Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-08

Milieuraad

Nr. 330

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 mei 2010
Hierbij doe ik u mede namens de minister van Buitenlandse Zaken, de
heer Verhagen, de geannoteerde agenda toekomen van de Milieuraad die
op 11 juni a.s. plaatsvindt. Conform uw verzoek wordt deze nu in verband
met het aanstaande verkiezingsreces vervroegd aangeboden. Op het
moment van schrijven is alleen de concept-agenda van 6 januari 2010
beschikbaar. Mogelijk zal het Voorzitterschap in aanloop naar de Raad nog
wijzigingen aanbrengen in de agenda.
Tevens treft u in de bijlage een geactualiseerd VROM-voortgangsoverzicht
van Europese wetgevingsinitiatieven1.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. C. Huizinga-Heringa

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

kst-21501-08-330
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

1

GEANNOTEERDE AGENDA MILIEURAAD 11 JUNI 2010
1. Biocidenverordening
Op de Raad staat een voortgangsrapport geagendeerd inzake het in juni
2009 door de Europese Commissie uitgebrachte voorstel voor een
verordening betreffende het op de markt brengen en het gebruik van
biociden. Deze verordening vervangt de huidige richtlijn biociden. De
belangrijkste vernieuwing in de verordening betreft de introductie van een
hybride systeem van toelatingen van biociden; naast de bestaande
nationale toelatingen wordt nu ook een centrale toelating voorgesteld
voor bepaalde stoffen. Voorts wordt er een regeling voorgesteld voor de
toelating van behandelde artikelen. Naar verwachting zal het Belgische
Voorzitterschap trachten een politiek akkoord te bereiken.
In algemene zin vindt Nederland het voorstel voor de verordening een
verbetering ten opzichte van de huidige richtlijn, omdat hiermee onder
andere meer harmonisatie bereikt wordt. Nederland heeft echter moeite
met de voorgestelde centrale toelating. De procedure voor een centraal
systeem van toelatingen is nodeloos ingewikkeld en het werkingsgebied
is te breed.
Wat Nederland betreft is er uitsluitend een rol voor een centraal toelatingssysteem in die gevallen dat het biocide overal op dezelfde wijze
toegepast wordt, en er geen, of verwaarloosbare, risico’s voor mens, dier
en milieu zijn. Nederland wil zelf kunnen beslissen over toelating en
eventuele aanvullende eisen kunnen stellen, aangezien nationale
omstandigheden een belangrijke rol spelen bij de keuze of een biocide in
Nederland op de markt mag komen of niet.
De regeling voor de toelating van behandelde artikelen is een positief
element, maar behoeft nog verdere uitwerking. Ook hier is de discussie
nog in een beginfase. Er is overeenstemming bij alle lidstaten en de
Commissie dat zowel behandelde materialen met interne werking (om het
product zèlf te beschermen tegen ongewenste organismen, zoals
houtverduurzamingsmiddelen) als behandelde materialen met externe
werking (om ongewenste organismen buiten het product af te weren,
zoals muskietennetten geïmpregneerd met een insectendodend middel)
onder de verordening gaan vallen. Dit was een wens van Nederland. Ook
is er overeenstemming over dat hierbij in ieder geval de werkzame stof
toegelaten moet zijn. Nederland is er bezorgd over dat de voorgestelde
regeling (behandelde materialen mogen alleen toegelaten worden met
een toegelaten biocidemiddel) in de praktijk tot problemen kan leiden,
omdat er onvoldoende toegelaten biocidemiddelen beschikbaar zullen zijn
en is met de lidstaten in overleg om te komen tot een werkbare oplossing.
2. RoHS-richtlijn
Het Spaanse Voorzitterschap zal naar verwachting rapporteren over de
voortgang t.a.v. het voorstel tot herschikking van de richtlijn inzake de
beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke afvalstoffen in
elektrische en elektronische apparatuur (restriction of the use of certain
hazardous substances in electrical and electronic equipment/RoHS). Dit
richtlijnvoorstel wordt in samenhang behandeld met het richtlijnvoorstel
Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (WEEE-richtlijn). Naar
verwachting zal het Belgische Voorzitterschap trachten op beide
voorstellen (WEEE en RoHS) een politiek akkoord te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

