Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 573

Migratiebeleid

Nr. 200

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2023
Nederland heeft lange historische banden met Marokko. In Nederland
leeft bovendien een grote groep mensen van Marokkaanse afkomst. De
afgelopen jaren zijn de bilaterale betrekkingen zorgvuldig versterkt.
Momenteel loopt de samenwerking tussen Nederland en Marokko als
gelijkwaardige partners op vrijwel alle beleidsterreinen goed. De
samenwerking op gebied van migratie is hiervan een voorbeeld.
De huidige situatie omtrent asiel en migratie wereldwijd laat een urgent
belang zien van succesvolle mondiale migratiesamenwerking. Marokko,
als herkomst-, doorreis- en bestemmingsland vervult daarin een belangrijke rol. Zowel Marokko als Nederland staat hierin voor uitdagingen. Ook
op het gebied van migratie is daarom de samenwerking met Marokko de
afgelopen jaren geïntensiveerd. Gezamenlijk zetten we ons in om
kwetsbare migranten te beschermen en om irreguliere migratie tegen te
gaan door het ondersteunen van vrijwillige terugkeer en herintegratie, het
tegengaan van mensenhandel en -smokkel, en het informeren van
potentiële migranten over de risico’s van irreguliere migratie en de
mogelijkheden van legale alternatieven.
Een succesvol migratiepartnerschap gaat gepaard met randvoorwaarden
van een open, solidaire en stabiele relatie waarin alle onderwerpen
kunnen worden besproken, waar oog is voor elkaars uitdagingen en waar
in gezamenlijkheid naar oplossingen wordt gezocht. De afgelopen jaren
hebben we hier samen met Marokko nauw in opgetrokken.
In deze brief wordt allereerst ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen
en stand van zaken met betrekking tot de migratiesamenwerking tussen
Nederland en Marokko. Vervolgens worden in deze brief de instroomcijfers en terugkeercijfers en cijfers van inbewaringstelling weergegeven.
Aanvullend hierop worden deze cijfers geduid. Dit in overeenstemming

kst-30573-200
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 200

1

met de motie van het lid Ceder1, aangenomen om intensief contact aan te
gaan met Marokko en hierop te rapporteren, de toezeggingen tijdens het
Vragenuur van 6 juni naar aanleiding van een vraag van het lid Markuszower de Kamer te informeren over hoeveel van de Marokkaanse
asielzoekers die momenteel in de detentiecentra verblijven, in de
afgelopen twee jaar asiel hebben aangevraagd en het verzoek van het lid
Van den Brink om periodiek te rapporteren aan de Kamer, en het
informatieverzoek van het lid Bisschop gedaan tijdens de regeling van
werkzaamheden van 6 juni.
Stand van zaken migratiepartnerschap Nederland – Marokko
In juli 2021 hebben Nederland en Marokko een bilateraal actieplan
ondertekend. De kamer heeft dit actieplan ontvangen (Kamerstuk 36 200 V,
nr. 64). Dit actieplan plan is de basis van waaruit Marokko en Nederland
de samenwerking tussen beide landen versterken, waaronder op migratie.
Daarin is onder meer afgesproken de samenwerking vorm te geven in een
gemengd comité, waarin alle migratierelevante onderwerpen besproken
kunnen worden.
De samenwerking met Marokko op het gebied van migratie loopt goed.
Op ambtelijk niveau is er intensief contact. De gesprekken met Marokko
zijn constructief en open. Er zijn binnen deze gesprekken geen taboes, zo
wordt er ook gesproken over verbeterde bescherming van migranten. De
afgelopen jaren is door beide zijden hard gewerkt aan migratiesamenwerking. Dit resulteert inmiddels in o.a. effectieve terugkeer. In september
2022 nam de DT&V weer algemeen zicht op uitzetting naar Marokko aan.
Dit is een belangrijke voorwaarde om vreemdelingen in bewaring te
kunnen stellen. De Raad van State heeft deze lijn in het najaar van 2022
bekrachtigd. Op dit moment zitten er ca. 200 Marokkanen in vreemdelingenbewaring.
In juni 2022 vond een hoog ambtelijk overleg tussen Nederland en
Marokko plaats in Marokko in het kader van migratiesamenwerking. Hier
werd afgesproken om de Groupe Migratoire Mixte Permanent (GMMP) op
te richten. Binnen dit kader is twee keer per jaar hoogambtelijk overleg
voorzien op onder meer reguliere migratie en visa, terugkeer, operationele
samenwerking mensenhandel/mensensmokkel en grenzen. De agenda
van dit hoogambtelijk overleg wordt voorbereid door verschillende
ondercomités op werkniveau.
Gedurende 2022 en 2023 zijn verschillende eerste uitwisselingen geweest
via de ondercomités langs bovengenoemde onderwerpen. Hierin is
bijvoorbeeld gesproken over al bestaande vormen van legale migratie en
mogelijkheden om een kleinschalige pilot op tijdelijke circulaire migratie
vorm te geven. Ook is gezamenlijk verkend hoe de terugkeercijfers
omhoog te krijgen en procedures gestroomlijnd kunnen worden,
samengewerkt kan worden op grensmanagement en het aanpakken van
mensensmokkel en mensenhandel. Voor de tweede helft van 2023 zijn
hoog ambtelijke overleggen en vervolg bijeenkomsten van de verschillende ondercomités voorzien.
Verder ging ik op 20 en 21 februari jl. naar Marokko waar ik met mijn
counterpart Minister Laftit de verbeterde samenwerking verwelkomde.
Ook heeft er een bezoek van de Minister-President en de Minister van
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking plaatsgevonden.
[naar volgende pagina:]

