Wijziging van artikel 1 en nieuw artikel 34bis van het Verdrag inzake het wegverkeer,
1968; Genève, 14 januari 2021 (Trb. 2021, 56)
TOELICHTENDE NOTA
1. Inleiding
Op 8 november 1968 is in Wenen het Verdrag inzake het wegverkeer, met bijlagen, tot stand
gekomen (Trb. 1974, nr. 35) (hierna: het verdrag). Het verdrag is op 8 november 2008 voor
het Europese deel van Nederland in werking getreden (Trb. 2008, nr. 76). Het verdrag en de
bijlagen zijn gewijzigd op 3 maart 1992 (Trb. 1997, nr. 25), 28 september 2004 (Trb. 2005,
nr. 256), 23 september 2014 (Trb. 2016, nr. 33) en 19 maart 2015 (Trb. 2016, nr. 150). Het
verdrag is aangevuld door de op 1 mei 1977 in Genève tot stand gekomen Europese
Overeenkomst tot aanvulling van het Verdrag inzake het wegverkeer die op 8 november 1968
in Wenen voor ondertekening werd opengesteld (Trb. 1974, nr. 37) (hierna: de
overeenkomst). De overeenkomst is op 8 november 2008 voor het Europese deel van
Nederland in werking getreden (Trb. 2008, nr. 78). De overeenkomst en de bijlage zijn
gewijzigd op 28 februari 1992 (Trb. 1997, nr. 27), 27 juli 1999 (Trb. 2005, nr. 258) en 28
september 2004 (Trb. 2005, nr. 258).
Het verdrag heeft ten doel het internationale wegverkeer te vergemakkelijken en de
verkeersveiligheid te verhogen door het aannemen van eenvormige verkeersregels. Het
verdrag bevat afspraken over onder andere de verkeersregels, de wederzijdse toelating door
partijen van voertuigen uit andere verdragsstaten en het (inter)nationaal rijbewijs.
Daarnaast is het verdrag belangrijk voor het stellen van kaders voor de snelle technologische
ontwikkelingen op het gebied van voertuigautomatisering. Het verdrag geeft het kader voor
de wetgever om verdere invulling te kunnen geven aan de ontwikkeling van voertuigen met
geautomatiseerde rijsystemen (Automated Driving Systems) (hierna: ADS). Tot nu toe moet
elk voertuig een bestuurder hebben en die bestuurder moet te allen tijde de controle over het
voertuig hebben. Voertuigen met ADS kunnen de rijtaak geheel of gedeeltelijk uitvoeren. Dit
soort voertuigen rijden nog niet op de Nederlandse wegen, maar zijn wel in ontwikkeling. In
UNECE-verband is wetgeving daarvoor al goedgekeurd (automatische filechauffeur, VNReglement nr. 157).1 2 Voertuigen met automatisering bieden bij juist gebruik kansen om
verkeersveiligheid, doorstroming en verduurzaming te bevorderen. De ontwikkeling brengt
ook nieuwe aandachtsgebieden met zich mee. Het verdrag en de wijziging zorgen voor een
kader dat past bij deze ontwikkeling en de bijbehorende kansen en aandachtsgebieden. Dit
wordt vervolgens meegenomen en uitgewerkt in Europese en nationale wet- en regelgeving.
2. De wijziging
De wijziging van 14 januari 2021 van het verdrag is voorbereid door de bevoegde UN-ECE
Working Party 1 (hierna: WP.1), ook wel het ‘Global Forum for Road Traffic Safety’. WP.1
is in 1950 opgericht als ad hoc werkgroep voor het voorkomen van verkeersongevallen.3 In
1

Het op 24 juni 2020 aangenomen Reglement 157 Eenvormige voorschriften betreffende de goedkeuring van
voertuigen met betrekking tot het geautomatiseerde systeem voor rijstrookassistentie dat op 22 januari 2021
voor het Koninkrijk der Nederlanden en de Europese Unie in werking is getreden (Trb. 2021, nr. 55 en PbEU
2021, L 82, p. 75–137). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:42021X0389
2
Zie Kamerstuk 30 952, nr. 381, via link https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30952-381
3
Zie tekst Resolutie No 22 van 11 maart 1950, via link https://unece.org/establishment-wp1
1

