Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 286

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 april 2011
U heeft mij gevraagd te komen met een reactie op het rapport «Verwachte
effecten overheveling Wajong naar gemeenten» dat de FNV heeft laten
opstellen door Epsilon research. In deze brief treft u mijn reactie aan.
Het kabinet heeft in het regeerakkoord zijn voornemen aangekondigd om
te komen tot een regeling die de WWB, de Wajong en de Wsw hervormt.
De reden hiervoor is dat de huidige regelingen er (nog) onvoldoende in
slagen om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag
te helpen. Veel mensen met een arbeidsbeperking werken niet terwijl zij
daar (deels) wel toe in staat zijn. Daarnaast vertonen de verschillende
regelingen nu onvoldoende onderlinge samenhang. De regelingen kennen
verschillen in rechten, plichten en mogelijkheden voor ondersteuning.
De voorwaarden voor de regeling «Werken naar vermogen» (vanaf nu:
WNV) zullen zorgvuldig vorm krijgen in wet- en regelgeving. De
vormgeving hiervan vindt uiteraard plaats in nauw overleg met de
uitvoerders, zoals het UWV, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
Cedris en natuurlijk ook de sociale partners. De notitie met de hoofdlijnen
voor de regeling WNV is nog niet naar uw Kamer gestuurd. Momenteel
vindt namelijk nog overleg plaats tussen het Rijk en de andere overheden
over het te af te sluiten Bestuursakkoord. Het streven van het kabinet is
om in dit akkoord afspraken op te nemen over een aantal decentralisatievoornemens, waaronder ook «Werken naar vermogen».
Een aantal overlegpartners heeft, vooruitlopend op het presenteren van
hoofdlijnen voor de regeling Werken naar vermogen, al blijk gegeven van
hun betrokkenheid, en soms ook van hun zorgen over de voorgenomen
regeling. Zo ook de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV), die
opdracht heeft gegeven aan Epsilon research om een deskresearch uit te
voeren naar een aantal bestaande rapporten en andere publicaties over
onderwerpen die op verschillende manieren raakvlakken hebben met de
beoogde regeling «Werken naar vermogen».