2

De RoHS-richtlijn moet bijdragen aan bescherming van de volksgezondheid en een milieuhygiënisch verantwoorde nuttige toepassing en
verwijdering van elektrische en elektronische apparatuur door ervoor te
zorgen dat stoffen die in de afvalfase de grootste problemen opleveren,
zoals lood, kwik, cadmium, zeswaardig chroom en bepaalde broomhoudende brandvertragers, door veiligere alternatieven worden vervangen.
De herschikking van de RoHS-richtlijn heeft tot doel de implementatie en
handhaving van de huidige richtlijn te verbeteren.
Bij de herschikking wordt de reikwijdte van de RoHS-richtlijn (alsmede de
WEEE-richtlijn) opnieuw geformuleerd. Tijdens de Milieuraad van
21 oktober 2009 heeft Nederland steun uitgesproken voor een voorstel
van het Voorzitterschap om de reikwijdtes van de WEEE-richtlijn en
RoHS-richtlijn apart te omschrijven. Hiermee wordt recht gedaan aan de
afzonderlijke doelstellingen van de richtlijnen en de daarmee samenhangende rechtsgrondslagen.
Met de inzet van de Commissie om voor de RoHS-richtlijn een helder
mechanisme te ontwikkelen om (nieuwe) gevaarlijke stoffen te identificeren en beoordelen is een discussie ontstaan over de relatie tussen de
RoHS-richtlijn en REACH (het generieke EU-kader voor toelating en
beoordeling van chemische stoffen). Voor Nederland is deze discussie
belangrijk en Nederland heeft daarom aangedrongen op de agendering
van dit thema. De kern van het Nederlandse pleidooi is dat een goede
aansluiting van RoHS en REACH essentieel is, aangezien beide kaders
regels stellen voor gebruik van chemische stoffen in producten.
Nederland waardeert de inzet om te komen tot een helder mechanisme,
maar wil dat de RoHS aanvullend is op REACH en overlap zoveel mogelijk
wordt voorkomen. Nederland zet zich in voor een duidelijke methode en
heldere criteria voor het toevoegen van stoffen aan de RoHS-richtlijn,
waarbij de belangrijkste van deze criteria in co-decisie worden bepaald.
De RoHS-richtlijn bevat voorts een mechanisme waarbij (onderdelen van)
elektrische en elektronische apparatuur kunnen worden uitgezonderd van
de restricties voor gevaarlijke stoffen die de RoHS-richtlijn voorschrijft.
Ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie stelt het
Voorzitterschap aanpassingen voor waarmee deze uitzonderingen beter
aansluiten op REACH. Nederland steunt het Voorzitterschap hierin.
3. WEEE-richtlijn
Het Spaanse voorzitterschap zal naar verwachting ook rapporteren over
de voortgang t.a.v. het voorstel tot herschikking van de WEEE-richtlijn. Dit
richtlijnvoorstel wordt in samenhang behandeld met het voorstel tot
herschikking van de RoHS-richtlijn (zie onder punt 2).
De WEEE-richtlijn richt zich op het beperken van de negatieve gevolgen
voor mens en milieu van het (beheer van) afgedankte elektrische en
elektronische apparatuur (Waste Electrical and Electronic Equipment
Directive – WEEE). Tevens regelt zij de producentenverantwoordelijkheid
voor het afvalbeheer van afgedankte elektrische en elektronische
apparatuur.
Zoals bij de RoHS-richtlijn beschreven heeft Nederland tijdens de
Milieuraad van 21 oktober 2009 steun uitgesproken voor een voorstel van
het Voorzitterschap om de reikwijdtes van de WEEE-richtlijn en
RoHS-richtlijn apart te omschrijven.
Naast de (aanpassing van) de reikwijdte van de richtlijn richten de
onderhandelingen zich vooral op de volgende punten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

