democratie, inclusief de inzet op ambtelijk
niveau, zoals in de motie omschreven werd, alsnog aan de
Kamer zal doen toekomen?

Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Koekkoek. Dan geef ik tot slot nog
het woord aan de heer Eerdmans van JA21. Daarna schorsen we voor een dinerpauze.

De heer Eerdmans (JA21):
Dank u wel, voorzitter. Beste collega's, met name natuurlijk
mevrouw Podt en meneer Valstar — gefeliciteerd met de
mooie verhalen — en ook bewindslieden, leuk dat u erbij
bent. De begrotingsbehandeling staat in het teken van twee
voor JA21 belangrijke thema's. Dat zijn migratie en veiligheid; dat zal niet verrassen. Helaas komen zij nog weleens
in samenhang in het nieuws. Wat ons betreft is het migratiebeleid zoals we het nu voeren onhoudbaar. We zien de
negatieve gevolgen eigenlijk in alle facetten van onze
samenleving. Vandaag kwam nog het nieuws naar buiten
dat in Ter Apel inmiddels weer 600 asielzoekers te veel bij
elkaar zitten. Dan zijn we dus weer helemaal terug bij af. Ik
weet nog dat de staatssecretaris in het vragenuurtje tegen
mij zei: meneer Eerdmans, het is opgelost per 1 november;
dan is het allemaal voor elkaar. Ja, dat zei u. En wat zegt u
vandaag tegen mij? Daar ben ik zo benieuwd naar. Maar
dat gaan we donderdag horen, denk ik. Hoe rijmt u dat?

Voorzitter. De vrije pers controleert naast het parlement het
handelen van de overheid als zogenaamde vierde macht,
maar we hebben natuurlijk ook gewoon de rechterlijke
macht. Een deel van de oplossing voor de problemen die
ik vandaag beschreef, is volgens Volt het vormen van een
constitutioneel hof. Dat beschermt mensen voor of tegen
wetgeving die onzorgvuldig tot stand komt, en biedt de
mogelijkheid om wetgeving aan grondrechten te toetsen.
Is de minister betrokken bij de uitvoering van de motie-Kuik
c.s. en de motie-Simons over het onderzoeken van de
mogelijkheden van het oprichten van een constitutioneel
hof en, zo ja, op welke manier? Kan de minister een tijdpad
geven voor de uitvoering van deze moties?

Wij zien dat veel problemen helaas terug te voeren zijn op
het te ruimhartige migratiebeleid dat de afgelopen decennia
gevoerd is in Nederland, van de woningmarkt tot de sociale
zekerheid en van veiligheid tot regelmatige conflicten met
onze normen, waarden en cultuur. Met dank aan de heer
Segers — waar zouden we zijn zonder de trein? — weten
we inmiddels dat de formerende partijen, CDA en VVD
althans, aansturen op méér immigratie. Nog meer! Een
surrealistische keuze voor onze partij. Het is al vaak gezegd
en ook gewoon waar dat de kabinetten-Rutte immigratiefabrieken zijn gebleken. Opvolgende kabinetten boekten
immigratierecord op immigratierecord, met in uw kabinet
een absolute uitschieter toen er in 2019 bijna 270.000
immigranten Nederland werden binnengelaten, onder wie
ruim 100.000 niet-westerse immigranten. Dat is een totale
netto toename van ruim 108.000. In de tien jaar van Rutte
hadden we een komst van 800.000 niet-westerse migranten
in totaal. Met de huidige crisis, die u geen crisis wilt noemen
maar wel een crisis is, lijkt 2021 na 2015 de hoogste asielinstroom in de afgelopen 25 jaar voor zijn rekening te gaan
nemen. Alles bij elkaar opgeteld is het absorptievermogen
— ik heb dat woord teruggelezen in een antwoord op mijn
vragen aan de staatssecretaris, dus daar komt het in ieder
geval terug — inmiddels echt totaal bereikt. De spons zit
volledig vol. Wij hopen dus dat de kiezers de volgende keer
massaal een betere keuze gaan maken, namelijk een keuze
voor het juiste antwoord.

