Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-20

Europese Raad

Nr. 689

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 oktober 2012
Hierbij bieden wij u aan, mede namens de minister-president, het verslag
van de Europese Raad van 18 en 19 oktober 2012.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-21501-20-689
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

1

Verslag van de Europese Raad van 18 en 19 oktober 2012
Deze reguliere Europese Raad was vooral gewijd aan het tussenrapport
over de versterking van de Economische en Monetaire Unie (EMU) dat –
zoals werd afgesproken tijdens de Europese Raad van juni jl. – is
opgesteld door Europese Raadsvoorzitter Van Rompuy in samenwerking
met Commissievoorzitter Barroso, Eurogroepvoorzitter Juncker en
ECB-voorzitter Draghi. Ook kwamen het Pact voor Groei en Werkgelegenheid, de betrekkingen met China en de situatie in Syrië, Iran en Mali
aan de orde.
De bijeenkomst begon met de gebruikelijke gedachtewisseling met de
heer Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement (toespraak
bijgevoegd) 1).
Pact voor Groei en Werkgelegenheid
Op basis van een verslag van de Commissie besprak de Europese Raad de
voortgang die is geboekt ten aanzien van de uitvoering van het Pact.
Hoewel er, aldus het verslag, behoorlijke voortgang is gerealiseerd, moet
er op bepaalde onderdelen nog meer worden gedaan.
Minister-president Rutte verwelkomde het in oktober gepresenteerde
tweede wetgevingspakket voor de interne markt (Single market Act II).
Maar vanzelfsprekend moeten we ook doorgaan met de voltooiing van de
behandeling van de wetgevingsvoorstellen voortvloeiend uit het eerste
pakket. Hij riep alle betrokkenen op ernaar te streven vóór het einde van
dit jaar die behandeling af te ronden, in het bijzonder de regels voor het
unitair octrooi. Minister-president Rutte sprak zijn steun uit voor strakke
monitoring van voortgang op interne-marktdossiers door de Europese
Raad en de Raad van Concurrentievermogen. Dit om de druk op de ketel
te houden. Als verdere prioriteiten van Nederland in de groei-agenda
noemde hij onderzoek en ontwikkeling, de digitale interne markt,
terugdringing van administratieve lasten voor het bedrijfsleven, toegang
tot financiering en vrijhandel met derde landen.
De Europese Raad nam conclusies aan over onder meer snelle behandeling van de nog te verschijnen voorstellen voortvloeiend uit het tweede
wetgevingspakket inzake de interne markt en voltooiing van de digitale
markt in 2015. De ER-conclusies sporen tevens aan aan tot snelle
vooruitgang ten aanzien van de voorgestelde nieuwe programma’s voor
onderzoek en innovatie (Horizon 2020), het verlagen van de administratieve lastendruk voor het MKB en verbetering van de samenwerking
tussen lidstaten en Commissie gedurende het Europees Semester. Ten
aanzien van de internationale handel roept de Europese Raad op tot het
spoedig afsluiten van de onderhandelingen over de vrijhandelsakkoorden
met Canada en Singapore en het van start gaan van de onderhandelingen
over een vrijhandelsakkoord met Japan.
Tussenrapport over de EMU
Minister-president Rutte plaatste de versterking van de EMU in de bredere
context van het belang van economische groei in de EU, versterking van
het concurrentievermogen en een goed functionerende interne markt. Hij
wilde meer evenwicht zien tussen de vier pijlers in het eindrapport, meer
nadruk bijvoorbeeld op begrotingsdiscipline als voorwaarde voor
stabiliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