kst-29544-286
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 544, nr. 286

1

Het rapport gaat vooral in op twee verschillende effecten. Ten eerste de
prikkelwerking die ontstaat om het aantal uitkeringsgerechtigden laag te
houden door budgettering van de uitkeringslasten bij decentralisering.
Het tweede effect dat in het rapport wordt besproken gaat over de
uitvoeringskosten als gevolg van deze decentralisering. In hun rapport
hebben de onderzoekers hierover een aantal conclusies opgenomen. Ik zal
hieronder ingaan op deze twee effecten en onderbouwen waarom het
kabinet de conclusies in het rapport niet deelt.
Met betrekking tot het eerste effect, de prikkelwerking als gevolg van
decentralisering, haalt het rapport een aantal onderzoeken aan, waarin
deze effecten worden geschat voor de decentralisering van de WWB.
Vervolgens wordt de notie gemaakt dat Wajongers niet dezelfde
kenmerken hebben als de gemiddelde WWB’er en dat de prikkelwerking
dus niet volgens dezelfde berekening kan worden toegepast. Deze notie
klopt. In de berekening van het kabinet is hiermee dan ook rekening
gehouden. Het kabinet heeft bij de doorrekening van zijn beleid gebruik
gemaakt van de berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB). Het CPB
is in zijn berekeningen uitgegaan van een prikkelwerking van de WWB van
10% met een correctiefactor voor het verschil in doelgroepen van 0,7,
waardoor de prikkelwerking voor de nieuwe doelgroep op 7% uit komt.
Deze prikkelwerking is onderverdeeld naar een instroom- en uitstroomeffect. In het rapport van Epsilon staat dat instroomeffecten niet behaald
kunnen worden op de Wajongpopulatie omdat de claimbeoordeling
ongewijzigd in handen van UWV blijft. Dit is echter niet in overeenstemming met de plannen van het kabinet. De gemeenten worden daarin
namelijk verantwoordelijk voor de claimbeoordeling van personen die niet
volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Decentralisatie van de
financiële verantwoordelijkheid en de claimbeoordeling naar gemeenten
leidt er daarom toe dat er ook voor deze groep een instroomeffect zal
optreden.
Daarnaast is er volgens het CPB ook sprake van een uitstroomeffect. De
instroom van de groep mensen die niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, betreft over het algemeen jonge mensen voor wie arbeidsmarktperspectief bestaat. In het rapport wordt overigens erkend dat juist
deze twee kenmerken bijdragen aan de positieve prikkelwerking van de
decentralisering. De besparing als gevolg van de prikkelwerking op grond
van bovenstaande overwegingen, die ook door het CPB gehanteerd zijn,
komt uit op circa 100 miljoen euro structureel.
Ook voor de berekening van het tweede effect dat in het rapport wordt
genoemd, de uitvoeringskosten als gevolg van de decentralisatie, heeft
het kabinet bij de doorrekening van zijn beleid gebruik gemaakt van de
berekeningen van het CPB. Het CPB maakt een andere inschatting van de
uitvoeringskosten dan in het onderzoek van Epsilon research. Dit
onderzoek spreekt «de vrees uit dat uitvoering van de (gehele) Wajong
door vele gemeenten in plaats van één UWV veel duurder is». Het CPB
verwacht niet dat de hervorming van de Wajong en de nieuwe regeling
WnV ertoe leidt dat de uitvoeringskosten van het UWV (voor de Wajong,
de groep volledig en duurzaam arbeidsongeschikten) en gemeenten (voor
de gemeentelijke doelgroep) per saldo zullen toenemen. Dit vanuit de
veronderstelling dat eventuele schaalnadelen opwegen tegen schaalvoordelen vanwege synergie met andere gemeentelijke regelingen en
vanwege de mogelijkheid dat gemeenten door de vergrote beleidsvrijheid
samenwerkingsverbanden kunnen aangaan om schaalnadelen te
voorkomen. Om precies dezelfde redenen hebben gemeenten, in de
aanloop naar de kabinetsformatie, aangegeven dat veel kosten kunnen
worden bespaard en de effectiviteit van re-integratie kan worden vergroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 544, nr. 286

2

In het persbericht dat de FNV bij het onderzoek heeft uit doen gaan en in
het artikel «Kabinetsplan arbeidsmarkt is kostenpost» wordt een bedrag
genoemd van 750 miljoen euro meer voor de samenvoeging van sociale
regelingen. Epsilon research noemt dit bedrag overigens niet in zijn
rapport. De herkomst van dit bedrag is waarschijnlijk een onderzoek van
APE uit 2010 waarin wordt gesteld dat bij de overgang van de Wajong
naar de gemeenten de uitvoeringskosten bij gemeenten met 734 miljoen
euro zullen stijgen. In de berekeningswijze hebben de APE onderzoekers
naar mijn mening onvoldoende rekening gehouden met de beleidswijzigingen die het kabinet heeft voorgesteld. Ook hebben zij bepaalde
aspecten niet in hun berekeningen betrokken, zoals de al eerder
genoemde schaalvoordelen en de verwachte synergie. Zoals ik hiervoor al
een paar keer heb gemeld, heeft het kabinet gebruik gemaakt van de
berekeningen van het CPB en het CPB heeft deze aspecten (en andere) wel
in zijn berekeningen meegenomen.
Ik verwacht u zeer binnenkort de notitie toe te zenden met de hoofdlijnen
van de nieuwe regeling WNV. In deze notitie zal ik uitgebreider in kunnen
gaan op de vragen over de uitwerking van het voornemen van het kabinet
om tot de nieuwe regeling te komen. Bij de verdere uitwerking van de
regeling Werken naar vermogen, zal ik, zoals ik u hiervoor al heb gemeld,
nauw contact met alle betrokken organisaties houden.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
P. de Krom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 544, nr. 286

3