Voorzitter, ik sluit af. Zoals u ziet, heb ik veel zorgen. Er zijn
veel zaken die ministerieoverstijgend werken en een integrale aanpak behoeven, maar ook een aantal zaken waar
we hier al aan kunnen werken, door ervoor te zorgen dat
de afspraken en de wet- en regelgeving die we al hebben
beter wordt ondersteund en geïmplementeerd, of juist door
internationale samenwerking beter te benutten. Ik hoop dat
we in het komende jaar en de jaren daarna nog steeds beter
gaan inzetten op het verbeteren van de waarborgen van
onze rechtsstaat.

Voorzitter. Dit wordt allemaal nog eens onderstreept in een
representatieve peiling van Kantar onder de Nederlandse
bevolking, waaruit juist blijkt dat de bevolking die open
grenzen helemaal niet wil. Uit dat onderzoek blijkt namelijk
dat ruim twee derde van de Nederlanders de immigratie
wil beperken. En meer dan 90% vindt dat er helemaal geen
ruimte is voor verdere bevolkingsgroei, die, zo weten we,
vooral door immigratie wordt veroorzaakt. Dan zeg ik dus
dat het totale Nederlandse asielbeleid toe is aan een grondige aanscherping. Ik heb in uw brief, die gisteren binnen-

Tweede Kamer

24 november 2021
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

26-6-58

kwam op de mail, gelezen over het Deense asielbeleid. Daar
had ik u inderdaad een paar vragen over gesteld. Daar is
in deze Kamer ook een motie over aangenomen bij de
Algemene Beschouwingen. Dank voor de komst van die
brief; het was een pittig aantal vragen dat wij hadden
gesteld. Daar blijkt van alles uit. Ik wil eigenlijk het volgende
voorstel doen. Is het nou niet eens mogelijk dat ik ga zitten
met uw directie Migratiebeleid om samen eens te verkennen
wat er nou wel, wel, wel, wel mogelijk is? Laat ik het zo
zeggen. Die open uitnodiging doe ik maar eens, want er
wordt van alles dichtgegooid; deuren dicht, kan niet. Sommige dingen zullen ook niet kunnen — ik ben realistisch —
maar ik wil het aanbod doen om daar eens over aan tafel
te gaan zitten om te kijken wat we kunnen bereiken.
Voorzitter. Ik licht er één onderwerp uit. Dat zijn de veiligelanders. Daar is al eerder over gesproken vandaag. Het is
een kleine groep binnen de totale asielproblematiek, maar
ze zorgen voor grote en onevenredig veel problemen. U
bent in Emmen geweest. Wie was er nog meer in Emmen
geweest? Meneer Van Nispen? Nee, het was uw collega
van de SP die er geweest was. Daar is inderdaad nogal wat
aan de hand. Daar hebben de buschauffeurs inmiddels bijna
het werk neergelegd. Ik geef ze eigenlijk groot gelijk dat ze
dat doen, want het gaat zo niet. Ze worden daar werkelijk
waar bespuugd en bedreigd door veiligelanders. 's Ochtends om 06.00 uur hebben ze de eerste scheldkanonnade
al achter de kiezen. Dat lijkt mij bij elkaar onacceptabel te
noemen. Dan komt u bij mij terug met de reactie dat het
onacceptabel is en dan zetten we een soort lapmiddelen
in. Maar er wordt niet gezegd: daar gaan die mensen ook
de gevolgen van voelen. Dan is het dus exit. Het is exit uit
Nederland als jij je zo misdraagt. Sterker nog, ik denk dat
die mensen ons uitlachen, terwijl in uw eigen regeerakkoord
nadrukkelijk maatregelen staan genoemd die hiertegen
kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld het intrekken van
landingsrechten, visa en het stopzetten van ontwikkelingshulp. Maar die eigen maatregelen durft u dus niet uit te
voeren. Ik heb u gevraagd om hier werk van te maken en
toen zei u: we gaan ons best doen om de relatie met
Marokko te verbeteren. Ik geloof dat u zei: er komen wat
maatregelen tegen Gambia. Ja sorry, maar dat is echt te
weinig. Dat is gewoon te weinig om dit probleem te tackelen. Ik heb daarom zelf een plan gemaakt. Dat is het veiligelandersplan van JA21. Ik wou dat graag via de bode persoonlijk aan de staatssecretaris overhandigen. Hier staan
elf concrete en haalbare maatregelen in om dit probleem
aan te pakken. Ik hoor graag uw reactie naderhand.
Voorzitter. Dan iets heel anders. Hümeyra, Joost Wolters,
Anne Faber, Peter R. de Vries, Reagan Perez, Derk Wiersum,
René Lucas en Jurick Felipa. Wat hebben deze namen/personen met elkaar gemeen? Ze zijn allemaal vermoord door
geweldsmisdadigers met een lange staat van dienst in de
criminaliteit. Ze hebben namelijk eerder zware misdrijven
gepleegd. Ik kom nu dus duidelijk aan bij minister van
Justitie Grapperhaus. Dit gaat om recidivisten, die dus van
criminaliteit hun beroep hebben gemaakt en vaak door het
systeem een vierde, vijfde of zesde kans hebben gekregen.
En ik heb nog maar een beperkte selectie genoemd van de
namen van slachtoffers die daardoor om het leven gekomen
zijn. Ik kom trouwens misschien meer uit bij minister Dekker,
want wij willen pleiten voor het systeem van "three strikes,
you're out", drie keer en het is klaar. Dan ga je na drie misdrijven langdurig de maatschappij uit en de gevangenis in,
want wie barmhartig is voor de wolven, doet onrecht aan
de schapen. Dat is mijn motto. Ik wil graag een reflectie van
de minister op dit principe. Deelt hij de conclusie dat er te

