Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 350 XIV

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2019
(wijziging samenhangende met de Najaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 december 2019
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer
verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 5 december 2019 voorgelegd aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Bij brief van 13 december 2019 zijn
ze door de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
Adjunct-griffier van de commissie,
Leau-Kolkman

kst-35350-XIV-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

1

1
Hoeveel instellingen in Nederland exporteren laboratoriumhonden en
-katten naar het buitenland en welke instellingen zijn dit?
Antwoord
De erkende instellingen, Wageningen BioVeterinairy Research in Lelystad
en Intervet International BV te Boxmeer exporteren laboratoriumhonden
en -katten naar het buitenland.
2
Welke instantie controleert het transport van laboratoriumhonden en
-katten?
3
Worden de controles van het transport van laboratoriumhonden en –
katten geregistreerd? Zo ja, waar?
4
Hoeveel controles op het transport van laboratoriumhonden en -katten
hebben er in 2017 en 2018 plaatsgevonden?
5
Welke overtredingen vonden er plaats bij het transport van laboratoriumhonden en -katten in 2017 en 2018?
6
Welke sancties zijn in 2017 en 2018 opgelegd bij controles van het
transport van laboratoriumhonden en -katten?
7
Hoeveel laboratoriumhonden en -katten zijn er gestorven tijdens het
transport in 2017 en 2018?
Antwoord vragen 2 t/m 7
Commerciële transporten (binnen de EU en naar derde landen) van
honden en katten worden vooraf gecontroleerd en door NVWA-dierenartsen geregistreerd. De NVWA registreert bij deze controles niet voor
welk doel deze honden of katten worden vervoerd. Daarom is het aantal
vervoerde laboratoriumhonden en -katten dat in 2017 en 2018 is geïnspecteerd, niet vast te stellen. En evenmin welke overtredingen daarbij
eventueel hebben plaatsgevonden, welke sancties zijn opgelegd en
hoeveel laboratoriumhonden en -katten daarbij eventueel gestorven zijn.
8
Hoeveel instellingen in Nederland importeren laboratoriumhonden en
-katten en welke instellingen zijn dit?
Antwoord
Het betreft twee instellingen. Vanwege de bescherming van de bedrijfsgegevens kan ik de namen van deze instellingen niet verstrekken.
9
Zijn er fokkers in Nederland die laboratoriumhonden en -katten afleveren
die niet beschikken over een instellingenvergunning? Zo ja, welke zijn dit?
Antwoord
Voor zover bekend bij de NVWA beschikken de fokkers in Nederland die
laboratoriumhonden en -katten afleveren over een instellingsvergunning.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

2

Hoeveel dieren worden jaarlijks gedood bij Envigo te Horst, uitgesplitst
per diersoort en jaartal?
Antwoord
Hoewel ik het belangrijk vind om zo transparant mogelijk te zijn, kan ik
deze informatie vanwege de bescherming van bedrijfsgegevens niet
verstrekken.
11
Op welke wijze worden de dieren bij Envigo te Horst gedood?
Antwoord
De dieren moeten worden gedood conform de voorgeschreven dodingsmethode zoals beschreven in de bijlage van de Europese Dierproeven
Richtlijn. De NVWA ziet hier op toe.
12
Hoeveel dieren worden jaarlijks gedood bij de instelling Innoser te Leiden
en Lelystad, uitgesplitst per diersoort en jaartal?
Antwoord
Hoewel ik het belangrijk vind om zo transparant mogelijk te zijn, kan ik
deze informatie vanwege de bescherming van bedrijfsgegevens niet
verstrekken.
13
Op welke wijze worden de dieren gedood bij Innoser te Leiden en Lelystad
gedood?
Antwoord
De dieren moeten worden gedood conform de voorgeschreven dodingsmethode zoals beschreven in de bijlage van de Europese Dierproeven
Richtlijn. De NVWA ziet hier op toe.
14
Hoeveel beoordelingen in het kader van de Wet op de dierproeven zijn er
door de Centrale Commissie Dierproeven achteraf verschenen, uitgesplitst
per jaar en per diersoort?
Antwoord
De Centrale Commissie Dierproeven (CCD) heeft sinds 2015 vijf beoordelingen achteraf behandeld. Een niet-technische samenvatting van de
beoordelingen achteraf wordt gepubliceerd op de website van de CCD.
Beoordelingen achteraf
jaar

