Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2556

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2022
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Buitenlandse
Zaken van 12 december 2022. Tevens wordt uw Kamer middels deze
geannoteerde agenda over de militaire operatie EUFOR Althea
geïnformeerd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-21501-02-2556
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2556

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD BUITENLANDSE ZAKEN VAN 12
DECEMBER 2022
Op 12 december aanstaande vindt de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ)
plaats in Brussel. De Minister van Buitenlandse Zaken is voornemens
hieraan deel te nemen. Op de agenda staan als volle agendapunten de
Russische agressie tegen Oekraïne en Iran, en onder Current Affairs
Moldavië, Tunesië, EPF, mensenrechten en Zuidelijk Nabuurschap.
Voorafgaand aan de RBZ vinden een ontbijt over het Oostelijk Partnerschap (OP) en een ministeriële bijeenkomst over het OP plaats. Tevens
wordt uw Kamer middels deze geannoteerde agenda over de militaire
operatie EUFOR Althea geïnformeerd.
Current Affairs
Moldavië
De Raad zal de huidige situatie in Moldavië bespreken, waarbij de nadruk
ligt op de gevolgen van de Russische agressie tegen Oekraïne op
Moldavië. Sinds de uitbraak van de oorlog huisvest Moldavië 80.000
Oekraïners en wordt het geconfronteerd met stijgende energieprijzen. Ook
de energiezekerheid in Moldavië staat onder druk als gevolg van de
Russische oorlog in Oekraïne. Zo veroorzaakten Russische bombardementen in Oekraïne op 23 november jl. in Moldavië een landelijke
stroomstoring. Het kabinet steunt de inzet van de Europese Commissie
die 250 miljoen euro aan Moldavië beschikbaar heeft gesteld.
Tevens zal de Raad terugkoppeling ontvangen over de derde bijeenkomst
van het Moldavië ondersteuningsplatform in Parijs van 21 november jl.
Deze bijeenkomst was gericht op het lenigen van de hoogste noden van
Moldavië en ondersteuning van de hervormingsagenda van de Moldavische regering. Het kabinet steunt de werkzaamheden van het platform
en Nederland is sinds de tweede bijeenkomst op 15 juli jl. samen met
Zweden co-voorzitter van de donorwerkgroep voor Public Administration
Reform and Public Finance Management. Bilateraal ondersteunt het
kabinet onderdelen van de hervormingsagenda in Moldavië, met nadruk
op de justitiehervormingen, energietransitie en cyberweerbaarheid.
Zuidelijk nabuurschap
De Raad zal terugblikken op de ministeriële bijeenkomst in Barcelona die
op 24 november jl. plaatsvond tussen de EU en de landen van het
Zuidelijk Nabuurschap. Namens de EU waren Hoge Vertegenwoordiger
Borrell en Eurocommissaris voor Nabuurschapsbeleid en Uitbreiding
Várhelyi hierbij aanwezig. De bijeenkomst stond in het teken van de
sociaaleconomische gevolgen van de Russische agressie tegen Oekraïne
voor de EU en de MENA-regio, waaronder op energiezekerheid en
voedselzekerheid. Ook werd gesproken over de samenwerking tussen de
EU en de mediterrane landen op het gebied van migratie. Het kabinet
steunt intensievere samenwerking met de regio op deze thema’s en vindt
het belangrijk dat de dialoog met de landen van het Zuidelijk Nabuurschap wordt versterkt.
Mensenrechten
In het licht van internationale mensenrechtendag op 10 december a.s. zal
de Raad spreken over de toenemende druk op de mensenrechten en de
internationale rechtsorde wereldwijd, en de EU-inzet om dat tegen te
gaan. Nederland zal in deze context de nadruk leggen op de effectiviteit
van het EU-mensenrechtenbeleid. Hieronder verstaat het kabinet dat de
EU zich actief uitspreekt tegen mensenrechtenschendingen wanneer de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2556