1988 is WP.1 als intergouvernementeel orgaan opgericht. UNECE is een regionale
organisatie van de Verenigde Naties en heeft als doel om duurzame economische groei te
bevorderen in haar lidstaten. WP.1 richt zich op verbetering van de verkeersveiligheid in
internationaal verkeer. Daarbij worden drie aspecten in hun onderlinge samenhang steeds
meegenomen: het voertuig, het gedrag van de verkeersdeelnemers en de verkeersomgeving.
Het verdrag is een voorbeeld van een juridisch instrument van UNECE die daar invulling aan
geeft. Alle verdragsluitende partijen hebben hierin zitting. Zij kunnen beslissen over
voorgestelde wijzigingen om het verdrag actueel te houden. In WP.1 nemen daarnaast
vertegenwoordigers van autofabrikanten, toeleveranciers en belangengroeperingen deel, maar
deze hebben geen formeel stemrecht.
De regeringen van België, Frankrijk, Luxemburg, Portugal, de Russische Federatie, Zweden
en Zwitserland hebben tijdens de 81e zitting van WP.1 gehouden in Genève van 21 tot en met
25 september 2020 in overeenstemming met artikel 49, eerste lid, van het verdrag een
wijziging van artikel 1 en een nieuw artikel 34bis voorgesteld.4 De WP.1 ziet het potentieel
van voertuigen met automatisering voor het verbeteren van de verkeersveiligheid. De
wijziging is voorgesteld om ervoor te zorgen dat voertuigen met automatisering
verantwoordelijk worden ontwikkeld en gebruikt.
De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties heeft deze wijziging op 14 januari 2021 ter
kennis gebracht van alle verdragsluitende partijen. De wijziging zal ingevolge artikel 49,
tweede lid, van het verdrag in werking treden op 14 juli 2022, tenzij meer dan een derde van
de verdragsluitende partijen voor 14 januari 2022 de Secretaris-Generaal van de Verenigde
Naties hebben medegedeeld dat zij de wijziging verwerpen of dat zij wensen dat een
conferentie wordt bijeengeroepen ter bestudering van de wijziging. De wijziging zal niet
gelden voor de verdragsluitende partijen die de wijziging hebben verworpen of een
conferentie wensten.
De voorgestelde wijziging wordt ter parlementaire goedkeuring voorgelegd.
3. Artikelsgewijze toelichting
Met deze wijziging wordt het verdrag op drie punten gewijzigd: het voegt twee nieuwe
begripsomschrijvingen toe aan artikel 1 en een nieuw artikel 34bis. Deze wijziging is bedoeld
voor meer rechtszekerheid in het licht van de ontwikkeling van voertuigen met
automatisering.
Ten eerste wordt aan artikel 1, onderdeel ab, een begripsomschrijving van geautomatiseerd
rijsysteem (ADS) toegevoegd. Een ADS is bedoeld om de rijtaak (voor een bepaald deel van
de rit) over te nemen van de bestuurder. In deze nieuwe begripsomschrijving is een ADS een
voertuigsysteem dat zowel hard- als software gebruikt voor het dynamisch besturen van een
voertuig. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de wijziging daarmee uitdrukkelijk niet ziet
op ADAS (Advanced Driver Assistance Systems, oftewel rijhulpsystemen), aangezien dit
soort systemen de bestuurder bij de rijtaak ondersteunen.
Ten tweede wordt aan artikel 1, onderdeel ac, een begripsomschrijving van dynamisch
besturen (ADS) toegevoegd. Dynamische besturing is het in real time uitvoeren van alle
operationele en tactische functies die nodig zijn om het voertuig te verplaatsen. Dit omvat het