aantal

diersoort

2015
2018
2019

1
3
1

kippen
muizen, ratten, konijnen, honden, vissen, geiten
ratten, konijnen

15
Voor welke post(en) worden de aanvullende bijdragen voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ter compensatie van het
stopzetten van Inspect en de maatregelen naar aanleiding van het rapport
2Solve ingezet en welk gedeelte hiervan wordt gereserveerd voor
handhaving en inspectie?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

3

De aanvullende middelen ter compensatie van het stopzetten van Inspect
(€ 3 mln.) zijn ter dekking van het uitvoeren van de herbezinning die ik in
mijn brief van 12 juli 2019 (Kamerstuk 33 835, nr. 127) en het tussenbericht
van 21 november 2019 (Kamerstuk 33 835, nr. 131) heb toegelicht. Hieruit
worden diverse onderzoeken en projecten gefinancierd. Onder andere
naar de staat van het ICT-landschap, strategische vraagstukken en het
takenpakket van de NVWA in relatie tot de middelen, maar ook directe
verbetermaatregelen ter ondersteuning van het toezicht. De extra
middelen ter dekking van de maatregelen naar aanleiding van het rapport
2Solve, worden grotendeels ingezet voor de versterking van keuringen en
toezicht. Dit gebeurt onder andere door de implementatie van het
vier-ogenprincipe, waarbij 2 NVWA-medewerkers per keuring worden
ingezet. Ook worden deze middelen ingezet voor intensivering van
onderlinge afstemming en samenwerking om een uniforme aanpak te
stimuleren. Ik zal uw Kamer in januari 2020 nader informeren over de
voortgang van de maatregelen die naar aanleiding van het 2solveonderzoek zijn genomen.
16
Wat is de herkomst van de middelen voor de begrotingsreserve stikstof
Antwoord
De € 500 mln. voor de begrotingsreserve stikstof wordt gedekt uit de
verwachte onderschrijding op de departementale begrotingen in 2019.
Voor meer informatie hierover verwijs ik u naar de Najaarsnota.
17
In hoeverre wordt voor de middelen voor de begrotingsreserve stikstof
geput uit de woningbouwimpuls van 1 miljard?
Antwoord
Voor de middelen voor de begrotingsreserve stikstof wordt niet geput uit
de woningbouwimpuls van 1 miljard.
18
Wat is de exacte bestemming van de 2,5 miljoen die is gereserveerd voor
de Floriade in Almere?
Antwoord
In oktober 2019 heeft de gemeente Almere de Minister van LNV gevraagd
om een bijdrage van € 2,5 mln. voor de kosten die Almere maakt in
verband met de voorbereidingen voor innovatieve Floriade projecten. De
exacte besteding van dit bedrag is nog niet aan te geven omdat op dit
moment door het Rijk en de gemeente Almere nog wordt gewerkt aan de
ontwikkeling van de innovatieve projecten. Ik ga ervan uit dat de Floriade
2022 de plek zal worden waar de innovatiekracht van Nederland,
waaronder die op het terrein van land- en tuinbouw, bij uitstek te zien zal
zijn.
19
Waarom worden de middelen saneringsproblematiek en de regeling
energie-efficiëntie glastuinbouw (EG) (totaal 12,5 miljoen) onder gebracht
bij de begrotingsreserve maatregelen CO2 reductie?
Antwoord
De middelen worden ondergebracht in de begrotingsreserve van het
Ministerie van EZK, omdat de middelen via deze reserve behouden blijven
voor Urgenda doelstellingen. De middelen kunnen in 2020 weer uit deze
reserve worden opgevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