2

situatie erom vraagt en zich onverminderd inzet voor de bescherming en
versterking van het multilaterale mensenrechtensysteem, waarbinnen
mensenrechtenschendingen adequaat worden geadresseerd, bijvoorbeeld
door het instellen van onafhankelijk onderzoek. Om het mondiale
draagvlak voor mensenrechten en de internationale rechtsorde te
behouden en te versterken en democratische achteruitgang tegen te gaan,
zal de EU daarnaast de relaties met niet-traditionele partners moeten
intensiveren. Het is van belang dat met deze landen een open en
gelijkwaardig gesprek wordt aangegaan, onder meer over de mogelijkheden om met landen samen te werken aan de bescherming van
mensenrechten en in het tegengaan van democratische teruggang.
European Peace Facility
De Raad zal spreken over een ophoging van het financieringsplafond van
de Europese Vredesfaciliteit (EPF). Door de EUR 3 miljard steun aan
Oekraïne is de begroting (2021–2027) voor een groot deel uitgeput. EDEO
heeft twee opties voor ophoging gepresenteerd: 1) een eenmalige
ophoging van EUR 5,5 miljard (in 2018 prijzen) of 2) een initiële ophoging
van EUR 2 miljard (in 2018 prijzen), gevolgd door een nader te bepalen
aanvullende ophoging in 2023.
EDEO schat in dat er op basis van de uitgaven van afgelopen twee jaar
EUR 5,5 miljard extra nodig is tot het einde van 2027. Met deze extra
middelen wordt het gat gedicht dat is gevallen door de huidige steun aan
Oekraïne en blijft er voldoende budget over voor EU missies en operaties
en steunmaatregelen elders in de wereld. Er wordt bovendien een buffer
opgebouwd voor additionele steun aan Oekraïne. De andere optie is om
het financieringsplafond initieel met EUR 2 miljard te verhogen, om de
meest urgente noden te dekken, en in 2023 verder te spreken over een
eventuele verdere ophoging. Het kabinet beraadt zich momenteel over
deze opties. De Nederlandse bijdrage aan de EPF is op basis van het
Nederlandse BNP circa 5,9%. Besluitvorming hierover is voorzien richting
de Europese Raad van 15-16 december.
Tunesië
De Raad zal stilstaan bij de aankomende parlementaire verkiezingen in
Tunesië op 17 december. De parlementaire verkiezingen volgen op de
kieswet die na het aannemen van de nieuwe Grondwet is ingevoerd. De
inzet van het kabinet blijft, in aanloop naar de verkiezingen en in het
bredere partnerschap tussen de EU en Tunesië, gericht op het
benadrukken van het belang van democratische principes en het
aanpakken van grondoorzaken van migratie en instabiliteit. Daarbij is er
ook aandacht voor de prangende sociaaleconomische situatie waarin
Tunesië zich bevindt.
Russische agressie tegen Oekraïne
De Raad zal spreken over de voortdurende Russische agressie tegen
Oekraïne.
Het kabinet blijft zich inzetten voor onderzoek naar schendingen van het
humanitaire oorlogsrecht in Oekraïne, het verzamelen van bewijs voor
gebruik in toekomstige rechtszaken en coördinatie van verschillende
accountability initiatieven. Van belang voor de Nederlandse inzet is de
aansluiting bij de behoefte van Oekraïne zelf alsmede het voorkomen dat
er afbreuk wordt gedaan aan de werkzaamheden van het Internationaal
Strafhof. Nederland zal bij EU lidstaten navragen wat hun positie is ten
aanzien van steun voor een agressietribunaal. Daarnaast zal Nederland
een korte update geven over de inzet voor een register voor oorlogs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2556

3

schade en de belangrijkste bevindingen van de tweede missie van het
forensisch en opsporingsteam delen.
De inzet van het kabinet blijft onverminderd gericht op het verder
verhogen van de druk op Rusland, inclusief door verdere aanscherping
van de sancties tegen Rusland. Nederland riep tijdens de RBZ van
14 november 2022 ook op tot aanvullende restrictieve maatregelen tegen
Belarus en Iran vanwege hun rol bij de Russische agressie.
Iran
De Raad zal opnieuw spreken over de situatie in Iran waar sinds
16 september jl. (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2551) grootschalige protesten
plaatsvinden die gewelddadig worden neergeslagen. Tijdens de RBZ van
14 november jl. sprak de Raad reeds de wens uit dat de EU druk blijft
zetten op Iran, zowel vanwege de aanhoudende mensenrechtenschendingen als de Iraanse wapenleveranties aan Rusland. Nederland zal zich
ook tijdens deze RBZ inzetten voor een stevige respons van de EU
waaronder verdere sancties. Het kabinet doet in beginsel geen uitlatingen
over eventuele voorstellen voor nieuwe sancties, om zo het verrassingseffect en daarmee de effectiviteit van dergelijke maatregelen niet te
ondermijnen.
Oostelijk Partnerschap: ontbijt en ministeriële
En marge van de Raad vindt een ministeriële bijeenkomst van het
Oostelijk Partnerschap (OP) plaats. Deze bijeenkomst van de ministers van
Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten en van de landen van het OP
vindt plaats om het belang van het OP te onderstrepen. Naar verwachting
zal er ook gesproken worden over de gevolgen van de Russische agressie
in de regio. Het kabinet is voornemens te benadrukken dat het veel
waarde hecht aan het OP als instrument voor het bevorderen van
veiligheid, stabiliteit en welvaart langs de oostgrens van de EU. Deze
bijeenkomst biedt tevens de gelegenheid tot uitwisseling met de
vertegenwoordigers van deze landen over de implementatie van
hervormingen op diverse terreinen, zoals rechtsstaat, mensenrechten en
fundamentele vrijheden. De OP-landen dienen daarbij op inhoudelijke en
financiële steun van de EU te kunnen rekenen op voorwaarde dat ze
gecommitteerd blijven aan de overeengekomen hervormingsagenda, in
lijn met het conditionaliteits-principe. Net als vorig jaar zijn de Belarussische autoriteiten niet uitgenodigd voor deze ministeriële bijeenkomst.
Voorafgaand aan de RBZ zullen de ministers van Buitenlandse Zaken van
de EU-lidstaten tijdens een ontbijt de ministeriële bijeenkomst van het OP
voorbespreken.
Operatie EUFOR Althea
Mede namens de Minister van Defensie kan ik u ten aanzien van operatie
EUFOR Althea het volgende mededelen. Op 1 november jl. (Kamerstuk 21
501-28, nr. 247) is uw Kamer geïnformeerd dat Nederland vier stafofficieren gaat aanbieden aan EUFOR Althea ter ondersteuning van het
hoofdkwartier in Sarajevo, vanaf eind november. De startdatum voor de
Nederlandse stafofficieren is vanwege het nog lopende afstemmingsproces tussen de lidstaten over de verschillende bijdrages uitgesteld tot
begin januari.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2556

4