4

ECE-TRANS-WP.1-173-Add1e.pdf (unece.org)
2

besturen van de laterale en longitudinale (voorwaartse en zijwaartse) bewegingen van het
voertuig, het monitoren van de weg, het reageren op gebeurtenissen in het wegverkeer en het
plannen en signaleren van manoeuvres. In voertuigen zonder ADS worden deze taken
uitgevoerd door de menselijke bestuurder. In het geval van voertuigen met ADS neemt het
voertuig die dynamische rijtaak over van de bestuurder. In dat geval heeft dan ook het ADS
de controle over het voertuig en niet langer de menselijke bestuurder.
Ten derde wordt in het verdrag een nieuw artikel 34bis over geautomatiseerd rijden
opgenomen. Om de verkeersveiligheid te borgen, stelt dit artikel dat ieder bewegend voertuig
of combinatie van voertuigen een bestuurder dient te hebben wanneer het voertuig gebruik
maakt van een geautomatiseerd rijsysteem (ADS). Op grond van artikel 34bis wordt een
bestuurder geacht in het voertuig aanwezig te zijn, wanneer de dynamische rijtaak met een
ADS wordt uitgevoerd. Dit is een additioneel vrijwaren, in tegenstelling tot rijhulpsystemen
(ADAS) waarbij de bestuurder verantwoordelijk is en blijft voor de dynamische rijtaak. Bij
ADS neemt het voertuig de dynamische rijtaak over, wat consequenties kan hebben voor de
verantwoordelijkheid van de bestuurder in juridische zin.
De toepassing van artikel 34bis is beperkt tot het grondgebied van de verdragsluitende partij
waar de relevante nationaal van toepassing zijnde technische reglementen en regelgeving
inzake de werking en het gebruik van toepassing zijn. Dit houdt in dat een voertuig dat
gebruik maakt van ADS nog steeds moet voldoen aan alle nationale en internationale eisen
die gelden voor het voertuigontwerp en de werking van het voertuig. In het bijzonder geldt
met betrekking tot de voertuigwerking dat ADS moet voldoen aan de nationaal van
toepassing zijnde eisen die per verdragsluitende partij kunnen verschillen. Het is dan ook
mogelijk dat sommige landen strengere eisen stellen dan andere. Daarnaast is het mogelijk
dat individuele partijen ADS op hun grondgebied kunnen tegenhouden, voor zover deze
systemen niet Europees geharmoniseerd zijn, bijvoorbeeld via typegoedkeuring.
De uitwerking van de voertuigspecifieke regelgeving vindt plaats in de bevoegde Working
Party 29 (hierna: WP.29), ook wel het Wereldforum voor harmonisatie van de regelgeving
voor voertuigen (Global Forum for Vehicle Regulations) genoemd. WP.29 valt tevens onder
UNECE. De voertuigspecifieke regelgeving wordt vastgelegd in de zogenaamde VNReglementen die zijn gevoegd bij de op 20 maart 1958 te Genève tot stand gekomen
Overeenkomst betreffende de vaststelling van geharmoniseerde technische reglementen van
de Verenigde Naties voor voertuigen op wielen en voor uitrustingsstukken en onderdelen die
daarop kunnen worden gemonteerd en/of gebruikt, en betreffende de voorwaarden voor
wederzijdse erkenning van goedkeuringen die krachtens die reglementen van de Verenigde
Naties zijn verleend (Trb. 1959, nr. 83 en, laatstelijk, Trb. 2021, nr. 55). Hierin wordt
geharmoniseerde voertuigreglementering voorgesteld die (via de Europese Commissie) van
toepassing kunnen worden. Deze VN-reglementen regelen de wederzijdse erkenning van
typegoedkeuringen. Volgens de verklaring die de Europese Unie heeft afgelegd bij toetreding
tot de op 25 juni 1998 in Genève tot stand gekomen Overeenkomst betreffende de vaststelling
van mondiale technische reglementen voor wielvoertuigen, uitrustingsstukken en onderdelen
die kunnen worden aangebracht en/of gebruikt op wielvoertuigen (Trb. 2001,nr. 78) zijn de
bij die laatst genoemde overeenkomst gevoegde VN-Reglementen gaan behoren tot de
exclusieve bevoegdheid van de Europese Unie.

3

4. Eenieder verbindende bepalingen
De wijziging van 14 januari 2021 van het verdrag betreft verplichtingen tussen
verdragsluitende partijen en bevat naar het oordeel van de regering geen eenieder
verbindende bepalingen in de zin van de artikelen 93 en 94 van de Grondwet die aan
rechtssubjecten rechtstreeks rechten toekennen of plichten opleggen.
5. Koninkrijkspositie
Wat betreft het Koninkrijk der Nederlanden zal de wijziging van 14 januari 2021 van het
verdrag, evenals het verdrag en de overeenkomst, voor het Europese deel van Nederland
gelden.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
B. Visser

De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.P.M. Knapen

4