Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1177

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 september 2012
Binnen de vaste commissie voor Europese Zaken bestond bij drie fracties
de behoefte om aan de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken enkele vragen en opmerkingen voor te leggen met betrekking tot
het verslag van de Raad Algemene Zaken d.d. 24 juli 2012 (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1171) en de geannoteerde agenda van de Informele Raad
Algemene Zaken d.d. 30 augustus 2012 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1175).
De minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken hebben op de
vragen en opmerkingen geantwoord bij brief van 29 augustus 2012. De
vragen en opmerkingen van de fracties en de antwoorden van de minister
en de staatssecretaris zijn hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Van Haaster

kst-21501-02-1177
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1177

1

Algemeen
De leden van de fractie van de VVD kijken uit naar de uitkomsten van de
discussies op basis van het issues-paper en zien graag de uiteindelijke
resultaten in de nieuwste onderhandelingsbox tegemoet. De VVD-fractie
wil het kabinet vragen een aantal punten extra aandacht te geven bij de
onderhandelingen.
De leden van de fractie van de Partij voor de Vrijheid zijn van mening dat
Nederland uit de Europese Unie en uit de eurozone moet treden. Toch
heeft de PVV-fractie enkele opmerkingen en kanttekeningen aangaande de
meest opvallende, in het hiernavolgende verslag verwerkte punten.
Meerjarig Financieel Kader 2014–2020 (MFK)
Uitgavencategorieën
De VVD-fractie is wat betreft hoofdstuk 1A van mening dat dit juist een
sterke bijdrage kan leveren aan economische groei en werkgelegenheid in
Europa. Daarom wil de VVD benadrukken dat het kabinet dient vast te
houden aan de motie-Lucas c.s. (Kamerstuk 33 000 VIII, nr. 84) en de
daarop voortbordurende motie-Pechtold c.s. (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 643) die beide pleiten voor het op peil houden van investeringen in
innovatie en onderzoek. De VVD deelt dan ook niet de mening van het
Cypriotisch voorzitterschap dat ook hier een bijdrage moet worden
gevonden voor de reductiedoelstelling. Die bijdrage kan wat de VVD
betreft het beste gevonden worden in de twee met voorsprong grootste
posten op de EU-begroting, landbouw en cohesie. Op die manier kunnen
investeringen in innovatie en onderzoek worden ontzien.
Daarnaast is de VVD-fractie van mening dat de Connecting Europe Facility
niet gebruikt moet worden als lapmiddel voor bezuinigingen op de
cohesiefondsen. De VVD-fractie verzoekt het kabinet dan ook vast te
houden aan het overbrengen van € 10 miljard uit de cohesiefondsen naar
de Connecting Europe Facility.
Antwoord van het kabinet:
De Europese Commissie heeft voorgesteld om een deel van het
cohesiefonds te oormerken voor investeringen in transportinfrastructuur. Het kabinet is er in beginsel voorstander van dat
cohesiemiddelen op deze manier opzij worden gezet om gericht
te kunnen investeren in internationaal relevante infrastructurele
knelpunten in deze landen.
De leden van de VVD-fractie zijn tevreden dat er ingezet lijkt te worden op
een verkleining van het cohesiebudget. Wat de VVD-fractie betreft mag
dat een flinke verkleining zijn. Regionale subsidies en cohesie moeten
volgens de VVD beperkt worden tot de armste regio’s in de armste landen.
Is het kabinet van mening dat dit resultaat bereikt kan worden? Wat is
daarnaast de stand van zaken met betrekking tot de conditionaliteiten bij
de cohesiefondsen?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet ziet structuurfondsen idealiter alleen naar de armste
regio’s in de armste lidstaten gaan. Er bestaat in de Raad brede
steun voor het principe dat de focus van structuurfondsen op
deze regio’s moet liggen. Niettemin is het te verwachten dat rijke
regio’s in de volgende periode ook een aandeel uit de structuurfondsen zullen krijgen. Mogelijk zal het Commissievoorstel voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1177