3

•

een nieuwe inzameldoelstelling: Nederland is voorstander van een
relatieve inzameldoelstelling waarbij een vast percentage van de op de
markt geplaatste elektrische en elektronische apparatuur moet worden
ingezameld. Daarbij pleit Nederland voor gedifferentieerde doelstellingen per productcategorie, omdat die het milieu meer recht doen.
Voorkomen wordt dat producenten de doelstellingen kunnen halen
door vooral grote, zware apparaten in te zamelen en kleine apparatuur,
zoals kwikhoudende lampen, te vergeten;
• verplichting tot afgifte van apparatuur aan producenten: Nederland
pleit voor de invoering van een verplichting voor de gemeenten en
detaillisten, om de door hen ingenomen afgedankte apparaten af te
geven aan de producenten en importeurs (afgifteverplichting). Op deze
manier wordt een instrument gecreëerd om een ambitieuze inzameldoelstelling te bereiken en wordt tegelijkertijd een toename van de
administratieve lasten zoveel mogelijk beperkt. Bovendien komen zo
de kosten voor de verwerking ten laste van de daartoe door producenten opzij gelegde financiering;
• invoering van een op EU-niveau interoperabel producentenregister
waarbij een producent eenmalig wordt geïdentificeerd op EU-niveau:
Uit het nationale Impact Assessment voor Nederland blijkt dat dit voor
producenten eerder meer dan minder kosten met zich meebrengt.
Nederland werkt daarom liever toe naar verdere harmonisatie van
nationale registratie en rapportage eisen, waarbij producenten nog
steeds op nationaal niveau worden geregistreerd. Het betreffende
impact assessment is op 19 maart aan uw Kamer toegestuurd
(Kamerstuk 28 694, nr. 85).
Op grond van de huidige richtlijn vervalt de mogelijkheid van een
zichtbare verwijderingsbijdrage na 2011. Met de herschikking wil de
Commissie een mogelijkheid inbouwen om na 2011 alsnog een zichtbare
verwijderingsbijdrage te blijven voeren. Nederland acht dit niet wenselijk.
4. Verordening CO2-normen bestelauto’s
Het Spaanse Voorzitterschap is voornemens een voortgangsrapport te
presenteren over het voorstel voor een Verordening tot vaststelling van
emissienormen voor nieuwe lichte bedrijfsvoertuigen in het kader van de
communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte
voertuigen te beperken. Dit voorstel is een vervolg op het voorstel tot
vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto’s (verordening
443/2009) dat in april 2009 in werking is getreden. De systematiek in deze
verordening wordt op overeenkomstige wijze toegepast op bestelauto’s.
Aan fabrikanten wordt de eis gesteld dat de gemiddelde CO2-uitstoot van
nieuwe bestelauto’s niet hoger is dan 175 g/km. Deze eis treedt tussen
2014 en 2016 gefaseerd in werking (infasering van de tussentijdse
emissienorm). Voor 2020 stelt het voorstel als lange termijn doel een
norm voor van 135 g/km, afhankelijk van de uitkomst van een herziening
in 2013. Het voorstel bevat, naast diverse stimulansen voor autofabrikanten, ook een boeteregeling voor autofabrikanten bij overschrijding van
de norm.
Het voorstel is op de Milieuraad van 15 maart jl. besproken tijdens een
oriënterend debat. De Raad blijkt tamelijk verdeeld over de essentiële
delen van het voorstel, zoals de emissienorm voor de lange termijn, de
infasering van de tussentijdse emissienorm, de «super credits» (tot 2016
tellen voertuigen die minder dan 50 CO2/km uitstoten als 1,5 tot 2,5 auto
mee) en de hoogte van de boetes voor autofabrikanten bij overschrijding
van de emissienormen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