4

20
Hoe groot is het totale budget Groenpact-middelen in 2019?
Antwoord
Het totale budget Groenpact-middelen van LNV in 2019 bedraagt
€ 9.221.000. Van dit bedrag is € 4,4 mln. incidenteel voor 2019 aan de LNV
begroting toegevoegd. Het resterende deel van dit bedrag van € 4,8 mln.
heeft een structureel karakter.
21
Welke resultaten heeft het praktijkgerichte onderzoek voor Voedsel en
Groen opgeleverd?
Antwoord:
In 2019 is het programma Praktijkkennis voor Voedsel en Groen gestart.
Dit thematische programma, dat LNV in samenwerking met NWO-SIA
uitvoert, richt zich op de doorwerking van kennis naar de praktijk en het
onderwijs via praktijkgericht onderzoek. Een belangrijk eerste resultaat is
dat de groene hogescholen binnen dit programma nadrukkelijk de
samenwerking opzoeken en met elkaar werken aan maatschappelijke en
beleidsopgaven. Met dit programma wordt namelijk de ontwikkeling van
het landelijk Center of Expertise Groen ondersteund.
Daarnaast zijn binnen dit programma calls voor praktijkgericht onderzoek
opengesteld. In 2019 gebeurde dit voor vier thema’s: duurzame bodem,
duurzame veehouderij, duurzame (glas)tuinbouw en duurzame bedrijfsovername. Projecten voor de eerste drie thema’s zijn gestart, voor het
vierde thema sluit de call eind december.
In 2020 komen de volgende thema’s aan bod: duurzame bedrijfsovername
(deel 2), kringlooplandbouw, precisielandbouw, duurzaam bosbeheer,
natuur-inclusieve landbouw (en biodiversiteit), integrale aanpak
ammoniak / methaan, medegebruik Noordzee, vermindering reststromen
in de voedselketen en internationale voedselsystemen. Ook wordt een
verbinding gemaakt met het groen-mbo. De meeste projecten zullen
starten in het najaar van 2020.
22
Welke noodzakelijke verbetermaatregelen heeft de NVWA getroffen naar
aanleiding van het
2Solve rapport?
Antwoord
Op 12 september jl. heb ik uw Kamer het 2Solve rapport aangeboden. In
de aanbiedingsbrief bij dit rapport (Kamerstuk 28 286, nr. 1065) heb ik
aangegeven op welke wijze invulling is en wordt gegeven aan de
conclusies van het rapport. Over de voortgang zal ik uw Kamer in januari
2020 informeren.
23
Is er al zicht op eventuele vertragingen van ontvangsten derogatie mest
voor 2019?
Antwoord
RVO.nl int twee kosten. In 2019 zijn de leges geïnd voor deelname aan
derogatie. De monitoringskosten over 2019 zullen voor de vastgestelde
termijn van 1 april 2020 geïnd worden.
24
Waarom is er bij de NVWA 4,6 miljoen en bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) 3,2 miljoen euro toegevoegd aan de loon- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

