Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 064

Wijziging van de Wet bestrijding ongevallen
Noordzee ten aanzien van bevoegdheid om
aanwijzingen te geven aan hulpverleners, ter
implementatie van richtlijn 2011/15/EU

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel strekt tot implementatie van artikel 1, onderdeel 3, van
richtlijn 2011/15/EU van de Commissie van 23 februari 2011 tot wijziging
van Richtlijn 2002/59/EG van het Europees Parlement en de Raad
betreffende de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart (PbEU 2011, L 49). Deze richtlijn,
hierna kortweg aangeduid als richtlijn 2011/15/EU, dient op 16 maart 2012
te zijn geïmplementeerd in de wetgeving van de lidstaten.
Deze memorie besteedt allereerst aandacht aan genoemd artikel 1,
onderdeel 3, van richtlijn 2011/15/EU. Vervolgens wordt de implementatie
beschreven van de overige bepalingen van richtlijn 2011/15/EU. De
implementatie is samengevat in de bij deze memorie gevoegde transponeringstabel. De bovengenoemde richtlijn 2002/59/EG wordt hierna
aangeduid als de Monitorrichtlijn.
2. Implementatie van artikel 1, onderdeel 3, van richtlijn
2011/15/EU
In artikel 1, onderdeel 3, van richtlijn 2011/15/EU wordt bijlage IV van de
Monitorrichtlijn vervangen door een nieuwe bijlage. Deze bijlage bevat,
evenals zijn uit 2002 daterende voorganger, een niet-limitatieve opsomming van maatregelen die de lidstaten naar aanleiding van incidenten of
omstandigheden kunnen nemen als de maritieme veiligheid en de
bescherming van het milieu gevaar lopen. Wanneer naar aanleiding van
incidenten of omstandigheden die gevolgen hebben voor een schip, de
bevoegde instantie van de betrokken lidstaat oordeelt dat een ernstige en
directe bedreiging van zijn kusten of gerelateerde belangen dan wel van
de veiligheid van andere schepen en hun bemanningen en passagiers of
van personen aan de wal moet worden afgewend dan wel dat het mariene
milieu moet worden beschermd, kan die instantie onder andere:
– de bewegingen van het schip beperken of het schip gelasten een
bepaalde koers te volgen (onderdeel a van bijlage IV);

kst-33064-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 064, nr. 3

1

–

de kapitein gelasten een toevluchtsoord te zoeken in geval van direct
gevaar, dan wel ervoor zorgen dat het schip wordt geloodst of gesleept
(onderdeel d van bijlage IV).
Alleen de laatste alinea, na de opsomming van maatregelen, van de
nieuwe bijlage is inhoudelijk nieuw. Hierin wordt bepaald dat, indien een
schip wordt gesleept onder een sleep- of bergingsovereenkomst, de
maatregelen die worden genomen krachtens de onderdelen a en d ook
kunnen worden toegepast op de betrokken bijstands-, bergings- en
sleepvaartondernemingen.
De totstandkoming van de Monitorrichtlijn heeft destijds voor wat betreft
de bijlage met maatregelen niet tot de vaststelling van implementatiebepalingen aanleiding gegeven. Artikel 5 van de uit 1992 daterende Wet
bestrijding ongevallen Noordzee voorzag al in de nodige bevoegdheden
tot het nemen van maatregelen. Die wet respecteert in beginsel de
verantwoordelijkheid van de kapitein en de eigenaar van het in moeilijkheden geraakte schip om de nodige maatregelen te treffen, waartoe
uiteraard ook het inschakelen van sleep- of bergingsbedrijven kan
behoren. Indien echter een ongeval heeft plaatsgevonden en naar het
oordeel van de Minister van (thans) Infrastructuur en Milieu en zijn
medebetrokken ambtgenoten de schadelijke gevolgen van het ongeval
niet worden voorkomen of (in voldoende mate) beperkt door de maatregelen van de kapitein of de scheepseigenaar, kan de eerstgenoemde
minister aanwijzingen geven tot het voorkomen, beperken of ongedaan
maken van de schadelijke gevolgen van het ongeval. Deze aanwijzingen
kunnen worden gericht aan de kapitein, de scheepseigenaar en degenen
die hulp verlenen aan het schip. De aanwijzingen kunnen, voor zover
gericht aan de kapitein of de scheepseigenaar, onder andere betrekking
hebben op de aanwezigheid van het schip op een bepaalde plaats en het
overbrengen van het schip naar een bepaalde plaats. Dit ligt vast in artikel
5, tweede lid.
Ingevolge artikel 5, derde lid, van de wet kunnen de aanwijzingen aan
degenen die hulp verlenen aan het schip slechts een verbod inhouden tot
het uitvoeren van overeengekomen hulpverlening of tot het voortzetten
van reeds aangevangen hulpverlening. In verband met de laatste alinea
van de nieuwe bijlage IV bij de Monitorrichtlijn is deze beperking te
stringent. Artikel I van dit wetsvoorstel voorziet daarom in een aanvulling
van dit lid, inhoudend dat aanwijzingen aan degenen die hulp verlenen
aan een schip dat wordt gesleept onder een sleep- of bergingsovereenkomst, betrekking kunnen hebben op de in het tweede lid, onderdeel a of
b, genoemde onderwerpen. Voor aanwijzingen jegens hulpverleners in
andere gevallen blijft dan de tot nog toe geldende beperking van kracht.
Voor alle duidelijkheid verdient het hier nog vermelding, dat de minister
op basis van artikel 6 van de wet zelf bevoegd is het nodige te (doen)
verrichten om de schadelijke gevolgen van het ongeval te voorkomen of
tegen te gaan als naar zijn oordeel de toepassing van artikel 5 onvoldoende soelaas biedt, bijvoorbeeld omdat het schip te ernstig is
beschadigd. Dit is mede van belang in verband met de laatste zinsnede
(«ervoor zorgen dat het schip wordt geloodst of gesleept») van onderdeel
d van bijlage IV van de Monitorrichtlijn.