4

Nederland heeft gepleit voor een strengere korte termijnnorm, die nodig
is voor het halen van de klimaatdoelen (zowel nationaal als internationaal), en die meer in lijn is met de mededeling van de Commissie uit
februari 2007 («Resultaten van de herziening van de communautaire
strategie om de CO2-uitstoot van personenauto’s en lichte bedrijfsvoertuigen te verminderen»). Het voorstel bevat namelijk een afzwakking van
het eerder in de mededeling genoemde korte termijndoel om de norm van
175 g CO2/km al in 2012 te laten ingaan. Veel steun heeft de Nederlandse
positie voor een aanscherping niet gekregen, maar het blijven uitdragen
van deze positie kan er wel toe bijdragen dat het Commissievoorstel niet
verder afgezwakt wordt.
Nederland staat voorts achter het ambitieuze lange termijn doel en zal
zich inzetten voor het behoud ervan.
5. Klimaatverandering
Op 26 mei a.s. komt de Commissie met haar mededeling over de
mogelijke opties voor en gevolgen van een ophoging van de EU klimaatdoelstelling van een reductie van broeikasgassen van 20% naar 30% in
2020 ten opzichte van 1990. De mededeling gaat ook in op de effecten
voor energie-intensieve sectoren en verplaatsing van productie naar
buiten de EU (carbon leakage). De Europese Commissaris voor klimaatbeleid, Hedegaard, heeft in het Europees Parlement reeds gemeld dat
voorlopige analyses aangeven dat een 30% reductie doelstelling technisch
haalbaar en economisch betaalbaar is. Het Voorzitterschap voorziet een
beleidsdebat over de Commissiemededeling.
Naar aanleiding van de VN klimaatconferentie in Kopenhagen (december
2009) heeft het kabinet zijn standpunt verwoord in de Kamerbrief
«Internationaal klimaatbeleid na Kopenhagen, d.d. 19 maart 2010». De
Nederlandse inzet is dat de EU een actieve rol blijft spelen in de klimaatonderhandelingen, waarbij de EU zich moet richten op: uitvoering van
afspraken in het Kopenhagen-akkoord (bijvoorbeeld financiering),
bewerkstelligen van mondiale participatie in een nieuw akkoord en het
bereiken van een ambitieniveau consistent met de 2-gradendoelstelling.
Voor een geloofwaardige eigen EU bijdrage aan de 2-gradendoelstelling is
het van groot belang dat de EU zich intern voorbereidt op de EU
doelstelling van 80–95% reductie van broeikasgassen in 2050 en de
maatregelen die daarvoor nodig zijn.
Nederland vindt dat de beoordeling van de overgang van 20% naar 30%
reductie dient plaats te vinden in de context van een geloofwaardige en
effectieve strategie (zowel intern als extern) voor het bereiken van de
2-gradendoelstelling en het geven van een betekenisvolle impuls aan de
klimaatonderhandelingen.
Nederland neemt carbon leakage serieus en ziet uit naar de analyse van
de Commissie op dit punt. Het Kopenhagen-akkoord is reeds een stap op
weg naar brede deelname in mondiale klimaatafspraken en draagt
daarmee bij aan vermindering van het risico op carbon leakage.
6. Waterschaarste en droogte
Op 18 juli 2007 heeft de Europese Commissie een mededeling uitgebracht
met betrekking tot de bestrijding van waterschaarste en droogte en de
beperking van de gevolgen hiervan. De strategie van de Commissie berust
op verschillende (mogelijke) instrumenten. Als eerste zou de volledige
implementatie van de kaderrichtlijn water (vooral waar het gaat om het
beprijzen van water) een belangrijke bijdrage kunnen leveren. Verder ziet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

