Gebruik kunstmatige intelligentie voor optimalisatie Spreiding en
Beschikbaarheid van ambulances
Inleiding
Naar aanleiding van een motie van de Tweede Kamer heeft VWS aan AZN gevraagd in kaart te
brengen wat de ervaringen, resultaten en voor- en nadelen zijn van systemen in de ambulancezorg
die gebruik maken van kunstmatige intelligentie voor optimalisatie van opstelling ambulances en
aanrijtijden. In deze notitie wordt de vraag beantwoord.
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie wordt meestal gedefinieerd als het vermogen van een systeem om data
te ontvangen en te verwerken, op basis hiervan zelfstandig problemen op te lossen om een
bepaald doel te bereiken en om hierin steeds beter te worden door te leren van eerdere acties.
Systemen voor optimalisatie spreiding en beschikbaarheid
Er zijn verschillende systemen ontwikkeld om de spreiding en beschikbaarheid van ambulances te
optimaliseren. RAV’s zijn innovatieve organisaties die voortdurend op zoek zijn naar
ondersteunende systemen die kunnen helpen om goede ambulancezorg te bieden. Onder meer de
volgende systemen zijn beproefd:
• In Canada maakte de Nederlandse ambulancesector reeds in 2008 kennis met Optima
Predict. Met veel interesse werden de mogelijkheden van het systeem verkend. Contacten
werden geïntensiveerd en experts werden uitgenodigd om in Nederland ervaringen en
adviezen met de sector te delen. Een aantal RAV’s heeft het systeem geïmplementeerd,
beproefd en er weer afscheid van genomen omdat gebruik van het systeem niet tot de
gewenste resultaten leidde.
• Een aantal RAV’s gebruikt het optimalisatiesysteem van Devise dat gebaseerd is op simulaties
met behulp van historische data. Het systeem geeft aan waar ambulances zich moeten
opstellen in geval van schaarste.
• Een aantal RAV’s gebruikt of gebruikte het systeem Seconds van Stokhos. Het systeem geeft
zicht op de dekking in een gebied en doet, op basis van berekeningen van de optimale
inzet gezien het aantal en de locaties van de verwachte incidenten, voorstellen voor
relocatie om de dekking te verbeteren.
Recentelijk kwam ook het systeem Coverage van Rescue Track / Topicus in beeld. Dit systeem
geeft een inzet advies, gebaseerd op berekende rijtijden.
Ervaringen delen
RAV’s staan positief tegenover het gebruik van data om de processen van de RAV te verbeteren.
Genoemde systemen zijn of worden dan ook beproefd door RAV’s, met wisselende uitkomsten.
Omdat de RAV’s in Nederland nauw samenwerken, ook op het gebied van innovatie, worden de
kennis en ervaring die zij opdoen in het gebruik van nieuwe applicaties, onderling uitgewisseld,
onder meer in de diverse sectorale platforms en kennisgroepen op het gebied van ICT en Kwaliteit.
Omdat RAV’s verschillende keuzes maken en daarover informatie delen, ontstaat er een cyclus van
leren en verbeteren. Een aantal RAV’s staat momenteel aan de vooravond van aanschaf en
implementatie.
Aandachtspunten
RAV’s maken ieder een eigen afweging bij de keuze voor investeringen om de zorg te verbeteren.
Met betrekking tot het besluit tot aanschaf en implementatie van systemen om de centralist te
ondersteunen, speelt een aantal aandachtspunten. Timing is van belang, des te meer omdat de
meldkamers geconfronteerd worden met veel veranderingen, zoals de samenvoeging van de
meldkamers, de vernieuwing van meldkamersystemen van LMS (Landelijke Meldkamer
Samenwerking, de politieafdeling die de meldkamers beheert) en de ontwikkeling rond
zorgcoördinatie. Er wordt gewezen op de complexiteit en kwetsbaarheid van de (gekoppelde)
systemen. Centralisten zijn verantwoordelijk voor een goede uitvoering van de werkprocessen in
de meldkamer ambulancezorg en willen de werking van hun applicaties goed begrijpen.