3. Implementatie van de overige bepalingen van richtlijn
2011/15/EU
Artikel 1, onderdeel 1, van richtlijn 2011/15/EU
Deze bepaling wijzigt artikel 12, eerste lid, onderdeel b, van de Monitorrichtlijn, waarin wordt verwezen naar een besluit van de Internationale
Maritieme Organisatie. Deze verwijzing wordt geactualiseerd. In de
Nederlandse wetgeving is geen aanpassing nodig, omdat de bepaling
waarin artikel 12, eerste lid, onderdeel b, van de Monitorrichtlijn is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 064, nr. 3

2

geïmplementeerd, te weten artikel 13a van de Wet voorkoming verontreiniging door schepen, een zogenaamde dynamische verwijzing bevat, die
mede betrekking heeft op nadere IMO-besluiten.
Artikel 1, onderdeel 2, van richtlijn 2011/15/EU
In de Monitorrichtlijn wordt bijlage II vervangen. De nieuwe bijlage kent 4
onderdelen, waarvan de implementatie hierna achtereenvolgens wordt
besproken.
I. VISSERSVAARTUIGEN
Dit onderdeel bevat data waarop diverse categorieën visservaartuigen
moeten zijn uitgerust met een automatisch identificatiesysteem (AIS). Het
bevat geen inhoudelijke wijziging ten opzichte van bijlage II zoals die
luidde sedert de laatste wijziging (2009) van de Monitorrichtlijn. Artikel
4c.2 van de Regeling vissersvaartuigen behoeft geen aanpassing.
II. SCHEPEN OP INTERNATIONALE REIZEN
Dit onderdeel betreft uitrusting van schepen met AIS en een reisgegevensrecorder (VDR) of een vereenvoudigde reisgegevensrecorder (S-VDR)
en verwijst in inhoudelijk opzicht naar hoofdstuk V van het SOLASverdrag. Artikel 40, eerste en derde lid, van het Schepenbesluit 2004
verwijst voor veiligheidseisen, waaronder de vereiste reisgegevensrecorders, eveneens rechtstreeks naar de toepasselijke bepalingen van het
SOLAS-verdrag en behoeft dus geen aanpassing.
III. SCHEPEN OP NIET-INTERNATIONALE REIZEN
Dit onderdeel betreft eveneens uitrusting van schepen met AIS en een
reisgegevensrecorder (VDR) of een vereenvoudigde reisgegevensrecorder
(S-VDR). Het gestelde over verwijzingen naar het SOLAS-verdrag is hier
mutatis mutandis van toepassing. Artikel 41, vijfde lid, van het Schepenbesluit 2004 behoeft geen aanpassing.
IV. VRIJSTELLINGEN
Dit onderdeel maakt voor enkele categorieën van schepen vrijstellingen
door de lid-staten mogelijk van de verplichting om AIS dan wel VDR of
S-VDR aan boord te hebben. De bestaande vrijstellingsbevoegdheid van
artikel 47 van het Schepenbesluit 2004, waarin een clausule is opgenomen
over inachtneming van verdragen, kan worden benut.
Artikelen 2 en 3 van richtlijn 2011/15/EU
Deze artikelen, over de omzettingstermijn en de inwerkingtreding van de
richtlijn zelf, behoeven geen wettelijke implementatie.
4. Uitvoering, administratieve lasten
De toepassing van de aanwijzingsbevoegdheden van de Wet BON draagt
een zeer incidenteel karakter. De verbreding van de reikwijdte van enkele
bevoegdheden richting hulpverleners zal dit naar verwachting niet
veranderen en doet de bestuurlijke lasten niet toenemen. Uiteraard zal de
nodige aandacht worden besteed aan voorlichting over de wetswijziging
voor de sleep- en bergingsbedrijven. De wijziging van de Wet BON is
voorts niet van invloed op de omvang van de administratieve lasten van
het bedrijfsleven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 064, nr. 3