2

een nieuwe categorie voor transitieregio’s het niet halen,
aangezien hiervoor weinig steun is.
In het verslag van het schriftelijk overleg d.d. 23 juli jl.
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 1169) heeft het kabinet de actuele
stand van zaken met betrekking tot de voorstellen voor de
conditionaliteiten in het cohesiebeleid weergegeven.
De leden van de PVV-fractie stellen vast dat in de geannoteerde agenda
wordt gesproken over de mogelijkheid en noodzakelijkheid van een
besparing van € 100 miljard op het MFK. Hoe hard is deze eis voor het
kabinet? Is het kabinet bereid zijn veto te gebruiken tegen een meerjarenbegroting die niet aan deze voorwaarde voldoet?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet wil het MFK-plafond voor betalingen met ten minste
€ 100 miljard verlagen ten opzichte van het Commissievoorstel.
In de onderhandelingen wordt nu nog niet gesproken wordt over
concrete bedragen voor de verschillende uitgavencategorieën.
Wel heeft het Cypriotisch voorzitterschap op basis van
gesprekken met alle lidstaten aangegeven dat het onvermijdelijk
is dat het totale uitgavenniveau moet worden verlaagd. Of de
uiteindelijke besparing ten opzichte van het Commissievoorstel
voldoende is voor het kabinet hangt af van het totaalpakket dat
aan het einde van de onderhandelingen voorligt.
De leden van de fractie van de SP steunen de inzet van het kabinet om een
fikse besparing te realiseren bij de nu voorgestelde meerjarenbegroting.
Echter, zij zouden graag zien dat het kabinet behalve bij de cohesiefondsen ook bij landbouw een fikse inspanning levert om daar te
besparen en dat het voorstellen van andere lidstaten daartoe niet
blokkeert. Daarnaast blijven deze leden aandringen op het belang van een
eerlijke verdeling van de cohesiefondsen waarbij zij de toegang ervan
wensen te beperken tot de minst welvarende lidstaten.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet zet in op een sobere en moderne EU-begroting. Dit
houdt in dat er ten minste € 100 miljard (betalingen) aan besparingen gevonden moet worden op het Commissievoorstel. Wat
het kabinet betreft, moet het leeuwendeel daarvan gehaald
worden uit het cohesiebudget, maar zijn in alle uitgavencategorieën besparingen nodig. Daarbij wil het kabinet de fondsen voor
onderzoek en innovatie (Horizon2020) zoveel mogelijk ontzien,
zodat hiervoor aanzienlijk meer middelen beschikbaar zijn dan in
de huidige periode. Als in de loop van de onderhandelingen de
Nederlandse inzet om voldoende besparingen op cohesie te
realiseren niet haalbaar blijkt, waardoor de hoofddoelstelling
(substantieel lagere afdrachten) niet kan worden gerealiseerd, zal
ook het budget voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, net
als andere categorieën, in aanmerking kunnen komen voor
verdere besparingen
Financiering en eigen middelen
Met betrekking tot de financiering van de EU-begroting benadrukt de
VVD-fractie nogmaals tegen nieuwe Europese belastingen als eigen
middel van de EU te zijn. Dit geldt specifiek voor de financiële transactiebelasting zoals die voorgesteld is door de Europese Commissie, waar de
Kamer met de aangenomen motie-Dijkhoff/Ormel (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 546) afstand van heeft genomen. Daarnaast is de VVD ook tegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1177

3

andere vormen van nieuwe Europese belastingen. De Nederlandse burger
heeft geen behoefte aan nog een blauwe envelop in de brievenbus, dit
keer met gele sterren. De VVD-fractie vraagt het kabinet dan ook om zich
hiertegen stevig uit te spreken tijdens de onderhandelingen.
De leden van de PVV-fractie vragen hoe geloofwaardig de toezegging is
dat het kabinet een financiële transactiebelasting («Financial Transaction
Tax – FTT») en mogelijk andere eigen middelen voor de Europese Unie
niet zal accepteren. Aangezien het kabinet eerder aangaf dat Europese
probleembanken niet direct uit het Europees Stabiliteitsmechanisme
(ESM) kunnen worden gesteund maar de premier tijdens de Europese top
alsnog overstag ging, is de Partij voor de Vrijheid benieuwd naar de
waarde en geloofwaardigheid van bovenstaande toezegging.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet is geen voorstander van de invoering van nieuwe
Europese belastingen als eigen middel voor de EU en heeft zich in
de onderhandelingen meermaals specifiek uitgesproken tegen het
gebruik van een financiële transactiebelasting als eigen middel
voor de EU. Er is geen aanleiding voor het kabinet om van dat
standpunt af te wijken.
De leden van de SP-fractie hebben altijd gepleit voor een financiële
transactiebelasting, maar wensen de opbrengsten niet als inkomstenbron
voor de EU te gebruiken. Nog minder kunnen zij zich iets voorstellen bij
de optie die het kabinet aanhaalt in de geannoteerde agenda om ook
wanneer maar een gedeelte van de lidstaten deze belasting invoert, deze
alsnog als eigen middel te gebruiken. Is dit niet nog omslachtiger en
maakt het een vergelijking tussen de afdracht van lidstaten niet nog
omslachtiger, vragen deze leden zich af.
Antwoord van het kabinet:
Enkele lidstaten hebben aangegeven dat zij een verzoek willen
doen voor de invoering van een financiële transactiebelasting via
nauwere samenwerking. De Europese Commissie heeft informeel
laten weten geen juridische obstakels te zien om een dergelijke
financiële transactiebelasting in te zetten als eigen middel voor
de EU, ook als slechts een beperkt aantal lidstaten deze invoert.
In dat geval zouden lidstaten die een deel van de opbrengst van
de financiële transactiebelasting afdragen, gecompenseerd
kunnen worden met lagere afdrachten van het BNI-middel.
Op het eerste gezicht deelt het kabinet de terughoudendheid van
de SP-fractie over de uitwerking hiervan voor het stelsel van
eigen middelen. Uitgangspunt voor het kabinet blijft dat het
systeem voor de financiering van de EU-begroting eenvoudiger,
transparanter en evenwichtiger moet worden. Het kabinet wacht
concrete voorstellen af.
Financiële verantwoording
De VVD-fractie vraagt zich af hoe het staat met de onderhandelingen over
verbeterde verantwoording van EU-middelen. Welke resultaten zijn hier
bereikt en is de inzet van het kabinet hierop veranderd?
De fractie van de Partij voor de Vrijheid mist de verbeterde verantwoording van EU-middelen in het issues-paper. Hoe belangrijk is dit
aandachtspunt voor het kabinet? En is het kabinet van plan om op dit punt
initiatieven in te brengen, zo ja welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1177

