Lerende evaluatie
Juiste Zorg op de
Juiste Plek
Voortgang en agenda 2021

1.		 Inleiding

Praktijk

Gezamenlijke inzet in de beweging 'Juiste Zorg op de
Juiste Plek'
Door een toenemend tekort aan zorgpersoneel, de vergrijzing en stijgende zorguitgaven (RIVM, 2018) wordt in het
veld van zorg en ondersteuning gezocht naar mogelijkheden om zorg te voorkomen, verplaatsen en vervangen.
Ook is er een verschuiving van focus van ziekte en zorg
naar gezondheid en gedrag, en van fysieke gezondheid en
beperkingen naar het functioneren en de behoeften van
mensen (Heerkens, et al., 2018; Taskforce JZOJP, 2018). Als
reactie hierop is in 2018 vanuit het veld een beweging ontstaan
naar de ‘Juiste Zorg op de Juiste Plek’ (JZOJP) (VWS, 2018).
De beweging JZOJP streeft naar kwalitatief goede, betaalbare, toegankelijke en uitvoerbare zorg. De behoeften van
mensen en hun functioneren staan hierbij centraal. Deze
beweging is onderschreven door 24 landelijke partijen met de
ondertekening van de Hoofdlijnakkoorden (HLA's): Medisch
Specialistische Zorg, Huisartsenzorg, Paramedische Zorg1, GGZ
en Wijkverpleging. Er wordt momenteel op tal van manieren
lokaal, regionaal en landelijk ingezet op de beweging JZOJP.

Opzet lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek:
samen lerend doen
Het RIVM voert van 2019 tot en met 2023 de ‘lerende
evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek' uit om de beweging
JZOJP in beeld te brengen en te ondersteunen (RIVM,
2020a). De vraag die centraal staat in de lerende evaluatie
is: wat is er nodig om de beweging JZOJP verder te brengen? Om
deze vraag te beantwoorden vindt er binnen de lerende
evaluatie continue interactie plaats tussen onderzoek en
praktijk (zie figuur 1). Het onderzoek bestaat uit drie pijlers,
gericht op: 1. De inzet op de JZOJP, 2. Leerervaringen, en 3.
Trends in de beweging JZOJP. De interactie tussen deze
drie pijlers en de praktijk vindt plaats door middel van
actietafels (zie figuur 1). Op deze actietafels komen partijen
op verschillende niveaus (landelijk en regionaal, bestuurders en professionals) en rondom specifieke thema's en
subgroepen samen om met en van elkaar te leren en de
beweging te versnellen.

Beweging JZOJP

Actietafels JZOJP

Landelijk

Subgroepen

Regio’s

Onderzoek

Wat i
s nodig
gen?
om de beweging JZOJP verder te bren

Pijler 1: Inzet
(Wat)

Pijler 2: Leerervaringen
(Hoe)

Pijler 3: Trends
(Opbrengst)

Figuur 1. Vormgeving lerende evaluatie JZOJP
1 Voor de leesbaarheid spreken wij in deze factsheet van vijf hoofdlijnakkoorden en haar HLA-partners. Formeel gezien is het akkoord Paramedische Zorg
een bestuurlijk akkoord.

Lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek

| 2

Eerste update lerende evaluatie JZOJP 2020
Deze factsheet geeft eerste inzichten van de lerende
evaluatie uit 2020. Na publicatie van het plan van aanpak in
juni 2020 (RIVM, 2020a) is onder andere gewerkt aan de drie
onderzoekspijlers (Hoofdstuk 2). Zo is de inzet van landelijke
partijen alsook in de regio’s geïnventariseerd (Pijler 1; zie
pagina 3). Er is inzicht verkregen in de leerervaringen met
de COVID-19 pandemie: wat kunnen we van deze situatie
leren om de beweging JZOJP verder te brengen? (Pijler 2;
zie pagina 4). Ook is een begin gemaakt om een kernset van
indicatoren te realiseren. Met een Delphi-methode wordt in
samenwerking met professionals en experts een gedragen
set van indicatoren ontwikkeld om trends in de beweging in
kaart te kunnen brengen. Een overzicht van de kernset zal in
2021 volgen (Pijler 3; zie pagina 5).