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2022

veel leed wordt aangericht door mensen die volgens
iedereen met een beetje gezond verstand, gewoon vast
hadden moeten zitten, en dat je daarmee dus mogelijk dit
soort moorden had kunnen voorkomen? Tot slot mijn derde
thema: blauw op straat. Dan kom ik wel echt uit bij de heer
Grapperhaus. Het is een open deur, maar de veiligheid staat
of valt — dat is al eerder gezegd vandaag — bij een goed
toegeruste politie. En helaas is daar door jaren van bezuinigingen geen sprake van. De capaciteitstekorten zijn groot.
Nu lezen we dat de Nederlandse Politiebond ervoor waarschuwt dat het politiekorps binnen enkele jaren voor maar
liefst een derde uit onervaren nieuwe aanwas bestaat, met
alle beginnersfouten die daar natuurlijk bij horen. Hoe is
dat nou mogelijk, vraag ik aan de minister. Hoe kan nou die
pensioengolf niet zijn ingeschat? Waarom is dat een verrassing geworden? Hoe kan Nederland de steeds hardere
georganiseerde misdaad het hoofd bieden met een totaal
onervaren politiekorps?
Ook de wijkagent wordt helaas een steeds minder zichtbaar
fenomeen. Er zijn veel te weinig wijkagenten en de wijkagenten die er zijn, worden regelmatig in de noodhulp gezet of
bij het probleem van verwarde personen ingezet. Nou is
de wettelijk norm, door mevrouw Michon al aangehaald,
in de Politiewet, artikel 38a: één wijkagent op 5.000 bewoners. Dat is ook wat de minister zegt: we zitten boven die
norm en we zijn daarmee licht overbezet. Ik ben dat eens
nagegaan. Ik heb vijftien middelgrote steden bekeken zoals
een Beesel, een Bergeijk, tot aan grotere gemeenten zoals
een Tilburg, een Nijmegen, een Enschede, en wat blijkt:
geen van die vijftien gemeenten halen de norm, geen een
voldoet eraan. Klopt het dat u de eigen Politiewet niet
nakomt? Want daar komt het op neer. De norm wordt in de
vijftien steden die ik heb onderzocht — ik heb ze voor u op
een rijtje gezet — niet gehaald. Wilt u dat voor mij nagaan?
Wilt u daarop voor mij reflecteren? Of gaat u zeggen dat
dit vijftien toevalstreffers waren?
Voorzitter. Ik vind het ook jammer, maar hier laat ik het bij.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Eerdmans.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
Dan stel ik voor dat wij schorsen tot 19.55 uur. We starten
dan eerst met een tweeminutendebat over de NAVO/OVSE
en daarna gaan we verder met dit debat.
De vergadering wordt van 19.07 uur tot 19.58 uur geschorst.

24 november 2021
TK 26

26-6-59