2

De minister-president verklaarde in beginsel voorstander te zijn van een
bankenunie maar tevens dat dan ook moet worden gekozen voor kwaliteit
in plaats van snelheid: er zal tijd overheen gaan voordat alle onderdelen in
de juiste volgorde goed zijn opgezet en aan alle voorwaarden is voldaan.
Als niet gekozen wordt voor een verstandige aanpak lopen we te grote
risico’s. Hij gaf aan dat Nederland de voorwaarden en de volgordelijkheid
terug wil zien in het eindrapport. Daarin schiet het tussenrapport, dat op
veel onderdelen nog onduidelijk is, tekort.
Voordat het Europese toezicht van start kan gaan, moet de kapitaalvereistenrichtlijn (CRD-IV) zijn aangenomen, zo gaf de minister-president aan.
Verder zal Nederland inzetten op de aanname van de richtlijnen die de
nationale resolutiemechanismen en depositogarantiestelsels harmoniseren, vóór introductie van het instrument van directe herkapitalisatie
door ESM.
Belangrijke onderdelen van een volledige bankenunie zijn een Europees
depositogarantiestelsel en een Europees afwikkelingsfonds, aldus
minister-president Rutte. Een Europees depositogarantiefonds en een
Europese afwikkelingsautoriteit (en afwikkelingsfonds) moeten tegelijkertijd van start gaan. Voordat deze vormen van risicodeling geïntroduceerd kunnen worden, moet aan een aantal strenge voorwaarden zijn
voldaan, zoals een vergelijkbare financiële gezondheid van banken en
verdere harmonisatie van wet- en regelgeving.
De Europese Raad nodigde de Europese mede-wetgevers (Raad en
Europees Parlement) uit om de wetsvoorstellen van de Commissie om
een Europees toezichtmechanisme voor banken (Single Supervisory
Mechanism) in te richten, met prioriteit te behandelen met als doel per
1 januari 2013 overeenstemming te bereiken over het juridische raamwerk
voor dit mechanisme. In de loop van 2013 zal, zo besloot de Europese
Raad, gewerkt worden aan de operationele uitwerking van dit raamwerk.
De Europese Raad wees op de noodzaak om binnen de ECB de taken wat
betreft monetair beleid en bankentoezicht duidelijk te scheiden. Eurozonelanden en niet-Eurozonelanden moeten in het toezichtmechanisme
evenwichtig worden behandeld en vertegenwoordigd zijn. Van het
allergrootste belang is dat verder wordt gewerkt aan een single rulebook
(een set gemeenschappelijke regels) voor de banken om het centrale
toezicht te onderbouwen.
De Europese Raad riep op tot snelle aanneming van de door de
Commissie voorgestelde wetgeving inzake harmonisatie van de nationale
regels voor afwikkeling van banken en depositogarantiestelsels. Ook
riepen de staatshoofden en regeringsleiders op tot spoedige afronding
van het single rulebook, met inbegrip van de regels inzake kapitaalvereisten voor banken (CRR/CRD IV) per eind 2012.
De Europese Raad verzocht de Eurogroep om de precieze operationele
criteria op te stellen voor directe herkapitalisatie van banken door het
ESM. De Europese Raad herhaalde in dit verband zijn conclusie van juni
jl.: wanneer er een doelmatig1 gemeenschappelijk toezichtmechanisme,
waarbij ook de ECB is betrokken, wordt ingevoerd, zou het ESM op grond
van een reguliere beslissing de mogelijkheid kunnen hebben banken in de
Eurozone rechtstreeks te herkapitaliseren.
1
Het woord «doelmatig», zoals gebruikt in de
Nederlandse vertaling van de conclusies van
de Europese Raad, is een vertaling van het
Engelse woord «effective».