3

5. Inwerkingtreding
Voorzien is in onverwijlde inwerkingtreding van de wetswijziging. Nu het
implementatie van een richtlijn betreft, behoeft de inwerkingtreding niet
te wachten op het eerstkomende zogenaamde «vaste verandermoment»
voor inwerkingtreding van wettelijke regels.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 064, nr. 3

4

Bijlage

Transponeringstabel betreffende richtlijn 2011/15/EU van de
Commissie van 23 februari 2011 tot wijziging van Richtlijn
2002/59/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende
de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart (PbEU 2011, L 49)

Bepaling in richtlijn nr.
2011/15/EU

Bepaling in implementatieregeling of in
bestaande regelgeving; toelichting indien niet
geïmplementeerd of uit zijn aard geen implementatiebehoeft

Omschrijving beleidsruimte

Artikel 1, onderdeel 1

Artikel 13a van de Wet voorkoming verontreiniging door schepen. Zie onderdeel 3 van de
memorie van toelichting
Voor wat betreft onderdeel I, VISSERSVAARTUIGEN, van de nieuwe bijlage bij richtlijn
2002/59/EG: artikel 4c.2 van de Regeling
vissersvaartuigen. Zie onderdeel 3 van de
memorie van toelichting.
Voor wat betreft onderdeel II, SCHEPEN OP
INTERNATIONALE REIZEN, van de nieuwe
bijlage bij richtlijn 2002/59/EG: artikel 40, eerste
en derde lid, van het Schepenbesluit 2004. Zie
onderdeel 3 van de memorie van toelichting
Voor wat betreft onderdeel III, SCHEPEN OP
NIET-INTERNATIONALE REIZEN, van de nieuwe
bijlage bij richtlijn 2002/59/EG: artikel 41, vijfde
lid, van het Schepenbesluit 2004. Zie onderdeel 3
van de memorie van toelichting.
Voor wat betreft onderdeel IV, VRIJSTELLINGEN,
van de nieuwe bijlage bij richtlijn 2002/59/EG:
artikel 47 van het Schepenbesluit 2004. Zie
onderdeel 3 van de memorie van toelichting.

Geen beleidsruimte

Artikel 5, tweede lid, van de Wet bestrijding
ongevallen Noordzee, zoals dat komt te luiden
ingevolge dit wetsvoorstel.

Geen beleidsruimte

Artikel 1, onderdeel 2

Artikel 1, onderdeel 3

Toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van beleidsruimte

Geen beleidsruimte

Geen beleidsruimte

Geen beleidsruimte

Beleidsruimte

De bestaande vrijstellingsbevoegdheid, waarin een
clausule is opgenomen over
inachtneming van verdragen,
kan worden benut

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 064, nr. 3

5