Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

29 576

Agenda Vitaal Platteland

Nr. 55

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT EN VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juni 2008
Bij de laatste Algemene Beschouwingen en de Begrotingsbehandeling
van LNV is door uw Kamer aandacht gevraagd voor de leefbaarheid van
het platteland, met name in relatie tot het voorzieningenniveau en (kleinschalig) ondernemerschap.
Door middel van een motie van de heer van Geel c.s. (31 200, 16) is geld
vrijgemaakt voor een aantal zaken, waaronder «leefbaarheid regio’s». Op
kabinetsniveau is overeengekomen dat aan de ministeries van EZ en LNV
elk een eenmalige impuls van 5 miljoen euro zou worden toegekend ten
behoeve van het versterken van die leefbaarheid.
Vervolgens is door de heer Atsma c.s. bij motie (31 200 XIV, 110) nog
specifiek aandacht gevraagd voor mobiele voorzieningen op het platteland. Zijn motie was mede geïnspireerd door een initiatiefvoorstel van het
adviesbureau SAM voor een project met mobiele voorzieningen in het
Noorden en Zuiden van het land.
In de beantwoording is destijds aangegeven beide moties in samenhang
met elkaar te willen uitvoeren en tevens te bezien waar en hoe projecten
zouden kunnen worden uitgevoerd.
Graag informeren wij u op welke wijze vanuit LNV en EZ uitvoering wordt
gegeven aan beide moties.
Achtergrond:
Recente inzichten, onder andere de rapportages die het Sociaal Cultureel
Planbureau opstelt ten behoeve van de Sociale Staat van het Platteland,
laten zien dat het Nederlandse platteland in zijn algemeenheid levend en
vitaal is. Wel komt enige zorg naar voren over het op langere termijn in
stand kunnen houden van de bereikbaarheid en beschikbaarheid van
voorzieningen voor met name ouderen. Tevens wordt als aandachtspunt

KST120392
0708tkkst29576-55
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 576, nr. 55

1

genoemd vervoersmogelijkheden en voldoende woningen voor starters
en senioren in plattelandskernen. Tot slot wordt aandacht gevraagd voor
het faciliteren en ondersteunen van burgerbetrokkenheid, alsmede de
professionalisering daarvan.
Ingrijpen door de rijksoverheid door middel van het voeren van
achterstandenbeleid ligt in Nederland niet in de rede. Wel wordt bezien of
veranderingen in leefbaarheid op termijn extra impulsen vragen vanuit
het Rijk. Ten behoeve daarvan is in het kader van de monitoring van de
Agenda Vitaal Platteland een set indicatoren ontwikkeld. Bij de mid-term
van het ILG in 2010 wordt hierover de balans opgemaakt, conform een
motie van de heer Van der Vlies c.s. (31 200 XIV, 133H).
Specifieke thema’s die aandacht behoeven:
In dat kader en mede naar aanleiding van de door uw Kamer uitgesproken
zorg met betrekking tot het in standhouden van de leefbaarheid op het
platteland is aan het Sociaal Cultureel Planbureau, het Nationaal Netwerk
Platteland, de Landelijke Vereniging van Kleine Kernen, MKB Nederland
en de Kamers van Koophandel, gevraagd te adviseren ten aanzien van die
thema’s die van rijkswege extra aandacht zouden kunnen vragen.
Als belangrijkste aandachtspunten komen hieruit naar voren:
• het slim organiseren van voorzieningen en diensten (multifunctioneel,
vast dan wel ambulant, digitaal of een combinatie daarvan) om
verschraling van de leefbaarheid tegen te gaan.
• rendabel beheer en exploitatie van dergelijke voorzieningen. De praktijk leert dat dit vaak problematisch is als gevolg van het feit dat een
aantal publieke functies wordt gecombineerd, met grote inzet van
vrijwilligers, terwijl commerciële partijen nog nauwelijks op structurele
basis participeren.
• (OV-)vervoersmogelijkheden voor minder mobiele groepen (ouderen
en jongeren) om de bereikbaarheid van onder meer voorzieningen in
stand te houden.
• het versterken van de betrokkenheid van bewoners/vrijwilligers
alsmede de professionalisering daarvan. Daarbij is het van belang om
vraaggericht te werken.
• vernieuwende initiatieven voor wat betreft woningbouw voor starters
en senioren.
• het versterken van lokaal en regionaal ondernemerschap, al dan niet
kleinschalig en/of gerelateerd aan initiatieven rondom dienstverlening
en voorzieningen.
Het op bovengenoemde thema’s ondersteunen van een aantal inspirerende initiatieven die zich richten op juist het verbinden van sociale voorzieningen met de «ondernemerskant» wordt gezien als kansrijk. Belangrijk
daarbij zijn het aansluiten bij de in de regio geconstateerde kansen, het
inbedden in regionale programma’s, alsmede expliciet draagvlak en
betrokkenheid van burgers en maatschappelijke partijen. Ook zou de met
deze initiatieven opgedane kennis actief beschikbaar moeten worden
gesteld aan anderen.
Facilitering van kansrijke ontwikkelingen via het ILG
Uitgaande van bovenstaande adviezen en de primaire verantwoordelijkheid van provincies en gemeenten voor de leefbaarheid van het platteland
zijn wij van mening dat deze eenmalige impuls vanuit LNV en EZ het
meest efficiënt kan worden ingezet door op genoemde thema’s aan te
sluiten bij de beleids- en uitvoeringsprogramma’s van de provincies. Door
deze eenmalige impuls in te zetten via het ILG kunnen provincies, binnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 576, nr. 55