de inrichting van de actietafels (zie figuur 1). De actietafels
richten zich op vraagstukken vanuit regionaal perspectief
en op vraagstukken vanuit het perspectief van specifieke
subgroepen. Netwerken konden zich vanaf juli 2020 aanmelden om deel te nemen aan een van de actietafels. In 2020 zijn
er drie tafels gevormd: actietafels van de leerregio’s, van het
de subgroep ‘laatste 1000 levensdagen’,
en de landelijke bestuurlijke tafel. Met de actietafels en
de bestuurlijke tafel zijn vraagstukken geformuleerd die
relevant zijn voor de JZOJP (zie de ontwikkelagenda op de
website). Op basis van deze zogenoemde ontwikkelvragen,
input van de begeleidingscommissie2 en de vertegenwoordiging van patiënten en inwoners, is de agenda van de lerende
evaluatie voor 2021 gevormd (zie Hoofdstuk 3, pagina 6).
Deze agenda vormt de basis om samen lerend verder te gaan.

Om de interactie tussen onderzoek en praktijk te stimuleren
is vanuit de lerende evaluatie sinds juli intensief ingezet op

2. Update van de onderzoekspijlers
Inzet in beeld (Pijler 1)
Onderzoekspijler 1 toegelicht
Doel 2020:
Inzicht geven in de focus en activiteiten voor de JZOJP op lokaal, regionaal en nationaal niveau.
Methoden: 	De inzet in 2020 is in kaart gebracht door openbare documenten te analyseren, en via interviews en
vragenlijsten. Voor de inventarisatie van de inzet van de landelijke partijen is in 2020 gefocust op 24
landelijke partijen die de HLA’s hebben getekend. Ook andere partijen zoals voor langdurige zorg zijn
actief maar hierbij dus niet meegenomen in de inventarisatie van 2020. In de bijlagen op de site
staan de methode en resultaten gedetailleerder beschreven.

Landelijke inzet voor de JZOJP, focus varieert
Landelijke partijen agenderen en bespreken op HLA-tafels
JZOJP gerelateerde onderwerpen. Persoonlijke gezondheidsomgeving, arbeidsmarktvraagstukken, vernieuwing van
opleidingen, meerjarige contractering, en werk- en
regeldruk zijn voorbeelden. Per HLA-tafel verschilt of
thema’s onder de beweging JZOJP geschaard worden.
De JZOJP-focus van de vijf HLA-tafels en betrokken partijen
was divers in 2020. Zo focuste paramedische zorg zich
bijvoorbeeld op het vergroten van de regionale organisatiegraad, en richtte de tafel GGZ zich meer op ambulantisering.
Verder hebben de tafels van MSZ (Medisch specialistische
Zorg) en Huisartsenzorg binnen de noemer van de

JZOJP onder andere ingezet op digitale zorg en
ICT-infrastructuur.
Ondanks de COVID-19 pandemie bleef de JZOJP op de
agenda van de HLA-tafels. Wel werden bepaalde thema’s
versneld of juist vertraagd. Zo is ingespeeld op de acute
problematiek om de zorg goed in te regelen, maar ook
hoe de (sterke) groei in het leveren van zorg op afstand
(deels) behouden kan blijven (Zie Pijler 2 voor een verdere
toelichting van de ervaringen met COVID-19 op de
beweging JZOJP). Een tussentijdse evaluatie van de
opbrengst van de HLA-tafels wordt momenteel door
meerdere tafels voorbereid en uitgevoerd.

2 Er is een begeleidingscommissie voor de lerende evaluatie JZOJP ingericht (VWS, 2020). Deze heeft als taak het bewaken van de voortgang en kwaliteit
van de door het RIVM uit te voeren lerende evaluatie van de beweging naar de JZOJP.

Lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek

| 3

Landelijke partijen ondersteunen de beweging
Naast deelname aan de overleggen van de HLA-tafels,
zetten de 24 HLA-partijen zich op andere manieren in voor
de beweging JZOJP. Zo worden professionals door middel
van bijeenkomsten en nieuwsbrieven geïnformeerd over
onder andere goede voorbeelden, subsidiemogelijkheden
rondom de JZOJP en de inzet van digitale zorg. Daarnaast
wordt de behoefte van de achterban gemonitord en
worden inspiratiesessies georganiseerd. Verder hebben
meerdere HLA-partners toolkits en handvatten ontwikkeld
voor zorgprofessionals om hen te ondersteunen bij de
JZOJP. Voorbeelden zijn de JZOJP-toolkit met algemene
informatie over de JZOJP (Actiz), handvatten voor multidisciplinaire samenwerking (FMS en LHV3) en een handreiking over zelfregiecentra (MIND en VNG4). Ook zijn
ondersteunende programma’s ingericht, zoals JuMP (van
NVZ5) en VIPP-programma's (van de NFU, NVZ en ZKN6).
De meeste HLA-partijen willen de activiteiten die ze hebben
ingezet in 2021 continueren en uitbreiden. Tegelijkertijd
willen verschillende partners de JZOJP op de lange termijn
kunnen borgen, door bijvoorbeeld in opleidingen aandacht
te besteden aan JZOJP en door multidisciplinair werken in
de bekostiging op te laten nemen.
Inzet op de JZOJP in de regio wordt verschillend
vormgegeven
Ook wordt vanuit wijken, gemeenten en regio's gewerkt
aan (aspecten van) de beweging JZOJP. Deze projecten
variëren in doel en focus. Zo zijn er losstaande projecten
die bijvoorbeeld werken aan het reduceren van verkeerde
beddagen. Een ander voorbeeld is samenwerking
tussen gemeente en zorgverzekeraar om een coach voor

kwetsbare ouderen te bekostigen. Deze en andere
voorbeelden worden gedeeld op de website
dejuistezorgopdejuisteplek.nl.
Naast losstaande projecten gericht op de JZOJP, wordt ook
vanuit regionale netwerkinitiatieven aan de JZOJP gewerkt.
Dit zijn netwerken waarbij met minimaal 3 partners aan
meerdere interventies wordt gewerkt, over de domeinen
zorg, preventie en welzijn heen. Zo blijkt uit een uitvraag
onder 72 regionale initiatieven die domeinoverstijgend
werken aan zorg, preventie en/of welzijn dat 74 procent
expliciet als doel heeft zorg te voorkomen, 49 procent zich
richt op het verplaatsen van zorg en 36 procent op vervangen van zorg. Ook geeft een deel van de initiatieven aan te
werken aan de doelen van de Quintuple Aim (gericht op de
gezondheid van de populatie, kwaliteit, toegankelijkheid,
en betaalbaarheid van de zorg, en werkplezier). Wel
verschilt de manier waarop deze regionale netwerkinitiatieven zijn vormgegeven en wat ze doen. Zo zijn bij de meeste
netwerken gemeenten, eerste lijn, tweede lijn en zorgverzekeraars betrokken. Zelfstandige klinieken die medisch
specialistische zorg leveren, en academische ziekenhuizen
zijn dat minder vaak. Inwoners zijn in 38 procent van de
netwerkinitiatieven betrokken, en patiënten in 56 procent
van de initiatieven. De initiatieven richten zich vooral op
doelgroepen als kwetsbare ouderen, kwetsbare kinderen
en veelgebruikers in het sociaal en medisch domein.
Interventies worden ingezet op onder andere valpreventie,
vroegsignalering, zelfregie en zelfmanagement. Ook wordt
ingezet op het benutten van data en informatie bijvoorbeeld om regiobeelden en regiovisies te vormen. Zie voor
meer details het achtergronddocument.

Leerervaringen met COVID-19 om de beweging JZOJP verder te brengen (Pijler 2)
Onderzoekspijler 2 toegelicht
Doel 2020:
Methoden:

Leerervaringen tijdens de eerste golf van COVID-19 om de JZOJP verder te brengen.
Interviews en gesprekken met HLA partners, regionale partners en experts.

Ervaringen met COVID-19 en de beweging JZOJP
Tijdens de eerste COVID-19 golf is de zorg en ondersteuning
anders ingericht. Zo is reguliere en planbare zorg tijdelijk
uitgesteld, afgeschaald, dan wel verplaatst (RIVM, 2020b).