4

De leden van de SP-fractie missen een duidelijke inzet van het kabinet
voor een betere verantwoording van de EU-uitgaven, zoals verzocht bij de
destijds aangenomen motie-Luijben (Kamerstuk 31 335, nr. 11). Deze
leden zien hierbij een duidelijke relatie met het verbeteren van de
effectiviteit van deze fondsen.
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet hecht eraan dat in de onderhandelingen concrete
stappen worden gezet voor verbeterde verantwoording van
EU-middelen en transparantie daarover. Het issues paper van het
Cypriotisch voorzitterschap en de MFK-onderhandelingsbox
bieden hiervoor nuttige aanknopingspunten. Zo wordt de
noodzaak erkend om de kwaliteit van de uitgaven te verbeteren,
onder andere door middel van «better governance» waaronder
conditionaliteiten. De onderhandelingsbox bevat mede op
aandringen van Nederland een letterlijke verwijzing naar verantwoording, effectieve besteding en vereenvoudiging van regelgeving, met referte aan diverse sectorale verordeningen
waaronder het nieuwe Financieel Reglement van de EU-begroting.
Op 5 juni jl. heeft het kabinet uw Kamer geïnformeerd over de
vorderingen van de onderhandelingen over dit nieuwe Financieel
Reglement (Kamerstuk 32 437, nr. 14). Enkele weken daarna
hebben een meerderheid van de Raad (Nederland behoorde daar
niet toe) en het Europees Parlement zich uitgesproken voor een
definitief compromis en zijn de onderhandelingen afgesloten. Dit
najaar is formele bekrachtiging van dit akkoord voorzien.
Speerpunten van de Nederlandse inzet waren, naast vereenvoudiging, onder andere het vergroten van transparantie van
EU-bestedingen en het introduceren van een verplichte jaarlijkse
lidstaatverklaring, met als doel de verantwoording over de
besteding van EU-fondsen te verbeteren. Het eindresultaat
reflecteert weliswaar enkele stappen voorwaarts in dit opzicht
maar beantwoordt niet aan het Nederlandse ambitieniveau
(details kabinetsinzet: Kamerstuk 32 437, nrs. 8 t/m 13).
Verbetering van de verantwoording van EU-middelen blijft een
belangrijk punt voor het kabinet. Zoals hierboven genoemd, bevat
de onderhandelingsbox daarvoor al enkele nuttige aanknopingspunten. Ook het introduceren van zogenoemde ex-ante conditionaliteiten kan ten goede komen aan betere effectiviteit van
Europese fondsen. Hierover heeft de Raad een principeakkoord
bereikt.
EU-uitbreiding
De leden van de PVV-fractie merken op dat het kabinet in het vorige
verslag van het schriftelijk overleg in het kader van de Raad Algemene
Zaken d.d. 24 juli 2012 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1169) stelde, dat de
Europese Unie niet onbeperkt kan uitbreiden. Het kabinet geeft hierbij niet
aan wat – behalve de toetredingscriteria – dan de beperkingen zijn. Klopt
het dat, hypothetisch gezien, elk land dat voldoet aan de opgestelde
toetredingscriteria alsnog toegelaten kan worden als lidstaat? En hoe
wordt dit vervolgens ingecalculeerd in het toekomstige Meerjarig
Financieel Kader?
Antwoord van het kabinet:
Toetreding van nieuwe lidstaten tot de EU vindt plaats wanneer
zij voldoen aan de strikte criteria daarvoor, met name de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1177

5

Kopenhagen-criteria, waaronder het absorptievermogen van de
EU, en de uitbreidingsstrategie van 2006. Lidstaten besluiten
hierover met unanimiteit. Niet elk land dat voldoet aan deze
criteria kan lidstaat van de EU worden. In artikel 49 van het
Verdrag betreffende de Europese Unie (EU-Verdrag) – de rechtsgrond voor elke toetreding – is onder meer vastgelegd dat enkel
Europese staten een EU-lidmaatschapsaanvraag kunnen
indienden.
Bij een eventuele uitbreiding van de EU met nieuwe lidstaten zal
de Europese Commissie, nadat het toetredingsverdrag is ondertekend, een voorstel doen voor aanpassing van het MFK om met
de uit de toetredingsonderhandelingen voortvloeiende uitgaven
rekening te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1177

6