2

de aangegeven kaders specifieke projecten selecteren uitgaande van in
hun regio geconstateerde behoefte, dan wel kansen.
Ook kan op provinciaal niveau het beste worden bezien op welke wijze
deze projecten kunnen worden verbonden met overige provinciale
beleids- en uitvoeringsprogramma’s bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid, zorg en welzijn. Dit alles kan meerwaarde bieden ten
opzichte van het vanuit het Rijk rechtstreeks eenmalig ondersteunen van
incidentele projecten.
Ons is bekend dat bijvoorbeeld Limburg en Zeeland het voornemen
hebben concrete acties te ondernemen ten behoeve van het versterken
van mobiele voorzieningen, zoals bedoeld in de bijlage bij de motie van
de heer Atsma. Wellicht willen andere provincies op basis van in hun
regio vastgestelde kansen en behoeften andere prioriteiten stellen.
Aan het ILG zal een artikel «Leefbaarheid en sociaal-economische vitaliteit» worden toegevoegd op basis waarvan concrete projecten, binnen het
kader van bovengenoemde aandachtsvelden, door de provincies kunnen
worden aangegaan.
Gezien de nadruk die uw Kamer in het kader van het versterken van de
leefbaarheid heeft gelegd op het voorzieningenniveau en op ondernemerschap zullen de met genoemd budget te financieren projecten betrekking
dienen te hebben op een of meer van de volgende thema’s:
• Het slim organiseren van diensten en voorzieningen (in vaste of ambulante vorm of via ICT, of via een combinatie daarvan) om verschraling
van het voorzieningenniveau tegen te gaan.
• Het versterken van lokaal en regionaal ondernemerschap, al dan niet
kleinschalig en/of gerelateerd aan initiatieven rondom dienstverlening
en voorzieningen
Op basis van de met deze projecten opgedane ervaringen en de monitoring die in het kader van de Agenda Vitaal Platteland wordt verricht op het
terrein van de leefbaarheid kan bij de mid-term review van het ILG nader
worden bezien of er meer aandachtsvelden zijn die dienen te worden
opgenomen in het ILG.
Naast bovengenoemde inhoudelijke aandachtsvelden, stellen wij als
overige randvoorwaarden voor financiering:
• aansluiting bij provinciale dan wel gemeentelijke beleidsdoelstellingen
en -programma’s ten behoeve van leefbaarheid en sociaal-economische vitaliteit in het landelijk gebied
• breed draagvlak bij bestuurlijke en maatschappelijke partijen, dat zich
tevens uit in financiële betrokkenheid; alsmede actieve betrokkenheid
en participatie van (organisaties van) burgers en bewoners
• het actief beschikbaar stellen van de met de projecten opgedane
kennis en ervaringen aan derden.
Op basis van een aantal actuele ontwikkelingen wordt momenteel met de
provincies gewerkt aan het aanpassen van de ILG Bestuursovereenkomsten. Deze zullen in oktober door Rijk en provincies worden
ondertekend. Bovenbeschreven aanvulling van het ILG met een artikel
«leefbaarheid en sociaal-economische vitaliteit» wordt in deze exercitie
meegenomen.
Conform de systematiek van het ILG zal na ondertekening van de aangepaste Bestuursovereenkomsten de eenmalige impuls van 10 miljoen van
EZ en LNV overgaan naar het Groenfonds. De provincies kunnen daarmee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 576, nr. 55

3

dan projecten aangaan op basis van de overeengekomen randvoorwaarden en aandachtsvelden.
Formele verantwoording over de uitgevoerde projecten vindt achteraf
plaats conform de overeengekomen systematiek van het ILG. Hiertoe zal
het rapportageformat worden aangevuld.
Ten behoeve van onze verdere rapportage aan uw Kamer over de voortgang van de met deze middelen uitgevoerde projecten wordt de provincies verzocht bij de eerstkomende jaarlijkse verantwoordingsrapportage in
het kader van het ILG hierover expliciet te rapporteren.
U wordt door ons op basis van die rapportage door middel van een aparte
brief geïnformeerd over dit specifieke onderdeel.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg
De minister van Economische zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 576, nr. 55

4