Op basis van de ervaringen van landelijke en regionale
partijen tijdens de eerste COVID-19 golf, zijn de volgende
vier aangrijpingspunten voor het verder stimuleren van de
beweging JZOJP geformuleerd.

3 FMS: Federatie Medisch Specialisten; LHV: Landelijke Huisartsen Vereniging
4 VNG: Vereniging van Nederlandse Gemeenten;
5 NVZ: Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
6 NFU: Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra; ZKN: Zelfstandige Klinieken Nederland

Lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek

| 4

1.

 et patiëntperspectief én burgerparticipatie meenemen is
H
nog niet vanzelfsprekend maar wel nodig voor de JZOJP.
		Geïnterviewden gaven aan dat, vanwege de urgentie
van COVID-19, er minder ruimte is geweest om de
behoeften van inwoners vanuit het bredere perspectief
op gezondheid in besluitvorming mee te nemen. De
medische benadering is tijdens de eerste golf dominant
geweest. Het gemis van dit bredere perspectief werd
door geïnterviewden gezien als een uitvergroting van
de problematiek die al vóór COVID-19 speelde. Er is
aangegeven dat het nog een transitie vergt om in plaats
van vanuit zorgaanbod meer vanuit de behoefte van
de patiënt en inwoner te denken en te handelen.
Opgemerkt wordt dat juist het meenemen van het
perspectief van de patiënten en inwoners ervoor
kan zorgen dat het gewenste bredere gezondheidsperspectief wordt meegenomen in de vormgeving
van het gezondheidssysteem.
 OVID-19 bood en biedt kansen om regionale
C
samenwerkingsverbanden te verdiepen
		Tijdens de eerste COVID-19 golf bleken bestaande
samenwerkingen (en intensivering hier van) van belang
om goed in te kunnen spelen op de ontstane situatie.
Geïnterviewden gaven aan dat een gezamenlijke urgente
maatschappelijke uitdaging, een duidelijk aanspreekpunt in de organisaties en regio’s, en coördinatie op
zowel landelijk als regionaal niveau bijdroegen aan
goede regionale samenwerking. Regionale samenwerking was echter moeilijker en beperkter voor kleinere
zorgpartijen die buiten de COVID-keten vielen (bijvoorbeeld zelfstandige klinieken, zelfstandige professionals
en paramedische zorg partijen). Zowel de positieve als
de negatieve ervaringen met regionale samenwerking
tijdens de pandemie versterkten volgens de geïnterviewden het belang om regionale samenwerkingen verder te
versterken en vorm te geven.

3.

 enut en stimuleer digitale zorg met een passend
B
bekostigingsmodel
		Tijdens de eerste COVID-19 golf is er meer zorg op
afstand ingezet. Er zijn verschillende redenen gegeven
waarom dat nu wél mogelijk was ten opzichte van de
situatie vóór COVID-19. Zo was er een hoog gevoel van
urgentie om digitale zorg op afstand in te zetten om het
aanbod toegankelijk te houden. Daarnaast is ervaren
dat beleidsmakers en zorgverzekeraars flexibeler in de
bekostiging zouden zijn waardoor de “productieprikkel” minder aanwezig was. Dit bood ruimte om de zorg
anders te organiseren en de zorg en ondersteuning te leveren die op dat moment nodig was.
Inzicht in kwaliteit van digitale zorg, zicht op wanneer
deze vorm passend is, en een bekostigingsmodel dat het
verplaatsen van zorg – zoals beeldbellen – stimuleert
maar niet ten koste gaat van de gerealiseerde kwaliteit
en gezondheidsuitkomsten lijken een vereiste voor het
behoud van de inzet van digitale zorg.

2.

4.

 ans om noodzakelijke zorg te selecteren en anders in te richten
K
maar er is meer inzicht nodig
		Door COVID-19 is de reguliere zorg en ondersteuning
afgeschaald. Deze unieke situatie biedt kansen voor de
toekomst om kritisch te kijken naar welke zorg ‘zinnig’
en ‘gepast’ is, en wie de zorg kan leveren. Tijdens de
eerste golf gaven geïnterviewden aan dat de druk om
hier kritisch naar te kijken mogelijk wegvalt zodra de
COVID-problematiek wegebt. Om te kunnen beslissen
welke zorg zinnig is en gezondheidswinst oplevert,
is kennis nodig van de gezondheidseffecten van de
afgeschaalde zorg. Hiertoe zijn inmiddels eerste
inventarisaties gedaan in zowel het binnen- als
buitenland (RIVM, 2020c).