5

de Commissie kansen in aanpassing van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid om waterzuinige teelt te stimuleren (of in ieder
landbouwbedrijfsvoering die onevenredig veel watergebruik vergt niet
onbedoeld te stimuleren). Verder overweegt de Commissie aparte
regelgeving t.a.v. het watergebruik van gebouwen.
Nederland is voorstander van een goede implementatie van de kaderrichtlijn water, maar ziet aanvullende maatregelen liever op lidstaten
niveau. Nederland is dan ook geen voorstander van een aparte EU richtlijn
ten aanzien van watergebruik van gebouwen.
Tijdens de Milieuraad van 11 juni liggen Raadsconclusies voor. Nederland
kan zich vinden in de strekking van deze Raadsconclusies. Wel zet
Nederland zich in voor heldere definities, ook om helder onderscheid te
maken tussen waterschaarste en droogte. Concreet is dit van belang voor
ondersteuning uit het Europees Solidariteitsfonds. Nederland kan zich
vinden in het gebruik van dit fonds voor steun aan landen die te maken
hebben met droogte, maar de gevolgen van waterschaarste zouden
vooral op lidstaat-niveau moeten worden opgepakt.
7. Bosbescherming
Op 1 maart 2010 heeft de Europese Commissie een Groenboek uitgebracht over bosbescherming en klimaatverandering. Ondanks dat de
consultatie op dit Groenboek tot 31 juli 2010 loopt legt het Voorzitterschap
in de Milieuraad van 11 juni al Raadsconclusies voor.
Het Groenboek is een discussiestuk dat voortvloeit uit een onderdeel van
het Witboek «Aanpassing aan de klimaatverandering: naar een Europees
actiekader» (COM (2009) 147) en beoogt een discussie op gang te brengen
over mogelijke opties inzake een EU-aanpak van bosbescherming en
bosinformatie in het kader van Bosactieplan van de Europese Unie (2006).
Bosbeleid is op dit moment nog hoofdzakelijk een verantwoordelijkheid
van de lidstaten; de rol van de EU is zeer beperkt. Het Groenboek kan een
eerste stap zijn te komen tot het vormgeven van gezamenlijk EU-beleid. In
dat geval kan de Commissie met concrete vervolg- voorstellen komen. In
het Groenboek wordt een overzicht gegeven van de bestaande functies
van bossen, instrumenten voor de bescherming van bossen en van de
bestaande bosinformatiesystemen. De relatie met klimaatverandering is
bij dit alles een belangrijk thema. De concept-Raadsconclusies halen deze
punten nogmaals aan en roepen de Commissie op om voor eind 2010 een
rapport te publiceren met de stand van zaken en eventuele voorstellen tot
aanvullende maatregelen.
Nederland is een dichtbevolkt land waar de belangrijkste functie van
bossen recreatie is; de houtproductie is beperkt. Nederland moet meer
dan 90% van zijn houtverbruik importeren, 80% daarvan komt uit andere
EU-landen. In Nederland is het multifunctioneel beheer van bossen
(bossen die meerdere functies tegelijk vervullen) het meest gangbaar.
Nederland is voorstander van versterking van het beheer van bossen
wereldwijd en de daarvoor verantwoordelijke instituties. Maatregelen op
EU-niveau moeten een duidelijke toegevoegde waarde hebben.
Nederland acht een goede discussie in het kader van het Groenboek
bossen van groot belang om de Europese visie op bosbescherming en
klimaatverandering verder vorm te geven. Echter, Nederland is van
mening dat de bewoording van de Raadsconclusies terughoudend moet
zijn. Er loopt immers nog een publieke consultatie. Bovendien heeft het
kabinet nog tot eind juli de mogelijkheid om, na overleg met stakeholders,
haar standpunt vast te stellen en conclusies van het Voorzitterschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