Overige succesvolle innovaties om de ambulancezorg verder te verbeteren
De ambulancesector in Nederland is zeer innovatief en spant zich voortdurend in om de zorg aan
de patiënt verder te verbeteren. Een van de facetten is de snelheid waarmee de (juiste) zorg aan
de patiënt kan worden geboden. Om deze snelheid te verhogen heeft de sector in de afgelopen
periode een aantal grote projecten uitgevoerd. Vier in het oog springende succesvolle
verbetertrajecten:
• Aansluiting op Talking Traffic
In 2021 heeft de ambulancesector als eerste en enige noodhulpdienst de aansluiting op het
Talking Traffic platform (initiatief van Ministerie van I&W) gerealiseerd. Met deze
aansluiting kunnen slimme verkeerslichten aangestuurd worden (creëren “groene loper”)
en worden waarschuwingen over naderende ambulances gestuurd naar

medeweggebruikers. Hoofddoel van deze aansluiting is de veiligheid van patiënt,
ambulancepersoneel en medeweggebruikers, maar een verwacht neveneffect is een
snellere aanrijtijd naar patiënt en ziekenhuis. De innovatieve landelijke IT-voorziening van
de Nederlandse ambulancesector, waarop alle RAV’s zijn aangesloten, maakt dergelijke
technisch complexe projecten mogelijk. Met behulp van deze landelijke voorziening, het
Acute Zorgnetwerk van Ambulancezorg Nederland, sluiten alle RAV’s via één koppelvlak
aan op Talking Traffic.
• Vooraankondiging vanuit ambulance aan ziekenhuis
Via het landelijke schakelpunt van AZN sturen aanrijdende ambulances informatie over de
(gezondheidstoestand van) de patiënt naar het desbetreffende ziekenhuis ten behoeve van
een goede overdracht. Het ziekenhuis kan zich op basis van deze informatie voorbereiden
op de komst en behandeling van de patiënt, waardoor de overdracht sneller verloopt. Het
bericht is gestandaardiseerd en gebaseerd op de richtlijn Acute Zorg van Nictiz. In 2022
heeft de sector het vernieuwde bericht volledig geïmplementeerd. Op dit moment sturen de
RAV’s gezamenlijk ongeveer 100.000 berichten per maand aan in totaal 65 ziekenhuizen.
• Burgerhulpverlening (AED)
De afgelopen jaren zijn verbeteringen aangebracht in de informatiesystemen van de
ambulancesector (van “pullen” naar “pushen” van informatie) waardoor waardevolle tijd
gewonnen wordt bij het alarmeren van burgerhulpverleners in geval van een reanimatie.
• Directe inzet ambulance (DIA)
De RAV stuurt na een 112 melding zo snel als mogelijk én verantwoord is, een ambulance
naar de plaats van het incident.
Tot slot worden drie innovaties vermeld die niet zozeer (alleen) de snelheid verhogen, maar in
bredere zin de zorg verbeteren:
• Zorgdifferentiatie
RAV’s zijn voortdurend op zoek naar een optimale afstemming van het zorgaanbod op de
zorgvraag van de patiënt, door middel van zorgdifferentiatie. Zo kan voor nietspoedeisende midden- en laagcomplexe zorgvragen de midden- en laagcomplexe
ambulance ingezet worden. Met de inzet van de verpleegkundig specialist/physician
assistant ambulancezorg (een landelijke pilot tot 2023) kan aanvullende zorg op het LPA
(Landelijke Protocol Ambulancezorg) worden geleverd. Hiermee wordt enerzijds de
spoedzorg versterkt en kan anderzijds meer zorg op locatie worden geboden bij het mobiel
acuut zorgconsult.
• Nieuwe urgentie-indeling
De nieuwe urgentie-indeling doet meer recht aan de zorgbehoefte van de patiënt en
vergemakkelijkt de samenwerking in de spoedzorgketen. De nieuwe indeling omvat
uitbreidingen die passen bij het huidige acute zorglandschap, met de juiste zorg op het
juiste moment op de juiste plaats door de juiste zorgverlener
• Zorgcoördinatie
Zorgcoördinatie is het gezamenlijk organiseren en coördineren van de acute zorg op
regionale schaal door de verschillende zorgaanbieders, zodat er samenhang ontstaat. Het
betreft alle activiteiten gericht op het regisseren, afstemmen en bewaken van de
organisatie en de uitvoering van de zorgverlening aan de patiënt met een acute zorgvraag.
RAV’s geven samen met hun zorgpartners vorm aan het concept van zorgcoördinatie door
middel van het uitvoeren van regionale pilots en het invullen van de randvoorwaarden voor
een structurele inbedding.