Over het idee van een begrotingsinstrument voor de Eurozonelanden
stelde minister-president Rutte samen met andere staatshoofden c.q.
regeringsleiders een aantal vragen: hoe verhoudt dit instrument zich tot
de bestaande fondsen zoals de structuurfondsen en het Meerjarig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

3

Financieel Kader (MFK), de verhoging van het kapitaal van de EIB waartoe
de Europese Raad in juni had besloten en het ESM? Is zo’n instrument
echt nodig? In de discussie werd hem geantwoord dat het een fonds zou
kunnen betreffen dat bijvoorbeeld betaald zou kunnen worden uit de
opbrengsten van de nog in te voeren financial transaction tax en bedoeld
om plotselinge schokken op te vangen in Eurozonelanden. Er bleef echter
ook is nog veel onduidelijk, omdat er nog geen nadere uitwerking van de
ideeën voor handen is. De Europese Raad besloot dat in het kader van een
geïntegreerd begrotingsraamwerk voor de EMU verdere mechanismen
binnen de Eurozone zullen worden onderzocht, waaronder een passend
financieel instrument. Dit onderzoeksproces zal los staan van de voorbereiding van het nieuwe MFK.
Minister-president Rutte gaf evenals enkele andere staatshoofden c.q.
regeringsleiders aan dat hij nog veel vragen heeft over de contracten die
individuele Eurozonelanden zouden moeten afsluiten met de EU-instellingen: met wie zouden die contracten worden afgesloten? Met de
Commissie? Nederland wil een strenge en onafhankelijke toezichthouder.
Wat is de toegevoegde waarde van zulke contracten? We hebben al het
Europees semester en alle daarin opgenomen instrumenten. Ook is in
artikel 5 van het Stabiliteitsverdrag afgesproken dat lidstaten met een
buitensporig tekort tevens een economisch partnerschapsprogramma
moeten opstellen. Dit wordt tevens opgenomen in het zogenaamde
two-pack waarover Raad en Europees Parlement op dit moment onderhandelen. Geldt het voorstel voor een nieuw instrument ook voor landen
die aan de criteria voldoen en zich aan de regels houden?
In de discussie werd aangeduid dat er wordt gedacht aan wederzijdse,
vrijwillig aan te gane verplichtingen tussen gelijkwaardige partijen, dat wil
zeggen een lidstaat aan de ene kant en aan de EU-zijde in ieder geval de
Commissie. Daarbij zal zoveel mogelijk worden voortgebouwd op reeds
bestaande procedures.
De Europese Raad concludeerde dat het idee zal worden onderzocht dat
Eurozonelanden individuele arrangementen van contractuele aard met
EU-instellingen afsluiten over de hervormingen die zij op zich nemen en
over de uitvoering daarvan. Deze arrangementen kunnen verbonden zijn,
aldus de conclusies, met de hervormingen zoals aangeduid in de
landenspecifieke aanbevelingen die de Raad jaarlijks vaststelt en bouwen
voort op EU-procedures.
Minister-president Rutte bevestigde dat de democratische legitimiteit van
de EMU-besluitvorming moet worden gewaarborgd. De uitwerking kan
plaatsvinden wanneer we meer duidelijkheid hebben over wat we onder
de eerste drie pijlers aan maatregelen willen treffen. We moeten de
nadruk leggen op de nationale parlementen – die kunnen meer samenwerken, bijvoorbeeld in het kader van de gele-kaartprocedure. Ook zouden
ze vaker Commissarissen kunnen uitnodigen voor hoorzittingen en hun
samenwerking met het Europees Parlement verbeteren.
Minister-president Rutte bracht ook naar voren dat hij veel belang hecht
aan de samenhang binnen de EU-27, niet in de laatste plaats vanwege het
behoud van een goed functionerende interne markt. Tegelijkertijd moeten
we de EMU-besluitvorming beter inbedden in de nationale parlementen.
De Europese Raad besloot dat als vervolg op het tussenrapport over de
versterking van de EMU de besprekingen van Europese Raadsvoorzitter
Van Rompuy met de lidstaten en met het Europees Parlement over de
verschillende onderdelen zullen worden voortgezet. Minister-president

