Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3363
Vragen van het lid Van Raak (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het watertekort op Saba (ingezonden 29 juli 2015).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
mede namens de ministers van Infrastructuur en Milieu en van Defensie
(ontvangen 9 september 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 3079.
Vraag 1
Is het waar dat de bevolking op Saba deze zomer opnieuw te maken heeft
met een tekort aan water en aangewezen is op waterbakken?1
Antwoord 1
De inwoners van Saba maken voor hun watervoorziening gebruik van
regenwater, dat opgevangen wordt in zogeheten «cisterns» onder hun huizen.
Dit is een gangbare en relatief goedkope drinkwatervoorziening voor de
bevolking op Saba. Daarnaast is het mogelijk om water via particuliere
bedrijven aan te schaffen. In het geval van droogte, waar nu inderdaad
sprake van is, wordt hier meer gebruik van gemaakt.
Vraag 2
Is het waar dat de levering van 1.000 liter water tussen de 105 en 110 dollar
(en soms zelfs meer) kost?
Antwoord 2
Buiten het opgevangen regenwater kent Saba in principe geen natuurlijk zoet
water. Er zijn twee particuliere bedrijven die een osmosefabriek hebben, waar
drinkwater wordt geproduceerd uit zeewater. Dit water wordt vervolgens via
vrachtwagens verspreid onder diegenen die het water besteld hebben. Dit
proces is relatief duur. De prijs van water die de waterproducenten (inclusief
transport) rekenen ligt tussen de 105 en 120 dollar per 1.000 gallons. Dit is
ongeveer 3.800 liter water. Overigens kan men drinkwater op Saba ook per
fles in de supermarkten kopen.

1

ah-tk-20142015-3363
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/07/27/bedrijven-saba-in-het-nauw-door-hoge-waterkostenen-aanhoudende-droogte/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
Begrijpt u dat veel burgers op Saba dit niet kunnen betalen en dat veel
bedrijven hierdoor in financiële problemen komen?
Antwoord 3
Een goede en goedkope watervoorziening op Saba is cruciaal voor de
bevolking en het bedrijfsleven. Water is een eerste levensbehoefte en is
essentieel, zeker in gebieden die langere perioden van droogte kennen.
Watervoorziening heeft dan ook de nadrukkelijke aandacht van het lokale
bestuur en het kabinet. Het kabinet werkt sinds 2012 samen met het
bestuurscollege van Saba om zowel tijdelijke maatregelen als meer structurele oplossingen voor het waterprobleem in tijden van grote droogte te
realiseren. De verwachting hierbij is dat de kosten voor burgers en bedrijven,
die hoog zijn op het moment dat het gratis water uit de cisternen op raakt,
hierdoor gereduceerd kunnen worden. Bovendien heeft het bestuurscollege
van Saba onlangs aangekondigd een noodsubsidie te verstrekken om het
water 20 dollar per 1.000 gallons goedkoper te maken voor de bewoners. Tot
slot zijn er vanuit het Ministerie van SZW mogelijkheden om in het kader van
de bijzondere onderstand (een inkomen onder 834 US dollar per maand) de
cisternen bij te laten vullen.
Vraag 4
Is het waar dat Organoponics Garden, dat belangrijk is voor de werkgelegenheid en voor een goede voedselvoorziening, door de hoge waterprijzen
gevaar loopt?
Antwoord 4
Organoponics Garden is één van de bedrijven die in deze droge tijd
afhankelijk is van de drinkwatertransporten. Door de droogte moet men nu
dus meer betaald water afnemen. Op het moment dat de droogte langer
aanhoudt, stijgen vanzelfsprekend de kosten voor het bedrijf. Mij zijn geen
signalen bekend dat Organoponics Garden gevaar zou lopen in verband met
hoge waterprijzen. Daarbij dient te worden opgemerkt dat droge perioden
zich elk jaar voordoen op Saba en dat bedrijven in staat moeten worden
geacht om hierop te anticiperen.
Vraag 5
Kunt u uitsluiten dat het voor de economie van Saba zo belangrijke toerisme
gevaar loopt door het tekort aan water?
Antwoord 5
De invloed van de verminderde beschikbaarheid van water uit de cisternen
op het toerisme acht het kabinet gering. In de supermarkten op Saba is
drinkwater in voldoende mate beschikbaar en vanuit de horeca zijn er geen
signalen dat men de toeristen niet meer van water kan voorzien. Daarbij voert
elk hotel in tijden van droogte een waterbesparingsbeleid in.
Vraag 6
Bent u bereid om dit jaar, net als in 2009 en in 2013, de Nederlandse marine
in het Caribisch gebied water naar Saba te laten brengen?2
Antwoord 6
Het kabinet en het bestuurscollege van Saba werken als gezegd samen om de
watervoorzieningen structureel te verbeteren en de beschikbaarheid van
goedkoop drinkwater te verbeteren. In het geval Saba een dringend beroep
doet op het kabinet en de Nederlandse marine om water te leveren, dan zal
het kabinet een dergelijk verzoek vanzelfsprekend zeer serieus nemen en
binnen het kabinet overleggen welke hulp de Nederlandse marine kan bieden.
Van een dergelijk noodscenario of verzoek in dit kader is op dit moment
echter geen sprake, dat hebben contacten tussen betrokken departementen
en het openbaar lichaam Saba uitgewezen. Indien zich in de toekomst een
noodgeval voordoet, is het niet ondenkbaar dat (in het kader van steunverlening in het openbare belang) er wederom een beroep wordt gedaan op
2