1

Kamerstuk 19 637, nr. 2848.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 200

2

Instroom en terugkeercijfers
Cijfers asielaanvragen Marokkanen
2020

2021

2022

2023 (tot mei)

774

907

721

349

Aantal eerste asielaanvragen

Terugkeeraantallen DT&V naar Marokko

Instroom in DT&V-caseload (incl. Dublin)
Zelfstandig vertrek
Gedwongen vertrek

2019

2020

2021

2021 (vanaf
actieplan)

2022

2023 (tot juni)

1.770
40
25

1.150
20
10

1.030
20
6

460
10
<5

1.125
35
30

770
50
40

LP-cijfers Marokko

Aantal verzoeken
Aantal ontvangen nationaliteitsbevestigingen
Aantal afgegeven LP’s

2019

2020

2021

2021 (vanaf
actieplan)

2022

2023 (tot juni)

270
10
5

240
<5
0

100
<5
0

35
0
0

240
160
30

210
100
35

Cijfers Marokkanen in vreemdelingenbewaring

Totaal aantal Marokkanen in vreemdelingenbewaring (cumulatief, incl. Dublin)

2019

2020

2021

2022

2023 (tot juni)

535

355

310

470

425

Ten aanzien van de vraag van lid Markuszower kan vermeld worden dat er
vanuit DT&V-gegevens niet gerapporteerd kan worden op wie wel of niet
een asielaanvraag heeft gedaan.
Duiding cijfers
Terugkeercijfers naar Marokko waren niet eerder zo hoog. Tegelijkertijd is
de inzet vanzelfsprekend om de verbeterde samenwerking nog meer tot
uiting te laten komen in de terugkeeraantallen. Daarbij is het belangrijk
om te markeren dat een goede samenwerking met een herkomstland van
groot belang is, maar de andere variabelen die het terugkeerproces
complex maken – waaronder niet in de laatste plaats de opstelling van de
vreemdeling zelf – niet wegnemen.
De verbeterde samenwerking met Marokko uit zich het sterkst in de
ontvangen nationaliteitsbevestigingen. Hoewel het aantal verzoeken om
afgifte van een nationaliteitsvaststelling gelijk is aan de voorgaande jaren,
krijgt Nederland nu in de regel de nationaliteit van elke Marokkaan
bevestigd.
Evengoed is het aantal afgegeven laissez passers (LP) om een aantal
redenen lager dan de ontvangen nationaliteitsbevestigingen. Een van de
redenen is dat de Marokkaanse autoriteiten voorafgaand aan afgifte van
een LP een vreemdeling graag in persoon zien, maar deze personen met
regelmaat weigeren mee te werken. De Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring ligt momenteel in de Eerste Kamer in afwachting van een
amendement van uw Kamer. Deze wet kan de medewerking van vreemdelingen aan de presentatie borgen.
Een andere oorzaak is dat vreemdelingen zich voordat zij in bewaring
gesteld kunnen worden onttrekken aan het toezicht (in 2023 in ruim 300

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 200

3

zaken het geval) of kansarme opvolgende procedures indienen. Ook daar
zet het kabinet op in, bijvoorbeeld door vanuit de extra middelen die in
augustus 20222 zijn vrijgemaakt voor terugkeer meer personele capaciteit
in te zetten op het proces van inbewaringstelling. Deze acties moeten
ertoe leiden dat de internationale inzet op migratiepartnerschappen,
waaronder die met Marokko, in de praktijk nog meer gaan renderen.
Het Kabinet heeft vertrouwen in het verder brengen van de reeds goede
samenwerking op migratie.

2

Kamerstuk 19 637, nr. 2992.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 200

4