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

4

Rutte drong er in dit verband op aan dat het eindrapport de door hem
gestelde vraagstukken adresseert.
De Europese Raad kijkt uit naar een precieze routekaart met een
tijdshorizon die wordt voorgelegd aan de bijeenkomst van december a.s.,
opdat de Europese Raad voortgang kan maken met alle essentiële
bouwstenen van een verbeterde EMU. In dit proces zal maximale
openheid en transparantie worden betracht richting de niet-leden van de
Eurozone en zal de integriteit van de interne markt worden gerespecteerd.
Het eindrapport zal concrete voorstellen bevatten om dit te realiseren. In
dit stadium heeft de Europese Raad zich naar aanleiding van de discussie
over het tussenrapport op generlei wijze gecommitteerd.
Situatie in de Eurozone
De staatshoofden en regeringsleiders van de Eurozone verwelkomden in
een aparte verklaring de voortgang die Griekenland en de trojka maken bij
het bereiken van overeenstemming over de beleidsmaatregelen die de
basis vormen van het aanpassingsprogramma. Dat programma moet
weer op koers worden gebracht. De Eurogroep zal de uitkomsten van het
trojka-onderzoek bestuderen en vervolgens de noodzakelijke besluiten
nemen. De Griekse regering en de Griekse bevolking werden aangemoedigd om de begrotings- en structurele hervormingen voort te zetten.
Strategische partners
In het kader van de afspraken die in de Europese Raad van 16 september
2010 zijn gemaakt over de omgang met strategische partners, spraken de
staatshoofden en regeringsleiders over de betrekkingen van de EU met
China, waar momenteel een wisseling van het leiderschap plaatsvindt. De
Europese Raad benadrukte het belang van strategisch handelen op basis
van duidelijke prioriteiten en van gecoördineerd optreden tussen de EU en
de individuele lidstaten. Hierbij dient aandacht besteed te worden aan
samenwerking op onder andere de terreinen economie, mensenrechten
en veiligheid. De Europese Raad wees in dat verband ook op het belang
van de rule of law voor voorspelbare en stabiele economische betrekkingen.
Syrië
De Europese Raad uitte zijn afschuw over de verslechterende situatie in
Syrië, steunde de inspanningen van Lakhdar Brahimi om te komen tot een
politieke oplossing en riep alle betrokkenen, in het bijzonder de landen in
de regio en de leden van de VN-Veiligheidsraad, op Brahimi’s inspanningen te ondersteunen. Voorts riepen de staatshoofden en regeringsleiders alle partijen op tot het staken van het geweld en verklaarden zij
zich bereid tot het verlenen van verdere humanitaire hulp. Ook verklaarden zij zich bereid tot ondersteuning van de transitie zodra deze aanvangt
en tot steun aan de capaciteitsopbouw van het maatschappelijk
middenveld. Tot slot riep de Europese Raad alle oppositiegroepen op het
eens te worden over gedeelde principes op basis waarvan een inclusieve,
ordelijke en vreedzame transitie kan plaatsvinden.
Iran en Mali
Inzake Iran sprak de Europese Raad zijn diepe zorgen uit over het
nucleaire programma en verwelkomde hij de additionele sancties die zijn
afgekondigd door de Raad Buitenlandse Zaken van 15 oktober jl. De
staatshoofden en regeringsleiders betuigden opnieuw hun steun aan
Hoge Vertegenwoordiger Ashton, die namens de P5+1 poogt te komen tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

5

een betekenisvolle en constructieve dialoog met Iran. Ook gaven zij aan
dat de druk op Iran verder kan worden opgevoerd indien Iran blijft
weigeren aan de eisen van de internationale gemeenschap te voldoen.
De Europese Raad herhaalde de zorgen van de Raad Buitenlandse Zaken
over de situatie in Mali en verwelkomde de aanname van VN-Veiligheidsraadsresolutie 2071. Mede in het licht van deze resolutie sprak de
Europese Raad de bereidheid uit op geïntegreerde wijze steun aan Mali te
verlenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

6

1) Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-20, nr. 689

7