6

kunnen hierop nog niet vooruitlopen. Tijdens de ambtelijke voorbereiding
van de Raadsconclusies (die op het moment van schrijven nog vol op
loopt) richt Nederland zich dan ook op terughoudende formuleringen.
8. Bioveiligheid
De Raad zal worden gevraagd in te stemmen met Raadsconclusies over
de EU-inzet bij de vijfde vergadering der partijen bij het Protocol van
Cartagena inzake Bioveiligheid (CoP-MoP/5), die in oktober 2010 plaatsvindt. De Raadsconclusies leggen de ambities van de EU vast voor de
belangrijkste onderwerpen op de agenda. Nederland kan instemmen met
de EU-lijn in de voorliggende Raadsconclusies.
De belangrijkste onderwerpen op de agenda van CoP-MoP/5 zijn i)
aansprakelijkheid en verhaal en ii) risicoanalyse en risicomanagement.
Daarnaast zou er discussie kunnen ontstaan over naleving. Bij de overige
onderwerpen wordt geen bijzondere discussie verwacht.
Voor het eerste onderwerp zet de EU in op de afronding van een aansprakelijkheidsregime voor milieuschade als gevolg van grensoverschrijdend
transport van levende gemodificeerde organismen. Dit regime zal naar
verwachting bestaan uit een supplementair protocol dat een administratieve aansprakelijkheidsbenadering beschrijft. De EU kan instemmen met
een dergelijk juridisch bindend instrument, voor zover de inhoud ervan in
lijn is met de Europese milieuaansprakelijkheidsrichtlijn. Daarnaast
worden er mogelijk richtsnoeren aangenomen over civiele aansprakelijkheid.
Bij risicoanalyse en risicomanagement zet de EU in op de vaststelling van
een road map, die beschrijft hoe een risicoanalyse kan worden uitgevoerd. Idealiter worden er ook afspraken gemaakt over hoe die road map
kan worden geïmplementeerd. Mogelijk worden hiertoe in de toekomst
(verdere) regionale workshops gehouden.
Hoewel er duidelijke indicaties zijn dat het protocol niet door alle partijen
zorgvuldig wordt nageleefd, is er tot op heden nog geen nalevingzaak
voorgekomen bij het nalevingscomité. Dit komt vermoedelijk doordat het
nu alleen mogelijk is om een zaak te starten als een partij zelf aangeeft het
Protocol niet na te (kunnen) leven (de zogenaamde self-trigger). De EU zet
daarom in op verbreding van deze mogelijkheden door ook het verdragssecretariaat de bevoegdheid te geven om een zaak te starten.
Diversenpunten
Milieukwaliteit van het mariene milieu
Het Voorzitterschap streeft naar besluitvorming in de Raad over een
voorstel van de Commissie inzake criteria en methodologische
standaarden voor een goede milieustatus van mariene wateren. De
aanleiding is de behoefte aan criteria voor een goede waterkwaliteit voor
de ontwikkeling en evaluatie van beleid in het kader van de Europese
maritieme strategie. Een consequent en integraal beoordelingskader voor
het mariene milieu is nodig, pas dan kan het beleid zich richten op het
mariene ecosysteem in den brede. De rechtsbasis wordt gevormd door
artikel 152 EG (Besluitvorming Raad met gekwalificeerde meerderheid,
co-decisie EP). De Commissie heeft een concept-besluit voorbereid over
dit onderwerp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

7

Op het moment van schrijven is nog onduidelijk of het besluit uiteindelijk
rijp zal zijn voor bespreking in de Raad. Tijdens de onderhandelingen tot
nu toe lijken de punten van Nederland voldoende te zijn meegenomen,
maar het is nog niet mogelijk geweest om een analyse uit te voeren op de
laatste versie van het document.
Belgische Voorzitterschap
Het inkomend Belgisch Voorzitterschap zal een presentatie geven van het
werkprogramma voor de tweede helft van 2010. De Vlaamse minister van
Leefmilieu, Natuur en Cultuur zal de milieuraden voorzitten.
De Belgen hebben voor hun Voorzitterschap eerder vier prioriteiten
benoemd: klimaat, biodiversiteit, duurzaam beheer van materialen
(waaronder begrepen duurzaam produceren en consumeren) en verbetering van het instrumentarium waarop het EU milieubeleid berust.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-08, nr. 330

8