http://nos.nl/artikel/480547-marineschip-brengt-water-naar-saba.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Defensie. Het eenmalig brengen van water is uiteraard geen structurele
oplossing; zie de antwoorden op vragen 3 en 7.
Vraag 7
Wat is er gebeurd met de plannen die in 2013 zijn gemaakt om de waterzekerheid op Saba te vergroten?
Antwoord 7
Het drinkwaterprogramma, dat in 2013 samen met Saba is opgesteld, is
inmiddels volop in uitvoering. Het kabinet is positief gestemd over de
samenwerking met het openbaar lichaam Saba en de uitvoering van dit
programma, dat vooral gericht is op het vergroten van de opslagcapaciteit
van water (zowel drink- als grijswater) en het verbeteren van het transport
van water door middel van pijpleidingen. Op dit moment wordt een grote
grijswateropslag gebouwd in Windwardside. De bouw hiervan zal naar
verwachting nog dit jaar worden afgerond. Hierin kan 125.000 gallon (bijna
500.000 liter) water worden opgeslagen, voor publiek gebruik. Daarnaast zal
een extra leiding worden aangelegd naar The Bottom om drinkwater naar een
bestaande publieke opslag te pompen. Ook worden er twee aanvullende
opslagbekkens gebouwd voor drinkwater, die elk 75.000 gallon (bijna 300.000
liter) kunnen bevatten. Ten slotte zal het opslagbekken onder de school in
St.John’s worden vergroot. Met het vergroten van de opslagcapaciteit van
(drink- en grijs) water kunnen de twee drinkwaterbedrijven constanter blijven
produceren om problemen in de droge tijd te voorkomen.
Het kabinet heeft tevens het wetsvoorstel inzake regels met betrekking tot de
productie en de distributie van elektriciteit en drinkwater op Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (Wet elektriciteit en drinkwater BES, kamerstuk 34 089)
aanhangig gemaakt in uw Kamer. Dit wetsvoorstel beoogt het reguleren van
een betrouwbare, duurzame en betaalbare elektriciteit- en drinkwatervoorziening van goede kwaliteit op Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Vraag 8
Waarom is er nog steeds niet voldoende opslag van water op Saba om de
telkens terugkerende periodes van droogte door te komen?
Antwoord 8
Het kabinet en het openbaar lichaam Saba hebben als gezegd afspraken
gemaakt om de watervoorziening en opslagcapaciteit structureel te verbeteren. De uitvoering loopt en enkele belangrijke onderdelen hiervan worden
binnen afzienbare tijd gerealiseerd, waarmee de effecten van de terugkerende
perioden van droogte verminderd kunnen worden. Dat dit proces tijd
genomen heeft, heeft onder andere te maken met de natuurlijke omstandigheden op Saba. Het eiland heeft onvoldoende zoetwaterbronnen, geen
natuurlijke opslagcapaciteit voor regenwater en wordt gekenmerkt door
harde, rotsige bodem wat het bouwen van kunstmatige opslagcapaciteit en
het aanleggen van pijpleidingen bemoeilijkt. De bedrijven die drinkwater
produceren uit zeewater hebben tot op heden een beperkte productie en een
beperkte opslagcapaciteit. Pas met het beschikbaar stellen van financiële
middelen door het kabinet is het voor het openbaar lichaam Saba mogelijk
geworden deze opslagcapaciteit, in samenwerking met het kabinet, te gaan
uitbreiden.
De natuurlijke omstandigheden op Saba brengen overigens ook met zich mee
dat de perioden van droogte – uiteraard – sterk verschilden per jaar. Er zijn
jaren waarin er nauwelijks tekort is aan water en de inwoners voldoende
water beschikbaar hebben uit hun eigen cisterns.
Vraag 9
Bent u bereid een plan op te stellen om op korte termijn op Saba meer
hergebruik mogelijk te maken van water dat nu in zee stroomt?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 10
Bent u bereid op korte termijn onderzoek te doen naar de mogelijkheden en
de kosten om drinkwater uit zeewater te halen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Deze methode (omgekeerde osmose) wordt al toegepast op Saba, en is
overigens in de gehele regio de meest gebruikte techniek van drinkwaterbereiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4