5

prijsbijstelling en waarom verschilt de begroting 2019 op dit punt relatief
veel van de tweede suppletoire begroting 2019?
Antwoord
De omvang van de toegekende loon- en prijsbijstelling is afhankelijk van
de omvang van de betreffende budgetten en de verhouding loon-prijsgevoeligheid binnen deze budgetten. De loon- en prijsbijstelling wordt pas
in het lopende het jaar toegevoegd aan de begroting en is dus nog niet
verwerkt in de begroting op het moment dat deze voorafgaand aan het
jaar wordt vastgesteld.
25
Waarom wordt het bedrag van 7,1 miljoen euro overgeheveld van artikel
51 «nog onverdeeld» naar de bijdrage RVO?
Antwoord
Vanuit artikel 51 «nog onverdeeld» is € 7,1 mln. overgeheveld naar de
bijdrage RVO.nl op artikel 11 ten behoeve van de implementatie van het
nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. Dit budget is dit voorjaar
hiervoor gereserveerd. De middelen worden ingezet om de uitvoering van
het nieuwe GLB bij RVO.nl te implementeren, dit vraagt aanzienlijke
investeringen in met name ICT.
26
Op basis van welke technische correctie zijn de ontvangsten uit visserij
met 7,2 miljoen euro toegenomen?
Antwoord
Deze technische correctie betreft een ontvangst uit declaraties in het kader
van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij. Het gaat om
uitgaven voor technische bijstand en datacollectie die LNV in de periode
2014–2016 gedaan heeft en vervolgens bij de Europese Commissie heeft
gedeclareerd. Deze kosten zijn nu terug ontvangen.
27
Waarom worden de salariskosten voor de landbouwraden overgeheveld
van artikel 11?
Antwoord
Vanwege de herinrichting van de Ministeries van LNV en EZK is het om
een technische reden niet mogelijk om de personele uitgaven voor de
Landbouwraden die in dienst zijn van LNV, via de bijdrage RVO te laten
lopen. Daarom wordt het budget voor de personeelskosten voor de
Landbouwraden van artikel 11 naar het apparaatsartikel overgeheveld.
28
Kunt u een opsomming geven van alle wetgevingstrajecten die binnen
deze kabinetstermijn lopen of gaan lopen?
Antwoord
Hieronder volgt een opsomming van de gevraagde wetgevingstrajecten:
Titel

Huidige fase

Voorstel van wet tot wijziging van de Wet
dieren ivm enkele aanpassingen van de
diergezondheidsregels
Uitvoeringswet EU-verordeningen diergeneesmiddelen en gemedicineerde diervoeders

Interne voorbereiding

Interne voorbereiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

6

Titel

Huidige fase

Wetsvoorstel vleesvee
(wetsvoorstel fosfaatrechten jongvee
vleesveehouderij)
Wet oneerlijke handelspraktijken voedselvoorzieningsketen
Wijziging Visserijwet 1963 i.v.m. invoering
bestuurlijke boete
Wijziging Visserijwet 1963 i.v.m. opnemen
grondslag voor digitale vangstregistratie
Wijziging van de Visserijwet 1963 (aanvullende
regels in het belang van het waterkwaliteitsbeheer)
Aanpassing Visserijwet 1963 i.v.m. opnemen
grondslag voor digitale vangstregistratie
Voorstel van wet tot wijziging van de Wet
dieren i.v.m. uitvoering verordening (EU)
2016/429
Plantgezondheidswet
Wijziging Wet verbod pelsdierhouderij ivm
opnemen bestuursrechtelijke herstelsancties
Wijziging Meststoffenwet ivm implementatie
6de Actieprogramma Nitraatrichtlijn
Spoedwet aanpak stikstof
Aanvullingswet natuur Omgevingswet

Interne voorbereiding

Interne voorbereiding
Interne voorbereiding
Interne voorbereiding
Interne voorbereiding

Consultatie en toetsing
Ministerraad

Tweede Kamer (voorbereiding)
Eerste Kamer (voorbereiding)
Eerste Kamer (voorbereiding)
Eerste Kamer (voorbereiding)
Eerste Kamer (voorbereiding)