Trends ten behoeve van de beweging JZOJP (Pijler 3)
Onderzoekspijler 3 toegelicht
Doel 2020:
					
Methoden:

Een gedragen indicatorenset die inzicht geeft in de trends ten behoeve van de beweging JZOJP.
Deze trends zullen benut worden om de regionale ontwikkeling van de JZOJP te ondersteunen.
Systematische literatuur studie en Delphi methode om te komen tot selectie van indicatoren.

Zoals in de inleiding is aangegeven wordt in het voorjaar
2021 eerst de selectie van de kernset van indicatoren
afgerond. Hierna kan worden gestart met het inzichtelijk
maken van de trends.

Lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek

Door middel van een systematische literatuurstudie en
een Delphi-studie wordt binnen de lerende evaluatie
toegewerkt naar deze kernset (zie methoden voor meer
informatie).

| 5

3.		 Vervolgstappen lerende evaluatie 2021
De lerende evaluatie richt zich op de ontwikkeling van de
beweging JZOJP en wat er nodig is om deze beweging
verder te brengen. Het eerste jaar van de lerende evaluatie
JZOJP was gericht op het ontwerp (RIVM, 2020a), de
inrichting van de actietafels en eerste inzichten van de
beweging, met aandacht voor de invloed van de COVID-19
pandemie. Zowel vanuit landelijke partijen als in de regio’s
wordt ingezet op de beweging JZOJP. Dit gebeurt met een
rijke variatie in focus, vormgeving, uitvoering en implementatie. COVID-19 heeft de inzet op sommige thema’s versneld, zoals op digitale zorg, onderzoek naar zinnige zorg en
het verplaatsen van zorg. Er is vanuit regionale en landelijke
partijen een gedeelde behoefte en ambitie om met specifieke
vraagstukken aan de slag te gaan, met als uiteindelijke doel
om aan slag te gaan met de centrale vraag: ‘wat is er nodig
om de beweging JZOJP verder te brengen?’. De eerste inzichten
en de inrichting van de actietafels zijn de basis om samen
lerend verder te gaan in 2021.
Lerende evaluatie JZOJP overzicht 2021
De lerende evaluatie heeft tot doel om de onderzoeksvragen tussentijds en kort-cyclisch te beantwoorden (RIVM,
2020a). Richtinggevend zijn de ontwikkelvragen: de vragen
die vanuit de actietafels naar voren zijn gebracht en
relevant zijn om te beantwoorden om de beweging JZOJP
verder te brengen. Het volledige overzicht van de onderzoeksvragen, de ontwikkelvragen zoals geformuleerd door
het veld, de methode en de producten 2021 is te vinden op
juistezorgopdejuisteplek.nl. In 2021 zal vanuit verschillende
perspectieven (inwoners, professionals, bestuurders en
regulerende partijen) de centrale vraag worden beantwoord.

Daarnaast wordt er gewerkt aan vraagstukken binnen
specifieke bouwstenen voor de beweging JZOJP, waaronder
de verbetercyclus, inwonerparticipatie en samenwerking
(zie figuur 2). Enkele producten waar het komende jaar aan
gewerkt wordt zijn: een kernset van indicatoren JZOJP voor
de regio, een tool om als netwerk te reflecteren op de
samenwerking en versnellingskansen te identificeren,
inzicht in typologieën en mogelijkheden voor regionale
verbetercyclus, en inzicht in mogelijkheden voor een business
case voor sociaal en medisch domein.
Samen lerend doen met de actietafels 2021
De deelnemers aan de actietafels willen graag aan de slag
met de door hen benoemde ontwikkelvragen. Dit zal
in 2021 gebeuren tijdens de actietafels alsook tijdens
verdiepende case-studies met de deelnemers aan de
actietafels. Zo wordt met de actietafel van de leerregio’s
gestart met een bijeenkomst in het voorjaar gericht op een
domeinoverstijgende verbetercyclus, een tool om als regio
de versnellingskansen in de samenwerking te achterhalen,
en een businesscase vanuit sociaal en medisch domein.
Verder zoomen we in 2021 op drie specifieke subgroepen in:
ouderen, mensen met mentale diversiteit en veelgebruikers.
Deze activiteiten worden afgestemd en verbonden
met andere programma's en initiatieven, zoals de
GROZzerdammen (Health Holland, 2020) en het kennisplatform JZOJP. Tevens zullen we met de actietafels en de
landelijke tafel aan de slag gaan met de centrale hoofdvraag: 'wat is nodig om de beweging JZOJP verder te brengen?'.

