Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 665

Evaluatie Schipholbeleid

28 165

Deelnemingenbeleid Rijksoverheid

Nr. 148

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2009
Eerder informeerde ik u over de met Schiphol Group («Schiphol»)
gemaakte afspraak over een uitkering ten laste van de winstreserve van
Schiphol1. De afspraak behelsde een uitkering ten laste van de winstreserve van EUR 500 miljoen in 2008 en een uitkering ten laste van de winstreserve van maximaal EUR 500 miljoen in 2009, mits dan een credit rating
van «single A flat» behouden zou blijven. In 2008 is de eerste tranche à
EUR 500 miljoen door Schiphol uitgekeerd. Graag wil ik u middels deze
brief informeren over mijn besluit ten aanzien van het tweede deel van
voornoemde afspraak.
De economische crisis heeft de luchtvaart wereldwijd hard getroffen.
Schiphol is daarbij niet gespaard gebleven. In de eerste tien maanden van
2009 is het aantal passagiers op Schiphol gedaald met 9,0 procent vergeleken met dezelfde periode in 2008. Door deze aanzienlijke teruggang in
het aantal passagiers zijn de inkomsten lager uitgevallen dan verwacht.
Als gevolg hiervan is de operationele kasstroom (de zogenaamde funds
from operations) van Schiphol aanzienlijk lager dan in voorgaande jaren.
De funds from operations is in de twaalf maanden voor 30 juni 2009
gedaald met 24 procent, waardoor financiële ratio’s onder druk zijn komen
te staan. Aangezien de rating agencies deze ratio’s in de beoordeling van
de kredietwaardigheid betrekken en deze ratio’s zeer bepalend zijn bij de
vaststelling van de zogenaamde credit rating van een onderneming, is ook
de rating van Schiphol onder druk komen te staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
29 665 en 28 165, nr. 95.

Op 14 september jl. heeft Standard & Poor’s een persbericht uitgebracht,
waarin nieuwe credit ratings voor Schiphol werden vastgesteld. Hierin
werd medegedeeld dat – mede naar aanleiding van bovengenoemde
ontwikkelingen – de stand alone rating van Schiphol is verlaagd van een A
flat rating naar een A minus rating. Sinds deze publicatie stelt Standard &
Poor’s, in tegenstelling tot vorig jaar, ook een rating vast waarbij het
aandeelhouderschap van de Staat als relevante factor wordt meegewogen. Daarmee rekening houdend stelt Standard & Poor’s de rating van
Schiphol sinds 14 september vast op een A flat rating. Kortom, de stand

KST138463
0910tkkst29665-148
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 665 en 28 165, nr. 148

1

1

alone rating van Schiphol is verlaagd, maar door het aandeelhouderschap
van de Staat handhaaft Schiphol de rating van A flat.
Wat de toekomst zal brengen is onzeker, maar de inkomsten zullen naar
verwachting niet op korte termijn het niveau bereiken dat bij het maken
van de eerdergenoemde afspraak verondersteld werd. Ook het niet
verhogen van de tarieven per 1 april 2010 (hetgeen onderdeel uitmaakt
van de afspraken die zijn gemaakt in het kader van de afschaffing van de
vliegbelasting)1, zal niet bijdragen aan een snel herstel van de inkomsten.
Bovendien heeft Schiphol op dit moment niet de verwachting dat het
herstel van verkeer- en vervoervolumes snel zal intreden. Voor het jaar
2010 houdt Schiphol nog rekening met een daling van het aantal passagiers.
De directie en raad van commissarissen van Schiphol hebben mij enige
tijd geleden laten weten dat zij het niet prudent achtten om een voorstel
tot uitkering van een tweede superdividend te doen. Ik heb Schiphol toen,
gezamenlijk met medeaandeelhouders gemeenten Amsterdam en Rotterdam, gevraagd om een nadere (cijfermatige) onderbouwing. Ik liet u
eerder weten deze onderbouwing zo nodig door een onafhankelijke partij
te laten toetsen2. Dat is inmiddels gebeurd. Extern onderzoek heeft de
moeilijke situatie waarin Schiphol verkeert, bevestigd en geconcludeerd
dat de rating van Schiphol (toen nog een stand alone rating van A flat)
reeds zonder uitkering van een tweede superdividend onder druk staat,
onder meer door de verslechterde winstgevendheid. Dit is inmiddels
bevestigd door eerdergenoemde downgrade van de stand alone rating
door Standard & Poor’s. Het uitkeren van een superdividend in 2009 wordt
door de onderzoekers niet mogelijk geacht met behoud van de A flat
rating. Indien een superdividend zou worden uitgekeerd dan zakt Schiphol
naar verwachting ruim onder de door S&P gestelde (financiële) criteria,
waaronder de funds from operations gedeeld door de schulden, voor een
A flat rating.
De huidige economische omstandigheden, het recente rating-rapport van
Standard & Poor’s en de uitkomsten van het externe onderzoek duiden er
op dat een A flat rating niet behouden kan blijven bij een uitkering ten
laste van de winstreserves van Schiphol. Gegeven de voorwaarde die
afgesproken is voor een uitkering van een tweede tranche, heb ik besloten
dat een uitkering ten laste van de winstreserve in 2009 daarom niet mogelijk is. De bestaande afspraak komt daarmee te vervallen. Dat laat uiteraard onverlet dat ik mijn rechten als aandeelhouder ten aanzien van de
vermogenspositie van Schiphol zal blijven uitoefenen en de vermogensstructuur van de luchthaven nadrukkelijk zal blijven volgen. Mocht daartoe
aanleiding zijn, dan zal ik de directie van Schiphol verzoeken een voorstel
te doen tot een uitkering ten laste van de winstreserves.
Ik hoop u met deze brief voldoende geïnformeerd te hebben over de
mogelijkheden rondom de eerder gemaakte afspraken met Schiphol
omtrent de uitkering van een eventueel superdividend.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
29 665, nr. 145.
2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
Aanhangsel 1922.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 665 en 28 165, nr. 148

2