29
Kan het kabinet reeds zeggen hoe de extra middelen voor de sanering van
de varkenshouderij worden verdeeld over de gemeenten, hoe bepaald
wordt welke gemeenten hiervoor in aanmerking komen en op welk
bedrag zij recht hebben?
Antwoord
Nee, dit wordt pas bekend na 16 januari 2020 als de openstelling is
afgesloten en alle aanmeldingen binnen zijn. Daarbij gaat het om (locaties
van) varkenshouderijen gelegen in de concentratiegebieden Zuid en Oost
van de Meststoffenwet. De middelen voor de sanering komen ten goede
aan de ondernemer die een locatie aanmeldt. Dit gebeurt op basis van
vrijwilligheid. Bij overtekening wordt door ranking op basis van de
vastgestelde geurscore bepaald welke locatie het eerst in aanmerking
komt voor sanering. Daarnaast zorgen gemeenten voor flankerend beleid
voor deze regeling. Hiervoor zal een verdeelsleutel worden bepaald, zodra
bekend is welke varkenshouderijlocaties daadwerkelijk in aanmerking
komen voor een subsidie en welke varkenshouders verder ondersteund
en geholpen moeten worden door de gemeenten.
30
Hoe kan het lagere verplichtingenbudget voor de Borgstelling MKB
Landbouw worden verklaard
Antwoord
Aan het begin van het jaar is verplichtingenruimte tot aan het LNV
garantieplafond (€ 120 mln.) beschikbaar. Dit wordt ook als beschikbare
garantieruimte gepubliceerd en tot aan het garantieplafond kunnen
verplichtingen worden aangegaan. Normaliter is het beroep op de
Borgstelling MKB Landbouw (BL) lager dan het plafond.
31
Zijn er redenen aan te wijzen voor het niet benutten van de regeling EG en
de subsidieregeling Marktintroductie Energie-Innovaties (MEI) voor de
glastuinbouwsector?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

7

€ 0,6 mln. van de eerste betaling voor de gehonoreerde projecten uit de
openstelling van de regeling Marktintroductie Energie-Innovaties van 2019
is vertraagd en komt naar alle waarschijnlijkheid in 2020 tot uitvoering, in
afwachting van het beschikbaar komen van de verplichte vergunningen.
Daarnaast zijn uit de oude openstellingen (uit 2016 en 2018) vier projecten
om verschillende redenen ingetrokken (geen financiering verkregen en
alternatieve investering gedaan, gewijzigde visie, geen vertrouwen meer
in de innovatie, geen garantie voor de werking van de installatie
gekregen).
Bij de EG-regeling gaat het om het niet volledig benutten van additionele
middelen. De additionele middelen zijn relatief laat in het jaar toegekend,
terwijl de sector voor investeringsbeslissingen voorbereidingen moet
treffen. Het oorspronkelijke openstellingsbudget is wel met € 1 mln.
verhoogd zodat alle 189 aanvragen gehonoreerd konden worden.
32
Wat betekent de verspreiding van middelen over diverse begrotingen
(LNV en Economische Zaken en Klimaat) voor de warme sanering van de
varkenshouderij zoals die per november 2019 van start is gegaan?
Antwoord
De overheveling van middelen naar de begroting van het Ministerie van
EZK heeft geen gevolgen voor de warme sanering van de varkenshouderij. Het betreft een technische verwerking van middelen die in 2019 niet
tot besteding komen. Deze middelen worden gestort in de begrotingsreserve «maatregelen CO2-reductie» op de begroting van het Ministerie van
EZK. Zo blijven deze middelen ook in 2020 voor de warme sanering
beschikbaar.
33
Kan de Minister een volledig overzicht geven van de middelen die per
sector beschikbaar zijn voor warme sanering en de herkomst van deze
middelen?
Antwoord
De middelen voor de warme sanering zijn volledig beschikbaar voor de
varkenshouderij. De hiervoor beschikbare 180 mln. is afkomstig uit de
Regeerakkoord enveloppe Cofinanciering warme sanering varkenshouderij (120 mln.) en uit de extra beschikbaar gestelde middelen inzake
Urgenda (60 mln.).
34
Hoe leiden technische herschikkingen binnen artikel 50 tot hogere
personele uitgaven van 3,9 miljoen?
Antwoord
De technische herschikkingen binnen artikel 50 hebben betrekking op het
koppelen van budget aan de juiste personele uitgaven. Het betreffen
voornamelijk overhevelingen van de post eigen personeel naar overige
personele uitgaven. De technische herschikkingen binnen artikel 50 leiden
niet tot een hoger totaal van personele uitgaven.
35
Kunt u specificeren waaruit de bijdrage aan Shared Service Organisaties
(SSO’s) bestaat?
Antwoord
Dit betreft bijdragen aan de ICT-dienstverleners van de NVWA, DICTU en
Logius, (€ 43,7 mln.) en voornamelijk aan het Rijksvastgoedbedrijf ten
behoeve van de huisvesting van de NVWA (€ 13,8 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