Wat is nodig om de beweging JZOJP verder te brengen?

Lerend vermogen
Landelijk

Kwetsbare groepen
Regio’s
groepen
Sub

Juiste Zorg
op de Juiste
Plek

Samenwerking
Inwonersparticipatie
Bekostiging en financiering

Figuur 2. Inhoudelijke focus lerende evaluatie JZOJP
Lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek

| 6

JZOJP vanuit verschillende perspectieven
De JZOJP vraagt samenwerking van lokale, regionale en
landelijke partijen. Het is bij beantwoording van vragen en
reflectie op de beweging van belang om aandacht te
hebben voor vier perspectieven: inwoners, professionals,
bestuurders en regulerende partijen. Bij alle stappen en
thema’s zal er aandacht worden geschonken aan deze vier

perspectieven. Er zullen groepsinterviews en andere
data-verzamelingen plaatsvinden met zowel inwoners,
professionals, bestuurders en landelijke partijen. Hierbij
wordt ook afstemming en verbinding gezocht met de
actietafels en data-verzamelingen vanuit andere initiatieven om zo elkaar te versterken en verschillen tussen de
initiatieven en onderzoeken te kunnen duiden.

Referenties
Health Holland (2020). Eerste vier regio-fieldlabs,
“GROZzerdammen”, van start: “+5, -30”! Op naar een
nóg gezonder Nederland! Verkregen op 17-01-2020, via:
https://www.health-holland.com/news/2020/03/
eerste-vier-regio-fieldlabs-grozzerdammen-van-start

RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(2020b). Verder kijken dan corona, over de toekomst
van onze gezondheid. Verkregen op 18-01-2021, via
https://www.volksgezondheidtoekomstverkenning.nl/
magazine

Heerkens, Y.F, de Weerd, M., Huber, M., de Brouwer, C.P.,
van der Veen S., Perenboom, R.J., Van Gooi, C.H., Ten
Napel, H., Van Bon-Martens, M., Stallinga, H.A. & van
Meeteren, N.L. (2018). Reconsideration of the scheme of
the international classification of functioning, disability
and health: incentives form the Netherlands for a global
debate. Disability and rehabilitation, 40(5), 603-611.

RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(2020c). Impact van de eerste COVID-19 golf op de
reguliere zorg en gezondheid. Inventarisatie van de
omvang van het probleem en eerste schatting van
gezondheidseffecten. Bilthoven: RIVM.
Taskforce JZOJP (2018). De Juiste Zorg op de Juiste Plek.
Wie durft?

RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (2018).
Volksgezondheid Toekomst Verkenning. Een gezond
vooruitzicht. RIVM rapportnummer: 2018-0030.
Bilthoven: RIVM.

VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(2018). Kabinetsreactie op Rapport van de Taskforce
‘De juiste zorg op de juiste plek. Kamerstuk 29 689. Nr. 896.

RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(2020a). Lerende evaluatie Juiste zorg op de Juiste plek.
Plan van aanpak op hoofdlijnen. Bilthoven: RIVM.

VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(2020). Instellingsbesluit Begeleidingscommissie
evaluatie JZOJP.

Lerende evaluatie Juiste Zorg op de Juiste Plek

| 7

Dit is een uitgave van:
Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu
Postbus 1 | 3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
januari 2021

Contact:
Hanneke Drewes
RIVM, Centrum voor Voeding, Preventie en Zorg
hanneke.drewes@rivm.nl
Auteurs:
N.J.E. van Vooren, C. Bos, J. de Bruin, P.P.F. Klein, J.N. Struijs
en H.W. Drewes

012402

De zorg voor morgen begint vandaag