8

36
In hoeverre volstaat de begrotingsreserve stikstof om alle beoogde
maatregelen om vergunningverlening weer op gang te trekken mee te
financieren?
Antwoord
Het kabinet heeft besloten tot de instelling van een begrotingsreserve
Stikstof van € 500 miljoen voor nieuwe bron- en natuurherstelmaatregelen. De aard en timing van maatregelen voor de aanpak van de
stikstofproblematiek is nog onzeker. De € 500 miljoen wordt gedekt uit de
onderschrijding van het budget in 2019 (zie Najaarsnota). Het bedrag van
€ 500 miljoen is afgeleid van de beschikbare budgettaire ruimte binnen
het uitgavenplafond. Randvoorwaardelijk voor aanwending van deze
middelen is dat eerst in kaart wordt gebracht welke (kostenefficiënte)
bronmaatregelen en natuurherstelmaatregelen genomen kunnen worden,
wat deze opleveren qua vermindering van stikstofdepositie en bijdrage
aan natuurherstel en wat de budgettaire gevolgen van de maatregelen
zijn. Hierna zal ook pas duidelijk zijn of het bedrag van € 500 miljoen
voldoende is.
37
Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de doelstellingen van de
begrotingsreserve stikstof?
Antwoord
De reserve is ingesteld voor nieuwe bronmaatregelen en natuurherstelmaatregelen die leiden tot een daling van de stikstofdepositie en bijdrage
aan natuurherstel. Daarnaast is 250 miljoen euro uit de reserve gereserveerd voor herstel- en compensatiemaatregelen. De Kamer wordt met een
begrotingswet gevraagd in te stemmen met de onttrekking en besteding
van middelen uit de reserve. Daarnaast wordt de Kamer per brief
geïnformeerd over de voorgenomen besteding, alvorens de verplichtingen aan worden gegaan.
38
Kan de Minister een nadere toelichting geven op de totale stijging van de
departementsuitgaven van ruim 30 procent tussen de vastgestelde
begroting en de tweede suppletoire begroting?
Antwoord
De stijging van de departementsuitgaven tussen de vastgestelde
begroting 2019 en de tweede suppletoire begroting komt door het
toevoegen van extra middelen aan de LNV begroting. Het gaat voornamelijk om de toevoeging van de begrotingsreserve stikstof (€ 500 mln.)
aan de LNV-begroting.
39
Hoe groot acht de Minister de kans dat ook voor 2020 overschrijdingen
van apparaatskosten LNV gemaakt zullen worden?
Antwoord
De hogere uitgaven aan apparaat stonden in de begroting 2019 grotendeels begroot op het artikel 51 «Nog onverdeeld» (ten behoeve van de
herinrichting LNV). De middelen zijn in de loop van het jaar overgeheveld
naar het apparaatsartikel. Daarnaast is de loon- en prijsbijstelling
toegevoegd en is voor de personele uitgaven van de Landbouwraden
€ 4,6 mln. overgeheveld vanaf artikel 11 naar artikel 50. Er is geen sprake
van een overschrijding. Voor 2020 worden extra apparaatskosten voorzien
als gevolg van de inrichting van de Programma DG Stikstof.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 350 XIV, nr. 3

9